Krishna

2.6 - সমিধো যজতি বসন্তম্ - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয সংহিতা পাঠঃ

2.6 - Samidho Yajati Vasantam - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah

✍️ Vedic 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ন্দ্বিতীযকাণ্ডে ষষ্ঠঃ প্রশ্নঃ - অবশিষ্টকর্মাভিধানং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
স॒মিধো॑ যজতি বস॒ন্তমে॒বর্তূ॒নামব॑ রুন্ধে॒ তনূ॒নপা॑তং-যঁজতি গ্রী॒ষ্মমে॒বাব॑ রুন্ধ ই॒ডো য॑জতি ব॒র্॒ষা এ॒বাব॑ রুন্ধে ব॒র্॒হির্য॑জতি শ॒রদ॑মে॒বাব॑ রুন্ধে স্বাহাকা॒রং-যঁ॑জতি হেম॒ন্তমে॒বাব॑ রুন্ধে॒ তস্মা॒-থ্স্বাহা॑কৃতা॒ হেম॑-ন্প॒শবো-ঽব॑ সীদন্তি স॒মিধো॑ যজত্যু॒ষস॑ এ॒ব দে॒বতা॑না॒মব॑ রুন্ধে॒ তনূ॒নপা॑তং-যঁজতি য॒জ্ঞমে॒বাব॑ রুন্ধ [য॒জ্ঞমে॒বাব॑ রুন্ধ, ই॒ডো য॑জতি] 1
ই॒ডো য॑জতি প॒শূনে॒বাব॑ রুন্ধে ব॒র্​হির্য॑জতি প্র॒জামে॒বাব॑ রুন্ধে স॒মান॑যত উপ॒ভৃত॒স্তেজো॒ বা আজ্য॑-ম্প্র॒জা ব॒র্॒হিঃ প্র॒জাস্বে॒ব তেজো॑ দধাতি স্বাহাকা॒রং-যঁ॑জতি॒ বাচ॑মে॒বাব॑ রুন্ধে॒ দশ॒ স-ম্প॑দ্যন্তে॒ দশা᳚ক্ষরা বি॒রাডন্নং॑-বিঁ॒রাড্বি॒রাজৈ॒ বান্নাদ্য॒মব॑ রুন্ধে স॒মিধো॑ যজত্য॒স্মিন্নে॒ব লো॒কে প্রতি॑তিষ্ঠতি॒ তনূ॒নপা॑তং-যঁজতি [ ] 2
য॒জ্ঞ এ॒বান্তরি॑ক্ষে॒ প্রতি॑ তিষ্ঠতী॒ডো য॑জতি প॒শুষ্বে॒ব প্রতি॑তিষ্ঠতি ব॒র॒ঃইর্য॑জতি॒ য এ॒ব দে॑ব॒যানাঃ॒ পন্থা॑ন॒স্তেষ্বে॒ব প্রতি॑তিষ্ঠতি স্বাহাকা॒রং-যঁ॑জতি সুব॒র্গ এ॒ব লো॒কে প্রতি॑ তিষ্ঠত্যে॒তাব॑ন্তো॒ বৈ দে॑বলো॒কাস্তেষ্বে॒ব য॑থাপূ॒র্ব-ম্প্রতি॑তিষ্ঠতি দেবাসু॒রা এ॒ষু লো॒কেষ্ব॑স্পর্ধন্ত॒ তে দে॒বাঃ প্র॑যা॒জৈরে॒ভ্যো লো॒কেভ্যো ঽসু॑রা॒-ন্প্রাণু॑দন্ত॒ ত-ত্প্র॑যা॒জানা᳚- [ত-ত্প্র॑যা॒জানা᳚ম্, প্র॒যা॒জ॒ত্ব-] 3
-ম্প্রযাজ॒ত্বং-যঁস্যৈ॒বং-বিঁ॒দুষঃ॑ প্রযা॒জা ই॒জ্যন্তে॒ প্রৈভ্যো লো॒কেভ্যো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যান্নুদতে ঽভি॒ক্রাম॑-ঞ্জুহোত্য॒ভিজি॑ত্যৈ॒ যো বৈ প্র॑যা॒জানা᳚-ম্মিথু॒নং-বেঁদ॒ প্র প্র॒জযা॑ প॒শুভি॑ র্মিথু॒নৈ র্জা॑যতে স॒মিধো॑ ব॒হ্বীরি॑ব যজতি॒ তনূ॒নপা॑ত॒মেক॑মিব মিথু॒ন-ন্তদি॒ডো ব॒হ্বীরি॑ব যজতি ব॒র্॒হিরেক॑মিব মিথু॒ন-ন্তদে॒তদ্বৈ প্র॑যা॒জানা᳚-ম্মিথু॒নং-যঁ এ॒বং-বেঁদ॒ প্র [ ] 4
প্র॒জযা॑ প॒শুভি॑ র্মিথু॒নৈ র্জা॑যতে দে॒বানাং॒-বাঁ অনি॑ষ্টা দে॒বতা॒ আস॒ন্নথাসু॑রা য॒জ্ঞম॑জিঘাগ্ং স॒-ন্তে দে॒বা গা॑য॒ত্রীং-ব্যৌঁ॑হ॒-ন্পঞ্চা॒ক্ষরা॑ণি প্রা॒চীনা॑নি॒ ত্রীণি॑ প্রতী॒চীনা॑নি॒ ততো॒ বর্ম॑ য॒জ্ঞাযাভ॑ব॒দ্বর্ম॒ যজ॑মানায॒ য-ত্প্র॑যাজানূযা॒জা ই॒জ্যন্তে॒ বর্মৈ॒ব তদ্য॒জ্ঞায॑ ক্রিযতে॒ বর্ম॒ যজ॑মানায॒ ভ্রাতৃ॑ব্যাভিভূত্যৈ॒ তস্মা॒-দ্বরূ॑থ-ম্পু॒রস্তা॒-দ্বর্​ষী॑যঃ প॒শ্চাদ্ধ্রসী॑যো দে॒বা বৈ পু॒রা রক্ষো᳚ভ্য॒ [পু॒রা রক্ষো᳚ভ্যঃ, ইতি॑ স্বাহাকা॒রেণ॑] 5
ইতি॑ স্বাহাকা॒রেণ॑ প্রযা॒জেষু॑ য॒জ্ঞগ্ং স॒গ্গ্॒স্থাপ্য॑মপশ্য॒-ন্তগ্গ্​ স্বা॑হাকা॒রেণ॑ প্রযা॒জেষু॒ সম॑স্থাপয॒ন্ বি বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞ-ঞ্ছি॑ন্দন্তি॒ য-থ্স্বা॑হাকা॒রেণ॑ প্রযা॒জেষু॑ সগ্গ্​স্থা॒পয॑ন্তি প্রযা॒জানি॒ষ্ট্বা হ॒বীগ্​ষ্য॒ভি ঘা॑রযতি য॒জ্ঞস্য॒ সন্ত॑ত্যা॒ অথো॑ হ॒বিরে॒বাক॒রথো॑ যথাপূ॒র্বমুপৈ॑তি পি॒তা বৈ প্র॑যা॒জাঃ প্র॒জা-ঽনূ॑যা॒জা য-ত্প্র॑যা॒জানি॒ষ্ট্বা হ॒বীগ্​ষ্য॑ভিঘা॒রয॑তি পি॒তৈব ত-ত্পু॒ত্রেণ॒ সাধা॑রণ- [সাধা॑রণম্, কু॒রু॒তে॒ তস্মা॑দাহু॒-] 6
-ঙ্কুরুতে॒ তস্মা॑দাহু॒-র্যশ্চৈ॒বং-বেঁদ॒ যশ্চ॒ ন ক॒থা পু॒ত্রস্য॒ কেব॑ল-ঙ্ক॒থা সাধা॑রণ-ম্পি॒তুরিত্যস্ক॑ন্নমে॒ব তদ্য-ত্প্র॑যা॒জেষ্বি॒ষ্টেষু॒ স্কন্দ॑তি গায॒ত্র্যে॑ব তেন॒ গর্ভ॑-ন্ধত্তে॒ সা প্র॒জা-ম্প॒শূন্. যজ॑মানায॒ প্রজ॑নযতি ॥ 7 ॥
(য॒জ॒তি॒ য॒জ্ঞামে॒বাব॑ রুন্ধে॒ - তনূ॒নপা॑তং-যঁজতি - প্রযা॒জানা॑ ট্ট মে॒বং-বেঁদ॒ প্র - রক্ষো᳚ভ্যঃ॒ - সাধা॑রণং॒ - পঞ্চ॑ত্রিগ্ংশচ্চ ) (অ. 1)
চক্ষু॑ষী॒ বা এ॒তে য॒জ্ঞস্য॒ যদাজ্য॑ভাগৌ॒ যদাজ্য॑ভাগৌ॒ যজ॑তি॒ চক্ষু॑ষী এ॒ব ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ প্রতি॑ দধাতি পূর্বা॒র্ধে জু॑হোতি॒ তস্মা᳚-ত্পূর্বা॒র্ধে চক্ষু॑ষী প্র॒বাহু॑গ্-জুহোতি॒ তস্মা᳚-ত্প্র॒বাহু॒ক্চক্ষু॑ষী দেবলো॒কং-বাঁ অ॒গ্নিনা॒ যজ॑মা॒নো-ঽনু॑ পশ্যতি পিতৃলো॒কগ্ং সোমে॑নোত্তরা॒র্ধে᳚ ঽগ্নযে॑ জুহোতি দক্ষিণা॒র্ধে সোমা॑যৈ॒বমি॑ব॒ হীমৌ লো॒কাব॒নযো᳚ র্লো॒কযো॒রনু॑খ্যাত্যৈ॒ রাজা॑নৌ॒ বা এ॒তৌ দে॒বতা॑নাং॒- [দে॒বতা॑নাম্, যদ॒গ্নীষোমা॑বন্ত॒রা] 8
ঁযদ॒গ্নীষোমা॑বন্ত॒রা দে॒বতা॑ ইজ্যেতে দে॒বতা॑নাং॒-বিঁধৃ॑ত্যৈ॒ তস্মা॒-দ্রাজ্ঞা॑ মনু॒ষ্যা॑ বিধৃ॑তা ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদন্তি॒ কি-ন্ত-দ্য॒জ্ঞে যজ॑মানঃ কুরুতে॒ যেনা॒ন্যতো॑দতশ্চ প॒শূ-ন্দা॒ধা-রো॑ভ॒যতো॑দত॒-শ্চেত্যৃচ॑-ম॒নূচ্যা ঽঽজ্য॑ভাগস্য জুষা॒ণেন॑ যজতি॒ তেনা॒ন্যতো॑দতো দাধা॒রর্চ॑ম॒নূচ্য॑ হ॒বিষ॑ ঋ॒চা য॑জতি॒ তেনো॑ভ॒যতো॑দতো দাধার মূর্ধ॒ন্বতী॑ পুরো-ঽনুবা॒ক্যা॑ ভবতি মূ॒র্ধান॑মে॒বৈনগ্ং॑ সমা॒নানা᳚-ঙ্করোতি [ ] 9
নি॒যুত্ব॑ত্যা যজতি॒ ভ্রাতৃ॑ব্যস্যৈ॒ব প॒শূ-ন্নি যু॑বতে কে॒শিনগ্ং॑হ দা॒র্ভ্য-ঙ্কে॒শী সাত্য॑কামিরুবাচ স॒প্তপ॑দা-ন্তে॒ শক্ব॑রী॒গ্॒ শ্বো য॒জ্ঞে প্র॑যো॒ক্তাসে॒ যস্যৈ॑ বী॒র্যে॑ণ॒ প্র জা॒তা-ন্ভ্রাতৃ॑ব্যান্নু॒দতে॒ প্রতি॑ জনি॒ষ্যমা॑ণা॒ন্॒. যস্যৈ॑ বী॒র্যে॑ণো॒ভযো᳚ র্লো॒কযো॒ র্জ্যোতি॑ র্ধ॒ত্তে যস্যৈ॑ বী॒র্যে॑ণ পূর্বা॒র্ধেনা॑ন॒ড্বা-ন্ভু॒নক্তি॑ জঘনা॒র্ধেন॑ ধে॒নুরিতি॑ পু॒রস্তা᳚ল্লক্ষ্মা পুরো-ঽনুবা॒ক্যা॑ ভবতি জা॒তানে॒ব ভ্রাতৃ॑ব্যা॒-ন্প্রণু॑দত উ॒পরি॑ষ্টাল্লক্ষ্মা [ ] 10
যা॒জ্যা॑ জনি॒ষ্যমা॑ণানে॒ব প্রতি॑নুদতে পু॒রস্তা᳚ল্লক্ষ্মা পুরো-ঽনুবা॒ক্যা॑ ভবত্য॒স্মিন্নে॒ব লো॒কে জ্যোতি॑র্ধত্ত উ॒পরি॑ষ্টাল্লক্ষ্মা যা॒জ্যা॑-ঽমুষ্মি॑ন্নে॒ব লো॒কে জ্যোতি॑র্ধত্তে॒ জ্যোতি॑ষ্মন্তাবস্মা ই॒মৌ লো॒কৌ ভ॑বতো॒ য এ॒বং-বেঁদ॑ পু॒রস্তা᳚ল্লক্ষ্মা পুরো-ঽনুবা॒ক্যা॑ ভবতি॒ তস্মা᳚-ত্পূর্বা॒র্ধেনা॑ন॒ড্বা-ন্ভু॑নক্ত্যু॒পরি॑ষ্টাল্লক্ষ্মা যা॒জ্যা॑ তস্মা᳚জ্জঘনা॒র্ধেন॑ ধে॒নুর্য এ॒বং-বেঁদ॑ ভু॒ঙ্ক্ত এ॑নমে॒তৌ বজ্র॒ আজ্যং॒-বঁজ্র॒ আজ্য॑ভাগৌ॒ [আজ্য॑ভাগৌ॒, বজ্রো॑] 11
বজ্রো॑ বষট্কা॒রস্ত্রি॒বৃত॑মে॒ব বজ্রগ্ং॑ স॒ম্ভৃত্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যায॒ প্র হ॑র॒ত্যচ্ছ॑ম্বট্কার-মপ॒গূর্য॒ বষ॑ট্করোতি॒ স্তৃত্যৈ॑ গায॒ত্রী পু॑রো-ঽনুবা॒ক্যা॑ ভবতি ত্রি॒ষ্টুগ্ যা॒জ্যা᳚ ব্রহ্ম॑ন্নে॒ব ক্ষ॒ত্রম॒ন্বার॑-ম্ভযতি॒ তস্মা᳚দ্ব্রাহ্ম॒ণো মুখ্যো॒ মুখ্যো॑ ভবতি॒ য এ॒বং-বেঁদ॒ প্রৈবৈন॑-ম্পুরো-ঽনুবা॒ক্য॑যা ঽঽহ॒ প্রণ॑যতি যা॒জ্য॑যা গ॒ময॑তি বষট্কা॒রেণৈবৈন॑-ম্পুরো-ঽনুবা॒ক্য॑যা দত্তে॒ প্রয॑চ্ছতি যা॒জ্য॑যা॒ প্রতি॑ [যা॒জ্য॑যা॒ প্রতি॑, ব॒ষ॒ট্কা॒রেণ॑] 12
বষট্কা॒রেণ॑ স্থাপযতি ত্রি॒পদা॑ পুরো-ঽনুবা॒ক্যা॑ ভবতি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ষ্বে॑ব লো॒কেষু॒ প্রতি॑তিষ্ঠতি॒ চতু॑ষ্পদা যা॒জ্যা॑ চতু॑ষ্পদ এ॒ব প॒শূনব॑ রুন্ধে দ্ব্যক্ষ॒রো ব॑ষট্কা॒রো দ্বি॒পা-দ্যজ॑মানঃ প॒শুষ্বে॒বোপরি॑ষ্টা॒-ত্প্রতি॑তিষ্ঠতি গায॒ত্রী পু॑রো-ঽনুবা॒ক্যা॑ ভবতি ত্রি॒ষ্টুগ্ যা॒জ্যৈ॑ষা বৈ স॒প্তপ॑দা॒ শক্ব॑রী॒ যদ্বা এ॒তযা॑ দে॒বা অশি॑ক্ষ॒-ন্তদ॑শক্নুব॒ন্॒. য এ॒বং-বেঁদ॑ শ॒ক্নোত্যে॒ব যচ্ছিক্ষ॑তি ॥ 13 ॥
(দে॒বতা॑নাং - করোত্যু॒ - পরি॑ষ্টাল্ল॒ক্ষ্মা - ঽঽজ্য॑ভাগৌ॒ - প্রতি॑ - শ॒ক্রোত্যে॒ব - দ্বে চ॑ ) (অ. 2)
প্র॒জাপ॑তি র্দে॒বেভ্যো॑ য॒জ্ঞান্ ব্যাদি॑শ॒-থ্স আ॒ত্মন্নাজ্য॑মধত্ত॒ ত-ন্দে॒বা অ॑ব্রুবন্নে॒ষ বাব য॒জ্ঞো যদাজ্য॒মপ্যে॒ব নো-ঽত্রা॒স্ত্বিতি॒ সো᳚-ঽব্রবী॒-দ্যজান্॑ ব॒ আজ্য॑ভাগা॒বুপ॑ স্তৃণান॒ভি ঘা॑রযা॒নিতি॒ তস্মা॒-দ্যজ॒ন্ত্যা-জ্য॑ভাগা॒বুপ॑ স্তৃণন্ত্য॒ভি ঘা॑রযন্তি ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদন্তি॒ কস্মা᳚-থ্স॒ত্যা-দ্যা॒তযা॑মান্য॒ন্যানি॑ হ॒বীগ্​-ষ্যযা॑তযাম॒-মাজ্য॒মিতি॑ প্রাজাপ॒ত্য- [প্রাজাপ॒ত্যম্, ইতি॑] 14
-মিতি॑ ব্রূযা॒দযা॑তযামা॒ হি দে॒বানা᳚-ম্প্র॒জাপ॑তি॒রিতি॒ ছন্দাগ্ং॑সি দে॒বেভ্যো-ঽপা᳚ক্রাম॒-ন্ন বো॑-ঽভা॒গানি॑ হ॒ব্যং-বঁ॑ক্ষ্যাম॒ ইতি॒ তেভ্য॑ এ॒ত-চ্চ॑তুরব॒ত্ত-ম॑ধারয-ন্পুরো-ঽনুবা॒ক্যা॑যৈ যা॒জ্যা॑যৈ দে॒বতা॑যৈ বষট্কা॒রায॒ যচ্চ॑তুরব॒ত্ত-ঞ্জু॒হোতি॒ ছন্দাগ্॑স্যে॒ব ত-ত্প্রী॑ণাতি॒ তান্য॑স্য প্রী॒তানি॑ দে॒বেভ্যো॑ হ॒ব্যং-বঁ॑হ॒ন্ত্যঙ্গি॑রসো॒ বা ই॒ত উ॑ত্ত॒মা-স্সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑য॒-ন্তদৃষ॑যো যজ্ঞবা॒স্ত্ব॑ভ্য॒বায॒-ন্তে॑- [যজ্ঞবা॒স্ত্ব॑ভ্য॒বায॒-ন্তে, অ॒প॒শ্য॒-ন্পু॒রো॒ডাশ॑-] 15
-ঽপশ্য-ন্পুরো॒ডাশ॑-ঙ্কূ॒র্ম-ম্ভূ॒তগ্ং সর্প॑ন্ত॒-ন্তম॑ব্রুব॒ন্নিন্দ্রা॑য ধ্রিযস্ব॒ বৃ॒হস্পত॑যে ধ্রিযস্ব॒ বিশ্বে᳚ভ্যো দে॒বেভ্যো᳚ ধ্রিয॒স্বেতি॒ স নাদ্ধ্রি॑যত॒ তম॑ব্রুবন্ন॒গ্নযে᳚ ধ্রিয॒স্বেতি॒ সো᳚-ঽগ্নযে᳚-ঽদ্ধ্রিযত॒ যদা᳚গ্নে॒যো᳚- ঽষ্টাক॑পালো- ঽমাবা॒স্যা॑যা-ঞ্চ পৌর্ণমা॒স্যা-ঞ্চা᳚চ্যু॒তো ভব॑তি সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্যা॒ভিজি॑ত্যৈ॒ তম॑ব্রুবন্ ক॒থা-ঽহা᳚স্থা॒ ইত্যনু॑পাক্তো ঽভূব॒মিত্য॑ব্রবী॒-দ্যথা-ঽক্ষো-ঽনু॑পাক্তো॒- [-ঽনু॑পাক্তঃ, অ॒বার্চ্ছ॑ত্যে॒ব-] 16
-ঽবার্চ্ছ॑ত্যে॒ব-মবা॑-ঽঽর॒মিত্যু॒পরি॑ষ্টা-দ॒ভ্যজ্যা॒ধস্তা॒-দুপা॑নক্তি সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ সম॑ষ্​ট্যৈ॒ সর্বা॑ণি ক॒পালা᳚ন্য॒ভি প্র॑থযতি॒ তাব॑তঃ পুরো॒ডাশা॑ন॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒কে॑-ঽভি জ॑যতি॒ যো বিদ॑গ্ধ॒-স্স নৈ॑র্-ঋ॒তো যো-ঽশৃ॑ত॒-স্স রৌ॒দ্রো য-শ্শৃ॒ত-স্স সদে॑ব॒স্তস্মা॒দবি॑দহতা শৃত॒কৃন্ত্যঃ॑ সদেব॒ত্বায॒ ভস্ম॑না॒-ঽভি বা॑সযতি॒ তস্মা᳚ন্মা॒গ্ং॒ সেনাস্থি॑ ছ॒ন্নং-বেঁ॒দেনা॒ভি বা॑সযতি॒ তস্মা॒- [তস্মা᳚ত্, কেশৈ॒-] 17
-ত্কেশৈ॒-শ্শিরঃ॑ ছ॒ন্ন-ম্প্রচ্যু॑তং॒-বাঁ এ॒তদ॒স্মা-ল্লো॒কাদগ॑ত-ন্দেবলো॒কং-যঁচ্ছৃ॒তগ্ং হ॒বিরন॑ভিঘারিত-মভি॒ঘার্যো-দ্বা॑সযতি দেব॒ত্রৈবৈন॑-দ্গমযতি॒ যদ্যেক॑-ঙ্ক॒পাল॒-ন্নশ্যে॒দেকো॒ মাসঃ॑ সং​বঁথ্স॒রস্যান॑বেত॒-স্স্যাদথ॒ যজ॑মানঃ॒ প্রমী॑যেত॒ য-দ্দ্বে নশ্যে॑তা॒-ন্দ্বৌ মাসৌ॑ সং​বঁথ্স॒রস্যান॑বেতৌ॒ স্যাতা॒মথ॒ যজ॑মানঃ॒ প্রমী॑যেত স॒ঙ্খ্যাযো-দ্বা॑সযতি॒ যজ॑মানস্য [যজ॑মানস্য, গো॒পী॒থায॒ যদি॒] 18
গোপী॒থায॒ যদি॒ নশ্যে॑দাশ্বি॒ন-ন্দ্বি॑কপা॒ল-ন্নির্ব॑পে-দ্দ্যাবাপৃথি॒ব্য॑- মেক॑কপালম॒শ্বিনৌ॒ বৈ দে॒বানা᳚-ম্ভি॒ষজৌ॒ তাভ্যা॑মে॒বাস্মৈ॑ ভেষ॒জ-ঙ্ক॑রোতি দ্যাবাপৃথি॒ব্য॑ এক॑কপালো ভবত্য॒নযো॒র্বা এ॒তন্ন॑শ্যতি॒ যন্নশ্য॑- ত্য॒নযো॑রে॒বৈন॑-দ্বিন্দতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ॥ 19 ॥
(প্র॒জা॒প॒ত্যং - তে - ঽক্ষো-ঽনু॑পাক্তো - বে॒দেনা॒ভি বা॑সযতি॒ তস্মা॒--দ্যজ॑মানস্য॒ - দ্বাত্রিগ্ং॑শচ্চ) (অ. 3)
দে॒বস্য॑ ত্বা সবি॒তুঃ প্র॑স॒ব ইতি॒ স্ফ্যমা দ॑ত্তে॒ প্রসূ᳚ত্যা অ॒শ্বিনো᳚ র্বা॒হুভ্যা॒মিত্যা॑হা॒-শ্বিনৌ॒ হি দে॒বানা॑মদ্ধ্ব॒র্যূ আস্তা᳚-ম্পূ॒ষ্ণো হস্তা᳚ভ্যা॒মিত্যা॑হ॒ যত্যৈ॑ শ॒তভৃ॑ষ্টিরসি বানস্প॒ত্যো দ্বি॑ষ॒তো ব॒ধ ইত্যা॑হ॒ বজ্র॑মে॒ব ত-থ্সগ্গ্​শ্য॑তি॒ ভ্রাতৃ॑ব্যায প্রহরি॒ষ্যন্-থ্স্ত॑ম্ব য॒জুর্-হ॑রত্যে॒তাব॑তী॒ বৈ পৃ॑থি॒বী যাব॑তী॒ বেদি॒স্তস্যা॑ এ॒তাব॑ত এ॒ব ভ্রাতৃ॑ব্য॒-ন্নির্ভ॑জতি॒ [-নির্ভ॑জতি॒, তস্মা॒ন্নাভা॒গ-] 20
তস্মা॒ন্নাভা॒গ-ন্নির্ভ॑জন্তি॒ ত্রির্​হ॑রতি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ভ্য এ॒বৈনং॑-লোঁ॒কেভ্যো॒ নির্ভ॑জতি তূ॒ষ্ণী-ঞ্চ॑তু॒র্থগ্ং হ॑র॒ত্যপ॑রিমিতাদে॒বৈন॒-ন্নির্ভ॑জ॒ত্যুদ্ধ॑ন্তি॒ যদে॒বাস্যা॑ অমে॒দ্ধ্য-ন্তদপ॑ হ॒ন্ত্যুদ্ধ॑ন্তি॒ তস্মা॒দোষ॑ধযঃ॒ পরা॑ ভবন্তি॒ মূল॑-ঞ্ছিনত্তি॒ ভ্রাতৃ॑ব্যস্যৈ॒ব মূল॑-ঞ্ছিনত্তি পিতৃদেব॒ত্যা-ঽতি॑খা॒তেয॑তী-ঙ্খনতি প্র॒জাপ॑তিনা [প্র॒জাপ॑তিনা, যজ্ঞমু॒খেন॒ সম্মি॑তা॒মা] 21
যজ্ঞমু॒খেন॒ সম্মি॑তা॒মা প্র॑তি॒ষ্ঠাযৈ॑ খনতি॒ যজ॑মানমে॒ব প্র॑তি॒ষ্ঠা-ঙ্গ॑মযতি দক্ষিণ॒তো বর্​ষী॑যসী-ঙ্করোতি দেব॒যজ॑নস্যৈ॒ব রূ॒পম॑কঃ॒ পুরী॑ষবতী-ঙ্করোতি প্র॒জাবৈ প॒শবঃ॒ পুরী॑ষ-ম্প্র॒জযৈ॒বৈন॑-ম্প॒শুভিঃ॒ পুরী॑ষবন্ত-ঙ্করো॒ত্যুত্ত॑র-ম্পরিগ্রা॒হ-ম্পরি॑ গৃহ্ণাত্যে॒তাব॑তী॒ বৈ পৃ॑থি॒বী যাব॑তী॒ বেদি॒স্তস্যা॑ এ॒তাব॑ত এ॒ব ভ্রাতৃ॑ব্য-ন্নি॒র্ভজ্যা॒-ঽঽত্মন॒ উত্ত॑র-ম্পরিগ্রা॒হ-ম্পরি॑গৃহ্ণাতি ক্রূ॒রমি॑ব॒ বা [ক্রূ॒রমি॑ব॒ বৈ, এ॒ত-ত্ক॑রোতি॒] 22
এ॒ত-ত্ক॑রোতি॒ যদ্বেদি॑-ঙ্ক॒রোতি॒ ধা অ॑সি স্ব॒ধা অ॒সীতি॑ যোযুপ্যতে॒ শান্ত্যৈ॒ প্রোক্ষ॑ণী॒রা সা॑দয॒ত্যাপো॒ বৈ র॑ক্ষো॒ঘ্নী রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ॒ স্ফ্যস্য॒বর্ত্মন্᳚-থ্সাদযতি য॒জ্ঞস্য॒ সন্ত॑ত্যৈ॒য-ন্দ্বি॒ষ্যা-ত্ত-ন্ধ্যা॑যেচ্ছু॒চৈবৈন॑মর্পযতি ॥ 23 ॥
(ভ॒জ॒তি॒ - প্র॒জাপ॑তিনে- ব॒ বৈ - ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 4)
ব্র॒হ্ম॒বা॒দিনো॑ বদন্ত্য॒দ্ভির্-হ॒বীগ্ংষি॒ প্রৌক্ষীঃ॒ কেনা॒প ইতি॒ ব্রহ্ম॒ণেতি॑ ব্রূযাদ॒দ্ভির্-হ্যে॑ব হ॒বীগ্ংষি॑ প্রো॒ক্ষতি॒ ব্রহ্ম॑ণা॒-ঽপ ই॒দ্ধ্মাব॒র্॒হিঃ প্রোক্ষ॑তি॒ মেদ্ধ্য॑মে॒বৈন॑-ত্করোতি॒ বেদি॒-ম্প্রোক্ষ॑ত্যৃ॒ক্ষা বা ॒ষা-ঽলো॒মকা॑-ঽমে॒দ্ধ্যা য-দ্বেদি॒র্মেদ্ধ্যা॑-মে॒বৈনা᳚-ঙ্করোতি দি॒বে ত্বা॒-ঽন্তরি॑ক্ষায ত্বা পৃথি॒ব্যৈ ত্বেতি॑ ব॒র্॒​হি-রা॒সাদ্য॒ প্রো- [ব॒র্॒​হি-রা॒সাদ্য॒ প্র, উক্ষ॑ত্যে॒ভ্য] 24
-ক্ষ॑ত্যে॒ভ্য এ॒বৈন॑ল্লো॒কেভ্যঃ॒ প্রোক্ষ॑তি ক্রূ॒রমি॑ব॒ বা এ॒ত-ত্ক॑রোতি॒ য-ত্খন॑ত্য॒পো নিন॑যতি॒ শান্ত্যৈ॑ পু॒রস্তা᳚-ত্প্রস্ত॒র-ঙ্গৃ॑হ্ণাতি॒ মুখ্য॑মে॒বৈন॑-ঙ্করো॒তীয॑ন্ত-ঙ্গৃহ্ণাতি প্র॒জাপ॑তিনা যজ্ঞমু॒খেন॒ সম্মি॑ত-ম্ব॒র্॒হি-স্স্তৃ॑ণাতি প্র॒জা বৈ ব॒র্॒হিঃ পৃ॑থি॒বী বেদিঃ॑ প্র॒জা এ॒ব পৃ॑থি॒ব্যা-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপয॒ত্যন॑তিদৃশ্ঞগ্গ্​ স্তৃণাতি প্র॒জযৈ॒বৈন॑-ম্প॒শুভি॒-রন॑তিদৃশ্ঞ-ঙ্করো॒- [-রন॑তিদৃশ্ঞ-ঙ্করোতি, উত্ত॑র-ম্ব॒র্॒হিষঃ॑] 25
-ত্যুত্ত॑র-ম্ব॒র্॒হিষঃ॑ প্রস্ত॒রগ্ং সা॑দযতি প্র॒জা বৈ ব॒র্॒হি র্যজ॑মানঃ প্রস্ত॒রোযজ॑মান-মে॒বায॑জমানা॒-দুত্ত॑র-ঙ্করোতি॒ তস্মা॒-দ্যজ॑মা॒নো-ঽয॑জমানা॒দুত্ত॑রো॒-ঽন্তর্দ॑ধাতি॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যা অ॒নক্তি॑ হ॒বিষ্কৃ॑তমে॒বৈনগ্ং॑ সুব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতিত্রে॒ধা-ঽন॑ক্তি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ভ্য এ॒বৈনং॑-লোঁ॒কেভ্যো॑-ঽনক্তি॒ ন প্রতি॑ শৃণাতি॒য-ত্প্র॑তিশৃণী॒যাদনূ᳚র্ধ্ব-ম্ভাবুকং॒-যঁজ॑মানস্য স্যাদু॒পরী॑ব॒ প্র হ॑র- [প্র হ॑রতি, উ॒পরী॑ব॒ হি] 26
-ত্যু॒পরী॑ব॒ হি সু॑ব॒র্গো লো॒কো নিয॑চ্ছতি॒ বৃষ্টি॑মে॒বাস্মৈ॒ নিয॑চ্ছতি॒ নাত্য॑গ্র॒-ম্প্র হ॑রে॒দ্যদত্য॑গ্র-ম্প্র॒হরে॑দ-ত্যাসা॒রিণ্য॑দ্ধ্ব॒র্যো-র্নাশু॑কা স্যা॒ন্ন পু॒রস্তা॒-ত্প্রত্য॑স্যে॒দ্য-ত্পু॒রস্তা᳚-ত্প্র॒ত্যস্যে᳚-থ্সুব॒র্গাল্লো॒কা-দ্যজ॑মান॒-ম্প্রতি॑ নুদে॒-ত্প্রাঞ্চ॒-ম্প্রহ॑রতি॒ যজ॑মানমে॒ব সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি॒ ন বিষ্ব॑ঞ্চং॒-বিঁ যু॑যা॒-দ্য-দ্বিষ্ব॑ঞ্চং-বিঁযু॒যা- [-বিযু॒যাত্, স্ত্র্য॑স্য জাযেতো॒র্ধ্ব-] 27
-থ্স্ত্র্য॑স্য জাযেতো॒র্ধ্ব-মুদ্যৌ᳚ত্যূ॒র্ধ্বমি॑ব॒ হি পু॒গ্ং॒সঃ পুমা॑নে॒বাস্য॑ জাযতে॒ য-থ্স্ফ্যেন॑ বোপবে॒ষেণ॑ বা যোযু॒প্যেত॒ স্তৃতি॑রে॒বাস্য॒ সা হস্তে॑ন যোযুপ্যতে॒ যজ॑মানস্য গোপী॒থায॑ ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদন্তি॒ কিং-যঁ॒জ্ঞস্য॒ যজ॑মান॒ ইতি॑ প্রস্ত॒র ইতি॒ তস্য॒ ক্ব॑ সুব॒র্গো লো॒ক ইত্যা॑হব॒নীয॒ ইতি॑ ব্রূযা॒দ্য-ত্প্র॑স্ত॒রমা॑হব॒নীযে᳚ প্র॒হর॑তি॒ যজ॑মানমে॒ব [যজ॑মানমে॒ব, সু॒ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি॒] 28
সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি॒ বি বা এ॒ত-দ্যজ॑মানো লিশতে॒ য-ত্প্র॑স্ত॒রং-যোঁ॑যু॒প্যন্তে॑ ব॒র্॒হিরনু॒ প্রহ॑রতি॒ শান্ত্যা॑ অনারম্ভ॒ণ ই॑ব॒ বা এ॒তর্​হ্য॑দ্ধ্ব॒র্যু-স্স ঈ᳚শ্ব॒রো বে॑প॒নো ভবি॑তোর্ধ্রু॒বা ঽসীতী॒মাম॒ভি মৃ॑শতী॒যং-বৈঁ ধ্রু॒বা-ঽস্যামে॒ব প্রতি॑তিষ্ঠতি॒ ন বে॑প॒নো ভ॑ব॒ত্যগা(3)ন॑গ্নী॒দিত্যা॑হ॒ যদ্ব্রূ॒যাদ-গ॑ন্ন॒গ্নিরিত্য॒ -গ্নাব॒গ্নি-ঙ্গ॑মযে॒ন্নি র্যজ॑মানগ্ং সুব॒র্গাল্লো॒কা-দ্ভ॑জে॒দগ॒ন্নিত্যে॒ব ব্রূ॑যা॒-দ্যজ॑মানমে॒ব সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি ॥ 29 ॥
(আ॒সাদ্য॒ প্রা - ন॑তিদৃশ্ঞ-ঙ্করোতি - হরতি - বিযু॒যা--দ্যজ॑মানমে॒বা-ঽগ্নিরিতি॑ - স॒প্তদ॑শ চ ) (অ. 5)
অ॒গ্নেস্ত্রযো॒ জ্যাযাগ্ং॑সো॒ ভ্রাত॑র আস॒-ন্তে দে॒বেভ্যো॑ হ॒ব্যং-বঁহ॑ন্তঃ॒ প্রামী॑যন্ত॒ সো᳚-ঽগ্নির॑বিভেদি॒ত্থং-বাঁব স্য আর্তি॒মা-ঽরি॑ষ্য॒তীতি॒ স নিলা॑যত॒ সো॑-ঽপঃ প্রাবি॑শ॒-ত্ত-ন্দে॒বতাঃ॒ প্রৈষ॑মৈচ্ছ॒-ন্ত-ম্মথ্স্যঃ॒ প্রাব্র॑বী॒-ত্তম॑শপদ্ধি॒যাধি॑যা ত্বা বদ্ধ্যাসু॒র্যো মা॒ প্রাবো॑চ॒ ইতি॒ তস্মা॒ন্মথ্স্য॑-ন্ধি॒যাধি॑যা ঘ্নন্তি শ॒প্তো [শ॒প্তঃ, হি] 30
হি তমন্ব॑বিন্দ॒-ন্তম॑ ব্রুব॒ন্নুপ॑ ন॒ আ ব॑র্তস্ব হ॒ব্য-ন্নো॑ ব॒হেতি॒ সো᳚-ঽব্রবী॒দ্বরং॑-বৃঁণৈ॒ যদে॒ব গৃ॑হী॒তস্যাহু॑তস্যবহিঃ পরি॒ধি স্কন্দা॒-ত্তন্মে॒ ভ্রাতৃ॑ণা-ম্ভাগ॒ধেয॑মস॒দিতি॒ তস্মা॒দ্য-দ্গৃ॑হী॒তস্যাহু॑তস্য বহিঃ পরি॒ধি স্কন্দ॑তি॒ তেষা॒-ন্ত-দ্ভা॑গ॒ধেয॒-ন্তানে॒ব তেন॑ প্রীণাতি পরি॒ধী-ন্পরি॑ দধাতি॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ॒ সগ্গ্​ স্প॑র্​শযতি॒ [সগ্গ্​ স্প॑র্​শযতি, রক্ষ॑সা॒-] 31
রক্ষ॑সা॒-মন॑ন্ববচারায॒ ন পু॒রস্তা॒-ত্পরি॑ দধাত্যাদি॒ত্যো হ্যে॑বোদ্য-ন্পু॒রস্তা॒-দ্রক্ষাগ্॑স্যপ॒হন্ত্যূ॒র্ধ্বে স॒মিধা॒বা দ॑ধাত্যু॒পরি॑ষ্টাদে॒ব রক্ষা॒গ্॒স্যপ॑ হন্তি॒ যজু॑ষা॒-ঽন্যা-ন্তূ॒ষ্ণীম॒ন্যা-ম্মি॑থুন॒ত্বায॒ দ্বে আ দ॑ধাতি দ্বি॒পা-দ্যজ॑মানঃ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদন্তি॒ স ত্বৈ য॑জেত॒ যো য॒জ্ঞস্যা-ঽঽর্ত্যা॒ বসী॑যা॒ন্-থ্স্যাদিতি॒ ভূপ॑তযে॒ স্বাহা॒ ভুব॑নপতযে॒ স্বাহা॑ ভূ॒তানা॒- [ভূ॒তানা᳚ম্, পত॑যে॒ স্বাহেতি॑] 32
-ম্পত॑যে॒ স্বাহেতি॑ স্ক॒ন্নমনু॑ মন্ত্রযেত য॒জ্ঞস্যৈ॒ব তদার্ত্যা॒ যজ॑মানো॒ বসী॑যা-ন্ভবতি॒ ভূয॑সী॒র্॒হি দে॒বতাঃ᳚ প্রী॒ণাতি॑ জা॒মি বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॑ ক্রিযতে॒ যদ॒ন্বঞ্চৌ॑ পুরো॒ডাশা॑ বুপাগ্ংশুযা॒জম॑ন্ত॒রা য॑জ॒ত্যজা॑মিত্বা॒যাথো॑ মিথুন॒ত্বাযা॒গ্নির॒মুষ্মি॑ন্ ঁলো॒ক আসী᳚-দ্য॒মো᳚-ঽস্মি-ন্তে দে॒বা অ॑ব্রুব॒ন্নেতে॒মৌ বি পর্যূ॑হা॒মেত্য॒ন্নাদ্যে॑ন দে॒বা অ॒গ্নি- [দে॒বা অ॒গ্নিম্, উ॒পাম॑ন্ত্রযন্ত] 33
-মু॒পাম॑ন্ত্রযন্ত রা॒জ্যেন॑ পি॒তরো॑ য॒ম-ন্তস্মা॑দ॒গ্নি র্দে॒বানা॑মন্না॒দো য॒মঃ পি॑তৃ॒ণাগ্ং রাজা॒ য এ॒বং-বেঁদ॒ প্ররা॒জ্যম॒ন্নাদ্য॑-মাপ্নোতি॒ তস্মা॑ এ॒ত-দ্ভা॑গ॒ধেয॒-ম্প্রায॑চ্ছ॒ন্॒. যদ॒গ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॑-ঽব॒দ্যন্তি॒ যদ॒গ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॑ ঽব॒দ্যতি॑ ভাগ॒ধেযে॑নৈ॒ব ত-দ্রু॒দ্রগ্ং সম॑র্ধযতি স॒কৃ-থ্স॑কৃ॒দব॑ দ্যতি স॒কৃদি॑ব॒ হি রু॒দ্র উ॑ত্তরা॒র্ধাদব॑ দ্যত্যে॒ষা বৈ রু॒দ্রস্য॒ [বৈ রু॒দ্রস্য॑, দিখ্-স্বাযা॑মে॒ব] 34
দিখ্-স্বাযা॑মে॒ব দি॒শি রু॒দ্র-ন্নি॒রব॑দযতে॒ দ্বির॒ভি ঘা॑রযতি চতুরব॒ত্তস্যা-ঽঽপ্ত্যৈ॑প॒শবো॒ বৈ পূর্বা॒ আহু॑তয এ॒ষ রু॒দ্রো যদ॒গ্নির্য-ত্পূর্বা॒ আহু॑তীর॒ভি জু॑হু॒যা-দ্রু॒দ্রায॑ প॒শূনপি॑ দধ্যাদপ॒শুর্যজ॑মান-স্স্যাদতি॒হায॒ পূর্বা॒ আহু॑তীর্জুহোতি পশূ॒না-ঙ্গো॑পী॒থায॑ ॥ 35 ॥
(শ॒প্তঃ - স্প॑র্​শযতি - ভূ॒তানা॑ - ম॒গ্নিগ্ং - রু॒দ্রস্য॑ - স॒প্তত্রিগ্ং॑শচ্চ ) (অ. 6)
মনুঃ॑ পৃথি॒ব্যা য॒জ্ঞিয॑মৈচ্ছ॒-থ্স ঘৃ॒ত-ন্নিষি॑ক্তমবিন্দ॒-থ্সো᳚-ঽব্রবী॒-ত্কো᳚-ঽস্যেশ্ব॒রো য॒জ্ঞে-ঽপি॒ কর্তো॒রিতি॒ তাব॑ব্রূতা-ম্মি॒ত্রাবরু॑ণৌ॒ গোরে॒বা-ঽঽবমী᳚শ্ব॒রৌ কর্তো᳚-স্স্ব॒ ইতি॒ তৌ ততো॒ গাগ্ং সমৈ॑রযতা॒গ্ং॒ সা যত্র॑ যত্র॒ ন্যক্রা॑ম॒-ত্ততো॑ ঘৃ॒তম॑পীড্যত॒ তস্মা᳚-দ্ঘৃ॒তপ॑দ্যুচ্যতে॒ তদ॑স্যৈ॒ জন্মোপ॑হূতগ্ং রথন্ত॒রগ্ং স॒হ পৃ॑থি॒ব্যেত্যা॑হে॒ [স॒হ পৃ॑থি॒ব্যেত্যা॑হ, ইযং-বৈঁ] 36
যং-বৈঁ র॑থন্ত॒রমি॒মামে॒ব স॒হান্না-দ্যে॒নোপ॑ হ্বযত॒ উপ॑হূতং-বাঁমদে॒ব্যগ্ং স॒হান্তরি॑ক্ষে॒ণেত্যা॑হ প॒শবো॒ বৈ বা॑মদে॒ব্য-ম্প॒শূনে॒ব স॒হান্তরি॑ক্ষে॒ণোপ॑ হ্বযত॒ উপ॑হূত-ম্বৃ॒হ-থ্স॒হ দি॒বেত্যা॑হৈ॒রং-বৈঁ বৃ॒হদিরা॑মে॒ব স॒হ দি॒বোপ॑ হ্বযত॒ উপ॑হূতা-স্স॒প্ত হোত্রা॒ ইত্যা॑হ॒ হোত্রা॑ এ॒বোপ॑ হ্বযত॒ উপ॑হূতা ধে॒নু- [উপ॑হূতা ধে॒নুঃ, স॒হর্​ষ॒ভেত্যা॑হ] 37
-স্স॒হর্​ষ॒ভেত্যা॑হ মিথু॒নমে॒বোপ॑ হ্বযত॒ উপ॑হূতো ভ॒ক্ষ-স্সখেত্যা॑হ সোমপী॒থমে॒বোপ॑ হ্বযত॒ উপ॑হূ॒তাঁ(4) হো ইত্যা॑হা॒-ঽঽত্মান॑মে॒বোপ॑ হ্বযত আ॒ত্মা হ্যুপ॑হূতানাং॒-বঁসি॑ষ্ঠ॒ ইডা॒মুপ॑ হ্বযতে প॒শবো॒ বা ইডা॑ প॒শূনে॒বোপ॑ হ্বযতে চ॒তুরুপ॑ হ্বযতে॒ চতু॑ষ্পাদো॒ হি প॒শবো॑ মান॒বীত্যা॑হ॒ মনু॒র্​হ্যে॑তা- [মনু॒র্​হ্যে॑তাম্, অগ্রে ঽপ॑শ্য-] 38
-মগ্রে ঽপ॑শ্য-দ্ঘৃ॒তপ॒দীত্যা॑হ॒ য দে॒বাস্যৈ॑ প॒দা-দ্ঘৃ॒তমপী᳚ড্যত॒ তস্মা॑দে॒বমা॑হ মৈত্রাবরু॒ণীত্যা॑হ মি॒ত্রাবরু॑ণৌ॒ হ্যে॑নাগ্ং স॒মৈর॑যতা॒-ম্ব্রহ্ম॑ দে॒বকৃ॑ত॒-মুপ॑হূত॒মিত্যা॑হ॒ ব্রহ্মৈ॒বোপ॑ হ্বযতে॒ দৈব্যা॑ অদ্ধ্ব॒র্যব॒ উপ॑হূতা॒ উপ॑হূতা মনু॒ষ্যা॑ ইত্যা॑হ দেবমনু॒ষ্যানে॒বোপ॑ হ্বযতে॒ য ই॒মং-যঁ॒জ্ঞমবা॒ন্॒ যে য॒জ্ঞপ॑তিং॒-বঁর্ধা॒নিত্যা॑হ [ ] 39
য॒জ্ঞায॑ চৈ॒ব যজ॑মানায চা॒ ঽঽশিষ॒মা শা᳚স্ত॒ উপ॑হূতে॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী ইত্যা॑হ॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী এ॒বোপ॑ হ্বযতে পূর্ব॒জে ঋ॒তাব॑রী॒ ইত্যা॑হ পূর্ব॒জে হ্যে॑তে ঋ॒তাব॑রী দে॒বী দে॒বপু॑ত্রে॒ ইত্যা॑হ দে॒বী হ্যে॑তে দে॒বপু॑ত্রে॒ উপ॑হূতো॒-ঽযং ঁযজ॑মান॒ ইত্যা॑হ॒ যজ॑মানমে॒বোপ॑ হ্বযত॒ উত্ত॑রস্যা-ন্দেবয॒জ্যাযা॒মুপ॑হূতো॒ ভূয॑সি হবি॒ষ্কর॑ণ॒ উপ॑হূতো দি॒ব্যে ধাম॒ন্নুপ॑হূত॒ [ধাম॒ন্নুপ॑হূতঃ, ইত্যা॑হ] 40
ইত্যা॑হ প্র॒জা বা উত্ত॑রা দেবয॒জ্যা প॒শবো॒ ভূযো॑ হবি॒ষ্কর॑ণগ্ং সুব॒র্গো লো॒কো দি॒ব্য-ন্ধামে॒দম॑-সী॒দম॒সীত্যে॒ব য॒জ্ঞস্য॑ প্রি॒য-ন্ধামোপ॑ হ্বযতে॒ বিশ্ব॑মস্য প্রি॒য-মুপ॑হূত॒মিত্যা॒হা-ছ॑ম্বট্কারমে॒বোপ॑ হ্বযতে ॥ 41 ॥
(আ॒হ॒ - ধে॒নু- রে॒তাং - ঁবর্ধা॒নিত্যা॑হ॒ - ধাম॒ন্নুপ॑হূত॒ - শ্চতু॑স্ত্রিগ্ংশচ্চ ) (অ. 7)
প॒শবো॒ বা ইডা᳚ স্ব॒যমা দ॑ত্তে॒ কাম॑মে॒বা-ঽঽত্মনা॑ পশূ॒নামা দ॑ত্তে॒ ন হ্য॑ন্যঃ কাম॑-ম্পশূ॒না-ম্প্র॒যচ্ছ॑তি বা॒চস্পত॑যে ত্বা হু॒ত-ম্প্রা-ঽশ্ঞা॒মীত্যা॑হ॒ বাচ॑মে॒ব ভা॑গ॒ধেযে॑ন প্রীণাতি॒ সদ॑স॒স্পত॑যে ত্বা হু॒ত-ম্প্রা-ঽশ্ঞা॒মীত্যা॑হ স্ব॒গাকৃ॑ত্যৈ চতুরব॒ত্ত-ম্ভ॑বতি হ॒বির্বৈ চ॑তুরব॒ত্ত-ম্প॒শব॑শ্চতুরব॒ত্তং-যঁদ্ধোতা᳚ প্রাশ্ঞী॒যাদ্ধোতা- [প্রাশ্ঞী॒যাদ্ধোতা᳚, আর্তি॒মার্চ্ছে॒দ্য-] 42
-ঽঽর্তি॒মার্চ্ছে॒দ্য-দ॒গ্নৌ জু॑হু॒যা-দ্রু॒দ্রায॑ প॒শূনপি॑ দদ্ধ্যাদপ॒শুর্যজ॑মান-স্স্যা-দ্বা॒চস্পত॑যে ত্বা হু॒ত-ম্প্রা-ঽশ্ঞা॒মীত্যা॑হ প॒রোক্ষ॑মে॒বৈন॑-জ্জুহোতি॒ সদ॑স॒স্পত॑যে ত্বা হু॒ত-ম্প্রাশ্ঞা॒মীত্যা॑হ স্ব॒গাকৃ॑ত্যৈ॒ প্রাশ্ঞ॑ন্তি তী॒র্থ এ॒ব প্রাশ্ঞ॑ন্তি॒ দক্ষি॑ণা-ন্দদাতি তী॒র্থ এ॒ব দক্ষি॑ণা-ন্দদাতি॒ বি বা এ॒তদ্য॒জ্ঞ- [বি বা এ॒তদ্য॒জ্ঞম্, ছি॒ন্দ॒ন্তি॒ যন্ম॑দ্ধ্য॒তঃ] 43
-ঞ্ছি॑ন্দন্তি॒ যন্ম॑দ্ধ্য॒তঃ প্রা॒শ্ঞন্ত্য॒দ্ভি-র্মা᳚র্জযন্ত॒ আপো॒ বৈ সর্বা॑ দে॒বতা॑ দে॒বতা॑ভিরে॒ব য॒জ্ঞগ্ং স-ন্ত॑ন্বন্তি দে॒বা বৈ য॒জ্ঞা-দ্রু॒দ্রম॒ন্তরা॑য॒ন্​থ্স য॒জ্ঞম॑বিদ্ধ্য॒-ত্ত-ন্দে॒বা অ॒ভি সম॑গচ্ছন্ত॒ কল্প॑তা-ন্ন ই॒দমিতি॒ তে᳚-ঽব্রুব॒ন্-থ্স্বি॑ষ্টং॒-বৈঁ ন॑ ই॒দ-ম্ভ॑বিষ্যতি॒ যদি॒মগ্ং রা॑ধযি॒ষ্যাম॒ ইতি॒ ত-থ্স্বি॑ষ্ট॒কৃতঃ॑ স্বিষ্টকৃ॒ত্ত্ব-ন্তস্যা ঽঽবি॑দ্ধ॒-ন্নি- [-ঽঽবি॑দ্ধ॒-ন্নিঃ, অ॒কৃ॒ন্ত॒ন্॒. যবে॑ন॒] 44
-র॑কৃন্ত॒ন্॒. যবে॑ন॒ সম্মি॑ত॒-ন্তস্মা᳚-দ্যবমা॒ত্রমব॑ দ্যে॒-দ্যজ্জ্যাযো॑-ঽব॒-দ্যে-দ্রো॒পযে॒-ত্ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ যদুপ॑ চ স্তৃণী॒যাদ॒ভি চ॑ ঘা॒রযে॑দুভযত-স্সগ্গ্​শ্বা॒যি কু॑র্যাদব॒দাযা॒ভি ঘা॑রযতি॒ দ্বি-স্সম্প॑দ্যতে দ্বি॒পা-দ্যজ॑মানঃ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ য-ত্তি॑র॒শ্চীন॑-মতি॒-হরে॒দন॑ভি-বিদ্ধং-যঁ॒জ্ঞস্যা॒ভি বি॑দ্ধ্যে॒দগ্রে॑ণ॒ পরি॑ হরতি তী॒র্থেনৈ॒ব পরি॑ হরতি॒ ত-ত্পূ॒ষ্ণে পর্য॑হর॒ন্ত- [পর্য॑হর॒ন্তত্, পূ॒ষা] 45
-ত্পূ॒ষা প্রাশ্য॑ দ॒তো॑-ঽরুণ॒-ত্তস্মা᳚-ত্পূ॒ষা প্র॑পি॒ষ্টভা॑গো-ঽদ॒ন্তকো॒ হি ত-ন্দে॒বা অ॑ব্রুব॒ন্ বি বা অ॒যমা᳚র্ধ্যপ্রাশিত্রি॒যো বা অ॒যম॑ভূ॒দিতি॒ ত-দ্বৃহ॒স্পত॑যে॒ পর্য॑হর॒ন্-থ্সো॑-ঽবিভে॒-দ্বৃহ॒স্পতি॑রি॒ত্থং-বাঁব স্য আর্তি॒মা-ঽরি॑ষ্য॒তীতি॒ স এ॒ত-ম্মন্ত্র॑মপশ্য॒-থ্সূর্য॑স্য ত্বা॒ চক্ষু॑ষা॒ প্রতি॑ পশ্যা॒মীত্য॑ব্রবী॒ন্ন হি সূর্য॑স্য॒ চক্ষুঃ॒ [চক্ষুঃ॑, কি-ঞ্চ॒ন] 46
কি-ঞ্চ॒ন হি॒নস্তি॒ সো॑-ঽবিভে-ত্প্রতিগৃ॒হ্ণন্ত॑-ম্মা হিগ্ংসিষ্য॒তীতি॑ দে॒বস্য॑ ত্বা সবি॒তুঃ প্র॑স॒বে᳚-ঽশ্বিনো᳚ র্বা॒হুভ্যা᳚-ম্পূ॒ষ্ণো হস্তা᳚ভ্যা॒-ম্প্রতি॑ গৃহ্ণা॒মীত্য॑ব্রবী-থ্সবি॒তৃপ্র॑সূত এ॒বৈন॒দ্ব্রহ্ম॑ণা দে॒বতা॑ভিঃ॒ প্রত্য॑গৃহ্ণা॒-থ্সো॑-ঽবিভে-ত্প্রা॒শ্ঞন্ত॑-ম্মা হিগ্ংসিষ্য॒তীত্য॒গ্নেস্ত্বা॒ ঽঽস্যে॑ন॒ প্রা-ঽশ্ঞা॒মীত্য॑ব্রবী॒ন্ন হ্য॑গ্নেরা॒স্য॑-ঙ্কিঞ্চ॒ন হি॒নস্তি॒ সো॑-ঽবিভে॒- [সো॑-ঽবিভেত্, প্রাশি॑তম্মা-] 47
-ত্প্রাশি॑তম্মা-হিগ্ংসিষ্য॒তীতি॑ ব্রাহ্ম॒ণস্যো॒দরে॒ণেত্য॑ ব্রবী॒ন্ন হি ব্রা᳚হ্ম॒ণস্যো॒দর॒-ঙ্কি-ঞ্চ॒ন হি॒নস্তি॒ বৃহ॒স্পতে॒র্ব্রহ্ম॒ণেতি॒ স হি ব্রহ্মি॒ষ্ঠো-ঽপ॒ বা এ॒তস্মা᳚-ত্প্রা॒ণাঃ ক্রা॑মন্তি॒ যঃ প্রা॑শি॒ত্র-ম্প্রা॒শ্ঞাত্য॒দ্ভি-র্মা᳚র্জযি॒ত্বা প্রা॒ণান্-থ্স-ম্মৃ॑শতে॒-ঽমৃতং॒-বৈঁ প্রা॒ণা অ॒মৃত॒মাপঃ॑ প্রা॒ণানে॒ব য॑থাস্থা॒নমুপ॑ হ্বযতে ॥ 48 ॥
(প্রা॒শ্ঞী॒যাদ্ধোতা॑ - য॒জ্ঞং - নি - র॑হর॒ন্ত - চ্চক্ষু॑ - রা॒স্য॑-ঙ্কিঞ্চ॒ন হি॒নস্তি॒ সো॑-ঽবিভে॒ - চ্চতু॑শ্চত্বারিগ্ংশচ্চ ) (অ. 8)
অ॒গ্নীধ॒ আ দ॑ধা-ত্য॒গ্নিমু॑খা-নে॒বর্তূ-ন্প্রী॑ণাতি স॒মিধ॒মা দ॑ধা॒ত্যুত্ত॑রাসা॒-মাহু॑তীনা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যা॒ অথো॑ স॒মিদ্ব॑ত্যে॒ব জু॑হোতি পরি॒ধীন্-থ্স-ম্মা᳚র্​ষ্টি পু॒নাত্যে॒বৈনা᳚ন্-থ্স॒কৃ-থ্স॑কৃ॒-থ্স-ম্মা᳚র্​ষ্টি॒ পরা॑ঙিব॒ হ্যে॑তর্​হি॑ য॒জ্ঞশ্চ॒তু-স্সম্প॑দ্যতে॒ চতু॑ষ্পাদঃ প॒শবঃ॑ প॒শূনে॒বাব॑ রুন্ধে॒ ব্রহ্ম॒-ন্প্রস্থা᳚স্যাম॒ ইত্যা॒হাত্র॒ বা এ॒তর্​হি॑ য॒জ্ঞ-শ্শ্রি॒তো [য॒জ্ঞ-শ্শ্রি॒তঃ, যত্র॑ ব্র॒হ্মা] 49
যত্র॑ ব্র॒হ্মা যত্রৈ॒ব য॒জ্ঞ-শ্শ্রি॒তস্তত॑ এ॒বৈন॒মা র॑ভতে॒ যদ্ধস্তে॑ন প্র॒মীবে᳚দ্বেপ॒ন-স্স্যা॒দ্যচ্ছী॒র্​ষ্ণা শী॑র্​ষক্তি॒মান্-থ্স্যা॒দ্য-ত্তূ॒ষ্ণীমাসী॒তা ঽস॑ম্প্রত্তো য॒জ্ঞ-স্স্যা॒-ত্প্রতি॒ষ্ঠেত্যে॒ব ব্রূ॑যা-দ্বা॒চি বৈ য॒জ্ঞ-শ্শ্রি॒তো যত্রৈ॒ব য॒জ্ঞ-শ্শ্রি॒তস্তত॑ এ॒বৈন॒গ্ং॒ স-ম্প্র য॑চ্ছতি॒ দেব॑ সবিতরে॒ত-ত্তে॒ প্রা- [সবিতরে॒ত-ত্তে॒ প্র, আ॒হেত্যা॑হ॒] 50
-ঽঽহেত্যা॑হ॒ প্রসূ᳚ত্যৈ॒ বৃহ॒স্পতি॑ র্ব্র॒হ্মেত্যা॑হ॒ স হি ব্রহ্মি॑ষ্ঠ॒-স্স য॒জ্ঞ-ম্পা॑হি॒ স য॒জ্ঞপ॑তি-ম্পাহি॒ স মা-ম্পা॒হীত্যা॑হ য॒জ্ঞায॒ যজ॑মানাযা॒-ঽঽত্মনে॒ তেভ্য॑ এ॒বা-ঽঽশিষ॒মা শা॒স্তে-ঽনা᳚র্ত্যা আ॒শ্রাব্যা॑-ঽঽহ দে॒বান্. য॒জেতি॑ ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদন্তী॒ষ্টা দে॒বতা॒ অথ॑ কত॒ম এ॒তে দে॒বা ইতি॒ ছন্দা॒গ্ং॒সীতি॑ ব্রূযা-দ্গায॒ত্রী-ন্ত্রি॒ষ্টুভ॒- [ব্রূযা-দ্গায॒ত্রী-ন্ত্রি॒ষ্টুভ᳚ম্, জগ॑তী॒-] 51
ঞ্জগ॑তী॒-মিত্যথো॒ খল্বা॑হুর্ব্রাহ্ম॒ণা বৈ ছন্দা॒গ্ং॒সীতি॒ তানে॒ব ত-দ্য॑জতি দে॒বানাং॒-বাঁ ই॒ষ্টা দে॒বতা॒ আস॒ন্নথা॒গ্নির্নোদ॑জ্বল॒-ত্ত-ন্দে॒বা আহু॑তীভি-রনূযা॒জেষ্বন্ব॑-বিন্দ॒ন্॒. যদ॑নূযা॒জান্. যজ॑ত্য॒গ্নিমে॒ব ত-থ্সমি॑ন্ধ এ॒তদু॒র্বৈ নামা॑-ঽঽসু॒র আ॑সী॒-থ্স এ॒তর্​হি॑ য॒জ্ঞস্যা॒ ঽঽশিষ॑মবৃঙ্ক্ত॒ য-দ্ব্রূ॒যাদে॒ত- [য-দ্ব্রূ॒যাদে॒তত্, উ॒ দ্যা॒বা॒পৃ॒থি॒বী॒ ভ॒দ্র-ম॑ভূ॒-] 52
-দু॑ দ্যাবাপৃথিবী ভ॒দ্র-ম॑ভূ॒-দিত্যে॒তদু॑-মে॒বা-ঽঽসু॒রং-যঁ॒জ্ঞস্যা॒-ঽঽশিষ॑-ঙ্গমযেদি॒দ-ন্দ্যা॑বাপৃথিবী ভ॒দ্রম॑ভূ॒দিত্যে॒ব ব্রূ॑যা॒-দ্যজ॑মানমে॒ব য॒জ্ঞস্যা॒-ঽঽশিষ॑-ঙ্গময॒ত্যার্ধ্ম॑ সূক্তবা॒কমু॒ত ন॑মোবা॒কমি-ত্যা॑হে॒দম॑রা॒-থ্স্মেতি॒ বাবৈতদা॒হোপ॑শ্রিতো দি॒বঃ পৃ॑থি॒ব্যোরিত্যা॑হ॒ দ্যাবা॑পৃথি॒ব্যোর্​হি য॒জ্ঞ উপ॑শ্রিত॒ ওম॑ন্বতী তে॒-ঽস্মিন্. য॒জ্ঞে য॑জমান॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী [ ] 53
স্তা॒মিত্যা॑হা॒ ঽঽশিষ॑মে॒বৈতামা শা᳚স্তে॒ যদ্ব্রূ॒যা-থ্সূ॑পাবসা॒না চ॑ স্বদ্ধ্যবসা॒না চেতি॑ প্র॒মাযু॑কো॒ যজ॑মান-স্স্যাদ্য॒দা হি প্র॒মীয॒তে ঽথে॒মামু॑পাব॒স্যতি॑ সূপচর॒ণা চ॑ স্বধিচর॒ণা চেত্যে॒ব ব্রূ॑যা॒-দ্বরী॑যসীমে॒বাস্মৈ॒ গব্যূ॑তি॒মা শা᳚স্তে॒ ন প্র॒মাযু॑কো ভবতি॒ তযো॑রা॒বিদ্য॒গ্নিরি॒দগ্ং হ॒বির॑জুষ॒তেত্যা॑হ॒ যা অযা᳚ক্ষ্ম [ ] 54
দে॒বতা॒স্তা অ॑রীরধা॒মেতি॒ বাবৈতদা॑হ॒ যন্ন নি॑র্দি॒শে-ত্প্রতি॑বেশং-যঁ॒জ্ঞস্যা॒ ঽঽশীর্গ॑চ্ছে॒দা শা᳚স্তে॒-ঽযং-যঁজ॑মানো॒-ঽসাবিত্যা॑হ নি॒র্দিশ্যৈ॒বৈনগ্ং॑ সুব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑ময॒ত্যাযু॒রা শা᳚স্তে সুপ্রজা॒স্ত্বমা শা᳚স্ত॒ ইত্যা॑হা॒ ঽশিষ॑মে॒বৈ তামা শা᳚স্তে সজাতবন॒স্যামা শা᳚স্ত॒ ইত্যা॑হ প্রা॒ণা বৈ স॑জা॒তাঃ প্রা॒ণানে॒ব [ ] 55
নান্তরে॑তি॒ তদ॒গ্নির্দে॒বো দে॒বেভ্যো॒ বন॑তে ব॒যম॒গ্নের্মানু॑ষা॒ ইত্যা॑হা॒গ্নির্দে॒বেভ্যো॑ বনু॒তে ব॒য-ম্ম॑নু॒ষ্যে᳚ভ্য॒ ইতি॒ বাবৈতদা॑হে॒হ গতি॑র্বা॒মস্যে॒দ-ঞ্চ॒ নমো॑ দে॒বেভ্য॒ ইত্যা॑হ॒ যাশ্চৈ॒ব দে॒বতা॒ যজ॑তি॒ যাশ্চ॒ ন তাভ্য॑ এ॒বোভযী᳚ভ্যো॒ নম॑স্করোত্যা॒ত্মনো-ঽনা᳚র্ত্যৈ ॥ 56 ॥
(শ্রি॒তঃ - তে॒ প্র - ত্রি॒ষ্টুভ॑ - মে॒ত-দ্- দ্যাবা॑পৃথি॒বী - যা অযা᳚ক্ষ্ম- প্রা॒ণানে॒ব - ষট্চ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ ) (অ. 9)
দে॒বা বৈ য॒জ্ঞস্য॑ স্বগাক॒র্তার॒-ন্নাবি॑ন্দ॒-ন্তে শং॒​যুঁ-ম্বা॑র্​হস্প॒ত্যম॑ব্রুবন্নি॒ম-ন্নো॑ য॒জ্ঞগ্গ্​ স্ব॒গা কু॒র্বিতি॒ সো᳚-ঽব্রবী॒দ্বরং॑-বৃঁণৈ॒ যদে॒বা-ব্রা᳚হ্মণো॒ক্তো-ঽশ্র॑দ্দধানো॒ যজা॑তৈ॒ সা মে॑ য॒জ্ঞস্যা॒-ঽঽশীর॑স॒দিতি॒ তস্মা॒-দ্য-দ্ব্রা᳚হ্মণো॒ক্তো-ঽশ্র॑দ্দধানো॒ যজ॑তে শং॒​যুঁমে॒ব তস্য॑ বার্​হস্প॒ত্যং-যঁ॒জ্ঞস্যা॒ ঽঽশীর্গ॑চ্ছত্যে॒ত-ন্মমেত্য॑ব্রবী॒-ত্কি-ম্মে᳚ প্র॒জাযা॒ [প্র॒জাযাঃ᳚, ইতি॒ যো॑-ঽপগু॒রাতৈ॑] 57
ইতি॒ যো॑-ঽপগু॒রাতৈ॑ শ॒তেন॑ যাতযা॒দ্যো নি॒হন॑-থ্স॒হস্রে॑ণ যাতযা॒দ্যো লোহি॑ত-ঙ্ক॒রব॒দ্যাব॑তঃ প্র॒স্কদ্য॑ পা॒গ্ং॒সূন্-থ্স॑-ঙ্গৃ॒হ্ণা-ত্তাব॑ত-স্সং​বঁথ্স॒রা-ন্পি॑তৃলো॒ক-ন্ন প্রজা॑না॒দিতি॒ তস্মা᳚-দ্ব্রাহ্ম॒ণায॒ নাপ॑ গুরেত॒ ন নি হ॑ন্যা॒ন্ন লোহি॑ত-ঙ্কুর্যাদে॒তাব॑তা॒ হৈন॑সা ভবতি॒ তচ্ছং॒​যোঁরা বৃ॑ণীমহ॒ ইত্যা॑হ য॒জ্ঞমে॒ব ত-থ্স্ব॒গা ক॑রোতি॒ ত- [ত-থ্স্ব॒গা ক॑রোতি॒ তত্, শং॒​যোঁরা] 58
-চ্ছং॒​যোঁরা বৃ॑ণীমহ॒ ইত্যা॑হ শং॒​যুঁমে॒ব বা॑র্​হস্প॒ত্য-ম্ভা॑গ॒ধেযে॑ন॒ সম॑র্ধযতি গা॒তুং-যঁ॒জ্ঞায॑ গা॒তুং-যঁ॒জ্ঞপ॑তয॒ ইত্যা॑হা॒ ঽঽশিষ॑মে॒বৈ তামা শা᳚স্তে॒ সোমং॑-যঁজতি॒ রেত॑ এ॒ব ত-দ্দ॑ধাতি॒ ত্বষ্টা॑রং-যঁজতি॒ রেত॑ এ॒ব হি॒ত-ন্ত্বষ্টা॑ রূ॒পাণি॒ বি ক॑রোতি দে॒বানা॒-ম্পত্নী᳚র্যজতি মিথুন॒ত্বাযা॒গ্নি-ঙ্গৃ॒হপ॑তিং-যঁজতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ জা॒মি বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॑ ক্রিযতে॒ [ক্রিযতে, যদাজ্যে॑ন] 59
যদাজ্যে॑ন প্রযা॒জা ই॒জ্যন্ত॒ আজ্যে॑ন পত্নীসং​যাঁ॒জা ঋচ॑ম॒নূচ্য॑ পত্নীসং​যাঁ॒জানা॑মৃ॒চা য॑জ॒ত্যজা॑মিত্বা॒যাথো॑ মিথুন॒ত্বায॑ প॒ঙ্ক্তি প্রা॑যণো॒ বৈ য॒জ্ঞঃ প॒ঙ্ক্ত্যু॑দযনঃ॒ পঞ্চ॑ প্রযা॒জা ই॑জ্যন্তে চ॒ত্বারঃ॑ পত্নীসং​যাঁ॒জা-স্স॑মিষ্টয॒জুঃ প॑ঞ্চ॒ম-ম্প॒ঙ্ক্তিমে॒বানু॑ প্র॒যন্তি॑ প॒ঙ্ক্তিমনূদ্য॑ন্তি ॥ 60 ॥
(প্র॒জাযাঃ᳚ - করোতি॒ তত্ - ক্রি॑যতে॒ - ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশচ্চ ) (অ. 10)
যু॒ক্ষ্বাহি দে॑ব॒হূত॑মা॒গ্ং॒ অশ্বাগ্ং॑ অগ্নে র॒থীরি॑ব । নি হোতা॑ পূ॒র্ব্য-স্স॑দঃ ॥ উ॒ত নো॑ দেব দে॒বাগ্ং অচ্ছা॑ বোচো বি॒দুষ্ট॑রঃ । শ্রদ্বিশ্বা॒ বার্যা॑ কৃধি ॥ ত্বগ্ং হ॒ যদ্য॑বিষ্ঠ্॒য সহ॑স-স্সূনবাহুত । ঋ॒তাবা॑ য॒জ্ঞিযো॒ ভুবঃ॑ ॥ অ॒যম॒গ্নি-স্স॑হ॒স্রিণো॒ বাজ॑স্য শ॒তিন॒স্পতিঃ॑ । মূ॒র্ধা ক॒বী র॑যী॒ণাম্ ॥ ত-ন্নে॒মিমৃ॒ভবো॑ য॒থা ঽঽন॑মস্ব॒ সহূ॑তিভিঃ । নেদী॑যো য॒জ্ঞ- [য॒জ্ঞম্, অ॒ঙ্গি॒রঃ॒ ।] 61
-ম॑ঙ্গিরঃ ॥ তস্মৈ॑ নূ॒ নম॒ভিদ্য॑বে বা॒চা বি॑রূপ॒ নিত্য॑যা । বৃষ্ণে॑ চোদস্ব সুষ্টু॒তিম্ ॥ কমু॑ ষ্বিদস্য॒ সেন॑যা॒-ঽগ্নেরপা॑কচক্ষসঃ । প॒ণি-ঙ্গোষু॑ স্তরামহে ॥ মা নো॑ দে॒বানাং॒-বিঁশঃ॑ প্রস্না॒তীরি॑বো॒স্রাঃ । কৃ॒শ-ন্ন হা॑সু॒রঘ্নি॑যাঃ ॥ মা নঃ॑ সমস্য দূ॒ঢ্যঃ॑ পরি॑দ্বেষসো অগ্ং হ॒তিঃ । ঊ॒র্মির্ন নাব॒মা ব॑ধীত্ ॥ নম॑স্তে অগ্ন॒ ওজ॑সে গৃ॒ণন্তি॑ দেব কৃ॒ষ্টযঃ॑ । অমৈ॑- [অমৈঃ᳚, অ॒মিত্র॑মর্দয ।] 62
-র॒মিত্র॑মর্দয ॥ কু॒বিথ্​সুনো॒ গবি॑ষ্ট॒যে-ঽগ্নে॑ সং॒​বেঁষি॑ষো র॒যিম্ । উরু॑কৃদু॒রু ণ॑স্কৃধি ॥ মা নো॑ অ॒স্মি-ন্ম॑হাধ॒নে পরা॑ বর্গ্ভার॒ভৃদ্য॑থা । সং॒​বঁর্গ॒গ্ং॒ সগ্ং র॒যি-ঞ্জ॑য ॥ অ॒ন্যম॒স্মদ্ভি॒যা ই॒যমগ্নে॒ সিষ॑ক্তু দু॒চ্ছুনা᳚ । বর্ধা॑ নো॒ অম॑ব॒চ্ছবঃ॑ ॥ যস্যাজু॑ষন্নম॒স্বিন॒-শ্শমী॒মদু॑র্মখস্যবা । ত-ঙ্ঘেদ॒গ্নির্বৃ॒ধা-ঽব॑তি ॥ পর॑স্যা॒ অধি॑ [ ] 63
সং॒​বঁতো-ঽব॑রাগ্ং অ॒ভ্যা ত॑র । যত্রা॒হমস্মি॒ তাগ্ং অ॑ব ॥ বি॒দ্মা হি তে॑ পু॒রা ব॒যমগ্নে॑ পি॒তুর্যথাব॑সঃ । অধা॑ তে সু॒ম্নমী॑মহে ॥ য উ॒গ্র ই॑ব শর্য॒হা তি॒গ্মশৃ॑ঙ্গো॒ ন বগ্ংস॑গঃ । অগ্নে॒ পুরো॑ রু॒রোজি॑থ ॥ সখা॑য॒-স্সং-বঃ॑ ঁসং॒​যঁঞ্চ॒মিষ॒গ্গ্॒ স্তোম॑-ঞ্চা॒গ্নযে᳚ । বর্​ষি॑ষ্ঠায ক্ষিতী॒নামূ॒র্জো নপ্ত্রে॒ সহ॑স্বতে ॥ সগ্ং স॒মিদ্যু॑বসে বৃষ॒ন্ন -গ্নে॒ বিশ্বা᳚ন্য॒র্য আ । ই॒ডস্প॒দে সমি॑ধ্যসে॒ স নো॒ বসূ॒ন্যা ভ॑র । প্রজা॑পতে॒, স বে॑দ॒, সোমা॑ পূষণে॒, মৌ দে॒বৌ ॥ 64 ॥
(য॒জ্ঞ - মমৈ॒ - রধি॑ - বৃষ॒ - ন্নেকা॒ন্ন বিগ্ং॑শ॒তিশ্চ॑ ) (অ. 11)
উ॒শন্ত॑স্ত্বা হবামহ উ॒শন্ত॒-স্সমি॑ধীমহি । উ॒শন্নু॑শ॒ত আ ব॑হ পি॒তৄন্. হ॒বিষে॒ অত্ত॑বে ॥ ত্বগ্ং সো॑ম॒ প্রচি॑কিতো মনী॒ষা ত্বগ্ং রজি॑ষ্ঠ॒মনু॑ নেষি॒ পন্থা᳚ম্ । তব॒ প্রণী॑তী পি॒তরো॑ ন ইন্দো দে॒বেষু॒ রত্ন॑ম ভজন্ত॒ ধীরাঃ᳚ ॥ ত্বযা॒ হি নঃ॑ পি॒তরঃ॑ সোম॒ পূর্বে॒ কর্মা॑ণি চ॒ক্রুঃ প॑বমান॒ ধীরাঃ᳚ । ব॒ন্বন্নবা॑তঃ পরি॒ধীগ্ং রপো᳚র্ণু বী॒রেভি॒রশ্বৈ᳚র্ম॒ঘবা॑ ভবা [ভব, নঃ॒ ।] 65
নঃ ॥ ত্বগ্ং সো॑ম পি॒তৃভিঃ॑ সং​বিঁদা॒নো-ঽনু॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী আ ত॑তন্থ । তস্মৈ॑ ত ইন্দো হ॒বিষা॑ বিধেম ব॒যগ্গ্​ স্যা॑ম॒ পত॑যো রযী॒ণাম্ ॥ অগ্নি॑ষ্বাত্তাঃ পিতর॒ এহ গ॑চ্ছত॒ সদঃ॑ সদ-স্সদত সুপ্রণীতযঃ । অ॒ত্তা হ॒বীগ্ংষি॒ প্রয॑তানি ব॒র্॒হিষ্যথা॑ র॒যিগ্ং সর্ব॑বীর-ন্দধাতন ॥ বর্​হি॑ষদঃ পিতর ঊ॒ত্য॑র্বাগি॒মা বো॑ হ॒ব্যা চ॑কৃমা জু॒ষদ্ধ্ব᳚ম্ । ত আ গ॒তা-ঽব॑সা॒ শ-ন্ত॑মে॒না-ঽথা॒-ঽস্মভ্য॒গ্ং॒ [-ঽস্মভ্য᳚ম্, শং-যোঁর॑র॒পো দ॑ধাত ।] 66
শং-যোঁর॑র॒পো দ॑ধাত ॥ আ-ঽহ-ম্পি॒তৄন্-থ্সু॑বি॒দত্রাগ্ং॑ অবিথ্সি॒ নপা॑ত-ঞ্চ বি॒ক্রম॑ণ-ঞ্চ॒ বিষ্ণোঃ᳚ । ব॒র্॒হি॒ষদো॒ যে স্ব॒ধযা॑ সু॒তস্য॒ ভজ॑ন্ত পি॒ত্বস্ত ই॒হা-ঽঽ গ॑মিষ্ঠাঃ ॥ উপ॑হূতাঃ পি॒তরঃ॑ সো॒ম্যাসো॑ বর্​হি॒ষ্যে॑ষু নি॒ধিষু॑ প্রি॒যেষু॑ । ত আ গ॑মন্তু॒ ত ই॒হ শ্রু॑ব॒ন্ত্বধি॑ ব্রুবন্তু॒ তে অ॑বন্ত্ব॒স্মান্ ॥ উদী॑রতা॒মব॑র॒ উ-ত্পরা॑স॒ উন্ম॑দ্ধ্য॒মাঃ পি॒তরঃ॑ সো॒ম্যাসঃ॑ । অসুং॒- [অসু᳚ম্, য ঈ॒যুর॑ বৃ॒কা] 67
-ঁয ঈ॒যুর॑ বৃ॒কা ঋ॑ত॒জ্ঞাস্তে নো॑-ঽবন্তু পি॒তরো॒ হবে॑ষু ॥ ই॒দ-ম্পি॒তৃভ্যো॒ নমো॑ অস্ত্ব॒দ্য যে পূর্বা॑সো॒ য উপ॑রাস ঈ॒যুঃ । যে পার্থি॑বে॒ রজ॒স্যা নিষ॑ত্তা॒ যে বা॑ নূ॒নগ্ং সু॑বৃ॒জনা॑সু বি॒ক্ষু ॥ অধা॒ যথা॑ নঃ পি॒তরঃ॒ পরা॑সঃ প্র॒ত্নাসো॑ অগ্ন ঋ॒তমা॑শুষা॒ণাঃ । শুচীদ॑য॒-ন্দীধি॑তি মুক্থ॒শাসঃ॒, ক্ষামা॑ ভি॒ন্দন্তো॑ অরু॒ণীরপ॑ ব্রন্ন্ ॥ যদ॑গ্নে [যদ॑গ্নে, ক॒ব্য॒বা॒হ॒ন॒ পি॒তৄন্] 68
কব্যবাহন পি॒তৄন্. যক্ষ্যৃ॑তা॒বৃধঃ॑ । প্র চ॑ হ॒ব্যানি॑ বক্ষ্যসি দে॒বেভ্য॑শ্চ পি॒তৃভ্য॒ আ ॥ ত্বম॑গ্ন ঈডি॒তো জা॑তবে॒দো-ঽবা᳚ড্ঢ॒ব্যানি॑ সুর॒ভীণি॑ কৃ॒ত্বা । প্রাদাঃ᳚ পি॒তৃভ্যঃ॑ স্ব॒ধযা॒ তে অ॑ক্ষন্ন॒দ্ধি ত্ব-ন্দে॑ব॒ প্রয॑তা হ॒বীগ্ংষি॑ ॥ মাত॑লী ক॒ব্যৈর্য॒মো অঙ্গি॑রোভি॒ র্বৃহ॒স্পতি॒র্॒ ঋক্ব॑ভি র্বাবৃধা॒নঃ । যাগ্​শ্চ॑ দে॒বা বা॑বৃ॒ধুর্যে চ॑ দে॒বান্-থ্স্বাহা॒-ঽন্যে স্ব॒ধযা॒-ঽন্যে ম॑দন্তি ॥ 69 ॥
ই॒মং-যঁ॑ম প্রস্ত॒রমাহি সীদাঙ্গি॑রোভিঃ পি॒তৃভিঃ॑ সং​বিঁদা॒নঃ । আত্বা॒ মন্ত্রাঃ᳚ কবিশ॒স্তা ব॑হন্ত্বে॒না রা॑জন্. হ॒বিষা॑ মাদযস্ব ॥ অঙ্গি॑রোভি॒রা গ॑হি য॒জ্ঞিযে॑ভি॒র্যম॑ বৈরূ॒পৈরি॒হ মা॑দযস্ব । বিব॑স্বন্তগ্ং হুবে॒ যঃ পি॒তা তে॒-ঽস্মিন্. য॒জ্ঞে ব॒র্॒হিষ্যা নি॒ষদ্য॑ ॥ অঙ্গি॑রসো নঃ পি॒তরো॒ নব॑গ্বা॒ অথ॑র্বাণো॒ ভৃগ॑ব-স্সো॒ম্যাসঃ॑ । তেষাং᳚-বঁ॒যগ্ং সু॑ম॒তৌ য॒জ্ঞিযা॑না॒মপি॑ ভ॒দ্রে সৌ॑মন॒সে স্যা॑ম ॥ 70 ॥
(ভ॒বা॒ - ঽস্মভ্য॒ - মসুং॒ - ঁযদ॑গ্নে - মদন্তি - সৌমন॒স - এক॑-ঞ্চ ) (অ. 12)
(স॒মিধ॒ - শ্চক্ষু॑ষী - প্র॒জাপ॑তি॒রাজ্যং॑ - দে॒বস্য॒ স্ফ্যং - ব্র॑হ্মবা॒দিনো॒ ঽদ্ভি - র॒গ্নেস্ত্রযো॒ - মনুঃ॑ পৃথি॒ব্যাঃ - প॒শবো॒ - ঽগ্নীধে॑ - দে॒বা বৈ য॒জ্ঞস্য॑ - যু॒ক্ষ্বো - শন্ত॑স্ত্বা॒ - দ্বাদ॑শ )
(স॒মিধো॑ - যা॒জ্যা॑ - তস্মা॒ন্নভা॒-ঽগগ্ং - হি তমন্বি- ত্যা॑হ প্র॒জা বা - আ॒হেত্যা॑হ - যু॒ক্ষ্বা হি - স॑প্ত॒তিঃ )
(স॒মিধঃ॑, সৌমন॒সে স্যা॑ম)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ন্দ্বিতীযকাণ্ডে ষষ্টঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
(বা॒য॒ব্যং॑ - প্র॒জাপ॑তি - রাদি॒ত্যেভ্যো॑ - দে॒বা - বি॒শ্বরূ॑পঃ - স॒মিধঃ॒ - ষট্) (6)
॥ ইতি দ্বীতীয-ঙ্কাণ্ডম্ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - avaśiṣṭakarmābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
sa॒midho̭ yajati vasa॒ntame॒vartū॒nāmava̭ rundhe॒ tanū॒napā̭taṃ-ya~jati grī॒ṣmame॒vāva̭ rundha i॒ḍo ya̭jati va॒r॒ṣā e॒vāva̭ rundhe ba॒r॒hirya̭jati śa॒rada̭me॒vāva̭ rundhe svāhākā॒raṃ-ya~̭jati hema॒ntame॒vāva̭ rundhe॒ tasmā॒-thsvāhā̭kṛtā॒ hema̭-npa॒śavo-'va̭ sīdanti sa॒midho̭ yajatyu॒ṣasa̭ e॒va de॒vatā̭nā॒mava̭ rundhe॒ tanū॒napā̭taṃ-ya~jati ya॒jñame॒vāva̭ rundha [ya॒jñame॒vāva̭ rundha, i॒ḍo ya̭jati] 1
i॒ḍo ya̭jati pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ba॒r​hirya̭jati pra॒jāme॒vāva̭ rundhe sa॒māna̭yata upa॒bhṛta॒stejo॒ vā ājya̭-mpra॒jā ba॒r॒hiḥ pra॒jāsve॒va tejo̭ dadhāti svāhākā॒raṃ-ya~̭jati॒ vāca̭me॒vāva̭ rundhe॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rāḍvi॒rājai॒ vānnādya॒mava̭ rundhe sa॒midho̭ yajatya॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati॒ tanū॒napā̭taṃ-ya~jati [ ] 2
ya॒jña e॒vāntari̭kṣe॒ prati̭ tiṣṭhatī॒ḍo ya̭jati pa॒śuṣve॒va prati̭tiṣṭhati ba॒ra॒ḥirya̭jati॒ ya e॒va dḙva॒yānāḥ॒ panthā̭na॒steṣve॒va prati̭tiṣṭhati svāhākā॒raṃ-ya~̭jati suva॒rga e॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhatye॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāsteṣve॒va ya̭thāpū॒rva-mprati̭tiṣṭhati devāsu॒rā e॒ṣu lo॒keṣva̭spardhanta॒ te de॒vāḥ pra̭yā॒jaire॒bhyo lo॒kebhyo 'sṷrā॒-nprāṇṷdanta॒ ta-tpra̭yā॒jānā᳚- [ta-tpra̭yā॒jānā᳚m, pra॒yā॒ja॒tva-] 3
-mprayāja॒tvaṃ-ya~syai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ prayā॒jā i॒jyante॒ praibhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyānnudate 'bhi॒krāma̭-ñjuhotya॒bhiji̭tyai॒ yo vai pra̭yā॒jānā᳚-mmithu॒naṃ-ve~da॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ rmithu॒nai rjā̭yate sa॒midho̭ ba॒hvīri̭va yajati॒ tanū॒napā̭ta॒meka̭miva mithu॒na-ntadi॒ḍo ba॒hvīri̭va yajati ba॒r॒hireka̭miva mithu॒na-ntade॒tadvai pra̭yā॒jānā᳚-mmithu॒naṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da॒ pra [ ] 4
pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ rmithu॒nai rjā̭yate de॒vānāṃ॒-vā~ ani̭ṣṭā de॒vatā॒ āsa॒nnathāsṷrā ya॒jñama̭jighāgṃ sa॒-nte de॒vā gā̭ya॒trīṃ-vyau~̭ha॒-npañcā॒kṣarā̭ṇi prā॒cīnā̭ni॒ trīṇi̭ pratī॒cīnā̭ni॒ tato॒ varma̭ ya॒jñāyābha̭va॒dvarma॒ yaja̭mānāya॒ ya-tpra̭yājānūyā॒jā i॒jyante॒ varmai॒va tadya॒jñāya̭ kriyate॒ varma॒ yaja̭mānāya॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ tasmā॒-dvarṷ̄tha-mpu॒rastā॒-dvar​ṣī̭yaḥ pa॒ścāddhrasī̭yo de॒vā vai pu॒rā rakṣo᳚bhya॒ [pu॒rā rakṣo᳚bhyaḥ, iti̭ svāhākā॒reṇa̭] 5
iti̭ svāhākā॒reṇa̭ prayā॒jeṣṷ ya॒jñagṃ sa॒gg॒sthāpya̭mapaśya॒-ntagg​ svā̭hākā॒reṇa̭ prayā॒jeṣu॒ sama̭sthāpaya॒n vi vā e॒ta-dya॒jña-ñchi̭ndanti॒ ya-thsvā̭hākā॒reṇa̭ prayā॒jeṣṷ sagg​sthā॒paya̭nti prayā॒jāni॒ṣṭvā ha॒vīg​ṣya॒bhi ghā̭rayati ya॒jñasya॒ santa̭tyā॒ atho̭ ha॒vire॒vāka॒ratho̭ yathāpū॒rvamupai̭ti pi॒tā vai pra̭yā॒jāḥ pra॒jā-'nṷ̄yā॒jā ya-tpra̭yā॒jāni॒ṣṭvā ha॒vīg​ṣya̭bhighā॒raya̭ti pi॒taiva ta-tpu॒treṇa॒ sādhā̭raṇa- [sādhā̭raṇam, ku॒ru॒te॒ tasmā̭dāhu॒-] 6
-ṅkurute॒ tasmā̭dāhu॒-ryaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ na ka॒thā pu॒trasya॒ keva̭la-ṅka॒thā sādhā̭raṇa-mpi॒turityaska̭nname॒va tadya-tpra̭yā॒jeṣvi॒ṣṭeṣu॒ skanda̭ti gāya॒tryḙva tena॒ garbha̭-ndhatte॒ sā pra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭mānāya॒ praja̭nayati || 7 ||
(ya॒ja॒ti॒ ya॒jñāme॒vāva̭ rundhe॒ - tanū॒napā̭taṃ-ya~jati - prayā॒jānā̭ ṭṭa me॒vaṃ-ve~da॒ pra - rakṣo᳚bhyaḥ॒ - sādhā̭raṇaṃ॒ - pañca̭trigṃśacca ) (a. 1)
cakṣṷṣī॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yadājya̭bhāgau॒ yadājya̭bhāgau॒ yaja̭ti॒ cakṣṷṣī e॒va ta-dya॒jñasya॒ prati̭ dadhāti pūrvā॒rdhe jṷhoti॒ tasmā᳚-tpūrvā॒rdhe cakṣṷṣī pra॒bāhṷg-juhoti॒ tasmā᳚-tpra॒bāhu॒kcakṣṷṣī devalo॒kaṃ-vā~ a॒gninā॒ yaja̭mā॒no-'nṷ paśyati pitṛlo॒kagṃ somḙnottarā॒rdhe᳚ 'gnayḙ juhoti dakṣiṇā॒rdhe somā̭yai॒vami̭va॒ hīmau lo॒kāva॒nayo᳚ rlo॒kayo॒ranṷkhyātyai॒ rājā̭nau॒ vā e॒tau de॒vatā̭nāṃ॒- [de॒vatā̭nām, yada॒gnīṣomā̭vanta॒rā] 8
~yada॒gnīṣomā̭vanta॒rā de॒vatā̭ ijyete de॒vatā̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai॒ tasmā॒-drājñā̭ manu॒ṣyā̭ vidhṛ̭tā brahmavā॒dino̭ vadanti॒ ki-nta-dya॒jñe yaja̭mānaḥ kurute॒ yenā॒nyato̭dataśca pa॒śū-ndā॒dhā-ro̭bha॒yato̭data॒-ścetyṛca̭-ma॒nūcyā ''jya̭bhāgasya juṣā॒ṇena̭ yajati॒ tenā॒nyato̭dato dādhā॒rarca̭ma॒nūcya̭ ha॒viṣa̭ ṛ॒cā ya̭jati॒ teno̭bha॒yato̭dato dādhāra mūrdha॒nvatī̭ puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati mū॒rdhāna̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti [ ] 9
ni॒yutva̭tyā yajati॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va pa॒śū-nni yṷvate ke॒śinagṃ̭ha dā॒rbhya-ṅke॒śī sātya̭kāmiruvāca sa॒ptapa̭dā-nte॒ śakva̭rī॒g॒ śvo ya॒jñe pra̭yo॒ktāse॒ yasyai̭ vī॒ryḙṇa॒ pra jā॒tā-nbhrātṛ̭vyānnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒n॒. yasyai̭ vī॒ryḙṇo॒bhayo᳚ rlo॒kayo॒ rjyoti̭ rdha॒tte yasyai̭ vī॒ryḙṇa pūrvā॒rdhenā̭na॒ḍvā-nbhu॒nakti̭ jaghanā॒rdhena̭ dhe॒nuriti̭ pu॒rastā᳚llakṣmā puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdata u॒pari̭ṣṭāllakṣmā [ ] 10
yā॒jyā̭ jani॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate pu॒rastā᳚llakṣmā puro-'nuvā॒kyā̭ bhavatya॒sminne॒va lo॒ke jyoti̭rdhatta u॒pari̭ṣṭāllakṣmā yā॒jyā̭-'muṣmi̭nne॒va lo॒ke jyoti̭rdhatte॒ jyoti̭ṣmantāvasmā i॒mau lo॒kau bha̭vato॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ pu॒rastā᳚llakṣmā puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati॒ tasmā᳚-tpūrvā॒rdhenā̭na॒ḍvā-nbhṷnaktyu॒pari̭ṣṭāllakṣmā yā॒jyā̭ tasmā᳚jjaghanā॒rdhena̭ dhe॒nurya e॒vaṃ-ve~da̭ bhu॒ṅkta ḙname॒tau vajra॒ ājyaṃ॒-va~jra॒ ājya̭bhāgau॒ [ājya̭bhāgau॒, vajro̭] 11
vajro̭ vaṣaṭkā॒rastri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭ra॒tyaccha̭mbaṭkāra-mapa॒gūrya॒ vaṣa̭ṭkaroti॒ stṛtyai̭ gāya॒trī pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhavati tri॒ṣṭug yā॒jyā᳚ brahma̭nne॒va kṣa॒trama॒nvāra̭-mbhayati॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ praivaina̭-mpuro-'nuvā॒kya̭yā ''ha॒ praṇa̭yati yā॒jya̭yā ga॒maya̭ti vaṣaṭkā॒reṇaivaina̭-mpuro-'nuvā॒kya̭yā datte॒ praya̭cchati yā॒jya̭yā॒ prati̭ [yā॒jya̭yā॒ prati̭, va॒ṣa॒ṭkā॒reṇa̭] 12
vaṣaṭkā॒reṇa̭ sthāpayati tri॒padā̭ puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati॒ catṷṣpadā yā॒jyā̭ catṷṣpada e॒va pa॒śūnava̭ rundhe dvyakṣa॒ro va̭ṣaṭkā॒ro dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭tiṣṭhati gāya॒trī pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhavati tri॒ṣṭug yā॒jyai̭ṣā vai sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī॒ yadvā e॒tayā̭ de॒vā aśi̭kṣa॒-ntada̭śaknuva॒n॒. ya e॒vaṃ-ve~da̭ śa॒knotye॒va yacchikṣa̭ti || 13 ||
(de॒vatā̭nāṃ - karotyu॒ - pari̭ṣṭālla॒kṣmā - ''jya̭bhāgau॒ - prati̭ - śa॒krotye॒va - dve ca̭ ) (a. 2)
pra॒jāpa̭ti rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa ā॒tmannājya̭madhatta॒ ta-nde॒vā a̭bruvanne॒ṣa vāva ya॒jño yadājya॒mapye॒va no-'trā॒stviti॒ so᳚-'bravī॒-dyajāṋ va॒ ājya̭bhāgā॒vupa̭ stṛṇāna॒bhi ghā̭rayā॒niti॒ tasmā॒-dyaja॒ntyā-jya̭bhāgā॒vupa̭ stṛṇantya॒bhi ghā̭rayanti brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-dyā॒tayā̭mānya॒nyāni̭ ha॒vīg​-ṣyayā̭tayāma॒-mājya॒miti̭ prājāpa॒tya- [prājāpa॒tyam, iti̭] 14
-miti̭ brūyā॒dayā̭tayāmā॒ hi de॒vānā᳚-mpra॒jāpa̭ti॒riti॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo-'pā᳚krāma॒-nna vo̭-'bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒ta-cca̭turava॒tta-ma̭dhāraya-npuro-'nuvā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turava॒tta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭ha॒ntyaṅgi̭raso॒ vā i॒ta ṷtta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntadṛṣa̭yo yajñavā॒stva̭bhya॒vāya॒-ntḙ- [yajñavā॒stva̭bhya॒vāya॒-nte, a॒pa॒śya॒-npu॒ro॒ḍāśa̭-] 15
-'paśya-npuro॒ḍāśa̭-ṅkū॒rma-mbhū॒tagṃ sarpa̭nta॒-ntama̭bruva॒nnindrā̭ya dhriyasva॒ bṛ॒haspata̭ye dhriyasva॒ viśve᳚bhyo de॒vebhyo᳚ dhriya॒sveti॒ sa nāddhri̭yata॒ tama̭bruvanna॒gnaye᳚ dhriya॒sveti॒ so᳚-'gnaye᳚-'ddhriyata॒ yadā᳚gne॒yo᳚- 'ṣṭāka̭pālo- 'māvā॒syā̭yā-ñca paurṇamā॒syā-ñcā᳚cyu॒to bhava̭ti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhiji̭tyai॒ tama̭bruvan ka॒thā-'hā᳚sthā॒ ityanṷpākto 'bhūva॒mitya̭bravī॒-dyathā-'kṣo-'nṷpākto॒- [-'nṷpāktaḥ, a॒vārccha̭tye॒va-] 16
-'vārccha̭tye॒va-mavā̭-''ra॒mityu॒pari̭ṣṭā-da॒bhyajyā॒dhastā॒-dupā̭nakti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣ​ṭyai॒ sarvā̭ṇi ka॒pālā᳚nya॒bhi pra̭thayati॒ tāva̭taḥ puro॒ḍāśā̭na॒muṣmi̭n ~lo॒kḙ-'bhi ja̭yati॒ yo vida̭gdha॒-ssa nai̭r-ṛ॒to yo-'śṛ̭ta॒-ssa rau॒dro ya-śśṛ॒ta-ssa sadḙva॒stasmā॒davi̭dahatā śṛta॒kṛntyaḥ̭ sadeva॒tvāya॒ bhasma̭nā॒-'bhi vā̭sayati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nnaṃ-ve~॒denā॒bhi vā̭sayati॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, keśai॒-] 17
-tkeśai॒-śśiraḥ̭ cha॒nna-mpracyṷtaṃ॒-vā~ e॒tada॒smā-llo॒kādaga̭ta-ndevalo॒kaṃ-ya~cchṛ॒tagṃ ha॒virana̭bhighārita-mabhi॒ghāryo-dvā̭sayati deva॒traivaina̭-dgamayati॒ yadyeka̭-ṅka॒pāla॒-nnaśye॒deko॒ māsaḥ̭ saṃ​va~thsa॒rasyāna̭veta॒-ssyādatha॒ yaja̭mānaḥ॒ pramī̭yeta॒ ya-ddve naśyḙtā॒-ndvau māsaṷ saṃ​va~thsa॒rasyāna̭vetau॒ syātā॒matha॒ yaja̭mānaḥ॒ pramī̭yeta sa॒ṅkhyāyo-dvā̭sayati॒ yaja̭mānasya [yaja̭mānasya, go॒pī॒thāya॒ yadi॒] 18
gopī॒thāya॒ yadi॒ naśyḙdāśvi॒na-ndvi̭kapā॒la-nnirva̭pe-ddyāvāpṛthi॒vya̭- meka̭kapālama॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau॒ tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti dyāvāpṛthi॒vya̭ eka̭kapālo bhavatya॒nayo॒rvā e॒tanna̭śyati॒ yannaśya̭- tya॒nayo̭re॒vaina̭-dvindati॒ prati̭ṣṭhityai || 19 ||
(pra॒jā॒pa॒tyaṃ - te - 'kṣo-'nṷpākto - ve॒denā॒bhi vā̭sayati॒ tasmā॒--dyaja̭mānasya॒ - dvātrigṃ̭śacca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti॒ sphyamā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚ rbā॒hubhyā॒mityā̭hā॒-śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai̭ śa॒tabhṛ̭ṣṭirasi vānaspa॒tyo dvi̭ṣa॒to va॒dha ityā̭ha॒ vajra̭me॒va ta-thsagg​śya̭ti॒ bhrātṛ̭vyāya prahari॒ṣyan-thsta̭mba ya॒jur-ha̭ratye॒tāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī yāva̭tī॒ vedi॒stasyā̭ e॒tāva̭ta e॒va bhrātṛ̭vya॒-nnirbha̭jati॒ [-nirbha̭jati॒, tasmā॒nnābhā॒ga-] 20
tasmā॒nnābhā॒ga-nnirbha̭janti॒ trir​ha̭rati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo॒ nirbha̭jati tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rthagṃ ha̭ra॒tyapa̭rimitāde॒vaina॒-nnirbha̭ja॒tyuddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ ha॒ntyuddha̭nti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti॒ mūla̭-ñchinatti॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va mūla̭-ñchinatti pitṛdeva॒tyā-'ti̭khā॒teya̭tī-ṅkhanati pra॒jāpa̭tinā [pra॒jāpa̭tinā, yajñamu॒khena॒ sammi̭tā॒mā] 21
yajñamu॒khena॒ sammi̭tā॒mā pra̭ti॒ṣṭhāyai̭ khanati॒ yaja̭māname॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati dakṣiṇa॒to var​ṣī̭yasī-ṅkaroti deva॒yaja̭nasyai॒va rū॒pama̭kaḥ॒ purī̭ṣavatī-ṅkaroti pra॒jāvai pa॒śavaḥ॒ purī̭ṣa-mpra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhiḥ॒ purī̭ṣavanta-ṅkaro॒tyutta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭ gṛhṇātye॒tāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī yāva̭tī॒ vedi॒stasyā̭ e॒tāva̭ta e॒va bhrātṛ̭vya-nni॒rbhajyā॒-''tmana॒ utta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭gṛhṇāti krū॒rami̭va॒ vā [krū॒rami̭va॒ vai, e॒ta-tka̭roti॒] 22
e॒ta-tka̭roti॒ yadvedi̭-ṅka॒roti॒ dhā a̭si sva॒dhā a॒sīti̭ yoyupyate॒ śāntyai॒ prokṣa̭ṇī॒rā sā̭daya॒tyāpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnī rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sphyasya॒vartman᳚-thsādayati ya॒jñasya॒ santa̭tyai॒ya-ndvi॒ṣyā-tta-ndhyā̭yecchu॒caivaina̭marpayati || 23 ||
(bha॒ja॒ti॒ - pra॒jāpa̭tine- va॒ vai - traya̭strigṃśacca) (a. 4)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadantya॒dbhir-ha॒vīgṃṣi॒ praukṣīḥ॒ kenā॒pa iti॒ brahma॒ṇeti̭ brūyāda॒dbhir-hyḙva ha॒vīgṃṣi̭ pro॒kṣati॒ brahma̭ṇā॒-'pa i॒ddhmāba॒r॒hiḥ prokṣa̭ti॒ meddhya̭me॒vaina̭-tkaroti॒ vedi॒-mprokṣa̭tyṛ॒kṣā vā ॒ṣā-'lo॒makā̭-'me॒ddhyā ya-dvedi॒rmeddhyā̭-me॒vainā᳚-ṅkaroti di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒​hi-rā॒sādya॒ pro- [ba॒r॒​hi-rā॒sādya॒ pra, ukṣa̭tye॒bhya] 24
-kṣa̭tye॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒po nina̭yati॒ śāntyai̭ pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti॒ mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaro॒tīya̭nta-ṅgṛhṇāti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta-mba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pṛ̭thi॒vī vediḥ̭ pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpaya॒tyana̭tidṛśñagg​ stṛṇāti pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-rana̭tidṛśña-ṅkaro॒- [-rana̭tidṛśña-ṅkaroti, utta̭ra-mba॒r॒hiṣaḥ̭] 25
-tyutta̭ra-mba॒r॒hiṣaḥ̭ prasta॒ragṃ sā̭dayati pra॒jā vai ba॒r॒hi ryaja̭mānaḥ prasta॒royaja̭māna-me॒vāya̭jamānā॒-dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no-'ya̭jamānā॒dutta̭ro॒-'ntarda̭dhāti॒ vyāvṛ̭ttyā a॒nakti̭ ha॒viṣkṛ̭tame॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayatitre॒dhā-'na̭kti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti॒ na prati̭ śṛṇāti॒ya-tpra̭tiśṛṇī॒yādanū᳚rdhva-mbhāvukaṃ॒-ya~ja̭mānasya syādu॒parī̭va॒ pra ha̭ra- [pra ha̭rati, u॒parī̭va॒ hi] 26
-tyu॒parī̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒ko niya̭cchati॒ vṛṣṭi̭me॒vāsmai॒ niya̭cchati॒ nātya̭gra॒-mpra ha̭re॒dyadatya̭gra-mpra॒harḙda-tyāsā॒riṇya̭ddhva॒ryo-rnāśṷkā syā॒nna pu॒rastā॒-tpratya̭sye॒dya-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyasye᳚-thsuva॒rgāllo॒kā-dyaja̭māna॒-mprati̭ nude॒-tprāñca॒-mpraha̭rati॒ yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ na viṣva̭ñcaṃ॒-vi~ yṷyā॒-dya-dviṣva̭ñcaṃ-vi~yu॒yā- [-viyu॒yāt, strya̭sya jāyeto॒rdhva-] 27
-thstrya̭sya jāyeto॒rdhva-mudyau᳚tyū॒rdhvami̭va॒ hi pu॒gṃ॒saḥ pumā̭ne॒vāsya̭ jāyate॒ ya-thsphyena̭ vopave॒ṣeṇa̭ vā yoyu॒pyeta॒ stṛti̭re॒vāsya॒ sā hastḙna yoyupyate॒ yaja̭mānasya gopī॒thāya̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kiṃ-ya~॒jñasya॒ yaja̭māna॒ iti̭ prasta॒ra iti॒ tasya॒ kva̭ suva॒rgo lo॒ka ityā̭hava॒nīya॒ iti̭ brūyā॒dya-tpra̭sta॒ramā̭hava॒nīye᳚ pra॒hara̭ti॒ yaja̭māname॒va [yaja̭māname॒va, su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒] 28
sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ vi vā e॒ta-dyaja̭māno liśate॒ ya-tpra̭sta॒raṃ-yo~̭yu॒pyantḙ ba॒r॒hiranu॒ praha̭rati॒ śāntyā̭ anārambha॒ṇa i̭va॒ vā e॒tar​hya̭ddhva॒ryu-ssa ī᳚śva॒ro vḙpa॒no bhavi̭tordhru॒vā 'sītī॒māma॒bhi mṛ̭śatī॒yaṃ-vai~ dhru॒vā-'syāme॒va prati̭tiṣṭhati॒ na vḙpa॒no bha̭va॒tyagā(3)na̭gnī॒dityā̭ha॒ yadbrū॒yāda-ga̭nna॒gniritya॒ -gnāva॒gni-ṅga̭maye॒nni ryaja̭mānagṃ suva॒rgāllo॒kā-dbha̭je॒daga॒nnitye॒va brṷ̄yā॒-dyaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 29 ||
(ā॒sādya॒ prā - na̭tidṛśña-ṅkaroti - harati - viyu॒yā--dyaja̭māname॒vā-'gniriti̭ - sa॒ptada̭śa ca ) (a. 5)
a॒gnestrayo॒ jyāyāgṃ̭so॒ bhrāta̭ra āsa॒-nte de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭ntaḥ॒ prāmī̭yanta॒ so᳚-'gnira̭bibhedi॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa nilā̭yata॒ so̭-'paḥ prāvi̭śa॒-tta-nde॒vatāḥ॒ praiṣa̭maiccha॒-nta-mmathsyaḥ॒ prābra̭vī॒-ttama̭śapaddhi॒yādhi̭yā tvā vaddhyāsu॒ryo mā॒ prāvo̭ca॒ iti॒ tasmā॒nmathsya̭-ndhi॒yādhi̭yā ghnanti śa॒pto [śa॒ptaḥ, hi] 30
hi tamanva̭vinda॒-ntama̭ bruva॒nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒va gṛ̭hī॒tasyāhṷtasyabahiḥ pari॒dhi skandā॒-ttanme॒ bhrātṛ̭ṇā-mbhāga॒dheya̭masa॒diti॒ tasmā॒dya-dgṛ̭hī॒tasyāhṷtasya bahiḥ pari॒dhi skanda̭ti॒ teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti pari॒dhī-npari̭ dadhāti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sagg​ spa̭r​śayati॒ [sagg​ spa̭r​śayati, rakṣa̭sā॒-] 31
rakṣa̭sā॒-mana̭nvavacārāya॒ na pu॒rastā॒-tpari̭ dadhātyādi॒tyo hyḙvodya-npu॒rastā॒-drakṣāg̭syapa॒hantyū॒rdhve sa॒midhā॒vā da̭dhātyu॒pari̭ṣṭāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yajṷṣā॒-'nyā-ntū॒ṣṇīma॒nyā-mmi̭thuna॒tvāya॒ dve ā da̭dhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai brahmavā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai ya̭jeta॒ yo ya॒jñasyā-''rtyā॒ vasī̭yā॒n-thsyāditi॒ bhūpa̭taye॒ svāhā॒ bhuva̭napataye॒ svāhā̭ bhū॒tānā॒- [bhū॒tānā᳚m, pata̭ye॒ svāheti̭] 32
-mpata̭ye॒ svāheti̭ ska॒nnamanṷ mantrayeta ya॒jñasyai॒va tadārtyā॒ yaja̭māno॒ vasī̭yā-nbhavati॒ bhūya̭sī॒r॒hi de॒vatāḥ᳚ prī॒ṇāti̭ jā॒mi vā e॒ta-dya॒jñasya̭ kriyate॒ yada॒nvañcaṷ puro॒ḍāśā̭ vupāgṃśuyā॒jama̭nta॒rā ya̭ja॒tyajā̭mitvā॒yātho̭ mithuna॒tvāyā॒gnira॒muṣmi̭n ~lo॒ka āsī᳚-dya॒mo᳚-'smi-nte de॒vā a̭bruva॒nnete॒mau vi paryṷ̄hā॒metya॒nnādyḙna de॒vā a॒gni- [de॒vā a॒gnim, u॒pāma̭ntrayanta] 33
-mu॒pāma̭ntrayanta rā॒jyena̭ pi॒taro̭ ya॒ma-ntasmā̭da॒gni rde॒vānā̭mannā॒do ya॒maḥ pi̭tṛ॒ṇāgṃ rājā॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ prarā॒jyama॒nnādya̭-māpnoti॒ tasmā̭ e॒ta-dbhā̭ga॒dheya॒-mprāya̭ccha॒n॒. yada॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛtḙ-'va॒dyanti॒ yada॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛtḙ 'va॒dyati̭ bhāga॒dheyḙnai॒va ta-dru॒dragṃ sama̭rdhayati sa॒kṛ-thsa̭kṛ॒dava̭ dyati sa॒kṛdi̭va॒ hi ru॒dra ṷttarā॒rdhādava̭ dyatye॒ṣā vai ru॒drasya॒ [vai ru॒drasya̭, dikh-svāyā̭me॒va] 34
dikh-svāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate॒ dvira॒bhi ghā̭rayati caturava॒ttasyā-''ptyai̭pa॒śavo॒ vai pūrvā॒ āhṷtaya e॒ṣa ru॒dro yada॒gnirya-tpūrvā॒ āhṷtīra॒bhi jṷhu॒yā-dru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ dadhyādapa॒śuryaja̭māna-ssyādati॒hāya॒ pūrvā॒ āhṷtīrjuhoti paśū॒nā-ṅgo̭pī॒thāya̭ || 35 ||
(śa॒ptaḥ - spa̭r​śayati - bhū॒tānā̭ - ma॒gnigṃ - ru॒drasya̭ - sa॒ptatrigṃ̭śacca ) (a. 6)
manuḥ̭ pṛthi॒vyā ya॒jñiya̭maiccha॒-thsa ghṛ॒ta-nniṣi̭ktamavinda॒-thso᳚-'bravī॒-tko᳚-'syeśva॒ro ya॒jñe-'pi॒ karto॒riti॒ tāva̭brūtā-mmi॒trāvarṷṇau॒ gore॒vā-''vamī᳚śva॒rau karto᳚-ssva॒ iti॒ tau tato॒ gāgṃ samai̭rayatā॒gṃ॒ sā yatra̭ yatra॒ nyakrā̭ma॒-ttato̭ ghṛ॒tama̭pīḍyata॒ tasmā᳚-dghṛ॒tapa̭dyucyate॒ tada̭syai॒ janmopa̭hūtagṃ rathanta॒ragṃ sa॒ha pṛ̭thi॒vyetyā̭he॒ [sa॒ha pṛ̭thi॒vyetyā̭ha, iyaṃ-vai~] 36
yaṃ-vai~ ra̭thanta॒rami॒māme॒va sa॒hānnā-dye॒nopa̭ hvayata॒ upa̭hūtaṃ-vā~made॒vyagṃ sa॒hāntari̭kṣe॒ṇetyā̭ha pa॒śavo॒ vai vā̭made॒vya-mpa॒śūne॒va sa॒hāntari̭kṣe॒ṇopa̭ hvayata॒ upa̭hūta-mbṛ॒ha-thsa॒ha di॒vetyā̭hai॒raṃ-vai~ bṛ॒hadirā̭me॒va sa॒ha di॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hūtā-ssa॒pta hotrā॒ ityā̭ha॒ hotrā̭ e॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hūtā dhe॒nu- [upa̭hūtā dhe॒nuḥ, sa॒har​ṣa॒bhetyā̭ha] 37
-ssa॒har​ṣa॒bhetyā̭ha mithu॒name॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hūto bha॒kṣa-ssakhetyā̭ha somapī॒thame॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hū॒tā~(4) ho ityā̭hā॒-''tmāna̭me॒vopa̭ hvayata ā॒tmā hyupa̭hūtānāṃ॒-va~si̭ṣṭha॒ iḍā॒mupa̭ hvayate pa॒śavo॒ vā iḍā̭ pa॒śūne॒vopa̭ hvayate ca॒turupa̭ hvayate॒ catṷṣpādo॒ hi pa॒śavo̭ māna॒vītyā̭ha॒ manu॒r​hyḙtā- [manu॒r​hyḙtām, agre 'pa̭śya-] 38
-magre 'pa̭śya-dghṛ॒tapa॒dītyā̭ha॒ ya de॒vāsyai̭ pa॒dā-dghṛ॒tamapī᳚ḍyata॒ tasmā̭de॒vamā̭ha maitrāvaru॒ṇītyā̭ha mi॒trāvarṷṇau॒ hyḙnāgṃ sa॒maira̭yatā॒-mbrahma̭ de॒vakṛ̭ta॒-mupa̭hūta॒mityā̭ha॒ brahmai॒vopa̭ hvayate॒ daivyā̭ addhva॒ryava॒ upa̭hūtā॒ upa̭hūtā manu॒ṣyā̭ ityā̭ha devamanu॒ṣyāne॒vopa̭ hvayate॒ ya i॒maṃ-ya~॒jñamavā॒n॒ ye ya॒jñapa̭tiṃ॒-va~rdhā॒nityā̭ha [ ] 39
ya॒jñāya̭ cai॒va yaja̭mānāya cā॒ ''śiṣa॒mā śā᳚sta॒ upa̭hūte॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒vopa̭ hvayate pūrva॒je ṛ॒tāva̭rī॒ ityā̭ha pūrva॒je hyḙte ṛ॒tāva̭rī de॒vī de॒vapṷtre॒ ityā̭ha de॒vī hyḙte de॒vapṷtre॒ upa̭hūto॒-'yaṃ ~yaja̭māna॒ ityā̭ha॒ yaja̭māname॒vopa̭ hvayata॒ utta̭rasyā-ndevaya॒jyāyā॒mupa̭hūto॒ bhūya̭si havi॒ṣkara̭ṇa॒ upa̭hūto di॒vye dhāma॒nnupa̭hūta॒ [dhāma॒nnupa̭hūtaḥ, ityā̭ha] 40
ityā̭ha pra॒jā vā utta̭rā devaya॒jyā pa॒śavo॒ bhūyo̭ havi॒ṣkara̭ṇagṃ suva॒rgo lo॒ko di॒vya-ndhāme॒dama̭-sī॒dama॒sītye॒va ya॒jñasya̭ pri॒ya-ndhāmopa̭ hvayate॒ viśva̭masya pri॒ya-mupa̭hūta॒mityā॒hā-cha̭mbaṭkārame॒vopa̭ hvayate || 41 ||
(ā॒ha॒ - dhe॒nu- re॒tāṃ - ~vardhā॒nityā̭ha॒ - dhāma॒nnupa̭hūta॒ - ścatṷstrigṃśacca ) (a. 7)
pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ sva॒yamā da̭tte॒ kāma̭me॒vā-''tmanā̭ paśū॒nāmā da̭tte॒ na hya̭nyaḥ kāma̭-mpaśū॒nā-mpra॒yaccha̭ti vā॒caspata̭ye tvā hu॒ta-mprā-'śñā॒mītyā̭ha॒ vāca̭me॒va bhā̭ga॒dheyḙna prīṇāti॒ sada̭sa॒spata̭ye tvā hu॒ta-mprā-'śñā॒mītyā̭ha sva॒gākṛ̭tyai caturava॒tta-mbha̭vati ha॒virvai ca̭turava॒tta-mpa॒śava̭ścaturava॒ttaṃ-ya~ddhotā᳚ prāśñī॒yāddhotā- [prāśñī॒yāddhotā᳚, ārti॒mārcche॒dya-] 42
-''rti॒mārcche॒dya-da॒gnau jṷhu॒yā-dru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ daddhyādapa॒śuryaja̭māna-ssyā-dvā॒caspata̭ye tvā hu॒ta-mprā-'śñā॒mītyā̭ha pa॒rokṣa̭me॒vaina̭-jjuhoti॒ sada̭sa॒spata̭ye tvā hu॒ta-mprāśñā॒mītyā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ prāśña̭nti tī॒rtha e॒va prāśña̭nti॒ dakṣi̭ṇā-ndadāti tī॒rtha e॒va dakṣi̭ṇā-ndadāti॒ vi vā e॒tadya॒jña- [vi vā e॒tadya॒jñam, chi॒nda॒nti॒ yanma̭ddhya॒taḥ] 43
-ñchi̭ndanti॒ yanma̭ddhya॒taḥ prā॒śñantya॒dbhi-rmā᳚rjayanta॒ āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā̭bhire॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭nvanti de॒vā vai ya॒jñā-dru॒drama॒ntarā̭ya॒n​thsa ya॒jñama̭viddhya॒-tta-nde॒vā a॒bhi sama̭gacchanta॒ kalpa̭tā-nna i॒damiti॒ te᳚-'bruva॒n-thsvi̭ṣṭaṃ॒-vai~ na̭ i॒da-mbha̭viṣyati॒ yadi॒magṃ rā̭dhayi॒ṣyāma॒ iti॒ ta-thsvi̭ṣṭa॒kṛtaḥ̭ sviṣṭakṛ॒ttva-ntasyā ''vi̭ddha॒-nni- [-''vi̭ddha॒-nniḥ, a॒kṛ॒nta॒n॒. yavḙna॒] 44
-ra̭kṛnta॒n॒. yavḙna॒ sammi̭ta॒-ntasmā᳚-dyavamā॒tramava̭ dye॒-dyajjyāyo̭-'va॒-dye-dro॒paye॒-tta-dya॒jñasya॒ yadupa̭ ca stṛṇī॒yāda॒bhi ca̭ ghā॒rayḙdubhayata-ssagg​śvā॒yi kṷryādava॒dāyā॒bhi ghā̭rayati॒ dvi-ssampa̭dyate dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ ya-tti̭ra॒ścīna̭-mati॒-hare॒dana̭bhi-viddhaṃ-ya~॒jñasyā॒bhi vi̭ddhye॒dagrḙṇa॒ pari̭ harati tī॒rthenai॒va pari̭ harati॒ ta-tpū॒ṣṇe parya̭hara॒nta- [parya̭hara॒ntat, pū॒ṣā] 45
-tpū॒ṣā prāśya̭ da॒to̭-'ruṇa॒-ttasmā᳚-tpū॒ṣā pra̭pi॒ṣṭabhā̭go-'da॒ntako॒ hi ta-nde॒vā a̭bruva॒n vi vā a॒yamā᳚rdhyaprāśitri॒yo vā a॒yama̭bhū॒diti॒ ta-dbṛha॒spata̭ye॒ parya̭hara॒n-thso̭-'bibhe॒-dbṛha॒spati̭ri॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa e॒ta-mmantra̭mapaśya॒-thsūrya̭sya tvā॒ cakṣṷṣā॒ prati̭ paśyā॒mītya̭bravī॒nna hi sūrya̭sya॒ cakṣuḥ॒ [cakṣuḥ̭, ki-ñca॒na] 46
ki-ñca॒na hi॒nasti॒ so̭-'bibhe-tpratigṛ॒hṇanta̭-mmā higṃsiṣya॒tīti̭ de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚ rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒-mprati̭ gṛhṇā॒mītya̭bravī-thsavi॒tṛpra̭sūta e॒vaina॒dbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhiḥ॒ pratya̭gṛhṇā॒-thso̭-'bibhe-tprā॒śñanta̭-mmā higṃsiṣya॒tītya॒gnestvā॒ ''syḙna॒ prā-'śñā॒mītya̭bravī॒nna hya̭gnerā॒sya̭-ṅkiñca॒na hi॒nasti॒ so̭-'bibhe॒- [so̭-'bibhet, prāśi̭tammā-] 47
-tprāśi̭tammā-higṃsiṣya॒tīti̭ brāhma॒ṇasyo॒dare॒ṇetya̭ bravī॒nna hi brā᳚hma॒ṇasyo॒dara॒-ṅki-ñca॒na hi॒nasti॒ bṛha॒spate॒rbrahma॒ṇeti॒ sa hi brahmi॒ṣṭho-'pa॒ vā e॒tasmā᳚-tprā॒ṇāḥ krā̭manti॒ yaḥ prā̭śi॒tra-mprā॒śñātya॒dbhi-rmā᳚rjayi॒tvā prā॒ṇān-thsa-mmṛ̭śate॒-'mṛtaṃ॒-vai~ prā॒ṇā a॒mṛta॒māpaḥ̭ prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒namupa̭ hvayate || 48 ||
(prā॒śñī॒yāddhotā̭ - ya॒jñaṃ - ni - ra̭hara॒nta - ccakṣṷ - rā॒sya̭-ṅkiñca॒na hi॒nasti॒ so̭-'bibhe॒ - ccatṷścatvārigṃśacca ) (a. 8)
a॒gnīdha॒ ā da̭dhā-tya॒gnimṷkhā-ne॒vartū-nprī̭ṇāti sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyutta̭rāsā॒-māhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ atho̭ sa॒midva̭tye॒va jṷhoti pari॒dhīn-thsa-mmā᳚r​ṣṭi pu॒nātye॒vainā᳚n-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsa-mmā᳚r​ṣṭi॒ parā̭ṅiva॒ hyḙtar​hi̭ ya॒jñaśca॒tu-ssampa̭dyate॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ brahma॒-nprasthā᳚syāma॒ ityā॒hātra॒ vā e॒tar​hi̭ ya॒jña-śśri॒to [ya॒jña-śśri॒taḥ, yatra̭ bra॒hmā] 49
yatra̭ bra॒hmā yatrai॒va ya॒jña-śśri॒tastata̭ e॒vaina॒mā ra̭bhate॒ yaddhastḙna pra॒mīve᳚dvepa॒na-ssyā॒dyacchī॒r​ṣṇā śī̭r​ṣakti॒mān-thsyā॒dya-ttū॒ṣṇīmāsī॒tā 'sa̭mpratto ya॒jña-ssyā॒-tprati॒ṣṭhetye॒va brṷ̄yā-dvā॒ci vai ya॒jña-śśri॒to yatrai॒va ya॒jña-śśri॒tastata̭ e॒vaina॒gṃ॒ sa-mpra ya̭cchati॒ deva̭ savitare॒ta-tte॒ prā- [savitare॒ta-tte॒ pra, ā॒hetyā̭ha॒] 50
-''hetyā̭ha॒ prasū᳚tyai॒ bṛha॒spati̭ rbra॒hmetyā̭ha॒ sa hi brahmi̭ṣṭha॒-ssa ya॒jña-mpā̭hi॒ sa ya॒jñapa̭ti-mpāhi॒ sa mā-mpā॒hītyā̭ha ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒-''tmane॒ tebhya̭ e॒vā-''śiṣa॒mā śā॒ste-'nā᳚rtyā ā॒śrāvyā̭-''ha de॒vān. ya॒jeti̭ brahmavā॒dino̭ vadantī॒ṣṭā de॒vatā॒ atha̭ kata॒ma e॒te de॒vā iti॒ chandā॒gṃ॒sīti̭ brūyā-dgāya॒trī-ntri॒ṣṭubha॒- [brūyā-dgāya॒trī-ntri॒ṣṭubha᳚m, jaga̭tī॒-] 51
ñjaga̭tī॒-mityatho॒ khalvā̭hurbrāhma॒ṇā vai chandā॒gṃ॒sīti॒ tāne॒va ta-dya̭jati de॒vānāṃ॒-vā~ i॒ṣṭā de॒vatā॒ āsa॒nnathā॒gnirnoda̭jvala॒-tta-nde॒vā āhṷtībhi-ranūyā॒jeṣvanva̭-vinda॒n॒. yada̭nūyā॒jān. yaja̭tya॒gnime॒va ta-thsami̭ndha e॒tadu॒rvai nāmā̭-''su॒ra ā̭sī॒-thsa e॒tar​hi̭ ya॒jñasyā॒ ''śiṣa̭mavṛṅkta॒ ya-dbrū॒yāde॒ta- [ya-dbrū॒yāde॒tat, u॒ dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vī॒ bha॒dra-ma̭bhū॒-] 52
-dṷ dyāvāpṛthivī bha॒dra-ma̭bhū॒-ditye॒tadṷ-me॒vā-''su॒raṃ-ya~॒jñasyā॒-''śiṣa̭-ṅgamayedi॒da-ndyā̭vāpṛthivī bha॒drama̭bhū॒ditye॒va brṷ̄yā॒-dyaja̭māname॒va ya॒jñasyā॒-''śiṣa̭-ṅgamaya॒tyārdhma̭ sūktavā॒kamu॒ta na̭movā॒kami-tyā̭he॒dama̭rā॒-thsmeti॒ vāvaitadā॒hopa̭śrito di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyorityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyor​hi ya॒jña upa̭śrita॒ oma̭nvatī te॒-'smin. ya॒jñe ya̭jamāna॒ dyāvā̭pṛthi॒vī [ ] 53
stā॒mityā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ yadbrū॒yā-thsṷ̄pāvasā॒nā ca̭ svaddhyavasā॒nā ceti̭ pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyādya॒dā hi pra॒mīya॒te 'the॒māmṷpāva॒syati̭ sūpacara॒ṇā ca̭ svadhicara॒ṇā cetye॒va brṷ̄yā॒-dvarī̭yasīme॒vāsmai॒ gavyṷ̄ti॒mā śā᳚ste॒ na pra॒māyṷko bhavati॒ tayo̭rā॒vidya॒gniri॒dagṃ ha॒vira̭juṣa॒tetyā̭ha॒ yā ayā᳚kṣma [ ] 54
de॒vatā॒stā a̭rīradhā॒meti॒ vāvaitadā̭ha॒ yanna ni̭rdi॒śe-tprati̭veśaṃ-ya~॒jñasyā॒ ''śīrga̭cche॒dā śā᳚ste॒-'yaṃ-ya~ja̭māno॒-'sāvityā̭ha ni॒rdiśyai॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭maya॒tyāyu॒rā śā᳚ste suprajā॒stvamā śā᳚sta॒ ityā̭hā॒ 'śiṣa̭me॒vai tāmā śā᳚ste sajātavana॒syāmā śā᳚sta॒ ityā̭ha prā॒ṇā vai sa̭jā॒tāḥ prā॒ṇāne॒va [ ] 55
nāntarḙti॒ tada॒gnirde॒vo de॒vebhyo॒ vana̭te va॒yama॒gnermānṷṣā॒ ityā̭hā॒gnirde॒vebhyo̭ vanu॒te va॒ya-mma̭nu॒ṣye᳚bhya॒ iti॒ vāvaitadā̭he॒ha gati̭rvā॒masye॒da-ñca॒ namo̭ de॒vebhya॒ ityā̭ha॒ yāścai॒va de॒vatā॒ yaja̭ti॒ yāśca॒ na tābhya̭ e॒vobhayī᳚bhyo॒ nama̭skarotyā॒tmano-'nā᳚rtyai || 56 ||
(śri॒taḥ - te॒ pra - tri॒ṣṭubha̭ - me॒ta-d- dyāvā̭pṛthi॒vī - yā ayā᳚kṣma- prā॒ṇāne॒va - ṣaṭca̭tvārigṃśacca ) (a. 9)
de॒vā vai ya॒jñasya̭ svagāka॒rtāra॒-nnāvi̭nda॒-nte śaṃ॒​yu~-mbā̭r​haspa॒tyama̭bruvanni॒ma-nno̭ ya॒jñagg​ sva॒gā ku॒rviti॒ so᳚-'bravī॒dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒vā-brā᳚hmaṇo॒kto-'śra̭ddadhāno॒ yajā̭tai॒ sā mḙ ya॒jñasyā॒-''śīra̭sa॒diti॒ tasmā॒-dya-dbrā᳚hmaṇo॒kto-'śra̭ddadhāno॒ yaja̭te śaṃ॒​yu~me॒va tasya̭ bār​haspa॒tyaṃ-ya~॒jñasyā॒ ''śīrga̭cchatye॒ta-nmametya̭bravī॒-tki-mme᳚ pra॒jāyā॒ [pra॒jāyāḥ᳚, iti॒ yo̭-'pagu॒rātai̭] 57
iti॒ yo̭-'pagu॒rātai̭ śa॒tena̭ yātayā॒dyo ni॒hana̭-thsa॒hasrḙṇa yātayā॒dyo lohi̭ta-ṅka॒rava॒dyāva̭taḥ pra॒skadya̭ pā॒gṃ॒sūn-thsa̭-ṅgṛ॒hṇā-ttāva̭ta-ssaṃ​va~thsa॒rā-npi̭tṛlo॒ka-nna prajā̭nā॒diti॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇāya॒ nāpa̭ gureta॒ na ni ha̭nyā॒nna lohi̭ta-ṅkuryāde॒tāva̭tā॒ haina̭sā bhavati॒ tacchaṃ॒​yo~rā vṛ̭ṇīmaha॒ ityā̭ha ya॒jñame॒va ta-thsva॒gā ka̭roti॒ ta- [ta-thsva॒gā ka̭roti॒ tat, śaṃ॒​yo~rā] 58
-cchaṃ॒​yo~rā vṛ̭ṇīmaha॒ ityā̭ha śaṃ॒​yu~me॒va bā̭r​haspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taya॒ ityā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vai tāmā śā᳚ste॒ somaṃ̭-ya~jati॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti॒ tvaṣṭā̭raṃ-ya~jati॒ reta̭ e॒va hi॒ta-ntvaṣṭā̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti de॒vānā॒-mpatnī᳚ryajati mithuna॒tvāyā॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tiṃ-ya~jati॒ prati̭ṣṭhityai jā॒mi vā e॒ta-dya॒jñasya̭ kriyate॒ [kriyate, yadājyḙna] 59
yadājyḙna prayā॒jā i॒jyanta॒ ājyḙna patnīsaṃ​yā~॒jā ṛca̭ma॒nūcya̭ patnīsaṃ​yā~॒jānā̭mṛ॒cā ya̭ja॒tyajā̭mitvā॒yātho̭ mithuna॒tvāya̭ pa॒ṅkti prā̭yaṇo॒ vai ya॒jñaḥ pa॒ṅktyṷdayanaḥ॒ pañca̭ prayā॒jā i̭jyante ca॒tvāraḥ̭ patnīsaṃ​yā~॒jā-ssa̭miṣṭaya॒juḥ pa̭ñca॒ma-mpa॒ṅktime॒vānṷ pra॒yanti̭ pa॒ṅktimanūdya̭nti || 60 ||
(pra॒jāyāḥ᳚ - karoti॒ tat - kri̭yate॒ - traya̭strigṃśacca ) (a. 10)
yu॒kṣvāhi dḙva॒hūta̭mā॒gṃ॒ aśvāgṃ̭ agne ra॒thīri̭va | ni hotā̭ pū॒rvya-ssa̭daḥ || u॒ta no̭ deva de॒vāgṃ acchā̭ voco vi॒duṣṭa̭raḥ | śradviśvā॒ vāryā̭ kṛdhi || tvagṃ ha॒ yadya̭viṣṭh॒ya saha̭sa-ssūnavāhuta | ṛ॒tāvā̭ ya॒jñiyo॒ bhuvaḥ̭ || a॒yama॒gni-ssa̭ha॒sriṇo॒ vāja̭sya śa॒tina॒spatiḥ̭ | mū॒rdhā ka॒vī ra̭yī॒ṇām || ta-nne॒mimṛ॒bhavo̭ ya॒thā ''na̭masva॒ sahṷ̄tibhiḥ | nedī̭yo ya॒jña- [ya॒jñam, a॒ṅgi॒raḥ॒ |] 61
-ma̭ṅgiraḥ || tasmai̭ nū॒ nama॒bhidya̭ve vā॒cā vi̭rūpa॒ nitya̭yā | vṛṣṇḙ codasva suṣṭu॒tim || kamṷ ṣvidasya॒ sena̭yā॒-'gnerapā̭kacakṣasaḥ | pa॒ṇi-ṅgoṣṷ starāmahe || mā no̭ de॒vānāṃ॒-vi~śaḥ̭ prasnā॒tīri̭vo॒srāḥ | kṛ॒śa-nna hā̭su॒raghni̭yāḥ || mā naḥ̭ samasya dū॒ḍhyaḥ̭ pari̭dveṣaso agṃ ha॒tiḥ | ū॒rmirna nāva॒mā va̭dhīt || nama̭ste agna॒ oja̭se gṛ॒ṇanti̭ deva kṛ॒ṣṭayaḥ̭ | amai̭- [amaiḥ᳚, a॒mitra̭mardaya |] 62
-ra॒mitra̭mardaya || ku॒vith​suno॒ gavi̭ṣṭa॒ye-'gnḙ saṃ॒​ve~ṣi̭ṣo ra॒yim | urṷkṛdu॒ru ṇa̭skṛdhi || mā no̭ a॒smi-nma̭hādha॒ne parā̭ vargbhāra॒bhṛdya̭thā | saṃ॒​va~rga॒gṃ॒ sagṃ ra॒yi-ñja̭ya || a॒nyama॒smadbhi॒yā i॒yamagne॒ siṣa̭ktu du॒cchunā᳚ | vardhā̭ no॒ ama̭va॒cchavaḥ̭ || yasyājṷṣannama॒svina॒-śśamī॒madṷrmakhasyavā | ta-ṅgheda॒gnirvṛ॒dhā-'va̭ti || para̭syā॒ adhi̭ [ ] 63
saṃ॒​va~to-'va̭rāgṃ a॒bhyā ta̭ra | yatrā॒hamasmi॒ tāgṃ a̭va || vi॒dmā hi tḙ pu॒rā va॒yamagnḙ pi॒turyathāva̭saḥ | adhā̭ te su॒mnamī̭mahe || ya u॒gra i̭va śarya॒hā ti॒gmaśṛ̭ṅgo॒ na vagṃsa̭gaḥ | agne॒ puro̭ ru॒roji̭tha || sakhā̭ya॒-ssaṃ-vaḥ̭ ~saṃ॒​ya~ñca॒miṣa॒gg॒ stoma̭-ñcā॒gnaye᳚ | var​ṣi̭ṣṭhāya kṣitī॒nāmū॒rjo naptre॒ saha̭svate || sagṃ sa॒midyṷvase vṛṣa॒nna -gne॒ viśvā᳚nya॒rya ā | i॒ḍaspa॒de sami̭dhyase॒ sa no॒ vasū॒nyā bha̭ra | prajā̭pate॒, sa vḙda॒, somā̭ pūṣaṇe॒, mau de॒vau || 64 ||
(ya॒jña - mamai॒ - radhi̭ - vṛṣa॒ - nnekā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭ ) (a. 11)
u॒śanta̭stvā havāmaha u॒śanta॒-ssami̭dhīmahi | u॒śannṷśa॒ta ā va̭ha pi॒tṝn. ha॒viṣe॒ atta̭ve || tvagṃ so̭ma॒ praci̭kito manī॒ṣā tvagṃ raji̭ṣṭha॒manṷ neṣi॒ panthā᳚m | tava॒ praṇī̭tī pi॒taro̭ na indo de॒veṣu॒ ratna̭ma bhajanta॒ dhīrāḥ᳚ || tvayā॒ hi naḥ̭ pi॒taraḥ̭ soma॒ pūrve॒ karmā̭ṇi ca॒kruḥ pa̭vamāna॒ dhīrāḥ᳚ | va॒nvannavā̭taḥ pari॒dhīgṃ rapo᳚rṇu vī॒rebhi॒raśvai᳚rma॒ghavā̭ bhavā [bhava, naḥ॒ |] 65
naḥ || tvagṃ so̭ma pi॒tṛbhiḥ̭ saṃ​vi~dā॒no-'nu॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ā ta̭tantha | tasmai̭ ta indo ha॒viṣā̭ vidhema va॒yagg​ syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || agni̭ṣvāttāḥ pitara॒ eha ga̭cchata॒ sadaḥ̭ sada-ssadata supraṇītayaḥ | a॒ttā ha॒vīgṃṣi॒ praya̭tāni ba॒r॒hiṣyathā̭ ra॒yigṃ sarva̭vīra-ndadhātana || bar​hi̭ṣadaḥ pitara ū॒tya̭rvāgi॒mā vo̭ ha॒vyā ca̭kṛmā ju॒ṣaddhva᳚m | ta ā ga॒tā-'va̭sā॒ śa-nta̭me॒nā-'thā॒-'smabhya॒gṃ॒ [-'smabhya᳚m, śaṃ-yo~ra̭ra॒po da̭dhāta |] 66
śaṃ-yo~ra̭ra॒po da̭dhāta || ā-'ha-mpi॒tṝn-thsṷvi॒datrāgṃ̭ avithsi॒ napā̭ta-ñca vi॒krama̭ṇa-ñca॒ viṣṇoḥ᳚ | ba॒r॒hi॒ṣado॒ ye sva॒dhayā̭ su॒tasya॒ bhaja̭nta pi॒tvasta i॒hā-'' ga̭miṣṭhāḥ || upa̭hūtāḥ pi॒taraḥ̭ so॒myāso̭ bar​hi॒ṣyḙṣu ni॒dhiṣṷ pri॒yeṣṷ | ta ā ga̭mantu॒ ta i॒ha śrṷva॒ntvadhi̭ bruvantu॒ te a̭vantva॒smān || udī̭ratā॒mava̭ra॒ u-tparā̭sa॒ unma̭ddhya॒māḥ pi॒taraḥ̭ so॒myāsaḥ̭ | asuṃ॒- [asu᳚m, ya ī॒yura̭ vṛ॒kā] 67
-~ya ī॒yura̭ vṛ॒kā ṛ̭ta॒jñāste no̭-'vantu pi॒taro॒ havḙṣu || i॒da-mpi॒tṛbhyo॒ namo̭ astva॒dya ye pūrvā̭so॒ ya upa̭rāsa ī॒yuḥ | ye pārthi̭ve॒ raja॒syā niṣa̭ttā॒ ye vā̭ nū॒nagṃ sṷvṛ॒janā̭su vi॒kṣu || adhā॒ yathā̭ naḥ pi॒taraḥ॒ parā̭saḥ pra॒tnāso̭ agna ṛ॒tamā̭śuṣā॒ṇāḥ | śucīda̭ya॒-ndīdhi̭ti muktha॒śāsaḥ॒, kṣāmā̭ bhi॒ndanto̭ aru॒ṇīrapa̭ vrann || yada̭gne [yada̭gne, ka॒vya॒vā॒ha॒na॒ pi॒tṝn] 68
kavyavāhana pi॒tṝn. yakṣyṛ̭tā॒vṛdhaḥ̭ | pra ca̭ ha॒vyāni̭ vakṣyasi de॒vebhya̭śca pi॒tṛbhya॒ ā || tvama̭gna īḍi॒to jā̭tave॒do-'vā᳚ḍḍha॒vyāni̭ sura॒bhīṇi̭ kṛ॒tvā | prādāḥ᳚ pi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhayā॒ te a̭kṣanna॒ddhi tva-ndḙva॒ praya̭tā ha॒vīgṃṣi̭ || māta̭lī ka॒vyairya॒mo aṅgi̭robhi॒ rbṛha॒spati॒r॒ ṛkva̭bhi rvāvṛdhā॒naḥ | yāg​śca̭ de॒vā vā̭vṛ॒dhurye ca̭ de॒vān-thsvāhā॒-'nye sva॒dhayā॒-'nye ma̭danti || 69 ||
i॒maṃ-ya~̭ma prasta॒ramāhi sīdāṅgi̭robhiḥ pi॒tṛbhiḥ̭ saṃ​vi~dā॒naḥ | ātvā॒ mantrāḥ᳚ kaviśa॒stā va̭hantve॒nā rā̭jan. ha॒viṣā̭ mādayasva || aṅgi̭robhi॒rā ga̭hi ya॒jñiyḙbhi॒ryama̭ vairū॒pairi॒ha mā̭dayasva | viva̭svantagṃ huve॒ yaḥ pi॒tā te॒-'smin. ya॒jñe ba॒r॒hiṣyā ni॒ṣadya̭ || aṅgi̭raso naḥ pi॒taro॒ nava̭gvā॒ atha̭rvāṇo॒ bhṛga̭va-sso॒myāsaḥ̭ | teṣāṃ᳚-va~॒yagṃ sṷma॒tau ya॒jñiyā̭nā॒mapi̭ bha॒dre saṷmana॒se syā̭ma || 70 ||
(bha॒vā॒ - 'smabhya॒ - masuṃ॒ - ~yada̭gne - madanti - saumana॒sa - eka̭-ñca ) (a. 12)
(sa॒midha॒ - ścakṣṷṣī - pra॒jāpa̭ti॒rājyaṃ̭ - de॒vasya॒ sphyaṃ - bra̭hmavā॒dino॒ 'dbhi - ra॒gnestrayo॒ - manuḥ̭ pṛthi॒vyāḥ - pa॒śavo॒ - 'gnīdhḙ - de॒vā vai ya॒jñasya̭ - yu॒kṣvo - śanta̭stvā॒ - dvāda̭śa )
(sa॒midho̭ - yā॒jyā̭ - tasmā॒nnabhā॒-'gagṃ - hi tamanvi- tyā̭ha pra॒jā vā - ā॒hetyā̭ha - yu॒kṣvā hi - sa̭pta॒tiḥ )
(sa॒midhaḥ̭, saumana॒se syā̭ma)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe ṣaṣṭaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
(vā॒ya॒vyaṃ̭ - pra॒jāpa̭ti - rādi॒tyebhyo̭ - de॒vā - vi॒śvarṷ̄paḥ - sa॒midhaḥ॒ - ṣaṭ) (6)
|| iti dvītīya-ṅkāṇḍam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - अवशिष्टकर्माभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
स॒मिधो॑ यजति वस॒न्तमे॒वर्तू॒नामव॑ रुन्धे॒ तनू॒नपा॑तं-यँजति ग्री॒ष्ममे॒वाव॑ रुन्ध इ॒डो य॑जति व॒र्॒षा ए॒वाव॑ रुन्धे ब॒र्॒हिर्य॑जति श॒रद॑मे॒वाव॑ रुन्धे स्वाहाका॒रं-यँ॑जति हेम॒न्तमे॒वाव॑ रुन्धे॒ तस्मा॒-थ्स्वाहा॑कृता॒ हेम॑-न्प॒शवो-ऽव॑ सीदन्ति स॒मिधो॑ यजत्यु॒षस॑ ए॒व दे॒वता॑ना॒मव॑ रुन्धे॒ तनू॒नपा॑तं-यँजति य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्ध [य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्ध, इ॒डो य॑जति] 1
इ॒डो य॑जति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ब॒र्​हिर्य॑जति प्र॒जामे॒वाव॑ रुन्धे स॒मान॑यत उप॒भृत॒स्तेजो॒ वा आज्य॑-म्प्र॒जा ब॒र्॒हिः प्र॒जास्वे॒व तेजो॑ दधाति स्वाहाका॒रं-यँ॑जति॒ वाच॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒राड्वि॒राजै॒ वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे स॒मिधो॑ यजत्य॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति॒ तनू॒नपा॑तं-यँजति [ ] 2
य॒ज्ञ ए॒वान्तरि॑क्षे॒ प्रति॑ तिष्ठती॒डो य॑जति प॒शुष्वे॒व प्रति॑तिष्ठति ब॒र॒ःइर्य॑जति॒ य ए॒व दे॑व॒यानाः॒ पन्था॑न॒स्तेष्वे॒व प्रति॑तिष्ठति स्वाहाका॒रं-यँ॑जति सुव॒र्ग ए॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठत्ये॒ताव॑न्तो॒ वै दे॑वलो॒कास्तेष्वे॒व य॑थापू॒र्व-म्प्रति॑तिष्ठति देवासु॒रा ए॒षु लो॒केष्व॑स्पर्धन्त॒ ते दे॒वाः प्र॑या॒जैरे॒भ्यो लो॒केभ्यो ऽसु॑रा॒-न्प्राणु॑दन्त॒ त-त्प्र॑या॒जाना᳚- [त-त्प्र॑या॒जाना᳚म्, प्र॒या॒ज॒त्व-] 3
-म्प्रयाज॒त्वं-यँस्यै॒वं-विँ॒दुषः॑ प्रया॒जा इ॒ज्यन्ते॒ प्रैभ्यो लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्यान्नुदते ऽभि॒क्राम॑-ञ्जुहोत्य॒भिजि॑त्यै॒ यो वै प्र॑या॒जाना᳚-म्मिथु॒नं-वेँद॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑ र्मिथु॒नै र्जा॑यते स॒मिधो॑ ब॒ह्वीरि॑व यजति॒ तनू॒नपा॑त॒मेक॑मिव मिथु॒न-न्तदि॒डो ब॒ह्वीरि॑व यजति ब॒र्॒हिरेक॑मिव मिथु॒न-न्तदे॒तद्वै प्र॑या॒जाना᳚-म्मिथु॒नं-यँ ए॒वं-वेँद॒ प्र [ ] 4
प्र॒जया॑ प॒शुभि॑ र्मिथु॒नै र्जा॑यते दे॒वानां॒-वाँ अनि॑ष्टा दे॒वता॒ आस॒न्नथासु॑रा य॒ज्ञम॑जिघाग्ं स॒-न्ते दे॒वा गा॑य॒त्रीं-व्यौँ॑ह॒-न्पञ्चा॒क्षरा॑णि प्रा॒चीना॑नि॒ त्रीणि॑ प्रती॒चीना॑नि॒ ततो॒ वर्म॑ य॒ज्ञायाभ॑व॒द्वर्म॒ यज॑मानाय॒ य-त्प्र॑याजानूया॒जा इ॒ज्यन्ते॒ वर्मै॒व तद्य॒ज्ञाय॑ क्रियते॒ वर्म॒ यज॑मानाय॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ तस्मा॒-द्वरू॑थ-म्पु॒रस्ता॒-द्वर्​षी॑यः प॒श्चाद्ध्रसी॑यो दे॒वा वै पु॒रा रक्षो᳚भ्य॒ [पु॒रा रक्षो᳚भ्यः, इति॑ स्वाहाका॒रेण॑] 5
इति॑ स्वाहाका॒रेण॑ प्रया॒जेषु॑ य॒ज्ञग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑मपश्य॒-न्तग्ग्​ स्वा॑हाका॒रेण॑ प्रया॒जेषु॒ सम॑स्थापय॒न् वि वा ए॒त-द्य॒ज्ञ-ञ्छि॑न्दन्ति॒ य-थ्स्वा॑हाका॒रेण॑ प्रया॒जेषु॑ सग्ग्​स्था॒पय॑न्ति प्रया॒जानि॒ष्ट्वा ह॒वीग्​ष्य॒भि घा॑रयति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्या॒ अथो॑ ह॒विरे॒वाक॒रथो॑ यथापू॒र्वमुपै॑ति पि॒ता वै प्र॑या॒जाः प्र॒जा-ऽनू॑या॒जा य-त्प्र॑या॒जानि॒ष्ट्वा ह॒वीग्​ष्य॑भिघा॒रय॑ति पि॒तैव त-त्पु॒त्रेण॒ साधा॑रण- [साधा॑रणम्, कु॒रु॒ते॒ तस्मा॑दाहु॒-] 6
-ङ्कुरुते॒ तस्मा॑दाहु॒-र्यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒ न क॒था पु॒त्रस्य॒ केव॑ल-ङ्क॒था साधा॑रण-म्पि॒तुरित्यस्क॑न्नमे॒व तद्य-त्प्र॑या॒जेष्वि॒ष्टेषु॒ स्कन्द॑ति गाय॒त्र्ये॑व तेन॒ गर्भ॑-न्धत्ते॒ सा प्र॒जा-म्प॒शून्. यज॑मानाय॒ प्रज॑नयति ॥ 7 ॥
(य॒ज॒ति॒ य॒ज्ञामे॒वाव॑ रुन्धे॒ - तनू॒नपा॑तं-यँजति - प्रया॒जाना॑ ट्ट मे॒वं-वेँद॒ प्र - रक्षो᳚भ्यः॒ - साधा॑रणं॒ - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च ) (अ. 1)
चक्षु॑षी॒ वा ए॒ते य॒ज्ञस्य॒ यदाज्य॑भागौ॒ यदाज्य॑भागौ॒ यज॑ति॒ चक्षु॑षी ए॒व त-द्य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ दधाति पूर्वा॒र्धे जु॑होति॒ तस्मा᳚-त्पूर्वा॒र्धे चक्षु॑षी प्र॒बाहु॑ग्-जुहोति॒ तस्मा᳚-त्प्र॒बाहु॒क्चक्षु॑षी देवलो॒कं-वाँ अ॒ग्निना॒ यज॑मा॒नो-ऽनु॑ पश्यति पितृलो॒कग्ं सोमे॑नोत्तरा॒र्धे᳚ ऽग्नये॑ जुहोति दक्षिणा॒र्धे सोमा॑यै॒वमि॑व॒ हीमौ लो॒काव॒नयो᳚ र्लो॒कयो॒रनु॑ख्यात्यै॒ राजा॑नौ॒ वा ए॒तौ दे॒वता॑नां॒- [दे॒वता॑नाम्, यद॒ग्नीषोमा॑वन्त॒रा] 8
ँयद॒ग्नीषोमा॑वन्त॒रा दे॒वता॑ इज्येते दे॒वता॑नां॒-विँधृ॑त्यै॒ तस्मा॒-द्राज्ञा॑ मनु॒ष्या॑ विधृ॑ता ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कि-न्त-द्य॒ज्ञे यज॑मानः कुरुते॒ येना॒न्यतो॑दतश्च प॒शू-न्दा॒धा-रो॑भ॒यतो॑दत॒-श्चेत्यृच॑-म॒नूच्या ऽऽज्य॑भागस्य जुषा॒णेन॑ यजति॒ तेना॒न्यतो॑दतो दाधा॒रर्च॑म॒नूच्य॑ ह॒विष॑ ऋ॒चा य॑जति॒ तेनो॑भ॒यतो॑दतो दाधार मूर्ध॒न्वती॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति मू॒र्धान॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति [ ] 9
नि॒युत्व॑त्या यजति॒ भ्रातृ॑व्यस्यै॒व प॒शू-न्नि यु॑वते के॒शिनग्ं॑ह दा॒र्भ्य-ङ्के॒शी सात्य॑कामिरुवाच स॒प्तप॑दा-न्ते॒ शक्व॑री॒ग्॒ श्वो य॒ज्ञे प्र॑यो॒क्तासे॒ यस्यै॑ वी॒र्ये॑ण॒ प्र जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्यान्नु॒दते॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा॒न्॒. यस्यै॑ वी॒र्ये॑णो॒भयो᳚ र्लो॒कयो॒ र्ज्योति॑ र्ध॒त्ते यस्यै॑ वी॒र्ये॑ण पूर्वा॒र्धेना॑न॒ड्वा-न्भु॒नक्ति॑ जघना॒र्धेन॑ धे॒नुरिति॑ पु॒रस्ता᳚ल्लक्ष्मा पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दत उ॒परि॑ष्टाल्लक्ष्मा [ ] 10
या॒ज्या॑ जनि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑नुदते पु॒रस्ता᳚ल्लक्ष्मा पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवत्य॒स्मिन्ने॒व लो॒के ज्योति॑र्धत्त उ॒परि॑ष्टाल्लक्ष्मा या॒ज्या॑-ऽमुष्मि॑न्ने॒व लो॒के ज्योति॑र्धत्ते॒ ज्योति॑ष्मन्तावस्मा इ॒मौ लो॒कौ भ॑वतो॒ य ए॒वं-वेँद॑ पु॒रस्ता᳚ल्लक्ष्मा पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति॒ तस्मा᳚-त्पूर्वा॒र्धेना॑न॒ड्वा-न्भु॑नक्त्यु॒परि॑ष्टाल्लक्ष्मा या॒ज्या॑ तस्मा᳚ज्जघना॒र्धेन॑ धे॒नुर्य ए॒वं-वेँद॑ भु॒ङ्क्त ए॑नमे॒तौ वज्र॒ आज्यं॒-वँज्र॒ आज्य॑भागौ॒ [आज्य॑भागौ॒, वज्रो॑] 11
वज्रो॑ वषट्का॒रस्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑र॒त्यच्छ॑म्बट्कार-मप॒गूर्य॒ वष॑ट्करोति॒ स्तृत्यै॑ गाय॒त्री पु॑रो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति त्रि॒ष्टुग् या॒ज्या᳚ ब्रह्म॑न्ने॒व क्ष॒त्रम॒न्वार॑-म्भयति॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॒ प्रैवैन॑-म्पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या ऽऽह॒ प्रण॑यति या॒ज्य॑या ग॒मय॑ति वषट्का॒रेणैवैन॑-म्पुरो-ऽनुवा॒क्य॑या दत्ते॒ प्रय॑च्छति या॒ज्य॑या॒ प्रति॑ [या॒ज्य॑या॒ प्रति॑, व॒ष॒ट्का॒रेण॑] 12
वषट्का॒रेण॑ स्थापयति त्रि॒पदा॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑तिष्ठति॒ चतु॑ष्पदा या॒ज्या॑ चतु॑ष्पद ए॒व प॒शूनव॑ रुन्धे द्व्यक्ष॒रो व॑षट्का॒रो द्वि॒पा-द्यज॑मानः प॒शुष्वे॒वोपरि॑ष्टा॒-त्प्रति॑तिष्ठति गाय॒त्री पु॑रो-ऽनुवा॒क्या॑ भवति त्रि॒ष्टुग् या॒ज्यै॑षा वै स॒प्तप॑दा॒ शक्व॑री॒ यद्वा ए॒तया॑ दे॒वा अशि॑क्ष॒-न्तद॑शक्नुव॒न्॒. य ए॒वं-वेँद॑ श॒क्नोत्ये॒व यच्छिक्ष॑ति ॥ 13 ॥
(दे॒वता॑नां - करोत्यु॒ - परि॑ष्टाल्ल॒क्ष्मा - ऽऽज्य॑भागौ॒ - प्रति॑ - श॒क्रोत्ये॒व - द्वे च॑ ) (अ. 2)
प्र॒जाप॑ति र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑श॒-थ्स आ॒त्मन्नाज्य॑मधत्त॒ त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्ने॒ष वाव य॒ज्ञो यदाज्य॒मप्ये॒व नो-ऽत्रा॒स्त्विति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्यजान्॑ व॒ आज्य॑भागा॒वुप॑ स्तृणान॒भि घा॑रया॒निति॒ तस्मा॒-द्यज॒न्त्या-ज्य॑भागा॒वुप॑ स्तृणन्त्य॒भि घा॑रयन्ति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्या-द्या॒तया॑मान्य॒न्यानि॑ ह॒वीग्​-ष्यया॑तयाम॒-माज्य॒मिति॑ प्राजाप॒त्य- [प्राजाप॒त्यम्, इति॑] 14
-मिति॑ ब्रूया॒दया॑तयामा॒ हि दे॒वाना᳚-म्प्र॒जाप॑ति॒रिति॒ छन्दाग्ं॑सि दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्राम॒-न्न वो॑-ऽभा॒गानि॑ ह॒व्यं-वँ॑क्ष्याम॒ इति॒ तेभ्य॑ ए॒त-च्च॑तुरव॒त्त-म॑धारय-न्पुरो-ऽनुवा॒क्या॑यै या॒ज्या॑यै दे॒वता॑यै वषट्का॒राय॒ यच्च॑तुरव॒त्त-ञ्जु॒होति॒ छन्दाग्॑स्ये॒व त-त्प्री॑णाति॒ तान्य॑स्य प्री॒तानि॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑ह॒न्त्यङ्गि॑रसो॒ वा इ॒त उ॑त्त॒मा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तदृष॑यो यज्ञवा॒स्त्व॑भ्य॒वाय॒-न्ते॑- [यज्ञवा॒स्त्व॑भ्य॒वाय॒-न्ते, अ॒प॒श्य॒-न्पु॒रो॒डाश॑-] 15
-ऽपश्य-न्पुरो॒डाश॑-ङ्कू॒र्म-म्भू॒तग्ं सर्प॑न्त॒-न्तम॑ब्रुव॒न्निन्द्रा॑य ध्रियस्व॒ बृ॒हस्पत॑ये ध्रियस्व॒ विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्यो᳚ ध्रिय॒स्वेति॒ स नाद्ध्रि॑यत॒ तम॑ब्रुवन्न॒ग्नये᳚ ध्रिय॒स्वेति॒ सो᳚-ऽग्नये᳚-ऽद्ध्रियत॒ यदा᳚ग्ने॒यो᳚- ऽष्टाक॑पालो- ऽमावा॒स्या॑या-ञ्च पौर्णमा॒स्या-ञ्चा᳚च्यु॒तो भव॑ति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिजि॑त्यै॒ तम॑ब्रुवन् क॒था-ऽहा᳚स्था॒ इत्यनु॑पाक्तो ऽभूव॒मित्य॑ब्रवी॒-द्यथा-ऽक्षो-ऽनु॑पाक्तो॒- [-ऽनु॑पाक्तः, अ॒वार्च्छ॑त्ये॒व-] 16
-ऽवार्च्छ॑त्ये॒व-मवा॑-ऽऽर॒मित्यु॒परि॑ष्टा-द॒भ्यज्या॒धस्ता॒-दुपा॑नक्ति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्​ट्यै॒ सर्वा॑णि क॒पाला᳚न्य॒भि प्र॑थयति॒ ताव॑तः पुरो॒डाशा॑न॒मुष्मि॑न् ँलो॒के॑-ऽभि ज॑यति॒ यो विद॑ग्ध॒-स्स नै॑र्-ऋ॒तो यो-ऽशृ॑त॒-स्स रौ॒द्रो य-श्शृ॒त-स्स सदे॑व॒स्तस्मा॒दवि॑दहता शृत॒कृन्त्यः॑ सदेव॒त्वाय॒ भस्म॑ना॒-ऽभि वा॑सयति॒ तस्मा᳚न्मा॒ग्ं॒ सेनास्थि॑ छ॒न्नं-वेँ॒देना॒भि वा॑सयति॒ तस्मा॒- [तस्मा᳚त्, केशै॒-] 17
-त्केशै॒-श्शिरः॑ छ॒न्न-म्प्रच्यु॑तं॒-वाँ ए॒तद॒स्मा-ल्लो॒कादग॑त-न्देवलो॒कं-यँच्छृ॒तग्ं ह॒विरन॑भिघारित-मभि॒घार्यो-द्वा॑सयति देव॒त्रैवैन॑-द्गमयति॒ यद्येक॑-ङ्क॒पाल॒-न्नश्ये॒देको॒ मासः॑ सं​वँथ्स॒रस्यान॑वेत॒-स्स्यादथ॒ यज॑मानः॒ प्रमी॑येत॒ य-द्द्वे नश्ये॑ता॒-न्द्वौ मासौ॑ सं​वँथ्स॒रस्यान॑वेतौ॒ स्याता॒मथ॒ यज॑मानः॒ प्रमी॑येत स॒ङ्ख्यायो-द्वा॑सयति॒ यज॑मानस्य [यज॑मानस्य, गो॒पी॒थाय॒ यदि॒] 18
गोपी॒थाय॒ यदि॒ नश्ये॑दाश्वि॒न-न्द्वि॑कपा॒ल-न्निर्व॑पे-द्द्यावापृथि॒व्य॑- मेक॑कपालम॒श्विनौ॒ वै दे॒वाना᳚-म्भि॒षजौ॒ ताभ्या॑मे॒वास्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति द्यावापृथि॒व्य॑ एक॑कपालो भवत्य॒नयो॒र्वा ए॒तन्न॑श्यति॒ यन्नश्य॑- त्य॒नयो॑रे॒वैन॑-द्विन्दति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 19 ॥
(प्र॒जा॒प॒त्यं - ते - ऽक्षो-ऽनु॑पाक्तो - वे॒देना॒भि वा॑सयति॒ तस्मा॒--द्यज॑मानस्य॒ - द्वात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 3)
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॒ स्फ्यमा द॑त्ते॒ प्रसू᳚त्या अ॒श्विनो᳚ र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑हा॒-श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै॑ श॒तभृ॑ष्टिरसि वानस्प॒त्यो द्वि॑ष॒तो व॒ध इत्या॑ह॒ वज्र॑मे॒व त-थ्सग्ग्​श्य॑ति॒ भ्रातृ॑व्याय प्रहरि॒ष्यन्-थ्स्त॑म्ब य॒जुर्-ह॑रत्ये॒ताव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी याव॑ती॒ वेदि॒स्तस्या॑ ए॒ताव॑त ए॒व भ्रातृ॑व्य॒-न्निर्भ॑जति॒ [-निर्भ॑जति॒, तस्मा॒न्नाभा॒ग-] 20
तस्मा॒न्नाभा॒ग-न्निर्भ॑जन्ति॒ त्रिर्​ह॑रति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यो॒ निर्भ॑जति तू॒ष्णी-ञ्च॑तु॒र्थग्ं ह॑र॒त्यप॑रिमितादे॒वैन॒-न्निर्भ॑ज॒त्युद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ ह॒न्त्युद्ध॑न्ति॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ परा॑ भवन्ति॒ मूल॑-ञ्छिनत्ति॒ भ्रातृ॑व्यस्यै॒व मूल॑-ञ्छिनत्ति पितृदेव॒त्या-ऽति॑खा॒तेय॑ती-ङ्खनति प्र॒जाप॑तिना [प्र॒जाप॑तिना, यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ता॒मा] 21
यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ता॒मा प्र॑ति॒ष्ठायै॑ खनति॒ यज॑मानमे॒व प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति दक्षिण॒तो वर्​षी॑यसी-ङ्करोति देव॒यज॑नस्यै॒व रू॒पम॑कः॒ पुरी॑षवती-ङ्करोति प्र॒जावै प॒शवः॒ पुरी॑ष-म्प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभिः॒ पुरी॑षवन्त-ङ्करो॒त्युत्त॑र-म्परिग्रा॒ह-म्परि॑ गृह्णात्ये॒ताव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी याव॑ती॒ वेदि॒स्तस्या॑ ए॒ताव॑त ए॒व भ्रातृ॑व्य-न्नि॒र्भज्या॒-ऽऽत्मन॒ उत्त॑र-म्परिग्रा॒ह-म्परि॑गृह्णाति क्रू॒रमि॑व॒ वा [क्रू॒रमि॑व॒ वै, ए॒त-त्क॑रोति॒] 22
ए॒त-त्क॑रोति॒ यद्वेदि॑-ङ्क॒रोति॒ धा अ॑सि स्व॒धा अ॒सीति॑ योयुप्यते॒ शान्त्यै॒ प्रोक्ष॑णी॒रा सा॑दय॒त्यापो॒ वै र॑क्षो॒घ्नी रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ स्फ्यस्य॒वर्त्मन्᳚-थ्सादयति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै॒य-न्द्वि॒ष्या-त्त-न्ध्या॑येच्छु॒चैवैन॑मर्पयति ॥ 23 ॥
(भ॒ज॒ति॒ - प्र॒जाप॑तिने- व॒ वै - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 4)
ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्त्य॒द्भिर्-ह॒वीग्ंषि॒ प्रौक्षीः॒ केना॒प इति॒ ब्रह्म॒णेति॑ ब्रूयाद॒द्भिर्-ह्ये॑व ह॒वीग्ंषि॑ प्रो॒क्षति॒ ब्रह्म॑णा॒-ऽप इ॒द्ध्माब॒र्॒हिः प्रोक्ष॑ति॒ मेद्ध्य॑मे॒वैन॑-त्करोति॒ वेदि॒-म्प्रोक्ष॑त्यृ॒क्षा वा ॒षा-ऽलो॒मका॑-ऽमे॒द्ध्या य-द्वेदि॒र्मेद्ध्या॑-मे॒वैना᳚-ङ्करोति दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वेति॑ ब॒र्॒​हि-रा॒साद्य॒ प्रो- [ब॒र्॒​हि-रा॒साद्य॒ प्र, उक्ष॑त्ये॒भ्य] 24
-क्ष॑त्ये॒भ्य ए॒वैन॑ल्लो॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒पो निन॑यति॒ शान्त्यै॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्रस्त॒र-ङ्गृ॑ह्णाति॒ मुख्य॑मे॒वैन॑-ङ्करो॒तीय॑न्त-ङ्गृह्णाति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑त-म्ब॒र्॒हि-स्स्तृ॑णाति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः पृ॑थि॒वी वेदिः॑ प्र॒जा ए॒व पृ॑थि॒व्या-म्प्रति॑ष्ठापय॒त्यन॑तिदृश्ञग्ग्​ स्तृणाति प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-रन॑तिदृश्ञ-ङ्करो॒- [-रन॑तिदृश्ञ-ङ्करोति, उत्त॑र-म्ब॒र्॒हिषः॑] 25
-त्युत्त॑र-म्ब॒र्॒हिषः॑ प्रस्त॒रग्ं सा॑दयति प्र॒जा वै ब॒र्॒हि र्यज॑मानः प्रस्त॒रोयज॑मान-मे॒वाय॑जमाना॒-दुत्त॑र-ङ्करोति॒ तस्मा॒-द्यज॑मा॒नो-ऽय॑जमाना॒दुत्त॑रो॒-ऽन्तर्द॑धाति॒ व्यावृ॑त्त्या अ॒नक्ति॑ ह॒विष्कृ॑तमे॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयतित्रे॒धा-ऽन॑क्ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यो॑-ऽनक्ति॒ न प्रति॑ शृणाति॒य-त्प्र॑तिशृणी॒यादनू᳚र्ध्व-म्भावुकं॒-यँज॑मानस्य स्यादु॒परी॑व॒ प्र ह॑र- [प्र ह॑रति, उ॒परी॑व॒ हि] 26
-त्यु॒परी॑व॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒को निय॑च्छति॒ वृष्टि॑मे॒वास्मै॒ निय॑च्छति॒ नात्य॑ग्र॒-म्प्र ह॑रे॒द्यदत्य॑ग्र-म्प्र॒हरे॑द-त्यासा॒रिण्य॑द्ध्व॒र्यो-र्नाशु॑का स्या॒न्न पु॒रस्ता॒-त्प्रत्य॑स्ये॒द्य-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यस्ये᳚-थ्सुव॒र्गाल्लो॒का-द्यज॑मान॒-म्प्रति॑ नुदे॒-त्प्राञ्च॒-म्प्रह॑रति॒ यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ न विष्व॑ञ्चं॒-विँ यु॑या॒-द्य-द्विष्व॑ञ्चं-विँयु॒या- [-वियु॒यात्, स्त्र्य॑स्य जायेतो॒र्ध्व-] 27
-थ्स्त्र्य॑स्य जायेतो॒र्ध्व-मुद्यौ᳚त्यू॒र्ध्वमि॑व॒ हि पु॒ग्ं॒सः पुमा॑ने॒वास्य॑ जायते॒ य-थ्स्फ्येन॑ वोपवे॒षेण॑ वा योयु॒प्येत॒ स्तृति॑रे॒वास्य॒ सा हस्ते॑न योयुप्यते॒ यज॑मानस्य गोपी॒थाय॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ किं-यँ॒ज्ञस्य॒ यज॑मान॒ इति॑ प्रस्त॒र इति॒ तस्य॒ क्व॑ सुव॒र्गो लो॒क इत्या॑हव॒नीय॒ इति॑ ब्रूया॒द्य-त्प्र॑स्त॒रमा॑हव॒नीये᳚ प्र॒हर॑ति॒ यज॑मानमे॒व [यज॑मानमे॒व, सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒] 28
सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ वि वा ए॒त-द्यज॑मानो लिशते॒ य-त्प्र॑स्त॒रं-योँ॑यु॒प्यन्ते॑ ब॒र्॒हिरनु॒ प्रह॑रति॒ शान्त्या॑ अनारम्भ॒ण इ॑व॒ वा ए॒तर्​ह्य॑द्ध्व॒र्यु-स्स ई᳚श्व॒रो वे॑प॒नो भवि॑तोर्ध्रु॒वा ऽसीती॒माम॒भि मृ॑शती॒यं-वैँ ध्रु॒वा-ऽस्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति॒ न वे॑प॒नो भ॑व॒त्यगा(3)न॑ग्नी॒दित्या॑ह॒ यद्ब्रू॒याद-ग॑न्न॒ग्निरित्य॒ -ग्नाव॒ग्नि-ङ्ग॑मये॒न्नि र्यज॑मानग्ं सुव॒र्गाल्लो॒का-द्भ॑जे॒दग॒न्नित्ये॒व ब्रू॑या॒-द्यज॑मानमे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 29 ॥
(आ॒साद्य॒ प्रा - न॑तिदृश्ञ-ङ्करोति - हरति - वियु॒या--द्यज॑मानमे॒वा-ऽग्निरिति॑ - स॒प्तद॑श च ) (अ. 5)
अ॒ग्नेस्त्रयो॒ ज्यायाग्ं॑सो॒ भ्रात॑र आस॒-न्ते दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँह॑न्तः॒ प्रामी॑यन्त॒ सो᳚-ऽग्निर॑बिभेदि॒त्थं-वाँव स्य आर्ति॒मा-ऽरि॑ष्य॒तीति॒ स निला॑यत॒ सो॑-ऽपः प्रावि॑श॒-त्त-न्दे॒वताः॒ प्रैष॑मैच्छ॒-न्त-म्मथ्स्यः॒ प्राब्र॑वी॒-त्तम॑शपद्धि॒याधि॑या त्वा वद्ध्यासु॒र्यो मा॒ प्रावो॑च॒ इति॒ तस्मा॒न्मथ्स्य॑-न्धि॒याधि॑या घ्नन्ति श॒प्तो [श॒प्तः, हि] 30
हि तमन्व॑विन्द॒-न्तम॑ ब्रुव॒न्नुप॑ न॒ आ व॑र्तस्व ह॒व्य-न्नो॑ व॒हेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒द्वरं॑-वृँणै॒ यदे॒व गृ॑ही॒तस्याहु॑तस्यबहिः परि॒धि स्कन्दा॒-त्तन्मे॒ भ्रातृ॑णा-म्भाग॒धेय॑मस॒दिति॒ तस्मा॒द्य-द्गृ॑ही॒तस्याहु॑तस्य बहिः परि॒धि स्कन्द॑ति॒ तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति परि॒धी-न्परि॑ दधाति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ सग्ग्​ स्प॑र्​शयति॒ [सग्ग्​ स्प॑र्​शयति, रक्ष॑सा॒-] 31
रक्ष॑सा॒-मन॑न्ववचाराय॒ न पु॒रस्ता॒-त्परि॑ दधात्यादि॒त्यो ह्ये॑वोद्य-न्पु॒रस्ता॒-द्रक्षाग्॑स्यप॒हन्त्यू॒र्ध्वे स॒मिधा॒वा द॑धात्यु॒परि॑ष्टादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ यजु॑षा॒-ऽन्या-न्तू॒ष्णीम॒न्या-म्मि॑थुन॒त्वाय॒ द्वे आ द॑धाति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ स त्वै य॑जेत॒ यो य॒ज्ञस्या-ऽऽर्त्या॒ वसी॑या॒न्-थ्स्यादिति॒ भूप॑तये॒ स्वाहा॒ भुव॑नपतये॒ स्वाहा॑ भू॒ताना॒- [भू॒ताना᳚म्, पत॑ये॒ स्वाहेति॑] 32
-म्पत॑ये॒ स्वाहेति॑ स्क॒न्नमनु॑ मन्त्रयेत य॒ज्ञस्यै॒व तदार्त्या॒ यज॑मानो॒ वसी॑या-न्भवति॒ भूय॑सी॒र्॒हि दे॒वताः᳚ प्री॒णाति॑ जा॒मि वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ क्रियते॒ यद॒न्वञ्चौ॑ पुरो॒डाशा॑ वुपाग्ंशुया॒जम॑न्त॒रा य॑ज॒त्यजा॑मित्वा॒याथो॑ मिथुन॒त्वाया॒ग्निर॒मुष्मि॑न् ँलो॒क आसी᳚-द्य॒मो᳚-ऽस्मि-न्ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नेते॒मौ वि पर्यू॑हा॒मेत्य॒न्नाद्ये॑न दे॒वा अ॒ग्नि- [दे॒वा अ॒ग्निम्, उ॒पाम॑न्त्रयन्त] 33
-मु॒पाम॑न्त्रयन्त रा॒ज्येन॑ पि॒तरो॑ य॒म-न्तस्मा॑द॒ग्नि र्दे॒वाना॑मन्ना॒दो य॒मः पि॑तृ॒णाग्ं राजा॒ य ए॒वं-वेँद॒ प्ररा॒ज्यम॒न्नाद्य॑-माप्नोति॒ तस्मा॑ ए॒त-द्भा॑ग॒धेय॒-म्प्राय॑च्छ॒न्॒. यद॒ग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॑-ऽव॒द्यन्ति॒ यद॒ग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॑ ऽव॒द्यति॑ भाग॒धेये॑नै॒व त-द्रु॒द्रग्ं सम॑र्धयति स॒कृ-थ्स॑कृ॒दव॑ द्यति स॒कृदि॑व॒ हि रु॒द्र उ॑त्तरा॒र्धादव॑ द्यत्ये॒षा वै रु॒द्रस्य॒ [वै रु॒द्रस्य॑, दिख्-स्वाया॑मे॒व] 34
दिख्-स्वाया॑मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते॒ द्विर॒भि घा॑रयति चतुरव॒त्तस्या-ऽऽप्त्यै॑प॒शवो॒ वै पूर्वा॒ आहु॑तय ए॒ष रु॒द्रो यद॒ग्निर्य-त्पूर्वा॒ आहु॑तीर॒भि जु॑हु॒या-द्रु॒द्राय॑ प॒शूनपि॑ दध्यादप॒शुर्यज॑मान-स्स्यादति॒हाय॒ पूर्वा॒ आहु॑तीर्जुहोति पशू॒ना-ङ्गो॑पी॒थाय॑ ॥ 35 ॥
(श॒प्तः - स्प॑र्​शयति - भू॒ताना॑ - म॒ग्निग्ं - रु॒द्रस्य॑ - स॒प्तत्रिग्ं॑शच्च ) (अ. 6)
मनुः॑ पृथि॒व्या य॒ज्ञिय॑मैच्छ॒-थ्स घृ॒त-न्निषि॑क्तमविन्द॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-त्को᳚-ऽस्येश्व॒रो य॒ज्ञे-ऽपि॒ कर्तो॒रिति॒ ताव॑ब्रूता-म्मि॒त्रावरु॑णौ॒ गोरे॒वा-ऽऽवमी᳚श्व॒रौ कर्तो᳚-स्स्व॒ इति॒ तौ ततो॒ गाग्ं समै॑रयता॒ग्ं॒ सा यत्र॑ यत्र॒ न्यक्रा॑म॒-त्ततो॑ घृ॒तम॑पीड्यत॒ तस्मा᳚-द्घृ॒तप॑द्युच्यते॒ तद॑स्यै॒ जन्मोप॑हूतग्ं रथन्त॒रग्ं स॒ह पृ॑थि॒व्येत्या॑हे॒ [स॒ह पृ॑थि॒व्येत्या॑ह, इयं-वैँ] 36
यं-वैँ र॑थन्त॒रमि॒मामे॒व स॒हान्ना-द्ये॒नोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूतं-वाँमदे॒व्यग्ं स॒हान्तरि॑क्षे॒णेत्या॑ह प॒शवो॒ वै वा॑मदे॒व्य-म्प॒शूने॒व स॒हान्तरि॑क्षे॒णोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूत-म्बृ॒ह-थ्स॒ह दि॒वेत्या॑है॒रं-वैँ बृ॒हदिरा॑मे॒व स॒ह दि॒वोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूता-स्स॒प्त होत्रा॒ इत्या॑ह॒ होत्रा॑ ए॒वोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूता धे॒नु- [उप॑हूता धे॒नुः, स॒हर्​ष॒भेत्या॑ह] 37
-स्स॒हर्​ष॒भेत्या॑ह मिथु॒नमे॒वोप॑ ह्वयत॒ उप॑हूतो भ॒क्ष-स्सखेत्या॑ह सोमपी॒थमे॒वोप॑ ह्वयत॒ उप॑हू॒ताँ(4) हो इत्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑मे॒वोप॑ ह्वयत आ॒त्मा ह्युप॑हूतानां॒-वँसि॑ष्ठ॒ इडा॒मुप॑ ह्वयते प॒शवो॒ वा इडा॑ प॒शूने॒वोप॑ ह्वयते च॒तुरुप॑ ह्वयते॒ चतु॑ष्पादो॒ हि प॒शवो॑ मान॒वीत्या॑ह॒ मनु॒र्​ह्ये॑ता- [मनु॒र्​ह्ये॑ताम्, अग्रे ऽप॑श्य-] 38
-मग्रे ऽप॑श्य-द्घृ॒तप॒दीत्या॑ह॒ य दे॒वास्यै॑ प॒दा-द्घृ॒तमपी᳚ड्यत॒ तस्मा॑दे॒वमा॑ह मैत्रावरु॒णीत्या॑ह मि॒त्रावरु॑णौ॒ ह्ये॑नाग्ं स॒मैर॑यता॒-म्ब्रह्म॑ दे॒वकृ॑त॒-मुप॑हूत॒मित्या॑ह॒ ब्रह्मै॒वोप॑ ह्वयते॒ दैव्या॑ अद्ध्व॒र्यव॒ उप॑हूता॒ उप॑हूता मनु॒ष्या॑ इत्या॑ह देवमनु॒ष्याने॒वोप॑ ह्वयते॒ य इ॒मं-यँ॒ज्ञमवा॒न्॒ ये य॒ज्ञप॑तिं॒-वँर्धा॒नित्या॑ह [ ] 39
य॒ज्ञाय॑ चै॒व यज॑मानाय चा॒ ऽऽशिष॒मा शा᳚स्त॒ उप॑हूते॒ द्यावा॑पृथि॒वी इत्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒वी ए॒वोप॑ ह्वयते पूर्व॒जे ऋ॒ताव॑री॒ इत्या॑ह पूर्व॒जे ह्ये॑ते ऋ॒ताव॑री दे॒वी दे॒वपु॑त्रे॒ इत्या॑ह दे॒वी ह्ये॑ते दे॒वपु॑त्रे॒ उप॑हूतो॒-ऽयं ँयज॑मान॒ इत्या॑ह॒ यज॑मानमे॒वोप॑ ह्वयत॒ उत्त॑रस्या-न्देवय॒ज्याया॒मुप॑हूतो॒ भूय॑सि हवि॒ष्कर॑ण॒ उप॑हूतो दि॒व्ये धाम॒न्नुप॑हूत॒ [धाम॒न्नुप॑हूतः, इत्या॑ह] 40
इत्या॑ह प्र॒जा वा उत्त॑रा देवय॒ज्या प॒शवो॒ भूयो॑ हवि॒ष्कर॑णग्ं सुव॒र्गो लो॒को दि॒व्य-न्धामे॒दम॑-सी॒दम॒सीत्ये॒व य॒ज्ञस्य॑ प्रि॒य-न्धामोप॑ ह्वयते॒ विश्व॑मस्य प्रि॒य-मुप॑हूत॒मित्या॒हा-छ॑म्बट्कारमे॒वोप॑ ह्वयते ॥ 41 ॥
(आ॒ह॒ - धे॒नु- रे॒तां - ँवर्धा॒नित्या॑ह॒ - धाम॒न्नुप॑हूत॒ - श्चतु॑स्त्रिग्ंशच्च ) (अ. 7)
प॒शवो॒ वा इडा᳚ स्व॒यमा द॑त्ते॒ काम॑मे॒वा-ऽऽत्मना॑ पशू॒नामा द॑त्ते॒ न ह्य॑न्यः काम॑-म्पशू॒ना-म्प्र॒यच्छ॑ति वा॒चस्पत॑ये त्वा हु॒त-म्प्रा-ऽश्ञा॒मीत्या॑ह॒ वाच॑मे॒व भा॑ग॒धेये॑न प्रीणाति॒ सद॑स॒स्पत॑ये त्वा हु॒त-म्प्रा-ऽश्ञा॒मीत्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्यै चतुरव॒त्त-म्भ॑वति ह॒विर्वै च॑तुरव॒त्त-म्प॒शव॑श्चतुरव॒त्तं-यँद्धोता᳚ प्राश्ञी॒याद्धोता- [प्राश्ञी॒याद्धोता᳚, आर्ति॒मार्च्छे॒द्य-] 42
-ऽऽर्ति॒मार्च्छे॒द्य-द॒ग्नौ जु॑हु॒या-द्रु॒द्राय॑ प॒शूनपि॑ दद्ध्यादप॒शुर्यज॑मान-स्स्या-द्वा॒चस्पत॑ये त्वा हु॒त-म्प्रा-ऽश्ञा॒मीत्या॑ह प॒रोक्ष॑मे॒वैन॑-ज्जुहोति॒ सद॑स॒स्पत॑ये त्वा हु॒त-म्प्राश्ञा॒मीत्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्यै॒ प्राश्ञ॑न्ति ती॒र्थ ए॒व प्राश्ञ॑न्ति॒ दक्षि॑णा-न्ददाति ती॒र्थ ए॒व दक्षि॑णा-न्ददाति॒ वि वा ए॒तद्य॒ज्ञ- [वि वा ए॒तद्य॒ज्ञम्, छि॒न्द॒न्ति॒ यन्म॑द्ध्य॒तः] 43
-ञ्छि॑न्दन्ति॒ यन्म॑द्ध्य॒तः प्रा॒श्ञन्त्य॒द्भि-र्मा᳚र्जयन्त॒ आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वता॑ दे॒वता॑भिरे॒व य॒ज्ञग्ं स-न्त॑न्वन्ति दे॒वा वै य॒ज्ञा-द्रु॒द्रम॒न्तरा॑य॒न्​थ्स य॒ज्ञम॑विद्ध्य॒-त्त-न्दे॒वा अ॒भि सम॑गच्छन्त॒ कल्प॑ता-न्न इ॒दमिति॒ ते᳚-ऽब्रुव॒न्-थ्स्वि॑ष्टं॒-वैँ न॑ इ॒द-म्भ॑विष्यति॒ यदि॒मग्ं रा॑धयि॒ष्याम॒ इति॒ त-थ्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्टकृ॒त्त्व-न्तस्या ऽऽवि॑द्ध॒-न्नि- [-ऽऽवि॑द्ध॒-न्निः, अ॒कृ॒न्त॒न्॒. यवे॑न॒] 44
-र॑कृन्त॒न्॒. यवे॑न॒ सम्मि॑त॒-न्तस्मा᳚-द्यवमा॒त्रमव॑ द्ये॒-द्यज्ज्यायो॑-ऽव॒-द्ये-द्रो॒पये॒-त्त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदुप॑ च स्तृणी॒याद॒भि च॑ घा॒रये॑दुभयत-स्सग्ग्​श्वा॒यि कु॑र्यादव॒दाया॒भि घा॑रयति॒ द्वि-स्सम्प॑द्यते द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ य-त्ति॑र॒श्चीन॑-मति॒-हरे॒दन॑भि-विद्धं-यँ॒ज्ञस्या॒भि वि॑द्ध्ये॒दग्रे॑ण॒ परि॑ हरति ती॒र्थेनै॒व परि॑ हरति॒ त-त्पू॒ष्णे पर्य॑हर॒न्त- [पर्य॑हर॒न्तत्, पू॒षा] 45
-त्पू॒षा प्राश्य॑ द॒तो॑-ऽरुण॒-त्तस्मा᳚-त्पू॒षा प्र॑पि॒ष्टभा॑गो-ऽद॒न्तको॒ हि त-न्दे॒वा अ॑ब्रुव॒न् वि वा अ॒यमा᳚र्ध्यप्राशित्रि॒यो वा अ॒यम॑भू॒दिति॒ त-द्बृह॒स्पत॑ये॒ पर्य॑हर॒न्-थ्सो॑-ऽबिभे॒-द्बृह॒स्पति॑रि॒त्थं-वाँव स्य आर्ति॒मा-ऽरि॑ष्य॒तीति॒ स ए॒त-म्मन्त्र॑मपश्य॒-थ्सूर्य॑स्य त्वा॒ चक्षु॑षा॒ प्रति॑ पश्या॒मीत्य॑ब्रवी॒न्न हि सूर्य॑स्य॒ चक्षुः॒ [चक्षुः॑, कि-ञ्च॒न] 46
कि-ञ्च॒न हि॒नस्ति॒ सो॑-ऽबिभे-त्प्रतिगृ॒ह्णन्त॑-म्मा हिग्ंसिष्य॒तीति॑ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे᳚-ऽश्विनो᳚ र्बा॒हुभ्या᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒-म्प्रति॑ गृह्णा॒मीत्य॑ब्रवी-थ्सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैन॒द्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भिः॒ प्रत्य॑गृह्णा॒-थ्सो॑-ऽबिभे-त्प्रा॒श्ञन्त॑-म्मा हिग्ंसिष्य॒तीत्य॒ग्नेस्त्वा॒ ऽऽस्ये॑न॒ प्रा-ऽश्ञा॒मीत्य॑ब्रवी॒न्न ह्य॑ग्नेरा॒स्य॑-ङ्किञ्च॒न हि॒नस्ति॒ सो॑-ऽबिभे॒- [सो॑-ऽबिभेत्, प्राशि॑तम्मा-] 47
-त्प्राशि॑तम्मा-हिग्ंसिष्य॒तीति॑ ब्राह्म॒णस्यो॒दरे॒णेत्य॑ ब्रवी॒न्न हि ब्रा᳚ह्म॒णस्यो॒दर॒-ङ्कि-ञ्च॒न हि॒नस्ति॒ बृह॒स्पते॒र्ब्रह्म॒णेति॒ स हि ब्रह्मि॒ष्ठो-ऽप॒ वा ए॒तस्मा᳚-त्प्रा॒णाः क्रा॑मन्ति॒ यः प्रा॑शि॒त्र-म्प्रा॒श्ञात्य॒द्भि-र्मा᳚र्जयि॒त्वा प्रा॒णान्-थ्स-म्मृ॑शते॒-ऽमृतं॒-वैँ प्रा॒णा अ॒मृत॒मापः॑ प्रा॒णाने॒व य॑थास्था॒नमुप॑ ह्वयते ॥ 48 ॥
(प्रा॒श्ञी॒याद्धोता॑ - य॒ज्ञं - नि - र॑हर॒न्त - च्चक्षु॑ - रा॒स्य॑-ङ्किञ्च॒न हि॒नस्ति॒ सो॑-ऽबिभे॒ - च्चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च ) (अ. 8)
अ॒ग्नीध॒ आ द॑धा-त्य॒ग्निमु॑खा-ने॒वर्तू-न्प्री॑णाति स॒मिध॒मा द॑धा॒त्युत्त॑रासा॒-माहु॑तीना॒-म्प्रति॑ष्ठित्या॒ अथो॑ स॒मिद्व॑त्ये॒व जु॑होति परि॒धीन्-थ्स-म्मा᳚र्​ष्टि पु॒नात्ये॒वैना᳚न्-थ्स॒कृ-थ्स॑कृ॒-थ्स-म्मा᳚र्​ष्टि॒ परा॑ङिव॒ ह्ये॑तर्​हि॑ य॒ज्ञश्च॒तु-स्सम्प॑द्यते॒ चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ ब्रह्म॒-न्प्रस्था᳚स्याम॒ इत्या॒हात्र॒ वा ए॒तर्​हि॑ य॒ज्ञ-श्श्रि॒तो [य॒ज्ञ-श्श्रि॒तः, यत्र॑ ब्र॒ह्मा] 49
यत्र॑ ब्र॒ह्मा यत्रै॒व य॒ज्ञ-श्श्रि॒तस्तत॑ ए॒वैन॒मा र॑भते॒ यद्धस्ते॑न प्र॒मीवे᳚द्वेप॒न-स्स्या॒द्यच्छी॒र्​ष्णा शी॑र्​षक्ति॒मान्-थ्स्या॒द्य-त्तू॒ष्णीमासी॒ता ऽस॑म्प्रत्तो य॒ज्ञ-स्स्या॒-त्प्रति॒ष्ठेत्ये॒व ब्रू॑या-द्वा॒चि वै य॒ज्ञ-श्श्रि॒तो यत्रै॒व य॒ज्ञ-श्श्रि॒तस्तत॑ ए॒वैन॒ग्ं॒ स-म्प्र य॑च्छति॒ देव॑ सवितरे॒त-त्ते॒ प्रा- [सवितरे॒त-त्ते॒ प्र, आ॒हेत्या॑ह॒] 50
-ऽऽहेत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै॒ बृह॒स्पति॑ र्ब्र॒ह्मेत्या॑ह॒ स हि ब्रह्मि॑ष्ठ॒-स्स य॒ज्ञ-म्पा॑हि॒ स य॒ज्ञप॑ति-म्पाहि॒ स मा-म्पा॒हीत्या॑ह य॒ज्ञाय॒ यज॑मानाया॒-ऽऽत्मने॒ तेभ्य॑ ए॒वा-ऽऽशिष॒मा शा॒स्ते-ऽना᳚र्त्या आ॒श्राव्या॑-ऽऽह दे॒वान्. य॒जेति॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ती॒ष्टा दे॒वता॒ अथ॑ कत॒म ए॒ते दे॒वा इति॒ छन्दा॒ग्ं॒सीति॑ ब्रूया-द्गाय॒त्री-न्त्रि॒ष्टुभ॒- [ब्रूया-द्गाय॒त्री-न्त्रि॒ष्टुभ᳚म्, जग॑ती॒-] 51
ञ्जग॑ती॒-मित्यथो॒ खल्वा॑हुर्ब्राह्म॒णा वै छन्दा॒ग्ं॒सीति॒ ताने॒व त-द्य॑जति दे॒वानां॒-वाँ इ॒ष्टा दे॒वता॒ आस॒न्नथा॒ग्निर्नोद॑ज्वल॒-त्त-न्दे॒वा आहु॑तीभि-रनूया॒जेष्वन्व॑-विन्द॒न्॒. यद॑नूया॒जान्. यज॑त्य॒ग्निमे॒व त-थ्समि॑न्ध ए॒तदु॒र्वै नामा॑-ऽऽसु॒र आ॑सी॒-थ्स ए॒तर्​हि॑ य॒ज्ञस्या॒ ऽऽशिष॑मवृङ्क्त॒ य-द्ब्रू॒यादे॒त- [य-द्ब्रू॒यादे॒तत्, उ॒ द्या॒वा॒पृ॒थि॒वी॒ भ॒द्र-म॑भू॒-] 52
-दु॑ द्यावापृथिवी भ॒द्र-म॑भू॒-दित्ये॒तदु॑-मे॒वा-ऽऽसु॒रं-यँ॒ज्ञस्या॒-ऽऽशिष॑-ङ्गमयेदि॒द-न्द्या॑वापृथिवी भ॒द्रम॑भू॒दित्ये॒व ब्रू॑या॒-द्यज॑मानमे॒व य॒ज्ञस्या॒-ऽऽशिष॑-ङ्गमय॒त्यार्ध्म॑ सूक्तवा॒कमु॒त न॑मोवा॒कमि-त्या॑हे॒दम॑रा॒-थ्स्मेति॒ वावैतदा॒होप॑श्रितो दि॒वः पृ॑थि॒व्योरित्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒व्योर्​हि य॒ज्ञ उप॑श्रित॒ ओम॑न्वती ते॒-ऽस्मिन्. य॒ज्ञे य॑जमान॒ द्यावा॑पृथि॒वी [ ] 53
स्ता॒मित्या॑हा॒ ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ यद्ब्रू॒या-थ्सू॑पावसा॒ना च॑ स्वद्ध्यवसा॒ना चेति॑ प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्याद्य॒दा हि प्र॒मीय॒ते ऽथे॒मामु॑पाव॒स्यति॑ सूपचर॒णा च॑ स्वधिचर॒णा चेत्ये॒व ब्रू॑या॒-द्वरी॑यसीमे॒वास्मै॒ गव्यू॑ति॒मा शा᳚स्ते॒ न प्र॒मायु॑को भवति॒ तयो॑रा॒विद्य॒ग्निरि॒दग्ं ह॒विर॑जुष॒तेत्या॑ह॒ या अया᳚क्ष्म [ ] 54
दे॒वता॒स्ता अ॑रीरधा॒मेति॒ वावैतदा॑ह॒ यन्न नि॑र्दि॒शे-त्प्रति॑वेशं-यँ॒ज्ञस्या॒ ऽऽशीर्ग॑च्छे॒दा शा᳚स्ते॒-ऽयं-यँज॑मानो॒-ऽसावित्या॑ह नि॒र्दिश्यै॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मय॒त्यायु॒रा शा᳚स्ते सुप्रजा॒स्त्वमा शा᳚स्त॒ इत्या॑हा॒ ऽशिष॑मे॒वै तामा शा᳚स्ते सजातवन॒स्यामा शा᳚स्त॒ इत्या॑ह प्रा॒णा वै स॑जा॒ताः प्रा॒णाने॒व [ ] 55
नान्तरे॑ति॒ तद॒ग्निर्दे॒वो दे॒वेभ्यो॒ वन॑ते व॒यम॒ग्नेर्मानु॑षा॒ इत्या॑हा॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॑ वनु॒ते व॒य-म्म॑नु॒ष्ये᳚भ्य॒ इति॒ वावैतदा॑हे॒ह गति॑र्वा॒मस्ये॒द-ञ्च॒ नमो॑ दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह॒ याश्चै॒व दे॒वता॒ यज॑ति॒ याश्च॒ न ताभ्य॑ ए॒वोभयी᳚भ्यो॒ नम॑स्करोत्या॒त्मनो-ऽना᳚र्त्यै ॥ 56 ॥
(श्रि॒तः - ते॒ प्र - त्रि॒ष्टुभ॑ - मे॒त-द्- द्यावा॑पृथि॒वी - या अया᳚क्ष्म- प्रा॒णाने॒व - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च ) (अ. 9)
दे॒वा वै य॒ज्ञस्य॑ स्वगाक॒र्तार॒-न्नावि॑न्द॒-न्ते शं॒​युँ-म्बा॑र्​हस्प॒त्यम॑ब्रुवन्नि॒म-न्नो॑ य॒ज्ञग्ग्​ स्व॒गा कु॒र्विति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒द्वरं॑-वृँणै॒ यदे॒वा-ब्रा᳚ह्मणो॒क्तो-ऽश्र॑द्दधानो॒ यजा॑तै॒ सा मे॑ य॒ज्ञस्या॒-ऽऽशीर॑स॒दिति॒ तस्मा॒-द्य-द्ब्रा᳚ह्मणो॒क्तो-ऽश्र॑द्दधानो॒ यज॑ते शं॒​युँमे॒व तस्य॑ बार्​हस्प॒त्यं-यँ॒ज्ञस्या॒ ऽऽशीर्ग॑च्छत्ये॒त-न्ममेत्य॑ब्रवी॒-त्कि-म्मे᳚ प्र॒जाया॒ [प्र॒जायाः᳚, इति॒ यो॑-ऽपगु॒रातै॑] 57
इति॒ यो॑-ऽपगु॒रातै॑ श॒तेन॑ यातया॒द्यो नि॒हन॑-थ्स॒हस्रे॑ण यातया॒द्यो लोहि॑त-ङ्क॒रव॒द्याव॑तः प्र॒स्कद्य॑ पा॒ग्ं॒सून्-थ्स॑-ङ्गृ॒ह्णा-त्ताव॑त-स्सं​वँथ्स॒रा-न्पि॑तृलो॒क-न्न प्रजा॑ना॒दिति॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णाय॒ नाप॑ गुरेत॒ न नि ह॑न्या॒न्न लोहि॑त-ङ्कुर्यादे॒ताव॑ता॒ हैन॑सा भवति॒ तच्छं॒​योँरा वृ॑णीमह॒ इत्या॑ह य॒ज्ञमे॒व त-थ्स्व॒गा क॑रोति॒ त- [त-थ्स्व॒गा क॑रोति॒ तत्, शं॒​योँरा] 58
-च्छं॒​योँरा वृ॑णीमह॒ इत्या॑ह शं॒​युँमे॒व बा॑र्​हस्प॒त्य-म्भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑र्धयति गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ गा॒तुं-यँ॒ज्ञप॑तय॒ इत्या॑हा॒ ऽऽशिष॑मे॒वै तामा शा᳚स्ते॒ सोमं॑-यँजति॒ रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति॒ त्वष्टा॑रं-यँजति॒ रेत॑ ए॒व हि॒त-न्त्वष्टा॑ रू॒पाणि॒ वि क॑रोति दे॒वाना॒-म्पत्नी᳚र्यजति मिथुन॒त्वाया॒ग्नि-ङ्गृ॒हप॑तिं-यँजति॒ प्रति॑ष्ठित्यै जा॒मि वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ क्रियते॒ [क्रियते, यदाज्ये॑न] 59
यदाज्ये॑न प्रया॒जा इ॒ज्यन्त॒ आज्ये॑न पत्नीसं​याँ॒जा ऋच॑म॒नूच्य॑ पत्नीसं​याँ॒जाना॑मृ॒चा य॑ज॒त्यजा॑मित्वा॒याथो॑ मिथुन॒त्वाय॑ प॒ङ्क्ति प्रा॑यणो॒ वै य॒ज्ञः प॒ङ्क्त्यु॑दयनः॒ पञ्च॑ प्रया॒जा इ॑ज्यन्ते च॒त्वारः॑ पत्नीसं​याँ॒जा-स्स॑मिष्टय॒जुः प॑ञ्च॒म-म्प॒ङ्क्तिमे॒वानु॑ प्र॒यन्ति॑ प॒ङ्क्तिमनूद्य॑न्ति ॥ 60 ॥
(प्र॒जायाः᳚ - करोति॒ तत् - क्रि॑यते॒ - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च ) (अ. 10)
यु॒क्ष्वाहि दे॑व॒हूत॑मा॒ग्ं॒ अश्वाग्ं॑ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्य-स्स॑दः ॥ उ॒त नो॑ देव दे॒वाग्ं अच्छा॑ वोचो वि॒दुष्ट॑रः । श्रद्विश्वा॒ वार्या॑ कृधि ॥ त्वग्ं ह॒ यद्य॑विष्ठ्॒य सह॑स-स्सूनवाहुत । ऋ॒तावा॑ य॒ज्ञियो॒ भुवः॑ ॥ अ॒यम॒ग्नि-स्स॑ह॒स्रिणो॒ वाज॑स्य श॒तिन॒स्पतिः॑ । मू॒र्धा क॒वी र॑यी॒णाम् ॥ त-न्ने॒मिमृ॒भवो॑ य॒था ऽऽन॑मस्व॒ सहू॑तिभिः । नेदी॑यो य॒ज्ञ- [य॒ज्ञम्, अ॒ङ्गि॒रः॒ ।] 61
-म॑ङ्गिरः ॥ तस्मै॑ नू॒ नम॒भिद्य॑वे वा॒चा वि॑रूप॒ नित्य॑या । वृष्णे॑ चोदस्व सुष्टु॒तिम् ॥ कमु॑ ष्विदस्य॒ सेन॑या॒-ऽग्नेरपा॑कचक्षसः । प॒णि-ङ्गोषु॑ स्तरामहे ॥ मा नो॑ दे॒वानां॒-विँशः॑ प्रस्ना॒तीरि॑वो॒स्राः । कृ॒श-न्न हा॑सु॒रघ्नि॑याः ॥ मा नः॑ समस्य दू॒ढ्यः॑ परि॑द्वेषसो अग्ं ह॒तिः । ऊ॒र्मिर्न नाव॒मा व॑धीत् ॥ नम॑स्ते अग्न॒ ओज॑से गृ॒णन्ति॑ देव कृ॒ष्टयः॑ । अमै॑- [अमैः᳚, अ॒मित्र॑मर्दय ।] 62
-र॒मित्र॑मर्दय ॥ कु॒विथ्​सुनो॒ गवि॑ष्ट॒ये-ऽग्ने॑ सं॒​वेँषि॑षो र॒यिम् । उरु॑कृदु॒रु ण॑स्कृधि ॥ मा नो॑ अ॒स्मि-न्म॑हाध॒ने परा॑ वर्ग्भार॒भृद्य॑था । सं॒​वँर्ग॒ग्ं॒ सग्ं र॒यि-ञ्ज॑य ॥ अ॒न्यम॒स्मद्भि॒या इ॒यमग्ने॒ सिष॑क्तु दु॒च्छुना᳚ । वर्धा॑ नो॒ अम॑व॒च्छवः॑ ॥ यस्याजु॑षन्नम॒स्विन॒-श्शमी॒मदु॑र्मखस्यवा । त-ङ्घेद॒ग्निर्वृ॒धा-ऽव॑ति ॥ पर॑स्या॒ अधि॑ [ ] 63
सं॒​वँतो-ऽव॑राग्ं अ॒भ्या त॑र । यत्रा॒हमस्मि॒ ताग्ं अ॑व ॥ वि॒द्मा हि ते॑ पु॒रा व॒यमग्ने॑ पि॒तुर्यथाव॑सः । अधा॑ ते सु॒म्नमी॑महे ॥ य उ॒ग्र इ॑व शर्य॒हा ति॒ग्मशृ॑ङ्गो॒ न वग्ंस॑गः । अग्ने॒ पुरो॑ रु॒रोजि॑थ ॥ सखा॑य॒-स्सं-वः॑ ँसं॒​यँञ्च॒मिष॒ग्ग्॒ स्तोम॑-ञ्चा॒ग्नये᳚ । वर्​षि॑ष्ठाय क्षिती॒नामू॒र्जो नप्त्रे॒ सह॑स्वते ॥ सग्ं स॒मिद्यु॑वसे वृष॒न्न -ग्ने॒ विश्वा᳚न्य॒र्य आ । इ॒डस्प॒दे समि॑ध्यसे॒ स नो॒ वसू॒न्या भ॑र । प्रजा॑पते॒, स वे॑द॒, सोमा॑ पूषणे॒, मौ दे॒वौ ॥ 64 ॥
(य॒ज्ञ - ममै॒ - रधि॑ - वृष॒ - न्नेका॒न्न विग्ं॑श॒तिश्च॑ ) (अ. 11)
उ॒शन्त॑स्त्वा हवामह उ॒शन्त॒-स्समि॑धीमहि । उ॒शन्नु॑श॒त आ व॑ह पि॒तॄन्. ह॒विषे॒ अत्त॑वे ॥ त्वग्ं सो॑म॒ प्रचि॑कितो मनी॒षा त्वग्ं रजि॑ष्ठ॒मनु॑ नेषि॒ पन्था᳚म् । तव॒ प्रणी॑ती पि॒तरो॑ न इन्दो दे॒वेषु॒ रत्न॑म भजन्त॒ धीराः᳚ ॥ त्वया॒ हि नः॑ पि॒तरः॑ सोम॒ पूर्वे॒ कर्मा॑णि च॒क्रुः प॑वमान॒ धीराः᳚ । व॒न्वन्नवा॑तः परि॒धीग्ं रपो᳚र्णु वी॒रेभि॒रश्वै᳚र्म॒घवा॑ भवा [भव, नः॒ ।] 65
नः ॥ त्वग्ं सो॑म पि॒तृभिः॑ सं​विँदा॒नो-ऽनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ । तस्मै॑ त इन्दो ह॒विषा॑ विधेम व॒यग्ग्​ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥ अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सदः॑ सद-स्सदत सुप्रणीतयः । अ॒त्ता ह॒वीग्ंषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्॒हिष्यथा॑ र॒यिग्ं सर्व॑वीर-न्दधातन ॥ बर्​हि॑षदः पितर ऊ॒त्य॑र्वागि॒मा वो॑ ह॒व्या च॑कृमा जु॒षद्ध्व᳚म् । त आ ग॒ता-ऽव॑सा॒ श-न्त॑मे॒ना-ऽथा॒-ऽस्मभ्य॒ग्ं॒ [-ऽस्मभ्य᳚म्, शं-योँर॑र॒पो द॑धात ।] 66
शं-योँर॑र॒पो द॑धात ॥ आ-ऽह-म्पि॒तॄन्-थ्सु॑वि॒दत्राग्ं॑ अविथ्सि॒ नपा॑त-ञ्च वि॒क्रम॑ण-ञ्च॒ विष्णोः᳚ । ब॒र्॒हि॒षदो॒ ये स्व॒धया॑ सु॒तस्य॒ भज॑न्त पि॒त्वस्त इ॒हा-ऽऽ ग॑मिष्ठाः ॥ उप॑हूताः पि॒तरः॑ सो॒म्यासो॑ बर्​हि॒ष्ये॑षु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ । त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑व॒न्त्वधि॑ ब्रुवन्तु॒ ते अ॑वन्त्व॒स्मान् ॥ उदी॑रता॒मव॑र॒ उ-त्परा॑स॒ उन्म॑द्ध्य॒माः पि॒तरः॑ सो॒म्यासः॑ । असुं॒- [असु᳚म्, य ई॒युर॑ वृ॒का] 67
-ँय ई॒युर॑ वृ॒का ऋ॑त॒ज्ञास्ते नो॑-ऽवन्तु पि॒तरो॒ हवे॑षु ॥ इ॒द-म्पि॒तृभ्यो॒ नमो॑ अस्त्व॒द्य ये पूर्वा॑सो॒ य उप॑रास ई॒युः । ये पार्थि॑वे॒ रज॒स्या निष॑त्ता॒ ये वा॑ नू॒नग्ं सु॑वृ॒जना॑सु वि॒क्षु ॥ अधा॒ यथा॑ नः पि॒तरः॒ परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शुषा॒णाः । शुचीद॑य॒-न्दीधि॑ति मुक्थ॒शासः॒, क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन्न् ॥ यद॑ग्ने [यद॑ग्ने, क॒व्य॒वा॒ह॒न॒ पि॒तॄन्] 68
कव्यवाहन पि॒तॄन्. यक्ष्यृ॑ता॒वृधः॑ । प्र च॑ ह॒व्यानि॑ वक्ष्यसि दे॒वेभ्य॑श्च पि॒तृभ्य॒ आ ॥ त्वम॑ग्न ईडि॒तो जा॑तवे॒दो-ऽवा᳚ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वा । प्रादाः᳚ पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्व-न्दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वीग्ंषि॑ ॥ मात॑ली क॒व्यैर्य॒मो अङ्गि॑रोभि॒ र्बृह॒स्पति॒र्॒ ऋक्व॑भि र्वावृधा॒नः । याग्​श्च॑ दे॒वा वा॑वृ॒धुर्ये च॑ दे॒वान्-थ्स्वाहा॒-ऽन्ये स्व॒धया॒-ऽन्ये म॑दन्ति ॥ 69 ॥
इ॒मं-यँ॑म प्रस्त॒रमाहि सीदाङ्गि॑रोभिः पि॒तृभिः॑ सं​विँदा॒नः । आत्वा॒ मन्त्राः᳚ कविश॒स्ता व॑हन्त्वे॒ना रा॑जन्. ह॒विषा॑ मादयस्व ॥ अङ्गि॑रोभि॒रा ग॑हि य॒ज्ञिये॑भि॒र्यम॑ वैरू॒पैरि॒ह मा॑दयस्व । विव॑स्वन्तग्ं हुवे॒ यः पि॒ता ते॒-ऽस्मिन्. य॒ज्ञे ब॒र्॒हिष्या नि॒षद्य॑ ॥ अङ्गि॑रसो नः पि॒तरो॒ नव॑ग्वा॒ अथ॑र्वाणो॒ भृग॑व-स्सो॒म्यासः॑ । तेषां᳚-वँ॒यग्ं सु॑म॒तौ य॒ज्ञिया॑ना॒मपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म ॥ 70 ॥
(भ॒वा॒ - ऽस्मभ्य॒ - मसुं॒ - ँयद॑ग्ने - मदन्ति - सौमन॒स - एक॑-ञ्च ) (अ. 12)
(स॒मिध॒ - श्चक्षु॑षी - प्र॒जाप॑ति॒राज्यं॑ - दे॒वस्य॒ स्फ्यं - ब्र॑ह्मवा॒दिनो॒ ऽद्भि - र॒ग्नेस्त्रयो॒ - मनुः॑ पृथि॒व्याः - प॒शवो॒ - ऽग्नीधे॑ - दे॒वा वै य॒ज्ञस्य॑ - यु॒क्ष्वो - शन्त॑स्त्वा॒ - द्वाद॑श )
(स॒मिधो॑ - या॒ज्या॑ - तस्मा॒न्नभा॒-ऽगग्ं - हि तमन्वि- त्या॑ह प्र॒जा वा - आ॒हेत्या॑ह - यु॒क्ष्वा हि - स॑प्त॒तिः )
(स॒मिधः॑, सौमन॒से स्या॑म)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे षष्टः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
(वा॒य॒व्यं॑ - प्र॒जाप॑ति - रादि॒त्येभ्यो॑ - दे॒वा - वि॒श्वरू॑पः - स॒मिधः॒ - षट्) (6)
॥ इति द्वीतीय-ङ्काण्डम् ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - avaśiṣṭakarmābhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
sa॒midho̭ yajati vasa॒ntame॒vartū॒nāmava̭ rundhe॒ tanū॒napā̭taṃ-ya~jati grī॒ṣmame॒vāva̭ rundha i॒ḍo ya̭jati va॒r॒ṣā e॒vāva̭ rundhe ba॒r॒hirya̭jati śa॒rada̭me॒vāva̭ rundhe svāhākā॒raṃ-ya~̭jati hema॒ntame॒vāva̭ rundhe॒ tasmā॒-thsvāhā̭kṛtā॒ hema̭-npa॒śavo-'va̭ sīdanti sa॒midho̭ yajatyu॒ṣasa̭ e॒va de॒vatā̭nā॒mava̭ rundhe॒ tanū॒napā̭taṃ-ya~jati ya॒jñame॒vāva̭ rundha [ya॒jñame॒vāva̭ rundha, i॒ḍo ya̭jati] 1
i॒ḍo ya̭jati pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ba॒r​hirya̭jati pra॒jāme॒vāva̭ rundhe sa॒māna̭yata upa॒bhṛta॒stejo॒ vā ājya̭-mpra॒jā ba॒r॒hiḥ pra॒jāsve॒va tejo̭ dadhāti svāhākā॒raṃ-ya~̭jati॒ vāca̭me॒vāva̭ rundhe॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rāḍvi॒rājai॒ vānnādya॒mava̭ rundhe sa॒midho̭ yajatya॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati॒ tanū॒napā̭taṃ-ya~jati [ ] 2
ya॒jña e॒vāntari̭kṣe॒ prati̭ tiṣṭhatī॒ḍo ya̭jati pa॒śuṣve॒va prati̭tiṣṭhati ba॒ra॒ḥirya̭jati॒ ya e॒va dḙva॒yānāḥ॒ panthā̭na॒steṣve॒va prati̭tiṣṭhati svāhākā॒raṃ-ya~̭jati suva॒rga e॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhatye॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāsteṣve॒va ya̭thāpū॒rva-mprati̭tiṣṭhati devāsu॒rā e॒ṣu lo॒keṣva̭spardhanta॒ te de॒vāḥ pra̭yā॒jaire॒bhyo lo॒kebhyo 'sṷrā॒-nprāṇṷdanta॒ ta-tpra̭yā॒jānā᳚- [ta-tpra̭yā॒jānā᳚m, pra॒yā॒ja॒tva-] 3
-mprayāja॒tvaṃ-ya~syai॒vaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ prayā॒jā i॒jyante॒ praibhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyānnudate 'bhi॒krāma̭-ñjuhotya॒bhiji̭tyai॒ yo vai pra̭yā॒jānā᳚-mmithu॒naṃ-ve~da॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ rmithu॒nai rjā̭yate sa॒midho̭ ba॒hvīri̭va yajati॒ tanū॒napā̭ta॒meka̭miva mithu॒na-ntadi॒ḍo ba॒hvīri̭va yajati ba॒r॒hireka̭miva mithu॒na-ntade॒tadvai pra̭yā॒jānā᳚-mmithu॒naṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da॒ pra [ ] 4
pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ rmithu॒nai rjā̭yate de॒vānāṃ॒-vā~ ani̭ṣṭā de॒vatā॒ āsa॒nnathāsṷrā ya॒jñama̭jighāgṃ sa॒-nte de॒vā gā̭ya॒trīṃ-vyau~̭ha॒-npañcā॒kṣarā̭ṇi prā॒cīnā̭ni॒ trīṇi̭ pratī॒cīnā̭ni॒ tato॒ varma̭ ya॒jñāyābha̭va॒dvarma॒ yaja̭mānāya॒ ya-tpra̭yājānūyā॒jā i॒jyante॒ varmai॒va tadya॒jñāya̭ kriyate॒ varma॒ yaja̭mānāya॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ tasmā॒-dvarṷ̄tha-mpu॒rastā॒-dvar​ṣī̭yaḥ pa॒ścāddhrasī̭yo de॒vā vai pu॒rā rakṣo᳚bhya॒ [pu॒rā rakṣo᳚bhyaḥ, iti̭ svāhākā॒reṇa̭] 5
iti̭ svāhākā॒reṇa̭ prayā॒jeṣṷ ya॒jñagṃ sa॒gg॒sthāpya̭mapaśya॒-ntagg​ svā̭hākā॒reṇa̭ prayā॒jeṣu॒ sama̭sthāpaya॒n vi vā e॒ta-dya॒jña-ñchi̭ndanti॒ ya-thsvā̭hākā॒reṇa̭ prayā॒jeṣṷ sagg​sthā॒paya̭nti prayā॒jāni॒ṣṭvā ha॒vīg​ṣya॒bhi ghā̭rayati ya॒jñasya॒ santa̭tyā॒ atho̭ ha॒vire॒vāka॒ratho̭ yathāpū॒rvamupai̭ti pi॒tā vai pra̭yā॒jāḥ pra॒jā-'nṷ̄yā॒jā ya-tpra̭yā॒jāni॒ṣṭvā ha॒vīg​ṣya̭bhighā॒raya̭ti pi॒taiva ta-tpu॒treṇa॒ sādhā̭raṇa- [sādhā̭raṇam, ku॒ru॒te॒ tasmā̭dāhu॒-] 6
-ṅkurute॒ tasmā̭dāhu॒-ryaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ na ka॒thā pu॒trasya॒ keva̭la-ṅka॒thā sādhā̭raṇa-mpi॒turityaska̭nname॒va tadya-tpra̭yā॒jeṣvi॒ṣṭeṣu॒ skanda̭ti gāya॒tryḙva tena॒ garbha̭-ndhatte॒ sā pra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭mānāya॒ praja̭nayati || 7 ||
(ya॒ja॒ti॒ ya॒jñāme॒vāva̭ rundhe॒ - tanū॒napā̭taṃ-ya~jati - prayā॒jānā̭ ṭṭa me॒vaṃ-ve~da॒ pra - rakṣo᳚bhyaḥ॒ - sādhā̭raṇaṃ॒ - pañca̭trigṃśacca ) (a. 1)
cakṣṷṣī॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yadājya̭bhāgau॒ yadājya̭bhāgau॒ yaja̭ti॒ cakṣṷṣī e॒va ta-dya॒jñasya॒ prati̭ dadhāti pūrvā॒rdhe jṷhoti॒ tasmā᳚-tpūrvā॒rdhe cakṣṷṣī pra॒bāhṷg-juhoti॒ tasmā᳚-tpra॒bāhu॒kcakṣṷṣī devalo॒kaṃ-vā~ a॒gninā॒ yaja̭mā॒no-'nṷ paśyati pitṛlo॒kagṃ somḙnottarā॒rdhe᳚ 'gnayḙ juhoti dakṣiṇā॒rdhe somā̭yai॒vami̭va॒ hīmau lo॒kāva॒nayo᳚ rlo॒kayo॒ranṷkhyātyai॒ rājā̭nau॒ vā e॒tau de॒vatā̭nāṃ॒- [de॒vatā̭nām, yada॒gnīṣomā̭vanta॒rā] 8
~yada॒gnīṣomā̭vanta॒rā de॒vatā̭ ijyete de॒vatā̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai॒ tasmā॒-drājñā̭ manu॒ṣyā̭ vidhṛ̭tā brahmavā॒dino̭ vadanti॒ ki-nta-dya॒jñe yaja̭mānaḥ kurute॒ yenā॒nyato̭dataśca pa॒śū-ndā॒dhā-ro̭bha॒yato̭data॒-ścetyṛca̭-ma॒nūcyā ''jya̭bhāgasya juṣā॒ṇena̭ yajati॒ tenā॒nyato̭dato dādhā॒rarca̭ma॒nūcya̭ ha॒viṣa̭ ṛ॒cā ya̭jati॒ teno̭bha॒yato̭dato dādhāra mūrdha॒nvatī̭ puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati mū॒rdhāna̭me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti [ ] 9
ni॒yutva̭tyā yajati॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va pa॒śū-nni yṷvate ke॒śinagṃ̭ha dā॒rbhya-ṅke॒śī sātya̭kāmiruvāca sa॒ptapa̭dā-nte॒ śakva̭rī॒g॒ śvo ya॒jñe pra̭yo॒ktāse॒ yasyai̭ vī॒ryḙṇa॒ pra jā॒tā-nbhrātṛ̭vyānnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒n॒. yasyai̭ vī॒ryḙṇo॒bhayo᳚ rlo॒kayo॒ rjyoti̭ rdha॒tte yasyai̭ vī॒ryḙṇa pūrvā॒rdhenā̭na॒ḍvā-nbhu॒nakti̭ jaghanā॒rdhena̭ dhe॒nuriti̭ pu॒rastā᳚llakṣmā puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdata u॒pari̭ṣṭāllakṣmā [ ] 10
yā॒jyā̭ jani॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate pu॒rastā᳚llakṣmā puro-'nuvā॒kyā̭ bhavatya॒sminne॒va lo॒ke jyoti̭rdhatta u॒pari̭ṣṭāllakṣmā yā॒jyā̭-'muṣmi̭nne॒va lo॒ke jyoti̭rdhatte॒ jyoti̭ṣmantāvasmā i॒mau lo॒kau bha̭vato॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ pu॒rastā᳚llakṣmā puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati॒ tasmā᳚-tpūrvā॒rdhenā̭na॒ḍvā-nbhṷnaktyu॒pari̭ṣṭāllakṣmā yā॒jyā̭ tasmā᳚jjaghanā॒rdhena̭ dhe॒nurya e॒vaṃ-ve~da̭ bhu॒ṅkta ḙname॒tau vajra॒ ājyaṃ॒-va~jra॒ ājya̭bhāgau॒ [ājya̭bhāgau॒, vajro̭] 11
vajro̭ vaṣaṭkā॒rastri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭ra॒tyaccha̭mbaṭkāra-mapa॒gūrya॒ vaṣa̭ṭkaroti॒ stṛtyai̭ gāya॒trī pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhavati tri॒ṣṭug yā॒jyā᳚ brahma̭nne॒va kṣa॒trama॒nvāra̭-mbhayati॒ tasmā᳚dbrāhma॒ṇo mukhyo॒ mukhyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ praivaina̭-mpuro-'nuvā॒kya̭yā ''ha॒ praṇa̭yati yā॒jya̭yā ga॒maya̭ti vaṣaṭkā॒reṇaivaina̭-mpuro-'nuvā॒kya̭yā datte॒ praya̭cchati yā॒jya̭yā॒ prati̭ [yā॒jya̭yā॒ prati̭, va॒ṣa॒ṭkā॒reṇa̭] 12
vaṣaṭkā॒reṇa̭ sthāpayati tri॒padā̭ puro-'nuvā॒kyā̭ bhavati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati॒ catṷṣpadā yā॒jyā̭ catṷṣpada e॒va pa॒śūnava̭ rundhe dvyakṣa॒ro va̭ṣaṭkā॒ro dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭tiṣṭhati gāya॒trī pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhavati tri॒ṣṭug yā॒jyai̭ṣā vai sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī॒ yadvā e॒tayā̭ de॒vā aśi̭kṣa॒-ntada̭śaknuva॒n॒. ya e॒vaṃ-ve~da̭ śa॒knotye॒va yacchikṣa̭ti || 13 ||
(de॒vatā̭nāṃ - karotyu॒ - pari̭ṣṭālla॒kṣmā - ''jya̭bhāgau॒ - prati̭ - śa॒krotye॒va - dve ca̭ ) (a. 2)
pra॒jāpa̭ti rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śa॒-thsa ā॒tmannājya̭madhatta॒ ta-nde॒vā a̭bruvanne॒ṣa vāva ya॒jño yadājya॒mapye॒va no-'trā॒stviti॒ so᳚-'bravī॒-dyajāṋ va॒ ājya̭bhāgā॒vupa̭ stṛṇāna॒bhi ghā̭rayā॒niti॒ tasmā॒-dyaja॒ntyā-jya̭bhāgā॒vupa̭ stṛṇantya॒bhi ghā̭rayanti brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-dyā॒tayā̭mānya॒nyāni̭ ha॒vīg​-ṣyayā̭tayāma॒-mājya॒miti̭ prājāpa॒tya- [prājāpa॒tyam, iti̭] 14
-miti̭ brūyā॒dayā̭tayāmā॒ hi de॒vānā᳚-mpra॒jāpa̭ti॒riti॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo-'pā᳚krāma॒-nna vo̭-'bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒ta-cca̭turava॒tta-ma̭dhāraya-npuro-'nuvā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turava॒tta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭ha॒ntyaṅgi̭raso॒ vā i॒ta ṷtta॒mā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntadṛṣa̭yo yajñavā॒stva̭bhya॒vāya॒-ntḙ- [yajñavā॒stva̭bhya॒vāya॒-nte, a॒pa॒śya॒-npu॒ro॒ḍāśa̭-] 15
-'paśya-npuro॒ḍāśa̭-ṅkū॒rma-mbhū॒tagṃ sarpa̭nta॒-ntama̭bruva॒nnindrā̭ya dhriyasva॒ bṛ॒haspata̭ye dhriyasva॒ viśve᳚bhyo de॒vebhyo᳚ dhriya॒sveti॒ sa nāddhri̭yata॒ tama̭bruvanna॒gnaye᳚ dhriya॒sveti॒ so᳚-'gnaye᳚-'ddhriyata॒ yadā᳚gne॒yo᳚- 'ṣṭāka̭pālo- 'māvā॒syā̭yā-ñca paurṇamā॒syā-ñcā᳚cyu॒to bhava̭ti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhiji̭tyai॒ tama̭bruvan ka॒thā-'hā᳚sthā॒ ityanṷpākto 'bhūva॒mitya̭bravī॒-dyathā-'kṣo-'nṷpākto॒- [-'nṷpāktaḥ, a॒vārccha̭tye॒va-] 16
-'vārccha̭tye॒va-mavā̭-''ra॒mityu॒pari̭ṣṭā-da॒bhyajyā॒dhastā॒-dupā̭nakti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣ​ṭyai॒ sarvā̭ṇi ka॒pālā᳚nya॒bhi pra̭thayati॒ tāva̭taḥ puro॒ḍāśā̭na॒muṣmi̭n ~lo॒kḙ-'bhi ja̭yati॒ yo vida̭gdha॒-ssa nai̭r-ṛ॒to yo-'śṛ̭ta॒-ssa rau॒dro ya-śśṛ॒ta-ssa sadḙva॒stasmā॒davi̭dahatā śṛta॒kṛntyaḥ̭ sadeva॒tvāya॒ bhasma̭nā॒-'bhi vā̭sayati॒ tasmā᳚nmā॒gṃ॒ senāsthi̭ cha॒nnaṃ-ve~॒denā॒bhi vā̭sayati॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, keśai॒-] 17
-tkeśai॒-śśiraḥ̭ cha॒nna-mpracyṷtaṃ॒-vā~ e॒tada॒smā-llo॒kādaga̭ta-ndevalo॒kaṃ-ya~cchṛ॒tagṃ ha॒virana̭bhighārita-mabhi॒ghāryo-dvā̭sayati deva॒traivaina̭-dgamayati॒ yadyeka̭-ṅka॒pāla॒-nnaśye॒deko॒ māsaḥ̭ saṃ​va~thsa॒rasyāna̭veta॒-ssyādatha॒ yaja̭mānaḥ॒ pramī̭yeta॒ ya-ddve naśyḙtā॒-ndvau māsaṷ saṃ​va~thsa॒rasyāna̭vetau॒ syātā॒matha॒ yaja̭mānaḥ॒ pramī̭yeta sa॒ṅkhyāyo-dvā̭sayati॒ yaja̭mānasya [yaja̭mānasya, go॒pī॒thāya॒ yadi॒] 18
gopī॒thāya॒ yadi॒ naśyḙdāśvi॒na-ndvi̭kapā॒la-nnirva̭pe-ddyāvāpṛthi॒vya̭- meka̭kapālama॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau॒ tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti dyāvāpṛthi॒vya̭ eka̭kapālo bhavatya॒nayo॒rvā e॒tanna̭śyati॒ yannaśya̭- tya॒nayo̭re॒vaina̭-dvindati॒ prati̭ṣṭhityai || 19 ||
(pra॒jā॒pa॒tyaṃ - te - 'kṣo-'nṷpākto - ve॒denā॒bhi vā̭sayati॒ tasmā॒--dyaja̭mānasya॒ - dvātrigṃ̭śacca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti॒ sphyamā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚ rbā॒hubhyā॒mityā̭hā॒-śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai̭ śa॒tabhṛ̭ṣṭirasi vānaspa॒tyo dvi̭ṣa॒to va॒dha ityā̭ha॒ vajra̭me॒va ta-thsagg​śya̭ti॒ bhrātṛ̭vyāya prahari॒ṣyan-thsta̭mba ya॒jur-ha̭ratye॒tāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī yāva̭tī॒ vedi॒stasyā̭ e॒tāva̭ta e॒va bhrātṛ̭vya॒-nnirbha̭jati॒ [-nirbha̭jati॒, tasmā॒nnābhā॒ga-] 20
tasmā॒nnābhā॒ga-nnirbha̭janti॒ trir​ha̭rati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo॒ nirbha̭jati tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rthagṃ ha̭ra॒tyapa̭rimitāde॒vaina॒-nnirbha̭ja॒tyuddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ ha॒ntyuddha̭nti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti॒ mūla̭-ñchinatti॒ bhrātṛ̭vyasyai॒va mūla̭-ñchinatti pitṛdeva॒tyā-'ti̭khā॒teya̭tī-ṅkhanati pra॒jāpa̭tinā [pra॒jāpa̭tinā, yajñamu॒khena॒ sammi̭tā॒mā] 21
yajñamu॒khena॒ sammi̭tā॒mā pra̭ti॒ṣṭhāyai̭ khanati॒ yaja̭māname॒va pra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati dakṣiṇa॒to var​ṣī̭yasī-ṅkaroti deva॒yaja̭nasyai॒va rū॒pama̭kaḥ॒ purī̭ṣavatī-ṅkaroti pra॒jāvai pa॒śavaḥ॒ purī̭ṣa-mpra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhiḥ॒ purī̭ṣavanta-ṅkaro॒tyutta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭ gṛhṇātye॒tāva̭tī॒ vai pṛ̭thi॒vī yāva̭tī॒ vedi॒stasyā̭ e॒tāva̭ta e॒va bhrātṛ̭vya-nni॒rbhajyā॒-''tmana॒ utta̭ra-mparigrā॒ha-mpari̭gṛhṇāti krū॒rami̭va॒ vā [krū॒rami̭va॒ vai, e॒ta-tka̭roti॒] 22
e॒ta-tka̭roti॒ yadvedi̭-ṅka॒roti॒ dhā a̭si sva॒dhā a॒sīti̭ yoyupyate॒ śāntyai॒ prokṣa̭ṇī॒rā sā̭daya॒tyāpo॒ vai ra̭kṣo॒ghnī rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sphyasya॒vartman᳚-thsādayati ya॒jñasya॒ santa̭tyai॒ya-ndvi॒ṣyā-tta-ndhyā̭yecchu॒caivaina̭marpayati || 23 ||
(bha॒ja॒ti॒ - pra॒jāpa̭tine- va॒ vai - traya̭strigṃśacca) (a. 4)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadantya॒dbhir-ha॒vīgṃṣi॒ praukṣīḥ॒ kenā॒pa iti॒ brahma॒ṇeti̭ brūyāda॒dbhir-hyḙva ha॒vīgṃṣi̭ pro॒kṣati॒ brahma̭ṇā॒-'pa i॒ddhmāba॒r॒hiḥ prokṣa̭ti॒ meddhya̭me॒vaina̭-tkaroti॒ vedi॒-mprokṣa̭tyṛ॒kṣā vā ॒ṣā-'lo॒makā̭-'me॒ddhyā ya-dvedi॒rmeddhyā̭-me॒vainā᳚-ṅkaroti di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒​hi-rā॒sādya॒ pro- [ba॒r॒​hi-rā॒sādya॒ pra, ukṣa̭tye॒bhya] 24
-kṣa̭tye॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒po nina̭yati॒ śāntyai̭ pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti॒ mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaro॒tīya̭nta-ṅgṛhṇāti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭ta-mba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ pṛ̭thi॒vī vediḥ̭ pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpaya॒tyana̭tidṛśñagg​ stṛṇāti pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-rana̭tidṛśña-ṅkaro॒- [-rana̭tidṛśña-ṅkaroti, utta̭ra-mba॒r॒hiṣaḥ̭] 25
-tyutta̭ra-mba॒r॒hiṣaḥ̭ prasta॒ragṃ sā̭dayati pra॒jā vai ba॒r॒hi ryaja̭mānaḥ prasta॒royaja̭māna-me॒vāya̭jamānā॒-dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no-'ya̭jamānā॒dutta̭ro॒-'ntarda̭dhāti॒ vyāvṛ̭ttyā a॒nakti̭ ha॒viṣkṛ̭tame॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayatitre॒dhā-'na̭kti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti॒ na prati̭ śṛṇāti॒ya-tpra̭tiśṛṇī॒yādanū᳚rdhva-mbhāvukaṃ॒-ya~ja̭mānasya syādu॒parī̭va॒ pra ha̭ra- [pra ha̭rati, u॒parī̭va॒ hi] 26
-tyu॒parī̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒ko niya̭cchati॒ vṛṣṭi̭me॒vāsmai॒ niya̭cchati॒ nātya̭gra॒-mpra ha̭re॒dyadatya̭gra-mpra॒harḙda-tyāsā॒riṇya̭ddhva॒ryo-rnāśṷkā syā॒nna pu॒rastā॒-tpratya̭sye॒dya-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyasye᳚-thsuva॒rgāllo॒kā-dyaja̭māna॒-mprati̭ nude॒-tprāñca॒-mpraha̭rati॒ yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ na viṣva̭ñcaṃ॒-vi~ yṷyā॒-dya-dviṣva̭ñcaṃ-vi~yu॒yā- [-viyu॒yāt, strya̭sya jāyeto॒rdhva-] 27
-thstrya̭sya jāyeto॒rdhva-mudyau᳚tyū॒rdhvami̭va॒ hi pu॒gṃ॒saḥ pumā̭ne॒vāsya̭ jāyate॒ ya-thsphyena̭ vopave॒ṣeṇa̭ vā yoyu॒pyeta॒ stṛti̭re॒vāsya॒ sā hastḙna yoyupyate॒ yaja̭mānasya gopī॒thāya̭ brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kiṃ-ya~॒jñasya॒ yaja̭māna॒ iti̭ prasta॒ra iti॒ tasya॒ kva̭ suva॒rgo lo॒ka ityā̭hava॒nīya॒ iti̭ brūyā॒dya-tpra̭sta॒ramā̭hava॒nīye᳚ pra॒hara̭ti॒ yaja̭māname॒va [yaja̭māname॒va, su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒] 28
sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ vi vā e॒ta-dyaja̭māno liśate॒ ya-tpra̭sta॒raṃ-yo~̭yu॒pyantḙ ba॒r॒hiranu॒ praha̭rati॒ śāntyā̭ anārambha॒ṇa i̭va॒ vā e॒tar​hya̭ddhva॒ryu-ssa ī᳚śva॒ro vḙpa॒no bhavi̭tordhru॒vā 'sītī॒māma॒bhi mṛ̭śatī॒yaṃ-vai~ dhru॒vā-'syāme॒va prati̭tiṣṭhati॒ na vḙpa॒no bha̭va॒tyagā(3)na̭gnī॒dityā̭ha॒ yadbrū॒yāda-ga̭nna॒gniritya॒ -gnāva॒gni-ṅga̭maye॒nni ryaja̭mānagṃ suva॒rgāllo॒kā-dbha̭je॒daga॒nnitye॒va brṷ̄yā॒-dyaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 29 ||
(ā॒sādya॒ prā - na̭tidṛśña-ṅkaroti - harati - viyu॒yā--dyaja̭māname॒vā-'gniriti̭ - sa॒ptada̭śa ca ) (a. 5)
a॒gnestrayo॒ jyāyāgṃ̭so॒ bhrāta̭ra āsa॒-nte de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭ntaḥ॒ prāmī̭yanta॒ so᳚-'gnira̭bibhedi॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa nilā̭yata॒ so̭-'paḥ prāvi̭śa॒-tta-nde॒vatāḥ॒ praiṣa̭maiccha॒-nta-mmathsyaḥ॒ prābra̭vī॒-ttama̭śapaddhi॒yādhi̭yā tvā vaddhyāsu॒ryo mā॒ prāvo̭ca॒ iti॒ tasmā॒nmathsya̭-ndhi॒yādhi̭yā ghnanti śa॒pto [śa॒ptaḥ, hi] 30
hi tamanva̭vinda॒-ntama̭ bruva॒nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒va gṛ̭hī॒tasyāhṷtasyabahiḥ pari॒dhi skandā॒-ttanme॒ bhrātṛ̭ṇā-mbhāga॒dheya̭masa॒diti॒ tasmā॒dya-dgṛ̭hī॒tasyāhṷtasya bahiḥ pari॒dhi skanda̭ti॒ teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti pari॒dhī-npari̭ dadhāti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sagg​ spa̭r​śayati॒ [sagg​ spa̭r​śayati, rakṣa̭sā॒-] 31
rakṣa̭sā॒-mana̭nvavacārāya॒ na pu॒rastā॒-tpari̭ dadhātyādi॒tyo hyḙvodya-npu॒rastā॒-drakṣāg̭syapa॒hantyū॒rdhve sa॒midhā॒vā da̭dhātyu॒pari̭ṣṭāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yajṷṣā॒-'nyā-ntū॒ṣṇīma॒nyā-mmi̭thuna॒tvāya॒ dve ā da̭dhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai brahmavā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai ya̭jeta॒ yo ya॒jñasyā-''rtyā॒ vasī̭yā॒n-thsyāditi॒ bhūpa̭taye॒ svāhā॒ bhuva̭napataye॒ svāhā̭ bhū॒tānā॒- [bhū॒tānā᳚m, pata̭ye॒ svāheti̭] 32
-mpata̭ye॒ svāheti̭ ska॒nnamanṷ mantrayeta ya॒jñasyai॒va tadārtyā॒ yaja̭māno॒ vasī̭yā-nbhavati॒ bhūya̭sī॒r॒hi de॒vatāḥ᳚ prī॒ṇāti̭ jā॒mi vā e॒ta-dya॒jñasya̭ kriyate॒ yada॒nvañcaṷ puro॒ḍāśā̭ vupāgṃśuyā॒jama̭nta॒rā ya̭ja॒tyajā̭mitvā॒yātho̭ mithuna॒tvāyā॒gnira॒muṣmi̭n ~lo॒ka āsī᳚-dya॒mo᳚-'smi-nte de॒vā a̭bruva॒nnete॒mau vi paryṷ̄hā॒metya॒nnādyḙna de॒vā a॒gni- [de॒vā a॒gnim, u॒pāma̭ntrayanta] 33
-mu॒pāma̭ntrayanta rā॒jyena̭ pi॒taro̭ ya॒ma-ntasmā̭da॒gni rde॒vānā̭mannā॒do ya॒maḥ pi̭tṛ॒ṇāgṃ rājā॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ prarā॒jyama॒nnādya̭-māpnoti॒ tasmā̭ e॒ta-dbhā̭ga॒dheya॒-mprāya̭ccha॒n॒. yada॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛtḙ-'va॒dyanti॒ yada॒gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛtḙ 'va॒dyati̭ bhāga॒dheyḙnai॒va ta-dru॒dragṃ sama̭rdhayati sa॒kṛ-thsa̭kṛ॒dava̭ dyati sa॒kṛdi̭va॒ hi ru॒dra ṷttarā॒rdhādava̭ dyatye॒ṣā vai ru॒drasya॒ [vai ru॒drasya̭, dikh-svāyā̭me॒va] 34
dikh-svāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate॒ dvira॒bhi ghā̭rayati caturava॒ttasyā-''ptyai̭pa॒śavo॒ vai pūrvā॒ āhṷtaya e॒ṣa ru॒dro yada॒gnirya-tpūrvā॒ āhṷtīra॒bhi jṷhu॒yā-dru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ dadhyādapa॒śuryaja̭māna-ssyādati॒hāya॒ pūrvā॒ āhṷtīrjuhoti paśū॒nā-ṅgo̭pī॒thāya̭ || 35 ||
(śa॒ptaḥ - spa̭r​śayati - bhū॒tānā̭ - ma॒gnigṃ - ru॒drasya̭ - sa॒ptatrigṃ̭śacca ) (a. 6)
manuḥ̭ pṛthi॒vyā ya॒jñiya̭maiccha॒-thsa ghṛ॒ta-nniṣi̭ktamavinda॒-thso᳚-'bravī॒-tko᳚-'syeśva॒ro ya॒jñe-'pi॒ karto॒riti॒ tāva̭brūtā-mmi॒trāvarṷṇau॒ gore॒vā-''vamī᳚śva॒rau karto᳚-ssva॒ iti॒ tau tato॒ gāgṃ samai̭rayatā॒gṃ॒ sā yatra̭ yatra॒ nyakrā̭ma॒-ttato̭ ghṛ॒tama̭pīḍyata॒ tasmā᳚-dghṛ॒tapa̭dyucyate॒ tada̭syai॒ janmopa̭hūtagṃ rathanta॒ragṃ sa॒ha pṛ̭thi॒vyetyā̭he॒ [sa॒ha pṛ̭thi॒vyetyā̭ha, iyaṃ-vai~] 36
yaṃ-vai~ ra̭thanta॒rami॒māme॒va sa॒hānnā-dye॒nopa̭ hvayata॒ upa̭hūtaṃ-vā~made॒vyagṃ sa॒hāntari̭kṣe॒ṇetyā̭ha pa॒śavo॒ vai vā̭made॒vya-mpa॒śūne॒va sa॒hāntari̭kṣe॒ṇopa̭ hvayata॒ upa̭hūta-mbṛ॒ha-thsa॒ha di॒vetyā̭hai॒raṃ-vai~ bṛ॒hadirā̭me॒va sa॒ha di॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hūtā-ssa॒pta hotrā॒ ityā̭ha॒ hotrā̭ e॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hūtā dhe॒nu- [upa̭hūtā dhe॒nuḥ, sa॒har​ṣa॒bhetyā̭ha] 37
-ssa॒har​ṣa॒bhetyā̭ha mithu॒name॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hūto bha॒kṣa-ssakhetyā̭ha somapī॒thame॒vopa̭ hvayata॒ upa̭hū॒tā~(4) ho ityā̭hā॒-''tmāna̭me॒vopa̭ hvayata ā॒tmā hyupa̭hūtānāṃ॒-va~si̭ṣṭha॒ iḍā॒mupa̭ hvayate pa॒śavo॒ vā iḍā̭ pa॒śūne॒vopa̭ hvayate ca॒turupa̭ hvayate॒ catṷṣpādo॒ hi pa॒śavo̭ māna॒vītyā̭ha॒ manu॒r​hyḙtā- [manu॒r​hyḙtām, agre 'pa̭śya-] 38
-magre 'pa̭śya-dghṛ॒tapa॒dītyā̭ha॒ ya de॒vāsyai̭ pa॒dā-dghṛ॒tamapī᳚ḍyata॒ tasmā̭de॒vamā̭ha maitrāvaru॒ṇītyā̭ha mi॒trāvarṷṇau॒ hyḙnāgṃ sa॒maira̭yatā॒-mbrahma̭ de॒vakṛ̭ta॒-mupa̭hūta॒mityā̭ha॒ brahmai॒vopa̭ hvayate॒ daivyā̭ addhva॒ryava॒ upa̭hūtā॒ upa̭hūtā manu॒ṣyā̭ ityā̭ha devamanu॒ṣyāne॒vopa̭ hvayate॒ ya i॒maṃ-ya~॒jñamavā॒n॒ ye ya॒jñapa̭tiṃ॒-va~rdhā॒nityā̭ha [ ] 39
ya॒jñāya̭ cai॒va yaja̭mānāya cā॒ ''śiṣa॒mā śā᳚sta॒ upa̭hūte॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒vopa̭ hvayate pūrva॒je ṛ॒tāva̭rī॒ ityā̭ha pūrva॒je hyḙte ṛ॒tāva̭rī de॒vī de॒vapṷtre॒ ityā̭ha de॒vī hyḙte de॒vapṷtre॒ upa̭hūto॒-'yaṃ ~yaja̭māna॒ ityā̭ha॒ yaja̭māname॒vopa̭ hvayata॒ utta̭rasyā-ndevaya॒jyāyā॒mupa̭hūto॒ bhūya̭si havi॒ṣkara̭ṇa॒ upa̭hūto di॒vye dhāma॒nnupa̭hūta॒ [dhāma॒nnupa̭hūtaḥ, ityā̭ha] 40
ityā̭ha pra॒jā vā utta̭rā devaya॒jyā pa॒śavo॒ bhūyo̭ havi॒ṣkara̭ṇagṃ suva॒rgo lo॒ko di॒vya-ndhāme॒dama̭-sī॒dama॒sītye॒va ya॒jñasya̭ pri॒ya-ndhāmopa̭ hvayate॒ viśva̭masya pri॒ya-mupa̭hūta॒mityā॒hā-cha̭mbaṭkārame॒vopa̭ hvayate || 41 ||
(ā॒ha॒ - dhe॒nu- re॒tāṃ - ~vardhā॒nityā̭ha॒ - dhāma॒nnupa̭hūta॒ - ścatṷstrigṃśacca ) (a. 7)
pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ sva॒yamā da̭tte॒ kāma̭me॒vā-''tmanā̭ paśū॒nāmā da̭tte॒ na hya̭nyaḥ kāma̭-mpaśū॒nā-mpra॒yaccha̭ti vā॒caspata̭ye tvā hu॒ta-mprā-'śñā॒mītyā̭ha॒ vāca̭me॒va bhā̭ga॒dheyḙna prīṇāti॒ sada̭sa॒spata̭ye tvā hu॒ta-mprā-'śñā॒mītyā̭ha sva॒gākṛ̭tyai caturava॒tta-mbha̭vati ha॒virvai ca̭turava॒tta-mpa॒śava̭ścaturava॒ttaṃ-ya~ddhotā᳚ prāśñī॒yāddhotā- [prāśñī॒yāddhotā᳚, ārti॒mārcche॒dya-] 42
-''rti॒mārcche॒dya-da॒gnau jṷhu॒yā-dru॒drāya̭ pa॒śūnapi̭ daddhyādapa॒śuryaja̭māna-ssyā-dvā॒caspata̭ye tvā hu॒ta-mprā-'śñā॒mītyā̭ha pa॒rokṣa̭me॒vaina̭-jjuhoti॒ sada̭sa॒spata̭ye tvā hu॒ta-mprāśñā॒mītyā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ prāśña̭nti tī॒rtha e॒va prāśña̭nti॒ dakṣi̭ṇā-ndadāti tī॒rtha e॒va dakṣi̭ṇā-ndadāti॒ vi vā e॒tadya॒jña- [vi vā e॒tadya॒jñam, chi॒nda॒nti॒ yanma̭ddhya॒taḥ] 43
-ñchi̭ndanti॒ yanma̭ddhya॒taḥ prā॒śñantya॒dbhi-rmā᳚rjayanta॒ āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā̭bhire॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭nvanti de॒vā vai ya॒jñā-dru॒drama॒ntarā̭ya॒n​thsa ya॒jñama̭viddhya॒-tta-nde॒vā a॒bhi sama̭gacchanta॒ kalpa̭tā-nna i॒damiti॒ te᳚-'bruva॒n-thsvi̭ṣṭaṃ॒-vai~ na̭ i॒da-mbha̭viṣyati॒ yadi॒magṃ rā̭dhayi॒ṣyāma॒ iti॒ ta-thsvi̭ṣṭa॒kṛtaḥ̭ sviṣṭakṛ॒ttva-ntasyā ''vi̭ddha॒-nni- [-''vi̭ddha॒-nniḥ, a॒kṛ॒nta॒n॒. yavḙna॒] 44
-ra̭kṛnta॒n॒. yavḙna॒ sammi̭ta॒-ntasmā᳚-dyavamā॒tramava̭ dye॒-dyajjyāyo̭-'va॒-dye-dro॒paye॒-tta-dya॒jñasya॒ yadupa̭ ca stṛṇī॒yāda॒bhi ca̭ ghā॒rayḙdubhayata-ssagg​śvā॒yi kṷryādava॒dāyā॒bhi ghā̭rayati॒ dvi-ssampa̭dyate dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ ya-tti̭ra॒ścīna̭-mati॒-hare॒dana̭bhi-viddhaṃ-ya~॒jñasyā॒bhi vi̭ddhye॒dagrḙṇa॒ pari̭ harati tī॒rthenai॒va pari̭ harati॒ ta-tpū॒ṣṇe parya̭hara॒nta- [parya̭hara॒ntat, pū॒ṣā] 45
-tpū॒ṣā prāśya̭ da॒to̭-'ruṇa॒-ttasmā᳚-tpū॒ṣā pra̭pi॒ṣṭabhā̭go-'da॒ntako॒ hi ta-nde॒vā a̭bruva॒n vi vā a॒yamā᳚rdhyaprāśitri॒yo vā a॒yama̭bhū॒diti॒ ta-dbṛha॒spata̭ye॒ parya̭hara॒n-thso̭-'bibhe॒-dbṛha॒spati̭ri॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa e॒ta-mmantra̭mapaśya॒-thsūrya̭sya tvā॒ cakṣṷṣā॒ prati̭ paśyā॒mītya̭bravī॒nna hi sūrya̭sya॒ cakṣuḥ॒ [cakṣuḥ̭, ki-ñca॒na] 46
ki-ñca॒na hi॒nasti॒ so̭-'bibhe-tpratigṛ॒hṇanta̭-mmā higṃsiṣya॒tīti̭ de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚ rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒-mprati̭ gṛhṇā॒mītya̭bravī-thsavi॒tṛpra̭sūta e॒vaina॒dbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhiḥ॒ pratya̭gṛhṇā॒-thso̭-'bibhe-tprā॒śñanta̭-mmā higṃsiṣya॒tītya॒gnestvā॒ ''syḙna॒ prā-'śñā॒mītya̭bravī॒nna hya̭gnerā॒sya̭-ṅkiñca॒na hi॒nasti॒ so̭-'bibhe॒- [so̭-'bibhet, prāśi̭tammā-] 47
-tprāśi̭tammā-higṃsiṣya॒tīti̭ brāhma॒ṇasyo॒dare॒ṇetya̭ bravī॒nna hi brā᳚hma॒ṇasyo॒dara॒-ṅki-ñca॒na hi॒nasti॒ bṛha॒spate॒rbrahma॒ṇeti॒ sa hi brahmi॒ṣṭho-'pa॒ vā e॒tasmā᳚-tprā॒ṇāḥ krā̭manti॒ yaḥ prā̭śi॒tra-mprā॒śñātya॒dbhi-rmā᳚rjayi॒tvā prā॒ṇān-thsa-mmṛ̭śate॒-'mṛtaṃ॒-vai~ prā॒ṇā a॒mṛta॒māpaḥ̭ prā॒ṇāne॒va ya̭thāsthā॒namupa̭ hvayate || 48 ||
(prā॒śñī॒yāddhotā̭ - ya॒jñaṃ - ni - ra̭hara॒nta - ccakṣṷ - rā॒sya̭-ṅkiñca॒na hi॒nasti॒ so̭-'bibhe॒ - ccatṷścatvārigṃśacca ) (a. 8)
a॒gnīdha॒ ā da̭dhā-tya॒gnimṷkhā-ne॒vartū-nprī̭ṇāti sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyutta̭rāsā॒-māhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ atho̭ sa॒midva̭tye॒va jṷhoti pari॒dhīn-thsa-mmā᳚r​ṣṭi pu॒nātye॒vainā᳚n-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsa-mmā᳚r​ṣṭi॒ parā̭ṅiva॒ hyḙtar​hi̭ ya॒jñaśca॒tu-ssampa̭dyate॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ brahma॒-nprasthā᳚syāma॒ ityā॒hātra॒ vā e॒tar​hi̭ ya॒jña-śśri॒to [ya॒jña-śśri॒taḥ, yatra̭ bra॒hmā] 49
yatra̭ bra॒hmā yatrai॒va ya॒jña-śśri॒tastata̭ e॒vaina॒mā ra̭bhate॒ yaddhastḙna pra॒mīve᳚dvepa॒na-ssyā॒dyacchī॒r​ṣṇā śī̭r​ṣakti॒mān-thsyā॒dya-ttū॒ṣṇīmāsī॒tā 'sa̭mpratto ya॒jña-ssyā॒-tprati॒ṣṭhetye॒va brṷ̄yā-dvā॒ci vai ya॒jña-śśri॒to yatrai॒va ya॒jña-śśri॒tastata̭ e॒vaina॒gṃ॒ sa-mpra ya̭cchati॒ deva̭ savitare॒ta-tte॒ prā- [savitare॒ta-tte॒ pra, ā॒hetyā̭ha॒] 50
-''hetyā̭ha॒ prasū᳚tyai॒ bṛha॒spati̭ rbra॒hmetyā̭ha॒ sa hi brahmi̭ṣṭha॒-ssa ya॒jña-mpā̭hi॒ sa ya॒jñapa̭ti-mpāhi॒ sa mā-mpā॒hītyā̭ha ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒-''tmane॒ tebhya̭ e॒vā-''śiṣa॒mā śā॒ste-'nā᳚rtyā ā॒śrāvyā̭-''ha de॒vān. ya॒jeti̭ brahmavā॒dino̭ vadantī॒ṣṭā de॒vatā॒ atha̭ kata॒ma e॒te de॒vā iti॒ chandā॒gṃ॒sīti̭ brūyā-dgāya॒trī-ntri॒ṣṭubha॒- [brūyā-dgāya॒trī-ntri॒ṣṭubha᳚m, jaga̭tī॒-] 51
ñjaga̭tī॒-mityatho॒ khalvā̭hurbrāhma॒ṇā vai chandā॒gṃ॒sīti॒ tāne॒va ta-dya̭jati de॒vānāṃ॒-vā~ i॒ṣṭā de॒vatā॒ āsa॒nnathā॒gnirnoda̭jvala॒-tta-nde॒vā āhṷtībhi-ranūyā॒jeṣvanva̭-vinda॒n॒. yada̭nūyā॒jān. yaja̭tya॒gnime॒va ta-thsami̭ndha e॒tadu॒rvai nāmā̭-''su॒ra ā̭sī॒-thsa e॒tar​hi̭ ya॒jñasyā॒ ''śiṣa̭mavṛṅkta॒ ya-dbrū॒yāde॒ta- [ya-dbrū॒yāde॒tat, u॒ dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vī॒ bha॒dra-ma̭bhū॒-] 52
-dṷ dyāvāpṛthivī bha॒dra-ma̭bhū॒-ditye॒tadṷ-me॒vā-''su॒raṃ-ya~॒jñasyā॒-''śiṣa̭-ṅgamayedi॒da-ndyā̭vāpṛthivī bha॒drama̭bhū॒ditye॒va brṷ̄yā॒-dyaja̭māname॒va ya॒jñasyā॒-''śiṣa̭-ṅgamaya॒tyārdhma̭ sūktavā॒kamu॒ta na̭movā॒kami-tyā̭he॒dama̭rā॒-thsmeti॒ vāvaitadā॒hopa̭śrito di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyorityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyor​hi ya॒jña upa̭śrita॒ oma̭nvatī te॒-'smin. ya॒jñe ya̭jamāna॒ dyāvā̭pṛthi॒vī [ ] 53
stā॒mityā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ yadbrū॒yā-thsṷ̄pāvasā॒nā ca̭ svaddhyavasā॒nā ceti̭ pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyādya॒dā hi pra॒mīya॒te 'the॒māmṷpāva॒syati̭ sūpacara॒ṇā ca̭ svadhicara॒ṇā cetye॒va brṷ̄yā॒-dvarī̭yasīme॒vāsmai॒ gavyṷ̄ti॒mā śā᳚ste॒ na pra॒māyṷko bhavati॒ tayo̭rā॒vidya॒gniri॒dagṃ ha॒vira̭juṣa॒tetyā̭ha॒ yā ayā᳚kṣma [ ] 54
de॒vatā॒stā a̭rīradhā॒meti॒ vāvaitadā̭ha॒ yanna ni̭rdi॒śe-tprati̭veśaṃ-ya~॒jñasyā॒ ''śīrga̭cche॒dā śā᳚ste॒-'yaṃ-ya~ja̭māno॒-'sāvityā̭ha ni॒rdiśyai॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭maya॒tyāyu॒rā śā᳚ste suprajā॒stvamā śā᳚sta॒ ityā̭hā॒ 'śiṣa̭me॒vai tāmā śā᳚ste sajātavana॒syāmā śā᳚sta॒ ityā̭ha prā॒ṇā vai sa̭jā॒tāḥ prā॒ṇāne॒va [ ] 55
nāntarḙti॒ tada॒gnirde॒vo de॒vebhyo॒ vana̭te va॒yama॒gnermānṷṣā॒ ityā̭hā॒gnirde॒vebhyo̭ vanu॒te va॒ya-mma̭nu॒ṣye᳚bhya॒ iti॒ vāvaitadā̭he॒ha gati̭rvā॒masye॒da-ñca॒ namo̭ de॒vebhya॒ ityā̭ha॒ yāścai॒va de॒vatā॒ yaja̭ti॒ yāśca॒ na tābhya̭ e॒vobhayī᳚bhyo॒ nama̭skarotyā॒tmano-'nā᳚rtyai || 56 ||
(śri॒taḥ - te॒ pra - tri॒ṣṭubha̭ - me॒ta-d- dyāvā̭pṛthi॒vī - yā ayā᳚kṣma- prā॒ṇāne॒va - ṣaṭca̭tvārigṃśacca ) (a. 9)
de॒vā vai ya॒jñasya̭ svagāka॒rtāra॒-nnāvi̭nda॒-nte śaṃ॒​yu~-mbā̭r​haspa॒tyama̭bruvanni॒ma-nno̭ ya॒jñagg​ sva॒gā ku॒rviti॒ so᳚-'bravī॒dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒vā-brā᳚hmaṇo॒kto-'śra̭ddadhāno॒ yajā̭tai॒ sā mḙ ya॒jñasyā॒-''śīra̭sa॒diti॒ tasmā॒-dya-dbrā᳚hmaṇo॒kto-'śra̭ddadhāno॒ yaja̭te śaṃ॒​yu~me॒va tasya̭ bār​haspa॒tyaṃ-ya~॒jñasyā॒ ''śīrga̭cchatye॒ta-nmametya̭bravī॒-tki-mme᳚ pra॒jāyā॒ [pra॒jāyāḥ᳚, iti॒ yo̭-'pagu॒rātai̭] 57
iti॒ yo̭-'pagu॒rātai̭ śa॒tena̭ yātayā॒dyo ni॒hana̭-thsa॒hasrḙṇa yātayā॒dyo lohi̭ta-ṅka॒rava॒dyāva̭taḥ pra॒skadya̭ pā॒gṃ॒sūn-thsa̭-ṅgṛ॒hṇā-ttāva̭ta-ssaṃ​va~thsa॒rā-npi̭tṛlo॒ka-nna prajā̭nā॒diti॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇāya॒ nāpa̭ gureta॒ na ni ha̭nyā॒nna lohi̭ta-ṅkuryāde॒tāva̭tā॒ haina̭sā bhavati॒ tacchaṃ॒​yo~rā vṛ̭ṇīmaha॒ ityā̭ha ya॒jñame॒va ta-thsva॒gā ka̭roti॒ ta- [ta-thsva॒gā ka̭roti॒ tat, śaṃ॒​yo~rā] 58
-cchaṃ॒​yo~rā vṛ̭ṇīmaha॒ ityā̭ha śaṃ॒​yu~me॒va bā̭r​haspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taya॒ ityā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vai tāmā śā᳚ste॒ somaṃ̭-ya~jati॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti॒ tvaṣṭā̭raṃ-ya~jati॒ reta̭ e॒va hi॒ta-ntvaṣṭā̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭roti de॒vānā॒-mpatnī᳚ryajati mithuna॒tvāyā॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tiṃ-ya~jati॒ prati̭ṣṭhityai jā॒mi vā e॒ta-dya॒jñasya̭ kriyate॒ [kriyate, yadājyḙna] 59
yadājyḙna prayā॒jā i॒jyanta॒ ājyḙna patnīsaṃ​yā~॒jā ṛca̭ma॒nūcya̭ patnīsaṃ​yā~॒jānā̭mṛ॒cā ya̭ja॒tyajā̭mitvā॒yātho̭ mithuna॒tvāya̭ pa॒ṅkti prā̭yaṇo॒ vai ya॒jñaḥ pa॒ṅktyṷdayanaḥ॒ pañca̭ prayā॒jā i̭jyante ca॒tvāraḥ̭ patnīsaṃ​yā~॒jā-ssa̭miṣṭaya॒juḥ pa̭ñca॒ma-mpa॒ṅktime॒vānṷ pra॒yanti̭ pa॒ṅktimanūdya̭nti || 60 ||
(pra॒jāyāḥ᳚ - karoti॒ tat - kri̭yate॒ - traya̭strigṃśacca ) (a. 10)
yu॒kṣvāhi dḙva॒hūta̭mā॒gṃ॒ aśvāgṃ̭ agne ra॒thīri̭va | ni hotā̭ pū॒rvya-ssa̭daḥ || u॒ta no̭ deva de॒vāgṃ acchā̭ voco vi॒duṣṭa̭raḥ | śradviśvā॒ vāryā̭ kṛdhi || tvagṃ ha॒ yadya̭viṣṭh॒ya saha̭sa-ssūnavāhuta | ṛ॒tāvā̭ ya॒jñiyo॒ bhuvaḥ̭ || a॒yama॒gni-ssa̭ha॒sriṇo॒ vāja̭sya śa॒tina॒spatiḥ̭ | mū॒rdhā ka॒vī ra̭yī॒ṇām || ta-nne॒mimṛ॒bhavo̭ ya॒thā ''na̭masva॒ sahṷ̄tibhiḥ | nedī̭yo ya॒jña- [ya॒jñam, a॒ṅgi॒raḥ॒ |] 61
-ma̭ṅgiraḥ || tasmai̭ nū॒ nama॒bhidya̭ve vā॒cā vi̭rūpa॒ nitya̭yā | vṛṣṇḙ codasva suṣṭu॒tim || kamṷ ṣvidasya॒ sena̭yā॒-'gnerapā̭kacakṣasaḥ | pa॒ṇi-ṅgoṣṷ starāmahe || mā no̭ de॒vānāṃ॒-vi~śaḥ̭ prasnā॒tīri̭vo॒srāḥ | kṛ॒śa-nna hā̭su॒raghni̭yāḥ || mā naḥ̭ samasya dū॒ḍhyaḥ̭ pari̭dveṣaso agṃ ha॒tiḥ | ū॒rmirna nāva॒mā va̭dhīt || nama̭ste agna॒ oja̭se gṛ॒ṇanti̭ deva kṛ॒ṣṭayaḥ̭ | amai̭- [amaiḥ᳚, a॒mitra̭mardaya |] 62
-ra॒mitra̭mardaya || ku॒vith​suno॒ gavi̭ṣṭa॒ye-'gnḙ saṃ॒​ve~ṣi̭ṣo ra॒yim | urṷkṛdu॒ru ṇa̭skṛdhi || mā no̭ a॒smi-nma̭hādha॒ne parā̭ vargbhāra॒bhṛdya̭thā | saṃ॒​va~rga॒gṃ॒ sagṃ ra॒yi-ñja̭ya || a॒nyama॒smadbhi॒yā i॒yamagne॒ siṣa̭ktu du॒cchunā᳚ | vardhā̭ no॒ ama̭va॒cchavaḥ̭ || yasyājṷṣannama॒svina॒-śśamī॒madṷrmakhasyavā | ta-ṅgheda॒gnirvṛ॒dhā-'va̭ti || para̭syā॒ adhi̭ [ ] 63
saṃ॒​va~to-'va̭rāgṃ a॒bhyā ta̭ra | yatrā॒hamasmi॒ tāgṃ a̭va || vi॒dmā hi tḙ pu॒rā va॒yamagnḙ pi॒turyathāva̭saḥ | adhā̭ te su॒mnamī̭mahe || ya u॒gra i̭va śarya॒hā ti॒gmaśṛ̭ṅgo॒ na vagṃsa̭gaḥ | agne॒ puro̭ ru॒roji̭tha || sakhā̭ya॒-ssaṃ-vaḥ̭ ~saṃ॒​ya~ñca॒miṣa॒gg॒ stoma̭-ñcā॒gnaye᳚ | var​ṣi̭ṣṭhāya kṣitī॒nāmū॒rjo naptre॒ saha̭svate || sagṃ sa॒midyṷvase vṛṣa॒nna -gne॒ viśvā᳚nya॒rya ā | i॒ḍaspa॒de sami̭dhyase॒ sa no॒ vasū॒nyā bha̭ra | prajā̭pate॒, sa vḙda॒, somā̭ pūṣaṇe॒, mau de॒vau || 64 ||
(ya॒jña - mamai॒ - radhi̭ - vṛṣa॒ - nnekā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭ ) (a. 11)
u॒śanta̭stvā havāmaha u॒śanta॒-ssami̭dhīmahi | u॒śannṷśa॒ta ā va̭ha pi॒tṝn. ha॒viṣe॒ atta̭ve || tvagṃ so̭ma॒ praci̭kito manī॒ṣā tvagṃ raji̭ṣṭha॒manṷ neṣi॒ panthā᳚m | tava॒ praṇī̭tī pi॒taro̭ na indo de॒veṣu॒ ratna̭ma bhajanta॒ dhīrāḥ᳚ || tvayā॒ hi naḥ̭ pi॒taraḥ̭ soma॒ pūrve॒ karmā̭ṇi ca॒kruḥ pa̭vamāna॒ dhīrāḥ᳚ | va॒nvannavā̭taḥ pari॒dhīgṃ rapo᳚rṇu vī॒rebhi॒raśvai᳚rma॒ghavā̭ bhavā [bhava, naḥ॒ |] 65
naḥ || tvagṃ so̭ma pi॒tṛbhiḥ̭ saṃ​vi~dā॒no-'nu॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ā ta̭tantha | tasmai̭ ta indo ha॒viṣā̭ vidhema va॒yagg​ syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || agni̭ṣvāttāḥ pitara॒ eha ga̭cchata॒ sadaḥ̭ sada-ssadata supraṇītayaḥ | a॒ttā ha॒vīgṃṣi॒ praya̭tāni ba॒r॒hiṣyathā̭ ra॒yigṃ sarva̭vīra-ndadhātana || bar​hi̭ṣadaḥ pitara ū॒tya̭rvāgi॒mā vo̭ ha॒vyā ca̭kṛmā ju॒ṣaddhva᳚m | ta ā ga॒tā-'va̭sā॒ śa-nta̭me॒nā-'thā॒-'smabhya॒gṃ॒ [-'smabhya᳚m, śaṃ-yo~ra̭ra॒po da̭dhāta |] 66
śaṃ-yo~ra̭ra॒po da̭dhāta || ā-'ha-mpi॒tṝn-thsṷvi॒datrāgṃ̭ avithsi॒ napā̭ta-ñca vi॒krama̭ṇa-ñca॒ viṣṇoḥ᳚ | ba॒r॒hi॒ṣado॒ ye sva॒dhayā̭ su॒tasya॒ bhaja̭nta pi॒tvasta i॒hā-'' ga̭miṣṭhāḥ || upa̭hūtāḥ pi॒taraḥ̭ so॒myāso̭ bar​hi॒ṣyḙṣu ni॒dhiṣṷ pri॒yeṣṷ | ta ā ga̭mantu॒ ta i॒ha śrṷva॒ntvadhi̭ bruvantu॒ te a̭vantva॒smān || udī̭ratā॒mava̭ra॒ u-tparā̭sa॒ unma̭ddhya॒māḥ pi॒taraḥ̭ so॒myāsaḥ̭ | asuṃ॒- [asu᳚m, ya ī॒yura̭ vṛ॒kā] 67
-~ya ī॒yura̭ vṛ॒kā ṛ̭ta॒jñāste no̭-'vantu pi॒taro॒ havḙṣu || i॒da-mpi॒tṛbhyo॒ namo̭ astva॒dya ye pūrvā̭so॒ ya upa̭rāsa ī॒yuḥ | ye pārthi̭ve॒ raja॒syā niṣa̭ttā॒ ye vā̭ nū॒nagṃ sṷvṛ॒janā̭su vi॒kṣu || adhā॒ yathā̭ naḥ pi॒taraḥ॒ parā̭saḥ pra॒tnāso̭ agna ṛ॒tamā̭śuṣā॒ṇāḥ | śucīda̭ya॒-ndīdhi̭ti muktha॒śāsaḥ॒, kṣāmā̭ bhi॒ndanto̭ aru॒ṇīrapa̭ vrann || yada̭gne [yada̭gne, ka॒vya॒vā॒ha॒na॒ pi॒tṝn] 68
kavyavāhana pi॒tṝn. yakṣyṛ̭tā॒vṛdhaḥ̭ | pra ca̭ ha॒vyāni̭ vakṣyasi de॒vebhya̭śca pi॒tṛbhya॒ ā || tvama̭gna īḍi॒to jā̭tave॒do-'vā᳚ḍḍha॒vyāni̭ sura॒bhīṇi̭ kṛ॒tvā | prādāḥ᳚ pi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhayā॒ te a̭kṣanna॒ddhi tva-ndḙva॒ praya̭tā ha॒vīgṃṣi̭ || māta̭lī ka॒vyairya॒mo aṅgi̭robhi॒ rbṛha॒spati॒r॒ ṛkva̭bhi rvāvṛdhā॒naḥ | yāg​śca̭ de॒vā vā̭vṛ॒dhurye ca̭ de॒vān-thsvāhā॒-'nye sva॒dhayā॒-'nye ma̭danti || 69 ||
i॒maṃ-ya~̭ma prasta॒ramāhi sīdāṅgi̭robhiḥ pi॒tṛbhiḥ̭ saṃ​vi~dā॒naḥ | ātvā॒ mantrāḥ᳚ kaviśa॒stā va̭hantve॒nā rā̭jan. ha॒viṣā̭ mādayasva || aṅgi̭robhi॒rā ga̭hi ya॒jñiyḙbhi॒ryama̭ vairū॒pairi॒ha mā̭dayasva | viva̭svantagṃ huve॒ yaḥ pi॒tā te॒-'smin. ya॒jñe ba॒r॒hiṣyā ni॒ṣadya̭ || aṅgi̭raso naḥ pi॒taro॒ nava̭gvā॒ atha̭rvāṇo॒ bhṛga̭va-sso॒myāsaḥ̭ | teṣāṃ᳚-va~॒yagṃ sṷma॒tau ya॒jñiyā̭nā॒mapi̭ bha॒dre saṷmana॒se syā̭ma || 70 ||
(bha॒vā॒ - 'smabhya॒ - masuṃ॒ - ~yada̭gne - madanti - saumana॒sa - eka̭-ñca ) (a. 12)
(sa॒midha॒ - ścakṣṷṣī - pra॒jāpa̭ti॒rājyaṃ̭ - de॒vasya॒ sphyaṃ - bra̭hmavā॒dino॒ 'dbhi - ra॒gnestrayo॒ - manuḥ̭ pṛthi॒vyāḥ - pa॒śavo॒ - 'gnīdhḙ - de॒vā vai ya॒jñasya̭ - yu॒kṣvo - śanta̭stvā॒ - dvāda̭śa )
(sa॒midho̭ - yā॒jyā̭ - tasmā॒nnabhā॒-'gagṃ - hi tamanvi- tyā̭ha pra॒jā vā - ā॒hetyā̭ha - yu॒kṣvā hi - sa̭pta॒tiḥ )
(sa॒midhaḥ̭, saumana॒se syā̭ma)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe ṣaṣṭaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
(vā॒ya॒vyaṃ̭ - pra॒jāpa̭ti - rādi॒tyebhyo̭ - de॒vā - vi॒śvarṷ̄paḥ - sa॒midhaḥ॒ - ṣaṭ) (6)
|| iti dvītīya-ṅkāṇḍam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in