Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ सप्तविंशस्सर्गः ।
Shloka 1
खरं तु रामाभिमुखं प्रयान्तं वाहिनीपतिः ।
राक्षसस्त्रिशिरा नाम सन्निपत्येदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
राक्षसस्त्रिशिरा नाम सन्निपत्येदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
kharaṃ tu rāmābhimukhaṃ prayāntaṃ vāhinīpatiḥ |
rākṣasastriśirā nāma sannipatyedamabravīt || 1 ||
rākṣasastriśirā nāma sannipatyedamabravīt || 1 ||
Shloka 2
मां नियोजय विक्रान्त सन्निवर्तस्व साहसात् ।
पश्य रामं महाबाहुं संयुगे विनिपातितम् ॥ 2 ॥
पश्य रामं महाबाहुं संयुगे विनिपातितम् ॥ 2 ॥
māṃ niyojaya vikrānta sannivartasva sāhasāt |
paśya rāmaṃ mahābāhuṃ saṃyuge vinipātitam || 2 ||
paśya rāmaṃ mahābāhuṃ saṃyuge vinipātitam || 2 ||
Shloka 3
प्रतिजानामि ते सत्यमायुधं चाहमालभे ।
यथा रामं वधिष्यामि वधार्हं सर्वरक्षसाम् ॥ 3 ॥
यथा रामं वधिष्यामि वधार्हं सर्वरक्षसाम् ॥ 3 ॥
pratijānāmi te satyamāyudhaṃ cāhamālabhe |
yathā rāmaṃ vadhiṣyāmi vadhārhaṃ sarvarakṣasām || 3 ||
yathā rāmaṃ vadhiṣyāmi vadhārhaṃ sarvarakṣasām || 3 ||
Shloka 4
अहं वास्य रणे मृत्युरेष वा समरे मम ।
विनिवृत्य रणोत्साहान्मुहूर्तं प्राश्निको भव ॥ 4 ॥
विनिवृत्य रणोत्साहान्मुहूर्तं प्राश्निको भव ॥ 4 ॥
ahaṃ vāsya raṇe mṛtyureṣa vā samare mama |
vinivṛtya raṇotsāhānmuhūrtaṃ prāśniko bhava || 4 ||
vinivṛtya raṇotsāhānmuhūrtaṃ prāśniko bhava || 4 ||
Shloka 5
प्रहृष्टो वा हते रामे जनस्थानं प्रयास्यसि ।
मयि वा निहते रामं संयुगायोपयास्यसि ॥ 5 ॥
मयि वा निहते रामं संयुगायोपयास्यसि ॥ 5 ॥
prahṛṣṭo vā hate rāme janasthānaṃ prayāsyasi |
mayi vā nihate rāmaṃ saṃyugāyopayāsyasi || 5 ||
mayi vā nihate rāmaṃ saṃyugāyopayāsyasi || 5 ||
Shloka 6
खरस्त्रिशिरसा तेन मृत्युलोभात्प्रसादितः ।
गच्छ युध्येत्यनुज्ञातो राघवाभिमुखो ययौ ॥ 6 ॥
गच्छ युध्येत्यनुज्ञातो राघवाभिमुखो ययौ ॥ 6 ॥
kharastriśirasā tena mṛtyulobhātprasāditaḥ |
gaccha yudhyetyanujñāto rāghavābhimukho yayau || 6 ||
gaccha yudhyetyanujñāto rāghavābhimukho yayau || 6 ||
Shloka 7
त्रिशिराश्च रथेनैव वाजियुक्तेन भास्वता ।
अभ्यद्रवद्रणे रामं त्रिशृङ्ग इव पर्वतः ॥ 7 ॥
अभ्यद्रवद्रणे रामं त्रिशृङ्ग इव पर्वतः ॥ 7 ॥
triśirāśca rathenaiva vājiyuktena bhāsvatā |
abhyadravadraṇe rāmaṃ triśṛṅga iva parvataḥ || 7 ||
abhyadravadraṇe rāmaṃ triśṛṅga iva parvataḥ || 7 ||
Shloka 8
शरधारासमूहान्स महामेघ इवोत्सृजन् ।
व्यसृजत्सदृशं नादं जलार्द्रस्य तु दुन्दुभेः ॥ 8 ॥
व्यसृजत्सदृशं नादं जलार्द्रस्य तु दुन्दुभेः ॥ 8 ॥
śaradhārāsamūhānsa mahāmegha ivotsṛjan |
vyasṛjatsadṛśaṃ nādaṃ jalārdrasya tu dundubheḥ || 8 ||
vyasṛjatsadṛśaṃ nādaṃ jalārdrasya tu dundubheḥ || 8 ||
Shloka 9
आगच्छन्तं त्रिशिरसं राक्षसं प्रेक्ष्य राघवः ।
धनुषा प्रतिजग्राह विधुन्वन्सायकान् शितान् ॥ 9 ॥
धनुषा प्रतिजग्राह विधुन्वन्सायकान् शितान् ॥ 9 ॥
āgacchantaṃ triśirasaṃ rākṣasaṃ prekṣya rāghavaḥ |
dhanuṣā pratijagrāha vidhunvansāyakān śitān || 9 ||
dhanuṣā pratijagrāha vidhunvansāyakān śitān || 9 ||
Shloka 10
स सम्प्रहारस्तुमुलो रामत्रिशिरसोर्महान् ।
बभूवातीव बलिनोस्सिंहकुञ्जरयोरिव ॥ 10 ॥
बभूवातीव बलिनोस्सिंहकुञ्जरयोरिव ॥ 10 ॥
sa samprahārastumulo rāmatriśirasormahān |
babhūvātīva balinossiṃhakuñjarayoriva || 10 ||
babhūvātīva balinossiṃhakuñjarayoriva || 10 ||
Shloka 11
ततस्त्रिशिरसा बाणैर्ललाटे ताडितस्त्रिभिः ।
अमर्षी कुपितोरामस्संरब्धमिदमब्रवीत् ॥ 11 ॥
अमर्षी कुपितोरामस्संरब्धमिदमब्रवीत् ॥ 11 ॥
tatastriśirasā bāṇairlalāṭe tāḍitastribhiḥ |
amarṣī kupitorāmassaṃrabdhamidamabravīt || 11 ||
amarṣī kupitorāmassaṃrabdhamidamabravīt || 11 ||
Shloka 12
अहो विक्रमशूरस्य राक्षसस्येदृशं बलम् ।
पुष्पैरिव शरैर्यस्य ललाटेऽस्मिन्परिक्षतः ॥ 12 ॥
पुष्पैरिव शरैर्यस्य ललाटेऽस्मिन्परिक्षतः ॥ 12 ॥
aho vikramaśūrasya rākṣasasyedṛśaṃ balam |
puṣpairiva śarairyasya lalāṭe'sminparikṣataḥ || 12 ||
puṣpairiva śarairyasya lalāṭe'sminparikṣataḥ || 12 ||
Shloka 13
ममापि प्रतिगृह्णीष्व शरांश्चापगुणाच्च्युतान् ।
एवमुक्त्वा तु संरब्धश्शरानाशीविषोपमान् ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा तु संरब्धश्शरानाशीविषोपमान् ॥ 13 ॥
mamāpi pratigṛhṇīṣva śarāṃścāpaguṇāccyutān |
evamuktvā tu saṃrabdhaśśarānāśīviṣopamān || 13 ||
evamuktvā tu saṃrabdhaśśarānāśīviṣopamān || 13 ||
Shloka 14
त्रिशिरोवक्षसि क्रुद्धो निजघान चतुर्दश ।
चतुर्भिस्तुरगानस्य शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ 14 ॥
चतुर्भिस्तुरगानस्य शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ 14 ॥
triśirovakṣasi kruddho nijaghāna caturdaśa |
caturbhisturagānasya śaraiḥ sannataparvabhiḥ || 14 ||
caturbhisturagānasya śaraiḥ sannataparvabhiḥ || 14 ||
Shloka 15
न्यपातयत तेजस्वी चतुरस्तस्य वाजिनः ।
अष्टभिस्सायकैस्सूतं रथोपस्थान्न्यपातयत् ॥ 15 ॥
अष्टभिस्सायकैस्सूतं रथोपस्थान्न्यपातयत् ॥ 15 ॥
nyapātayata tejasvī caturastasya vājinaḥ |
aṣṭabhissāyakaissūtaṃ rathopasthānnyapātayat || 15 ||
aṣṭabhissāyakaissūtaṃ rathopasthānnyapātayat || 15 ||
Shloka 16
रामश्चिच्छेद बाणेन ध्वजं चास्य समुच्छ्रितम् ।
ततो हतरथात्तस्मादुत्पतन्तं निशाचरम् ॥ 16 ॥
ततो हतरथात्तस्मादुत्पतन्तं निशाचरम् ॥ 16 ॥
rāmaściccheda bāṇena dhvajaṃ cāsya samucchritam |
tato hatarathāttasmādutpatantaṃ niśācaram || 16 ||
tato hatarathāttasmādutpatantaṃ niśācaram || 16 ||
Shloka 17
बिभेद रामस्तं बाणैर्हृदये सोऽभवज्जडः ।
सायकैश्चाप्रमेयात्मा सामर्षस्तस्य रक्षसः ॥ 17 ॥
सायकैश्चाप्रमेयात्मा सामर्षस्तस्य रक्षसः ॥ 17 ॥
bibheda rāmastaṃ bāṇairhṛdaye so'bhavajjaḍaḥ |
sāyakaiścāprameyātmā sāmarṣastasya rakṣasaḥ || 17 ||
sāyakaiścāprameyātmā sāmarṣastasya rakṣasaḥ || 17 ||
Shloka 18
शिरांस्यपातयद्रामो वेगवद्भिस्त्रिभिश्शितैः ।
स भूमौ रुधिरोद्गारी रामबाणाभिपीडितः ॥ 18 ॥
स भूमौ रुधिरोद्गारी रामबाणाभिपीडितः ॥ 18 ॥
śirāṃsyapātayadrāmo vegavadbhistribhiśśitaiḥ |
sa bhūmau rudhirodgārī rāmabāṇābhipīḍitaḥ || 18 ||
sa bhūmau rudhirodgārī rāmabāṇābhipīḍitaḥ || 18 ||
Shloka 19
न्यपतत्पतितैः पूर्वं स्वशिरोभिर्निशाचरः ।
हतशेषास्ततो भग्ना राक्षसाः खरसंश्रया ॥ 19 ॥
हतशेषास्ततो भग्ना राक्षसाः खरसंश्रया ॥ 19 ॥
nyapatatpatitaiḥ pūrvaṃ svaśirobhirniśācaraḥ |
hataśeṣāstato bhagnā rākṣasāḥ kharasaṃśrayā || 19 ||
hataśeṣāstato bhagnā rākṣasāḥ kharasaṃśrayā || 19 ||
Shloka 20
द्रवन्ति स्म न तिष्ठन्ति व्याघ्रत्रस्ता मृगा इव ।
तान्खरो द्रवतो दृष्ट्वा निवर्त्य रुषितस्स्वयम् ॥ 20 ॥
तान्खरो द्रवतो दृष्ट्वा निवर्त्य रुषितस्स्वयम् ॥ 20 ॥
dravanti sma na tiṣṭhanti vyāghratrastā mṛgā iva |
tānkharo dravato dṛṣṭvā nivartya ruṣitassvayam || 20 ||
tānkharo dravato dṛṣṭvā nivartya ruṣitassvayam || 20 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तविंशस्सर्गः ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ सप्तविंशस्सर्गः ।
खरं तु रामाभिमुखं प्रयान्तं वाहिनीपतिः ।
राक्षसस्त्रिशिरा नाम सन्निपत्येदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
मां नियोजय विक्रान्त सन्निवर्तस्व साहसात् ।
पश्य रामं महाबाहुं संयुगे विनिपातितम् ॥ 2 ॥
प्रतिजानामि ते सत्यमायुधं चाहमालभे ।
यथा रामं वधिष्यामि वधार्हं सर्वरक्षसाम् ॥ 3 ॥
अहं वास्य रणे मृत्युरेष वा समरे मम ।
विनिवृत्य रणोत्साहान्मुहूर्तं प्राश्निको भव ॥ 4 ॥
प्रहृष्टो वा हते रामे जनस्थानं प्रयास्यसि ।
मयि वा निहते रामं संयुगायोपयास्यसि ॥ 5 ॥
खरस्त्रिशिरसा तेन मृत्युलोभात्प्रसादितः ।
गच्छ युध्येत्यनुज्ञातो राघवाभिमुखो ययौ ॥ 6 ॥
त्रिशिराश्च रथेनैव वाजियुक्तेन भास्वता ।
अभ्यद्रवद्रणे रामं त्रिशृङ्ग इव पर्वतः ॥ 7 ॥
शरधारासमूहान्स महामेघ इवोत्सृजन् ।
व्यसृजत्सदृशं नादं जलार्द्रस्य तु दुन्दुभेः ॥ 8 ॥
आगच्छन्तं त्रिशिरसं राक्षसं प्रेक्ष्य राघवः ।
धनुषा प्रतिजग्राह विधुन्वन्सायकान् शितान् ॥ 9 ॥
स सम्प्रहारस्तुमुलो रामत्रिशिरसोर्महान् ।
बभूवातीव बलिनोस्सिंहकुञ्जरयोरिव ॥ 10 ॥
ततस्त्रिशिरसा बाणैर्ललाटे ताडितस्त्रिभिः ।
अमर्षी कुपितोरामस्संरब्धमिदमब्रवीत् ॥ 11 ॥
अहो विक्रमशूरस्य राक्षसस्येदृशं बलम् ।
पुष्पैरिव शरैर्यस्य ललाटेऽस्मिन्परिक्षतः ॥ 12 ॥
ममापि प्रतिगृह्णीष्व शरांश्चापगुणाच्च्युतान् ।
एवमुक्त्वा तु संरब्धश्शरानाशीविषोपमान् ॥ 13 ॥
त्रिशिरोवक्षसि क्रुद्धो निजघान चतुर्दश ।
चतुर्भिस्तुरगानस्य शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ 14 ॥
न्यपातयत तेजस्वी चतुरस्तस्य वाजिनः ।
अष्टभिस्सायकैस्सूतं रथोपस्थान्न्यपातयत् ॥ 15 ॥
रामश्चिच्छेद बाणेन ध्वजं चास्य समुच्छ्रितम् ।
ततो हतरथात्तस्मादुत्पतन्तं निशाचरम् ॥ 16 ॥
बिभेद रामस्तं बाणैर्हृदये सोऽभवज्जडः ।
सायकैश्चाप्रमेयात्मा सामर्षस्तस्य रक्षसः ॥ 17 ॥
शिरांस्यपातयद्रामो वेगवद्भिस्त्रिभिश्शितैः ।
स भूमौ रुधिरोद्गारी रामबाणाभिपीडितः ॥ 18 ॥
न्यपतत्पतितैः पूर्वं स्वशिरोभिर्निशाचरः ।
हतशेषास्ततो भग्ना राक्षसाः खरसंश्रया ॥ 19 ॥
द्रवन्ति स्म न तिष्ठन्ति व्याघ्रत्रस्ता मृगा इव ।
तान्खरो द्रवतो दृष्ट्वा निवर्त्य रुषितस्स्वयम् ॥ 20 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तविंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.