അധ്യായ 2
വല്ലീ 1
പരാഞ്ചിഖാനി വ്യതൃണത്സ്വയമ്ഭൂസ്തസ്മാത്പരാങ്പശ്യതി നാന്തരാത്മന്।
കശ്ചിദ്ധീരഃ പ്രത്യഗാത്മാനമൈഷദാവൃത്തചക്ഷുരമൃതത്വമിച്ഛന് ॥1॥
പരാചഃ കാമാനനുയന്തി ബാലാസ്തേ മൃത്യോര്യന്തി വിതതസ്യ പാശമ്।
അഥ ധീരാ അമൃതത്വം-വിഁദിത്വാ ധ്രുവമധ്രുവേഷ്വിഹ ന പ്രാര്ഥയന്തേ ॥2॥
യേന രൂപം രസ-ങ്ഗന്ധം ശബ്ദാന്സ്പര്ശാംശ്ച മൈഥുനാന്।
ഏതേനൈവ വിജാനാതി കിമത്ര പരിശിഷ്യതേ। ഏതദ്വൈ തത് ॥3॥
സ്വപ്നാന്ത-ഞ്ജാഗരിതാന്ത-ഞ്ചോഭൌ യേനാനുപശ്യതി।
മഹാന്തം-വിഁഭുമാത്മാന-മ്മത്വാ ധീരോ ന ശോചതി ॥4॥
യ ഇമ-മ്മധ്വദം-വേഁദ ആത്മാന-ഞ്ജീവമന്തികാത്।
ഈശാന-മ്ഭൂതഭവ്യസ്യ ന തതോ വിജുഗുപ്സതേ। ഏതദ്വൈ തത് ॥5॥
യഃ പൂര്വ-ന്തപസോ ജാതമദ്ഭ്യഃ പൂര്വമജായത।
ഗുഹാ-മ്പ്രവിശ്യ തിഷ്ഠന്തം-യോഁ ഭൂതേഭിര്വ്യപശ്യത। ഏതദ്വൈ തത് ॥6॥
യാ പ്രാണേന സമ്ഭവത്യദിതിര്ദേവതാമയീ।
ഗുഹാ-മ്പ്രവിശ്യ തിഷ്ഠന്തീം-യാഁ ഭൂതേഭിര്വ്യജായത। ഏതദ്വൈ തത് ॥7॥
അരണ്യോര്നിഹിതോ ജാതവേദാ ഗര്ഭ ഇവ സുഭൃതോ ഗര്ഭിണീഭിഃ।
ദിവേ ദിവേ ഈഡ്യോ ജാഗൃവദ്ഭിര്ഹവിഷ്മദ്ഭിര്മനുഷ്യേഭിരഗ്നിഃ। ഏതദ്വൈ തത് ॥8॥
യതശ്ചോദേതി സൂര്യോ-ഽസ്തം-യഁത്ര ച ഗച്ഛതി।
ത-ന്ദേവാ-സ്സര്വേ-ഽര്പിതാസ്തദു നാത്യേതി കശ്ചന। ഏതദ്വൈ തത് ॥9॥
യദേവേഹ തദമുത്ര യദമുത്ര തദന്വിഹ।
മൃത്യോ-സ്സ മൃത്യുമാപ്നോതി യ ഇഹ നാനേവ പശ്യതി ॥10॥
മനസൈവേദമാപ്തവ്യ-ന്നേഹ നാനാ-ഽസ്തി കിഞ്ചന।
മൃത്യോ-സ്സ മൃത്യു-ങ്ഗച്ഛതി യ ഇഹ നാനേവ പശ്യതി ॥11॥
അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ മധ്യ ആത്മനി തിഷ്ഠതി।
ഈശാനോ ഭൂതഭവ്യസ്യ ന തതോ വിജുഗുപ്സതേ। ഏതദ്വൈ തത് ॥12॥
അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ ജ്യോതിരിവാധൂമകഃ।
ഈശാനോ ഭൂതഭവ്യസ്യ സ ഏവാദ്യ സ ഉ ശ്വഃ। ഏതദ്വൈ തത് ॥13॥
യഥോദക-ന്ദുര്ഗം-വൃഁഷ്ട-മ്പര്വതേഷു വിധാവതി।
ഏവ-ന്ധര്മാന്പൃഥക് പശ്യംസ്താനേവാനുവിധാവതി ॥14॥
യഥോദകം ശുദ്ധേ ശുദ്ധമാസിക്ത-ന്താദൃഗേവ ഭവതി।
ഏവ-മ്മുനേര്വിജാനത ആത്മാ ഭവതി ഗൌതമ ॥15॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 2
vallī 1
parāñcikhāni vyatṛṇatsvayambhūstasmātparāṅpaśyati nāntarātman|
kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan ||1||
parācaḥ kāmānanuyanti bālāste mṛtyoryanti vitatasya pāśam|
atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||
yena rūpaṃ rasa-ṅgandhaṃ śabdānsparśāṃśca maithunān|
etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat ||3||
svapnānta-ñjāgaritānta-ñcobhau yenānupaśyati|
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||
ya ima-mmadhvadaṃ-ve~da ātmāna-ñjīvamantikāt|
īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||5||
yaḥ pūrva-ntapaso jātamadbhyaḥ pūrvamajāyata|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat ||6||
yā prāṇena sambhavatyaditirdevatāmayī|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat ||7||
araṇyornihito jātavedā garbha iva subhṛto garbhiṇībhiḥ|
dive dive īḍyo jāgṛvadbhirhaviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat ||8||
yataścodeti sūryo-'staṃ-ya~tra ca gacchati|
ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat ||9||
yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha|
mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||
manasaivedamāptavya-nneha nānā-'sti kiñcana|
mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo madhya ātmani tiṣṭhati|
īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||12||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo jyotirivādhūmakaḥ|
īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat ||13||
yathodaka-ndurgaṃ-vṛ~ṣṭa-mparvateṣu vidhāvati|
eva-ndharmānpṛthak paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||
yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsikta-ntādṛgeva bhavati|
eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||
Sanskrit — Devanagari (original)
अध्याय 2
वल्ली 1
पराञ्चिखानि व्यतृणत्स्वयम्भूस्तस्मात्पराङ्पश्यति नान्तरात्मन्।
कश्चिद्धीरः प्रत्यगात्मानमैषदावृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥1॥
पराचः कामाननुयन्ति बालास्ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशम्।
अथ धीरा अमृतत्वं-विँदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥2॥
येन रूपं रस-ङ्गन्धं शब्दान्स्पर्शांश्च मैथुनान्।
एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते। एतद्वै तत् ॥3॥
स्वप्नान्त-ञ्जागरितान्त-ञ्चोभौ येनानुपश्यति।
महान्तं-विँभुमात्मान-म्मत्वा धीरो न शोचति ॥4॥
य इम-म्मध्वदं-वेँद आत्मान-ञ्जीवमन्तिकात्।
ईशान-म्भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते। एतद्वै तत् ॥5॥
यः पूर्व-न्तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत।
गुहा-म्प्रविश्य तिष्ठन्तं-योँ भूतेभिर्व्यपश्यत। एतद्वै तत् ॥6॥
या प्राणेन सम्भवत्यदितिर्देवतामयी।
गुहा-म्प्रविश्य तिष्ठन्तीं-याँ भूतेभिर्व्यजायत। एतद्वै तत् ॥7॥
अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः।
दिवे दिवे ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः। एतद्वै तत् ॥8॥
यतश्चोदेति सूर्यो-ऽस्तं-यँत्र च गच्छति।
त-न्देवा-स्सर्वे-ऽर्पितास्तदु नात्येति कश्चन। एतद्वै तत् ॥9॥
यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह।
मृत्यो-स्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥10॥
मनसैवेदमाप्तव्य-न्नेह नाना-ऽस्ति किञ्चन।
मृत्यो-स्स मृत्यु-ङ्गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥11॥
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति।
ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते। एतद्वै तत् ॥12॥
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः।
ईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः। एतद्वै तत् ॥13॥
यथोदक-न्दुर्गं-वृँष्ट-म्पर्वतेषु विधावति।
एव-न्धर्मान्पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥14॥
यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्त-न्तादृगेव भवति।
एव-म्मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥15॥
adhyāya 2
vallī 1
parāñcikhāni vyatṛṇatsvayambhūstasmātparāṅpaśyati nāntarātman|
kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan ||1||
parācaḥ kāmānanuyanti bālāste mṛtyoryanti vitatasya pāśam|
atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||
yena rūpaṃ rasa-ṅgandhaṃ śabdānsparśāṃśca maithunān|
etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat ||3||
svapnānta-ñjāgaritānta-ñcobhau yenānupaśyati|
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||
ya ima-mmadhvadaṃ-ve~da ātmāna-ñjīvamantikāt|
īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||5||
yaḥ pūrva-ntapaso jātamadbhyaḥ pūrvamajāyata|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat ||6||
yā prāṇena sambhavatyaditirdevatāmayī|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat ||7||
araṇyornihito jātavedā garbha iva subhṛto garbhiṇībhiḥ|
dive dive īḍyo jāgṛvadbhirhaviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat ||8||
yataścodeti sūryo-'staṃ-ya~tra ca gacchati|
ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat ||9||
yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha|
mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||
manasaivedamāptavya-nneha nānā-'sti kiñcana|
mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo madhya ātmani tiṣṭhati|
īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||12||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo jyotirivādhūmakaḥ|
īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat ||13||
yathodaka-ndurgaṃ-vṛ~ṣṭa-mparvateṣu vidhāvati|
eva-ndharmānpṛthak paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||
yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsikta-ntādṛgeva bhavati|
eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.