അധ്യായ 1
വല്ലീ 1
ഓം ഉശന് ഹ വൈ വാജശ്രവസ-സ്സര്വവേദസ-ന്ദദൌ।
തസ്യ ഹ നചികേതാ നാമ പുത്ര ആസ ॥1॥
തം ഹ കുമാരം സന്ത-ന്ദക്ഷിണാസു നീയമാനാസു ശ്രദ്ധാ-ഽഽവിവേശ। സോ-ഽമന്യത ॥2॥
പീതോദകാ ജഗ്ധതൃണാ ദുഗ്ധദോഹാ നിരിന്ദ്രിയാഃ।
അനന്ദാ നാമ തേ ലോകാസ്താന്സ ഗച്ഛതി താ ദദത് ॥3॥
സ ഹോവാച പിതര-ന്തത കസ്മൈ മാ-ന്ദാസ്യസീതി।
ദ്വിതീയ-ന്തൃതീയ-ന്തം ഹോവാച മൃത്യവേ ത്വാ ദദാമീതി ॥4॥
ബഹൂനാമേമി പ്രഥമോ ബഹൂനാമേമി മധ്യമഃ।
കിം സ്വിദ്യമസ്യ കര്തവ്യം-യഁന്മയാദ്യ കരിഷ്യതി ॥5॥
അനുപശ്യ യഥാ പൂര്വേ പ്രതിപശ്യ തഥാ-ഽപരേ।
സസ്യമിവ മര്ത്യഃ പച്യതേ സസ്യമിവാജായതേ പുനഃ ॥6॥
വൈശ്വാനരഃ പ്രവിശത്യതിഥിര്ബ്രാഹ്മണോ ഗൃഹാന്।
തസ്യൈതാം ശാന്തി-ങ്കുര്വന്തി ഹര വൈവസ്വതോദകമ് ॥7॥
ആശാപ്രതീക്ഷേ സങ്ഗതം സൂനൃതാ-ഞ്ചേഷ്ടാപൂര്വേ പുത്രപശൂംശ്ച സര്വാന്।
ഏതദ് വൃങ്ക്തേ പുരുഷസ്യാല്പമേധസോ യസ്യാനശ്നന്വസതി ബ്രാഹ്മണോ ഗൃഹേ ॥8॥
തിസ്രോ രാത്രീര്യദവാത്സീര്ഗൃഹേ മേ-ഽനശ്നന്ബ്രഹ്മന്നതിഥിര്നമസ്യഃ।
നമസ്തേ-ഽസ്തു ബ്രഹ്മന്സ്വസ്തി മേ-ഽസ്തു തസ്മാത്പ്രതി ത്രീന്വരാന്വൃണീഷ്വ ॥9॥
ശാന്തസങ്കല്പ-സ്സുമനാ യഥാ സ്യാദ്വീതമന്യുര്ഗൌതമോ മാഭി മൃത്യോ।
ത്വത്പ്രസൃഷ്ട-മ്മാഭിവദേത്പ്രതീത ഏതത്ത്രയാണാ-മ്പ്രഥമം-വഁരം-വൃഁണേ ॥10॥
യഥാ പുരസ്താദ് ഭവിതാ പ്രതീത ഔദ്ദാലകിരാരുണിര്മത്പ്രസൃഷ്ടഃ।
സുഖം രാത്രീ-ശ്ശയിതാ വീതമന്യുസ്ത്വാ-ന്ദദൃശിവാന്മൃത്യുമുഖാത്പ്രമുക്തമ് ॥11॥
സ്വര്ഗേ ലോകേ ന ഭയ-ങ്കിഞ്ചനാസ്തി ന തത്ര ത്വ-ന്ന ജരയാ ബിഭേതി।
ഉഭേ തീര്ത്വാ-ഽശനായാപിപാസേ ശോകാതിഗോ മോദതേ സ്വര്ഗലോകേ ॥12॥
സ ത്വമഗ്നിം സ്വര്ഗ്യമധ്യേഷി മൃത്യോ പ്രബ്രൂഹി ത്വം ശ്രദ്ദധാനായ മഹ്യമ്।
സ്വര്ഗലോകാ അമൃതത്വ-മ്ഭജന്ത ഏതദ് ദ്വിതീയേന വൃണേ വരേണ ॥13॥
പ്ര തേ ബ്രവീമി തദു മേ നിബോധ സ്വര്ഗ്യമഗ്നി-ന്നചികേതഃ പ്രജാനന്।
അനന്തലോകാപ്തിമഥോ പ്രതിഷ്ഠാം-വിഁദ്ധി ത്വമേത-ന്നിഹിത-ങ്ഗുഹായാമ് ॥14॥
ലോകാദിമഗ്നി-ന്തമുവാച തസ്മൈ യാ ഇഷ്ടകാ യാവതീര്വാ യഥാ വാ।
സ ചാപി തത്പ്രത്യവദദ്യഥോക്തമഥാസ്യ മൃത്യുഃ പുനരേവാഹ തുഷ്ടഃ ॥15॥
തമബ്രവീത്പ്രീയമാണോ മഹാത്മാ വര-ന്തവേഹാദ്യ ദദാമി ഭൂയഃ।
തവൈവ നാമ്നാ ഭവിതാ-ഽയമഗ്നി-സ്സൃങ്കാ-ഞ്ചേമാമനേകരൂപാ-ങ്ഗൃഹാണ ॥16॥
ത്രിണാചികേതസ്ത്രിഭിരേത്യ സന്ധി-ന്ത്രികര്മകൃത്തരതി ജന്മമൃത്യൂ।
ബ്രഹ്മജജ്ഞ-ന്ദേവമീഡ്യം-വിഁദിത്വാ നിചായ്യേമാം ശാന്തിമത്യന്തമേതി ॥17॥
ത്രിണാചികേതസ്ത്രയമേതദ്വിദിത്വാ യ ഏവം-വിഁദ്വാംശ്ചിനുതേ നാചികേതമ്।
സ മൃത്യുപാശാന്പുരതഃ പ്രണോദ്യ ശോകാതിഗോ മോദതേ സ്വര്ഗലോകേ ॥18॥
ഏഷ തേ-ഽഗ്നിര്നചികേത-സ്സ്വര്ഗ്യോ യമവൃണീഥാ ദ്വിതീയേന വരേണ।
ഏതമഗ്നി-ന്തവൈവ പ്രവക്ശ്യന്തി ജനാസസ്തൃതീയം-വഁര-ന്നചികേതോ വൃണീഷ്വ ॥19॥
യേയ-മ്പ്രേതേ വിചികിത്സാ മനുഷ്യേ-ഽസ്തീത്യേകേ നായമസ്തീതി ചൈകേ।
ഏതദ്വിദ്യാമനുശിഷ്ടസ്ത്വയാ-ഽഹം-വഁരാണാമേഷ വരസ്തൃതീയഃ ॥20॥
ദേവൈരത്രാപി വിചികിത്സിത-മ്പുരാ ന ഹി സുവിജ്ഞേയമണുരേഷ ധര്മഃ।
അന്യം-വഁര-ന്നചികേതോ വൃണീഷ്വ മാ മോപരോത്സീരതി മാ സൃജൈനമ് ॥21॥
ദേവൈരത്രാപി വിചികിത്സിത-ങ്കില ത്വ-ഞ്ച മൃത്യോ യന്ന സുജ്ഞേയമാത്ഥ।
വക്താ ചാസ്യ ത്വാദൃഗന്യോ ന ലഭ്യോ നാന്യോ വരസ്തുല്യ ഏതസ്യ കശ്ചിത് ॥22॥
ശതായുഷഃ പുത്രപൌത്രാന്വൃണീഷ്വ ബഹൂന്പശൂന്ഹസ്തിഹിരണ്യമശ്വാന്।
ഭൂമേര്മഹദായതനം-വൃഁണീഷ്വ സ്വയ-ഞ്ച ജീവ ശരദോ യാവദിച്ഛസി ॥23॥
ഏതത്തുല്യം-യഁദി മന്യസേ വരം-വൃഁണീഷ്വ വിത്ത-ഞ്ചിരജീവികാ-ഞ്ച।
മഹാഭൂമൌ നചികേതസ്ത്വമേധി കാമാനാ-ന്ത്വാ-ങ്കാമഭാജ-ങ്കരോമി ॥24॥
യേ യേ കാമാ ദുര്ലഭാ മര്ത്യലോകേ സര്വാന്കാമാംശ്ഛന്ദതഃ പ്രാര്ഥയസ്വ।
ഇമാ രാമാ-സ്സരഥാ-സ്സതൂര്യാ ന ഹീദൃശാ ലമ്ഭനീയാ മനുഷ്യൈഃ।
ആഭിര്മത്പ്രത്താഭിഃ പരിചാരയസ്വ നചികേതോ മരണ-മ്മാ-ഽനുപ്രാക്ശീഃ ॥25॥
ശ്വോഭാവാ മര്ത്യസ്യ യദന്തകൈതത്സര്വേന്ദ്രിയാണാ-ഞ്ജരയന്തി തേജഃ।
അപി സര്വ-ഞ്ജീവിതമല്പമേവ തവൈവ വാഹാസ്തവ നൃത്യഗീതേ ॥26॥
ന വിത്തേന തര്പണീയോ മനുഷ്യോ ലപ്സ്യാമഹേ വിത്തമദ്രാക്ശ്മ ചേത്ത്വാ।
ജീവിഷ്യാമോ യാവദീശിഷ്യസി ത്വം-വഁരസ്തു മേ വരണീയ-സ്സ ഏവ ॥27॥
അജീര്യതാമമൃതാനാമുപേത്യ ജീര്യന്മര്ത്യഃ ക്വധസ്സ്ഥഃ പ്രജാനന്।
അഭിധ്യായന്വര്ണരതിപ്രമോദാനതിദീര്ഘേ ജീവിതേ കോ രമേത ॥28॥
യസ്മിന്നിദം-വിഁചികിത്സന്തി മൃത്യോ യത്സാമ്പരായേ മഹതി ബ്രൂഹി നസ്തത്।
യോ-ഽയം-വഁരോ ഗൂഢമനുപ്രവിഷ്ടോ നാന്യ-ന്തസ്മാന്നചികേതാ വൃണീതേ ॥29॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 1
vallī 1
oṃ uśan ha vai vājaśravasa-ssarvavedasa-ndadau|
tasya ha naciketā nāma putra āsa ||1||
taṃ ha kumāraṃ santa-ndakṣiṇāsu nīyamānāsu śraddhā-''viveśa| so-'manyata ||2||
pītodakā jagdhatṛṇā dugdhadohā nirindriyāḥ|
anandā nāma te lokāstānsa gacchati tā dadat ||3||
sa hovāca pitara-ntata kasmai mā-ndāsyasīti|
dvitīya-ntṛtīya-ntaṃ hovāca mṛtyave tvā dadāmīti ||4||
bahūnāmemi prathamo bahūnāmemi madhyamaḥ|
kiṃ svidyamasya kartavyaṃ-ya~nmayādya kariṣyati ||5||
anupaśya yathā pūrve pratipaśya tathā-'pare|
sasyamiva martyaḥ pacyate sasyamivājāyate punaḥ ||6||
vaiśvānaraḥ praviśatyatithirbrāhmaṇo gṛhān|
tasyaitāṃ śānti-ṅkurvanti hara vaivasvatodakam ||7||
āśāpratīkṣe saṅgataṃ sūnṛtā-ñceṣṭāpūrve putrapaśūṃśca sarvān|
etad vṛṅkte puruṣasyālpamedhaso yasyānaśnanvasati brāhmaṇo gṛhe ||8||
tisro rātrīryadavātsīrgṛhe me-'naśnanbrahmannatithirnamasyaḥ|
namaste-'stu brahmansvasti me-'stu tasmātprati trīnvarānvṛṇīṣva ||9||
śāntasaṅkalpa-ssumanā yathā syādvītamanyurgautamo mābhi mṛtyo|
tvatprasṛṣṭa-mmābhivadetpratīta etattrayāṇā-mprathamaṃ-va~raṃ-vṛ~ṇe ||10||
yathā purastād bhavitā pratīta auddālakirāruṇirmatprasṛṣṭaḥ|
sukhaṃ rātrī-śśayitā vītamanyustvā-ndadṛśivānmṛtyumukhātpramuktam ||11||
svarge loke na bhaya-ṅkiñcanāsti na tatra tva-nna jarayā bibheti|
ubhe tīrtvā-'śanāyāpipāse śokātigo modate svargaloke ||12||
sa tvamagniṃ svargyamadhyeṣi mṛtyo prabrūhi tvaṃ śraddadhānāya mahyam|
svargalokā amṛtatva-mbhajanta etad dvitīyena vṛṇe vareṇa ||13||
pra te bravīmi tadu me nibodha svargyamagni-nnaciketaḥ prajānan|
anantalokāptimatho pratiṣṭhāṃ-vi~ddhi tvameta-nnihita-ṅguhāyām ||14||
lokādimagni-ntamuvāca tasmai yā iṣṭakā yāvatīrvā yathā vā|
sa cāpi tatpratyavadadyathoktamathāsya mṛtyuḥ punarevāha tuṣṭaḥ ||15||
tamabravītprīyamāṇo mahātmā vara-ntavehādya dadāmi bhūyaḥ|
tavaiva nāmnā bhavitā-'yamagni-ssṛṅkā-ñcemāmanekarūpā-ṅgṛhāṇa ||16||
triṇāciketastribhiretya sandhi-ntrikarmakṛttarati janmamṛtyū|
brahmajajña-ndevamīḍyaṃ-vi~ditvā nicāyyemāṃ śāntimatyantameti ||17||
triṇāciketastrayametadviditvā ya evaṃ-vi~dvāṃścinute nāciketam|
sa mṛtyupāśānpurataḥ praṇodya śokātigo modate svargaloke ||18||
eṣa te-'gnirnaciketa-ssvargyo yamavṛṇīthā dvitīyena vareṇa|
etamagni-ntavaiva pravakśyanti janāsastṛtīyaṃ-va~ra-nnaciketo vṛṇīṣva ||19||
yeya-mprete vicikitsā manuṣye-'stītyeke nāyamastīti caike|
etadvidyāmanuśiṣṭastvayā-'haṃ-va~rāṇāmeṣa varastṛtīyaḥ ||20||
devairatrāpi vicikitsita-mpurā na hi suvijñeyamaṇureṣa dharmaḥ|
anyaṃ-va~ra-nnaciketo vṛṇīṣva mā moparotsīrati mā sṛjainam ||21||
devairatrāpi vicikitsita-ṅkila tva-ñca mṛtyo yanna sujñeyamāttha|
vaktā cāsya tvādṛganyo na labhyo nānyo varastulya etasya kaścit ||22||
śatāyuṣaḥ putrapautrānvṛṇīṣva bahūnpaśūnhastihiraṇyamaśvān|
bhūmermahadāyatanaṃ-vṛ~ṇīṣva svaya-ñca jīva śarado yāvadicchasi ||23||
etattulyaṃ-ya~di manyase varaṃ-vṛ~ṇīṣva vitta-ñcirajīvikā-ñca|
mahābhūmau naciketastvamedhi kāmānā-ntvā-ṅkāmabhāja-ṅkaromi ||24||
ye ye kāmā durlabhā martyaloke sarvānkāmāṃśchandataḥ prārthayasva|
imā rāmā-ssarathā-ssatūryā na hīdṛśā lambhanīyā manuṣyaiḥ|
ābhirmatprattābhiḥ paricārayasva naciketo maraṇa-mmā-'nuprākśīḥ ||25||
śvobhāvā martyasya yadantakaitatsarvendriyāṇā-ñjarayanti tejaḥ|
api sarva-ñjīvitamalpameva tavaiva vāhāstava nṛtyagīte ||26||
na vittena tarpaṇīyo manuṣyo lapsyāmahe vittamadrākśma cettvā|
jīviṣyāmo yāvadīśiṣyasi tvaṃ-va~rastu me varaṇīya-ssa eva ||27||
ajīryatāmamṛtānāmupetya jīryanmartyaḥ kvadhassthaḥ prajānan|
abhidhyāyanvarṇaratipramodānatidīrghe jīvite ko rameta ||28||
yasminnidaṃ-vi~cikitsanti mṛtyo yatsāmparāye mahati brūhi nastat|
yo-'yaṃ-va~ro gūḍhamanupraviṣṭo nānya-ntasmānnaciketā vṛṇīte ||29||
Sanskrit — Devanagari (original)
अध्याय 1
वल्ली 1
ॐ उशन् ह वै वाजश्रवस-स्सर्ववेदस-न्ददौ।
तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस ॥1॥
तं ह कुमारं सन्त-न्दक्षिणासु नीयमानासु श्रद्धा-ऽऽविवेश। सो-ऽमन्यत ॥2॥
पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः।
अनन्दा नाम ते लोकास्तान्स गच्छति ता ददत् ॥3॥
स होवाच पितर-न्तत कस्मै मा-न्दास्यसीति।
द्वितीय-न्तृतीय-न्तं होवाच मृत्यवे त्वा ददामीति ॥4॥
बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः।
किं स्विद्यमस्य कर्तव्यं-यँन्मयाद्य करिष्यति ॥5॥
अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथा-ऽपरे।
सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिवाजायते पुनः ॥6॥
वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान्।
तस्यैतां शान्ति-ङ्कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥7॥
आशाप्रतीक्षे सङ्गतं सूनृता-ञ्चेष्टापूर्वे पुत्रपशूंश्च सर्वान्।
एतद् वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो यस्यानश्नन्वसति ब्राह्मणो गृहे ॥8॥
तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मे-ऽनश्नन्ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः।
नमस्ते-ऽस्तु ब्रह्मन्स्वस्ति मे-ऽस्तु तस्मात्प्रति त्रीन्वरान्वृणीष्व ॥9॥
शान्तसङ्कल्प-स्सुमना यथा स्याद्वीतमन्युर्गौतमो माभि मृत्यो।
त्वत्प्रसृष्ट-म्माभिवदेत्प्रतीत एतत्त्रयाणा-म्प्रथमं-वँरं-वृँणे ॥10॥
यथा पुरस्ताद् भविता प्रतीत औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः।
सुखं रात्री-श्शयिता वीतमन्युस्त्वा-न्ददृशिवान्मृत्युमुखात्प्रमुक्तम् ॥11॥
स्वर्गे लोके न भय-ङ्किञ्चनास्ति न तत्र त्व-न्न जरया बिभेति।
उभे तीर्त्वा-ऽशनायापिपासे शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥12॥
स त्वमग्निं स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो प्रब्रूहि त्वं श्रद्दधानाय मह्यम्।
स्वर्गलोका अमृतत्व-म्भजन्त एतद् द्वितीयेन वृणे वरेण ॥13॥
प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध स्वर्ग्यमग्नि-न्नचिकेतः प्रजानन्।
अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां-विँद्धि त्वमेत-न्निहित-ङ्गुहायाम् ॥14॥
लोकादिमग्नि-न्तमुवाच तस्मै या इष्टका यावतीर्वा यथा वा।
स चापि तत्प्रत्यवदद्यथोक्तमथास्य मृत्युः पुनरेवाह तुष्टः ॥15॥
तमब्रवीत्प्रीयमाणो महात्मा वर-न्तवेहाद्य ददामि भूयः।
तवैव नाम्ना भविता-ऽयमग्नि-स्सृङ्का-ञ्चेमामनेकरूपा-ङ्गृहाण ॥16॥
त्रिणाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धि-न्त्रिकर्मकृत्तरति जन्ममृत्यू।
ब्रह्मजज्ञ-न्देवमीड्यं-विँदित्वा निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति ॥17॥
त्रिणाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा य एवं-विँद्वांश्चिनुते नाचिकेतम्।
स मृत्युपाशान्पुरतः प्रणोद्य शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥18॥
एष ते-ऽग्निर्नचिकेत-स्स्वर्ग्यो यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण।
एतमग्नि-न्तवैव प्रवक्श्यन्ति जनासस्तृतीयं-वँर-न्नचिकेतो वृणीष्व ॥19॥
येय-म्प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये-ऽस्तीत्येके नायमस्तीति चैके।
एतद्विद्यामनुशिष्टस्त्वया-ऽहं-वँराणामेष वरस्तृतीयः ॥20॥
देवैरत्रापि विचिकित्सित-म्पुरा न हि सुविज्ञेयमणुरेष धर्मः।
अन्यं-वँर-न्नचिकेतो वृणीष्व मा मोपरोत्सीरति मा सृजैनम् ॥21॥
देवैरत्रापि विचिकित्सित-ङ्किल त्व-ञ्च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ।
वक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥22॥
शतायुषः पुत्रपौत्रान्वृणीष्व बहून्पशून्हस्तिहिरण्यमश्वान्।
भूमेर्महदायतनं-वृँणीष्व स्वय-ञ्च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥23॥
एतत्तुल्यं-यँदि मन्यसे वरं-वृँणीष्व वित्त-ञ्चिरजीविका-ञ्च।
महाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि कामाना-न्त्वा-ङ्कामभाज-ङ्करोमि ॥24॥
ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके सर्वान्कामांश्छन्दतः प्रार्थयस्व।
इमा रामा-स्सरथा-स्सतूर्या न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः।
आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व नचिकेतो मरण-म्मा-ऽनुप्राक्शीः ॥25॥
श्वोभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत्सर्वेन्द्रियाणा-ञ्जरयन्ति तेजः।
अपि सर्व-ञ्जीवितमल्पमेव तवैव वाहास्तव नृत्यगीते ॥26॥
न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो लप्स्यामहे वित्तमद्राक्श्म चेत्त्वा।
जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं-वँरस्तु मे वरणीय-स्स एव ॥27॥
अजीर्यताममृतानामुपेत्य जीर्यन्मर्त्यः क्वधस्स्थः प्रजानन्।
अभिध्यायन्वर्णरतिप्रमोदानतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥28॥
यस्मिन्निदं-विँचिकित्सन्ति मृत्यो यत्साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत्।
यो-ऽयं-वँरो गूढमनुप्रविष्टो नान्य-न्तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥29॥
adhyāya 1
vallī 1
oṃ uśan ha vai vājaśravasa-ssarvavedasa-ndadau|
tasya ha naciketā nāma putra āsa ||1||
taṃ ha kumāraṃ santa-ndakṣiṇāsu nīyamānāsu śraddhā-''viveśa| so-'manyata ||2||
pītodakā jagdhatṛṇā dugdhadohā nirindriyāḥ|
anandā nāma te lokāstānsa gacchati tā dadat ||3||
sa hovāca pitara-ntata kasmai mā-ndāsyasīti|
dvitīya-ntṛtīya-ntaṃ hovāca mṛtyave tvā dadāmīti ||4||
bahūnāmemi prathamo bahūnāmemi madhyamaḥ|
kiṃ svidyamasya kartavyaṃ-ya~nmayādya kariṣyati ||5||
anupaśya yathā pūrve pratipaśya tathā-'pare|
sasyamiva martyaḥ pacyate sasyamivājāyate punaḥ ||6||
vaiśvānaraḥ praviśatyatithirbrāhmaṇo gṛhān|
tasyaitāṃ śānti-ṅkurvanti hara vaivasvatodakam ||7||
āśāpratīkṣe saṅgataṃ sūnṛtā-ñceṣṭāpūrve putrapaśūṃśca sarvān|
etad vṛṅkte puruṣasyālpamedhaso yasyānaśnanvasati brāhmaṇo gṛhe ||8||
tisro rātrīryadavātsīrgṛhe me-'naśnanbrahmannatithirnamasyaḥ|
namaste-'stu brahmansvasti me-'stu tasmātprati trīnvarānvṛṇīṣva ||9||
śāntasaṅkalpa-ssumanā yathā syādvītamanyurgautamo mābhi mṛtyo|
tvatprasṛṣṭa-mmābhivadetpratīta etattrayāṇā-mprathamaṃ-va~raṃ-vṛ~ṇe ||10||
yathā purastād bhavitā pratīta auddālakirāruṇirmatprasṛṣṭaḥ|
sukhaṃ rātrī-śśayitā vītamanyustvā-ndadṛśivānmṛtyumukhātpramuktam ||11||
svarge loke na bhaya-ṅkiñcanāsti na tatra tva-nna jarayā bibheti|
ubhe tīrtvā-'śanāyāpipāse śokātigo modate svargaloke ||12||
sa tvamagniṃ svargyamadhyeṣi mṛtyo prabrūhi tvaṃ śraddadhānāya mahyam|
svargalokā amṛtatva-mbhajanta etad dvitīyena vṛṇe vareṇa ||13||
pra te bravīmi tadu me nibodha svargyamagni-nnaciketaḥ prajānan|
anantalokāptimatho pratiṣṭhāṃ-vi~ddhi tvameta-nnihita-ṅguhāyām ||14||
lokādimagni-ntamuvāca tasmai yā iṣṭakā yāvatīrvā yathā vā|
sa cāpi tatpratyavadadyathoktamathāsya mṛtyuḥ punarevāha tuṣṭaḥ ||15||
tamabravītprīyamāṇo mahātmā vara-ntavehādya dadāmi bhūyaḥ|
tavaiva nāmnā bhavitā-'yamagni-ssṛṅkā-ñcemāmanekarūpā-ṅgṛhāṇa ||16||
triṇāciketastribhiretya sandhi-ntrikarmakṛttarati janmamṛtyū|
brahmajajña-ndevamīḍyaṃ-vi~ditvā nicāyyemāṃ śāntimatyantameti ||17||
triṇāciketastrayametadviditvā ya evaṃ-vi~dvāṃścinute nāciketam|
sa mṛtyupāśānpurataḥ praṇodya śokātigo modate svargaloke ||18||
eṣa te-'gnirnaciketa-ssvargyo yamavṛṇīthā dvitīyena vareṇa|
etamagni-ntavaiva pravakśyanti janāsastṛtīyaṃ-va~ra-nnaciketo vṛṇīṣva ||19||
yeya-mprete vicikitsā manuṣye-'stītyeke nāyamastīti caike|
etadvidyāmanuśiṣṭastvayā-'haṃ-va~rāṇāmeṣa varastṛtīyaḥ ||20||
devairatrāpi vicikitsita-mpurā na hi suvijñeyamaṇureṣa dharmaḥ|
anyaṃ-va~ra-nnaciketo vṛṇīṣva mā moparotsīrati mā sṛjainam ||21||
devairatrāpi vicikitsita-ṅkila tva-ñca mṛtyo yanna sujñeyamāttha|
vaktā cāsya tvādṛganyo na labhyo nānyo varastulya etasya kaścit ||22||
śatāyuṣaḥ putrapautrānvṛṇīṣva bahūnpaśūnhastihiraṇyamaśvān|
bhūmermahadāyatanaṃ-vṛ~ṇīṣva svaya-ñca jīva śarado yāvadicchasi ||23||
etattulyaṃ-ya~di manyase varaṃ-vṛ~ṇīṣva vitta-ñcirajīvikā-ñca|
mahābhūmau naciketastvamedhi kāmānā-ntvā-ṅkāmabhāja-ṅkaromi ||24||
ye ye kāmā durlabhā martyaloke sarvānkāmāṃśchandataḥ prārthayasva|
imā rāmā-ssarathā-ssatūryā na hīdṛśā lambhanīyā manuṣyaiḥ|
ābhirmatprattābhiḥ paricārayasva naciketo maraṇa-mmā-'nuprākśīḥ ||25||
śvobhāvā martyasya yadantakaitatsarvendriyāṇā-ñjarayanti tejaḥ|
api sarva-ñjīvitamalpameva tavaiva vāhāstava nṛtyagīte ||26||
na vittena tarpaṇīyo manuṣyo lapsyāmahe vittamadrākśma cettvā|
jīviṣyāmo yāvadīśiṣyasi tvaṃ-va~rastu me varaṇīya-ssa eva ||27||
ajīryatāmamṛtānāmupetya jīryanmartyaḥ kvadhassthaḥ prajānan|
abhidhyāyanvarṇaratipramodānatidīrghe jīvite ko rameta ||28||
yasminnidaṃ-vi~cikitsanti mṛtyo yatsāmparāye mahati brūhi nastat|
yo-'yaṃ-va~ro gūḍhamanupraviṣṭo nānya-ntasmānnaciketā vṛṇīte ||29||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.