Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 1

ॐ

കഠോപനിഷദ് - അധ്യായ 2, വല്ലീ 1

Malayalam

അധ്യായ 2

വല്ലീ 1

പരാഞ്ചിഖാനി വ്യതൃണത്സ്വയമ്ഭൂസ്തസ്മാത്പരാങ്പശ്യതി നാന്തരാത്മന്‌।

കശ്ചിദ്ധീരഃ പ്രത്യഗാത്മാനമൈഷദാവൃത്തചക്ഷുരമൃതത്വമിച്ഛന്‌ ॥1॥

പരാചഃ കാമാനനുയന്തി ബാലാസ്തേ മൃത്യോര്യന്തി വിതതസ്യ പാശമ്‌।

അഥ ധീരാ അമൃതത്വം-വിഁദിത്വാ ധ്രുവമധ്രുവേഷ്വിഹ ന പ്രാര്ഥയന്തേ ॥2॥

യേന രൂപം രസ-ങ്ഗന്ധം ശബ്ദാന്സ്പര്ശാംശ്ച മൈഥുനാന്‌।

ഏതേനൈവ വിജാനാതി കിമത്ര പരിശിഷ്യതേ। ഏതദ്വൈ തത്‌ ॥3॥

സ്വപ്നാന്ത-ഞ്ജാഗരിതാന്ത-ഞ്ചോഭൌ യേനാനുപശ്യതി।

മഹാന്തം-വിഁഭുമാത്മാന-മ്മത്വാ ധീരോ ന ശോചതി ॥4॥

യ ഇമ-മ്മധ്വദം-വേഁദ ആത്മാന-ഞ്ജീവമന്തികാത്‌।

ഈശാന-മ്ഭൂതഭവ്യസ്യ ന തതോ വിജുഗുപ്സതേ। ഏതദ്വൈ തത്‌ ॥5॥

യഃ പൂര്വ-ന്തപസോ ജാതമദ്‌ഭ്യഃ പൂര്വമജായത।

ഗുഹാ-മ്പ്രവിശ്യ തിഷ്ഠന്തം-യോഁ ഭൂതേഭിര്വ്യപശ്യത। ഏതദ്വൈ തത്‌ ॥6॥

യാ പ്രാണേന സമ്ഭവത്യദിതിര്ദേവതാമയീ।

ഗുഹാ-മ്പ്രവിശ്യ തിഷ്ഠന്തീം-യാഁ ഭൂതേഭിര്വ്യജായത। ഏതദ്വൈ തത്‌ ॥7॥

അരണ്യോര്നിഹിതോ ജാതവേദാ ഗര്ഭ ഇവ സുഭൃതോ ഗര്ഭിണീഭിഃ।

ദിവേ ദിവേ ഈഡ്യോ ജാഗൃവദ്ഭിര്ഹവിഷ്മദ്ഭിര്മനുഷ്യേഭിരഗ്നിഃ। ഏതദ്വൈ തത്‌ ॥8॥

യതശ്ചോദേതി സൂര്യോ-ഽസ്തം-യഁത്ര ച ഗച്ഛതി।

ത-ന്ദേവാ-സ്സര്വേ-ഽര്പിതാസ്തദു നാത്യേതി കശ്ചന। ഏതദ്വൈ തത്‌ ॥9॥

യദേവേഹ തദമുത്ര യദമുത്ര തദന്വിഹ।

മൃത്യോ-സ്സ മൃത്യുമാപ്നോതി യ ഇഹ നാനേവ പശ്യതി ॥10॥

മനസൈവേദമാപ്തവ്യ-ന്നേഹ നാനാ-ഽസ്തി കിഞ്ചന।

മൃത്യോ-സ്സ മൃത്യു-ങ്ഗച്ഛതി യ ഇഹ നാനേവ പശ്യതി ॥11॥

അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ മധ്യ ആത്മനി തിഷ്ഠതി।

ഈശാനോ ഭൂതഭവ്യസ്യ ന തതോ വിജുഗുപ്സതേ। ഏതദ്വൈ തത്‌ ॥12॥

അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ ജ്യോതിരിവാധൂമകഃ।

ഈശാനോ ഭൂതഭവ്യസ്യ സ ഏവാദ്യ സ ഉ ശ്വഃ। ഏതദ്വൈ തത്‌ ॥13॥

യഥോദക-ന്ദുര്ഗം-വൃഁഷ്ട-മ്പര്വതേഷു വിധാവതി।

ഏവ-ന്ധര്മാന്പൃഥക്‌ പശ്യംസ്താനേവാനുവിധാവതി ॥14॥

യഥോദകം ശുദ്ധേ ശുദ്ധമാസിക്ത-ന്താദൃഗേവ ഭവതി।

ഏവ-മ്മുനേര്വിജാനത ആത്മാ ഭവതി ഗൌതമ ॥15॥

Roman (IAST) Transliteration

adhyāya 2

vallī 1

parāñcikhāni vyatṛṇatsvayambhūstasmātparāṅpaśyati nāntarātman‌|

kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan‌ ||1||

parācaḥ kāmānanuyanti bālāste mṛtyoryanti vitatasya pāśam‌|

atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||

yena rūpaṃ rasa-ṅgandhaṃ śabdānsparśāṃśca maithunān‌|

etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat‌ ||3||

svapnānta-ñjāgaritānta-ñcobhau yenānupaśyati|

mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||

ya ima-mmadhvadaṃ-ve~da ātmāna-ñjīvamantikāt‌|

īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat‌ ||5||

yaḥ pūrva-ntapaso jātamad‌bhyaḥ pūrvamajāyata|

guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat‌ ||6||

yā prāṇena sambhavatyaditirdevatāmayī|

guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat‌ ||7||

araṇyornihito jātavedā garbha iva subhṛto garbhiṇībhiḥ|

dive dive īḍyo jāgṛvadbhirhaviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat‌ ||8||

yataścodeti sūryo-'staṃ-ya~tra ca gacchati|

ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||9||

yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha|

mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||

manasaivedamāptavya-nneha nānā-'sti kiñcana|

mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||

aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo madhya ātmani tiṣṭhati|

īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat‌ ||12||

aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo jyotirivādhūmakaḥ|

īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat‌ ||13||

yathodaka-ndurgaṃ-vṛ~ṣṭa-mparvateṣu vidhāvati|

eva-ndharmānpṛthak‌ paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||

yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsikta-ntādṛgeva bhavati|

eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||