Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमान्वेङ्कटनाथार्य कवितार्किक केसरि ।
śrīmānveṅkaṭanāthārya kavitārkika kesari |
वेदान्ताचार्यवर्योमे सन्निधत्तां सदाहृदि ॥
vedāntācāryavaryome sannidhattāṃ sadāhṛdi ||
जयत्याश्रित सन्त्रास ध्वान्त विध्वंसनोदयः ।
jayatyāśrita santrāsa dhvānta vidhvaṃsanodayaḥ |
प्रभावान् सीतया देव्या परमव्योम भास्करः ॥
prabhāvān sītayā devyā paramavyoma bhāskaraḥ ||
जय जय महावीर महाधीर धौरेय,
jaya jaya mahāvīra mahādhīra dhaureya,
देवासुर समर समय समुदित निखिल निर्जर निर्धारित निरवधिक माहात्म्य,
devāsura samara samaya samudita nikhila nirjara nirdhārita niravadhika māhātmya,
दशवदन दमित दैवत परिषदभ्यर्थित दाशरथि भाव,
daśavadana damita daivata pariṣadabhyarthita dāśarathi bhāva,
दिनकर कुल कमल दिवाकर,
dinakara kula kamala divākara,
दिविषदधिपति रण सहचरण चतुर दशरथ चरम ऋणविमॊचन,
diviṣadadhipati raṇa sahacaraṇa catura daśaratha carama ṛṇavimòcana,
कोसल सुता कुमार भाव कञ्चुकित कारणाकार,
kosala sutā kumāra bhāva kañcukita kāraṇākāra,
कौमार केलि गोपायित कौशिकाध्वर,
kaumāra keli gopāyita kauśikādhvara,
रणाध्वर धुर्य भव्य दिव्यास्त्र बृन्द वन्दित,
raṇādhvara dhurya bhavya divyāstra bṛnda vandita,
प्रणत जन विमत विमथन दुर्ललित दोर्ललित,
praṇata jana vimata vimathana durlalita dorlalita,
तनुतर विशिख विताडन विघटित विशरारु शरारु ताटका ताटकेय,
tanutara viśikha vitāḍana vighaṭita viśarāru śarāru tāṭakā tāṭakeya,
जडकिरण शकलधर जटिल नटपति मकुट तट नटनपटु विबुधसरिदतिबहुल मधुगलन ललितपद
jaḍakiraṇa śakaladhara jaṭila naṭapati makuṭa taṭa naṭanapaṭu vibudhasaridatibahula madhugalana lalitapada
नलिनरज उपमृदित निजवृजिन जहदुपल तनुरुचिर परम मुनिवर युवति नुत,
nalinaraja upamṛdita nijavṛjina jahadupala tanurucira parama munivara yuvati nuta,
कुशिक सुत कथित विदित नव विविध कथ,
kuśika suta kathita vidita nava vividha katha,
मैथिल नगर सुलोचना लोचन चकोर चन्द्र,
maithila nagara sulocanā locana cakora candra,
खण्डपरशु कोदण्ड प्रकाण्ड खण्डन शौण्ड भुजदण्ड,
khaṇḍaparaśu kodaṇḍa prakāṇḍa khaṇḍana śauṇḍa bhujadaṇḍa,
चण्डकर किरण मण्डल बोधित पुण्डरीक वन रुचि लुण्टाक लोचन,
caṇḍakara kiraṇa maṇḍala bodhita puṇḍarīka vana ruci luṇṭāka locana,
मोचित जनक हृदय शङ्कातङ्क,
mocita janaka hṛdaya śaṅkātaṅka,
परिहृत निखिल नरपति वरण जनक दुहितृ कुचतट विहरण समुचित करतल,
parihṛta nikhila narapati varaṇa janaka duhitṛ kucataṭa viharaṇa samucita karatala,
शतकोटि शतगुण कठिन परशुधर मुनिवर करधृत दुरवनमतम निज धनुराकर्षण प्रकाशित पारमेष्ठ्य,
śatakoṭi śataguṇa kaṭhina paraśudhara munivara karadhṛta duravanamatama nija dhanurākarṣaṇa prakāśita pārameṣṭhya,
क्रतुहर शिखरि कन्तुक विहृत्युन्मुख जगदरुन्तुद जितहरि दन्ति दन्त दन्तुर दशवदन दमन कुशल दशशतभुज मुख नृपतिकुल रुधिर झर भरित पृथुतर तटाक तर्पित पितृक भृगुपति सुगति विहतिकर नत परुडिषु परिघ,
kratuhara śikhari kantuka vihṛtyunmukha jagadaruntuda jitahari danti danta dantura daśavadana damana kuśala daśaśatabhuja mukha nṛpatikula rudhira jhara bharita pṛthutara taṭāka tarpita pitṛka bhṛgupati sugati vihatikara nata paruḍiṣu parigha,
अनृत भय मुषित हृदय पितृ वचन पालन प्रतिज्ञावज्ञात यौवराज्य,
anṛta bhaya muṣita hṛdaya pitṛ vacana pālana pratijñāvajñāta yauvarājya,
निषाद राज सौहृद सूचित सौशील्य सागर,
niṣāda rāja sauhṛda sūcita sauśīlya sāgara,
भरद्वाज शासन परिगृहीत विचित्र चित्रकूट गिरि कटक तट रम्यावसथ,
bharadvāja śāsana parigṛhīta vicitra citrakūṭa giri kaṭaka taṭa ramyāvasatha,
अनन्यशासनीय,
ananyaśāsanīya,
प्रणत भरत मकुटतट सुघटित पादुकाग्र्याभिषेक, निर्वर्तित सर्वलोक योग क्षेम,
praṇata bharata makuṭataṭa sughaṭita pādukāgryābhiṣeka, nirvartita sarvaloka yoga kṣema,
पिशित रुचि विहित दुरित वलमथन तनय बलिभुगनुगति सरभस शयन तृण शकल परिपतन भय चकित सकल सुर मुनिवर बहुमत महास्त्र सामर्थ्य,
piśita ruci vihita durita valamathana tanaya balibhuganugati sarabhasa śayana tṛṇa śakala paripatana bhaya cakita sakala sura munivara bahumata mahāstra sāmarthya,
द्रुहिण हर वलमथन दुरालक्ष शरलक्ष,
druhiṇa hara valamathana durālakṣa śaralakṣa,
दण्डका तपोवन जङ्गम पारिजात,
daṇḍakā tapovana jaṅgama pārijāta,
विराध हरिण शार्दूल,
virādha hariṇa śārdūla,
विलुलित बहुफल मख कलम रजनिचर मृग मृगयारम्भ सम्भृत चीरभृदनुरोध,
vilulita bahuphala makha kalama rajanicara mṛga mṛgayārambha sambhṛta cīrabhṛdanurodha,
त्रिशिरः शिरस्त्रितय तिमिर निरास वासरकर,
triśiraḥ śirastritaya timira nirāsa vāsarakara,
दूषण जलनिधि शोषण तोषित ऋषिगण घोषित विजय घोषण,
dūṣaṇa jalanidhi śoṣaṇa toṣita ṛṣigaṇa ghoṣita vijaya ghoṣaṇa,
खरतर खर तरु खण्डन चण्ड पवन,
kharatara khara taru khaṇḍana caṇḍa pavana,
द्विसप्त रक्षः सहस्र नलवन विलोलन महाकलभ,
dvisapta rakṣaḥ sahasra nalavana vilolana mahākalabha,
असहाय शूर,
asahāya śūra,
अनपाय साहस,
anapāya sāhasa,
महित महामृथ दर्शन मुदित मैथिली दृढतर परिरम्भण विभव विरोपित विकट वीरव्रण,
mahita mahāmṛtha darśana mudita maithilī dṛḍhatara parirambhaṇa vibhava viropita vikaṭa vīravraṇa,
मारीच माया मृग चर्म परिकर्मित निर्भर दर्भास्तरण,
mārīca māyā mṛga carma parikarmita nirbhara darbhāstaraṇa,
विक्रम यशो लाभ विक्रीत जीवित गृध्रराज देह दिधक्षा लक्षित भक्तजन दाक्षिण्य,
vikrama yaśo lābha vikrīta jīvita gṛdhrarāja deha didhakṣā lakṣita bhaktajana dākṣiṇya,
कल्पित विबुधभाव कबन्धाभिनन्दित,
kalpita vibudhabhāva kabandhābhinandita,
अवन्ध्य महिम मुनिजन भजन मुषित हृदय कलुष शबरी मोक्ष साक्षिभूत,
avandhya mahima munijana bhajana muṣita hṛdaya kaluṣa śabarī mokṣa sākṣibhūta,
प्रभञ्जनतनय भावुक भाषित रञ्जित हृदय,
prabhañjanatanaya bhāvuka bhāṣita rañjita hṛdaya,
तरणिसुत शरणागति परतन्त्रीकृत स्वातन्त्र्य,
taraṇisuta śaraṇāgati paratantrīkṛta svātantrya,
दृढघटित कैलास कोटि विकट दुन्दुभि कङ्काल कूट दूर विक्षेप दक्ष दक्षिणेतर पादाङ्गुष्ठ दरचलन विश्वस्त सुहृदाशय,
dṛḍhaghaṭita kailāsa koṭi vikaṭa dundubhi kaṅkāla kūṭa dūra vikṣepa dakṣa dakṣiṇetara pādāṅguṣṭha daracalana viśvasta suhṛdāśaya,
अतिपृथुल बहु विटपि गिरि धरणि विवर युगपदुदय विवृत चित्रपुङ्ख वैचित्र्य,
atipṛthula bahu viṭapi giri dharaṇi vivara yugapadudaya vivṛta citrapuṅkha vaicitrya,
विपुल भुज शैलमूल निबिड निपीडित रावण रणरणक जनक चतुरुदधि विहरण चतुर कपिकुलपति हृदय विशाल शिलातल दारण दारुण शिलीमुख,
vipula bhuja śailamūla nibiḍa nipīḍita rāvaṇa raṇaraṇaka janaka caturudadhi viharaṇa catura kapikulapati hṛdaya viśāla śilātala dāraṇa dāruṇa śilīmukha,
अपार पारावार परिखा परिवृत परपुर परिसृत दव दहन जवन पवनभव कपिवर परिष्वङ्ग भावित सर्वस्व दान,
apāra pārāvāra parikhā parivṛta parapura parisṛta dava dahana javana pavanabhava kapivara pariṣvaṅga bhāvita sarvasva dāna,
अहित सहोदर रक्षः परिग्रह विसंवादि विविध सचिव विप्रलम्भ (विस्रम्भण) समय संरम्भ समुज्जृम्भित सर्वेश्वर भाव,
ahita sahodara rakṣaḥ parigraha visaṃvādi vividha saciva vipralambha (visrambhaṇa) samaya saṃrambha samujjṛmbhita sarveśvara bhāva,
सकृत्प्रपन्न जन संरक्षण दीक्षित वीर, सत्यव्रत,
sakṛtprapanna jana saṃrakṣaṇa dīkṣita vīra, satyavrata,
प्रतिशयन भूमिका भूषित पयोधि पुलिन,
pratiśayana bhūmikā bhūṣita payodhi pulina,
प्रलय शिखि परुष विशिख शिखा शोषिताकूपार वारिपूर,
pralaya śikhi paruṣa viśikha śikhā śoṣitākūpāra vāripūra,
प्रबल रिपु कलह कुतुक चटुल कपिकुल करतल तूलित हृत गिरि निकर साधित सेतुपथ सीमा सीमन्तित समुद्र,
prabala ripu kalaha kutuka caṭula kapikula karatala tūlita hṛta giri nikara sādhita setupatha sīmā sīmantita samudra,
द्रुतगति तरुमृग वरूथिनी निरुद्ध लङ्कावरोध वेपथु लास्य लीलोपदेश देशिक धनुर्ज्याघोष,
drutagati tarumṛga varūthinī niruddha laṅkāvarodha vepathu lāsya līlopadeśa deśika dhanurjyāghoṣa,
गगन चर कनक गिरि गरिम धर निगममय निज गरुड गरुदनिल लव गलित विष वदन शर कदन,
gagana cara kanaka giri garima dhara nigamamaya nija garuḍa garudanila lava galita viṣa vadana śara kadana,
अकृतचर वनचर रणकरण वैलक्ष्य कूणिताक्ष बहुविध रक्षो बलाध्यक्ष वक्षः कवाट पाटन पटिम साटोप कोपावलेप,
akṛtacara vanacara raṇakaraṇa vailakṣya kūṇitākṣa bahuvidha rakṣo balādhyakṣa vakṣaḥ kavāṭa pāṭana paṭima sāṭopa kopāvalepa,
कटुरटदटनि टङ्कृति चटुल कठोर कार्मुख विनिर्गत विशङ्कट विशिख विताडन विघटित मकुट विह्वल विश्रवस्तनय विश्रम समय विश्राणन विख्यात विक्रम,
kaṭuraṭadaṭani ṭaṅkṛti caṭula kaṭhora kārmukha vinirgata viśaṅkaṭa viśikha vitāḍana vighaṭita makuṭa vihvala viśravastanaya viśrama samaya viśrāṇana vikhyāta vikrama,
कुम्भकर्ण कुलगिरि विदलन दम्भोलि भूत निश्शङ्क कङ्कपत्र,
kumbhakarṇa kulagiri vidalana dambholi bhūta niśśaṅka kaṅkapatra,
अभिचरण हुतवह परिचरण विघटन सरभस परिपतदपरिमित कपिबल जलधि लहरि कलकलरव कुपित मघवजि दभिहननकृदनुज साक्षिक राक्षस द्वन्द्वयुद्ध,
abhicaraṇa hutavaha paricaraṇa vighaṭana sarabhasa paripatadaparimita kapibala jaladhi lahari kalakalarava kupita maghavaji dabhihananakṛdanuja sākṣika rākṣasa dvandvayuddha,
अप्रतिद्वन्द्व पौरुष,
apratidvandva pauruṣa,
त्र्यम्बक समधिक घोरास्त्राडम्बर,
tryambaka samadhika ghorāstrāḍambara,
सारथि हृत रथ सत्रप शात्रव सत्यापित प्रताप,
sārathi hṛta ratha satrapa śātrava satyāpita pratāpa,
शित शर कृत लवण दशमुख मुख दशक निपतन पुनरुदय दर गलित जनित दर तरल हरिहय नयन नलिनवन रुचि खचित खतल निपतित सुरतरु कुसुम वितति सुरभित रथ पथ,
śita śara kṛta lavaṇa daśamukha mukha daśaka nipatana punarudaya dara galita janita dara tarala harihaya nayana nalinavana ruci khacita khatala nipatita surataru kusuma vitati surabhita ratha patha,
अखिल जगदधिक भुज बल दश लपन दशक लवन जनित कदन परवश रजनिचर युवति विलपन वचन समविषय निगम शिखर निकर मुखर मुख मुनि वर परिपणित,
akhila jagadadhika bhuja bala daśa lapana daśaka lavana janita kadana paravaśa rajanicara yuvati vilapana vacana samaviṣaya nigama śikhara nikara mukhara mukha muni vara paripaṇita,
अभिगत शतमख हुतवह पितृपति निरृति वरुण पवन धनद गिरिश मुख सुरपति नुत मुदित,
abhigata śatamakha hutavaha pitṛpati nirṛti varuṇa pavana dhanada giriśa mukha surapati nuta mudita,
अमित मति विधि विदित कथित निज विभव जलधि पृषत लव,
amita mati vidhi vidita kathita nija vibhava jaladhi pṛṣata lava,
विगत भय विबुध परिबृढ विबोधित वीरशयन शायित वानर पृतनौघ,
vigata bhaya vibudha paribṛḍha vibodhita vīraśayana śāyita vānara pṛtanaugha,
स्व समय विघटित सुघटित सहृदय सहधर्मचारिणीक,
sva samaya vighaṭita sughaṭita sahṛdaya sahadharmacāriṇīka,
विभीषण वशंवदीकृत लङ्कैश्वर्य,
vibhīṣaṇa vaśaṃvadīkṛta laṅkaiśvarya,
निष्पन्न कृत्य,
niṣpanna kṛtya,
ख पुष्पित रिपु पक्ष,
kha puṣpita ripu pakṣa,
पुष्पक रभस गति गोष्पदीकृत गगनार्णव,
puṣpaka rabhasa gati goṣpadīkṛta gaganārṇava,
प्रतिज्ञार्णव तरण कृत क्षण भरत मनोरथ संहित सिंहासनाधिरूढ,
pratijñārṇava taraṇa kṛta kṣaṇa bharata manoratha saṃhita siṃhāsanādhirūḍha,
स्वामिन्, राघव सिंह,
svāmin, rāghava siṃha,
हाटक गिरि कटक सदृश पाद पीठ निकट तट परिलुठित निखिल नृपति किरीट कोटि विविध मणि गण किरण निकर नीराजित चरण राजीव,
hāṭaka giri kaṭaka sadṛśa pāda pīṭha nikaṭa taṭa pariluṭhita nikhila nṛpati kirīṭa koṭi vividha maṇi gaṇa kiraṇa nikara nīrājita caraṇa rājīva,
दिव्य भौमायोध्याधिदैवत,
divya bhaumāyodhyādhidaivata,
पितृ वध कुपित परशु धर मुनि विहित नृप हनन कदन पूर्व काल प्रभव शत गुण प्रतिष्ठापित धार्मिक राज वंश,
pitṛ vadha kupita paraśu dhara muni vihita nṛpa hanana kadana pūrva kāla prabhava śata guṇa pratiṣṭhāpita dhārmika rāja vaṃśa,
शुभ चरित रत भरत खर्वित गर्व गन्धर्व यूथ गीत विजय गाथा शत,
śubha carita rata bharata kharvita garva gandharva yūtha gīta vijaya gāthā śata,
शासित मधुसुत शत्रुघ्न सेवित,
śāsita madhusuta śatrughna sevita,
कुश लव परिगृहीत कुल गाथा विशेष,
kuśa lava parigṛhīta kula gāthā viśeṣa,
विधिवश परिणमदमर भणिति कविवर रचित निज चरित निबन्धन निशमन निर्वृत,
vidhivaśa pariṇamadamara bhaṇiti kavivara racita nija carita nibandhana niśamana nirvṛta,
सर्व जन सम्मानित,
sarva jana sammānita,
पुनरुपस्थापित विमान वर विश्राणन प्रीणित वैश्रवण विश्रावित यशः प्रपञ्च,
punarupasthāpita vimāna vara viśrāṇana prīṇita vaiśravaṇa viśrāvita yaśaḥ prapañca,
पञ्चतापन्न मुनिकुमार सञ्जीवनामृत,
pañcatāpanna munikumāra sañjīvanāmṛta,
त्रेतायुग प्रवर्तित कार्तयुग वृत्तान्त,
tretāyuga pravartita kārtayuga vṛttānta,
अविकल बहुसुवर्ण हयमख सहस्र निर्वहण निर्वर्तित निज वर्णाश्रम धर्म,
avikala bahusuvarṇa hayamakha sahasra nirvahaṇa nirvartita nija varṇāśrama dharma,
सर्व कर्म समाराध्य,
sarva karma samārādhya,
सनातन धर्म,
sanātana dharma,
साकेत जनपद जनि धनिक जङ्गम तदितर जन्तु जात दिव्य गति दान दर्शित नित्य निस्सीम वैभव,
sāketa janapada jani dhanika jaṅgama taditara jantu jāta divya gati dāna darśita nitya nissīma vaibhava,
भव तपन तापित भक्तजन भद्राराम,
bhava tapana tāpita bhaktajana bhadrārāma,
श्री रामभद्र, नमस्ते पुनस्ते नमः ॥
śrī rāmabhadra, namaste punaste namaḥ ||
चतुर्मुखेश्वरमुखैः पुत्रपौत्रादिशालिने ।
caturmukheśvaramukhaiḥ putrapautrādiśāline |
नमः सीतासमेताय रामाय गृहमेधिने ॥
namaḥ sītāsametāya rāmāya gṛhamedhine ||
कविकथकसिंहकथितं
kavikathakasiṃhakathitaṃ
कठोरसुकुमारगुम्भगम्भीरम् ।
kaṭhorasukumāragumbhagambhīram |
भवभयभेषजमेतत्
bhavabhayabheṣajametat
पठत महावीरवैभवं सुधियः ॥
paṭhata mahāvīravaibhavaṃ sudhiyaḥ ||
इति श्रीमहावीरवैभवम् ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमान्वेङ्कटनाथार्य कवितार्किक केसरि ।
वेदान्ताचार्यवर्योमे सन्निधत्तां सदाहृदि ॥
जयत्याश्रित सन्त्रास ध्वान्त विध्वंसनोदयः ।
प्रभावान् सीतया देव्या परमव्योम भास्करः ॥
जय जय महावीर महाधीर धौरेय,
देवासुर समर समय समुदित निखिल निर्जर निर्धारित निरवधिक माहात्म्य,
दशवदन दमित दैवत परिषदभ्यर्थित दाशरथि भाव,
दिनकर कुल कमल दिवाकर,
दिविषदधिपति रण सहचरण चतुर दशरथ चरम ऋणविमॊचन,
कोसल सुता कुमार भाव कञ्चुकित कारणाकार,
कौमार केलि गोपायित कौशिकाध्वर,
रणाध्वर धुर्य भव्य दिव्यास्त्र बृन्द वन्दित,
प्रणत जन विमत विमथन दुर्ललित दोर्ललित,
तनुतर विशिख विताडन विघटित विशरारु शरारु ताटका ताटकेय,
जडकिरण शकलधर जटिल नटपति मकुट तट नटनपटु विबुधसरिदतिबहुल मधुगलन ललितपद
नलिनरज उपमृदित निजवृजिन जहदुपल तनुरुचिर परम मुनिवर युवति नुत,
कुशिक सुत कथित विदित नव विविध कथ,
मैथिल नगर सुलोचना लोचन चकोर चन्द्र,
खण्डपरशु कोदण्ड प्रकाण्ड खण्डन शौण्ड भुजदण्ड,
चण्डकर किरण मण्डल बोधित पुण्डरीक वन रुचि लुण्टाक लोचन,
मोचित जनक हृदय शङ्कातङ्क,
परिहृत निखिल नरपति वरण जनक दुहितृ कुचतट विहरण समुचित करतल,
शतकोटि शतगुण कठिन परशुधर मुनिवर करधृत दुरवनमतम निज धनुराकर्षण प्रकाशित पारमेष्ठ्य,
क्रतुहर शिखरि कन्तुक विहृत्युन्मुख जगदरुन्तुद जितहरि दन्ति दन्त दन्तुर दशवदन दमन कुशल दशशतभुज मुख नृपतिकुल रुधिर झर भरित पृथुतर तटाक तर्पित पितृक भृगुपति सुगति विहतिकर नत परुडिषु परिघ,
अनृत भय मुषित हृदय पितृ वचन पालन प्रतिज्ञावज्ञात यौवराज्य,
निषाद राज सौहृद सूचित सौशील्य सागर,
भरद्वाज शासन परिगृहीत विचित्र चित्रकूट गिरि कटक तट रम्यावसथ,
अनन्यशासनीय,
प्रणत भरत मकुटतट सुघटित पादुकाग्र्याभिषेक, निर्वर्तित सर्वलोक योग क्षेम,
पिशित रुचि विहित दुरित वलमथन तनय बलिभुगनुगति सरभस शयन तृण शकल परिपतन भय चकित सकल सुर मुनिवर बहुमत महास्त्र सामर्थ्य,
द्रुहिण हर वलमथन दुरालक्ष शरलक्ष,
दण्डका तपोवन जङ्गम पारिजात,
विराध हरिण शार्दूल,
विलुलित बहुफल मख कलम रजनिचर मृग मृगयारम्भ सम्भृत चीरभृदनुरोध,
त्रिशिरः शिरस्त्रितय तिमिर निरास वासरकर,
दूषण जलनिधि शोषण तोषित ऋषिगण घोषित विजय घोषण,
खरतर खर तरु खण्डन चण्ड पवन,
द्विसप्त रक्षः सहस्र नलवन विलोलन महाकलभ,
असहाय शूर,
अनपाय साहस,
महित महामृथ दर्शन मुदित मैथिली दृढतर परिरम्भण विभव विरोपित विकट वीरव्रण,
मारीच माया मृग चर्म परिकर्मित निर्भर दर्भास्तरण,
विक्रम यशो लाभ विक्रीत जीवित गृध्रराज देह दिधक्षा लक्षित भक्तजन दाक्षिण्य,
कल्पित विबुधभाव कबन्धाभिनन्दित,
अवन्ध्य महिम मुनिजन भजन मुषित हृदय कलुष शबरी मोक्ष साक्षिभूत,
प्रभञ्जनतनय भावुक भाषित रञ्जित हृदय,
तरणिसुत शरणागति परतन्त्रीकृत स्वातन्त्र्य,
दृढघटित कैलास कोटि विकट दुन्दुभि कङ्काल कूट दूर विक्षेप दक्ष दक्षिणेतर पादाङ्गुष्ठ दरचलन विश्वस्त सुहृदाशय,
अतिपृथुल बहु विटपि गिरि धरणि विवर युगपदुदय विवृत चित्रपुङ्ख वैचित्र्य,
विपुल भुज शैलमूल निबिड निपीडित रावण रणरणक जनक चतुरुदधि विहरण चतुर कपिकुलपति हृदय विशाल शिलातल दारण दारुण शिलीमुख,
अपार पारावार परिखा परिवृत परपुर परिसृत दव दहन जवन पवनभव कपिवर परिष्वङ्ग भावित सर्वस्व दान,
अहित सहोदर रक्षः परिग्रह विसंवादि विविध सचिव विप्रलम्भ (विस्रम्भण) समय संरम्भ समुज्जृम्भित सर्वेश्वर भाव,
सकृत्प्रपन्न जन संरक्षण दीक्षित वीर, सत्यव्रत,
प्रतिशयन भूमिका भूषित पयोधि पुलिन,
प्रलय शिखि परुष विशिख शिखा शोषिताकूपार वारिपूर,
प्रबल रिपु कलह कुतुक चटुल कपिकुल करतल तूलित हृत गिरि निकर साधित सेतुपथ सीमा सीमन्तित समुद्र,
द्रुतगति तरुमृग वरूथिनी निरुद्ध लङ्कावरोध वेपथु लास्य लीलोपदेश देशिक धनुर्ज्याघोष,
गगन चर कनक गिरि गरिम धर निगममय निज गरुड गरुदनिल लव गलित विष वदन शर कदन,
अकृतचर वनचर रणकरण वैलक्ष्य कूणिताक्ष बहुविध रक्षो बलाध्यक्ष वक्षः कवाट पाटन पटिम साटोप कोपावलेप,
कटुरटदटनि टङ्कृति चटुल कठोर कार्मुख विनिर्गत विशङ्कट विशिख विताडन विघटित मकुट विह्वल विश्रवस्तनय विश्रम समय विश्राणन विख्यात विक्रम,
कुम्भकर्ण कुलगिरि विदलन दम्भोलि भूत निश्शङ्क कङ्कपत्र,
अभिचरण हुतवह परिचरण विघटन सरभस परिपतदपरिमित कपिबल जलधि लहरि कलकलरव कुपित मघवजि दभिहननकृदनुज साक्षिक राक्षस द्वन्द्वयुद्ध,
अप्रतिद्वन्द्व पौरुष,
त्र्यम्बक समधिक घोरास्त्राडम्बर,
सारथि हृत रथ सत्रप शात्रव सत्यापित प्रताप,
शित शर कृत लवण दशमुख मुख दशक निपतन पुनरुदय दर गलित जनित दर तरल हरिहय नयन नलिनवन रुचि खचित खतल निपतित सुरतरु कुसुम वितति सुरभित रथ पथ,
अखिल जगदधिक भुज बल दश लपन दशक लवन जनित कदन परवश रजनिचर युवति विलपन वचन समविषय निगम शिखर निकर मुखर मुख मुनि वर परिपणित,
अभिगत शतमख हुतवह पितृपति निरृति वरुण पवन धनद गिरिश मुख सुरपति नुत मुदित,
अमित मति विधि विदित कथित निज विभव जलधि पृषत लव,
विगत भय विबुध परिबृढ विबोधित वीरशयन शायित वानर पृतनौघ,
स्व समय विघटित सुघटित सहृदय सहधर्मचारिणीक,
विभीषण वशंवदीकृत लङ्कैश्वर्य,
निष्पन्न कृत्य,
ख पुष्पित रिपु पक्ष,
पुष्पक रभस गति गोष्पदीकृत गगनार्णव,
प्रतिज्ञार्णव तरण कृत क्षण भरत मनोरथ संहित सिंहासनाधिरूढ,
स्वामिन्, राघव सिंह,
हाटक गिरि कटक सदृश पाद पीठ निकट तट परिलुठित निखिल नृपति किरीट कोटि विविध मणि गण किरण निकर नीराजित चरण राजीव,
दिव्य भौमायोध्याधिदैवत,
पितृ वध कुपित परशु धर मुनि विहित नृप हनन कदन पूर्व काल प्रभव शत गुण प्रतिष्ठापित धार्मिक राज वंश,
शुभ चरित रत भरत खर्वित गर्व गन्धर्व यूथ गीत विजय गाथा शत,
शासित मधुसुत शत्रुघ्न सेवित,
कुश लव परिगृहीत कुल गाथा विशेष,
विधिवश परिणमदमर भणिति कविवर रचित निज चरित निबन्धन निशमन निर्वृत,
सर्व जन सम्मानित,
पुनरुपस्थापित विमान वर विश्राणन प्रीणित वैश्रवण विश्रावित यशः प्रपञ्च,
पञ्चतापन्न मुनिकुमार सञ्जीवनामृत,
त्रेतायुग प्रवर्तित कार्तयुग वृत्तान्त,
अविकल बहुसुवर्ण हयमख सहस्र निर्वहण निर्वर्तित निज वर्णाश्रम धर्म,
सर्व कर्म समाराध्य,
सनातन धर्म,
साकेत जनपद जनि धनिक जङ्गम तदितर जन्तु जात दिव्य गति दान दर्शित नित्य निस्सीम वैभव,
भव तपन तापित भक्तजन भद्राराम,
श्री रामभद्र, नमस्ते पुनस्ते नमः ॥
चतुर्मुखेश्वरमुखैः पुत्रपौत्रादिशालिने ।
नमः सीतासमेताय रामाय गृहमेधिने ॥
कविकथकसिंहकथितं
कठोरसुकुमारगुम्भगम्भीरम् ।
भवभयभेषजमेतत्
पठत महावीरवैभवं सुधियः ॥
इति श्रीमहावीरवैभवम् ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.