📚 Narayaniyam

નારાયણીયં દશક 99 - વેદમન્ત્રમૂલાત્મકા વિષ્ણુસ્તુતિઃ

Dashakam 99

✍️ Author Melpathur Narayana Bhattathiri 🖋️ Gujarati script 🔢 10 verses
📄 Download PDF
View: Text in this script too →
🖋️ Script: ગુજરાતી ▾
Meaning —
Verse 1
વિષ્ણોર્વીર્યાણિ કો વા કથયતુ ધરણેઃ કશ્ચ રેણૂન્મિમીતે
યસ્યૈવાઙ્ઘ્રિત્રયેણ ત્રિજગદભિમિતં મોદતે પૂર્ણસમ્પત્
યોસૌ વિશ્વાનિ ધત્તે પ્રિયમિહ પરમં ધામ તસ્યાભિયાયાં
ત્વદ્ભક્તા યત્ર માદ્યન્ત્યમૃતરસમરન્દસ્ય યત્ર પ્રવાહઃ ॥1॥
viṣṇorvīryāṇi ko vā kathayatu dharaṇeḥ kaśca reṇūnmimīte
yasyaivāṅghritrayeṇa trijagadabhimitaṃ modate pūrṇasampat
yosau viśvāni dhatte priyamiha paramaṃ dhāma tasyābhiyāyāṃ
tvadbhaktā yatra mādyantyamṛtarasamarandasya yatra pravāhaḥ ||1||
Verse 2
આદ્યાયાશેષકર્ત્રે પ્રતિનિમિષનવીનાય ભર્ત્રે વિભૂતે-
ર્ભક્તાત્મા વિષ્ણવે યઃ પ્રદિશતિ હવિરાદીનિ યજ્ઞાર્ચનાદૌ ।
કૃષ્ણાદ્યં જન્મ યો વા મહદિહ મહતો વર્ણયેત્સોઽયમેવ
પ્રીતઃ પૂર્ણો યશોભિસ્ત્વરિતમભિસરેત્ પ્રાપ્યમન્તે પદં તે ॥2॥
ādyāyāśeṣakartre pratinimiṣanavīnāya bhartre vibhūte-
rbhaktātmā viṣṇave yaḥ pradiśati havirādīni yajñārcanādau |
kṛṣṇādyaṃ janma yo vā mahadiha mahato varṇayetso'yameva
prītaḥ pūrṇo yaśobhistvaritamabhisaret prāpyamante padaṃ te ||2||
Verse 3
હે સ્તોતારઃ કવીન્દ્રાસ્તમિહ ખલુ યથા ચેતયધ્વે તથૈવ
વ્યક્તં વેદસ્ય સારં પ્રણુવત જનનોપાત્તલીલાકથાભિઃ ।
જાનન્તશ્ચાસ્ય નામાન્યખિલસુખકરાણીતિ સઙ્કીર્તયધ્વં
હે વિષ્ણો કીર્તનાદ્યૈસ્તવ ખલુ મહતસ્તત્ત્વબોધં ભજેયમ્ ॥3॥
he stotāraḥ kavīndrāstamiha khalu yathā cetayadhve tathaiva
vyaktaṃ vedasya sāraṃ praṇuvata jananopāttalīlākathābhiḥ |
jānantaścāsya nāmānyakhilasukhakarāṇīti saṅkīrtayadhvaṃ
he viṣṇo kīrtanādyaistava khalu mahatastattvabodhaṃ bhajeyam ||3||
Verse 4
વિષ્ણોઃ કર્માણિ સમ્પશ્યત મનસિ સદા યૈઃ સ ધર્માનબધ્નાદ્
યાનીન્દ્રસ્યૈષ ભૃત્યઃ પ્રિયસખ ઇવ ચ વ્યાતનોત્ ક્ષેમકારી ।
વીક્ષન્તે યોગસિદ્ધાઃ પરપદમનિશં યસ્ય સમ્યક્પ્રકાશં
વિપ્રેન્દ્રા જાગરૂકાઃ કૃતબહુનુતયો યચ્ચ નિર્ભાસયન્તે ॥4॥
viṣṇoḥ karmāṇi sampaśyata manasi sadā yaiḥ sa dharmānabadhnād
yānīndrasyaiṣa bhṛtyaḥ priyasakha iva ca vyātanot kṣemakārī |
vīkṣante yogasiddhāḥ parapadamaniśaṃ yasya samyakprakāśaṃ
viprendrā jāgarūkāḥ kṛtabahunutayo yacca nirbhāsayante ||4||
Verse 5
નો જાતો જાયમાનોઽપિ ચ સમધિગતસ્ત્વન્મહિમ્નોઽવસાનં
દેવ શ્રેયાંસિ વિદ્વાન્ પ્રતિમુહુરપિ તે નામ શંસામિ વિષ્ણો ।
તં ત્વાં સંસ્તૌમિ નાનાવિધનુતિવચનૈરસ્ય લોકત્રયસ્યા-
પ્યૂર્ધ્વં વિભ્રાજમાને વિરચિતવસતિં તત્ર વૈકુણ્ઠલોકે ॥5॥
no jāto jāyamāno'pi ca samadhigatastvanmahimno'vasānaṃ
deva śreyāṃsi vidvān pratimuhurapi te nāma śaṃsāmi viṣṇo |
taṃ tvāṃ saṃstaumi nānāvidhanutivacanairasya lokatrayasyā-
pyūrdhvaṃ vibhrājamāne viracitavasatiṃ tatra vaikuṇṭhaloke ||5||
Verse 6
આપઃ સૃષ્ટ્યાદિજન્યાઃ પ્રથમમયિ વિભો ગર્ભદેશે દધુસ્ત્વાં
યત્ર ત્વય્યેવ જીવા જલશયન હરે સઙ્ગતા ઐક્યમાપન્ ।
તસ્યાજસ્ય પ્રભો તે વિનિહિતમભવત્ પદ્મમેકં હિ નાભૌ
દિક્પત્રં યત્ કિલાહુઃ કનકધરણિભૃત્ કર્ણિકં લોકરૂપમ્ ॥6॥
āpaḥ sṛṣṭyādijanyāḥ prathamamayi vibho garbhadeśe dadhustvāṃ
yatra tvayyeva jīvā jalaśayana hare saṅgatā aikyamāpan |
tasyājasya prabho te vinihitamabhavat padmamekaṃ hi nābhau
dikpatraṃ yat kilāhuḥ kanakadharaṇibhṛt karṇikaṃ lokarūpam ||6||
Verse 7
હે લોકા વિષ્ણુરેતદ્ભુવનમજનયત્તન્ન જાનીથ યૂયં
યુષ્માકં હ્યન્તરસ્થં કિમપિ તદપરં વિદ્યતે વિષ્ણુરૂપમ્ ।
નીહારપ્રખ્યમાયાપરિવૃતમનસો મોહિતા નામરૂપૈઃ
પ્રાણપ્રીત્યેકતૃપ્તાશ્ચરથ મખપરા હન્ત નેચ્છા મુકુન્દે ॥7॥
he lokā viṣṇuretadbhuvanamajanayattanna jānītha yūyaṃ
yuṣmākaṃ hyantarasthaṃ kimapi tadaparaṃ vidyate viṣṇurūpam |
nīhāraprakhyamāyāparivṛtamanaso mohitā nāmarūpaiḥ
prāṇaprītyekatṛptāścaratha makhaparā hanta necchā mukunde ||7||
Verse 8
મૂર્ધ્નામક્ષ્ણાં પદાનાં વહસિ ખલુ સહસ્રાણિ સમ્પૂર્ય વિશ્વં
તત્પ્રોત્ક્રમ્યાપિ તિષ્ઠન્ પરિમિતવિવરે ભાસિ ચિત્તાન્તરેઽપિ ।
ભૂતં ભવ્યં ચ સર્વં પરપુરુષ ભવાન્ કિઞ્ચ દેહેન્દ્રિયાદિ-
ષ્વાવિષ્ટોઽપ્યુદ્ગતત્વાદમૃતસુખરસં ચાનુભુઙ્ક્ષે ત્વમેવ ॥8॥
mūrdhnāmakṣṇāṃ padānāṃ vahasi khalu sahasrāṇi sampūrya viśvaṃ
tatprotkramyāpi tiṣṭhan parimitavivare bhāsi cittāntare'pi |
bhūtaṃ bhavyaṃ ca sarvaṃ parapuruṣa bhavān kiñca dehendriyādi-
ṣvāviṣṭo'pyudgatatvādamṛtasukharasaṃ cānubhuṅkṣe tvameva ||8||
Verse 9
યત્તુ ત્રૈલોક્યરૂપં દધદપિ ચ તતો નિર્ગતોઽનન્તશુદ્ધ-
જ્ઞાનાત્મા વર્તસે ત્વં તવ ખલુ મહિમા સોઽપિ તાવાન્ કિમન્યત્ ।
સ્તોકસ્તે ભાગ એવાખિલભુવનતયા દૃશ્યતે ત્ર્યંશકલ્પં
ભૂયિષ્ઠં સાન્દ્રમોદાત્મકમુપરિ તતો ભાતિ તસ્મૈ નમસ્તે ॥9॥
yattu trailokyarūpaṃ dadhadapi ca tato nirgato'nantaśuddha-
jñānātmā vartase tvaṃ tava khalu mahimā so'pi tāvān kimanyat |
stokaste bhāga evākhilabhuvanatayā dṛśyate tryaṃśakalpaṃ
bhūyiṣṭhaṃ sāndramodātmakamupari tato bhāti tasmai namaste ||9||
Verse 10
અવ્યક્તં તે સ્વરૂપં દુરધિગમતમં તત્તુ શુદ્ધૈકસત્ત્વં
વ્યક્તં ચાપ્યેતદેવ સ્ફુટમમૃતરસામ્ભોધિકલ્લોલતુલ્યમ્ ।
સર્વોત્કૃષ્ટામભીષ્ટાં તદિહ ગુણરસેનૈવ ચિત્તં હરન્તીં
મૂર્તિં તે સંશ્રયેઽહં પવનપુરપતે પાહિ માં કૃષ્ણ રોગાત્ ॥10॥
avyaktaṃ te svarūpaṃ duradhigamatamaṃ tattu śuddhaikasattvaṃ
vyaktaṃ cāpyetadeva sphuṭamamṛtarasāmbhodhikallolatulyam |
sarvotkṛṣṭāmabhīṣṭāṃ tadiha guṇarasenaiva cittaṃ harantīṃ
mūrtiṃ te saṃśraye'haṃ pavanapurapate pāhi māṃ kṛṣṇa rogāt ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
विष्णोर्वीर्याणि को वा कथयतु धरणेः कश्च रेणून्मिमीते
यस्यैवाङ्घ्रित्रयेण त्रिजगदभिमितं मोदते पूर्णसम्पत्
योसौ विश्वानि धत्ते प्रियमिह परमं धाम तस्याभियायां
त्वद्भक्ता यत्र माद्यन्त्यमृतरसमरन्दस्य यत्र प्रवाहः ॥1॥
आद्यायाशेषकर्त्रे प्रतिनिमिषनवीनाय भर्त्रे विभूते-
र्भक्तात्मा विष्णवे यः प्रदिशति हविरादीनि यज्ञार्चनादौ ।
कृष्णाद्यं जन्म यो वा महदिह महतो वर्णयेत्सोऽयमेव
प्रीतः पूर्णो यशोभिस्त्वरितमभिसरेत् प्राप्यमन्ते पदं ते ॥2॥
हे स्तोतारः कवीन्द्रास्तमिह खलु यथा चेतयध्वे तथैव
व्यक्तं वेदस्य सारं प्रणुवत जननोपात्तलीलाकथाभिः ।
जानन्तश्चास्य नामान्यखिलसुखकराणीति सङ्कीर्तयध्वं
हे विष्णो कीर्तनाद्यैस्तव खलु महतस्तत्त्वबोधं भजेयम् ॥3॥
विष्णोः कर्माणि सम्पश्यत मनसि सदा यैः स धर्मानबध्नाद्
यानीन्द्रस्यैष भृत्यः प्रियसख इव च व्यातनोत् क्षेमकारी ।
वीक्षन्ते योगसिद्धाः परपदमनिशं यस्य सम्यक्प्रकाशं
विप्रेन्द्रा जागरूकाः कृतबहुनुतयो यच्च निर्भासयन्ते ॥4॥
नो जातो जायमानोऽपि च समधिगतस्त्वन्महिम्नोऽवसानं
देव श्रेयांसि विद्वान् प्रतिमुहुरपि ते नाम शंसामि विष्णो ।
तं त्वां संस्तौमि नानाविधनुतिवचनैरस्य लोकत्रयस्या-
प्यूर्ध्वं विभ्राजमाने विरचितवसतिं तत्र वैकुण्ठलोके ॥5॥
आपः सृष्ट्यादिजन्याः प्रथममयि विभो गर्भदेशे दधुस्त्वां
यत्र त्वय्येव जीवा जलशयन हरे सङ्गता ऐक्यमापन् ।
तस्याजस्य प्रभो ते विनिहितमभवत् पद्ममेकं हि नाभौ
दिक्पत्रं यत् किलाहुः कनकधरणिभृत् कर्णिकं लोकरूपम् ॥6॥
हे लोका विष्णुरेतद्भुवनमजनयत्तन्न जानीथ यूयं
युष्माकं ह्यन्तरस्थं किमपि तदपरं विद्यते विष्णुरूपम् ।
नीहारप्रख्यमायापरिवृतमनसो मोहिता नामरूपैः
प्राणप्रीत्येकतृप्ताश्चरथ मखपरा हन्त नेच्छा मुकुन्दे ॥7॥
मूर्ध्नामक्ष्णां पदानां वहसि खलु सहस्राणि सम्पूर्य विश्वं
तत्प्रोत्क्रम्यापि तिष्ठन् परिमितविवरे भासि चित्तान्तरेऽपि ।
भूतं भव्यं च सर्वं परपुरुष भवान् किञ्च देहेन्द्रियादि-
ष्वाविष्टोऽप्युद्गतत्वादमृतसुखरसं चानुभुङ्क्षे त्वमेव ॥8॥
यत्तु त्रैलोक्यरूपं दधदपि च ततो निर्गतोऽनन्तशुद्ध-
ज्ञानात्मा वर्तसे त्वं तव खलु महिमा सोऽपि तावान् किमन्यत् ।
स्तोकस्ते भाग एवाखिलभुवनतया दृश्यते त्र्यंशकल्पं
भूयिष्ठं सान्द्रमोदात्मकमुपरि ततो भाति तस्मै नमस्ते ॥9॥
अव्यक्तं ते स्वरूपं दुरधिगमतमं तत्तु शुद्धैकसत्त्वं
व्यक्तं चाप्येतदेव स्फुटममृतरसाम्भोधिकल्लोलतुल्यम् ।
सर्वोत्कृष्टामभीष्टां तदिह गुणरसेनैव चित्तं हरन्तीं
मूर्तिं ते संश्रयेऽहं पवनपुरपते पाहि मां कृष्ण रोगात् ॥10॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.
🕉 InfoLyter.in