କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ସପ୍ତମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଶୀକ୍ଷାଵଲ୍ଲୀ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଶନ୍ନୋ॑ ମି॒ତ୍ର-ଶ୍ଶଂ-ଵଁରୁ॑ଣଃ । ଶନ୍ନୋ॑ ଭଵତ୍ଵର୍ଯ॒ମା । ଶନ୍ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ଶନ୍ନୋ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॑-ରୁରୁକ୍ର॒ମଃ । ନମୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ । ନମ॑ସ୍ତେ ଵାଯୋ । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମା॑ସି । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ଵଦିଷ୍ଯାମି । ଋ॒ତଂ-ଵଁ॑ଦିଷ୍ଯାମି । ସ॒ତ୍ଯଂ-ଵଁ॑ଦିଷ୍ଯାମି । ତନ୍ମାମ॑ଵତୁ । ତଦ୍ଵ॒କ୍ତାର॑ମଵତୁ । ଅଵ॑ତୁ॒ ମାମ୍ । ଅଵ॑ତୁ ଵ॒କ୍ତାର᳚ମ୍ ॥ ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥ 1 ॥
(ସ॒ତ୍ତ୍ଯମ୍ ଁଵ॑ଦିଷ୍ଯାମି॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ଶୀକ୍ଷାଂ-ଵ୍ଯାଁ᳚ଖ୍ଯାସ୍ଯା॒ମଃ । ଵର୍ଣ॒-ସ୍ସ୍ଵରଃ ।
ମାତ୍ରା॒ ବଲମ୍ । ସାମ॑ ସନ୍ତା॒ନଃ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ-ଶ୍ଶୀ᳚କ୍ଷାଦ୍ଧ୍ଯା॒ଯଃ ॥ 2 ॥
(ଶୀକ୍ଷା-ମ୍ପଞ୍ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3
ସ॒ହ ନୌ॒ ଯଶଃ । ସ॒ହ ନୌ ବ୍ର॑ହ୍ମଵ॒ର୍ଚସମ୍ ॥
ଅଥାତ-ସ୍ସଗ୍ଂହିତାଯା ଉପନିଷଦଂ-ଵ୍ଯାଁ᳚ଖ୍ଯାସ୍ଯା॒ମଃ । ପଞ୍ଚସ୍ଵଧି-କ॑ରଣେ॒ଷୁ । ଅଧିଲୋକମଧି-ଜ୍ଯୌତିଷ-ମଧିଵିଦ୍ଯ-ମଧିପ୍ରଜ॑-ମଦ୍ଧ୍ଯା॒ତ୍ମମ୍ । ତା ମହାସଗ୍ଂହିତା ଇ॑ତ୍ଯାଚ॒କ୍ଷତେ ॥ ଅଥା॑ଧି ଲୋ॒କମ୍ । ପୃଥିଵୀ ପୂ᳚ର୍ଵରୂ॒ପମ୍ । ଦ୍ଯୌରୁତ୍ତ॑ରରୂ॒ପମ୍ । ଆକା॑ଶ-ସ୍ସ॒ନ୍ଧିଃ ॥ 3 ॥
ଵାଯୁଃ॑ ସନ୍ଧା॒ନମ୍ । ଇତ୍ଯ॑ଧି ଲୋ॒କମ୍ ॥
ଅଥା॑ଧି ଜ୍ଯୌ॒ତିଷମ୍ । ଅଗ୍ନିଃ ପୂ᳚ର୍ଵ ରୂ॒ପମ୍ । ଆଦିତ୍ଯ ଉତ୍ତ॑ରରୂ॒ପମ୍ । ଆ॑ପ-ସ୍ସ॒ନ୍ଧିଃ । ଵୈଦ୍ଯୁତଃ॑ ସନ୍ଧା॒ନମ୍ । ଇତ୍ଯ॑ଧି ଜ୍ଯୌ॒ତିଷମ୍ ॥ ଅଥା॑ଧି ଵି॒ଦ୍ଯମ୍ । ଆଚାର୍ଯଃ ପୂ᳚ର୍ଵ ରୂ॒ପମ୍ ॥ 4 ॥
ଅନ୍ତେଵାସ୍ଯୁତ୍ତ॑ରରୂ॒ପମ୍ । ଵି॑ଦ୍ଯା ସ॒ନ୍ଧିଃ ।
ପ୍ରଵଚନଗ୍ଂ॑ ସନ୍ଧା॒ନମ୍ । ଇତ୍ଯ॑ଧି ଵି॒ଦ୍ଯମ୍ ॥
ଅଥାଧି॒ପ୍ରଜମ୍ । ମାତା ପୂ᳚ର୍ଵରୂ॒ପମ୍ । ପିତୋତ୍ତ॑ରରୂ॒ପମ୍ । ପ୍ର॑ଜା ସ॒ନ୍ଧିଃ । ପ୍ରଜନନଗ୍ଂ॑ ସନ୍ଧା॒ନମ୍ । ଇତ୍ଯଧି॒ପ୍ରଜମ୍ ॥ 5 ॥
ଅଥାଦ୍ଧ୍ଯା॒ତ୍ମମ୍ । ଅଧରାହନୁଃ ପୂ᳚ର୍ଵ ରୂ॒ପମ୍ । ଉତ୍ତରାହନୁ-ରୁତ୍ତ॑ରରୂ॒ପମ୍ । ଵା-ଖ୍ସ॒ନ୍ଧିଃ । ଜିହ୍ଵା॑ ସନ୍ଧା॒ନମ୍ । ଇତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଯା॒ତ୍ମମ୍ ॥ ଇତୀ ମାମ॑ହା ସ॒ଗ୍ଂ॒ହିତାଃ ॥ ଯ ଏଵମେତା ମହାସଗ୍ଂହିତା ଵ୍ଯାଖ୍ଯା॑ତା ଵେ॒ଦ । ସନ୍ଧୀଯତେ ପ୍ରଜ॑ଯା ପ॒ଶୁଭିଃ । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ-ସେନାନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସୁଵର୍ଗ୍ଯେଣ॑ (ସୁଵର୍ଗେଣ॑) ଲୋକେ॒ନ ॥ 6 ॥
(ସ॒ନ୍ଧି - ରାଚାର୍ଯଃ ପୂ᳚ର୍ଵରୂ॒ପ - ମିତ୍ଯଧି॒ପ୍ରଜମ୍ - ଁଲୋ॑କେ॒ନ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ଯ ଶ୍ଛନ୍ଦ॑ସା-ମୃଷ॒ଭୋ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପଃ । ଛନ୍ଦୋ॒ଭ୍ଯୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଯ॒ମୃତା᳚-ଥ୍ସମ୍ବ॒ଭୂଵ॑ । ସ ମେନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ॒ଧଯା᳚ ସ୍ପୃଣୋତୁ । ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ ଦେଵ॒ ଧାର॑ଣୋ ଭୂଯାସମ୍ ॥
ଶରୀ॑ର-ମ୍ମେ॒ ଵିଚ॑ର୍ଷଣମ୍ । ଜି॒ହ୍ଵା ମେ॒ ମଧୁ॑ମତ୍ତମା । କର୍ଣା᳚ଭ୍ଯା॒-ମ୍ଭୂରି॒ ଵିଶ୍ରୁ॑ଵମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଃ କୋ॒ଶୋ॑-ଽସି ମେ॒ଧଯା ଽପି॑ହିତଃ । ଶ୍ରୁ॒ତ-ମ୍ମେ॑ ଗୋପାଯ ॥ ଆ॒ଵହ॑ନ୍ତୀ ଵିତନ୍ଵା॒ନା ॥ 7 ॥
କୁ॒ର୍ଵା॒ଣା ଚୀର॑-ମା॒ତ୍ମନଃ॑ । ଵାସାଗ୍ଂ॑ସି॒ ମମ॒ ଗାଵ॑ଶ୍ଚ । ଅ॒ନ୍ନ॒ପା॒ନେ ଚ॑ ସର୍ଵ॒ଦା । ତତୋ॑ ମେ॒ ଶ୍ରିଯ॒-ମାଵ॑ହ । ଲୋ॒ମ॒ଶା-ମ୍ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ସ॒ହ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ଆମା॑ଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚା॒ରିଣ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଵିମା॑-ଽଽଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚା॒ରିଣ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ପ୍ରମା॑-ଽଽଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚା॒ରିଣ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଦମା॑ଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚା॒ରିଣ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଶମା॑ଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚା॒ରିଣ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 8 ॥
ଯଶୋ॒ ଜନେ॑-ଽସାନି॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଶ୍ରେଯା॒ନ୍॒. ଵସ୍ଯ॑ସୋ-ଽସାନି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଭଗ॒ ପ୍ରଵି॑ଶାନି॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ସ ମା॑ ଭଗ॒ ପ୍ରଵି॑ଶ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ମି᳚ନ-ଥ୍ସ॒ହସ୍ର॑ ଶାଖେ । ନିଭ॑ଗା॒ହ-ନ୍ତ୍ଵଯି॑ ମୃଜେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ଯଥା-ଽଽପଃ॒ ପ୍ରଵ॑ତା॒-ଽଽଯନ୍ତି॑ । ଯଥା॒ ମାସା॑ ଅହର୍ଜ॒ରମ୍ ।
ଏ॒ଵ-ମ୍ମା-ମ୍ବ୍ର॑ହ୍ମଚା॒ରିଣଃ॑ ।
ଧାତ॒ରାଯ॑ନ୍ତୁ ସ॒ର୍ଵତ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ପ୍ର॒ତି॒ଵେ॒ଶୋ॑-ଽସି॒ ପ୍ର ମା॑ ଭାହି॒ ପ୍ର ମା॑ ପଦ୍ଯସ୍ଵ ॥ 9 ॥
(ଵି॒ତ॒ନ୍ଵା॒ନା - ଶମା॑ଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚା॒ରିଣ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା॒-ଧାତ॒ରାଯ॑ନ୍ତୁ ସ॒ର୍ଵତ॒-ସ୍ସ୍ଵାହୈକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ଭୂ-ର୍ଭୁଵ॒-ସ୍ସୁଵ॒-ରିତି॒ ଵା ଏ॒ତା ସ୍ତି॒ସ୍ରୋ ଵ୍ଯାହୃ॑ତଯଃ ॥
ତାସା॑ମୁହସ୍ମୈ॒ ତା-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥୀମ୍ । ମାହା॑ଚମସ୍ଯଃ॒ ପ୍ରଵେ॑ଦଯତେ । ମହ॒ ଇତି॑ ॥ ତ-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ । ସ ଆ॒ତ୍ମା । ଅଙ୍ଗା᳚ନ୍ଯ॒ନ୍ଯା ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ॥ ଭୂରିତି॒ ଵା ଅ॒ଯଂ-ଲୋଁ॒କଃ । ଭୁଵ॒ ଇତ୍ଯ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ସୁଵ॒-ରିତ୍ଯ॒ସୌ ଲୋ॒କଃ ॥ 10 ॥
ମହ॒ ଇତ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯେନ॒ ଵାଵ ସର୍ଵେ॑ ଲୋ॒କା ମହୀ॑ଯନ୍ତେ ॥ ଭୂରିତି॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ଭୁଵ॒ ଇତି॑ ଵା॒ଯୁଃ । ସୁଵ॒ରିତ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯଃ । ମହ॒ ଇତି॑ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସା॒ ଵାଵ ସର୍ଵା॑ଣି॒ ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଂ॑ଷି॒ ମହୀ॑ଯନ୍ତେ ॥ ଭୂ-ରିତି॒ ଵା ଋଚଃ॑ । ଭୁଵ॒ ଇତି॒ ସାମା॑ନି ।
ସୁଵ॒ ରିତି॒ ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି ॥ 11 ॥
ମହ॒ ଇତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵାଵ ସର୍ଵେ॑ ଵେ॒ଦା ମହୀ॑ଯନ୍ତେ ॥ ଭୂରିତି॒ ଵୈ ପ୍ରା॒ଣଃ । ଭୁଵ॒ ଇତ୍ଯ॑ପା॒ନଃ । ସୁଵ॒ରିତି॑ ଵ୍ଯା॒ନଃ । ମହ॒ ଇତ୍ଯନ୍ନ᳚ମ୍ । ଅନ୍ନେ॑ନ॒ ଵାଵ ସର୍ଵେ᳚ ପ୍ରା॒ଣା ମହୀ॑ଯନ୍ତେ ॥ ତା ଵା ଏ॒ତା-ଶ୍ଚତ॑ସ୍ର ଶ୍ଚତୁ॒ର୍ଧା । ଚତ॑ସ୍ର-ଶ୍ଚତସ୍ରୋ॒ ଵ୍ଯାହୃ॑ତଯଃ । ତା ଯୋ ଵେଦ॑ ।
ସ ଵେ॑ଦ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ । ସର୍ଵେ᳚-ଽସ୍ମୈ ଦେ॒ଵା ବ॒ଲିମାଵ॑ହନ୍ତି ॥ 12 ॥
(ଅ॒ସୌ ଲୋ॒କୋ - ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି॒ - ଵେଦ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ସ ଯ ଏ॒ଷୋ᳚-ଽନ୍ତର୍-ହୃ॑ଦଯ ଆକା॒ଶଃ । ତସ୍ମି॑ନ୍ନ॒ଯ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷୋ ମନୋ॒ମଯଃ॑ । ଅମୃ॑ତୋ ହିର॒ଣ୍ମଯଃ॑ ॥ ଅନ୍ତ॑ରେଣ॒ ତାଲୁ॑କେ । ଯ ଏ॒ଷ ସ୍ତନ॑ ଇଵାଵ॒ଲମ୍ବ॑ତେ ।
ସେ᳚ନ୍ଦ୍ର ଯୋ॒ନିଃ । ଯତ୍ରା॒ସୌ କେ॑ଶା॒ନ୍ତୋ ଵି॒ଵର୍ତ॑ତେ । ଵ୍ଯ॒ପୋହ୍ଯ॑ ଶୀର୍ଷକପା॒ଲେ ॥ ଭୂରିତ୍ଯ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ଭୁଵ॒ ଇତି॑ ଵା॒ଯୌ ॥ 13 ॥
ସୁଵ॒ରିତ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯେ । ମହ॒ ଇତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି । ଆ॒ପ୍ନୋତି॒ ସ୍ଵାରା᳚ଜ୍ଯମ୍ । ଆ॒ପ୍ନୋତି॒ ମନ॑ସ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ । ଵାକ୍ପ॑ତି॒ ଶ୍ଚକ୍ଷୁ॑ଷ୍ପତିଃ । ଶ୍ରୋତ୍ର॑ପତି ର୍ଵି॒ଜ୍ଞାନ॑ପତିଃ ।
ଏ॒ତ-ତ୍ତତୋ॑ ଭଵତି । ଆ॒କା॒ଶ ଶ॑ରୀର॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ।
ସ॒ତ୍ଯାତ୍ମ॑ ପ୍ରା॒ଣାରା॑ମ॒-ମ୍ମନ॑ ଆନନ୍ଦମ୍ । ଶାନ୍ତି॑ ସମୃଦ୍ଧ-ମ॒ମୃତ᳚ମ୍ ॥
ଇତି॑ ପ୍ରାଚୀନ ଯୋ॒ଗ୍ଯୋପା᳚ସ୍ଵ ॥ 14 ॥
(ଵା॒ଯା-ଵ॒ମୃତ॒ ମେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ନ୍ଦ୍ଯୌ-ର୍ଦିଶୋ॑-ଽଵାନ୍ତରଦି॒ଶାଃ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵା॒ଯୁ-ରା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି ।
ଆପ॒ ଓଷ॑ଧଯୋ॒ ଵନ॒ସ୍ପତ॑ଯ ଆକା॒ଶ ଆ॒ତ୍ମା । ଇତ୍ଯ॑ଧିଭୂ॒ତମ୍ ॥ ଅଥାଦ୍ଧ୍ଯା॒ତ୍ମମ୍ । ପ୍ରା॒ଣୋ ଵ୍ଯା॒ନୋ॑-ଽପା॒ନ ଉ॑ଦା॒ନ-ସ୍ସ॑ମା॒ନଃ । ଚକ୍ଷୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର॒-ମ୍ମନୋ॒ ଵା-କ୍ତ୍ଵକ୍ ।
ଚର୍ମ॑ ମା॒ଗ୍ଂ॒ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ନାଵାସ୍ଥି॑ ମ॒ଜ୍ଜା ॥
ଏ॒ତ ଦ॑ଧିଵି॒ଧାଯ॒ର୍॒ଷି॒ ରଵୋ॑ଚତ୍ ।
ପାଙ୍କ୍ତଂ॒-ଵାଁ ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ᳚ମ୍ ।
ପାଙ୍କ୍ତ॑ନୈ॒ଵ ପାଙ୍କ୍ତଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ପୃଣୋ॒ତୀତି॑ ॥ 15 ॥
(ସର୍ଵ॒ମେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8
ଓ-ମିତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ॥ ଓ-ମିତୀ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ᳚ମ୍ ॥
ଓମିତ୍ଯେ॒ତ-ଦ॑ନୁକୃତି ହସ୍ମ॒ ଵା ଅ॒ପ୍ଯୋ ଶ୍ରା॑ଵ॒ଯେତ୍ଯା-ଶ୍ରା॑ଵଯନ୍ତି । ଓ-ମିତି॒ ସାମା॑ନି ଗାଯନ୍ତି । ଓଗ୍ଂ ଶୋମିତି॑ ଶ॒ସ୍ତ୍ରାଣି॑ ଶଗ୍ଂସନ୍ତି । ଓମିତ୍ଯ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ ପ୍ର॑ତିଗ॒ର-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃଣାତି । ଓମିତି॒ ବ୍ରହ୍ମା॒ ପ୍ରସୌ॑ତି ।
ଓମିତ୍ଯ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମନୁ॑ଜାନାତି । ଓମିତି॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣଃ ପ୍ର॑ଵ॒କ୍ଷ୍ଯନ୍ନା॑ହ॒ ବ୍ରହ୍ମୋପା᳚ପ୍ନଵା॒ନୀତି॑ ।
ବ୍ରହ୍ମୈ॒ଵୋ-ପା᳚ପ୍ନୋତି ॥ 16 ॥
(ଓ-ନ୍ଦଶ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ଋତ-ଞ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ସତ୍ଯ-ଞ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ତପଶ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ଦମଶ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ଶମଶ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ଅଗ୍ନଯଶ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ଅତିଥଯଶ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ମାନୁଷ-ଞ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ପ୍ରଜା ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ପ୍ରଜନଶ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ।
ପ୍ରଜାତିଶ୍ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ॥
ସତ୍ଯମିତି ସତ୍ଯଵଚା॑ ରାଥୀ॒ ତରଃ ।
ତପ ଇତି ତପୋନିତ୍ଯଃ ପୌ॑ରୁଶି॒ଷ୍ଟିଃ ।
ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵଚନେ ଏଵେତି ନାକୋ॑ ମୌଦ୍ଗ॒ଲ୍ଯଃ ।
ତଦ୍ଧି ତପ॑ସ୍ତଦ୍ଧି॒ ତପଃ ॥ 17 ॥
(ପ୍ରଜା ଚ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯପ୍ରଵ॑ଚନେ॒ ଚ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ଅ॒ହଂ-ଵୃଁ॒କ୍ଷସ୍ଯ॒ ରେରି॑ଵା ।
କୀ॒ର୍ତିଃ ପୃ॒ଷ୍ଠ-ଙ୍ଗି॒ରେରି॑ଵ ।
ଊ॒ର୍ଧ୍ଵ ପ॑ଵିତ୍ରୋ ଵା॒ଜିନୀ॑ଵ ସ୍ଵ॒ମୃତ॑ମସ୍ମି । ଦ୍ରଵି॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ସଵ॑ର୍ଚସମ୍ । ସୁମେଧା ଅ॑ମୃତୋ॒କ୍ଷିତଃ । ଇତି ତ୍ରିଶଙ୍କୋ-ର୍ଵେଦା॑ନୁଵ॒ଚନମ୍ ॥ 18 ॥
(ଅ॒ହଗ୍ଂ ଷଟ୍) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ଵେଦମନୂଚ୍ଯା- ଽଚାର୍ଯୋନ୍ତେଵାସିନ-ମ॑ନୁଶା॒ସ୍ତି ॥
ସତ୍ଯଂ॒-ଵଁଦ । ଧର୍ମ॒-ଞ୍ଚର ॥ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯା᳚ନ୍ମା ପ୍ର॒ମଦଃ । ଆଚାର୍ଯାଯ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧନମାହୃତ୍ଯ ପ୍ରଜାତନ୍ତୁ-ମ୍ମା ଵ୍ଯ॑ଵଚ୍ଛେ॒ଥ୍ସୀଃ । ସତ୍ଯାନ୍ନ ପ୍ରମ॑ଦିତ॒ଵ୍ଯମ୍ । ଧର୍ମାନ୍ନ ପ୍ରମ॑ଦିତ॒ଵ୍ଯମ୍ । କୁଶଲାନ୍ନ ପ୍ରମ॑ଦିତ॒ଵ୍ଯମ୍ ।
ଭୂତ୍ଯୈ ନ ପ୍ରମ॑ଦିତ॒ଵ୍ଯମ୍ । ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ପ୍ରଵଚନାଭ୍ଯା-ନ୍ନ ପ୍ରମ॑ଦିତ॒ଵ୍ଯମ୍ ॥ 19 ॥
ଦେଵପିତୃକାର୍ଯାଭ୍ଯା-ନ୍ନ ପ୍ରମ॑ଦିତ॒ଵ୍ଯମ୍ ॥
ମାତୃ॑ଦେଵୋ॒ ଭଵ । ପିତୃ॑ଦେଵୋ॒ ଭଵ ।
ଆଚାର୍ଯ॑ ଦେଵୋ॒ ଭଵ । ଅତିଥି॑ଦେଵୋ॒ ଭଵ ॥
ଯାନ୍ଯନଵଦ୍ଯାନି॑ କର୍ମା॒ଣି । ତାନି ସେଵି॑ତଵ୍ଯା॒ନି ।
ନୋ ଇ॑ତରା॒ଣି ॥ ଯାନ୍ଯସ୍ମାକଗ୍ଂ ସୁଚ॑ରିତା॒ନି । ତାନି ତ୍ଵଯୋ॑ପାସ୍ଯା॒ନି ॥ 20 ॥
ନୋ ଇ॑ତରା॒ଣି ॥ ଯେ କେ ଚାସ୍ମ-ଚ୍ଛ୍ରେଯାଗ୍ଂ॑ସୋ ବ୍ରା॒ହ୍ମଣାଃ । ତେଷା-ନ୍ତ୍ଵଯା-ଽଽସନେ ନ ପ୍ରଶ୍ଵ॑ସିତ॒ଵ୍ଯମ୍ ॥ ଶ୍ରଦ୍ଧ॑ଯା ଦେ॒ଯମ୍ । ଅଶ୍ରଦ୍ଧ॑ଯା-ଽଦେ॒ଯମ୍ । ଶ୍ରି॑ଯା ଦେ॒ଯମ୍ । ହ୍ରି॑ଯା ଦେ॒ଯମ୍ । ଭି॑ଯା ଦେ॒ଯମ୍ । ସଂଵିଁ॑ଦା ଦେ॒ଯମ୍ ॥
ଅଥ ଯଦି ତେ କର୍ମଵିଚିକିଥ୍ସା ଵା ଵୃତ୍ତ ଵିଚିକି॑ଥ୍ସା ଵା॒ ସ୍ଯାତ୍ ॥ 21 ॥
ଯେ ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣା᳚-ସ୍ସମ୍ମ॒ର॒.ଶିନଃ । ଯୁକ୍ତା॑ ଆଯୁ॒କ୍ତାଃ ।
ଅଲୂକ୍ଷା॑ ଧର୍ମ॑କାମା॒-ସ୍ସ୍ଯୁଃ । ଯଥା ତେ॑ ତତ୍ର॑ ଵର୍ତେ॒ରନ୍ନ୍ । ତଥା ତତ୍ର॑ ଵର୍ତେ॒ଥାଃ ॥ ଅଥାଭ୍ଯା᳚ଖ୍ଯାତେ॒ଷୁ । ଯେ ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣା᳚-ସ୍ସମ୍ମ॒ର୍॒ଶିନଃ । ଯୁକ୍ତା॑ ଆଯୁ॒କ୍ତାଃ ।
ଅଲୂକ୍ଷା॑ ଧର୍ମ॑ କାମା॒-ସ୍ସ୍ଯୁଃ । ଯଥା ତେ॑ ତେଷୁ॑ ଵର୍ତେ॒ରନ୍ନ୍ ॥ 22 ॥
ତଥା ତେଷୁ॑ ଵର୍ତେ॒ଥାଃ ॥ ଏଷ॑ ଆଦେ॒ଶଃ ।
ଏଷ ଉ॑ପଦେ॒ଶଃ । ଏଷା ଵେ॑ଦୋପ॒ନିଷତ୍ । ଏତଦ॑ନୁଶା॒ସନମ୍ । ଏଵ ମୁପା॑ସିତ॒ଵ୍ଯମ୍ । ଏଵ ମୁଚୈତ॑ଦୁପା॒ସ୍ଯମ୍ ॥ 23 ॥
(ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନାଭ୍ଯା-ନ୍ନ ପ୍ରମ॑ଦିତ॒ଵ୍ଯମ୍ - ତାନିତ୍ଵଯୋ॑ପାସ୍ଯା॒ନି - ସ୍ଯାତ୍ - ତେଷୁ॑ ଵର୍ତେ॒ରନ୍ଥ୍ - +ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ଶନ୍ନୋ॑ ମି॒ତ୍ର-ଶ୍ଶଂ-ଵଁରୁ॑ଣଃ । ଶନ୍ନୋ॑ ଭଵତ୍ଵର୍ଯ॒ମା ।
ଶନ୍ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ଶନ୍ନୋ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॑ ରୁରୁକ୍ର॒ମଃ । ନମୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ । ନମ॑ସ୍ତେ ଵାଯୋ ।
ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମା॑ସି ।
ତ୍ଵାମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମା ଵା॑ଦିଷମ୍ ।
ଋ॒ତମ॑ଵାଦିଷମ୍ । ସ॒ତ୍ଯମ॑ଵାଦିଷମ୍ । ତନ୍ମାମା॑ଵୀତ୍ । ତଦ୍ଵ॒କ୍ତାର॑ମାଵୀତ୍ । ଆଵୀ॒ନ୍ମାମ୍ ।
ଆଵୀ᳚ଦ୍ଵ॒କ୍ତାର᳚ମ୍ ॥ ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥ 24 ॥
(ସ॒ତ୍ଯମ॑ଵାଦିଷ॒-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 12)
॥ ଇତି ଶୀକ୍ଷାଵଲ୍ଲୀ ସମାପ୍ତା ॥
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ସପ୍ତମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - śīkṣāvallī
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā | śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ-rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
(sa॒ttyam ~va̭diṣyāmi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2
śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒-ssvaraḥ |
mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ |
ityukta-śśī᳚kṣāddhyā॒yaḥ || 2 ||
(śīkṣā-mpañca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam ||
athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate || athā̭dhi lo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śa-ssa॒ndhiḥ || 3 ||
vāyuḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi lo॒kam ||
athā̭dhi jyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rva rū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭pa-ssa॒ndhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi jyau॒tiṣam || athā̭dhi vi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rva rū॒pam || 4 ||
antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ |
pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi vi॒dyam ||
athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 5 ||
athāddhyā॒tmam | adharāhanuḥ pū᳚rva rū॒pam | uttarāhanu-rutta̭rarū॒pam | vā-khsa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityaddhyā॒tmam || itī māma̭hā sa॒gṃ॒hitāḥ || ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarca-senānnādyena suvargyeṇa̭ (suvargeṇa̭) loke॒na || 6 ||
(sa॒ndhi - rācāryaḥ pū᳚rvarū॒pa - mityadhi॒prajam - ~lo̭ke॒na) (a. 3)
anuvākaṃ 4
ya śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'ddhya॒mṛtā᳚-thsamba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam ||
śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā॒-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā 'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya || ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 7 ||
ku॒rvā॒ṇā cīra̭-mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒-māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhiḥ̭ sa॒ha svāhā᳚ || āmā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ |
vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ || 8 ||
yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒n॒. vasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ || ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmi᳚na-thsa॒hasra̭ śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ || yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram |
e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ |
dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhā᳚ ||
pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pra mā̭ bhāhi॒ pra mā̭ padyasva || 9 ||
(vi॒ta॒nvā॒nā - śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā॒-dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhaika̭-ñca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
bhū-rbhuva॒-ssuva॒-riti॒ vā e॒tā sti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ ||
tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ || bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒-ritya॒sau lo॒kaḥ || 10 ||
maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante || bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante || bhū-riti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni |
suva॒ riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 11 ||
maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante || bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityanna᳚m | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante || tā vā e॒tā-ścata̭sra ścatu॒rdhā | cata̭sra-ścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ |
sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 12 ||
(a॒sau lo॒ko - yajūgṃ̭ṣi॒ - veda॒ dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6
sa ya e॒ṣo᳚-'ntar-hṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣa stana̭ ivāva॒lamba̭te |
se᳚ndra yo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le || bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 13 ||
suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spati᳚m | vākpa̭ti॒ ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭pati rvi॒jñāna̭patiḥ |
e॒ta-ttato̭ bhavati | ā॒kā॒śa śa̭rīra॒-mbrahma̭ |
sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-ma॒mṛta᳚m ||
iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚sva || 14 ||
(vā॒yā-va॒mṛta॒ meka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi |
āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam || athāddhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒na-ssa̭mā॒naḥ | cakṣu॒-śśrotra॒-mmano॒ vā-ktvak |
carma̭ mā॒gṃ॒ saggsnāvāsthi̭ ma॒jjā ||
e॒ta da̭dhivi॒dhāya॒r॒ṣi॒ ravo̭cat |
pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m |
pāṅkta̭nai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 15 ||
(sarva॒meka̭-ñca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
o-miti॒ brahma̭ || o-mitī॒dagṃ sarva᳚m ||
omitye॒ta-da̭nukṛti hasma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyā-śrā̭vayanti | o-miti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭ddhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti |
omitya̭gniho॒tra-manṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ |
brahmai॒vo-pā᳚pnoti || 16 ||
(o-ndaśa̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9
ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
satya-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
tapaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
damaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
śamaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
atithayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajā ca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajanaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajātiśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca ||
satyamiti satyavacā̭ rāthī॒ taraḥ |
tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ |
svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 17 ||
(prajā ca svāddhyāyaprava̭cane॒ ca ṣaṭca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10
a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā |
kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va |
ū॒rdhva pa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuva॒canam || 18 ||
(a॒hagṃ ṣaṭ) (a. 10)
anuvākaṃ 11
vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśā॒sti ||
satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara || svāddhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒thsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam |
bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 19 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam ||
mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava |
ācārya̭ devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava ||
yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni |
no i̭tarā॒ṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 20 ||
no i̭tarā॒ṇi || ye ke cāsma-cchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam || śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam ||
atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā॒ syāt || 21 ||
ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒ra॒.śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ || athābhyā᳚khyāte॒ṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒r॒śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭ kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann || 22 ||
tathā teṣṷ varte॒thāḥ || eṣa̭ āde॒śaḥ |
eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | eva mupā̭sita॒vyam | eva mucaita̭dupā॒syam || 23 ||
(svāddhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam - tānitvayo̭pāsyā॒ni - syāt - teṣṷ varte॒ranth - +sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā |
śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |
tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si |
tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā vā̭diṣam |
ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām |
āvī᳚dva॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 24 ||
(sa॒tyama̭vādiṣa॒-mpañca̭ ca) (a. 12)
|| iti śīkṣāvallī samāptā ||
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके सप्तमः प्रपाठकः - शीक्षावल्ली
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1
शन्नो॑ मि॒त्र-श्शं-वँरु॑णः । शन्नो॑ भवत्वर्य॒मा । शन्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । शन्नो॒ विष्णु॑-रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्म॑ वदिष्यामि । ऋ॒तं-वँ॑दिष्यामि । स॒त्यं-वँ॑दिष्यामि । तन्माम॑वतु । तद्व॒क्तार॑मवतु । अव॑तु॒ माम् । अव॑तु व॒क्तार᳚म् ॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 1 ॥
(स॒त्त्यम् ँव॑दिष्यामि॒ पञ्च॑ च) (अ. 1)
अनुवाकं 2
शीक्षां-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । वर्ण॒-स्स्वरः ।
मात्रा॒ बलम् । साम॑ सन्ता॒नः ।
इत्युक्त-श्शी᳚क्षाद्ध्या॒यः ॥ 2 ॥
(शीक्षा-म्पञ्च॑) (अ. 2)
अनुवाकं 3
स॒ह नौ॒ यशः । स॒ह नौ ब्र॑ह्मव॒र्चसम् ॥
अथात-स्सग्ंहिताया उपनिषदं-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । पञ्चस्वधि-क॑रणे॒षु । अधिलोकमधि-ज्यौतिष-मधिविद्य-मधिप्रज॑-मद्ध्या॒त्मम् । ता महासग्ंहिता इ॑त्याच॒क्षते ॥ अथा॑धि लो॒कम् । पृथिवी पू᳚र्वरू॒पम् । द्यौरुत्त॑ररू॒पम् । आका॑श-स्स॒न्धिः ॥ 3 ॥
वायुः॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धि लो॒कम् ॥
अथा॑धि ज्यौ॒तिषम् । अग्निः पू᳚र्व रू॒पम् । आदित्य उत्त॑ररू॒पम् । आ॑प-स्स॒न्धिः । वैद्युतः॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धि ज्यौ॒तिषम् ॥ अथा॑धि वि॒द्यम् । आचार्यः पू᳚र्व रू॒पम् ॥ 4 ॥
अन्तेवास्युत्त॑ररू॒पम् । वि॑द्या स॒न्धिः ।
प्रवचनग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धि वि॒द्यम् ॥
अथाधि॒प्रजम् । माता पू᳚र्वरू॒पम् । पितोत्त॑ररू॒पम् । प्र॑जा स॒न्धिः । प्रजननग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्यधि॒प्रजम् ॥ 5 ॥
अथाद्ध्या॒त्मम् । अधराहनुः पू᳚र्व रू॒पम् । उत्तराहनु-रुत्त॑ररू॒पम् । वा-ख्स॒न्धिः । जिह्वा॑ सन्धा॒नम् । इत्यद्ध्या॒त्मम् ॥ इती माम॑हा स॒ग्ं॒हिताः ॥ य एवमेता महासग्ंहिता व्याख्या॑ता वे॒द । सन्धीयते प्रज॑या प॒शुभिः । ब्रह्मवर्च-सेनान्नाद्येन सुवर्ग्येण॑ (सुवर्गेण॑) लोके॒न ॥ 6 ॥
(स॒न्धि - राचार्यः पू᳚र्वरू॒प - मित्यधि॒प्रजम् - ँलो॑के॒न) (अ. 3)
अनुवाकं 4
य श्छन्द॑सा-मृष॒भो वि॒श्वरू॑पः । छन्दो॒भ्यो-ऽद्ध्य॒मृता᳚-थ्सम्ब॒भूव॑ । स मेन्द्रो॑ मे॒धया᳚ स्पृणोतु । अ॒मृत॑स्य देव॒ धार॑णो भूयासम् ॥
शरी॑र-म्मे॒ विच॑र्षणम् । जि॒ह्वा मे॒ मधु॑मत्तमा । कर्णा᳚भ्या॒-म्भूरि॒ विश्रु॑वम् । ब्रह्म॑णः को॒शो॑-ऽसि मे॒धया ऽपि॑हितः । श्रु॒त-म्मे॑ गोपाय ॥ आ॒वह॑न्ती वितन्वा॒ना ॥ 7 ॥
कु॒र्वा॒णा चीर॑-मा॒त्मनः॑ । वासाग्ं॑सि॒ मम॒ गाव॑श्च । अ॒न्न॒पा॒ने च॑ सर्व॒दा । ततो॑ मे॒ श्रिय॒-माव॑ह । लो॒म॒शा-म्प॒शुभिः॑ स॒ह स्वाहा᳚ ॥ आमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ ।
विमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ । प्रमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ । दमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ । शमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ ॥ 8 ॥
यशो॒ जने॑-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ । श्रेया॒न्॒. वस्य॑सो-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ ॥ त-न्त्वा॑ भग॒ प्रवि॑शानि॒ स्वाहा᳚ । स मा॑ भग॒ प्रवि॑श॒ स्वाहा᳚ । तस्मि᳚न-थ्स॒हस्र॑ शाखे । निभ॑गा॒ह-न्त्वयि॑ मृजे॒ स्वाहा᳚ ॥ यथा-ऽऽपः॒ प्रव॑ता॒-ऽऽयन्ति॑ । यथा॒ मासा॑ अहर्ज॒रम् ।
ए॒व-म्मा-म्ब्र॑ह्मचा॒रिणः॑ ।
धात॒राय॑न्तु स॒र्वत॒-स्स्वाहा᳚ ॥
प्र॒ति॒वे॒शो॑-ऽसि॒ प्र मा॑ भाहि॒ प्र मा॑ पद्यस्व ॥ 9 ॥
(वि॒त॒न्वा॒ना - शमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा॒-धात॒राय॑न्तु स॒र्वत॒-स्स्वाहैक॑-ञ्च) (अ. 4)
अनुवाकं 5
भू-र्भुव॒-स्सुव॒-रिति॒ वा ए॒ता स्ति॒स्रो व्याहृ॑तयः ॥
तासा॑मुहस्मै॒ ता-ञ्च॑तु॒र्थीम् । माहा॑चमस्यः॒ प्रवे॑दयते । मह॒ इति॑ ॥ त-द्ब्रह्म॑ । स आ॒त्मा । अङ्गा᳚न्य॒न्या दे॒वताः᳚ ॥ भूरिति॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः । भुव॒ इत्य॒न्तरि॑क्षम् । सुव॒-रित्य॒सौ लो॒कः ॥ 10 ॥
मह॒ इत्या॑दि॒त्यः । आ॒दि॒त्येन॒ वाव सर्वे॑ लो॒का मही॑यन्ते ॥ भूरिति॒ वा अ॒ग्निः । भुव॒ इति॑ वा॒युः । सुव॒रित्या॑दि॒त्यः । मह॒ इति॑ च॒न्द्रमाः᳚ । च॒न्द्रम॑सा॒ वाव सर्वा॑णि॒ ज्योतीग्ं॑षि॒ मही॑यन्ते ॥ भू-रिति॒ वा ऋचः॑ । भुव॒ इति॒ सामा॑नि ।
सुव॒ रिति॒ यजूग्ं॑षि ॥ 11 ॥
मह॒ इति॒ ब्रह्म॑ । ब्रह्म॑णा॒ वाव सर्वे॑ वे॒दा मही॑यन्ते ॥ भूरिति॒ वै प्रा॒णः । भुव॒ इत्य॑पा॒नः । सुव॒रिति॑ व्या॒नः । मह॒ इत्यन्न᳚म् । अन्ने॑न॒ वाव सर्वे᳚ प्रा॒णा मही॑यन्ते ॥ ता वा ए॒ता-श्चत॑स्र श्चतु॒र्धा । चत॑स्र-श्चतस्रो॒ व्याहृ॑तयः । ता यो वेद॑ ।
स वे॑द॒ ब्रह्म॑ । सर्वे᳚-ऽस्मै दे॒वा ब॒लिमाव॑हन्ति ॥ 12 ॥
(अ॒सौ लो॒को - यजूग्ं॑षि॒ - वेद॒ द्वे च॑) (अ. 5)
अनुवाकं 6
स य ए॒षो᳚-ऽन्तर्-हृ॑दय आका॒शः । तस्मि॑न्न॒य-म्पुरु॑षो मनो॒मयः॑ । अमृ॑तो हिर॒ण्मयः॑ ॥ अन्त॑रेण॒ तालु॑के । य ए॒ष स्तन॑ इवाव॒लम्ब॑ते ।
से᳚न्द्र यो॒निः । यत्रा॒सौ के॑शा॒न्तो वि॒वर्त॑ते । व्य॒पोह्य॑ शीर्षकपा॒ले ॥ भूरित्य॒ग्नौ प्रति॑तिष्ठति । भुव॒ इति॑ वा॒यौ ॥ 13 ॥
सुव॒रित्या॑दि॒त्ये । मह॒ इति॒ ब्रह्म॑णि । आ॒प्नोति॒ स्वारा᳚ज्यम् । आ॒प्नोति॒ मन॑स॒स्पति᳚म् । वाक्प॑ति॒ श्चक्षु॑ष्पतिः । श्रोत्र॑पति र्वि॒ज्ञान॑पतिः ।
ए॒त-त्ततो॑ भवति । आ॒का॒श श॑रीर॒-म्ब्रह्म॑ ।
स॒त्यात्म॑ प्रा॒णारा॑म॒-म्मन॑ आनन्दम् । शान्ति॑ समृद्ध-म॒मृत᳚म् ॥
इति॑ प्राचीन यो॒ग्योपा᳚स्व ॥ 14 ॥
(वा॒या-व॒मृत॒ मेक॑-ञ्च) (अ. 6)
अनुवाकं 7
पृ॒थि॒व्य॑न्तरि॑क्ष॒-न्द्यौ-र्दिशो॑-ऽवान्तरदि॒शाः । अ॒ग्नि-र्वा॒यु-रा॑दि॒त्य-श्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणि ।
आप॒ ओष॑धयो॒ वन॒स्पत॑य आका॒श आ॒त्मा । इत्य॑धिभू॒तम् ॥ अथाद्ध्या॒त्मम् । प्रा॒णो व्या॒नो॑-ऽपा॒न उ॑दा॒न-स्स॑मा॒नः । चक्षु॒-श्श्रोत्र॒-म्मनो॒ वा-क्त्वक् ।
चर्म॑ मा॒ग्ं॒ सग्ग्स्नावास्थि॑ म॒ज्जा ॥
ए॒त द॑धिवि॒धाय॒र्॒षि॒ रवो॑चत् ।
पाङ्क्तं॒-वाँ इ॒दग्ं सर्व᳚म् ।
पाङ्क्त॑नै॒व पाङ्क्तग्ग्॑ स्पृणो॒तीति॑ ॥ 15 ॥
(सर्व॒मेक॑-ञ्च) (अ. 7)
अनुवाकं 8
ओ-मिति॒ ब्रह्म॑ ॥ ओ-मिती॒दग्ं सर्व᳚म् ॥
ओमित्ये॒त-द॑नुकृति हस्म॒ वा अ॒प्यो श्रा॑व॒येत्या-श्रा॑वयन्ति । ओ-मिति॒ सामा॑नि गायन्ति । ओग्ं शोमिति॑ श॒स्त्राणि॑ शग्ंसन्ति । ओमित्य॑द्ध्व॒र्युः प्र॑तिग॒र-म्प्रति॑गृणाति । ओमिति॒ ब्रह्मा॒ प्रसौ॑ति ।
ओमित्य॑ग्निहो॒त्र-मनु॑जानाति । ओमिति॑ ब्राह्म॒णः प्र॑व॒क्ष्यन्ना॑ह॒ ब्रह्मोपा᳚प्नवा॒नीति॑ ।
ब्रह्मै॒वो-पा᳚प्नोति ॥ 16 ॥
(ओ-न्दश॑) (अ. 8)
अनुवाकं 9
ऋत-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
सत्य-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
तपश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
दमश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
शमश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
अग्नयश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
अग्निहोत्र-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
अतिथयश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
मानुष-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
प्रजा च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
प्रजनश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
प्रजातिश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ॥
सत्यमिति सत्यवचा॑ राथी॒ तरः ।
तप इति तपोनित्यः पौ॑रुशि॒ष्टिः ।
स्वाद्ध्याय प्रवचने एवेति नाको॑ मौद्ग॒ल्यः ।
तद्धि तप॑स्तद्धि॒ तपः ॥ 17 ॥
(प्रजा च स्वाद्ध्यायप्रव॑चने॒ च षट्च॑) (अ. 9)
अनुवाकं 10
अ॒हं-वृँ॒क्षस्य॒ रेरि॑वा ।
की॒र्तिः पृ॒ष्ठ-ङ्गि॒रेरि॑व ।
ऊ॒र्ध्व प॑वित्रो वा॒जिनी॑व स्व॒मृत॑मस्मि । द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सव॑र्चसम् । सुमेधा अ॑मृतो॒क्षितः । इति त्रिशङ्को-र्वेदा॑नुव॒चनम् ॥ 18 ॥
(अ॒हग्ं षट्) (अ. 10)
अनुवाकं 11
वेदमनूच्या- ऽचार्योन्तेवासिन-म॑नुशा॒स्ति ॥
सत्यं॒-वँद । धर्म॒-ञ्चर ॥ स्वाद्ध्याया᳚न्मा प्र॒मदः । आचार्याय प्रिय-न्धनमाहृत्य प्रजातन्तु-म्मा व्य॑वच्छे॒थ्सीः । सत्यान्न प्रम॑दित॒व्यम् । धर्मान्न प्रम॑दित॒व्यम् । कुशलान्न प्रम॑दित॒व्यम् ।
भूत्यै न प्रम॑दित॒व्यम् । स्वाद्ध्याय प्रवचनाभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् ॥ 19 ॥
देवपितृकार्याभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् ॥
मातृ॑देवो॒ भव । पितृ॑देवो॒ भव ।
आचार्य॑ देवो॒ भव । अतिथि॑देवो॒ भव ॥
यान्यनवद्यानि॑ कर्मा॒णि । तानि सेवि॑तव्या॒नि ।
नो इ॑तरा॒णि ॥ यान्यस्माकग्ं सुच॑रिता॒नि । तानि त्वयो॑पास्या॒नि ॥ 20 ॥
नो इ॑तरा॒णि ॥ ये के चास्म-च्छ्रेयाग्ं॑सो ब्रा॒ह्मणाः । तेषा-न्त्वया-ऽऽसने न प्रश्व॑सित॒व्यम् ॥ श्रद्ध॑या दे॒यम् । अश्रद्ध॑या-ऽदे॒यम् । श्रि॑या दे॒यम् । ह्रि॑या दे॒यम् । भि॑या दे॒यम् । संविँ॑दा दे॒यम् ॥
अथ यदि ते कर्मविचिकिथ्सा वा वृत्त विचिकि॑थ्सा वा॒ स्यात् ॥ 21 ॥
ये तत्र ब्राह्मणा᳚-स्सम्म॒र॒.शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः ।
अलूक्षा॑ धर्म॑कामा॒-स्स्युः । यथा ते॑ तत्र॑ वर्ते॒रन्न् । तथा तत्र॑ वर्ते॒थाः ॥ अथाभ्या᳚ख्याते॒षु । ये तत्र ब्राह्मणा᳚-स्सम्म॒र्॒शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः ।
अलूक्षा॑ धर्म॑ कामा॒-स्स्युः । यथा ते॑ तेषु॑ वर्ते॒रन्न् ॥ 22 ॥
तथा तेषु॑ वर्ते॒थाः ॥ एष॑ आदे॒शः ।
एष उ॑पदे॒शः । एषा वे॑दोप॒निषत् । एतद॑नुशा॒सनम् । एव मुपा॑सित॒व्यम् । एव मुचैत॑दुपा॒स्यम् ॥ 23 ॥
(स्वाद्ध्यायप्रवचनाभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् - तानित्वयो॑पास्या॒नि - स्यात् - तेषु॑ वर्ते॒रन्थ् - +स॒प्त च॑) (अ. 11)
अनुवाकं 12
शन्नो॑ मि॒त्र-श्शं-वँरु॑णः । शन्नो॑ भवत्वर्य॒मा ।
शन्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । शन्नो॒ विष्णु॑ रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो ।
त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि ।
त्वामे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा वा॑दिषम् ।
ऋ॒तम॑वादिषम् । स॒त्यम॑वादिषम् । तन्मामा॑वीत् । तद्व॒क्तार॑मावीत् । आवी॒न्माम् ।
आवी᳚द्व॒क्तार᳚म् ॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 24 ॥
(स॒त्यम॑वादिष॒-म्पञ्च॑ च) (अ. 12)
॥ इति शीक्षावल्ली समाप्ता ॥
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके सप्तमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - śīkṣāvallī
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā | śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ-rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
(sa॒ttyam ~va̭diṣyāmi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2
śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒-ssvaraḥ |
mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ |
ityukta-śśī᳚kṣāddhyā॒yaḥ || 2 ||
(śīkṣā-mpañca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam ||
athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate || athā̭dhi lo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śa-ssa॒ndhiḥ || 3 ||
vāyuḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi lo॒kam ||
athā̭dhi jyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rva rū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭pa-ssa॒ndhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi jyau॒tiṣam || athā̭dhi vi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rva rū॒pam || 4 ||
antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ |
pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi vi॒dyam ||
athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 5 ||
athāddhyā॒tmam | adharāhanuḥ pū᳚rva rū॒pam | uttarāhanu-rutta̭rarū॒pam | vā-khsa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityaddhyā॒tmam || itī māma̭hā sa॒gṃ॒hitāḥ || ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarca-senānnādyena suvargyeṇa̭ (suvargeṇa̭) loke॒na || 6 ||
(sa॒ndhi - rācāryaḥ pū᳚rvarū॒pa - mityadhi॒prajam - ~lo̭ke॒na) (a. 3)
anuvākaṃ 4
ya śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'ddhya॒mṛtā᳚-thsamba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam ||
śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā॒-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā 'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya || ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 7 ||
ku॒rvā॒ṇā cīra̭-mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒-māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhiḥ̭ sa॒ha svāhā᳚ || āmā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ |
vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ || 8 ||
yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒n॒. vasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ || ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmi᳚na-thsa॒hasra̭ śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ || yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram |
e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ |
dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhā᳚ ||
pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pra mā̭ bhāhi॒ pra mā̭ padyasva || 9 ||
(vi॒ta॒nvā॒nā - śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā॒-dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhaika̭-ñca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
bhū-rbhuva॒-ssuva॒-riti॒ vā e॒tā sti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ ||
tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ || bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒-ritya॒sau lo॒kaḥ || 10 ||
maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante || bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante || bhū-riti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni |
suva॒ riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 11 ||
maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante || bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityanna᳚m | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante || tā vā e॒tā-ścata̭sra ścatu॒rdhā | cata̭sra-ścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ |
sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 12 ||
(a॒sau lo॒ko - yajūgṃ̭ṣi॒ - veda॒ dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6
sa ya e॒ṣo᳚-'ntar-hṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣa stana̭ ivāva॒lamba̭te |
se᳚ndra yo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le || bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 13 ||
suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spati᳚m | vākpa̭ti॒ ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭pati rvi॒jñāna̭patiḥ |
e॒ta-ttato̭ bhavati | ā॒kā॒śa śa̭rīra॒-mbrahma̭ |
sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-ma॒mṛta᳚m ||
iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚sva || 14 ||
(vā॒yā-va॒mṛta॒ meka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi |
āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam || athāddhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒na-ssa̭mā॒naḥ | cakṣu॒-śśrotra॒-mmano॒ vā-ktvak |
carma̭ mā॒gṃ॒ saggsnāvāsthi̭ ma॒jjā ||
e॒ta da̭dhivi॒dhāya॒r॒ṣi॒ ravo̭cat |
pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m |
pāṅkta̭nai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 15 ||
(sarva॒meka̭-ñca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
o-miti॒ brahma̭ || o-mitī॒dagṃ sarva᳚m ||
omitye॒ta-da̭nukṛti hasma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyā-śrā̭vayanti | o-miti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭ddhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti |
omitya̭gniho॒tra-manṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ |
brahmai॒vo-pā᳚pnoti || 16 ||
(o-ndaśa̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9
ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
satya-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
tapaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
damaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
śamaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
atithayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajā ca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajanaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajātiśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca ||
satyamiti satyavacā̭ rāthī॒ taraḥ |
tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ |
svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 17 ||
(prajā ca svāddhyāyaprava̭cane॒ ca ṣaṭca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10
a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā |
kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va |
ū॒rdhva pa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuva॒canam || 18 ||
(a॒hagṃ ṣaṭ) (a. 10)
anuvākaṃ 11
vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśā॒sti ||
satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara || svāddhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒thsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam |
bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 19 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam ||
mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava |
ācārya̭ devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava ||
yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni |
no i̭tarā॒ṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 20 ||
no i̭tarā॒ṇi || ye ke cāsma-cchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam || śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam ||
atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā॒ syāt || 21 ||
ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒ra॒.śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ || athābhyā᳚khyāte॒ṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒r॒śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭ kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann || 22 ||
tathā teṣṷ varte॒thāḥ || eṣa̭ āde॒śaḥ |
eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | eva mupā̭sita॒vyam | eva mucaita̭dupā॒syam || 23 ||
(svāddhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam - tānitvayo̭pāsyā॒ni - syāt - teṣṷ varte॒ranth - +sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā |
śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |
tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si |
tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā vā̭diṣam |
ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām |
āvī᳚dva॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 24 ||
(sa॒tyama̭vādiṣa॒-mpañca̭ ca) (a. 12)
|| iti śīkṣāvallī samāptā ||
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.