2.6 - Samidho Yajati Vasantam - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്ദ്വിതീയകാണ്ഡേ ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്നഃ - അവശിഷ്ടകര്മാഭിധാനം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

സ॒മിധോ॑ യജതി വസ॒ന്തമേ॒വര്തൂ॒നാമവ॑ രുന്ധേ॒ തനൂ॒നപാ॑തം-യഁജതി ഗ്രീ॒ഷ്മമേ॒വാവ॑ രുന്ധ ഇ॒ഡോ യ॑ജതി വ॒ര്॒ഷാ ഏ॒വാവ॑ രുന്ധേ ബ॒ര്॒ഹിര്യ॑ജതി ശ॒രദ॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ സ്വാഹാകാ॒രം-യഁ॑ജതി ഹേമ॒ന്തമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ തസ്മാ॒-ഥ്സ്വാഹാ॑കൃതാ॒ ഹേമ॑-ന്പ॒ശവോ-ഽവ॑ സീദന്തി സ॒മിധോ॑ യജത്യു॒ഷസ॑ ഏ॒വ ദേ॒വതാ॑നാ॒മവ॑ രുന്ധേ॒ തനൂ॒നപാ॑തം-യഁജതി യ॒ജ്ഞമേ॒വാവ॑ രുന്ധ [യ॒ജ്ഞമേ॒വാവ॑ രുന്ധ, ഇ॒ഡോ യ॑ജതി] 1

ഇ॒ഡോ യ॑ജതി പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ ബ॒ര്ഹിര്യ॑ജതി പ്ര॒ജാമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ സ॒മാന॑യത ഉപ॒ഭൃത॒സ്തേജോ॒ വാ ആജ്യ॑-മ്പ്ര॒ജാ ബ॒ര്॒ഹിഃ പ്ര॒ജാസ്വേ॒വ തേജോ॑ ദധാതി സ്വാഹാകാ॒രം-യഁ॑ജതി॒ വാച॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ ദശ॒ സ-മ്പ॑ദ്യന്തേ॒ ദശാ᳚ക്ഷരാ വി॒രാഡന്നം॑-വിഁ॒രാഡ്വി॒രാജൈ॒ വാന്നാദ്യ॒മവ॑ രുന്ധേ സ॒മിധോ॑ യജത്യ॒സ്മിന്നേ॒വ ലോ॒കേ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി॒ തനൂ॒നപാ॑തം-യഁജതി [ ] 2

യ॒ജ്ഞ ഏ॒വാന്തരി॑ക്ഷേ॒ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതീ॒ഡോ യ॑ജതി പ॒ശുഷ്വേ॒വ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ബ॒ര॒ഃഇര്യ॑ജതി॒ യ ഏ॒വ ദേ॑വ॒യാനാഃ॒ പന്ഥാ॑ന॒സ്തേഷ്വേ॒വ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി സ്വാഹാകാ॒രം-യഁ॑ജതി സുവ॒ര്ഗ ഏ॒വ ലോ॒കേ പ്രതി॑ തിഷ്ഠത്യേ॒താവ॑ന്തോ॒ വൈ ദേ॑വലോ॒കാസ്തേഷ്വേ॒വ യ॑ഥാപൂ॒ര്വ-മ്പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ദേവാസു॒രാ ഏ॒ഷു ലോ॒കേഷ്വ॑സ്പര്ധന്ത॒ തേ ദേ॒വാഃ പ്ര॑യാ॒ജൈരേ॒ഭ്യോ ലോ॒കേഭ്യോ ഽസു॑രാ॒-ന്പ്രാണു॑ദന്ത॒ ത-ത്പ്ര॑യാ॒ജാനാ᳚- [ത-ത്പ്ര॑യാ॒ജാനാ᳚മ്, പ്ര॒യാ॒ജ॒ത്വ-] 3

-മ്പ്രയാജ॒ത്വം-യഁസ്യൈ॒വം-വിഁ॒ദുഷഃ॑ പ്രയാ॒ജാ ഇ॒ജ്യന്തേ॒ പ്രൈഭ്യോ ലോ॒കേഭ്യോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യാന്നുദതേ ഽഭി॒ക്രാമ॑-ഞ്ജുഹോത്യ॒ഭിജി॑ത്യൈ॒ യോ വൈ പ്ര॑യാ॒ജാനാ᳚-മ്മിഥു॒നം-വേഁദ॒ പ്ര പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॑ ര്മിഥു॒നൈ ര്ജാ॑യതേ സ॒മിധോ॑ ബ॒ഹ്വീരി॑വ യജതി॒ തനൂ॒നപാ॑ത॒മേക॑മിവ മിഥു॒ന-ന്തദി॒ഡോ ബ॒ഹ്വീരി॑വ യജതി ബ॒ര്॒ഹിരേക॑മിവ മിഥു॒ന-ന്തദേ॒തദ്വൈ പ്ര॑യാ॒ജാനാ᳚-മ്മിഥു॒നം-യഁ ഏ॒വം-വേഁദ॒ പ്ര [ ] 4

പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॑ ര്മിഥു॒നൈ ര്ജാ॑യതേ ദേ॒വാനാം॒-വാഁ അനി॑ഷ്ടാ ദേ॒വതാ॒ ആസ॒ന്നഥാസു॑രാ യ॒ജ്ഞമ॑ജിഘാഗ്ം സ॒-ന്തേ ദേ॒വാ ഗാ॑യ॒ത്രീം-വ്യൌഁ॑ഹ॒-ന്പഞ്ചാ॒ക്ഷരാ॑ണി പ്രാ॒ചീനാ॑നി॒ ത്രീണി॑ പ്രതീ॒ചീനാ॑നി॒ തതോ॒ വര്മ॑ യ॒ജ്ഞായാഭ॑വ॒ദ്വര്മ॒ യജ॑മാനായ॒ യ-ത്പ്ര॑യാജാനൂയാ॒ജാ ഇ॒ജ്യന്തേ॒ വര്മൈ॒വ തദ്യ॒ജ്ഞായ॑ ക്രിയതേ॒ വര്മ॒ യജ॑മാനായ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യാഭിഭൂത്യൈ॒ തസ്മാ॒-ദ്വരൂ॑ഥ-മ്പു॒രസ്താ॒-ദ്വര്ഷീ॑യഃ പ॒ശ്ചാദ്ധ്രസീ॑യോ ദേ॒വാ വൈ പു॒രാ രക്ഷോ᳚ഭ്യ॒ [പു॒രാ രക്ഷോ᳚ഭ്യഃ, ഇതി॑ സ്വാഹാകാ॒രേണ॑] 5

ഇതി॑ സ്വാഹാകാ॒രേണ॑ പ്രയാ॒ജേഷു॑ യ॒ജ്ഞഗ്ം സ॒ഗ്ഗ്॒സ്ഥാപ്യ॑മപശ്യ॒-ന്തഗ്ഗ് സ്വാ॑ഹാകാ॒രേണ॑ പ്രയാ॒ജേഷു॒ സമ॑സ്ഥാപയ॒ന് വി വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞ-ഞ്ഛി॑ന്ദന്തി॒ യ-ഥ്സ്വാ॑ഹാകാ॒രേണ॑ പ്രയാ॒ജേഷു॑ സഗ്ഗ്സ്ഥാ॒പയ॑ന്തി പ്രയാ॒ജാനി॒ഷ്ട്വാ ഹ॒വീഗ്ഷ്യ॒ഭി ഘാ॑രയതി യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സന്ത॑ത്യാ॒ അഥോ॑ ഹ॒വിരേ॒വാക॒രഥോ॑ യഥാപൂ॒ര്വമുപൈ॑തി പി॒താ വൈ പ്ര॑യാ॒ജാഃ പ്ര॒ജാ-ഽനൂ॑യാ॒ജാ യ-ത്പ്ര॑യാ॒ജാനി॒ഷ്ട്വാ ഹ॒വീഗ്ഷ്യ॑ഭിഘാ॒രയ॑തി പി॒തൈവ ത-ത്പു॒ത്രേണ॒ സാധാ॑രണ- [സാധാ॑രണമ്, കു॒രു॒തേ॒ തസ്മാ॑ദാഹു॒-] 6

-ങ്കുരുതേ॒ തസ്മാ॑ദാഹു॒-ര്യശ്ചൈ॒വം-വേഁദ॒ യശ്ച॒ ന ക॒ഥാ പു॒ത്രസ്യ॒ കേവ॑ല-ങ്ക॒ഥാ സാധാ॑രണ-മ്പി॒തുരിത്യസ്ക॑ന്നമേ॒വ തദ്യ-ത്പ്ര॑യാ॒ജേഷ്വി॒ഷ്ടേഷു॒ സ്കന്ദ॑തി ഗായ॒ത്ര്യേ॑വ തേന॒ ഗര്ഭ॑-ന്ധത്തേ॒ സാ പ്ര॒ജാ-മ്പ॒ശൂന്. യജ॑മാനായ॒ പ്രജ॑നയതി ॥ 7 ॥

(യ॒ജ॒തി॒ യ॒ജ്ഞാമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ - തനൂ॒നപാ॑തം-യഁജതി - പ്രയാ॒ജാനാ॑ ട്ട മേ॒വം-വേഁദ॒ പ്ര - രക്ഷോ᳚ഭ്യഃ॒ - സാധാ॑രണം॒ - പഞ്ച॑ത്രിഗ്ംശച്ച ) (അ. 1)

ചക്ഷു॑ഷീ॒ വാ ഏ॒തേ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ യദാജ്യ॑ഭാഗൌ॒ യദാജ്യ॑ഭാഗൌ॒ യജ॑തി॒ ചക്ഷു॑ഷീ ഏ॒വ ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ പ്രതി॑ ദധാതി പൂര്വാ॒ര്ധേ ജു॑ഹോതി॒ തസ്മാ᳚-ത്പൂര്വാ॒ര്ധേ ചക്ഷു॑ഷീ പ്ര॒ബാഹു॑ഗ്-ജുഹോതി॒ തസ്മാ᳚-ത്പ്ര॒ബാഹു॒ക്ചക്ഷു॑ഷീ ദേവലോ॒കം-വാഁ അ॒ഗ്നിനാ॒ യജ॑മാ॒നോ-ഽനു॑ പശ്യതി പിതൃലോ॒കഗ്ം സോമേ॑നോത്തരാ॒ര്ധേ᳚ ഽഗ്നയേ॑ ജുഹോതി ദക്ഷിണാ॒ര്ധേ സോമാ॑യൈ॒വമി॑വ॒ ഹീമൌ ലോ॒കാവ॒നയോ᳚ ര്ലോ॒കയോ॒രനു॑ഖ്യാത്യൈ॒ രാജാ॑നൌ॒ വാ ഏ॒തൌ ദേ॒വതാ॑നാം॒- [ദേ॒വതാ॑നാമ്, യദ॒ഗ്നീഷോമാ॑വന്ത॒രാ] 8

ഁയദ॒ഗ്നീഷോമാ॑വന്ത॒രാ ദേ॒വതാ॑ ഇജ്യേതേ ദേ॒വതാ॑നാം॒-വിഁധൃ॑ത്യൈ॒ തസ്മാ॒-ദ്രാജ്ഞാ॑ മനു॒ഷ്യാ॑ വിധൃ॑താ ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി॒ കി-ന്ത-ദ്യ॒ജ്ഞേ യജ॑മാനഃ കുരുതേ॒ യേനാ॒ന്യതോ॑ദതശ്ച പ॒ശൂ-ന്ദാ॒ധാ-രോ॑ഭ॒യതോ॑ദത॒-ശ്ചേത്യൃച॑-മ॒നൂച്യാ ഽഽജ്യ॑ഭാഗസ്യ ജുഷാ॒ണേന॑ യജതി॒ തേനാ॒ന്യതോ॑ദതോ ദാധാ॒രര്ച॑മ॒നൂച്യ॑ ഹ॒വിഷ॑ ഋ॒ചാ യ॑ജതി॒ തേനോ॑ഭ॒യതോ॑ദതോ ദാധാര മൂര്ധ॒ന്വതീ॑ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑ ഭവതി മൂ॒ര്ധാന॑മേ॒വൈനഗ്ം॑ സമാ॒നാനാ᳚-ങ്കരോതി [ ] 9

നി॒യുത്വ॑ത്യാ യജതി॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യൈ॒വ പ॒ശൂ-ന്നി യു॑വതേ കേ॒ശിനഗ്ം॑ഹ ദാ॒ര്ഭ്യ-ങ്കേ॒ശീ സാത്യ॑കാമിരുവാച സ॒പ്തപ॑ദാ-ന്തേ॒ ശക്വ॑രീ॒ഗ്॒ ശ്വോ യ॒ജ്ഞേ പ്ര॑യോ॒ക്താസേ॒ യസ്യൈ॑ വീ॒ര്യേ॑ണ॒ പ്ര ജാ॒താ-ന്ഭ്രാതൃ॑വ്യാന്നു॒ദതേ॒ പ്രതി॑ ജനി॒ഷ്യമാ॑ണാ॒ന്॒. യസ്യൈ॑ വീ॒ര്യേ॑ണോ॒ഭയോ᳚ ര്ലോ॒കയോ॒ ര്ജ്യോതി॑ ര്ധ॒ത്തേ യസ്യൈ॑ വീ॒ര്യേ॑ണ പൂര്വാ॒ര്ധേനാ॑ന॒ഡ്വാ-ന്ഭു॒നക്തി॑ ജഘനാ॒ര്ധേന॑ ധേ॒നുരിതി॑ പു॒രസ്താ᳚ല്ലക്ഷ്മാ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑ ഭവതി ജാ॒താനേ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യാ॒-ന്പ്രണു॑ദത ഉ॒പരി॑ഷ്ടാല്ലക്ഷ്മാ [ ] 10

യാ॒ജ്യാ॑ ജനി॒ഷ്യമാ॑ണാനേ॒വ പ്രതി॑നുദതേ പു॒രസ്താ᳚ല്ലക്ഷ്മാ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑ ഭവത്യ॒സ്മിന്നേ॒വ ലോ॒കേ ജ്യോതി॑ര്ധത്ത ഉ॒പരി॑ഷ്ടാല്ലക്ഷ്മാ യാ॒ജ്യാ॑-ഽമുഷ്മി॑ന്നേ॒വ ലോ॒കേ ജ്യോതി॑ര്ധത്തേ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മന്താവസ്മാ ഇ॒മൌ ലോ॒കൌ ഭ॑വതോ॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ പു॒രസ്താ᳚ല്ലക്ഷ്മാ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑ ഭവതി॒ തസ്മാ᳚-ത്പൂര്വാ॒ര്ധേനാ॑ന॒ഡ്വാ-ന്ഭു॑നക്ത്യു॒പരി॑ഷ്ടാല്ലക്ഷ്മാ യാ॒ജ്യാ॑ തസ്മാ᳚ജ്ജഘനാ॒ര്ധേന॑ ധേ॒നുര്യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ഭു॒ങ്ക്ത ഏ॑നമേ॒തൌ വജ്ര॒ ആജ്യം॒-വഁജ്ര॒ ആജ്യ॑ഭാഗൌ॒ [ആജ്യ॑ഭാഗൌ॒, വജ്രോ॑] 11

വജ്രോ॑ വഷട്കാ॒രസ്ത്രി॒വൃത॑മേ॒വ വജ്രഗ്ം॑ സ॒മ്ഭൃത്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യായ॒ പ്ര ഹ॑ര॒ത്യച്ഛ॑മ്ബട്കാര-മപ॒ഗൂര്യ॒ വഷ॑ട്കരോതി॒ സ്തൃത്യൈ॑ ഗായ॒ത്രീ പു॑രോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑ ഭവതി ത്രി॒ഷ്ടുഗ് യാ॒ജ്യാ᳚ ബ്രഹ്മ॑ന്നേ॒വ ക്ഷ॒ത്രമ॒ന്വാര॑-മ്ഭയതി॒ തസ്മാ᳚ദ്ബ്രാഹ്മ॒ണോ മുഖ്യോ॒ മുഖ്യോ॑ ഭവതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॒ പ്രൈവൈന॑-മ്പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യ॑യാ ഽഽഹ॒ പ്രണ॑യതി യാ॒ജ്യ॑യാ ഗ॒മയ॑തി വഷട്കാ॒രേണൈവൈന॑-മ്പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യ॑യാ ദത്തേ॒ പ്രയ॑ച്ഛതി യാ॒ജ്യ॑യാ॒ പ്രതി॑ [യാ॒ജ്യ॑യാ॒ പ്രതി॑, വ॒ഷ॒ട്കാ॒രേണ॑] 12

വഷട്കാ॒രേണ॑ സ്ഥാപയതി ത്രി॒പദാ॑ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑ ഭവതി॒ ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാ ഏ॒ഷ്വേ॑വ ലോ॒കേഷു॒ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി॒ ചതു॑ഷ്പദാ യാ॒ജ്യാ॑ ചതു॑ഷ്പദ ഏ॒വ പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ ദ്വ്യക്ഷ॒രോ വ॑ഷട്കാ॒രോ ദ്വി॒പാ-ദ്യജ॑മാനഃ പ॒ശുഷ്വേ॒വോപരി॑ഷ്ടാ॒-ത്പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ഗായ॒ത്രീ പു॑രോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑ ഭവതി ത്രി॒ഷ്ടുഗ് യാ॒ജ്യൈ॑ഷാ വൈ സ॒പ്തപ॑ദാ॒ ശക്വ॑രീ॒ യദ്വാ ഏ॒തയാ॑ ദേ॒വാ അശി॑ക്ഷ॒-ന്തദ॑ശക്നുവ॒ന്॒. യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ശ॒ക്നോത്യേ॒വ യച്ഛിക്ഷ॑തി ॥ 13 ॥

(ദേ॒വതാ॑നാം - കരോത്യു॒ - പരി॑ഷ്ടാല്ല॒ക്ഷ്മാ - ഽഽജ്യ॑ഭാഗൌ॒ - പ്രതി॑ - ശ॒ക്രോത്യേ॒വ - ദ്വേ ച॑ ) (അ. 2)

പ്ര॒ജാപ॑തി ര്ദേ॒വേഭ്യോ॑ യ॒ജ്ഞാന് വ്യാദി॑ശ॒-ഥ്സ ആ॒ത്മന്നാജ്യ॑മധത്ത॒ ത-ന്ദേ॒വാ അ॑ബ്രുവന്നേ॒ഷ വാവ യ॒ജ്ഞോ യദാജ്യ॒മപ്യേ॒വ നോ-ഽത്രാ॒സ്ത്വിതി॒ സോ᳚-ഽബ്രവീ॒-ദ്യജാന്॑ വ॒ ആജ്യ॑ഭാഗാ॒വുപ॑ സ്തൃണാന॒ഭി ഘാ॑രയാ॒നിതി॒ തസ്മാ॒-ദ്യജ॒ന്ത്യാ-ജ്യ॑ഭാഗാ॒വുപ॑ സ്തൃണന്ത്യ॒ഭി ഘാ॑രയന്തി ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി॒ കസ്മാ᳚-ഥ്സ॒ത്യാ-ദ്യാ॒തയാ॑മാന്യ॒ന്യാനി॑ ഹ॒വീഗ്-ഷ്യയാ॑തയാമ॒-മാജ്യ॒മിതി॑ പ്രാജാപ॒ത്യ- [പ്രാജാപ॒ത്യമ്, ഇതി॑] 14

-മിതി॑ ബ്രൂയാ॒ദയാ॑തയാമാ॒ ഹി ദേ॒വാനാ᳚-മ്പ്ര॒ജാപ॑തി॒രിതി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി ദേ॒വേഭ്യോ-ഽപാ᳚ക്രാമ॒-ന്ന വോ॑-ഽഭാ॒ഗാനി॑ ഹ॒വ്യം-വഁ॑ക്ഷ്യാമ॒ ഇതി॒ തേഭ്യ॑ ഏ॒ത-ച്ച॑തുരവ॒ത്ത-മ॑ധാരയ-ന്പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑യൈ യാ॒ജ്യാ॑യൈ ദേ॒വതാ॑യൈ വഷട്കാ॒രായ॒ യച്ച॑തുരവ॒ത്ത-ഞ്ജു॒ഹോതി॒ ഛന്ദാഗ്॑സ്യേ॒വ ത-ത്പ്രീ॑ണാതി॒ താന്യ॑സ്യ പ്രീ॒താനി॑ ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഹ॒വ്യം-വഁ॑ഹ॒ന്ത്യങ്ഗി॑രസോ॒ വാ ഇ॒ത ഉ॑ത്ത॒മാ-സ്സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമാ॑യ॒-ന്തദൃഷ॑യോ യജ്ഞവാ॒സ്ത്വ॑ഭ്യ॒വായ॒-ന്തേ॑- [യജ്ഞവാ॒സ്ത്വ॑ഭ്യ॒വായ॒-ന്തേ, അ॒പ॒ശ്യ॒-ന്പു॒രോ॒ഡാശ॑-] 15

-ഽപശ്യ-ന്പുരോ॒ഡാശ॑-ങ്കൂ॒ര്മ-മ്ഭൂ॒തഗ്ം സര്പ॑ന്ത॒-ന്തമ॑ബ്രുവ॒ന്നിന്ദ്രാ॑യ ധ്രിയസ്വ॒ ബൃ॒ഹസ്പത॑യേ ധ്രിയസ്വ॒ വിശ്വേ᳚ഭ്യോ ദേ॒വേഭ്യോ᳚ ധ്രിയ॒സ്വേതി॒ സ നാദ്ധ്രി॑യത॒ തമ॑ബ്രുവന്ന॒ഗ്നയേ᳚ ധ്രിയ॒സ്വേതി॒ സോ᳚-ഽഗ്നയേ᳚-ഽദ്ധ്രിയത॒ യദാ᳚ഗ്നേ॒യോ᳚- ഽഷ്ടാക॑പാലോ- ഽമാവാ॒സ്യാ॑യാ-ഞ്ച പൌര്ണമാ॒സ്യാ-ഞ്ചാ᳚ച്യു॒തോ ഭവ॑തി സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യാ॒ഭിജി॑ത്യൈ॒ തമ॑ബ്രുവന് ക॒ഥാ-ഽഹാ᳚സ്ഥാ॒ ഇത്യനു॑പാക്തോ ഽഭൂവ॒മിത്യ॑ബ്രവീ॒-ദ്യഥാ-ഽക്ഷോ-ഽനു॑പാക്തോ॒- [-ഽനു॑പാക്തഃ, അ॒വാര്ച്ഛ॑ത്യേ॒വ-] 16

-ഽവാര്ച്ഛ॑ത്യേ॒വ-മവാ॑-ഽഽര॒മിത്യു॒പരി॑ഷ്ടാ-ദ॒ഭ്യജ്യാ॒ധസ്താ॒-ദുപാ॑നക്തി സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ॒ സര്വാ॑ണി ക॒പാലാ᳚ന്യ॒ഭി പ്ര॑ഥയതി॒ താവ॑തഃ പുരോ॒ഡാശാ॑ന॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ॑-ഽഭി ജ॑യതി॒ യോ വിദ॑ഗ്ധ॒-സ്സ നൈ॑ര്-ഋ॒തോ യോ-ഽശൃ॑ത॒-സ്സ രൌ॒ദ്രോ യ-ശ്ശൃ॒ത-സ്സ സദേ॑വ॒സ്തസ്മാ॒ദവി॑ദഹതാ ശൃത॒കൃന്ത്യഃ॑ സദേവ॒ത്വായ॒ ഭസ്മ॑നാ॒-ഽഭി വാ॑സയതി॒ തസ്മാ᳚ന്മാ॒ഗ്ം॒ സേനാസ്ഥി॑ ഛ॒ന്നം-വേഁ॒ദേനാ॒ഭി വാ॑സയതി॒ തസ്മാ॒- [തസ്മാ᳚ത്, കേശൈ॒-] 17

-ത്കേശൈ॒-ശ്ശിരഃ॑ ഛ॒ന്ന-മ്പ്രച്യു॑തം॒-വാഁ ഏ॒തദ॒സ്മാ-ല്ലോ॒കാദഗ॑ത-ന്ദേവലോ॒കം-യഁച്ഛൃ॒തഗ്ം ഹ॒വിരന॑ഭിഘാരിത-മഭി॒ഘാര്യോ-ദ്വാ॑സയതി ദേവ॒ത്രൈവൈന॑-ദ്ഗമയതി॒ യദ്യേക॑-ങ്ക॒പാല॒-ന്നശ്യേ॒ദേകോ॒ മാസഃ॑ സംവഁഥ്സ॒രസ്യാന॑വേത॒-സ്സ്യാദഥ॒ യജ॑മാനഃ॒ പ്രമീ॑യേത॒ യ-ദ്ദ്വേ നശ്യേ॑താ॒-ന്ദ്വൌ മാസൌ॑ സംവഁഥ്സ॒രസ്യാന॑വേതൌ॒ സ്യാതാ॒മഥ॒ യജ॑മാനഃ॒ പ്രമീ॑യേത സ॒ങ്ഖ്യായോ-ദ്വാ॑സയതി॒ യജ॑മാനസ്യ [യജ॑മാനസ്യ, ഗോ॒പീ॒ഥായ॒ യദി॒] 18

ഗോപീ॒ഥായ॒ യദി॒ നശ്യേ॑ദാശ്വി॒ന-ന്ദ്വി॑കപാ॒ല-ന്നിര്വ॑പേ-ദ്ദ്യാവാപൃഥി॒വ്യ॑- മേക॑കപാലമ॒ശ്വിനൌ॒ വൈ ദേ॒വാനാ᳚-മ്ഭി॒ഷജൌ॒ താഭ്യാ॑മേ॒വാസ്മൈ॑ ഭേഷ॒ജ-ങ്ക॑രോതി ദ്യാവാപൃഥി॒വ്യ॑ ഏക॑കപാലോ ഭവത്യ॒നയോ॒ര്വാ ഏ॒തന്ന॑ശ്യതി॒ യന്നശ്യ॑- ത്യ॒നയോ॑രേ॒വൈന॑-ദ്വിന്ദതി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥ 19 ॥

(പ്ര॒ജാ॒പ॒ത്യം - തേ - ഽക്ഷോ-ഽനു॑പാക്തോ - വേ॒ദേനാ॒ഭി വാ॑സയതി॒ തസ്മാ॒--ദ്യജ॑മാനസ്യ॒ - ദ്വാത്രിഗ്ം॑ശച്ച) (അ. 3)

ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വ ഇതി॒ സ്ഫ്യമാ ദ॑ത്തേ॒ പ്രസൂ᳚ത്യാ അ॒ശ്വിനോ᳚ ര്ബാ॒ഹുഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹാ॒-ശ്വിനൌ॒ ഹി ദേ॒വാനാ॑മദ്ധ്വ॒ര്യൂ ആസ്താ᳚-മ്പൂ॒ഷ്ണോ ഹസ്താ᳚ഭ്യാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ യത്യൈ॑ ശ॒തഭൃ॑ഷ്ടിരസി വാനസ്പ॒ത്യോ ദ്വി॑ഷ॒തോ വ॒ധ ഇത്യാ॑ഹ॒ വജ്ര॑മേ॒വ ത-ഥ്സഗ്ഗ്ശ്യ॑തി॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യായ പ്രഹരി॒ഷ്യന്-ഥ്സ്ത॑മ്ബ യ॒ജുര്-ഹ॑രത്യേ॒താവ॑തീ॒ വൈ പൃ॑ഥി॒വീ യാവ॑തീ॒ വേദി॒സ്തസ്യാ॑ ഏ॒താവ॑ത ഏ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യ॒-ന്നിര്ഭ॑ജതി॒ [-നിര്ഭ॑ജതി॒, തസ്മാ॒ന്നാഭാ॒ഗ-] 20

തസ്മാ॒ന്നാഭാ॒ഗ-ന്നിര്ഭ॑ജന്തി॒ ത്രിര്ഹ॑രതി॒ ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാ ഏ॒ഭ്യ ഏ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കേഭ്യോ॒ നിര്ഭ॑ജതി തൂ॒ഷ്ണീ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥഗ്ം ഹ॑ര॒ത്യപ॑രിമിതാദേ॒വൈന॒-ന്നിര്ഭ॑ജ॒ത്യുദ്ധ॑ന്തി॒ യദേ॒വാസ്യാ॑ അമേ॒ദ്ധ്യ-ന്തദപ॑ ഹ॒ന്ത്യുദ്ധ॑ന്തി॒ തസ്മാ॒ദോഷ॑ധയഃ॒ പരാ॑ ഭവന്തി॒ മൂല॑-ഞ്ഛിനത്തി॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യൈ॒വ മൂല॑-ഞ്ഛിനത്തി പിതൃദേവ॒ത്യാ-ഽതി॑ഖാ॒തേയ॑തീ-ങ്ഖനതി പ്ര॒ജാപ॑തിനാ [പ്ര॒ജാപ॑തിനാ, യജ്ഞമു॒ഖേന॒ സമ്മി॑താ॒മാ] 21

യജ്ഞമു॒ഖേന॒ സമ്മി॑താ॒മാ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠായൈ॑ ഖനതി॒ യജ॑മാനമേ॒വ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാ-ങ്ഗ॑മയതി ദക്ഷിണ॒തോ വര്ഷീ॑യസീ-ങ്കരോതി ദേവ॒യജ॑നസ്യൈ॒വ രൂ॒പമ॑കഃ॒ പുരീ॑ഷവതീ-ങ്കരോതി പ്ര॒ജാവൈ പ॒ശവഃ॒ പുരീ॑ഷ-മ്പ്ര॒ജയൈ॒വൈന॑-മ്പ॒ശുഭിഃ॒ പുരീ॑ഷവന്ത-ങ്കരോ॒ത്യുത്ത॑ര-മ്പരിഗ്രാ॒ഹ-മ്പരി॑ ഗൃഹ്ണാത്യേ॒താവ॑തീ॒ വൈ പൃ॑ഥി॒വീ യാവ॑തീ॒ വേദി॒സ്തസ്യാ॑ ഏ॒താവ॑ത ഏ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യ-ന്നി॒ര്ഭജ്യാ॒-ഽഽത്മന॒ ഉത്ത॑ര-മ്പരിഗ്രാ॒ഹ-മ്പരി॑ഗൃഹ്ണാതി ക്രൂ॒രമി॑വ॒ വാ [ക്രൂ॒രമി॑വ॒ വൈ, ഏ॒ത-ത്ക॑രോതി॒] 22

ഏ॒ത-ത്ക॑രോതി॒ യദ്വേദി॑-ങ്ക॒രോതി॒ ധാ അ॑സി സ്വ॒ധാ അ॒സീതി॑ യോയുപ്യതേ॒ ശാന്ത്യൈ॒ പ്രോക്ഷ॑ണീ॒രാ സാ॑ദയ॒ത്യാപോ॒ വൈ ര॑ക്ഷോ॒ഘ്നീ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ॒ സ്ഫ്യസ്യ॒വര്ത്മന്᳚-ഥ്സാദയതി യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സന്ത॑ത്യൈ॒യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാ-ത്ത-ന്ധ്യാ॑യേച്ഛു॒ചൈവൈന॑മര്പയതി ॥ 23 ॥

(ഭ॒ജ॒തി॒ - പ്ര॒ജാപ॑തിനേ- വ॒ വൈ - ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)

ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്ത്യ॒ദ്ഭിര്-ഹ॒വീഗ്ംഷി॒ പ്രൌക്ഷീഃ॒ കേനാ॒പ ഇതി॒ ബ്രഹ്മ॒ണേതി॑ ബ്രൂയാദ॒ദ്ഭിര്-ഹ്യേ॑വ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ പ്രോ॒ക്ഷതി॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒-ഽപ ഇ॒ദ്ധ്മാബ॒ര്॒ഹിഃ പ്രോക്ഷ॑തി॒ മേദ്ധ്യ॑മേ॒വൈന॑-ത്കരോതി॒ വേദി॒-മ്പ്രോക്ഷ॑ത്യൃ॒ക്ഷാ വാ ॒ഷാ-ഽലോ॒മകാ॑-ഽമേ॒ദ്ധ്യാ യ-ദ്വേദി॒ര്മേദ്ധ്യാ॑-മേ॒വൈനാ᳚-ങ്കരോതി ദി॒വേ ത്വാ॒-ഽന്തരി॑ക്ഷായ ത്വാ പൃഥി॒വ്യൈ ത്വേതി॑ ബ॒ര്॒ഹി-രാ॒സാദ്യ॒ പ്രോ- [ബ॒ര്॒ഹി-രാ॒സാദ്യ॒ പ്ര, ഉക്ഷ॑ത്യേ॒ഭ്യ] 24

-ക്ഷ॑ത്യേ॒ഭ്യ ഏ॒വൈന॑ല്ലോ॒കേഭ്യഃ॒ പ്രോക്ഷ॑തി ക്രൂ॒രമി॑വ॒ വാ ഏ॒ത-ത്ക॑രോതി॒ യ-ത്ഖന॑ത്യ॒പോ നിന॑യതി॒ ശാന്ത്യൈ॑ പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്രസ്ത॒ര-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണാതി॒ മുഖ്യ॑മേ॒വൈന॑-ങ്കരോ॒തീയ॑ന്ത-ങ്ഗൃഹ്ണാതി പ്ര॒ജാപ॑തിനാ യജ്ഞമു॒ഖേന॒ സമ്മി॑ത-മ്ബ॒ര്॒ഹി-സ്സ്തൃ॑ണാതി പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര്॒ഹിഃ പൃ॑ഥി॒വീ വേദിഃ॑ പ്ര॒ജാ ഏ॒വ പൃ॑ഥി॒വ്യാ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയ॒ത്യന॑തിദൃശ്ഞഗ്ഗ് സ്തൃണാതി പ്ര॒ജയൈ॒വൈന॑-മ്പ॒ശുഭി॒-രന॑തിദൃശ്ഞ-ങ്കരോ॒- [-രന॑തിദൃശ്ഞ-ങ്കരോതി, ഉത്ത॑ര-മ്ബ॒ര്॒ഹിഷഃ॑] 25

-ത്യുത്ത॑ര-മ്ബ॒ര്॒ഹിഷഃ॑ പ്രസ്ത॒രഗ്ം സാ॑ദയതി പ്ര॒ജാ വൈ ബ॒ര്॒ഹി ര്യജ॑മാനഃ പ്രസ്ത॒രോയജ॑മാന-മേ॒വായ॑ജമാനാ॒-ദുത്ത॑ര-ങ്കരോതി॒ തസ്മാ॒-ദ്യജ॑മാ॒നോ-ഽയ॑ജമാനാ॒ദുത്ത॑രോ॒-ഽന്തര്ദ॑ധാതി॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യാ അ॒നക്തി॑ ഹ॒വിഷ്കൃ॑തമേ॒വൈനഗ്ം॑ സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതിത്രേ॒ധാ-ഽന॑ക്തി॒ ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാ ഏ॒ഭ്യ ഏ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കേഭ്യോ॑-ഽനക്തി॒ ന പ്രതി॑ ശൃണാതി॒യ-ത്പ്ര॑തിശൃണീ॒യാദനൂ᳚ര്ധ്വ-മ്ഭാവുകം॒-യഁജ॑മാനസ്യ സ്യാദു॒പരീ॑വ॒ പ്ര ഹ॑ര- [പ്ര ഹ॑രതി, ഉ॒പരീ॑വ॒ ഹി] 26

-ത്യു॒പരീ॑വ॒ ഹി സു॑വ॒ര്ഗോ ലോ॒കോ നിയ॑ച്ഛതി॒ വൃഷ്ടി॑മേ॒വാസ്മൈ॒ നിയ॑ച്ഛതി॒ നാത്യ॑ഗ്ര॒-മ്പ്ര ഹ॑രേ॒ദ്യദത്യ॑ഗ്ര-മ്പ്ര॒ഹരേ॑ദ-ത്യാസാ॒രിണ്യ॑ദ്ധ്വ॒ര്യോ-ര്നാശു॑കാ സ്യാ॒ന്ന പു॒രസ്താ॒-ത്പ്രത്യ॑സ്യേ॒ദ്യ-ത്പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്ര॒ത്യസ്യേ᳚-ഥ്സുവ॒ര്ഗാല്ലോ॒കാ-ദ്യജ॑മാന॒-മ്പ്രതി॑ നുദേ॒-ത്പ്രാഞ്ച॒-മ്പ്രഹ॑രതി॒ യജ॑മാനമേ॒വ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി॒ ന വിഷ്വ॑ഞ്ചം॒-വിഁ യു॑യാ॒-ദ്യ-ദ്വിഷ്വ॑ഞ്ചം-വിഁയു॒യാ- [-വിയു॒യാത്, സ്ത്ര്യ॑സ്യ ജായേതോ॒ര്ധ്വ-] 27

-ഥ്സ്ത്ര്യ॑സ്യ ജായേതോ॒ര്ധ്വ-മുദ്യൌ᳚ത്യൂ॒ര്ധ്വമി॑വ॒ ഹി പു॒ഗ്ം॒സഃ പുമാ॑നേ॒വാസ്യ॑ ജായതേ॒ യ-ഥ്സ്ഫ്യേന॑ വോപവേ॒ഷേണ॑ വാ യോയു॒പ്യേത॒ സ്തൃതി॑രേ॒വാസ്യ॒ സാ ഹസ്തേ॑ന യോയുപ്യതേ॒ യജ॑മാനസ്യ ഗോപീ॒ഥായ॑ ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി॒ കിം-യഁ॒ജ്ഞസ്യ॒ യജ॑മാന॒ ഇതി॑ പ്രസ്ത॒ര ഇതി॒ തസ്യ॒ ക്വ॑ സുവ॒ര്ഗോ ലോ॒ക ഇത്യാ॑ഹവ॒നീയ॒ ഇതി॑ ബ്രൂയാ॒ദ്യ-ത്പ്ര॑സ്ത॒രമാ॑ഹവ॒നീയേ᳚ പ്ര॒ഹര॑തി॒ യജ॑മാനമേ॒വ [യജ॑മാനമേ॒വ, സു॒വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി॒] 28

സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി॒ വി വാ ഏ॒ത-ദ്യജ॑മാനോ ലിശതേ॒ യ-ത്പ്ര॑സ്ത॒രം-യോഁ॑യു॒പ്യന്തേ॑ ബ॒ര്॒ഹിരനു॒ പ്രഹ॑രതി॒ ശാന്ത്യാ॑ അനാരമ്ഭ॒ണ ഇ॑വ॒ വാ ഏ॒തര്ഹ്യ॑ദ്ധ്വ॒ര്യു-സ്സ ഈ᳚ശ്വ॒രോ വേ॑പ॒നോ ഭവി॑തോര്ധ്രു॒വാ ഽസീതീ॒മാമ॒ഭി മൃ॑ശതീ॒യം-വൈഁ ധ്രു॒വാ-ഽസ്യാമേ॒വ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി॒ ന വേ॑പ॒നോ ഭ॑വ॒ത്യഗാ(3)ന॑ഗ്നീ॒ദിത്യാ॑ഹ॒ യദ്ബ്രൂ॒യാദ-ഗ॑ന്ന॒ഗ്നിരിത്യ॒ -ഗ്നാവ॒ഗ്നി-ങ്ഗ॑മയേ॒ന്നി ര്യജ॑മാനഗ്ം സുവ॒ര്ഗാല്ലോ॒കാ-ദ്ഭ॑ജേ॒ദഗ॒ന്നിത്യേ॒വ ബ്രൂ॑യാ॒-ദ്യജ॑മാനമേ॒വ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി ॥ 29 ॥

(ആ॒സാദ്യ॒ പ്രാ - ന॑തിദൃശ്ഞ-ങ്കരോതി - ഹരതി - വിയു॒യാ--ദ്യജ॑മാനമേ॒വാ-ഽഗ്നിരിതി॑ - സ॒പ്തദ॑ശ ച ) (അ. 5)

അ॒ഗ്നേസ്ത്രയോ॒ ജ്യായാഗ്ം॑സോ॒ ഭ്രാത॑ര ആസ॒-ന്തേ ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഹ॒വ്യം-വഁഹ॑ന്തഃ॒ പ്രാമീ॑യന്ത॒ സോ᳚-ഽഗ്നിര॑ബിഭേദി॒ത്ഥം-വാഁവ സ്യ ആര്തി॒മാ-ഽരി॑ഷ്യ॒തീതി॒ സ നിലാ॑യത॒ സോ॑-ഽപഃ പ്രാവി॑ശ॒-ത്ത-ന്ദേ॒വതാഃ॒ പ്രൈഷ॑മൈച്ഛ॒-ന്ത-മ്മഥ്സ്യഃ॒ പ്രാബ്ര॑വീ॒-ത്തമ॑ശപദ്ധി॒യാധി॑യാ ത്വാ വദ്ധ്യാസു॒ര്യോ മാ॒ പ്രാവോ॑ച॒ ഇതി॒ തസ്മാ॒ന്മഥ്സ്യ॑-ന്ധി॒യാധി॑യാ ഘ്നന്തി ശ॒പ്തോ [ശ॒പ്തഃ, ഹി] 30

ഹി തമന്വ॑വിന്ദ॒-ന്തമ॑ ബ്രുവ॒ന്നുപ॑ ന॒ ആ വ॑ര്തസ്വ ഹ॒വ്യ-ന്നോ॑ വ॒ഹേതി॒ സോ᳚-ഽബ്രവീ॒ദ്വരം॑-വൃഁണൈ॒ യദേ॒വ ഗൃ॑ഹീ॒തസ്യാഹു॑തസ്യബഹിഃ പരി॒ധി സ്കന്ദാ॒-ത്തന്മേ॒ ഭ്രാതൃ॑ണാ-മ്ഭാഗ॒ധേയ॑മസ॒ദിതി॒ തസ്മാ॒ദ്യ-ദ്ഗൃ॑ഹീ॒തസ്യാഹു॑തസ്യ ബഹിഃ പരി॒ധി സ്കന്ദ॑തി॒ തേഷാ॒-ന്ത-ദ്ഭാ॑ഗ॒ധേയ॒-ന്താനേ॒വ തേന॑ പ്രീണാതി പരി॒ധീ-ന്പരി॑ ദധാതി॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ॒ സഗ്ഗ് സ്പ॑ര്ശയതി॒ [സഗ്ഗ് സ്പ॑ര്ശയതി, രക്ഷ॑സാ॒-] 31

രക്ഷ॑സാ॒-മന॑ന്വവചാരായ॒ ന പു॒രസ്താ॒-ത്പരി॑ ദധാത്യാദി॒ത്യോ ഹ്യേ॑വോദ്യ-ന്പു॒രസ്താ॒-ദ്രക്ഷാഗ്॑സ്യപ॒ഹന്ത്യൂ॒ര്ധ്വേ സ॒മിധാ॒വാ ദ॑ധാത്യു॒പരി॑ഷ്ടാദേ॒വ രക്ഷാ॒ഗ്॒സ്യപ॑ ഹന്തി॒ യജു॑ഷാ॒-ഽന്യാ-ന്തൂ॒ഷ്ണീമ॒ന്യാ-മ്മി॑ഥുന॒ത്വായ॒ ദ്വേ ആ ദ॑ധാതി ദ്വി॒പാ-ദ്യജ॑മാനഃ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി॒ സ ത്വൈ യ॑ജേത॒ യോ യ॒ജ്ഞസ്യാ-ഽഽര്ത്യാ॒ വസീ॑യാ॒ന്-ഥ്സ്യാദിതി॒ ഭൂപ॑തയേ॒ സ്വാഹാ॒ ഭുവ॑നപതയേ॒ സ്വാഹാ॑ ഭൂ॒താനാ॒- [ഭൂ॒താനാ᳚മ്, പത॑യേ॒ സ്വാഹേതി॑] 32

-മ്പത॑യേ॒ സ്വാഹേതി॑ സ്ക॒ന്നമനു॑ മന്ത്രയേത യ॒ജ്ഞസ്യൈ॒വ തദാര്ത്യാ॒ യജ॑മാനോ॒ വസീ॑യാ-ന്ഭവതി॒ ഭൂയ॑സീ॒ര്॒ഹി ദേ॒വതാഃ᳚ പ്രീ॒ണാതി॑ ജാ॒മി വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ക്രിയതേ॒ യദ॒ന്വഞ്ചൌ॑ പുരോ॒ഡാശാ॑ വുപാഗ്ംശുയാ॒ജമ॑ന്ത॒രാ യ॑ജ॒ത്യജാ॑മിത്വാ॒യാഥോ॑ മിഥുന॒ത്വായാ॒ഗ്നിര॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒ക ആസീ᳚-ദ്യ॒മോ᳚-ഽസ്മി-ന്തേ ദേ॒വാ അ॑ബ്രുവ॒ന്നേതേ॒മൌ വി പര്യൂ॑ഹാ॒മേത്യ॒ന്നാദ്യേ॑ന ദേ॒വാ അ॒ഗ്നി- [ദേ॒വാ അ॒ഗ്നിമ്, ഉ॒പാമ॑ന്ത്രയന്ത] 33

-മു॒പാമ॑ന്ത്രയന്ത രാ॒ജ്യേന॑ പി॒തരോ॑ യ॒മ-ന്തസ്മാ॑ദ॒ഗ്നി ര്ദേ॒വാനാ॑മന്നാ॒ദോ യ॒മഃ പി॑തൃ॒ണാഗ്ം രാജാ॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॒ പ്രരാ॒ജ്യമ॒ന്നാദ്യ॑-മാപ്നോതി॒ തസ്മാ॑ ഏ॒ത-ദ്ഭാ॑ഗ॒ധേയ॒-മ്പ്രായ॑ച്ഛ॒ന്॒. യദ॒ഗ്നയേ᳚ സ്വിഷ്ട॒കൃതേ॑-ഽവ॒ദ്യന്തി॒ യദ॒ഗ്നയേ᳚ സ്വിഷ്ട॒കൃതേ॑ ഽവ॒ദ്യതി॑ ഭാഗ॒ധേയേ॑നൈ॒വ ത-ദ്രു॒ദ്രഗ്ം സമ॑ര്ധയതി സ॒കൃ-ഥ്സ॑കൃ॒ദവ॑ ദ്യതി സ॒കൃദി॑വ॒ ഹി രു॒ദ്ര ഉ॑ത്തരാ॒ര്ധാദവ॑ ദ്യത്യേ॒ഷാ വൈ രു॒ദ്രസ്യ॒ [വൈ രു॒ദ്രസ്യ॑, ദിഖ്-സ്വായാ॑മേ॒വ] 34

ദിഖ്-സ്വായാ॑മേ॒വ ദി॒ശി രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ॒ ദ്വിര॒ഭി ഘാ॑രയതി ചതുരവ॒ത്തസ്യാ-ഽഽപ്ത്യൈ॑പ॒ശവോ॒ വൈ പൂര്വാ॒ ആഹു॑തയ ഏ॒ഷ രു॒ദ്രോ യദ॒ഗ്നിര്യ-ത്പൂര്വാ॒ ആഹു॑തീര॒ഭി ജു॑ഹു॒യാ-ദ്രു॒ദ്രായ॑ പ॒ശൂനപി॑ ദധ്യാദപ॒ശുര്യജ॑മാന-സ്സ്യാദതി॒ഹായ॒ പൂര്വാ॒ ആഹു॑തീര്ജുഹോതി പശൂ॒നാ-ങ്ഗോ॑പീ॒ഥായ॑ ॥ 35 ॥

(ശ॒പ്തഃ - സ്പ॑ര്ശയതി - ഭൂ॒താനാ॑ - മ॒ഗ്നിഗ്ം - രു॒ദ്രസ്യ॑ - സ॒പ്തത്രിഗ്ം॑ശച്ച ) (അ. 6)

മനുഃ॑ പൃഥി॒വ്യാ യ॒ജ്ഞിയ॑മൈച്ഛ॒-ഥ്സ ഘൃ॒ത-ന്നിഷി॑ക്തമവിന്ദ॒-ഥ്സോ᳚-ഽബ്രവീ॒-ത്കോ᳚-ഽസ്യേശ്വ॒രോ യ॒ജ്ഞേ-ഽപി॒ കര്തോ॒രിതി॒ താവ॑ബ്രൂതാ-മ്മി॒ത്രാവരു॑ണൌ॒ ഗോരേ॒വാ-ഽഽവമീ᳚ശ്വ॒രൌ കര്തോ᳚-സ്സ്വ॒ ഇതി॒ തൌ തതോ॒ ഗാഗ്ം സമൈ॑രയതാ॒ഗ്ം॒ സാ യത്ര॑ യത്ര॒ ന്യക്രാ॑മ॒-ത്തതോ॑ ഘൃ॒തമ॑പീഡ്യത॒ തസ്മാ᳚-ദ്ഘൃ॒തപ॑ദ്യുച്യതേ॒ തദ॑സ്യൈ॒ ജന്മോപ॑ഹൂതഗ്ം രഥന്ത॒രഗ്ം സ॒ഹ പൃ॑ഥി॒വ്യേത്യാ॑ഹേ॒ [സ॒ഹ പൃ॑ഥി॒വ്യേത്യാ॑ഹ, ഇയം-വൈഁ] 36

യം-വൈഁ ര॑ഥന്ത॒രമി॒മാമേ॒വ സ॒ഹാന്നാ-ദ്യേ॒നോപ॑ ഹ്വയത॒ ഉപ॑ഹൂതം-വാഁമദേ॒വ്യഗ്ം സ॒ഹാന്തരി॑ക്ഷേ॒ണേത്യാ॑ഹ പ॒ശവോ॒ വൈ വാ॑മദേ॒വ്യ-മ്പ॒ശൂനേ॒വ സ॒ഹാന്തരി॑ക്ഷേ॒ണോപ॑ ഹ്വയത॒ ഉപ॑ഹൂത-മ്ബൃ॒ഹ-ഥ്സ॒ഹ ദി॒വേത്യാ॑ഹൈ॒രം-വൈഁ ബൃ॒ഹദിരാ॑മേ॒വ സ॒ഹ ദി॒വോപ॑ ഹ്വയത॒ ഉപ॑ഹൂതാ-സ്സ॒പ്ത ഹോത്രാ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ഹോത്രാ॑ ഏ॒വോപ॑ ഹ്വയത॒ ഉപ॑ഹൂതാ ധേ॒നു- [ഉപ॑ഹൂതാ ധേ॒നുഃ, സ॒ഹര്ഷ॒ഭേത്യാ॑ഹ] 37

-സ്സ॒ഹര്ഷ॒ഭേത്യാ॑ഹ മിഥു॒നമേ॒വോപ॑ ഹ്വയത॒ ഉപ॑ഹൂതോ ഭ॒ക്ഷ-സ്സഖേത്യാ॑ഹ സോമപീ॒ഥമേ॒വോപ॑ ഹ്വയത॒ ഉപ॑ഹൂ॒താഁ(4) ഹോ ഇത്യാ॑ഹാ॒-ഽഽത്മാന॑മേ॒വോപ॑ ഹ്വയത ആ॒ത്മാ ഹ്യുപ॑ഹൂതാനാം॒-വഁസി॑ഷ്ഠ॒ ഇഡാ॒മുപ॑ ഹ്വയതേ പ॒ശവോ॒ വാ ഇഡാ॑ പ॒ശൂനേ॒വോപ॑ ഹ്വയതേ ച॒തുരുപ॑ ഹ്വയതേ॒ ചതു॑ഷ്പാദോ॒ ഹി പ॒ശവോ॑ മാന॒വീത്യാ॑ഹ॒ മനു॒ര്ഹ്യേ॑താ- [മനു॒ര്ഹ്യേ॑താമ്, അഗ്രേ ഽപ॑ശ്യ-] 38

-മഗ്രേ ഽപ॑ശ്യ-ദ്ഘൃ॒തപ॒ദീത്യാ॑ഹ॒ യ ദേ॒വാസ്യൈ॑ പ॒ദാ-ദ്ഘൃ॒തമപീ᳚ഡ്യത॒ തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ മൈത്രാവരു॒ണീത്യാ॑ഹ മി॒ത്രാവരു॑ണൌ॒ ഹ്യേ॑നാഗ്ം സ॒മൈര॑യതാ॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ ദേ॒വകൃ॑ത॒-മുപ॑ഹൂത॒മിത്യാ॑ഹ॒ ബ്രഹ്മൈ॒വോപ॑ ഹ്വയതേ॒ ദൈവ്യാ॑ അദ്ധ്വ॒ര്യവ॒ ഉപ॑ഹൂതാ॒ ഉപ॑ഹൂതാ മനു॒ഷ്യാ॑ ഇത്യാ॑ഹ ദേവമനു॒ഷ്യാനേ॒വോപ॑ ഹ്വയതേ॒ യ ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞമവാ॒ന്॒ യേ യ॒ജ്ഞപ॑തിം॒-വഁര്ധാ॒നിത്യാ॑ഹ [ ] 39

യ॒ജ്ഞായ॑ ചൈ॒വ യജ॑മാനായ ചാ॒ ഽഽശിഷ॒മാ ശാ᳚സ്ത॒ ഉപ॑ഹൂതേ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഇത്യാ॑ഹ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഏ॒വോപ॑ ഹ്വയതേ പൂര്വ॒ജേ ഋ॒താവ॑രീ॒ ഇത്യാ॑ഹ പൂര്വ॒ജേ ഹ്യേ॑തേ ഋ॒താവ॑രീ ദേ॒വീ ദേ॒വപു॑ത്രേ॒ ഇത്യാ॑ഹ ദേ॒വീ ഹ്യേ॑തേ ദേ॒വപു॑ത്രേ॒ ഉപ॑ഹൂതോ॒-ഽയം ഁയജ॑മാന॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ യജ॑മാനമേ॒വോപ॑ ഹ്വയത॒ ഉത്ത॑രസ്യാ-ന്ദേവയ॒ജ്യായാ॒മുപ॑ഹൂതോ॒ ഭൂയ॑സി ഹവി॒ഷ്കര॑ണ॒ ഉപ॑ഹൂതോ ദി॒വ്യേ ധാമ॒ന്നുപ॑ഹൂത॒ [ധാമ॒ന്നുപ॑ഹൂതഃ, ഇത്യാ॑ഹ] 40

ഇത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാ വാ ഉത്ത॑രാ ദേവയ॒ജ്യാ പ॒ശവോ॒ ഭൂയോ॑ ഹവി॒ഷ്കര॑ണഗ്ം സുവ॒ര്ഗോ ലോ॒കോ ദി॒വ്യ-ന്ധാമേ॒ദമ॑-സീ॒ദമ॒സീത്യേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ പ്രി॒യ-ന്ധാമോപ॑ ഹ്വയതേ॒ വിശ്വ॑മസ്യ പ്രി॒യ-മുപ॑ഹൂത॒മിത്യാ॒ഹാ-ഛ॑മ്ബട്കാരമേ॒വോപ॑ ഹ്വയതേ ॥ 41 ॥

(ആ॒ഹ॒ - ധേ॒നു- രേ॒താം - ഁവര്ധാ॒നിത്യാ॑ഹ॒ - ധാമ॒ന്നുപ॑ഹൂത॒ - ശ്ചതു॑സ്ത്രിഗ്ംശച്ച ) (അ. 7)

പ॒ശവോ॒ വാ ഇഡാ᳚ സ്വ॒യമാ ദ॑ത്തേ॒ കാമ॑മേ॒വാ-ഽഽത്മനാ॑ പശൂ॒നാമാ ദ॑ത്തേ॒ ന ഹ്യ॑ന്യഃ കാമ॑-മ്പശൂ॒നാ-മ്പ്ര॒യച്ഛ॑തി വാ॒ചസ്പത॑യേ ത്വാ ഹു॒ത-മ്പ്രാ-ഽശ്ഞാ॒മീത്യാ॑ഹ॒ വാച॑മേ॒വ ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന പ്രീണാതി॒ സദ॑സ॒സ്പത॑യേ ത്വാ ഹു॒ത-മ്പ്രാ-ഽശ്ഞാ॒മീത്യാ॑ഹ സ്വ॒ഗാകൃ॑ത്യൈ ചതുരവ॒ത്ത-മ്ഭ॑വതി ഹ॒വിര്വൈ ച॑തുരവ॒ത്ത-മ്പ॒ശവ॑ശ്ചതുരവ॒ത്തം-യഁദ്ധോതാ᳚ പ്രാശ്ഞീ॒യാദ്ധോതാ- [പ്രാശ്ഞീ॒യാദ്ധോതാ᳚, ആര്തി॒മാര്ച്ഛേ॒ദ്യ-] 42

-ഽഽര്തി॒മാര്ച്ഛേ॒ദ്യ-ദ॒ഗ്നൌ ജു॑ഹു॒യാ-ദ്രു॒ദ്രായ॑ പ॒ശൂനപി॑ ദദ്ധ്യാദപ॒ശുര്യജ॑മാന-സ്സ്യാ-ദ്വാ॒ചസ്പത॑യേ ത്വാ ഹു॒ത-മ്പ്രാ-ഽശ്ഞാ॒മീത്യാ॑ഹ പ॒രോക്ഷ॑മേ॒വൈന॑-ജ്ജുഹോതി॒ സദ॑സ॒സ്പത॑യേ ത്വാ ഹു॒ത-മ്പ്രാശ്ഞാ॒മീത്യാ॑ഹ സ്വ॒ഗാകൃ॑ത്യൈ॒ പ്രാശ്ഞ॑ന്തി തീ॒ര്ഥ ഏ॒വ പ്രാശ്ഞ॑ന്തി॒ ദക്ഷി॑ണാ-ന്ദദാതി തീ॒ര്ഥ ഏ॒വ ദക്ഷി॑ണാ-ന്ദദാതി॒ വി വാ ഏ॒തദ്യ॒ജ്ഞ- [വി വാ ഏ॒തദ്യ॒ജ്ഞമ്, ഛി॒ന്ദ॒ന്തി॒ യന്മ॑ദ്ധ്യ॒തഃ] 43

-ഞ്ഛി॑ന്ദന്തി॒ യന്മ॑ദ്ധ്യ॒തഃ പ്രാ॒ശ്ഞന്ത്യ॒ദ്ഭി-ര്മാ᳚ര്ജയന്ത॒ ആപോ॒ വൈ സര്വാ॑ ദേ॒വതാ॑ ദേ॒വതാ॑ഭിരേ॒വ യ॒ജ്ഞഗ്ം സ-ന്ത॑ന്വന്തി ദേ॒വാ വൈ യ॒ജ്ഞാ-ദ്രു॒ദ്രമ॒ന്തരാ॑യ॒ന്ഥ്സ യ॒ജ്ഞമ॑വിദ്ധ്യ॒-ത്ത-ന്ദേ॒വാ അ॒ഭി സമ॑ഗച്ഛന്ത॒ കല്പ॑താ-ന്ന ഇ॒ദമിതി॒ തേ᳚-ഽബ്രുവ॒ന്-ഥ്സ്വി॑ഷ്ടം॒-വൈഁ ന॑ ഇ॒ദ-മ്ഭ॑വിഷ്യതി॒ യദി॒മഗ്ം രാ॑ധയി॒ഷ്യാമ॒ ഇതി॒ ത-ഥ്സ്വി॑ഷ്ട॒കൃതഃ॑ സ്വിഷ്ടകൃ॒ത്ത്വ-ന്തസ്യാ ഽഽവി॑ദ്ധ॒-ന്നി- [-ഽഽവി॑ദ്ധ॒-ന്നിഃ, അ॒കൃ॒ന്ത॒ന്॒. യവേ॑ന॒] 44

-ര॑കൃന്ത॒ന്॒. യവേ॑ന॒ സമ്മി॑ത॒-ന്തസ്മാ᳚-ദ്യവമാ॒ത്രമവ॑ ദ്യേ॒-ദ്യജ്ജ്യായോ॑-ഽവ॒-ദ്യേ-ദ്രോ॒പയേ॒-ത്ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ യദുപ॑ ച സ്തൃണീ॒യാദ॒ഭി ച॑ ഘാ॒രയേ॑ദുഭയത-സ്സഗ്ഗ്ശ്വാ॒യി കു॑ര്യാദവ॒ദായാ॒ഭി ഘാ॑രയതി॒ ദ്വി-സ്സമ്പ॑ദ്യതേ ദ്വി॒പാ-ദ്യജ॑മാനഃ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ॒ യ-ത്തി॑ര॒ശ്ചീന॑-മതി॒-ഹരേ॒ദന॑ഭി-വിദ്ധം-യഁ॒ജ്ഞസ്യാ॒ഭി വി॑ദ്ധ്യേ॒ദഗ്രേ॑ണ॒ പരി॑ ഹരതി തീ॒ര്ഥേനൈ॒വ പരി॑ ഹരതി॒ ത-ത്പൂ॒ഷ്ണേ പര്യ॑ഹര॒ന്ത- [പര്യ॑ഹര॒ന്തത്, പൂ॒ഷാ] 45

-ത്പൂ॒ഷാ പ്രാശ്യ॑ ദ॒തോ॑-ഽരുണ॒-ത്തസ്മാ᳚-ത്പൂ॒ഷാ പ്ര॑പി॒ഷ്ടഭാ॑ഗോ-ഽദ॒ന്തകോ॒ ഹി ത-ന്ദേ॒വാ അ॑ബ്രുവ॒ന് വി വാ അ॒യമാ᳚ര്ധ്യപ്രാശിത്രി॒യോ വാ അ॒യമ॑ഭൂ॒ദിതി॒ ത-ദ്ബൃഹ॒സ്പത॑യേ॒ പര്യ॑ഹര॒ന്-ഥ്സോ॑-ഽബിഭേ॒-ദ്ബൃഹ॒സ്പതി॑രി॒ത്ഥം-വാഁവ സ്യ ആര്തി॒മാ-ഽരി॑ഷ്യ॒തീതി॒ സ ഏ॒ത-മ്മന്ത്ര॑മപശ്യ॒-ഥ്സൂര്യ॑സ്യ ത്വാ॒ ചക്ഷു॑ഷാ॒ പ്രതി॑ പശ്യാ॒മീത്യ॑ബ്രവീ॒ന്ന ഹി സൂര്യ॑സ്യ॒ ചക്ഷുഃ॒ [ചക്ഷുഃ॑, കി-ഞ്ച॒ന] 46

കി-ഞ്ച॒ന ഹി॒നസ്തി॒ സോ॑-ഽബിഭേ-ത്പ്രതിഗൃ॒ഹ്ണന്ത॑-മ്മാ ഹിഗ്ംസിഷ്യ॒തീതി॑ ദേ॒വസ്യ॑ ത്വാ സവി॒തുഃ പ്ര॑സ॒വേ᳚-ഽശ്വിനോ᳚ ര്ബാ॒ഹുഭ്യാ᳚-മ്പൂ॒ഷ്ണോ ഹസ്താ᳚ഭ്യാ॒-മ്പ്രതി॑ ഗൃഹ്ണാ॒മീത്യ॑ബ്രവീ-ഥ്സവി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വൈന॒ദ്ബ്രഹ്മ॑ണാ ദേ॒വതാ॑ഭിഃ॒ പ്രത്യ॑ഗൃഹ്ണാ॒-ഥ്സോ॑-ഽബിഭേ-ത്പ്രാ॒ശ്ഞന്ത॑-മ്മാ ഹിഗ്ംസിഷ്യ॒തീത്യ॒ഗ്നേസ്ത്വാ॒ ഽഽസ്യേ॑ന॒ പ്രാ-ഽശ്ഞാ॒മീത്യ॑ബ്രവീ॒ന്ന ഹ്യ॑ഗ്നേരാ॒സ്യ॑-ങ്കിഞ്ച॒ന ഹി॒നസ്തി॒ സോ॑-ഽബിഭേ॒- [സോ॑-ഽബിഭേത്, പ്രാശി॑തമ്മാ-] 47

-ത്പ്രാശി॑തമ്മാ-ഹിഗ്ംസിഷ്യ॒തീതി॑ ബ്രാഹ്മ॒ണസ്യോ॒ദരേ॒ണേത്യ॑ ബ്രവീ॒ന്ന ഹി ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണസ്യോ॒ദര॒-ങ്കി-ഞ്ച॒ന ഹി॒നസ്തി॒ ബൃഹ॒സ്പതേ॒ര്ബ്രഹ്മ॒ണേതി॒ സ ഹി ബ്രഹ്മി॒ഷ്ഠോ-ഽപ॒ വാ ഏ॒തസ്മാ᳚-ത്പ്രാ॒ണാഃ ക്രാ॑മന്തി॒ യഃ പ്രാ॑ശി॒ത്ര-മ്പ്രാ॒ശ്ഞാത്യ॒ദ്ഭി-ര്മാ᳚ര്ജയി॒ത്വാ പ്രാ॒ണാന്-ഥ്സ-മ്മൃ॑ശതേ॒-ഽമൃതം॒-വൈഁ പ്രാ॒ണാ അ॒മൃത॒മാപഃ॑ പ്രാ॒ണാനേ॒വ യ॑ഥാസ്ഥാ॒നമുപ॑ ഹ്വയതേ ॥ 48 ॥

(പ്രാ॒ശ്ഞീ॒യാദ്ധോതാ॑ - യ॒ജ്ഞം - നി - ര॑ഹര॒ന്ത - ച്ചക്ഷു॑ - രാ॒സ്യ॑-ങ്കിഞ്ച॒ന ഹി॒നസ്തി॒ സോ॑-ഽബിഭേ॒ - ച്ചതു॑ശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച ) (അ. 8)

അ॒ഗ്നീധ॒ ആ ദ॑ധാ-ത്യ॒ഗ്നിമു॑ഖാ-നേ॒വര്തൂ-ന്പ്രീ॑ണാതി സ॒മിധ॒മാ ദ॑ധാ॒ത്യുത്ത॑രാസാ॒-മാഹു॑തീനാ॒-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യാ॒ അഥോ॑ സ॒മിദ്വ॑ത്യേ॒വ ജു॑ഹോതി പരി॒ധീന്-ഥ്സ-മ്മാ᳚ര്ഷ്ടി പു॒നാത്യേ॒വൈനാ᳚ന്-ഥ്സ॒കൃ-ഥ്സ॑കൃ॒-ഥ്സ-മ്മാ᳚ര്ഷ്ടി॒ പരാ॑ങിവ॒ ഹ്യേ॑തര്ഹി॑ യ॒ജ്ഞശ്ച॒തു-സ്സമ്പ॑ദ്യതേ॒ ചതു॑ഷ്പാദഃ പ॒ശവഃ॑ പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ ബ്രഹ്മ॒-ന്പ്രസ്ഥാ᳚സ്യാമ॒ ഇത്യാ॒ഹാത്ര॒ വാ ഏ॒തര്ഹി॑ യ॒ജ്ഞ-ശ്ശ്രി॒തോ [യ॒ജ്ഞ-ശ്ശ്രി॒തഃ, യത്ര॑ ബ്ര॒ഹ്മാ] 49

യത്ര॑ ബ്ര॒ഹ്മാ യത്രൈ॒വ യ॒ജ്ഞ-ശ്ശ്രി॒തസ്തത॑ ഏ॒വൈന॒മാ ര॑ഭതേ॒ യദ്ധസ്തേ॑ന പ്ര॒മീവേ᳚ദ്വേപ॒ന-സ്സ്യാ॒ദ്യച്ഛീ॒ര്ഷ്ണാ ശീ॑ര്ഷക്തി॒മാന്-ഥ്സ്യാ॒ദ്യ-ത്തൂ॒ഷ്ണീമാസീ॒താ ഽസ॑മ്പ്രത്തോ യ॒ജ്ഞ-സ്സ്യാ॒-ത്പ്രതി॒ഷ്ഠേത്യേ॒വ ബ്രൂ॑യാ-ദ്വാ॒ചി വൈ യ॒ജ്ഞ-ശ്ശ്രി॒തോ യത്രൈ॒വ യ॒ജ്ഞ-ശ്ശ്രി॒തസ്തത॑ ഏ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സ-മ്പ്ര യ॑ച്ഛതി॒ ദേവ॑ സവിതരേ॒ത-ത്തേ॒ പ്രാ- [സവിതരേ॒ത-ത്തേ॒ പ്ര, ആ॒ഹേത്യാ॑ഹ॒] 50

-ഽഽഹേത്യാ॑ഹ॒ പ്രസൂ᳚ത്യൈ॒ ബൃഹ॒സ്പതി॑ ര്ബ്ര॒ഹ്മേത്യാ॑ഹ॒ സ ഹി ബ്രഹ്മി॑ഷ്ഠ॒-സ്സ യ॒ജ്ഞ-മ്പാ॑ഹി॒ സ യ॒ജ്ഞപ॑തി-മ്പാഹി॒ സ മാ-മ്പാ॒ഹീത്യാ॑ഹ യ॒ജ്ഞായ॒ യജ॑മാനായാ॒-ഽഽത്മനേ॒ തേഭ്യ॑ ഏ॒വാ-ഽഽശിഷ॒മാ ശാ॒സ്തേ-ഽനാ᳚ര്ത്യാ ആ॒ശ്രാവ്യാ॑-ഽഽഹ ദേ॒വാന്. യ॒ജേതി॑ ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തീ॒ഷ്ടാ ദേ॒വതാ॒ അഥ॑ കത॒മ ഏ॒തേ ദേ॒വാ ഇതി॒ ഛന്ദാ॒ഗ്ം॒സീതി॑ ബ്രൂയാ-ദ്ഗായ॒ത്രീ-ന്ത്രി॒ഷ്ടുഭ॒- [ബ്രൂയാ-ദ്ഗായ॒ത്രീ-ന്ത്രി॒ഷ്ടുഭ᳚മ്, ജഗ॑തീ॒-] 51

ഞ്ജഗ॑തീ॒-മിത്യഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹുര്ബ്രാഹ്മ॒ണാ വൈ ഛന്ദാ॒ഗ്ം॒സീതി॒ താനേ॒വ ത-ദ്യ॑ജതി ദേ॒വാനാം॒-വാഁ ഇ॒ഷ്ടാ ദേ॒വതാ॒ ആസ॒ന്നഥാ॒ഗ്നിര്നോദ॑ജ്വല॒-ത്ത-ന്ദേ॒വാ ആഹു॑തീഭി-രനൂയാ॒ജേഷ്വന്വ॑-വിന്ദ॒ന്॒. യദ॑നൂയാ॒ജാന്. യജ॑ത്യ॒ഗ്നിമേ॒വ ത-ഥ്സമി॑ന്ധ ഏ॒തദു॒ര്വൈ നാമാ॑-ഽഽസു॒ര ആ॑സീ॒-ഥ്സ ഏ॒തര്ഹി॑ യ॒ജ്ഞസ്യാ॒ ഽഽശിഷ॑മവൃങ്ക്ത॒ യ-ദ്ബ്രൂ॒യാദേ॒ത- [യ-ദ്ബ്രൂ॒യാദേ॒തത്, ഉ॒ ദ്യാ॒വാ॒പൃ॒ഥി॒വീ॒ ഭ॒ദ്ര-മ॑ഭൂ॒-] 52

-ദു॑ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഭ॒ദ്ര-മ॑ഭൂ॒-ദിത്യേ॒തദു॑-മേ॒വാ-ഽഽസു॒രം-യഁ॒ജ്ഞസ്യാ॒-ഽഽശിഷ॑-ങ്ഗമയേദി॒ദ-ന്ദ്യാ॑വാപൃഥിവീ ഭ॒ദ്രമ॑ഭൂ॒ദിത്യേ॒വ ബ്രൂ॑യാ॒-ദ്യജ॑മാനമേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യാ॒-ഽഽശിഷ॑-ങ്ഗമയ॒ത്യാര്ധ്മ॑ സൂക്തവാ॒കമു॒ത ന॑മോവാ॒കമി-ത്യാ॑ഹേ॒ദമ॑രാ॒-ഥ്സ്മേതി॒ വാവൈതദാ॒ഹോപ॑ശ്രിതോ ദി॒വഃ പൃ॑ഥി॒വ്യോരിത്യാ॑ഹ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോര്ഹി യ॒ജ്ഞ ഉപ॑ശ്രിത॒ ഓമ॑ന്വതീ തേ॒-ഽസ്മിന്. യ॒ജ്ഞേ യ॑ജമാന॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ [ ] 53

സ്താ॒മിത്യാ॑ഹാ॒ ഽഽശിഷ॑മേ॒വൈതാമാ ശാ᳚സ്തേ॒ യദ്ബ്രൂ॒യാ-ഥ്സൂ॑പാവസാ॒നാ ച॑ സ്വദ്ധ്യവസാ॒നാ ചേതി॑ പ്ര॒മായു॑കോ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാദ്യ॒ദാ ഹി പ്ര॒മീയ॒തേ ഽഥേ॒മാമു॑പാവ॒സ്യതി॑ സൂപചര॒ണാ ച॑ സ്വധിചര॒ണാ ചേത്യേ॒വ ബ്രൂ॑യാ॒-ദ്വരീ॑യസീമേ॒വാസ്മൈ॒ ഗവ്യൂ॑തി॒മാ ശാ᳚സ്തേ॒ ന പ്ര॒മായു॑കോ ഭവതി॒ തയോ॑രാ॒വിദ്യ॒ഗ്നിരി॒ദഗ്ം ഹ॒വിര॑ജുഷ॒തേത്യാ॑ഹ॒ യാ അയാ᳚ക്ഷ്മ [ ] 54

ദേ॒വതാ॒സ്താ അ॑രീരധാ॒മേതി॒ വാവൈതദാ॑ഹ॒ യന്ന നി॑ര്ദി॒ശേ-ത്പ്രതി॑വേശം-യഁ॒ജ്ഞസ്യാ॒ ഽഽശീര്ഗ॑ച്ഛേ॒ദാ ശാ᳚സ്തേ॒-ഽയം-യഁജ॑മാനോ॒-ഽസാവിത്യാ॑ഹ നി॒ര്ദിശ്യൈ॒വൈനഗ്ം॑ സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയ॒ത്യായു॒രാ ശാ᳚സ്തേ സുപ്രജാ॒സ്ത്വമാ ശാ᳚സ്ത॒ ഇത്യാ॑ഹാ॒ ഽശിഷ॑മേ॒വൈ താമാ ശാ᳚സ്തേ സജാതവന॒സ്യാമാ ശാ᳚സ്ത॒ ഇത്യാ॑ഹ പ്രാ॒ണാ വൈ സ॑ജാ॒താഃ പ്രാ॒ണാനേ॒വ [ ] 55

നാന്തരേ॑തി॒ തദ॒ഗ്നിര്ദേ॒വോ ദേ॒വേഭ്യോ॒ വന॑തേ വ॒യമ॒ഗ്നേര്മാനു॑ഷാ॒ ഇത്യാ॑ഹാ॒ഗ്നിര്ദേ॒വേഭ്യോ॑ വനു॒തേ വ॒യ-മ്മ॑നു॒ഷ്യേ᳚ഭ്യ॒ ഇതി॒ വാവൈതദാ॑ഹേ॒ഹ ഗതി॑ര്വാ॒മസ്യേ॒ദ-ഞ്ച॒ നമോ॑ ദേ॒വേഭ്യ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ യാശ്ചൈ॒വ ദേ॒വതാ॒ യജ॑തി॒ യാശ്ച॒ ന താഭ്യ॑ ഏ॒വോഭയീ᳚ഭ്യോ॒ നമ॑സ്കരോത്യാ॒ത്മനോ-ഽനാ᳚ര്ത്യൈ ॥ 56 ॥

(ശ്രി॒തഃ - തേ॒ പ്ര - ത്രി॒ഷ്ടുഭ॑ - മേ॒ത-ദ്- ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ - യാ അയാ᳚ക്ഷ്മ- പ്രാ॒ണാനേ॒വ - ഷട്ച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച ) (അ. 9)

ദേ॒വാ വൈ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ സ്വഗാക॒ര്താര॒-ന്നാവി॑ന്ദ॒-ന്തേ ശം॒യുഁ-മ്ബാ॑ര്ഹസ്പ॒ത്യമ॑ബ്രുവന്നി॒മ-ന്നോ॑ യ॒ജ്ഞഗ്ഗ് സ്വ॒ഗാ കു॒ര്വിതി॒ സോ᳚-ഽബ്രവീ॒ദ്വരം॑-വൃഁണൈ॒ യദേ॒വാ-ബ്രാ᳚ഹ്മണോ॒ക്തോ-ഽശ്ര॑ദ്ദധാനോ॒ യജാ॑തൈ॒ സാ മേ॑ യ॒ജ്ഞസ്യാ॒-ഽഽശീര॑സ॒ദിതി॒ തസ്മാ॒-ദ്യ-ദ്ബ്രാ᳚ഹ്മണോ॒ക്തോ-ഽശ്ര॑ദ്ദധാനോ॒ യജ॑തേ ശം॒യുഁമേ॒വ തസ്യ॑ ബാര്ഹസ്പ॒ത്യം-യഁ॒ജ്ഞസ്യാ॒ ഽഽശീര്ഗ॑ച്ഛത്യേ॒ത-ന്മമേത്യ॑ബ്രവീ॒-ത്കി-മ്മേ᳚ പ്ര॒ജായാ॒ [പ്ര॒ജായാഃ᳚, ഇതി॒ യോ॑-ഽപഗു॒രാതൈ॑] 57

ഇതി॒ യോ॑-ഽപഗു॒രാതൈ॑ ശ॒തേന॑ യാതയാ॒ദ്യോ നി॒ഹന॑-ഥ്സ॒ഹസ്രേ॑ണ യാതയാ॒ദ്യോ ലോഹി॑ത-ങ്ക॒രവ॒ദ്യാവ॑തഃ പ്ര॒സ്കദ്യ॑ പാ॒ഗ്ം॒സൂന്-ഥ്സ॑-ങ്ഗൃ॒ഹ്ണാ-ത്താവ॑ത-സ്സംവഁഥ്സ॒രാ-ന്പി॑തൃലോ॒ക-ന്ന പ്രജാ॑നാ॒ദിതി॒ തസ്മാ᳚-ദ്ബ്രാഹ്മ॒ണായ॒ നാപ॑ ഗുരേത॒ ന നി ഹ॑ന്യാ॒ന്ന ലോഹി॑ത-ങ്കുര്യാദേ॒താവ॑താ॒ ഹൈന॑സാ ഭവതി॒ തച്ഛം॒യോഁരാ വൃ॑ണീമഹ॒ ഇത്യാ॑ഹ യ॒ജ്ഞമേ॒വ ത-ഥ്സ്വ॒ഗാ ക॑രോതി॒ ത- [ത-ഥ്സ്വ॒ഗാ ക॑രോതി॒ തത്, ശം॒യോഁരാ] 58

-ച്ഛം॒യോഁരാ വൃ॑ണീമഹ॒ ഇത്യാ॑ഹ ശം॒യുഁമേ॒വ ബാ॑ര്ഹസ്പ॒ത്യ-മ്ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയതി ഗാ॒തും-യഁ॒ജ്ഞായ॑ ഗാ॒തും-യഁ॒ജ്ഞപ॑തയ॒ ഇത്യാ॑ഹാ॒ ഽഽശിഷ॑മേ॒വൈ താമാ ശാ᳚സ്തേ॒ സോമം॑-യഁജതി॒ രേത॑ ഏ॒വ ത-ദ്ദ॑ധാതി॒ ത്വഷ്ടാ॑രം-യഁജതി॒ രേത॑ ഏ॒വ ഹി॒ത-ന്ത്വഷ്ടാ॑ രൂ॒പാണി॒ വി ക॑രോതി ദേ॒വാനാ॒-മ്പത്നീ᳚ര്യജതി മിഥുന॒ത്വായാ॒ഗ്നി-ങ്ഗൃ॒ഹപ॑തിം-യഁജതി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ജാ॒മി വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ക്രിയതേ॒ [ക്രിയതേ, യദാജ്യേ॑ന] 59

യദാജ്യേ॑ന പ്രയാ॒ജാ ഇ॒ജ്യന്ത॒ ആജ്യേ॑ന പത്നീസംയാഁ॒ജാ ഋച॑മ॒നൂച്യ॑ പത്നീസംയാഁ॒ജാനാ॑മൃ॒ചാ യ॑ജ॒ത്യജാ॑മിത്വാ॒യാഥോ॑ മിഥുന॒ത്വായ॑ പ॒ങ്ക്തി പ്രാ॑യണോ॒ വൈ യ॒ജ്ഞഃ പ॒ങ്ക്ത്യു॑ദയനഃ॒ പഞ്ച॑ പ്രയാ॒ജാ ഇ॑ജ്യന്തേ ച॒ത്വാരഃ॑ പത്നീസംയാഁ॒ജാ-സ്സ॑മിഷ്ടയ॒ജുഃ പ॑ഞ്ച॒മ-മ്പ॒ങ്ക്തിമേ॒വാനു॑ പ്ര॒യന്തി॑ പ॒ങ്ക്തിമനൂദ്യ॑ന്തി ॥ 60 ॥

(പ്ര॒ജായാഃ᳚ - കരോതി॒ തത് - ക്രി॑യതേ॒ - ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശച്ച ) (അ. 10)

യു॒ക്ഷ്വാഹി ദേ॑വ॒ഹൂത॑മാ॒ഗ്ം॒ അശ്വാഗ്ം॑ അഗ്നേ ര॒ഥീരി॑വ । നി ഹോതാ॑ പൂ॒ര്വ്യ-സ്സ॑ദഃ ॥ ഉ॒ത നോ॑ ദേവ ദേ॒വാഗ്ം അച്ഛാ॑ വോചോ വി॒ദുഷ്ട॑രഃ । ശ്രദ്വിശ്വാ॒ വാര്യാ॑ കൃധി ॥ ത്വഗ്ം ഹ॒ യദ്യ॑വിഷ്ഠ്॒യ സഹ॑സ-സ്സൂനവാഹുത । ഋ॒താവാ॑ യ॒ജ്ഞിയോ॒ ഭുവഃ॑ ॥ അ॒യമ॒ഗ്നി-സ്സ॑ഹ॒സ്രിണോ॒ വാജ॑സ്യ ശ॒തിന॒സ്പതിഃ॑ । മൂ॒ര്ധാ ക॒വീ ര॑യീ॒ണാമ് ॥ ത-ന്നേ॒മിമൃ॒ഭവോ॑ യ॒ഥാ ഽഽന॑മസ്വ॒ സഹൂ॑തിഭിഃ । നേദീ॑യോ യ॒ജ്ഞ- [യ॒ജ്ഞമ്, അ॒ങ്ഗി॒രഃ॒ ।] 61

-മ॑ങ്ഗിരഃ ॥ തസ്മൈ॑ നൂ॒ നമ॒ഭിദ്യ॑വേ വാ॒ചാ വി॑രൂപ॒ നിത്യ॑യാ । വൃഷ്ണേ॑ ചോദസ്വ സുഷ്ടു॒തിമ് ॥ കമു॑ ഷ്വിദസ്യ॒ സേന॑യാ॒-ഽഗ്നേരപാ॑കചക്ഷസഃ । പ॒ണി-ങ്ഗോഷു॑ സ്തരാമഹേ ॥ മാ നോ॑ ദേ॒വാനാം॒-വിഁശഃ॑ പ്രസ്നാ॒തീരി॑വോ॒സ്രാഃ । കൃ॒ശ-ന്ന ഹാ॑സു॒രഘ്നി॑യാഃ ॥ മാ നഃ॑ സമസ്യ ദൂ॒ഢ്യഃ॑ പരി॑ദ്വേഷസോ അഗ്ം ഹ॒തിഃ । ഊ॒ര്മിര്ന നാവ॒മാ വ॑ധീത് ॥ നമ॑സ്തേ അഗ്ന॒ ഓജ॑സേ ഗൃ॒ണന്തി॑ ദേവ കൃ॒ഷ്ടയഃ॑ । അമൈ॑- [അമൈഃ᳚, അ॒മിത്ര॑മര്ദയ ।] 62

-ര॒മിത്ര॑മര്ദയ ॥ കു॒വിഥ്സുനോ॒ ഗവി॑ഷ്ട॒യേ-ഽഗ്നേ॑ സം॒വേഁഷി॑ഷോ ര॒യിമ് । ഉരു॑കൃദു॒രു ണ॑സ്കൃധി ॥ മാ നോ॑ അ॒സ്മി-ന്മ॑ഹാധ॒നേ പരാ॑ വര്ഗ്ഭാര॒ഭൃദ്യ॑ഥാ । സം॒വഁര്ഗ॒ഗ്ം॒ സഗ്ം ര॒യി-ഞ്ജ॑യ ॥ അ॒ന്യമ॒സ്മദ്ഭി॒യാ ഇ॒യമഗ്നേ॒ സിഷ॑ക്തു ദു॒ച്ഛുനാ᳚ । വര്ധാ॑ നോ॒ അമ॑വ॒ച്ഛവഃ॑ ॥ യസ്യാജു॑ഷന്നമ॒സ്വിന॒-ശ്ശമീ॒മദു॑ര്മഖസ്യവാ । ത-ങ്ഘേദ॒ഗ്നിര്വൃ॒ധാ-ഽവ॑തി ॥ പര॑സ്യാ॒ അധി॑ [ ] 63

സം॒വഁതോ-ഽവ॑രാഗ്ം അ॒ഭ്യാ ത॑ര । യത്രാ॒ഹമസ്മി॒ താഗ്ം അ॑വ ॥ വി॒ദ്മാ ഹി തേ॑ പു॒രാ വ॒യമഗ്നേ॑ പി॒തുര്യഥാവ॑സഃ । അധാ॑ തേ സു॒മ്നമീ॑മഹേ ॥ യ ഉ॒ഗ്ര ഇ॑വ ശര്യ॒ഹാ തി॒ഗ്മശൃ॑ങ്ഗോ॒ ന വഗ്ംസ॑ഗഃ । അഗ്നേ॒ പുരോ॑ രു॒രോജി॑ഥ ॥ സഖാ॑യ॒-സ്സം-വഃ॑ ഁസം॒യഁഞ്ച॒മിഷ॒ഗ്ഗ്॒ സ്തോമ॑-ഞ്ചാ॒ഗ്നയേ᳚ । വര്ഷി॑ഷ്ഠായ ക്ഷിതീ॒നാമൂ॒ര്ജോ നപ്ത്രേ॒ സഹ॑സ്വതേ ॥ സഗ്ം സ॒മിദ്യു॑വസേ വൃഷ॒ന്ന -ഗ്നേ॒ വിശ്വാ᳚ന്യ॒ര്യ ആ । ഇ॒ഡസ്പ॒ദേ സമി॑ധ്യസേ॒ സ നോ॒ വസൂ॒ന്യാ ഭ॑ര । പ്രജാ॑പതേ॒, സ വേ॑ദ॒, സോമാ॑ പൂഷണേ॒, മൌ ദേ॒വൌ ॥ 64 ॥

(യ॒ജ്ഞ - മമൈ॒ - രധി॑ - വൃഷ॒ - ന്നേകാ॒ന്ന വിഗ്ം॑ശ॒തിശ്ച॑ ) (അ. 11)

ഉ॒ശന്ത॑സ്ത്വാ ഹവാമഹ ഉ॒ശന്ത॒-സ്സമി॑ധീമഹി । ഉ॒ശന്നു॑ശ॒ത ആ വ॑ഹ പി॒തൄന്. ഹ॒വിഷേ॒ അത്ത॑വേ ॥ ത്വഗ്ം സോ॑മ॒ പ്രചി॑കിതോ മനീ॒ഷാ ത്വഗ്ം രജി॑ഷ്ഠ॒മനു॑ നേഷി॒ പന്ഥാ᳚മ് । തവ॒ പ്രണീ॑തീ പി॒തരോ॑ ന ഇന്ദോ ദേ॒വേഷു॒ രത്ന॑മ ഭജന്ത॒ ധീരാഃ᳚ ॥ ത്വയാ॒ ഹി നഃ॑ പി॒തരഃ॑ സോമ॒ പൂര്വേ॒ കര്മാ॑ണി ച॒ക്രുഃ പ॑വമാന॒ ധീരാഃ᳚ । വ॒ന്വന്നവാ॑തഃ പരി॒ധീഗ്ം രപോ᳚ര്ണു വീ॒രേഭി॒രശ്വൈ᳚ര്മ॒ഘവാ॑ ഭവാ [ഭവ, നഃ॒ ।] 65

നഃ ॥ ത്വഗ്ം സോ॑മ പി॒തൃഭിഃ॑ സംവിഁദാ॒നോ-ഽനു॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ആ ത॑തന്ഥ । തസ്മൈ॑ ത ഇന്ദോ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ വ॒യഗ്ഗ് സ്യാ॑മ॒ പത॑യോ രയീ॒ണാമ് ॥ അഗ്നി॑ഷ്വാത്താഃ പിതര॒ ഏഹ ഗ॑ച്ഛത॒ സദഃ॑ സദ-സ്സദത സുപ്രണീതയഃ । അ॒ത്താ ഹ॒വീഗ്ംഷി॒ പ്രയ॑താനി ബ॒ര്॒ഹിഷ്യഥാ॑ ര॒യിഗ്ം സര്വ॑വീര-ന്ദധാതന ॥ ബര്ഹി॑ഷദഃ പിതര ഊ॒ത്യ॑ര്വാഗി॒മാ വോ॑ ഹ॒വ്യാ ച॑കൃമാ ജു॒ഷദ്ധ്വ᳚മ് । ത ആ ഗ॒താ-ഽവ॑സാ॒ ശ-ന്ത॑മേ॒നാ-ഽഥാ॒-ഽസ്മഭ്യ॒ഗ്ം॒ [-ഽസ്മഭ്യ᳚മ്, ശം-യോഁര॑ര॒പോ ദ॑ധാത ।] 66

ശം-യോഁര॑ര॒പോ ദ॑ധാത ॥ ആ-ഽഹ-മ്പി॒തൄന്-ഥ്സു॑വി॒ദത്രാഗ്ം॑ അവിഥ്സി॒ നപാ॑ത-ഞ്ച വി॒ക്രമ॑ണ-ഞ്ച॒ വിഷ്ണോഃ᳚ । ബ॒ര്॒ഹി॒ഷദോ॒ യേ സ്വ॒ധയാ॑ സു॒തസ്യ॒ ഭജ॑ന്ത പി॒ത്വസ്ത ഇ॒ഹാ-ഽഽ ഗ॑മിഷ്ഠാഃ ॥ ഉപ॑ഹൂതാഃ പി॒തരഃ॑ സോ॒മ്യാസോ॑ ബര്ഹി॒ഷ്യേ॑ഷു നി॒ധിഷു॑ പ്രി॒യേഷു॑ । ത ആ ഗ॑മന്തു॒ ത ഇ॒ഹ ശ്രു॑വ॒ന്ത്വധി॑ ബ്രുവന്തു॒ തേ അ॑വന്ത്വ॒സ്മാന് ॥ ഉദീ॑രതാ॒മവ॑ര॒ ഉ-ത്പരാ॑സ॒ ഉന്മ॑ദ്ധ്യ॒മാഃ പി॒തരഃ॑ സോ॒മ്യാസഃ॑ । അസും॒- [അസു᳚മ്, യ ഈ॒യുര॑ വൃ॒കാ] 67

-ഁയ ഈ॒യുര॑ വൃ॒കാ ഋ॑ത॒ജ്ഞാസ്തേ നോ॑-ഽവന്തു പി॒തരോ॒ ഹവേ॑ഷു ॥ ഇ॒ദ-മ്പി॒തൃഭ്യോ॒ നമോ॑ അസ്ത്വ॒ദ്യ യേ പൂര്വാ॑സോ॒ യ ഉപ॑രാസ ഈ॒യുഃ । യേ പാര്ഥി॑വേ॒ രജ॒സ്യാ നിഷ॑ത്താ॒ യേ വാ॑ നൂ॒നഗ്ം സു॑വൃ॒ജനാ॑സു വി॒ക്ഷു ॥ അധാ॒ യഥാ॑ നഃ പി॒തരഃ॒ പരാ॑സഃ പ്ര॒ത്നാസോ॑ അഗ്ന ഋ॒തമാ॑ശുഷാ॒ണാഃ । ശുചീദ॑യ॒-ന്ദീധി॑തി മുക്ഥ॒ശാസഃ॒, ക്ഷാമാ॑ ഭി॒ന്ദന്തോ॑ അരു॒ണീരപ॑ വ്രന്ന് ॥ യദ॑ഗ്നേ [യദ॑ഗ്നേ, ക॒വ്യ॒വാ॒ഹ॒ന॒ പി॒തൄന്] 68

കവ്യവാഹന പി॒തൄന്. യക്ഷ്യൃ॑താ॒വൃധഃ॑ । പ്ര ച॑ ഹ॒വ്യാനി॑ വക്ഷ്യസി ദേ॒വേഭ്യ॑ശ്ച പി॒തൃഭ്യ॒ ആ ॥ ത്വമ॑ഗ്ന ഈഡി॒തോ ജാ॑തവേ॒ദോ-ഽവാ᳚ഡ്ഢ॒വ്യാനി॑ സുര॒ഭീണി॑ കൃ॒ത്വാ । പ്രാദാഃ᳚ പി॒തൃഭ്യഃ॑ സ്വ॒ധയാ॒ തേ അ॑ക്ഷന്ന॒ദ്ധി ത്വ-ന്ദേ॑വ॒ പ്രയ॑താ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ ॥ മാത॑ലീ ക॒വ്യൈര്യ॒മോ അങ്ഗി॑രോഭി॒ ര്ബൃഹ॒സ്പതി॒ര്॒ ഋക്വ॑ഭി ര്വാവൃധാ॒നഃ । യാഗ്ശ്ച॑ ദേ॒വാ വാ॑വൃ॒ധുര്യേ ച॑ ദേ॒വാന്-ഥ്സ്വാഹാ॒-ഽന്യേ സ്വ॒ധയാ॒-ഽന്യേ മ॑ദന്തി ॥ 69 ॥

ഇ॒മം-യഁ॑മ പ്രസ്ത॒രമാഹി സീദാങ്ഗി॑രോഭിഃ പി॒തൃഭിഃ॑ സംവിഁദാ॒നഃ । ആത്വാ॒ മന്ത്രാഃ᳚ കവിശ॒സ്താ വ॑ഹന്ത്വേ॒നാ രാ॑ജന്. ഹ॒വിഷാ॑ മാദയസ്വ ॥ അങ്ഗി॑രോഭി॒രാ ഗ॑ഹി യ॒ജ്ഞിയേ॑ഭി॒ര്യമ॑ വൈരൂ॒പൈരി॒ഹ മാ॑ദയസ്വ । വിവ॑സ്വന്തഗ്ം ഹുവേ॒ യഃ പി॒താ തേ॒-ഽസ്മിന്. യ॒ജ്ഞേ ബ॒ര്॒ഹിഷ്യാ നി॒ഷദ്യ॑ ॥ അങ്ഗി॑രസോ നഃ പി॒തരോ॒ നവ॑ഗ്വാ॒ അഥ॑ര്വാണോ॒ ഭൃഗ॑വ-സ്സോ॒മ്യാസഃ॑ । തേഷാം᳚-വഁ॒യഗ്ം സു॑മ॒തൌ യ॒ജ്ഞിയാ॑നാ॒മപി॑ ഭ॒ദ്രേ സൌ॑മന॒സേ സ്യാ॑മ ॥ 70 ॥

(ഭ॒വാ॒ - ഽസ്മഭ്യ॒ - മസും॒ - ഁയദ॑ഗ്നേ - മദന്തി - സൌമന॒സ - ഏക॑-ഞ്ച ) (അ. 12)

(സ॒മിധ॒ - ശ്ചക്ഷു॑ഷീ - പ്ര॒ജാപ॑തി॒രാജ്യം॑ - ദേ॒വസ്യ॒ സ്ഫ്യം - ബ്ര॑ഹ്മവാ॒ദിനോ॒ ഽദ്ഭി - ര॒ഗ്നേസ്ത്രയോ॒ - മനുഃ॑ പൃഥി॒വ്യാഃ - പ॒ശവോ॒ - ഽഗ്നീധേ॑ - ദേ॒വാ വൈ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ - യു॒ക്ഷ്വോ - ശന്ത॑സ്ത്വാ॒ - ദ്വാദ॑ശ )

(സ॒മിധോ॑ - യാ॒ജ്യാ॑ - തസ്മാ॒ന്നഭാ॒-ഽഗഗ്ം - ഹി തമന്വി- ത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാ വാ - ആ॒ഹേത്യാ॑ഹ - യു॒ക്ഷ്വാ ഹി - സ॑പ്ത॒തിഃ )

(സ॒മിധഃ॑, സൌമന॒സേ സ്യാ॑മ)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്ദ്വിതീയകാണ്ഡേ ഷഷ്ടഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥

(വാ॒യ॒വ്യം॑ - പ്ര॒ജാപ॑തി - രാദി॒ത്യേഭ്യോ॑ - ദേ॒വാ - വി॒ശ്വരൂ॑പഃ - സ॒മിധഃ॒ - ഷട്) (6)

॥ ഇതി ദ്വീതീയ-ങ്കാണ്ഡമ് ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - avaśiṣṭakarmābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

sa॒midho̭ yajati vasa॒ntame॒vartū॒nāmava̭ rundhe॒ tanū॒napā̭taṃ-ya~jati grī॒ṣmame॒vāva̭ rundha i॒ḍo ya̭jati va॒r॒ṣā e॒vāva̭ rundhe ba॒r॒hirya̭jati śa॒rada̭me॒vāva̭ rundhe svāhākā॒raṃ-ya~̭jati hema॒ntame॒vāva̭ rundhe॒ tasmā॒-thsvāhā̭kṛtā॒ hema̭-npa॒śavo-'va̭ sīdanti sa॒midho̭ yajatyu॒ṣasa̭ e॒va de॒vatā̭nā॒mava̭ rundhe॒ tanū॒napā̭taṃ-ya~jati ya॒jñame॒vāva̭ rundha [ya॒jñame॒vāva̭ rundha, i॒ḍo ya̭jati] 1

i॒ḍo ya̭jati pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ba॒rhirya̭jati pra॒jāme॒vāva̭ rundhe sa॒māna̭yata upa॒bhṛta॒stejo॒ vā ājya̭-mpra॒jā ba॒r॒hiḥ pra॒jāsve॒va tejo̭ dadhāti svāhākā॒raṃ-ya~̭jati॒ vāca̭me॒vāva̭ rundhe॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rāḍvi॒rājai॒ vānnādya॒mava̭ rundhe sa॒midho̭ yajatya॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati॒ tanū॒napā̭taṃ-ya~jati [ ] 2

ya॒jña e॒vāntari̭kṣe॒ prati̭ tiṣṭhatī॒ḍo ya̭jati pa॒śuṣve॒va prati̭tiṣṭhati ba॒ra॒ḥirya̭jati॒ ya e॒va dḙva॒yānāḥ॒ panthā̭na॒steṣve॒va prati̭tiṣṭhati svāhākā॒raṃ-ya~̭jati suva॒rga e॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhatye॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāsteṣve॒va ya̭thāpū॒rva-mprati̭tiṣṭhati devāsu॒rā e॒ṣu lo॒keṣva̭spardhanta॒ te de॒vāḥ pra̭yā॒jaire॒bhyo lo॒kebhyo 'sṷrā॒-nprāṇṷdanta॒ ta-tpra̭yā॒jānā᳚- [ta-tpra̭yā॒jānā᳚m, pra॒yā॒ja॒tva-] 3

-mprayāja॒tvaṃ-ya~syai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ prayā॒jā i॒jyante॒ praibhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyānnudate 'bhi॒krāma̭-ñjuhotya॒bhiji̭tyai॒ yo vai pra̭yā॒jānā᳚-mmithu॒naṃ-ve~da॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ rmithu॒nai rjā̭yate sa॒midho̭ ba॒hvīri̭va yajati॒ tanū॒napā̭ta॒meka̭miva mithu॒na-ntadi॒ḍo ba॒hvīri̭va yajati ba॒r॒hireka̭miva mithu॒na-ntade॒tadvai pra̭yā॒jānā᳚-mmithu॒naṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da॒ pra [ ] 4

pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ rmithu॒nai rjā̭yate de॒vānāṃ॒-vā~ ani̭ṣṭā de॒vatā॒ āsa॒nnathāsṷrā ya॒jñama̭jighāgṃ sa॒-nte de॒vā gā̭ya॒trīṃ-vyau~̭ha॒-npañcā॒kṣarā̭ṇi prā॒cīnā̭ni॒ trīṇi̭ pratī॒cīnā̭ni॒ tato॒ varma̭ ya॒jñāyābha̭va॒dvarma॒ yaja̭mānāya॒ ya-tpra̭yājānūyā॒jā i॒jyante॒ varmai॒va tadya॒jñāya̭ kriyate॒ varma॒ yaja̭mānāya॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ tasmā॒-dvarṷ̄tha-mpu॒rastā॒-dvarṣī̭yaḥ pa॒ścāddhrasī̭yo de॒vā vai pu॒rā rakṣo᳚bhya॒ [pu॒rā rakṣo᳚bhyaḥ, iti̭ svāhākā॒reṇa̭] 5

iti̭ svāhākā॒reṇa̭ prayā॒jeṣṷ ya॒jñagṃ sa॒gg॒sthāpya̭mapaśya॒-ntagg svā̭hākā॒reṇa̭ prayā॒jeṣu॒ sama̭sthāpaya॒n vi vā e॒ta-dya॒jña-ñchi̭ndanti॒ ya-thsvā̭hākā॒reṇa̭ prayā॒jeṣṷ saggsthā॒paya̭nti prayā॒jāni॒ṣṭvā ha॒vīgṣya॒bhi ghā̭rayati ya॒jñasya॒ santa̭tyā॒ atho̭ ha॒vire॒vāka॒ratho̭ yathāpū॒rvamupai̭ti pi॒tā vai pra̭yā॒jāḥ pra॒jā-'nṷ̄yā॒jā ya-tpra̭yā॒jāni॒ṣṭvā ha॒vīgṣya̭bhighā॒raya̭ti pi॒taiva ta-tpu॒treṇa॒ sādhā̭raṇa- [sādhā̭raṇam, ku॒ru॒te॒ tasmā̭dāhu॒-] 6

-ṅkurute॒ tasmā̭dāhu॒-ryaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ na ka॒thā pu॒trasya॒ keva̭la-ṅka॒thā sādhā̭raṇa-mpi॒turityaska̭nname॒va tadya-tpra̭yā॒jeṣvi॒ṣṭeṣu॒ skanda̭ti gāya॒tryḙva tena॒ garbha̭-ndhatte॒ sā pra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭mānāya॒ praja̭nayati || 7 ||

(ya॒ja॒ti॒ ya॒jñāme॒vāva̭ rundhe॒ - tanū॒napā̭taṃ-ya~jati - prayā॒jānā̭ ṭṭa me॒vaṃ-ve~da॒ pra - rakṣo᳚bhyaḥ॒ - sādhā̭raṇaṃ॒ - pañca̭trigṃśacca ) (a. 1)

cakṣṷṣī॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yadājya̭bhāgau॒ yadājya̭bhāgau॒ yaja̭ti॒ cakṣṷṣī e॒va ta-dya॒jñasya॒ prati̭ dadhāti pūrvā॒rdhe jṷhoti॒ tasmā᳚-tpūrvā॒rdhe cakṣṷṣī pra॒bāhṷg-juhoti॒ tasmā᳚-tpra॒bāhu॒kcakṣṷṣī devalo॒kaṃ-vā~ a॒gninā॒ yaja̭mā॒no-'nṷ paśyati pitṛlo॒kagṃ somḙnottarā॒rdhe᳚ 'gnayḙ juhoti dakṣiṇā॒rdhe somā̭yai॒vami̭va॒ hīmau lo॒kāva॒nayo᳚ rlo॒kayo॒ranṷkhyātyai॒ rājā̭nau॒ vā e॒tau de॒vatā̭nāṃ॒- [de॒vatā̭nām, yada॒gnīṣomā̭vanta॒rā] 8

~yada॒gnīṣomā̭vanta॒rā de॒vatā̭ ijyete de॒vatā̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai॒ tasmā॒-drājñā̭ manu॒ṣyā̭ vidhṛ̭tā brahmavā॒dino̭ vadanti॒ ki-nta-dya॒jñe yaja̭mānaḥ kurute॒ yenā॒nyato̭dataśca pa॒śū-ndā॒dhā-ro̭bha॒yato̭data॒-ścetyṛca̭-ma॒nūcyā ''jya̭bhāgasya juṣā॒ṇena̭ yajati॒ tenā॒nyato̭dato dādhā॒rarca̭ma॒nūcya̭ ha॒viṣa̭ ṛ॒cā ya̭jati॒ teno̭bha॒yato̭dato dādhāra mūrdha॒nvatī̭ puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati mū॒rdhāna̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti [ ] 9

ni॒yutva̭tyā yajati॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va pa॒śū-nni yṷvate ke॒śinagṃ̭ha dā॒rbhya-ṅke॒śī sātya̭kāmiruvāca sa॒ptapa̭dā-nte॒ śakva̭rī॒g॒ śvo ya॒jñe pra̭yo॒ktāse॒ yasyai̭ vī॒ryḙṇa॒ pra jā॒tā-nbhrātṛ̭vyānnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒n॒. yasyai̭ vī॒ryḙṇo॒bhayo᳚ rlo॒kayo॒ rjyoti̭ rdha॒tte yasyai̭ vī॒ryḙṇa pūrvā॒rdhenā̭na॒ḍvā-nbhu॒nakti̭ jaghanā॒rdhena̭ dhe॒nuriti̭ pu॒rastā᳚llakṣmā puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdata u॒pari̭ṣṭāllakṣmā [ ] 10

yā॒jyā̭ jani॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate pu॒rastā᳚llakṣmā puro-'nuvā॒kyā̭ bhavatya॒sminne॒va lo॒ke jyoti̭rdhatta u॒pari̭ṣṭāllakṣmā yā॒jyā̭-'muṣmi̭nne॒va lo॒ke jyoti̭rdhatte॒ jyoti̭ṣmantāvasmā i॒mau lo॒kau bha̭vato॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ pu॒rastā᳚llakṣmā puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati॒ tasmā᳚-tpūrvā॒rdhenā̭na॒ḍvā-nbhṷnaktyu॒pari̭ṣṭāllakṣmā yā॒jyā̭ tasmā᳚jjaghanā॒rdhena̭ dhe॒nurya e॒vaṃ-ve~da̭ bhu॒ṅkta ḙname॒tau vajra॒ ājyaṃ॒-va~jra॒ ājya̭bhāgau॒ [ājya̭bhāgau॒, vajro̭] 11

vajro̭ vaṣaṭkā॒rastri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭ra॒tyaccha̭mbaṭkāra-mapa॒gūrya॒ vaṣa̭ṭkaroti॒ stṛtyai̭ gāya॒trī pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhavati tri॒ṣṭug yā॒jyā᳚ brahma̭nne॒va kṣa॒trama॒nvāra̭-mbhayati॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ praivaina̭-mpuro-'nuvā॒kya̭yā ''ha॒ praṇa̭yati yā॒jya̭yā ga॒maya̭ti vaṣaṭkā॒reṇaivaina̭-mpuro-'nuvā॒kya̭yā datte॒ praya̭cchati yā॒jya̭yā॒ prati̭ [yā॒jya̭yā॒ prati̭, va॒ṣa॒ṭkā॒reṇa̭] 12

vaṣaṭkā॒reṇa̭ sthāpayati tri॒padā̭ puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati॒ catṷṣpadā yā॒jyā̭ catṷṣpada e॒va pa॒śūnava̭ rundhe dvyakṣa॒ro va̭ṣaṭkā॒ro dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭tiṣṭhati gāya॒trī pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhavati tri॒ṣṭug yā॒jyai̭ṣā vai sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī॒ yadvā e॒tayā̭ de॒vā aśi̭kṣa॒-ntada̭śaknuva॒n॒. ya e॒vaṃ-ve~da̭ śa॒knotye॒va yacchikṣa̭ti || 13 ||

(de॒vatā̭nāṃ - karotyu॒ - pari̭ṣṭālla॒kṣmā - ''jya̭bhāgau॒ - prati̭ - śa॒krotye॒va - dve ca̭ ) (a. 2)

pra॒jāpa̭ti rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa ā॒tmannājya̭madhatta॒ ta-nde॒vā a̭bruvanne॒ṣa vāva ya॒jño yadājya॒mapye॒va no-'trā॒stviti॒ so᳚-'bravī॒-dyajāṋ va॒ ājya̭bhāgā॒vupa̭ stṛṇāna॒bhi ghā̭rayā॒niti॒ tasmā॒-dyaja॒ntyā-jya̭bhāgā॒vupa̭ stṛṇantya॒bhi ghā̭rayanti brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-dyā॒tayā̭mānya॒nyāni̭ ha॒vīg-ṣyayā̭tayāma॒-mājya॒miti̭ prājāpa॒tya- [prājāpa॒tyam, iti̭] 14

-miti̭ brūyā॒dayā̭tayāmā॒ hi de॒vānā᳚-mpra॒jāpa̭ti॒riti॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo-'pā᳚krāma॒-nna vo̭-'bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒ta-cca̭turava॒tta-ma̭dhāraya-npuro-'nuvā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turava॒tta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭ha॒ntyaṅgi̭raso॒ vā i॒ta ṷtta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntadṛṣa̭yo yajñavā॒stva̭bhya॒vāya॒-ntḙ- [yajñavā॒stva̭bhya॒vāya॒-nte, a॒pa॒śya॒-npu॒ro॒ḍāśa̭-] 15

-'paśya-npuro॒ḍāśa̭-ṅkū॒rma-mbhū॒tagṃ sarpa̭nta॒-ntama̭bruva॒nnindrā̭ya dhriyasva॒ bṛ॒haspata̭ye dhriyasva॒ viśve᳚bhyo de॒vebhyo᳚ dhriya॒sveti॒ sa nāddhri̭yata॒ tama̭bruvanna॒gnaye᳚ dhriya॒sveti॒ so᳚-'gnaye᳚-'ddhriyata॒ yadā᳚gne॒yo᳚- 'ṣṭāka̭pālo- 'māvā॒syā̭yā-ñca paurṇamā॒syā-ñcā᳚cyu॒to bhava̭ti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhiji̭tyai॒ tama̭bruvan ka॒thā-'hā᳚sthā॒ ityanṷpākto 'bhūva॒mitya̭bravī॒-dyathā-'kṣo-'nṷpākto॒- [-'nṷpāktaḥ, a॒vārccha̭tye॒va-] 16

-'vārccha̭tye॒va-mavā̭-''ra॒mityu॒pari̭ṣṭā-da॒bhyajyā॒dhastā॒-dupā̭nakti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ sarvā̭ṇi ka॒pālā᳚nya॒bhi pra̭thayati॒ tāva̭taḥ puro॒ḍāśā̭na॒muṣmi̭n ~lo॒kḙ-'bhi ja̭yati॒ yo vida̭gdha॒-ssa nai̭r-ṛ॒to yo-'śṛ̭ta॒-ssa rau॒dro ya-śśṛ॒ta-ssa sadḙva॒stasmā॒davi̭dahatā śṛta॒kṛntyaḥ̭ sadeva॒tvāya॒ bhasma̭nā॒-'bhi vā̭sayati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nnaṃ-ve~॒denā॒bhi vā̭sayati॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, keśai॒-] 17

-tkeśai॒-śśiraḥ̭ cha॒nna-mpracyṷtaṃ॒-vā~ e॒tada॒smā-llo॒kādaga̭ta-ndevalo॒kaṃ-ya~cchṛ॒tagṃ ha॒virana̭bhighārita-mabhi॒ghāryo-dvā̭sayati deva॒traivaina̭-dgamayati॒ yadyeka̭-ṅka॒pāla॒-nnaśye॒deko॒ māsaḥ̭ saṃva~thsa॒rasyāna̭veta॒-ssyādatha॒ yaja̭mānaḥ॒ pramī̭yeta॒ ya-ddve naśyḙtā॒-ndvau māsaṷ saṃva~thsa॒rasyāna̭vetau॒ syātā॒matha॒ yaja̭mānaḥ॒ pramī̭yeta sa॒ṅkhyāyo-dvā̭sayati॒ yaja̭mānasya [yaja̭mānasya, go॒pī॒thāya॒ yadi॒] 18

gopī॒thāya॒ yadi॒ naśyḙdāśvi॒na-ndvi̭kapā॒la-nnirva̭pe-ddyāvāpṛthi॒vya̭- meka̭kapālama॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau॒ tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti dyāvāpṛthi॒vya̭ eka̭kapālo bhavatya॒nayo॒rvā e॒tanna̭śyati॒ yannaśya̭- tya॒nayo̭re॒vaina̭-dvindati॒ prati̭ṣṭhityai || 19 ||

(pra॒jā॒pa॒tyaṃ - te - 'kṣo-'nṷpākto - ve॒denā॒bhi vā̭sayati॒ tasmā॒--dyaja̭mānasya॒ - dvātrigṃ̭śacca) (a. 3)

de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti॒ sphyamā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚ rbā॒hubhyā॒mityā̭hā॒-śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai̭ śa॒tabhṛ̭ṣṭirasi vānaspa॒tyo dvi̭ṣa॒to va॒dha ityā̭ha॒ vajra̭me॒va ta-thsaggśya̭ti॒ bhrātṛ̭vyāya prahari॒ṣyan-thsta̭mba ya॒jur-ha̭ratye॒tāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī yāva̭tī॒ vedi॒stasyā̭ e॒tāva̭ta e॒va bhrātṛ̭vya॒-nnirbha̭jati॒ [-nirbha̭jati॒, tasmā॒nnābhā॒ga-] 20

tasmā॒nnābhā॒ga-nnirbha̭janti॒ trirha̭rati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo॒ nirbha̭jati tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rthagṃ ha̭ra॒tyapa̭rimitāde॒vaina॒-nnirbha̭ja॒tyuddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ ha॒ntyuddha̭nti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti॒ mūla̭-ñchinatti॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va mūla̭-ñchinatti pitṛdeva॒tyā-'ti̭khā॒teya̭tī-ṅkhanati pra॒jāpa̭tinā [pra॒jāpa̭tinā, yajñamu॒khena॒ sammi̭tā॒mā] 21

yajñamu॒khena॒ sammi̭tā॒mā pra̭ti॒ṣṭhāyai̭ khanati॒ yaja̭māname॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati dakṣiṇa॒to varṣī̭yasī-ṅkaroti deva॒yaja̭nasyai॒va rū॒pama̭kaḥ॒ purī̭ṣavatī-ṅkaroti pra॒jāvai pa॒śavaḥ॒ purī̭ṣa-mpra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhiḥ॒ purī̭ṣavanta-ṅkaro॒tyutta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭ gṛhṇātye॒tāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī yāva̭tī॒ vedi॒stasyā̭ e॒tāva̭ta e॒va bhrātṛ̭vya-nni॒rbhajyā॒-''tmana॒ utta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭gṛhṇāti krū॒rami̭va॒ vā [krū॒rami̭va॒ vai, e॒ta-tka̭roti॒] 22

e॒ta-tka̭roti॒ yadvedi̭-ṅka॒roti॒ dhā a̭si sva॒dhā a॒sīti̭ yoyupyate॒ śāntyai॒ prokṣa̭ṇī॒rā sā̭daya॒tyāpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnī rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sphyasya॒vartman᳚-thsādayati ya॒jñasya॒ santa̭tyai॒ya-ndvi॒ṣyā-tta-ndhyā̭yecchu॒caivaina̭marpayati || 23 ||

(bha॒ja॒ti॒ - pra॒jāpa̭tine- va॒ vai - traya̭strigṃśacca) (a. 4)

bra॒hma॒vā॒dino̭ vadantya॒dbhir-ha॒vīgṃṣi॒ praukṣīḥ॒ kenā॒pa iti॒ brahma॒ṇeti̭ brūyāda॒dbhir-hyḙva ha॒vīgṃṣi̭ pro॒kṣati॒ brahma̭ṇā॒-'pa i॒ddhmāba॒r॒hiḥ prokṣa̭ti॒ meddhya̭me॒vaina̭-tkaroti॒ vedi॒-mprokṣa̭tyṛ॒kṣā vā ॒ṣā-'lo॒makā̭-'me॒ddhyā ya-dvedi॒rmeddhyā̭-me॒vainā᳚-ṅkaroti di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hi-rā॒sādya॒ pro- [ba॒r॒hi-rā॒sādya॒ pra, ukṣa̭tye॒bhya] 24

-kṣa̭tye॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒po nina̭yati॒ śāntyai̭ pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti॒ mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaro॒tīya̭nta-ṅgṛhṇāti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta-mba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pṛ̭thi॒vī vediḥ̭ pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpaya॒tyana̭tidṛśñagg stṛṇāti pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-rana̭tidṛśña-ṅkaro॒- [-rana̭tidṛśña-ṅkaroti, utta̭ra-mba॒r॒hiṣaḥ̭] 25

-tyutta̭ra-mba॒r॒hiṣaḥ̭ prasta॒ragṃ sā̭dayati pra॒jā vai ba॒r॒hi ryaja̭mānaḥ prasta॒royaja̭māna-me॒vāya̭jamānā॒-dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no-'ya̭jamānā॒dutta̭ro॒-'ntarda̭dhāti॒ vyāvṛ̭ttyā a॒nakti̭ ha॒viṣkṛ̭tame॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayatitre॒dhā-'na̭kti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti॒ na prati̭ śṛṇāti॒ya-tpra̭tiśṛṇī॒yādanū᳚rdhva-mbhāvukaṃ॒-ya~ja̭mānasya syādu॒parī̭va॒ pra ha̭ra- [pra ha̭rati, u॒parī̭va॒ hi] 26

-tyu॒parī̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒ko niya̭cchati॒ vṛṣṭi̭me॒vāsmai॒ niya̭cchati॒ nātya̭gra॒-mpra ha̭re॒dyadatya̭gra-mpra॒harḙda-tyāsā॒riṇya̭ddhva॒ryo-rnāśṷkā syā॒nna pu॒rastā॒-tpratya̭sye॒dya-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyasye᳚-thsuva॒rgāllo॒kā-dyaja̭māna॒-mprati̭ nude॒-tprāñca॒-mpraha̭rati॒ yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ na viṣva̭ñcaṃ॒-vi~ yṷyā॒-dya-dviṣva̭ñcaṃ-vi~yu॒yā- [-viyu॒yāt, strya̭sya jāyeto॒rdhva-] 27

-thstrya̭sya jāyeto॒rdhva-mudyau᳚tyū॒rdhvami̭va॒ hi pu॒gṃ॒saḥ pumā̭ne॒vāsya̭ jāyate॒ ya-thsphyena̭ vopave॒ṣeṇa̭ vā yoyu॒pyeta॒ stṛti̭re॒vāsya॒ sā hastḙna yoyupyate॒ yaja̭mānasya gopī॒thāya̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kiṃ-ya~॒jñasya॒ yaja̭māna॒ iti̭ prasta॒ra iti॒ tasya॒ kva̭ suva॒rgo lo॒ka ityā̭hava॒nīya॒ iti̭ brūyā॒dya-tpra̭sta॒ramā̭hava॒nīye᳚ pra॒hara̭ti॒ yaja̭māname॒va [yaja̭māname॒va, su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒] 28

sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ vi vā e॒ta-dyaja̭māno liśate॒ ya-tpra̭sta॒raṃ-yo~̭yu॒pyantḙ ba॒r॒hiranu॒ praha̭rati॒ śāntyā̭ anārambha॒ṇa i̭va॒ vā e॒tarhya̭ddhva॒ryu-ssa ī᳚śva॒ro vḙpa॒no bhavi̭tordhru॒vā 'sītī॒māma॒bhi mṛ̭śatī॒yaṃ-vai~ dhru॒vā-'syāme॒va prati̭tiṣṭhati॒ na vḙpa॒no bha̭va॒tyagā(3)na̭gnī॒dityā̭ha॒ yadbrū॒yāda-ga̭nna॒gniritya॒ -gnāva॒gni-ṅga̭maye॒nni ryaja̭mānagṃ suva॒rgāllo॒kā-dbha̭je॒daga॒nnitye॒va brṷ̄yā॒-dyaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 29 ||

(ā॒sādya॒ prā - na̭tidṛśña-ṅkaroti - harati - viyu॒yā--dyaja̭māname॒vā-'gniriti̭ - sa॒ptada̭śa ca ) (a. 5)

a॒gnestrayo॒ jyāyāgṃ̭so॒ bhrāta̭ra āsa॒-nte de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭ntaḥ॒ prāmī̭yanta॒ so᳚-'gnira̭bibhedi॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa nilā̭yata॒ so̭-'paḥ prāvi̭śa॒-tta-nde॒vatāḥ॒ praiṣa̭maiccha॒-nta-mmathsyaḥ॒ prābra̭vī॒-ttama̭śapaddhi॒yādhi̭yā tvā vaddhyāsu॒ryo mā॒ prāvo̭ca॒ iti॒ tasmā॒nmathsya̭-ndhi॒yādhi̭yā ghnanti śa॒pto [śa॒ptaḥ, hi] 30

hi tamanva̭vinda॒-ntama̭ bruva॒nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒va gṛ̭hī॒tasyāhṷtasyabahiḥ pari॒dhi skandā॒-ttanme॒ bhrātṛ̭ṇā-mbhāga॒dheya̭masa॒diti॒ tasmā॒dya-dgṛ̭hī॒tasyāhṷtasya bahiḥ pari॒dhi skanda̭ti॒ teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti pari॒dhī-npari̭ dadhāti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sagg spa̭rśayati॒ [sagg spa̭rśayati, rakṣa̭sā॒-] 31

rakṣa̭sā॒-mana̭nvavacārāya॒ na pu॒rastā॒-tpari̭ dadhātyādi॒tyo hyḙvodya-npu॒rastā॒-drakṣāg̭syapa॒hantyū॒rdhve sa॒midhā॒vā da̭dhātyu॒pari̭ṣṭāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yajṷṣā॒-'nyā-ntū॒ṣṇīma॒nyā-mmi̭thuna॒tvāya॒ dve ā da̭dhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai brahmavā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai ya̭jeta॒ yo ya॒jñasyā-''rtyā॒ vasī̭yā॒n-thsyāditi॒ bhūpa̭taye॒ svāhā॒ bhuva̭napataye॒ svāhā̭ bhū॒tānā॒- [bhū॒tānā᳚m, pata̭ye॒ svāheti̭] 32

-mpata̭ye॒ svāheti̭ ska॒nnamanṷ mantrayeta ya॒jñasyai॒va tadārtyā॒ yaja̭māno॒ vasī̭yā-nbhavati॒ bhūya̭sī॒r॒hi de॒vatāḥ᳚ prī॒ṇāti̭ jā॒mi vā e॒ta-dya॒jñasya̭ kriyate॒ yada॒nvañcaṷ puro॒ḍāśā̭ vupāgṃśuyā॒jama̭nta॒rā ya̭ja॒tyajā̭mitvā॒yātho̭ mithuna॒tvāyā॒gnira॒muṣmi̭n ~lo॒ka āsī᳚-dya॒mo᳚-'smi-nte de॒vā a̭bruva॒nnete॒mau vi paryṷ̄hā॒metya॒nnādyḙna de॒vā a॒gni- [de॒vā a॒gnim, u॒pāma̭ntrayanta] 33

-mu॒pāma̭ntrayanta rā॒jyena̭ pi॒taro̭ ya॒ma-ntasmā̭da॒gni rde॒vānā̭mannā॒do ya॒maḥ pi̭tṛ॒ṇāgṃ rājā॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ prarā॒jyama॒nnādya̭-māpnoti॒ tasmā̭ e॒ta-dbhā̭ga॒dheya॒-mprāya̭ccha॒n॒. yada॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛtḙ-'va॒dyanti॒ yada॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛtḙ 'va॒dyati̭ bhāga॒dheyḙnai॒va ta-dru॒dragṃ sama̭rdhayati sa॒kṛ-thsa̭kṛ॒dava̭ dyati sa॒kṛdi̭va॒ hi ru॒dra ṷttarā॒rdhādava̭ dyatye॒ṣā vai ru॒drasya॒ [vai ru॒drasya̭, dikh-svāyā̭me॒va] 34

dikh-svāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate॒ dvira॒bhi ghā̭rayati caturava॒ttasyā-''ptyai̭pa॒śavo॒ vai pūrvā॒ āhṷtaya e॒ṣa ru॒dro yada॒gnirya-tpūrvā॒ āhṷtīra॒bhi jṷhu॒yā-dru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ dadhyādapa॒śuryaja̭māna-ssyādati॒hāya॒ pūrvā॒ āhṷtīrjuhoti paśū॒nā-ṅgo̭pī॒thāya̭ || 35 ||

(śa॒ptaḥ - spa̭rśayati - bhū॒tānā̭ - ma॒gnigṃ - ru॒drasya̭ - sa॒ptatrigṃ̭śacca ) (a. 6)

manuḥ̭ pṛthi॒vyā ya॒jñiya̭maiccha॒-thsa ghṛ॒ta-nniṣi̭ktamavinda॒-thso᳚-'bravī॒-tko᳚-'syeśva॒ro ya॒jñe-'pi॒ karto॒riti॒ tāva̭brūtā-mmi॒trāvarṷṇau॒ gore॒vā-''vamī᳚śva॒rau karto᳚-ssva॒ iti॒ tau tato॒ gāgṃ samai̭rayatā॒gṃ॒ sā yatra̭ yatra॒ nyakrā̭ma॒-ttato̭ ghṛ॒tama̭pīḍyata॒ tasmā᳚-dghṛ॒tapa̭dyucyate॒ tada̭syai॒ janmopa̭hūtagṃ rathanta॒ragṃ sa॒ha pṛ̭thi॒vyetyā̭he॒ [sa॒ha pṛ̭thi॒vyetyā̭ha, iyaṃ-vai~] 36

yaṃ-vai~ ra̭thanta॒rami॒māme॒va sa॒hānnā-dye॒nopa̭ hvayata॒ upa̭hūtaṃ-vā~made॒vyagṃ sa॒hāntari̭kṣe॒ṇetyā̭ha pa॒śavo॒ vai vā̭made॒vya-mpa॒śūne॒va sa॒hāntari̭kṣe॒ṇopa̭ hvayata॒ upa̭hūta-mbṛ॒ha-thsa॒ha di॒vetyā̭hai॒raṃ-vai~ bṛ॒hadirā̭me॒va sa॒ha di॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hūtā-ssa॒pta hotrā॒ ityā̭ha॒ hotrā̭ e॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hūtā dhe॒nu- [upa̭hūtā dhe॒nuḥ, sa॒harṣa॒bhetyā̭ha] 37

-ssa॒harṣa॒bhetyā̭ha mithu॒name॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hūto bha॒kṣa-ssakhetyā̭ha somapī॒thame॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hū॒tā~(4) ho ityā̭hā॒-''tmāna̭me॒vopa̭ hvayata ā॒tmā hyupa̭hūtānāṃ॒-va~si̭ṣṭha॒ iḍā॒mupa̭ hvayate pa॒śavo॒ vā iḍā̭ pa॒śūne॒vopa̭ hvayate ca॒turupa̭ hvayate॒ catṷṣpādo॒ hi pa॒śavo̭ māna॒vītyā̭ha॒ manu॒rhyḙtā- [manu॒rhyḙtām, agre 'pa̭śya-] 38

-magre 'pa̭śya-dghṛ॒tapa॒dītyā̭ha॒ ya de॒vāsyai̭ pa॒dā-dghṛ॒tamapī᳚ḍyata॒ tasmā̭de॒vamā̭ha maitrāvaru॒ṇītyā̭ha mi॒trāvarṷṇau॒ hyḙnāgṃ sa॒maira̭yatā॒-mbrahma̭ de॒vakṛ̭ta॒-mupa̭hūta॒mityā̭ha॒ brahmai॒vopa̭ hvayate॒ daivyā̭ addhva॒ryava॒ upa̭hūtā॒ upa̭hūtā manu॒ṣyā̭ ityā̭ha devamanu॒ṣyāne॒vopa̭ hvayate॒ ya i॒maṃ-ya~॒jñamavā॒n॒ ye ya॒jñapa̭tiṃ॒-va~rdhā॒nityā̭ha [ ] 39

ya॒jñāya̭ cai॒va yaja̭mānāya cā॒ ''śiṣa॒mā śā᳚sta॒ upa̭hūte॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒vopa̭ hvayate pūrva॒je ṛ॒tāva̭rī॒ ityā̭ha pūrva॒je hyḙte ṛ॒tāva̭rī de॒vī de॒vapṷtre॒ ityā̭ha de॒vī hyḙte de॒vapṷtre॒ upa̭hūto॒-'yaṃ ~yaja̭māna॒ ityā̭ha॒ yaja̭māname॒vopa̭ hvayata॒ utta̭rasyā-ndevaya॒jyāyā॒mupa̭hūto॒ bhūya̭si havi॒ṣkara̭ṇa॒ upa̭hūto di॒vye dhāma॒nnupa̭hūta॒ [dhāma॒nnupa̭hūtaḥ, ityā̭ha] 40

ityā̭ha pra॒jā vā utta̭rā devaya॒jyā pa॒śavo॒ bhūyo̭ havi॒ṣkara̭ṇagṃ suva॒rgo lo॒ko di॒vya-ndhāme॒dama̭-sī॒dama॒sītye॒va ya॒jñasya̭ pri॒ya-ndhāmopa̭ hvayate॒ viśva̭masya pri॒ya-mupa̭hūta॒mityā॒hā-cha̭mbaṭkārame॒vopa̭ hvayate || 41 ||

(ā॒ha॒ - dhe॒nu- re॒tāṃ - ~vardhā॒nityā̭ha॒ - dhāma॒nnupa̭hūta॒ - ścatṷstrigṃśacca ) (a. 7)

pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ sva॒yamā da̭tte॒ kāma̭me॒vā-''tmanā̭ paśū॒nāmā da̭tte॒ na hya̭nyaḥ kāma̭-mpaśū॒nā-mpra॒yaccha̭ti vā॒caspata̭ye tvā hu॒ta-mprā-'śñā॒mītyā̭ha॒ vāca̭me॒va bhā̭ga॒dheyḙna prīṇāti॒ sada̭sa॒spata̭ye tvā hu॒ta-mprā-'śñā॒mītyā̭ha sva॒gākṛ̭tyai caturava॒tta-mbha̭vati ha॒virvai ca̭turava॒tta-mpa॒śava̭ścaturava॒ttaṃ-ya~ddhotā᳚ prāśñī॒yāddhotā- [prāśñī॒yāddhotā᳚, ārti॒mārcche॒dya-] 42

-''rti॒mārcche॒dya-da॒gnau jṷhu॒yā-dru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ daddhyādapa॒śuryaja̭māna-ssyā-dvā॒caspata̭ye tvā hu॒ta-mprā-'śñā॒mītyā̭ha pa॒rokṣa̭me॒vaina̭-jjuhoti॒ sada̭sa॒spata̭ye tvā hu॒ta-mprāśñā॒mītyā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ prāśña̭nti tī॒rtha e॒va prāśña̭nti॒ dakṣi̭ṇā-ndadāti tī॒rtha e॒va dakṣi̭ṇā-ndadāti॒ vi vā e॒tadya॒jña- [vi vā e॒tadya॒jñam, chi॒nda॒nti॒ yanma̭ddhya॒taḥ] 43

-ñchi̭ndanti॒ yanma̭ddhya॒taḥ prā॒śñantya॒dbhi-rmā᳚rjayanta॒ āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā̭bhire॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭nvanti de॒vā vai ya॒jñā-dru॒drama॒ntarā̭ya॒nthsa ya॒jñama̭viddhya॒-tta-nde॒vā a॒bhi sama̭gacchanta॒ kalpa̭tā-nna i॒damiti॒ te᳚-'bruva॒n-thsvi̭ṣṭaṃ॒-vai~ na̭ i॒da-mbha̭viṣyati॒ yadi॒magṃ rā̭dhayi॒ṣyāma॒ iti॒ ta-thsvi̭ṣṭa॒kṛtaḥ̭ sviṣṭakṛ॒ttva-ntasyā ''vi̭ddha॒-nni- [-''vi̭ddha॒-nniḥ, a॒kṛ॒nta॒n॒. yavḙna॒] 44

-ra̭kṛnta॒n॒. yavḙna॒ sammi̭ta॒-ntasmā᳚-dyavamā॒tramava̭ dye॒-dyajjyāyo̭-'va॒-dye-dro॒paye॒-tta-dya॒jñasya॒ yadupa̭ ca stṛṇī॒yāda॒bhi ca̭ ghā॒rayḙdubhayata-ssaggśvā॒yi kṷryādava॒dāyā॒bhi ghā̭rayati॒ dvi-ssampa̭dyate dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ ya-tti̭ra॒ścīna̭-mati॒-hare॒dana̭bhi-viddhaṃ-ya~॒jñasyā॒bhi vi̭ddhye॒dagrḙṇa॒ pari̭ harati tī॒rthenai॒va pari̭ harati॒ ta-tpū॒ṣṇe parya̭hara॒nta- [parya̭hara॒ntat, pū॒ṣā] 45

-tpū॒ṣā prāśya̭ da॒to̭-'ruṇa॒-ttasmā᳚-tpū॒ṣā pra̭pi॒ṣṭabhā̭go-'da॒ntako॒ hi ta-nde॒vā a̭bruva॒n vi vā a॒yamā᳚rdhyaprāśitri॒yo vā a॒yama̭bhū॒diti॒ ta-dbṛha॒spata̭ye॒ parya̭hara॒n-thso̭-'bibhe॒-dbṛha॒spati̭ri॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa e॒ta-mmantra̭mapaśya॒-thsūrya̭sya tvā॒ cakṣṷṣā॒ prati̭ paśyā॒mītya̭bravī॒nna hi sūrya̭sya॒ cakṣuḥ॒ [cakṣuḥ̭, ki-ñca॒na] 46

ki-ñca॒na hi॒nasti॒ so̭-'bibhe-tpratigṛ॒hṇanta̭-mmā higṃsiṣya॒tīti̭ de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚ rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒-mprati̭ gṛhṇā॒mītya̭bravī-thsavi॒tṛpra̭sūta e॒vaina॒dbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhiḥ॒ pratya̭gṛhṇā॒-thso̭-'bibhe-tprā॒śñanta̭-mmā higṃsiṣya॒tītya॒gnestvā॒ ''syḙna॒ prā-'śñā॒mītya̭bravī॒nna hya̭gnerā॒sya̭-ṅkiñca॒na hi॒nasti॒ so̭-'bibhe॒- [so̭-'bibhet, prāśi̭tammā-] 47

-tprāśi̭tammā-higṃsiṣya॒tīti̭ brāhma॒ṇasyo॒dare॒ṇetya̭ bravī॒nna hi brā᳚hma॒ṇasyo॒dara॒-ṅki-ñca॒na hi॒nasti॒ bṛha॒spate॒rbrahma॒ṇeti॒ sa hi brahmi॒ṣṭho-'pa॒ vā e॒tasmā᳚-tprā॒ṇāḥ krā̭manti॒ yaḥ prā̭śi॒tra-mprā॒śñātya॒dbhi-rmā᳚rjayi॒tvā prā॒ṇān-thsa-mmṛ̭śate॒-'mṛtaṃ॒-vai~ prā॒ṇā a॒mṛta॒māpaḥ̭ prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒namupa̭ hvayate || 48 ||

(prā॒śñī॒yāddhotā̭ - ya॒jñaṃ - ni - ra̭hara॒nta - ccakṣṷ - rā॒sya̭-ṅkiñca॒na hi॒nasti॒ so̭-'bibhe॒ - ccatṷścatvārigṃśacca ) (a. 8)

a॒gnīdha॒ ā da̭dhā-tya॒gnimṷkhā-ne॒vartū-nprī̭ṇāti sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyutta̭rāsā॒-māhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ atho̭ sa॒midva̭tye॒va jṷhoti pari॒dhīn-thsa-mmā᳚rṣṭi pu॒nātye॒vainā᳚n-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsa-mmā᳚rṣṭi॒ parā̭ṅiva॒ hyḙtarhi̭ ya॒jñaśca॒tu-ssampa̭dyate॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ brahma॒-nprasthā᳚syāma॒ ityā॒hātra॒ vā e॒tarhi̭ ya॒jña-śśri॒to [ya॒jña-śśri॒taḥ, yatra̭ bra॒hmā] 49

yatra̭ bra॒hmā yatrai॒va ya॒jña-śśri॒tastata̭ e॒vaina॒mā ra̭bhate॒ yaddhastḙna pra॒mīve᳚dvepa॒na-ssyā॒dyacchī॒rṣṇā śī̭rṣakti॒mān-thsyā॒dya-ttū॒ṣṇīmāsī॒tā 'sa̭mpratto ya॒jña-ssyā॒-tprati॒ṣṭhetye॒va brṷ̄yā-dvā॒ci vai ya॒jña-śśri॒to yatrai॒va ya॒jña-śśri॒tastata̭ e॒vaina॒gṃ॒ sa-mpra ya̭cchati॒ deva̭ savitare॒ta-tte॒ prā- [savitare॒ta-tte॒ pra, ā॒hetyā̭ha॒] 50

-''hetyā̭ha॒ prasū᳚tyai॒ bṛha॒spati̭ rbra॒hmetyā̭ha॒ sa hi brahmi̭ṣṭha॒-ssa ya॒jña-mpā̭hi॒ sa ya॒jñapa̭ti-mpāhi॒ sa mā-mpā॒hītyā̭ha ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒-''tmane॒ tebhya̭ e॒vā-''śiṣa॒mā śā॒ste-'nā᳚rtyā ā॒śrāvyā̭-''ha de॒vān. ya॒jeti̭ brahmavā॒dino̭ vadantī॒ṣṭā de॒vatā॒ atha̭ kata॒ma e॒te de॒vā iti॒ chandā॒gṃ॒sīti̭ brūyā-dgāya॒trī-ntri॒ṣṭubha॒- [brūyā-dgāya॒trī-ntri॒ṣṭubha᳚m, jaga̭tī॒-] 51

ñjaga̭tī॒-mityatho॒ khalvā̭hurbrāhma॒ṇā vai chandā॒gṃ॒sīti॒ tāne॒va ta-dya̭jati de॒vānāṃ॒-vā~ i॒ṣṭā de॒vatā॒ āsa॒nnathā॒gnirnoda̭jvala॒-tta-nde॒vā āhṷtībhi-ranūyā॒jeṣvanva̭-vinda॒n॒. yada̭nūyā॒jān. yaja̭tya॒gnime॒va ta-thsami̭ndha e॒tadu॒rvai nāmā̭-''su॒ra ā̭sī॒-thsa e॒tarhi̭ ya॒jñasyā॒ ''śiṣa̭mavṛṅkta॒ ya-dbrū॒yāde॒ta- [ya-dbrū॒yāde॒tat, u॒ dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vī॒ bha॒dra-ma̭bhū॒-] 52

-dṷ dyāvāpṛthivī bha॒dra-ma̭bhū॒-ditye॒tadṷ-me॒vā-''su॒raṃ-ya~॒jñasyā॒-''śiṣa̭-ṅgamayedi॒da-ndyā̭vāpṛthivī bha॒drama̭bhū॒ditye॒va brṷ̄yā॒-dyaja̭māname॒va ya॒jñasyā॒-''śiṣa̭-ṅgamaya॒tyārdhma̭ sūktavā॒kamu॒ta na̭movā॒kami-tyā̭he॒dama̭rā॒-thsmeti॒ vāvaitadā॒hopa̭śrito di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyorityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorhi ya॒jña upa̭śrita॒ oma̭nvatī te॒-'smin. ya॒jñe ya̭jamāna॒ dyāvā̭pṛthi॒vī [ ] 53

stā॒mityā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ yadbrū॒yā-thsṷ̄pāvasā॒nā ca̭ svaddhyavasā॒nā ceti̭ pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyādya॒dā hi pra॒mīya॒te 'the॒māmṷpāva॒syati̭ sūpacara॒ṇā ca̭ svadhicara॒ṇā cetye॒va brṷ̄yā॒-dvarī̭yasīme॒vāsmai॒ gavyṷ̄ti॒mā śā᳚ste॒ na pra॒māyṷko bhavati॒ tayo̭rā॒vidya॒gniri॒dagṃ ha॒vira̭juṣa॒tetyā̭ha॒ yā ayā᳚kṣma [ ] 54

de॒vatā॒stā a̭rīradhā॒meti॒ vāvaitadā̭ha॒ yanna ni̭rdi॒śe-tprati̭veśaṃ-ya~॒jñasyā॒ ''śīrga̭cche॒dā śā᳚ste॒-'yaṃ-ya~ja̭māno॒-'sāvityā̭ha ni॒rdiśyai॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭maya॒tyāyu॒rā śā᳚ste suprajā॒stvamā śā᳚sta॒ ityā̭hā॒ 'śiṣa̭me॒vai tāmā śā᳚ste sajātavana॒syāmā śā᳚sta॒ ityā̭ha prā॒ṇā vai sa̭jā॒tāḥ prā॒ṇāne॒va [ ] 55

nāntarḙti॒ tada॒gnirde॒vo de॒vebhyo॒ vana̭te va॒yama॒gnermānṷṣā॒ ityā̭hā॒gnirde॒vebhyo̭ vanu॒te va॒ya-mma̭nu॒ṣye᳚bhya॒ iti॒ vāvaitadā̭he॒ha gati̭rvā॒masye॒da-ñca॒ namo̭ de॒vebhya॒ ityā̭ha॒ yāścai॒va de॒vatā॒ yaja̭ti॒ yāśca॒ na tābhya̭ e॒vobhayī᳚bhyo॒ nama̭skarotyā॒tmano-'nā᳚rtyai || 56 ||

(śri॒taḥ - te॒ pra - tri॒ṣṭubha̭ - me॒ta-d- dyāvā̭pṛthi॒vī - yā ayā᳚kṣma- prā॒ṇāne॒va - ṣaṭca̭tvārigṃśacca ) (a. 9)

de॒vā vai ya॒jñasya̭ svagāka॒rtāra॒-nnāvi̭nda॒-nte śaṃ॒yu~-mbā̭rhaspa॒tyama̭bruvanni॒ma-nno̭ ya॒jñagg sva॒gā ku॒rviti॒ so᳚-'bravī॒dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒vā-brā᳚hmaṇo॒kto-'śra̭ddadhāno॒ yajā̭tai॒ sā mḙ ya॒jñasyā॒-''śīra̭sa॒diti॒ tasmā॒-dya-dbrā᳚hmaṇo॒kto-'śra̭ddadhāno॒ yaja̭te śaṃ॒yu~me॒va tasya̭ bārhaspa॒tyaṃ-ya~॒jñasyā॒ ''śīrga̭cchatye॒ta-nmametya̭bravī॒-tki-mme᳚ pra॒jāyā॒ [pra॒jāyāḥ᳚, iti॒ yo̭-'pagu॒rātai̭] 57

iti॒ yo̭-'pagu॒rātai̭ śa॒tena̭ yātayā॒dyo ni॒hana̭-thsa॒hasrḙṇa yātayā॒dyo lohi̭ta-ṅka॒rava॒dyāva̭taḥ pra॒skadya̭ pā॒gṃ॒sūn-thsa̭-ṅgṛ॒hṇā-ttāva̭ta-ssaṃva~thsa॒rā-npi̭tṛlo॒ka-nna prajā̭nā॒diti॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇāya॒ nāpa̭ gureta॒ na ni ha̭nyā॒nna lohi̭ta-ṅkuryāde॒tāva̭tā॒ haina̭sā bhavati॒ tacchaṃ॒yo~rā vṛ̭ṇīmaha॒ ityā̭ha ya॒jñame॒va ta-thsva॒gā ka̭roti॒ ta- [ta-thsva॒gā ka̭roti॒ tat, śaṃ॒yo~rā] 58

-cchaṃ॒yo~rā vṛ̭ṇīmaha॒ ityā̭ha śaṃ॒yu~me॒va bā̭rhaspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taya॒ ityā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vai tāmā śā᳚ste॒ somaṃ̭-ya~jati॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti॒ tvaṣṭā̭raṃ-ya~jati॒ reta̭ e॒va hi॒ta-ntvaṣṭā̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti de॒vānā॒-mpatnī᳚ryajati mithuna॒tvāyā॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tiṃ-ya~jati॒ prati̭ṣṭhityai jā॒mi vā e॒ta-dya॒jñasya̭ kriyate॒ [kriyate, yadājyḙna] 59

yadājyḙna prayā॒jā i॒jyanta॒ ājyḙna patnīsaṃyā~॒jā ṛca̭ma॒nūcya̭ patnīsaṃyā~॒jānā̭mṛ॒cā ya̭ja॒tyajā̭mitvā॒yātho̭ mithuna॒tvāya̭ pa॒ṅkti prā̭yaṇo॒ vai ya॒jñaḥ pa॒ṅktyṷdayanaḥ॒ pañca̭ prayā॒jā i̭jyante ca॒tvāraḥ̭ patnīsaṃyā~॒jā-ssa̭miṣṭaya॒juḥ pa̭ñca॒ma-mpa॒ṅktime॒vānṷ pra॒yanti̭ pa॒ṅktimanūdya̭nti || 60 ||

(pra॒jāyāḥ᳚ - karoti॒ tat - kri̭yate॒ - traya̭strigṃśacca ) (a. 10)

yu॒kṣvāhi dḙva॒hūta̭mā॒gṃ॒ aśvāgṃ̭ agne ra॒thīri̭va | ni hotā̭ pū॒rvya-ssa̭daḥ || u॒ta no̭ deva de॒vāgṃ acchā̭ voco vi॒duṣṭa̭raḥ | śradviśvā॒ vāryā̭ kṛdhi || tvagṃ ha॒ yadya̭viṣṭh॒ya saha̭sa-ssūnavāhuta | ṛ॒tāvā̭ ya॒jñiyo॒ bhuvaḥ̭ || a॒yama॒gni-ssa̭ha॒sriṇo॒ vāja̭sya śa॒tina॒spatiḥ̭ | mū॒rdhā ka॒vī ra̭yī॒ṇām || ta-nne॒mimṛ॒bhavo̭ ya॒thā ''na̭masva॒ sahṷ̄tibhiḥ | nedī̭yo ya॒jña- [ya॒jñam, a॒ṅgi॒raḥ॒ |] 61

-ma̭ṅgiraḥ || tasmai̭ nū॒ nama॒bhidya̭ve vā॒cā vi̭rūpa॒ nitya̭yā | vṛṣṇḙ codasva suṣṭu॒tim || kamṷ ṣvidasya॒ sena̭yā॒-'gnerapā̭kacakṣasaḥ | pa॒ṇi-ṅgoṣṷ starāmahe || mā no̭ de॒vānāṃ॒-vi~śaḥ̭ prasnā॒tīri̭vo॒srāḥ | kṛ॒śa-nna hā̭su॒raghni̭yāḥ || mā naḥ̭ samasya dū॒ḍhyaḥ̭ pari̭dveṣaso agṃ ha॒tiḥ | ū॒rmirna nāva॒mā va̭dhīt || nama̭ste agna॒ oja̭se gṛ॒ṇanti̭ deva kṛ॒ṣṭayaḥ̭ | amai̭- [amaiḥ᳚, a॒mitra̭mardaya |] 62

-ra॒mitra̭mardaya || ku॒vithsuno॒ gavi̭ṣṭa॒ye-'gnḙ saṃ॒ve~ṣi̭ṣo ra॒yim | urṷkṛdu॒ru ṇa̭skṛdhi || mā no̭ a॒smi-nma̭hādha॒ne parā̭ vargbhāra॒bhṛdya̭thā | saṃ॒va~rga॒gṃ॒ sagṃ ra॒yi-ñja̭ya || a॒nyama॒smadbhi॒yā i॒yamagne॒ siṣa̭ktu du॒cchunā᳚ | vardhā̭ no॒ ama̭va॒cchavaḥ̭ || yasyājṷṣannama॒svina॒-śśamī॒madṷrmakhasyavā | ta-ṅgheda॒gnirvṛ॒dhā-'va̭ti || para̭syā॒ adhi̭ [ ] 63

saṃ॒va~to-'va̭rāgṃ a॒bhyā ta̭ra | yatrā॒hamasmi॒ tāgṃ a̭va || vi॒dmā hi tḙ pu॒rā va॒yamagnḙ pi॒turyathāva̭saḥ | adhā̭ te su॒mnamī̭mahe || ya u॒gra i̭va śarya॒hā ti॒gmaśṛ̭ṅgo॒ na vagṃsa̭gaḥ | agne॒ puro̭ ru॒roji̭tha || sakhā̭ya॒-ssaṃ-vaḥ̭ ~saṃ॒ya~ñca॒miṣa॒gg॒ stoma̭-ñcā॒gnaye᳚ | varṣi̭ṣṭhāya kṣitī॒nāmū॒rjo naptre॒ saha̭svate || sagṃ sa॒midyṷvase vṛṣa॒nna -gne॒ viśvā᳚nya॒rya ā | i॒ḍaspa॒de sami̭dhyase॒ sa no॒ vasū॒nyā bha̭ra | prajā̭pate॒, sa vḙda॒, somā̭ pūṣaṇe॒, mau de॒vau || 64 ||

(ya॒jña - mamai॒ - radhi̭ - vṛṣa॒ - nnekā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭ ) (a. 11)

u॒śanta̭stvā havāmaha u॒śanta॒-ssami̭dhīmahi | u॒śannṷśa॒ta ā va̭ha pi॒tṝn. ha॒viṣe॒ atta̭ve || tvagṃ so̭ma॒ praci̭kito manī॒ṣā tvagṃ raji̭ṣṭha॒manṷ neṣi॒ panthā᳚m | tava॒ praṇī̭tī pi॒taro̭ na indo de॒veṣu॒ ratna̭ma bhajanta॒ dhīrāḥ᳚ || tvayā॒ hi naḥ̭ pi॒taraḥ̭ soma॒ pūrve॒ karmā̭ṇi ca॒kruḥ pa̭vamāna॒ dhīrāḥ᳚ | va॒nvannavā̭taḥ pari॒dhīgṃ rapo᳚rṇu vī॒rebhi॒raśvai᳚rma॒ghavā̭ bhavā [bhava, naḥ॒ |] 65

naḥ || tvagṃ so̭ma pi॒tṛbhiḥ̭ saṃvi~dā॒no-'nu॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ā ta̭tantha | tasmai̭ ta indo ha॒viṣā̭ vidhema va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || agni̭ṣvāttāḥ pitara॒ eha ga̭cchata॒ sadaḥ̭ sada-ssadata supraṇītayaḥ | a॒ttā ha॒vīgṃṣi॒ praya̭tāni ba॒r॒hiṣyathā̭ ra॒yigṃ sarva̭vīra-ndadhātana || barhi̭ṣadaḥ pitara ū॒tya̭rvāgi॒mā vo̭ ha॒vyā ca̭kṛmā ju॒ṣaddhva᳚m | ta ā ga॒tā-'va̭sā॒ śa-nta̭me॒nā-'thā॒-'smabhya॒gṃ॒ [-'smabhya᳚m, śaṃ-yo~ra̭ra॒po da̭dhāta |] 66

śaṃ-yo~ra̭ra॒po da̭dhāta || ā-'ha-mpi॒tṝn-thsṷvi॒datrāgṃ̭ avithsi॒ napā̭ta-ñca vi॒krama̭ṇa-ñca॒ viṣṇoḥ᳚ | ba॒r॒hi॒ṣado॒ ye sva॒dhayā̭ su॒tasya॒ bhaja̭nta pi॒tvasta i॒hā-'' ga̭miṣṭhāḥ || upa̭hūtāḥ pi॒taraḥ̭ so॒myāso̭ barhi॒ṣyḙṣu ni॒dhiṣṷ pri॒yeṣṷ | ta ā ga̭mantu॒ ta i॒ha śrṷva॒ntvadhi̭ bruvantu॒ te a̭vantva॒smān || udī̭ratā॒mava̭ra॒ u-tparā̭sa॒ unma̭ddhya॒māḥ pi॒taraḥ̭ so॒myāsaḥ̭ | asuṃ॒- [asu᳚m, ya ī॒yura̭ vṛ॒kā] 67

-~ya ī॒yura̭ vṛ॒kā ṛ̭ta॒jñāste no̭-'vantu pi॒taro॒ havḙṣu || i॒da-mpi॒tṛbhyo॒ namo̭ astva॒dya ye pūrvā̭so॒ ya upa̭rāsa ī॒yuḥ | ye pārthi̭ve॒ raja॒syā niṣa̭ttā॒ ye vā̭ nū॒nagṃ sṷvṛ॒janā̭su vi॒kṣu || adhā॒ yathā̭ naḥ pi॒taraḥ॒ parā̭saḥ pra॒tnāso̭ agna ṛ॒tamā̭śuṣā॒ṇāḥ | śucīda̭ya॒-ndīdhi̭ti muktha॒śāsaḥ॒, kṣāmā̭ bhi॒ndanto̭ aru॒ṇīrapa̭ vrann || yada̭gne [yada̭gne, ka॒vya॒vā॒ha॒na॒ pi॒tṝn] 68

kavyavāhana pi॒tṝn. yakṣyṛ̭tā॒vṛdhaḥ̭ | pra ca̭ ha॒vyāni̭ vakṣyasi de॒vebhya̭śca pi॒tṛbhya॒ ā || tvama̭gna īḍi॒to jā̭tave॒do-'vā᳚ḍḍha॒vyāni̭ sura॒bhīṇi̭ kṛ॒tvā | prādāḥ᳚ pi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhayā॒ te a̭kṣanna॒ddhi tva-ndḙva॒ praya̭tā ha॒vīgṃṣi̭ || māta̭lī ka॒vyairya॒mo aṅgi̭robhi॒ rbṛha॒spati॒r॒ ṛkva̭bhi rvāvṛdhā॒naḥ | yāgśca̭ de॒vā vā̭vṛ॒dhurye ca̭ de॒vān-thsvāhā॒-'nye sva॒dhayā॒-'nye ma̭danti || 69 ||

i॒maṃ-ya~̭ma prasta॒ramāhi sīdāṅgi̭robhiḥ pi॒tṛbhiḥ̭ saṃvi~dā॒naḥ | ātvā॒ mantrāḥ᳚ kaviśa॒stā va̭hantve॒nā rā̭jan. ha॒viṣā̭ mādayasva || aṅgi̭robhi॒rā ga̭hi ya॒jñiyḙbhi॒ryama̭ vairū॒pairi॒ha mā̭dayasva | viva̭svantagṃ huve॒ yaḥ pi॒tā te॒-'smin. ya॒jñe ba॒r॒hiṣyā ni॒ṣadya̭ || aṅgi̭raso naḥ pi॒taro॒ nava̭gvā॒ atha̭rvāṇo॒ bhṛga̭va-sso॒myāsaḥ̭ | teṣāṃ᳚-va~॒yagṃ sṷma॒tau ya॒jñiyā̭nā॒mapi̭ bha॒dre saṷmana॒se syā̭ma || 70 ||

(bha॒vā॒ - 'smabhya॒ - masuṃ॒ - ~yada̭gne - madanti - saumana॒sa - eka̭-ñca ) (a. 12)

(sa॒midha॒ - ścakṣṷṣī - pra॒jāpa̭ti॒rājyaṃ̭ - de॒vasya॒ sphyaṃ - bra̭hmavā॒dino॒ 'dbhi - ra॒gnestrayo॒ - manuḥ̭ pṛthi॒vyāḥ - pa॒śavo॒ - 'gnīdhḙ - de॒vā vai ya॒jñasya̭ - yu॒kṣvo - śanta̭stvā॒ - dvāda̭śa )

(sa॒midho̭ - yā॒jyā̭ - tasmā॒nnabhā॒-'gagṃ - hi tamanvi- tyā̭ha pra॒jā vā - ā॒hetyā̭ha - yu॒kṣvā hi - sa̭pta॒tiḥ )

(sa॒midhaḥ̭, saumana॒se syā̭ma)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe ṣaṣṭaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

(vā॒ya॒vyaṃ̭ - pra॒jāpa̭ti - rādi॒tyebhyo̭ - de॒vā - vi॒śvarṷ̄paḥ - sa॒midhaḥ॒ - ṣaṭ) (6)

|| iti dvītīya-ṅkāṇḍam ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - अवशिष्टकर्माभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

स॒मिधो॑ यजति वस॒न्तमे॒वर्तू॒नामव॑ रुन्धे॒ तनू॒नपा॑तं-यँजति ग्री॒ष्ममे॒वाव॑ रुन्ध इ॒डो य॑जति व॒र्॒षा ए॒वाव॑ रुन्धे ब॒र्॒हिर्य॑जति श॒रद॑मे॒वाव॑ रुन्धे स्वाहाका॒रं-यँ॑जति हेम॒न्तमे॒वाव॑ रुन्धे॒ तस्मा॒-थ्स्वाहा॑कृता॒ हेम॑-न्प॒शवो-ऽव॑ सीदन्ति स॒मिधो॑ यजत्यु॒षस॑ ए॒व दे॒वता॑ना॒मव॑ रुन्धे॒ तनू॒नपा॑तं-यँजति य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्ध [य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्ध, इ॒डो य॑जति] 1

इ॒डो य॑जति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ब॒र्हिर्य॑जति प्र॒जामे॒वाव॑ रुन्धे स॒मान॑यत उप॒भृत॒स्तेजो॒ वा आज्य॑-म्प्र॒जा ब॒र्॒हिः प्र॒जास्वे॒व तेजो॑ दधाति स्वाहाका॒रं-यँ॑जति॒ वाच॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒राड्वि॒राजै॒ वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे स॒मिधो॑ यजत्य॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति॒ तनू॒नपा॑तं-यँजति [ ] 2

य॒ज्ञ ए॒वान्तरि॑क्षे॒ प्रति॑ तिष्ठती॒डो य॑जति प॒शुष्वे॒व प्रति॑तिष्ठति ब॒र॒ःइर्य॑जति॒ य ए॒व दे॑व॒यानाः॒ पन्था॑न॒स्तेष्वे॒व प्रति॑तिष्ठति स्वाहाका॒रं-यँ॑जति सुव॒र्ग ए॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठत्ये॒ताव॑न्तो॒ वै दे॑वलो॒कास्तेष्वे॒व य॑थापू॒र्व-म्प्रति॑तिष्ठति देवासु॒रा ए॒षु लो॒केष्व॑स्पर्धन्त॒ ते दे॒वाः प्र॑या॒जैरे॒भ्यो लो॒केभ्यो ऽसु॑रा॒-न्प्राणु॑दन्त॒ त-त्प्र॑या॒जाना᳚- [त-त्प्र॑या॒जाना᳚म्, प्र॒या॒ज॒त्व-] 3

-म्प्रयाज॒त्वं-यँस्यै॒वं-विँ॒दुषः॑ प्रया॒जा इ॒ज्यन्ते॒ प्रैभ्यो लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्यान्नुदते ऽभि॒क्राम॑-ञ्जुहोत्य॒भिजि॑त्यै॒ यो वै प्र॑या॒जाना᳚-म्मिथु॒नं-वेँद॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑ र्मिथु॒नै र्जा॑यते स॒मिधो॑ ब॒ह्वीरि॑व यजति॒ तनू॒नपा॑त॒मेक॑मिव मिथु॒न-न्तदि॒डो ब॒ह्वीरि॑व यजति ब॒र्॒हिरेक॑मिव मिथु॒न-न्तदे॒तद्वै प्र॑या॒जाना᳚-म्मिथु॒नं-यँ ए॒वं-वेँद॒ प्र [ ] 4

प्र॒जया॑ प॒शुभि॑ र्मिथु॒नै र्जा॑यते दे॒वानां॒-वाँ अनि॑ष्टा दे॒वता॒ आस॒न्नथासु॑रा य॒ज्ञम॑जिघाग्ं स॒-न्ते दे॒वा गा॑य॒त्रीं-व्यौँ॑ह॒-न्पञ्चा॒क्षरा॑णि प्रा॒चीना॑नि॒ त्रीणि॑ प्रती॒चीना॑नि॒ ततो॒ वर्म॑ य॒ज्ञायाभ॑व॒द्वर्म॒ यज॑मानाय॒ य-त्प्र॑याजानूया॒जा इ॒ज्यन्ते॒ वर्मै॒व तद्य॒ज्ञाय॑ क्रियते॒ वर्म॒ यज॑मानाय॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ तस्मा॒-द्वरू॑थ-म्पु॒रस्ता॒-द्वर्षी॑यः प॒श्चाद्ध्रसी॑यो दे॒वा वै पु॒रा रक्षो᳚भ्य॒ [पु॒रा रक्षो᳚भ्यः, इति॑ स्वाहाका॒रेण॑] 5

इति॑ स्वाहाका॒रेण॑ प्रया॒जेषु॑ य॒ज्ञग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑मपश्य॒-न्तग्ग् स्वा॑हाका॒रेण॑ प्रया॒जेषु॒ सम॑स्थापय॒न् वि वा ए॒त-द्य॒ज्ञ-ञ्छि॑न्दन्ति॒ य-थ्स्वा॑हाका॒रेण॑ प्रया॒जेषु॑ सग्ग्स्था॒पय॑न्ति प्रया॒जानि॒ष्ट्वा ह॒वीग्ष्य॒भि घा॑रयति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्या॒ अथो॑ ह॒विरे॒वाक॒रथो॑ यथापू॒र्वमुपै॑ति पि॒ता वै प्र॑या॒जाः प्र॒जा-ऽनू॑या॒जा य-त्प्र॑या॒जानि॒ष्ट्वा ह॒वीग्ष्य॑भिघा॒रय॑ति पि॒तैव त-त्पु॒त्रेण॒ साधा॑रण- [साधा॑रणम्, कु॒रु॒ते॒ तस्मा॑दाहु॒-] 6

-ङ्कुरुते॒ तस्मा॑दाहु॒-र्यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒ न क॒था पु॒त्रस्य॒ केव॑ल-ङ्क॒था साधा॑रण-म्पि॒तुरित्यस्क॑न्नमे॒व तद्य-त्प्र॑या॒जेष्वि॒ष्टेषु॒ स्कन्द॑ति गाय॒त्र्ये॑व तेन॒ गर्भ॑-न्धत्ते॒ सा प्र॒जा-म्प॒शून्. यज॑मानाय॒ प्रज॑नयति ॥ 7 ॥

(य॒ज॒ति॒ य॒ज्ञामे॒वाव॑ रुन्धे॒ - तनू॒नपा॑तं-यँजति - प्रया॒जाना॑ ट्ट मे॒वं-वेँद॒ प्र - रक्षो᳚भ्यः॒ - साधा॑रणं॒ - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च ) (अ. 1)

चक्षु॑षी॒ वा ए॒ते य॒ज्ञस्य॒ यदाज्य॑भागौ॒ यदाज्य॑भागौ॒ यज॑ति॒ चक्षु॑षी ए॒व त-द्य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ दधाति पूर्वा॒र्धे जु॑होति॒ तस्मा᳚-त्पूर्वा॒र्धे चक्षु॑षी प्र॒बाहु॑ग्-जुहोति॒ तस्मा᳚-त्प्र॒बाहु॒क्चक्षु॑षी देवलो॒कं-वाँ अ॒ग्निना॒ यज॑मा॒नो-ऽनु॑ पश्यति पितृलो॒कग्ं सोमे॑नोत्तरा॒र्धे᳚ ऽग्नये॑ जुहोति दक्षिणा॒र्धे सोमा॑यै॒वमि॑व॒ हीमौ लो॒काव॒नयो᳚ र्लो॒कयो॒रनु॑ख्यात्यै॒ राजा॑नौ॒ वा ए॒तौ दे॒वता॑नां॒- [दे॒वता॑नाम्, यद॒ग्नीषोमा॑वन्त॒रा] 8

ँयद॒ग्नीषोमा॑वन्त॒रा दे॒वता॑ इज्येते दे॒वता॑नां॒-विँधृ॑त्यै॒ तस्मा॒-द्राज्ञा॑ मनु॒ष्या॑ विधृ॑ता ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कि-न्त-द्य॒ज्ञे यज॑मानः कुरुते॒ येना॒न्यतो॑दतश्च प॒शू-न्दा॒धा-रो॑भ॒यतो॑दत॒-श्चेत्यृच॑-म॒नूच्या ऽऽज्य॑भागस्य जुषा॒णेन॑ यजति॒ तेना॒न्यतो॑दतो दाधा॒रर्च॑म॒नूच्य॑ ह॒विष॑ ऋ॒चा य॑जति॒ तेनो॑भ॒यतो॑दतो दाधार मूर्ध॒न्वती॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति मू॒र्धान॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति [ ] 9

नि॒युत्व॑त्या यजति॒ भ्रातृ॑व्यस्यै॒व प॒शू-न्नि यु॑वते के॒शिनग्ं॑ह दा॒र्भ्य-ङ्के॒शी सात्य॑कामिरुवाच स॒प्तप॑दा-न्ते॒ शक्व॑री॒ग्॒ श्वो य॒ज्ञे प्र॑यो॒क्तासे॒ यस्यै॑ वी॒र्ये॑ण॒ प्र जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्यान्नु॒दते॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा॒न्॒. यस्यै॑ वी॒र्ये॑णो॒भयो᳚ र्लो॒कयो॒ र्ज्योति॑ र्ध॒त्ते यस्यै॑ वी॒र्ये॑ण पूर्वा॒र्धेना॑न॒ड्वा-न्भु॒नक्ति॑ जघना॒र्धेन॑ धे॒नुरिति॑ पु॒रस्ता᳚ल्लक्ष्मा पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दत उ॒परि॑ष्टाल्लक्ष्मा [ ] 10

या॒ज्या॑ जनि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑नुदते पु॒रस्ता᳚ल्लक्ष्मा पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवत्य॒स्मिन्ने॒व लो॒के ज्योति॑र्धत्त उ॒परि॑ष्टाल्लक्ष्मा या॒ज्या॑-ऽमुष्मि॑न्ने॒व लो॒के ज्योति॑र्धत्ते॒ ज्योति॑ष्मन्तावस्मा इ॒मौ लो॒कौ भ॑वतो॒ य ए॒वं-वेँद॑ पु॒रस्ता᳚ल्लक्ष्मा पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति॒ तस्मा᳚-त्पूर्वा॒र्धेना॑न॒ड्वा-न्भु॑नक्त्यु॒परि॑ष्टाल्लक्ष्मा या॒ज्या॑ तस्मा᳚ज्जघना॒र्धेन॑ धे॒नुर्य ए॒वं-वेँद॑ भु॒ङ्क्त ए॑नमे॒तौ वज्र॒ आज्यं॒-वँज्र॒ आज्य॑भागौ॒ [आज्य॑भागौ॒, वज्रो॑] 11

वज्रो॑ वषट्का॒रस्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑र॒त्यच्छ॑म्बट्कार-मप॒गूर्य॒ वष॑ट्करोति॒ स्तृत्यै॑ गाय॒त्री पु॑रो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति त्रि॒ष्टुग् या॒ज्या᳚ ब्रह्म॑न्ने॒व क्ष॒त्रम॒न्वार॑-म्भयति॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॒ प्रैवैन॑-म्पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या ऽऽह॒ प्रण॑यति या॒ज्य॑या ग॒मय॑ति वषट्का॒रेणैवैन॑-म्पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या दत्ते॒ प्रय॑च्छति या॒ज्य॑या॒ प्रति॑ [या॒ज्य॑या॒ प्रति॑, व॒ष॒ट्का॒रेण॑] 12

वषट्का॒रेण॑ स्थापयति त्रि॒पदा॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑तिष्ठति॒ चतु॑ष्पदा या॒ज्या॑ चतु॑ष्पद ए॒व प॒शूनव॑ रुन्धे द्व्यक्ष॒रो व॑षट्का॒रो द्वि॒पा-द्यज॑मानः प॒शुष्वे॒वोपरि॑ष्टा॒-त्प्रति॑तिष्ठति गाय॒त्री पु॑रो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति त्रि॒ष्टुग् या॒ज्यै॑षा वै स॒प्तप॑दा॒ शक्व॑री॒ यद्वा ए॒तया॑ दे॒वा अशि॑क्ष॒-न्तद॑शक्नुव॒न्॒. य ए॒वं-वेँद॑ श॒क्नोत्ये॒व यच्छिक्ष॑ति ॥ 13 ॥

(दे॒वता॑नां - करोत्यु॒ - परि॑ष्टाल्ल॒क्ष्मा - ऽऽज्य॑भागौ॒ - प्रति॑ - श॒क्रोत्ये॒व - द्वे च॑ ) (अ. 2)

प्र॒जाप॑ति र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑श॒-थ्स आ॒त्मन्नाज्य॑मधत्त॒ त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्ने॒ष वाव य॒ज्ञो यदाज्य॒मप्ये॒व नो-ऽत्रा॒स्त्विति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्यजान्॑ व॒ आज्य॑भागा॒वुप॑ स्तृणान॒भि घा॑रया॒निति॒ तस्मा॒-द्यज॒न्त्या-ज्य॑भागा॒वुप॑ स्तृणन्त्य॒भि घा॑रयन्ति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्या-द्या॒तया॑मान्य॒न्यानि॑ ह॒वीग्-ष्यया॑तयाम॒-माज्य॒मिति॑ प्राजाप॒त्य- [प्राजाप॒त्यम्, इति॑] 14

-मिति॑ ब्रूया॒दया॑तयामा॒ हि दे॒वाना᳚-म्प्र॒जाप॑ति॒रिति॒ छन्दाग्ं॑सि दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्राम॒-न्न वो॑-ऽभा॒गानि॑ ह॒व्यं-वँ॑क्ष्याम॒ इति॒ तेभ्य॑ ए॒त-च्च॑तुरव॒त्त-म॑धारय-न्पुरो-ऽनुवा॒क्या॑यै या॒ज्या॑यै दे॒वता॑यै वषट्का॒राय॒ यच्च॑तुरव॒त्त-ञ्जु॒होति॒ छन्दाग्॑स्ये॒व त-त्प्री॑णाति॒ तान्य॑स्य प्री॒तानि॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑ह॒न्त्यङ्गि॑रसो॒ वा इ॒त उ॑त्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तदृष॑यो यज्ञवा॒स्त्व॑भ्य॒वाय॒-न्ते॑- [यज्ञवा॒स्त्व॑भ्य॒वाय॒-न्ते, अ॒प॒श्य॒-न्पु॒रो॒डाश॑-] 15

-ऽपश्य-न्पुरो॒डाश॑-ङ्कू॒र्म-म्भू॒तग्ं सर्प॑न्त॒-न्तम॑ब्रुव॒न्निन्द्रा॑य ध्रियस्व॒ बृ॒हस्पत॑ये ध्रियस्व॒ विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्यो᳚ ध्रिय॒स्वेति॒ स नाद्ध्रि॑यत॒ तम॑ब्रुवन्न॒ग्नये᳚ ध्रिय॒स्वेति॒ सो᳚-ऽग्नये᳚-ऽद्ध्रियत॒ यदा᳚ग्ने॒यो᳚- ऽष्टाक॑पालो- ऽमावा॒स्या॑या-ञ्च पौर्णमा॒स्या-ञ्चा᳚च्यु॒तो भव॑ति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिजि॑त्यै॒ तम॑ब्रुवन् क॒था-ऽहा᳚स्था॒ इत्यनु॑पाक्तो ऽभूव॒मित्य॑ब्रवी॒-द्यथा-ऽक्षो-ऽनु॑पाक्तो॒- [-ऽनु॑पाक्तः, अ॒वार्च्छ॑त्ये॒व-] 16

-ऽवार्च्छ॑त्ये॒व-मवा॑-ऽऽर॒मित्यु॒परि॑ष्टा-द॒भ्यज्या॒धस्ता॒-दुपा॑नक्ति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ सर्वा॑णि क॒पाला᳚न्य॒भि प्र॑थयति॒ ताव॑तः पुरो॒डाशा॑न॒मुष्मि॑न् ँलो॒के॑-ऽभि ज॑यति॒ यो विद॑ग्ध॒-स्स नै॑र्-ऋ॒तो यो-ऽशृ॑त॒-स्स रौ॒द्रो य-श्शृ॒त-स्स सदे॑व॒स्तस्मा॒दवि॑दहता शृत॒कृन्त्यः॑ सदेव॒त्वाय॒ भस्म॑ना॒-ऽभि वा॑सयति॒ तस्मा᳚न्मा॒ग्ं॒ सेनास्थि॑ छ॒न्नं-वेँ॒देना॒भि वा॑सयति॒ तस्मा॒- [तस्मा᳚त्, केशै॒-] 17

-त्केशै॒-श्शिरः॑ छ॒न्न-म्प्रच्यु॑तं॒-वाँ ए॒तद॒स्मा-ल्लो॒कादग॑त-न्देवलो॒कं-यँच्छृ॒तग्ं ह॒विरन॑भिघारित-मभि॒घार्यो-द्वा॑सयति देव॒त्रैवैन॑-द्गमयति॒ यद्येक॑-ङ्क॒पाल॒-न्नश्ये॒देको॒ मासः॑ संवँथ्स॒रस्यान॑वेत॒-स्स्यादथ॒ यज॑मानः॒ प्रमी॑येत॒ य-द्द्वे नश्ये॑ता॒-न्द्वौ मासौ॑ संवँथ्स॒रस्यान॑वेतौ॒ स्याता॒मथ॒ यज॑मानः॒ प्रमी॑येत स॒ङ्ख्यायो-द्वा॑सयति॒ यज॑मानस्य [यज॑मानस्य, गो॒पी॒थाय॒ यदि॒] 18

गोपी॒थाय॒ यदि॒ नश्ये॑दाश्वि॒न-न्द्वि॑कपा॒ल-न्निर्व॑पे-द्द्यावापृथि॒व्य॑- मेक॑कपालम॒श्विनौ॒ वै दे॒वाना᳚-म्भि॒षजौ॒ ताभ्या॑मे॒वास्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति द्यावापृथि॒व्य॑ एक॑कपालो भवत्य॒नयो॒र्वा ए॒तन्न॑श्यति॒ यन्नश्य॑- त्य॒नयो॑रे॒वैन॑-द्विन्दति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 19 ॥

(प्र॒जा॒प॒त्यं - ते - ऽक्षो-ऽनु॑पाक्तो - वे॒देना॒भि वा॑सयति॒ तस्मा॒--द्यज॑मानस्य॒ - द्वात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 3)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॒ स्फ्यमा द॑त्ते॒ प्रसू᳚त्या अ॒श्विनो᳚ र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑हा॒-श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै॑ श॒तभृ॑ष्टिरसि वानस्प॒त्यो द्वि॑ष॒तो व॒ध इत्या॑ह॒ वज्र॑मे॒व त-थ्सग्ग्श्य॑ति॒ भ्रातृ॑व्याय प्रहरि॒ष्यन्-थ्स्त॑म्ब य॒जुर्-ह॑रत्ये॒ताव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी याव॑ती॒ वेदि॒स्तस्या॑ ए॒ताव॑त ए॒व भ्रातृ॑व्य॒-न्निर्भ॑जति॒ [-निर्भ॑जति॒, तस्मा॒न्नाभा॒ग-] 20

तस्मा॒न्नाभा॒ग-न्निर्भ॑जन्ति॒ त्रिर्ह॑रति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यो॒ निर्भ॑जति तू॒ष्णी-ञ्च॑तु॒र्थग्ं ह॑र॒त्यप॑रिमितादे॒वैन॒-न्निर्भ॑ज॒त्युद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ ह॒न्त्युद्ध॑न्ति॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ परा॑ भवन्ति॒ मूल॑-ञ्छिनत्ति॒ भ्रातृ॑व्यस्यै॒व मूल॑-ञ्छिनत्ति पितृदेव॒त्या-ऽति॑खा॒तेय॑ती-ङ्खनति प्र॒जाप॑तिना [प्र॒जाप॑तिना, यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ता॒मा] 21

यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ता॒मा प्र॑ति॒ष्ठायै॑ खनति॒ यज॑मानमे॒व प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति दक्षिण॒तो वर्षी॑यसी-ङ्करोति देव॒यज॑नस्यै॒व रू॒पम॑कः॒ पुरी॑षवती-ङ्करोति प्र॒जावै प॒शवः॒ पुरी॑ष-म्प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभिः॒ पुरी॑षवन्त-ङ्करो॒त्युत्त॑र-म्परिग्रा॒ह-म्परि॑ गृह्णात्ये॒ताव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी याव॑ती॒ वेदि॒स्तस्या॑ ए॒ताव॑त ए॒व भ्रातृ॑व्य-न्नि॒र्भज्या॒-ऽऽत्मन॒ उत्त॑र-म्परिग्रा॒ह-म्परि॑गृह्णाति क्रू॒रमि॑व॒ वा [क्रू॒रमि॑व॒ वै, ए॒त-त्क॑रोति॒] 22

ए॒त-त्क॑रोति॒ यद्वेदि॑-ङ्क॒रोति॒ धा अ॑सि स्व॒धा अ॒सीति॑ योयुप्यते॒ शान्त्यै॒ प्रोक्ष॑णी॒रा सा॑दय॒त्यापो॒ वै र॑क्षो॒घ्नी रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ स्फ्यस्य॒वर्त्मन्᳚-थ्सादयति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै॒य-न्द्वि॒ष्या-त्त-न्ध्या॑येच्छु॒चैवैन॑मर्पयति ॥ 23 ॥

(भ॒ज॒ति॒ - प्र॒जाप॑तिने- व॒ वै - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 4)

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्त्य॒द्भिर्-ह॒वीग्ंषि॒ प्रौक्षीः॒ केना॒प इति॒ ब्रह्म॒णेति॑ ब्रूयाद॒द्भिर्-ह्ये॑व ह॒वीग्ंषि॑ प्रो॒क्षति॒ ब्रह्म॑णा॒-ऽप इ॒द्ध्माब॒र्॒हिः प्रोक्ष॑ति॒ मेद्ध्य॑मे॒वैन॑-त्करोति॒ वेदि॒-म्प्रोक्ष॑त्यृ॒क्षा वा ॒षा-ऽलो॒मका॑-ऽमे॒द्ध्या य-द्वेदि॒र्मेद्ध्या॑-मे॒वैना᳚-ङ्करोति दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वेति॑ ब॒र्॒हि-रा॒साद्य॒ प्रो- [ब॒र्॒हि-रा॒साद्य॒ प्र, उक्ष॑त्ये॒भ्य] 24

-क्ष॑त्ये॒भ्य ए॒वैन॑ल्लो॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒पो निन॑यति॒ शान्त्यै॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्रस्त॒र-ङ्गृ॑ह्णाति॒ मुख्य॑मे॒वैन॑-ङ्करो॒तीय॑न्त-ङ्गृह्णाति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑त-म्ब॒र्॒हि-स्स्तृ॑णाति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः पृ॑थि॒वी वेदिः॑ प्र॒जा ए॒व पृ॑थि॒व्या-म्प्रति॑ष्ठापय॒त्यन॑तिदृश्ञग्ग् स्तृणाति प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-रन॑तिदृश्ञ-ङ्करो॒- [-रन॑तिदृश्ञ-ङ्करोति, उत्त॑र-म्ब॒र्॒हिषः॑] 25

-त्युत्त॑र-म्ब॒र्॒हिषः॑ प्रस्त॒रग्ं सा॑दयति प्र॒जा वै ब॒र्॒हि र्यज॑मानः प्रस्त॒रोयज॑मान-मे॒वाय॑जमाना॒-दुत्त॑र-ङ्करोति॒ तस्मा॒-द्यज॑मा॒नो-ऽय॑जमाना॒दुत्त॑रो॒-ऽन्तर्द॑धाति॒ व्यावृ॑त्त्या अ॒नक्ति॑ ह॒विष्कृ॑तमे॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयतित्रे॒धा-ऽन॑क्ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यो॑-ऽनक्ति॒ न प्रति॑ शृणाति॒य-त्प्र॑तिशृणी॒यादनू᳚र्ध्व-म्भावुकं॒-यँज॑मानस्य स्यादु॒परी॑व॒ प्र ह॑र- [प्र ह॑रति, उ॒परी॑व॒ हि] 26

-त्यु॒परी॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒को निय॑च्छति॒ वृष्टि॑मे॒वास्मै॒ निय॑च्छति॒ नात्य॑ग्र॒-म्प्र ह॑रे॒द्यदत्य॑ग्र-म्प्र॒हरे॑द-त्यासा॒रिण्य॑द्ध्व॒र्यो-र्नाशु॑का स्या॒न्न पु॒रस्ता॒-त्प्रत्य॑स्ये॒द्य-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यस्ये᳚-थ्सुव॒र्गाल्लो॒का-द्यज॑मान॒-म्प्रति॑ नुदे॒-त्प्राञ्च॒-म्प्रह॑रति॒ यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ न विष्व॑ञ्चं॒-विँ यु॑या॒-द्य-द्विष्व॑ञ्चं-विँयु॒या- [-वियु॒यात्, स्त्र्य॑स्य जायेतो॒र्ध्व-] 27

-थ्स्त्र्य॑स्य जायेतो॒र्ध्व-मुद्यौ᳚त्यू॒र्ध्वमि॑व॒ हि पु॒ग्ं॒सः पुमा॑ने॒वास्य॑ जायते॒ य-थ्स्फ्येन॑ वोपवे॒षेण॑ वा योयु॒प्येत॒ स्तृति॑रे॒वास्य॒ सा हस्ते॑न योयुप्यते॒ यज॑मानस्य गोपी॒थाय॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ किं-यँ॒ज्ञस्य॒ यज॑मान॒ इति॑ प्रस्त॒र इति॒ तस्य॒ क्व॑ सुव॒र्गो लो॒क इत्या॑हव॒नीय॒ इति॑ ब्रूया॒द्य-त्प्र॑स्त॒रमा॑हव॒नीये᳚ प्र॒हर॑ति॒ यज॑मानमे॒व [यज॑मानमे॒व, सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒] 28

सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ वि वा ए॒त-द्यज॑मानो लिशते॒ य-त्प्र॑स्त॒रं-योँ॑यु॒प्यन्ते॑ ब॒र्॒हिरनु॒ प्रह॑रति॒ शान्त्या॑ अनारम्भ॒ण इ॑व॒ वा ए॒तर्ह्य॑द्ध्व॒र्यु-स्स ई᳚श्व॒रो वे॑प॒नो भवि॑तोर्ध्रु॒वा ऽसीती॒माम॒भि मृ॑शती॒यं-वैँ ध्रु॒वा-ऽस्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति॒ न वे॑प॒नो भ॑व॒त्यगा(3)न॑ग्नी॒दित्या॑ह॒ यद्ब्रू॒याद-ग॑न्न॒ग्निरित्य॒ -ग्नाव॒ग्नि-ङ्ग॑मये॒न्नि र्यज॑मानग्ं सुव॒र्गाल्लो॒का-द्भ॑जे॒दग॒न्नित्ये॒व ब्रू॑या॒-द्यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 29 ॥

(आ॒साद्य॒ प्रा - न॑तिदृश्ञ-ङ्करोति - हरति - वियु॒या--द्यज॑मानमे॒वा-ऽग्निरिति॑ - स॒प्तद॑श च ) (अ. 5)

अ॒ग्नेस्त्रयो॒ ज्यायाग्ं॑सो॒ भ्रात॑र आस॒-न्ते दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँह॑न्तः॒ प्रामी॑यन्त॒ सो᳚-ऽग्निर॑बिभेदि॒त्थं-वाँव स्य आर्ति॒मा-ऽरि॑ष्य॒तीति॒ स निला॑यत॒ सो॑-ऽपः प्रावि॑श॒-त्त-न्दे॒वताः॒ प्रैष॑मैच्छ॒-न्त-म्मथ्स्यः॒ प्राब्र॑वी॒-त्तम॑शपद्धि॒याधि॑या त्वा वद्ध्यासु॒र्यो मा॒ प्रावो॑च॒ इति॒ तस्मा॒न्मथ्स्य॑-न्धि॒याधि॑या घ्नन्ति श॒प्तो [श॒प्तः, हि] 30

हि तमन्व॑विन्द॒-न्तम॑ ब्रुव॒न्नुप॑ न॒ आ व॑र्तस्व ह॒व्य-न्नो॑ व॒हेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒द्वरं॑-वृँणै॒ यदे॒व गृ॑ही॒तस्याहु॑तस्यबहिः परि॒धि स्कन्दा॒-त्तन्मे॒ भ्रातृ॑णा-म्भाग॒धेय॑मस॒दिति॒ तस्मा॒द्य-द्गृ॑ही॒तस्याहु॑तस्य बहिः परि॒धि स्कन्द॑ति॒ तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति परि॒धी-न्परि॑ दधाति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ सग्ग् स्प॑र्शयति॒ [सग्ग् स्प॑र्शयति, रक्ष॑सा॒-] 31

रक्ष॑सा॒-मन॑न्ववचाराय॒ न पु॒रस्ता॒-त्परि॑ दधात्यादि॒त्यो ह्ये॑वोद्य-न्पु॒रस्ता॒-द्रक्षाग्॑स्यप॒हन्त्यू॒र्ध्वे स॒मिधा॒वा द॑धात्यु॒परि॑ष्टादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ यजु॑षा॒-ऽन्या-न्तू॒ष्णीम॒न्या-म्मि॑थुन॒त्वाय॒ द्वे आ द॑धाति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ स त्वै य॑जेत॒ यो य॒ज्ञस्या-ऽऽर्त्या॒ वसी॑या॒न्-थ्स्यादिति॒ भूप॑तये॒ स्वाहा॒ भुव॑नपतये॒ स्वाहा॑ भू॒ताना॒- [भू॒ताना᳚म्, पत॑ये॒ स्वाहेति॑] 32

-म्पत॑ये॒ स्वाहेति॑ स्क॒न्नमनु॑ मन्त्रयेत य॒ज्ञस्यै॒व तदार्त्या॒ यज॑मानो॒ वसी॑या-न्भवति॒ भूय॑सी॒र्॒हि दे॒वताः᳚ प्री॒णाति॑ जा॒मि वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ क्रियते॒ यद॒न्वञ्चौ॑ पुरो॒डाशा॑ वुपाग्ंशुया॒जम॑न्त॒रा य॑ज॒त्यजा॑मित्वा॒याथो॑ मिथुन॒त्वाया॒ग्निर॒मुष्मि॑न् ँलो॒क आसी᳚-द्य॒मो᳚-ऽस्मि-न्ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नेते॒मौ वि पर्यू॑हा॒मेत्य॒न्नाद्ये॑न दे॒वा अ॒ग्नि- [दे॒वा अ॒ग्निम्, उ॒पाम॑न्त्रयन्त] 33

-मु॒पाम॑न्त्रयन्त रा॒ज्येन॑ पि॒तरो॑ य॒म-न्तस्मा॑द॒ग्नि र्दे॒वाना॑मन्ना॒दो य॒मः पि॑तृ॒णाग्ं राजा॒ य ए॒वं-वेँद॒ प्ररा॒ज्यम॒न्नाद्य॑-माप्नोति॒ तस्मा॑ ए॒त-द्भा॑ग॒धेय॒-म्प्राय॑च्छ॒न्॒. यद॒ग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॑-ऽव॒द्यन्ति॒ यद॒ग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॑ ऽव॒द्यति॑ भाग॒धेये॑नै॒व त-द्रु॒द्रग्ं सम॑र्धयति स॒कृ-थ्स॑कृ॒दव॑ द्यति स॒कृदि॑व॒ हि रु॒द्र उ॑त्तरा॒र्धादव॑ द्यत्ये॒षा वै रु॒द्रस्य॒ [वै रु॒द्रस्य॑, दिख्-स्वाया॑मे॒व] 34

दिख्-स्वाया॑मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते॒ द्विर॒भि घा॑रयति चतुरव॒त्तस्या-ऽऽप्त्यै॑प॒शवो॒ वै पूर्वा॒ आहु॑तय ए॒ष रु॒द्रो यद॒ग्निर्य-त्पूर्वा॒ आहु॑तीर॒भि जु॑हु॒या-द्रु॒द्राय॑ प॒शूनपि॑ दध्यादप॒शुर्यज॑मान-स्स्यादति॒हाय॒ पूर्वा॒ आहु॑तीर्जुहोति पशू॒ना-ङ्गो॑पी॒थाय॑ ॥ 35 ॥

(श॒प्तः - स्प॑र्शयति - भू॒ताना॑ - म॒ग्निग्ं - रु॒द्रस्य॑ - स॒प्तत्रिग्ं॑शच्च ) (अ. 6)

मनुः॑ पृथि॒व्या य॒ज्ञिय॑मैच्छ॒-थ्स घृ॒त-न्निषि॑क्तमविन्द॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-त्को᳚-ऽस्येश्व॒रो य॒ज्ञे-ऽपि॒ कर्तो॒रिति॒ ताव॑ब्रूता-म्मि॒त्रावरु॑णौ॒ गोरे॒वा-ऽऽवमी᳚श्व॒रौ कर्तो᳚-स्स्व॒ इति॒ तौ ततो॒ गाग्ं समै॑रयता॒ग्ं॒ सा यत्र॑ यत्र॒ न्यक्रा॑म॒-त्ततो॑ घृ॒तम॑पीड्यत॒ तस्मा᳚-द्घृ॒तप॑द्युच्यते॒ तद॑स्यै॒ जन्मोप॑हूतग्ं रथन्त॒रग्ं स॒ह पृ॑थि॒व्येत्या॑हे॒ [स॒ह पृ॑थि॒व्येत्या॑ह, इयं-वैँ] 36

यं-वैँ र॑थन्त॒रमि॒मामे॒व स॒हान्ना-द्ये॒नोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूतं-वाँमदे॒व्यग्ं स॒हान्तरि॑क्षे॒णेत्या॑ह प॒शवो॒ वै वा॑मदे॒व्य-म्प॒शूने॒व स॒हान्तरि॑क्षे॒णोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूत-म्बृ॒ह-थ्स॒ह दि॒वेत्या॑है॒रं-वैँ बृ॒हदिरा॑मे॒व स॒ह दि॒वोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूता-स्स॒प्त होत्रा॒ इत्या॑ह॒ होत्रा॑ ए॒वोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूता धे॒नु- [उप॑हूता धे॒नुः, स॒हर्ष॒भेत्या॑ह] 37

-स्स॒हर्ष॒भेत्या॑ह मिथु॒नमे॒वोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूतो भ॒क्ष-स्सखेत्या॑ह सोमपी॒थमे॒वोप॑ ह्वयत॒ उप॑हू॒ताँ(4) हो इत्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑मे॒वोप॑ ह्वयत आ॒त्मा ह्युप॑हूतानां॒-वँसि॑ष्ठ॒ इडा॒मुप॑ ह्वयते प॒शवो॒ वा इडा॑ प॒शूने॒वोप॑ ह्वयते च॒तुरुप॑ ह्वयते॒ चतु॑ष्पादो॒ हि प॒शवो॑ मान॒वीत्या॑ह॒ मनु॒र्ह्ये॑ता- [मनु॒र्ह्ये॑ताम्, अग्रे ऽप॑श्य-] 38

-मग्रे ऽप॑श्य-द्घृ॒तप॒दीत्या॑ह॒ य दे॒वास्यै॑ प॒दा-द्घृ॒तमपी᳚ड्यत॒ तस्मा॑दे॒वमा॑ह मैत्रावरु॒णीत्या॑ह मि॒त्रावरु॑णौ॒ ह्ये॑नाग्ं स॒मैर॑यता॒-म्ब्रह्म॑ दे॒वकृ॑त॒-मुप॑हूत॒मित्या॑ह॒ ब्रह्मै॒वोप॑ ह्वयते॒ दैव्या॑ अद्ध्व॒र्यव॒ उप॑हूता॒ उप॑हूता मनु॒ष्या॑ इत्या॑ह देवमनु॒ष्याने॒वोप॑ ह्वयते॒ य इ॒मं-यँ॒ज्ञमवा॒न्॒ ये य॒ज्ञप॑तिं॒-वँर्धा॒नित्या॑ह [ ] 39

य॒ज्ञाय॑ चै॒व यज॑मानाय चा॒ ऽऽशिष॒मा शा᳚स्त॒ उप॑हूते॒ द्यावा॑पृथि॒वी इत्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒वी ए॒वोप॑ ह्वयते पूर्व॒जे ऋ॒ताव॑री॒ इत्या॑ह पूर्व॒जे ह्ये॑ते ऋ॒ताव॑री दे॒वी दे॒वपु॑त्रे॒ इत्या॑ह दे॒वी ह्ये॑ते दे॒वपु॑त्रे॒ उप॑हूतो॒-ऽयं ँयज॑मान॒ इत्या॑ह॒ यज॑मानमे॒वोप॑ ह्वयत॒ उत्त॑रस्या-न्देवय॒ज्याया॒मुप॑हूतो॒ भूय॑सि हवि॒ष्कर॑ण॒ उप॑हूतो दि॒व्ये धाम॒न्नुप॑हूत॒ [धाम॒न्नुप॑हूतः, इत्या॑ह] 40

इत्या॑ह प्र॒जा वा उत्त॑रा देवय॒ज्या प॒शवो॒ भूयो॑ हवि॒ष्कर॑णग्ं सुव॒र्गो लो॒को दि॒व्य-न्धामे॒दम॑-सी॒दम॒सीत्ये॒व य॒ज्ञस्य॑ प्रि॒य-न्धामोप॑ ह्वयते॒ विश्व॑मस्य प्रि॒य-मुप॑हूत॒मित्या॒हा-छ॑म्बट्कारमे॒वोप॑ ह्वयते ॥ 41 ॥

(आ॒ह॒ - धे॒नु- रे॒तां - ँवर्धा॒नित्या॑ह॒ - धाम॒न्नुप॑हूत॒ - श्चतु॑स्त्रिग्ंशच्च ) (अ. 7)

प॒शवो॒ वा इडा᳚ स्व॒यमा द॑त्ते॒ काम॑मे॒वा-ऽऽत्मना॑ पशू॒नामा द॑त्ते॒ न ह्य॑न्यः काम॑-म्पशू॒ना-म्प्र॒यच्छ॑ति वा॒चस्पत॑ये त्वा हु॒त-म्प्रा-ऽश्ञा॒मीत्या॑ह॒ वाच॑मे॒व भा॑ग॒धेये॑न प्रीणाति॒ सद॑स॒स्पत॑ये त्वा हु॒त-म्प्रा-ऽश्ञा॒मीत्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्यै चतुरव॒त्त-म्भ॑वति ह॒विर्वै च॑तुरव॒त्त-म्प॒शव॑श्चतुरव॒त्तं-यँद्धोता᳚ प्राश्ञी॒याद्धोता- [प्राश्ञी॒याद्धोता᳚, आर्ति॒मार्च्छे॒द्य-] 42

-ऽऽर्ति॒मार्च्छे॒द्य-द॒ग्नौ जु॑हु॒या-द्रु॒द्राय॑ प॒शूनपि॑ दद्ध्यादप॒शुर्यज॑मान-स्स्या-द्वा॒चस्पत॑ये त्वा हु॒त-म्प्रा-ऽश्ञा॒मीत्या॑ह प॒रोक्ष॑मे॒वैन॑-ज्जुहोति॒ सद॑स॒स्पत॑ये त्वा हु॒त-म्प्राश्ञा॒मीत्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्यै॒ प्राश्ञ॑न्ति ती॒र्थ ए॒व प्राश्ञ॑न्ति॒ दक्षि॑णा-न्ददाति ती॒र्थ ए॒व दक्षि॑णा-न्ददाति॒ वि वा ए॒तद्य॒ज्ञ- [वि वा ए॒तद्य॒ज्ञम्, छि॒न्द॒न्ति॒ यन्म॑द्ध्य॒तः] 43

-ञ्छि॑न्दन्ति॒ यन्म॑द्ध्य॒तः प्रा॒श्ञन्त्य॒द्भि-र्मा᳚र्जयन्त॒ आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वता॑ दे॒वता॑भिरे॒व य॒ज्ञग्ं स-न्त॑न्वन्ति दे॒वा वै य॒ज्ञा-द्रु॒द्रम॒न्तरा॑य॒न्थ्स य॒ज्ञम॑विद्ध्य॒-त्त-न्दे॒वा अ॒भि सम॑गच्छन्त॒ कल्प॑ता-न्न इ॒दमिति॒ ते᳚-ऽब्रुव॒न्-थ्स्वि॑ष्टं॒-वैँ न॑ इ॒द-म्भ॑विष्यति॒ यदि॒मग्ं रा॑धयि॒ष्याम॒ इति॒ त-थ्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्टकृ॒त्त्व-न्तस्या ऽऽवि॑द्ध॒-न्नि- [-ऽऽवि॑द्ध॒-न्निः, अ॒कृ॒न्त॒न्॒. यवे॑न॒] 44

-र॑कृन्त॒न्॒. यवे॑न॒ सम्मि॑त॒-न्तस्मा᳚-द्यवमा॒त्रमव॑ द्ये॒-द्यज्ज्यायो॑-ऽव॒-द्ये-द्रो॒पये॒-त्त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदुप॑ च स्तृणी॒याद॒भि च॑ घा॒रये॑दुभयत-स्सग्ग्श्वा॒यि कु॑र्यादव॒दाया॒भि घा॑रयति॒ द्वि-स्सम्प॑द्यते द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ य-त्ति॑र॒श्चीन॑-मति॒-हरे॒दन॑भि-विद्धं-यँ॒ज्ञस्या॒भि वि॑द्ध्ये॒दग्रे॑ण॒ परि॑ हरति ती॒र्थेनै॒व परि॑ हरति॒ त-त्पू॒ष्णे पर्य॑हर॒न्त- [पर्य॑हर॒न्तत्, पू॒षा] 45

-त्पू॒षा प्राश्य॑ द॒तो॑-ऽरुण॒-त्तस्मा᳚-त्पू॒षा प्र॑पि॒ष्टभा॑गो-ऽद॒न्तको॒ हि त-न्दे॒वा अ॑ब्रुव॒न् वि वा अ॒यमा᳚र्ध्यप्राशित्रि॒यो वा अ॒यम॑भू॒दिति॒ त-द्बृह॒स्पत॑ये॒ पर्य॑हर॒न्-थ्सो॑-ऽबिभे॒-द्बृह॒स्पति॑रि॒त्थं-वाँव स्य आर्ति॒मा-ऽरि॑ष्य॒तीति॒ स ए॒त-म्मन्त्र॑मपश्य॒-थ्सूर्य॑स्य त्वा॒ चक्षु॑षा॒ प्रति॑ पश्या॒मीत्य॑ब्रवी॒न्न हि सूर्य॑स्य॒ चक्षुः॒ [चक्षुः॑, कि-ञ्च॒न] 46

कि-ञ्च॒न हि॒नस्ति॒ सो॑-ऽबिभे-त्प्रतिगृ॒ह्णन्त॑-म्मा हिग्ंसिष्य॒तीति॑ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे᳚-ऽश्विनो᳚ र्बा॒हुभ्या᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒-म्प्रति॑ गृह्णा॒मीत्य॑ब्रवी-थ्सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैन॒द्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भिः॒ प्रत्य॑गृह्णा॒-थ्सो॑-ऽबिभे-त्प्रा॒श्ञन्त॑-म्मा हिग्ंसिष्य॒तीत्य॒ग्नेस्त्वा॒ ऽऽस्ये॑न॒ प्रा-ऽश्ञा॒मीत्य॑ब्रवी॒न्न ह्य॑ग्नेरा॒स्य॑-ङ्किञ्च॒न हि॒नस्ति॒ सो॑-ऽबिभे॒- [सो॑-ऽबिभेत्, प्राशि॑तम्मा-] 47

-त्प्राशि॑तम्मा-हिग्ंसिष्य॒तीति॑ ब्राह्म॒णस्यो॒दरे॒णेत्य॑ ब्रवी॒न्न हि ब्रा᳚ह्म॒णस्यो॒दर॒-ङ्कि-ञ्च॒न हि॒नस्ति॒ बृह॒स्पते॒र्ब्रह्म॒णेति॒ स हि ब्रह्मि॒ष्ठो-ऽप॒ वा ए॒तस्मा᳚-त्प्रा॒णाः क्रा॑मन्ति॒ यः प्रा॑शि॒त्र-म्प्रा॒श्ञात्य॒द्भि-र्मा᳚र्जयि॒त्वा प्रा॒णान्-थ्स-म्मृ॑शते॒-ऽमृतं॒-वैँ प्रा॒णा अ॒मृत॒मापः॑ प्रा॒णाने॒व य॑थास्था॒नमुप॑ ह्वयते ॥ 48 ॥

(प्रा॒श्ञी॒याद्धोता॑ - य॒ज्ञं - नि - र॑हर॒न्त - च्चक्षु॑ - रा॒स्य॑-ङ्किञ्च॒न हि॒नस्ति॒ सो॑-ऽबिभे॒ - च्चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च ) (अ. 8)

अ॒ग्नीध॒ आ द॑धा-त्य॒ग्निमु॑खा-ने॒वर्तू-न्प्री॑णाति स॒मिध॒मा द॑धा॒त्युत्त॑रासा॒-माहु॑तीना॒-म्प्रति॑ष्ठित्या॒ अथो॑ स॒मिद्व॑त्ये॒व जु॑होति परि॒धीन्-थ्स-म्मा᳚र्ष्टि पु॒नात्ये॒वैना᳚न्-थ्स॒कृ-थ्स॑कृ॒-थ्स-म्मा᳚र्ष्टि॒ परा॑ङिव॒ ह्ये॑तर्हि॑ य॒ज्ञश्च॒तु-स्सम्प॑द्यते॒ चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ ब्रह्म॒-न्प्रस्था᳚स्याम॒ इत्या॒हात्र॒ वा ए॒तर्हि॑ य॒ज्ञ-श्श्रि॒तो [य॒ज्ञ-श्श्रि॒तः, यत्र॑ ब्र॒ह्मा] 49

यत्र॑ ब्र॒ह्मा यत्रै॒व य॒ज्ञ-श्श्रि॒तस्तत॑ ए॒वैन॒मा र॑भते॒ यद्धस्ते॑न प्र॒मीवे᳚द्वेप॒न-स्स्या॒द्यच्छी॒र्ष्णा शी॑र्षक्ति॒मान्-थ्स्या॒द्य-त्तू॒ष्णीमासी॒ता ऽस॑म्प्रत्तो य॒ज्ञ-स्स्या॒-त्प्रति॒ष्ठेत्ये॒व ब्रू॑या-द्वा॒चि वै य॒ज्ञ-श्श्रि॒तो यत्रै॒व य॒ज्ञ-श्श्रि॒तस्तत॑ ए॒वैन॒ग्ं॒ स-म्प्र य॑च्छति॒ देव॑ सवितरे॒त-त्ते॒ प्रा- [सवितरे॒त-त्ते॒ प्र, आ॒हेत्या॑ह॒] 50

-ऽऽहेत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै॒ बृह॒स्पति॑ र्ब्र॒ह्मेत्या॑ह॒ स हि ब्रह्मि॑ष्ठ॒-स्स य॒ज्ञ-म्पा॑हि॒ स य॒ज्ञप॑ति-म्पाहि॒ स मा-म्पा॒हीत्या॑ह य॒ज्ञाय॒ यज॑मानाया॒-ऽऽत्मने॒ तेभ्य॑ ए॒वा-ऽऽशिष॒मा शा॒स्ते-ऽना᳚र्त्या आ॒श्राव्या॑-ऽऽह दे॒वान्. य॒जेति॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ती॒ष्टा दे॒वता॒ अथ॑ कत॒म ए॒ते दे॒वा इति॒ छन्दा॒ग्ं॒सीति॑ ब्रूया-द्गाय॒त्री-न्त्रि॒ष्टुभ॒- [ब्रूया-द्गाय॒त्री-न्त्रि॒ष्टुभ᳚म्, जग॑ती॒-] 51

ञ्जग॑ती॒-मित्यथो॒ खल्वा॑हुर्ब्राह्म॒णा वै छन्दा॒ग्ं॒सीति॒ ताने॒व त-द्य॑जति दे॒वानां॒-वाँ इ॒ष्टा दे॒वता॒ आस॒न्नथा॒ग्निर्नोद॑ज्वल॒-त्त-न्दे॒वा आहु॑तीभि-रनूया॒जेष्वन्व॑-विन्द॒न्॒. यद॑नूया॒जान्. यज॑त्य॒ग्निमे॒व त-थ्समि॑न्ध ए॒तदु॒र्वै नामा॑-ऽऽसु॒र आ॑सी॒-थ्स ए॒तर्हि॑ य॒ज्ञस्या॒ ऽऽशिष॑मवृङ्क्त॒ य-द्ब्रू॒यादे॒त- [य-द्ब्रू॒यादे॒तत्, उ॒ द्या॒वा॒पृ॒थि॒वी॒ भ॒द्र-म॑भू॒-] 52

-दु॑ द्यावापृथिवी भ॒द्र-म॑भू॒-दित्ये॒तदु॑-मे॒वा-ऽऽसु॒रं-यँ॒ज्ञस्या॒-ऽऽशिष॑-ङ्गमयेदि॒द-न्द्या॑वापृथिवी भ॒द्रम॑भू॒दित्ये॒व ब्रू॑या॒-द्यज॑मानमे॒व य॒ज्ञस्या॒-ऽऽशिष॑-ङ्गमय॒त्यार्ध्म॑ सूक्तवा॒कमु॒त न॑मोवा॒कमि-त्या॑हे॒दम॑रा॒-थ्स्मेति॒ वावैतदा॒होप॑श्रितो दि॒वः पृ॑थि॒व्योरित्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒व्योर्हि य॒ज्ञ उप॑श्रित॒ ओम॑न्वती ते॒-ऽस्मिन्. य॒ज्ञे य॑जमान॒ द्यावा॑पृथि॒वी [ ] 53

स्ता॒मित्या॑हा॒ ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ यद्ब्रू॒या-थ्सू॑पावसा॒ना च॑ स्वद्ध्यवसा॒ना चेति॑ प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्याद्य॒दा हि प्र॒मीय॒ते ऽथे॒मामु॑पाव॒स्यति॑ सूपचर॒णा च॑ स्वधिचर॒णा चेत्ये॒व ब्रू॑या॒-द्वरी॑यसीमे॒वास्मै॒ गव्यू॑ति॒मा शा᳚स्ते॒ न प्र॒मायु॑को भवति॒ तयो॑रा॒विद्य॒ग्निरि॒दग्ं ह॒विर॑जुष॒तेत्या॑ह॒ या अया᳚क्ष्म [ ] 54

दे॒वता॒स्ता अ॑रीरधा॒मेति॒ वावैतदा॑ह॒ यन्न नि॑र्दि॒शे-त्प्रति॑वेशं-यँ॒ज्ञस्या॒ ऽऽशीर्ग॑च्छे॒दा शा᳚स्ते॒-ऽयं-यँज॑मानो॒-ऽसावित्या॑ह नि॒र्दिश्यै॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मय॒त्यायु॒रा शा᳚स्ते सुप्रजा॒स्त्वमा शा᳚स्त॒ इत्या॑हा॒ ऽशिष॑मे॒वै तामा शा᳚स्ते सजातवन॒स्यामा शा᳚स्त॒ इत्या॑ह प्रा॒णा वै स॑जा॒ताः प्रा॒णाने॒व [ ] 55

नान्तरे॑ति॒ तद॒ग्निर्दे॒वो दे॒वेभ्यो॒ वन॑ते व॒यम॒ग्नेर्मानु॑षा॒ इत्या॑हा॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॑ वनु॒ते व॒य-म्म॑नु॒ष्ये᳚भ्य॒ इति॒ वावैतदा॑हे॒ह गति॑र्वा॒मस्ये॒द-ञ्च॒ नमो॑ दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह॒ याश्चै॒व दे॒वता॒ यज॑ति॒ याश्च॒ न ताभ्य॑ ए॒वोभयी᳚भ्यो॒ नम॑स्करोत्या॒त्मनो-ऽना᳚र्त्यै ॥ 56 ॥

(श्रि॒तः - ते॒ प्र - त्रि॒ष्टुभ॑ - मे॒त-द्- द्यावा॑पृथि॒वी - या अया᳚क्ष्म- प्रा॒णाने॒व - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च ) (अ. 9)

दे॒वा वै य॒ज्ञस्य॑ स्वगाक॒र्तार॒-न्नावि॑न्द॒-न्ते शं॒युँ-म्बा॑र्हस्प॒त्यम॑ब्रुवन्नि॒म-न्नो॑ य॒ज्ञग्ग् स्व॒गा कु॒र्विति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒द्वरं॑-वृँणै॒ यदे॒वा-ब्रा᳚ह्मणो॒क्तो-ऽश्र॑द्दधानो॒ यजा॑तै॒ सा मे॑ य॒ज्ञस्या॒-ऽऽशीर॑स॒दिति॒ तस्मा॒-द्य-द्ब्रा᳚ह्मणो॒क्तो-ऽश्र॑द्दधानो॒ यज॑ते शं॒युँमे॒व तस्य॑ बार्हस्प॒त्यं-यँ॒ज्ञस्या॒ ऽऽशीर्ग॑च्छत्ये॒त-न्ममेत्य॑ब्रवी॒-त्कि-म्मे᳚ प्र॒जाया॒ [प्र॒जायाः᳚, इति॒ यो॑-ऽपगु॒रातै॑] 57

इति॒ यो॑-ऽपगु॒रातै॑ श॒तेन॑ यातया॒द्यो नि॒हन॑-थ्स॒हस्रे॑ण यातया॒द्यो लोहि॑त-ङ्क॒रव॒द्याव॑तः प्र॒स्कद्य॑ पा॒ग्ं॒सून्-थ्स॑-ङ्गृ॒ह्णा-त्ताव॑त-स्संवँथ्स॒रा-न्पि॑तृलो॒क-न्न प्रजा॑ना॒दिति॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णाय॒ नाप॑ गुरेत॒ न नि ह॑न्या॒न्न लोहि॑त-ङ्कुर्यादे॒ताव॑ता॒ हैन॑सा भवति॒ तच्छं॒योँरा वृ॑णीमह॒ इत्या॑ह य॒ज्ञमे॒व त-थ्स्व॒गा क॑रोति॒ त- [त-थ्स्व॒गा क॑रोति॒ तत्, शं॒योँरा] 58

-च्छं॒योँरा वृ॑णीमह॒ इत्या॑ह शं॒युँमे॒व बा॑र्हस्प॒त्य-म्भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑र्धयति गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ गा॒तुं-यँ॒ज्ञप॑तय॒ इत्या॑हा॒ ऽऽशिष॑मे॒वै तामा शा᳚स्ते॒ सोमं॑-यँजति॒ रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति॒ त्वष्टा॑रं-यँजति॒ रेत॑ ए॒व हि॒त-न्त्वष्टा॑ रू॒पाणि॒ वि क॑रोति दे॒वाना॒-म्पत्नी᳚र्यजति मिथुन॒त्वाया॒ग्नि-ङ्गृ॒हप॑तिं-यँजति॒ प्रति॑ष्ठित्यै जा॒मि वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ क्रियते॒ [क्रियते, यदाज्ये॑न] 59

यदाज्ये॑न प्रया॒जा इ॒ज्यन्त॒ आज्ये॑न पत्नीसंयाँ॒जा ऋच॑म॒नूच्य॑ पत्नीसंयाँ॒जाना॑मृ॒चा य॑ज॒त्यजा॑मित्वा॒याथो॑ मिथुन॒त्वाय॑ प॒ङ्क्ति प्रा॑यणो॒ वै य॒ज्ञः प॒ङ्क्त्यु॑दयनः॒ पञ्च॑ प्रया॒जा इ॑ज्यन्ते च॒त्वारः॑ पत्नीसंयाँ॒जा-स्स॑मिष्टय॒जुः प॑ञ्च॒म-म्प॒ङ्क्तिमे॒वानु॑ प्र॒यन्ति॑ प॒ङ्क्तिमनूद्य॑न्ति ॥ 60 ॥

(प्र॒जायाः᳚ - करोति॒ तत् - क्रि॑यते॒ - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च ) (अ. 10)

यु॒क्ष्वाहि दे॑व॒हूत॑मा॒ग्ं॒ अश्वाग्ं॑ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्य-स्स॑दः ॥ उ॒त नो॑ देव दे॒वाग्ं अच्छा॑ वोचो वि॒दुष्ट॑रः । श्रद्विश्वा॒ वार्या॑ कृधि ॥ त्वग्ं ह॒ यद्य॑विष्ठ्॒य सह॑स-स्सूनवाहुत । ऋ॒तावा॑ य॒ज्ञियो॒ भुवः॑ ॥ अ॒यम॒ग्नि-स्स॑ह॒स्रिणो॒ वाज॑स्य श॒तिन॒स्पतिः॑ । मू॒र्धा क॒वी र॑यी॒णाम् ॥ त-न्ने॒मिमृ॒भवो॑ य॒था ऽऽन॑मस्व॒ सहू॑तिभिः । नेदी॑यो य॒ज्ञ- [य॒ज्ञम्, अ॒ङ्गि॒रः॒ ।] 61

-म॑ङ्गिरः ॥ तस्मै॑ नू॒ नम॒भिद्य॑वे वा॒चा वि॑रूप॒ नित्य॑या । वृष्णे॑ चोदस्व सुष्टु॒तिम् ॥ कमु॑ ष्विदस्य॒ सेन॑या॒-ऽग्नेरपा॑कचक्षसः । प॒णि-ङ्गोषु॑ स्तरामहे ॥ मा नो॑ दे॒वानां॒-विँशः॑ प्रस्ना॒तीरि॑वो॒स्राः । कृ॒श-न्न हा॑सु॒रघ्नि॑याः ॥ मा नः॑ समस्य दू॒ढ्यः॑ परि॑द्वेषसो अग्ं ह॒तिः । ऊ॒र्मिर्न नाव॒मा व॑धीत् ॥ नम॑स्ते अग्न॒ ओज॑से गृ॒णन्ति॑ देव कृ॒ष्टयः॑ । अमै॑- [अमैः᳚, अ॒मित्र॑मर्दय ।] 62

-र॒मित्र॑मर्दय ॥ कु॒विथ्सुनो॒ गवि॑ष्ट॒ये-ऽग्ने॑ सं॒वेँषि॑षो र॒यिम् । उरु॑कृदु॒रु ण॑स्कृधि ॥ मा नो॑ अ॒स्मि-न्म॑हाध॒ने परा॑ वर्ग्भार॒भृद्य॑था । सं॒वँर्ग॒ग्ं॒ सग्ं र॒यि-ञ्ज॑य ॥ अ॒न्यम॒स्मद्भि॒या इ॒यमग्ने॒ सिष॑क्तु दु॒च्छुना᳚ । वर्धा॑ नो॒ अम॑व॒च्छवः॑ ॥ यस्याजु॑षन्नम॒स्विन॒-श्शमी॒मदु॑र्मखस्यवा । त-ङ्घेद॒ग्निर्वृ॒धा-ऽव॑ति ॥ पर॑स्या॒ अधि॑ [ ] 63

सं॒वँतो-ऽव॑राग्ं अ॒भ्या त॑र । यत्रा॒हमस्मि॒ ताग्ं अ॑व ॥ वि॒द्मा हि ते॑ पु॒रा व॒यमग्ने॑ पि॒तुर्यथाव॑सः । अधा॑ ते सु॒म्नमी॑महे ॥ य उ॒ग्र इ॑व शर्य॒हा ति॒ग्मशृ॑ङ्गो॒ न वग्ंस॑गः । अग्ने॒ पुरो॑ रु॒रोजि॑थ ॥ सखा॑य॒-स्सं-वः॑ ँसं॒यँञ्च॒मिष॒ग्ग्॒ स्तोम॑-ञ्चा॒ग्नये᳚ । वर्षि॑ष्ठाय क्षिती॒नामू॒र्जो नप्त्रे॒ सह॑स्वते ॥ सग्ं स॒मिद्यु॑वसे वृष॒न्न -ग्ने॒ विश्वा᳚न्य॒र्य आ । इ॒डस्प॒दे समि॑ध्यसे॒ स नो॒ वसू॒न्या भ॑र । प्रजा॑पते॒, स वे॑द॒, सोमा॑ पूषणे॒, मौ दे॒वौ ॥ 64 ॥

(य॒ज्ञ - ममै॒ - रधि॑ - वृष॒ - न्नेका॒न्न विग्ं॑श॒तिश्च॑ ) (अ. 11)

उ॒शन्त॑स्त्वा हवामह उ॒शन्त॒-स्समि॑धीमहि । उ॒शन्नु॑श॒त आ व॑ह पि॒तॄन्. ह॒विषे॒ अत्त॑वे ॥ त्वग्ं सो॑म॒ प्रचि॑कितो मनी॒षा त्वग्ं रजि॑ष्ठ॒मनु॑ नेषि॒ पन्था᳚म् । तव॒ प्रणी॑ती पि॒तरो॑ न इन्दो दे॒वेषु॒ रत्न॑म भजन्त॒ धीराः᳚ ॥ त्वया॒ हि नः॑ पि॒तरः॑ सोम॒ पूर्वे॒ कर्मा॑णि च॒क्रुः प॑वमान॒ धीराः᳚ । व॒न्वन्नवा॑तः परि॒धीग्ं रपो᳚र्णु वी॒रेभि॒रश्वै᳚र्म॒घवा॑ भवा [भव, नः॒ ।] 65

नः ॥ त्वग्ं सो॑म पि॒तृभिः॑ संविँदा॒नो-ऽनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ । तस्मै॑ त इन्दो ह॒विषा॑ विधेम व॒यग्ग् स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥ अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सदः॑ सद-स्सदत सुप्रणीतयः । अ॒त्ता ह॒वीग्ंषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्॒हिष्यथा॑ र॒यिग्ं सर्व॑वीर-न्दधातन ॥ बर्हि॑षदः पितर ऊ॒त्य॑र्वागि॒मा वो॑ ह॒व्या च॑कृमा जु॒षद्ध्व᳚म् । त आ ग॒ता-ऽव॑सा॒ श-न्त॑मे॒ना-ऽथा॒-ऽस्मभ्य॒ग्ं॒ [-ऽस्मभ्य᳚म्, शं-योँर॑र॒पो द॑धात ।] 66

शं-योँर॑र॒पो द॑धात ॥ आ-ऽह-म्पि॒तॄन्-थ्सु॑वि॒दत्राग्ं॑ अविथ्सि॒ नपा॑त-ञ्च वि॒क्रम॑ण-ञ्च॒ विष्णोः᳚ । ब॒र्॒हि॒षदो॒ ये स्व॒धया॑ सु॒तस्य॒ भज॑न्त पि॒त्वस्त इ॒हा-ऽऽ ग॑मिष्ठाः ॥ उप॑हूताः पि॒तरः॑ सो॒म्यासो॑ बर्हि॒ष्ये॑षु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ । त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑व॒न्त्वधि॑ ब्रुवन्तु॒ ते अ॑वन्त्व॒स्मान् ॥ उदी॑रता॒मव॑र॒ उ-त्परा॑स॒ उन्म॑द्ध्य॒माः पि॒तरः॑ सो॒म्यासः॑ । असुं॒- [असु᳚म्, य ई॒युर॑ वृ॒का] 67

-ँय ई॒युर॑ वृ॒का ऋ॑त॒ज्ञास्ते नो॑-ऽवन्तु पि॒तरो॒ हवे॑षु ॥ इ॒द-म्पि॒तृभ्यो॒ नमो॑ अस्त्व॒द्य ये पूर्वा॑सो॒ य उप॑रास ई॒युः । ये पार्थि॑वे॒ रज॒स्या निष॑त्ता॒ ये वा॑ नू॒नग्ं सु॑वृ॒जना॑सु वि॒क्षु ॥ अधा॒ यथा॑ नः पि॒तरः॒ परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शुषा॒णाः । शुचीद॑य॒-न्दीधि॑ति मुक्थ॒शासः॒, क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन्न् ॥ यद॑ग्ने [यद॑ग्ने, क॒व्य॒वा॒ह॒न॒ पि॒तॄन्] 68

कव्यवाहन पि॒तॄन्. यक्ष्यृ॑ता॒वृधः॑ । प्र च॑ ह॒व्यानि॑ वक्ष्यसि दे॒वेभ्य॑श्च पि॒तृभ्य॒ आ ॥ त्वम॑ग्न ईडि॒तो जा॑तवे॒दो-ऽवा᳚ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वा । प्रादाः᳚ पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्व-न्दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वीग्ंषि॑ ॥ मात॑ली क॒व्यैर्य॒मो अङ्गि॑रोभि॒ र्बृह॒स्पति॒र्॒ ऋक्व॑भि र्वावृधा॒नः । याग्श्च॑ दे॒वा वा॑वृ॒धुर्ये च॑ दे॒वान्-थ्स्वाहा॒-ऽन्ये स्व॒धया॒-ऽन्ये म॑दन्ति ॥ 69 ॥

इ॒मं-यँ॑म प्रस्त॒रमाहि सीदाङ्गि॑रोभिः पि॒तृभिः॑ संविँदा॒नः । आत्वा॒ मन्त्राः᳚ कविश॒स्ता व॑हन्त्वे॒ना रा॑जन्. ह॒विषा॑ मादयस्व ॥ अङ्गि॑रोभि॒रा ग॑हि य॒ज्ञिये॑भि॒र्यम॑ वैरू॒पैरि॒ह मा॑दयस्व । विव॑स्वन्तग्ं हुवे॒ यः पि॒ता ते॒-ऽस्मिन्. य॒ज्ञे ब॒र्॒हिष्या नि॒षद्य॑ ॥ अङ्गि॑रसो नः पि॒तरो॒ नव॑ग्वा॒ अथ॑र्वाणो॒ भृग॑व-स्सो॒म्यासः॑ । तेषां᳚-वँ॒यग्ं सु॑म॒तौ य॒ज्ञिया॑ना॒मपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म ॥ 70 ॥

(भ॒वा॒ - ऽस्मभ्य॒ - मसुं॒ - ँयद॑ग्ने - मदन्ति - सौमन॒स - एक॑-ञ्च ) (अ. 12)

(स॒मिध॒ - श्चक्षु॑षी - प्र॒जाप॑ति॒राज्यं॑ - दे॒वस्य॒ स्फ्यं - ब्र॑ह्मवा॒दिनो॒ ऽद्भि - र॒ग्नेस्त्रयो॒ - मनुः॑ पृथि॒व्याः - प॒शवो॒ - ऽग्नीधे॑ - दे॒वा वै य॒ज्ञस्य॑ - यु॒क्ष्वो - शन्त॑स्त्वा॒ - द्वाद॑श )

(स॒मिधो॑ - या॒ज्या॑ - तस्मा॒न्नभा॒-ऽगग्ं - हि तमन्वि- त्या॑ह प्र॒जा वा - आ॒हेत्या॑ह - यु॒क्ष्वा हि - स॑प्त॒तिः )

(स॒मिधः॑, सौमन॒से स्या॑म)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे षष्टः प्रश्न-स्समाप्तः ॥

(वा॒य॒व्यं॑ - प्र॒जाप॑ति - रादि॒त्येभ्यो॑ - दे॒वा - वि॒श्वरू॑पः - स॒मिधः॒ - षट्) (6)

॥ इति द्वीतीय-ङ्काण्डम् ॥