𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂𑌸𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑌸𑍍𑌯𑌚𑌗𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 ।
𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑍋𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌰𑌾𑌜𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂𑌹𑌿𑌤𑌮𑌰𑍍𑌥𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌨𑍍𑌤𑌰𑌭𑍋𑌗𑌰𑌾𑌶𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌾𑌵𑌿𑌷𑌸𑍍𑌸𑍁𑌸𑍍𑌮𑌿𑌤𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌦𑌂𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌃 ।
𑌪𑌞𑍍𑌚𑌾𑌙𑍍𑌗𑍁𑌲𑍀𑌪𑌞𑍍𑌚𑌶𑌿𑌰𑍋𑌽𑌤𑌿𑌕𑌾𑌯𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌹𑌾𑌹𑌿𑌸𑍍𑌤𑌵𑌕𑍇𑌨𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 ॥ 2 ॥
𑌯𑌾𑌵𑌨𑍍𑌨𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌂𑌸𑌮𑌭𑌿𑌦𑍍𑌰𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿𑌵𑌲𑍀𑌮𑍁𑌖𑌾𑌃𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌕𑍂𑌟𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌃 ।
𑌦𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌾𑌯𑍁𑌧𑌾𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵𑌨𑌖𑌾𑌯𑍁𑌧𑌾𑌶𑍍𑌚𑌪𑍍𑌰𑌦𑍀𑌯𑌤𑌾𑌨𑍍𑌦𑌾𑌶𑌰𑌥𑌾𑌯𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀 ॥ 3 ॥
𑌯𑌾𑌵𑌨𑍍𑌨𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌨𑍍𑌤𑌿𑌶𑌿𑌰𑌾𑌂𑌸𑌿𑌬𑌾𑌣𑌾𑌰𑌾𑌮𑍇𑌰𑌿𑌤𑌾𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌾𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌵𑌜𑍍𑌰𑍋𑌪𑌮𑌾𑌵𑌾𑌯𑍁𑌸𑌮𑌾𑌨𑌵𑍇𑌗𑌾𑌃𑌪𑍍𑌰𑌦𑍀𑌯𑌤𑌾𑌨𑍍𑌦𑌾𑌶𑌰𑌥𑌾𑌯𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀 ॥ 4 ॥
𑌨𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌤𑍗𑌚𑌰𑌾𑌜𑌂𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑌮𑌹𑍋𑌦𑌰𑍗𑌵𑌾 ।
𑌨𑌿𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑍗𑌚𑌤𑌥𑌾𑌽𑌤𑌿𑌕𑌾𑌯𑌃𑌸𑍍𑌥𑌾𑌤𑍁𑌨𑍍𑌨𑌶𑌕𑍍𑌤𑌾𑌯𑍁𑌧𑌿𑌰𑌾𑌘𑌵𑌸𑍍𑌯 ॥ 5 ॥
𑌜𑍀𑌵𑌂𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌨 𑌮𑍋𑌕𑍍𑌸𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍 ।
𑌗𑍁𑌪𑍍𑌤𑌃 𑌸𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯𑌥𑌵𑌾 𑌮𑌰𑍁𑌦𑍍𑌭𑌿𑌃 ।
𑌨 𑌵𑌾𑌸𑌵𑌸𑍍𑌯𑌾𑌙𑍍𑌕𑌗𑌤𑍋 𑌨 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍋 ।
𑌰𑍍𑌨𑌭𑍋 𑌨 𑌪𑌾𑌤𑌾𑌲𑌮𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃 ॥ 6 ॥
𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍁𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌸𑍍𑌯𑌤𑌤𑌃𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑍋𑌵𑌚𑌨𑌮𑍍𑌬𑌭𑌾𑌷𑍇 ।
𑌨𑌨𑍋𑌭𑌯𑌂𑌵𑌿𑌦𑍍𑌮𑌨𑌦𑍈𑌵𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋𑌨𑌦𑌾𑌨𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋𑌽𑌪𑍍𑌯𑌥𑌵𑌾𑌕𑍁𑌤𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍 ॥ 7 ॥
𑌨𑌯𑌕𑍍𑌷𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌮𑌹𑍋𑌰𑌗𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋𑌭𑌯𑌨𑍍𑌨𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑍇𑌪𑌤𑌗𑍋𑌰𑌗𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃 ।
𑌕𑌥𑌨𑍍𑌨𑍁𑌰𑌾𑌮𑌾𑌦𑍍𑌭𑌵𑌿𑌤𑌾𑌭𑌯𑌨𑍍𑌨𑍋𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌸𑌮𑌰𑍇𑌕𑌦𑌾𑌚𑌿𑌤𑍍 ॥ 8 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌹𑌿𑌤𑌨𑍍𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑍋𑌰𑌾𑌜𑌹𑌿𑌤𑌾𑌨𑍁𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑍀 ।
𑌤𑌤𑍋𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂𑌵𑌚𑌨𑌮𑍍𑌬𑌭𑌾𑌷𑍇𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌕𑌾𑌮𑍇𑌷𑍁𑌨𑌿𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌃 ॥ 9 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌃 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌚𑌮𑌹𑍋𑌦𑌰𑌶𑍍𑌚𑌤𑍍𑌵𑌙𑍍𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑌶𑍍𑌚𑌯𑌥𑌾𑌽𑌰𑍍𑌥𑌜𑌾𑌤𑌮𑍍 ।
𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑌰𑌾𑌮𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌤𑌨𑍍𑌨𑌶𑌕𑍍𑌯𑌂𑌯𑌥𑌾𑌗𑌤𑌿𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌮𑌧𑌰𑍍𑌮𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇𑌃 ॥ 10 ॥
𑌵𑌧𑌸𑍍𑌤𑍁𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌮𑌯𑌾𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾𑌚𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌸𑌰𑍍𑌵𑍈𑌰𑌪𑌿𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌰𑍍𑌵𑌾 ।
𑌕𑌥𑌮𑍍𑌭𑌵𑍇𑌦𑌰𑍍𑌥𑌵𑌿𑌶𑌾𑌰𑌦𑌸𑍍𑌯𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌣𑌵𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌿𑌵𑌾𑌪𑍍𑌲𑌵𑌸𑍍𑌯 ॥ 11 ॥
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑍍𑌰𑌧𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌰𑌥𑌸𑍍𑌯 ।
𑌇𑌕𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌕𑍁𑌵𑌂𑌶𑌪𑍍𑌰𑌭𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌃 ।
𑌪𑍁𑌰𑍋𑌽𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍇𑌵𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌤𑌥𑌾𑌵𑌿𑌧𑌸𑍍𑌯 ।
𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍂𑌢𑌾𑌃 ॥ 12 ॥
𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌾𑌨𑌤𑌾𑌯𑌤𑍍𑌤𑌵𑌕𑌙𑍍𑌕𑌪𑌤𑍍𑌰𑌾𑌦𑍁𑌰𑌾𑌸𑌦𑌾𑌰𑌾𑌘𑌵𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌃 ।
𑌭𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑌨𑍍𑌤𑌿𑌬𑌾𑌣𑌾𑌃𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌤𑍇𑌨𑍈𑌵𑌵𑌿𑌕𑌤𑍍𑌥𑌸𑍇𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍 ॥ 13 ॥
𑌭𑌿𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌨𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑌨𑍍𑌤𑌿𑌕𑌾𑌯𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌕𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇𑌽𑌶𑌨𑌿𑌤𑍁𑌲𑍍𑌯𑌵𑍇𑌗𑌾𑌃 ।
𑌶𑌿𑌤𑌾𑌶𑍍𑌶𑌰𑌾𑌰𑌾𑌘𑌵𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌃𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌤𑍇𑌨𑍈𑌵𑌵𑌿𑌕𑌤𑍍𑌥𑌸𑍇𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌨𑌰𑌾𑌵𑌣𑍋𑌨𑌾𑌤𑌿𑌬𑌲𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌶𑍀𑌰𑍍𑌷𑍋𑌨𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑍋𑌽𑌸𑍍𑌯𑌸𑍁𑌤𑍋𑌨𑌿𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌃 ।
𑌨𑌚𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌦𑍍𑌦𑌾𑌶𑌰𑌧𑌿𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌸𑍋𑌢𑍁𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂𑌵𑌾𑌰𑌣𑍇𑌶𑌕𑍍𑌰𑌸𑌮𑌂𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑌃 ॥ 15 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑍋𑌵𑌾𑌪𑌿𑌨𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑍋𑌵𑌾𑌤𑌥𑌾𑌤𑌿𑌕𑌾𑌯𑍋𑌽𑌤𑌿𑌰𑌥𑍋𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 ।
𑌆𑌕𑌮𑍍𑌪𑌨𑌶𑍍𑌚𑌾𑌦𑍍𑌰𑌿𑌸𑌮𑌾𑌨𑌸𑌾𑌰𑌃𑌸𑍍𑌥𑌾𑌤𑍁𑌨𑍍𑌨𑌶𑌕𑍍𑌤𑌾𑌯𑍁𑌧𑌿𑌰𑌾𑌘𑌵𑌸𑍍𑌯 ॥ 16 ॥
𑌅𑌯𑌞𑍍𑌚𑌰𑌾𑌜𑌾𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌾𑌭𑌿𑌭𑍂𑌤𑍋𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍈𑌰𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌮𑍈𑌰𑍍𑌭𑌵𑌦𑍍𑌭𑌿𑌃 ।
𑌅𑌨𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯𑌤𑍇𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌨𑌾𑌶𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌃𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾𑌹𑍍𑌯𑌸𑍀𑌕𑍍𑌷𑌯𑌕𑌾𑌰𑍀 ॥ 17 ॥
𑌅𑌨𑌨𑍍𑌤𑌭𑍋𑌗𑍇𑌨𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌮𑍂𑌰𑍍𑌥𑍍𑌨𑌾𑌨𑌾𑌗𑍇𑌨𑌭𑍀𑌮𑍇𑌨𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑍇𑌵 ।
𑌬𑌲𑌾𑌤𑍍𑌪𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌤𑌮𑌿𑌮𑌮𑍍𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑍋𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑌮𑍁𑌤𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌯𑌵𑌿𑌮𑍋𑌚𑌯𑌨𑍍𑌤𑍁 ॥ 18 ॥
𑌯𑌾𑌵𑌦𑍍𑌧𑌿𑌕𑍇𑌶𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌾𑌤𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑍍𑌭𑌿𑌃 𑌸𑌮𑍇𑌤𑍍𑌯𑌸𑌰𑍍𑌵𑍈𑌃𑌪𑌰𑌿𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌕𑌾𑌮𑍈𑌃 ।
𑌨𑌿𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌰𑌾𑌜𑌾𑌪𑌰𑌿𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑍋𑌭𑍂𑌤𑍈𑌰𑍍𑌯𑌥𑌾𑌭𑍀𑌮𑌬𑌲𑍈𑌰𑍍𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌃 ॥ 19 ॥
𑌸𑍁𑌵𑌾𑌰𑌿𑌣𑌾𑌰𑌾𑌘𑌵𑌸𑌾𑌗𑌰𑍇𑌣𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛𑌾𑌦𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌤𑌰𑌸𑌾𑌭𑌵𑌦𑍍𑌭𑌿𑌃 ।
𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰𑌯𑌿𑌤𑍁𑌂𑌸𑌮𑍇𑌤𑍍𑌯𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑌪𑌾𑌤𑌾𑌲𑌮𑍁𑌖𑍇𑌪𑌤𑌨𑍍𑌸𑌃 ॥ 20 ॥
𑌇𑌦𑌮𑍍𑌪𑍁𑌰𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯𑌸𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌸𑍍𑌯𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌶𑍍𑌚𑌪𑌥𑍍𑌯𑌂𑌸𑌸𑍁𑌹𑍃𑌜𑍍𑌜𑌨𑌸𑍍𑌯 ।
𑌸𑌮𑍍𑌯𑌗𑍍𑌘𑌿𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂𑌸𑍍𑌵𑌮𑌤𑌮𑍍𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌮𑌿𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌯𑌦𑌦𑌾𑌮𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌪𑌰𑌸𑍍𑌯𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌂𑌸𑍍𑌵𑌬𑌲𑌞𑍍𑌚𑌬𑍁𑌧𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌯𑌞𑍍𑌚𑍈𑌵𑌤𑌥𑍈𑌵𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌿𑌮𑍍 ।
𑌤𑌥𑌾𑌸𑍍𑌵𑌪𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪𑍍𑌯𑌨𑍁𑌮𑍃𑌶𑍍𑌯𑌬𑍁𑌧𑍍𑌵𑌾𑌵𑌦𑍇𑌤𑍍 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌂𑌸𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌹𑌿𑌤𑌂𑌸𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀 ॥ 22 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturdaśassargaḥ |
niśācarendrasyaniśamyavākyaṃsakumbhakarṇasyacagarjitāni |
vibhīṣaṇorākṣasarājamukhyamuvācavākyaṃhitamarthayuktam || 1 ||
ntarabhogarāśiścintāviṣassusmitatīkṣṇadaṃṣṭraḥ |
pañcāṅgulīpañcaśiro'tikāyassītāmahāhistavakenarājan || 2 ||
yāvannalaṅkāṃsamabhidravantivalīmukhāḥparvatakūṭamātrāḥ |
daṣṭrāyudhāścaivanakhāyudhāścapradīyatāndāśarathāyamaithilī || 3 ||
yāvannagṛhṇantiśirāṃsibāṇārāmeritārākṣasapuṅgavānām |
vajropamāvāyusamānavegāḥpradīyatāndāśarathāyamaithilī || 4 ||
nakumbhakarṇendrajitaucarājaṃstathāmahāpārśvamahodarauvā |
nikumbhakumbhaucatathā'tikāyaḥsthātunnaśaktāyudhirāghavasya || 5 ||
jīvaṃstu rāmasya na moksyase tvam |
guptaḥ savitrāpyathavā marudbhiḥ |
na vāsavasyāṅkagato na mṛtyo |
rnabho na pātālamanupraviṣṭaḥ || 6 ||
niśamyavākyantuvibhīṣaṇasyatataḥprahastovacanambabhāṣe |
nanobhayaṃvidmanadaivatebhyonadānavebhyo'pyathavākutaścit || 7 ||
nayakṣagandharvamahoragebhyobhayannasaṅkhyepatagoragebhyaḥ |
kathannurāmādbhavitābhayannonarendraputrātsamarekadācit || 8 ||
prahastavākyantvahitanniśamyavibhīṣaṇorājahitānukāṅkṣī |
tatomahārthaṃvacanambabhāṣedharmārthakāmeṣuniviṣṭabuddhiḥ || 9 ||
prahastaḥ rājācamahodaraścatvaṅkumbhakarṇaścayathā'rthajātam |
bravītarāmampratitannaśakyaṃyathāgatissvargamadharmabuddheḥ || 10 ||
vadhasturāmasyamayātvayācaprahastasarvairapirākṣasairvā |
kathambhavedarthaviśāradasyamahārṇavantartumivāplavasya || 11 ||
dharmapradhānasya mahārathasya |
iksvākuvaṃśaprabhavasya rājñaḥ |
puro'sya devāśca tathāvidhasya |
kṛtyeṣu śaktasya bhavanti mūḍhāḥ || 12 ||
tīkṣṇānatāyattavakaṅkapatrādurāsadārāghavavipramuktāḥ |
bhitvāśarīrampraviśantibāṇāḥprahastatenaivavikatthasetvam || 13 ||
bhittvānatāvatpraviśantikāyamprāṇāntikāste'śanitulyavegāḥ |
śitāśśarārāghavavipramuktāḥprahastatenaivavikatthasetvam || 14 ||
narāvaṇonātibalastriśīrṣonakumbhakarṇo'syasutonikumbhaḥ |
nacendrajiddāśaradhimprasoḍhuntvaṃvāraṇeśakrasamaṃsamarthaḥ || 15 ||
devāntakovāpinarāntakovātathātikāyo'tirathomahātmā |
ākampanaścādrisamānasāraḥsthātunnaśaktāyudhirāghavasya || 16 ||
ayañcarājāvyasanābhibhūtomitrairamitrapratimairbhavadbhiḥ |
anvāsyaterākṣasanāśanārthetīkṣṇaḥprakṛtyāhyasīkṣayakārī || 17 ||
anantabhogenasahasramūrthnānāgenabhīmenamahābaleva |
balātparikṣiptamimambhavantorājānamutkṣipyavimocayantu || 18 ||
yāvaddhikeśagrahaṇātasuhṛdbhiḥ sametyasarvaiḥparipūrṇakāmaiḥ |
nigṛhyarājāparirakṣitavyobhūtairyathābhīmabalairgṛhītaḥ || 19 ||
suvāriṇārāghavasāgareṇapracchādyamānastarasābhavadbhiḥ |
yuktastvayantārayituṃsametyakākutsthapātālamukhepatansaḥ || 20 ||
idampurasyāsyasarākṣasasyarājñaścapathyaṃsasuhṛjjanasya |
samyagghivākyaṃsvamatambravīminarendraputrāyadadāmapatnīm || 21 ||
parasyavīryaṃsvabalañcabudhvāsthānaṅkṣayañcaivatathaivavṛddhim |
tathāsvapakṣepyanumṛśyabudhvāvadet kṣamaṃsvāmihitaṃsamantrī || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturdaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुर्दशस्सर्गः ।
निशाचरेन्द्रस्यनिशम्यवाक्यंसकुम्भकर्णस्यचगर्जितानि ।
विभीषणोराक्षसराजमुख्यमुवाचवाक्यंहितमर्थयुक्तम् ॥ 1 ॥
न्तरभोगराशिश्चिन्ताविषस्सुस्मिततीक्ष्णदंष्ट्रः ।
पञ्चाङ्गुलीपञ्चशिरोऽतिकायस्सीतामहाहिस्तवकेनराजन् ॥ 2 ॥
यावन्नलङ्कांसमभिद्रवन्तिवलीमुखाःपर्वतकूटमात्राः ।
दष्ट्रायुधाश्चैवनखायुधाश्चप्रदीयतान्दाशरथायमैथिली ॥ 3 ॥
यावन्नगृह्णन्तिशिरांसिबाणारामेरिताराक्षसपुङ्गवानाम् ।
वज्रोपमावायुसमानवेगाःप्रदीयतान्दाशरथायमैथिली ॥ 4 ॥
नकुम्भकर्णेन्द्रजितौचराजंस्तथामहापार्श्वमहोदरौवा ।
निकुम्भकुम्भौचतथाऽतिकायःस्थातुन्नशक्तायुधिराघवस्य ॥ 5 ॥
जीवंस्तु रामस्य न मोक्स्यसे त्वम् ।
गुप्तः सवित्राप्यथवा मरुद्भिः ।
न वासवस्याङ्कगतो न मृत्यो ।
र्नभो न पातालमनुप्रविष्टः ॥ 6 ॥
निशम्यवाक्यन्तुविभीषणस्यततःप्रहस्तोवचनम्बभाषे ।
ननोभयंविद्मनदैवतेभ्योनदानवेभ्योऽप्यथवाकुतश्चित् ॥ 7 ॥
नयक्षगन्धर्वमहोरगेभ्योभयन्नसङ्ख्येपतगोरगेभ्यः ।
कथन्नुरामाद्भविताभयन्नोनरेन्द्रपुत्रात्समरेकदाचित् ॥ 8 ॥
प्रहस्तवाक्यन्त्वहितन्निशम्यविभीषणोराजहितानुकाङ्क्षी ।
ततोमहार्थंवचनम्बभाषेधर्मार्थकामेषुनिविष्टबुद्धिः ॥ 9 ॥
प्रहस्तः राजाचमहोदरश्चत्वङ्कुम्भकर्णश्चयथाऽर्थजातम् ।
ब्रवीतरामम्प्रतितन्नशक्यंयथागतिस्स्वर्गमधर्मबुद्धेः ॥ 10 ॥
वधस्तुरामस्यमयात्वयाचप्रहस्तसर्वैरपिराक्षसैर्वा ।
कथम्भवेदर्थविशारदस्यमहार्णवन्तर्तुमिवाप्लवस्य ॥ 11 ॥
धर्मप्रधानस्य महारथस्य ।
इक्स्वाकुवंशप्रभवस्य राज्ञः ।
पुरोऽस्य देवाश्च तथाविधस्य ।
कृत्येषु शक्तस्य भवन्ति मूढाः ॥ 12 ॥
तीक्ष्णानतायत्तवकङ्कपत्रादुरासदाराघवविप्रमुक्ताः ।
भित्वाशरीरम्प्रविशन्तिबाणाःप्रहस्ततेनैवविकत्थसेत्वम् ॥ 13 ॥
भित्त्वानतावत्प्रविशन्तिकायम्प्राणान्तिकास्तेऽशनितुल्यवेगाः ।
शिताश्शराराघवविप्रमुक्ताःप्रहस्ततेनैवविकत्थसेत्वम् ॥ 14 ॥
नरावणोनातिबलस्त्रिशीर्षोनकुम्भकर्णोऽस्यसुतोनिकुम्भः ।
नचेन्द्रजिद्दाशरधिम्प्रसोढुन्त्वंवारणेशक्रसमंसमर्थः ॥ 15 ॥
देवान्तकोवापिनरान्तकोवातथातिकायोऽतिरथोमहात्मा ।
आकम्पनश्चाद्रिसमानसारःस्थातुन्नशक्तायुधिराघवस्य ॥ 16 ॥
अयञ्चराजाव्यसनाभिभूतोमित्रैरमित्रप्रतिमैर्भवद्भिः ।
अन्वास्यतेराक्षसनाशनार्थेतीक्ष्णःप्रकृत्याह्यसीक्षयकारी ॥ 17 ॥
अनन्तभोगेनसहस्रमूर्थ्नानागेनभीमेनमहाबलेव ।
बलात्परिक्षिप्तमिमम्भवन्तोराजानमुत्क्षिप्यविमोचयन्तु ॥ 18 ॥
यावद्धिकेशग्रहणातसुहृद्भिः समेत्यसर्वैःपरिपूर्णकामैः ।
निगृह्यराजापरिरक्षितव्योभूतैर्यथाभीमबलैर्गृहीतः ॥ 19 ॥
सुवारिणाराघवसागरेणप्रच्छाद्यमानस्तरसाभवद्भिः ।
युक्तस्त्वयन्तारयितुंसमेत्यकाकुत्स्थपातालमुखेपतन्सः ॥ 20 ॥
इदम्पुरस्यास्यसराक्षसस्यराज्ञश्चपथ्यंससुहृज्जनस्य ।
सम्यग्घिवाक्यंस्वमतम्ब्रवीमिनरेन्द्रपुत्रायददामपत्नीम् ॥ 21 ॥
परस्यवीर्यंस्वबलञ्चबुध्वास्थानङ्क्षयञ्चैवतथैववृद्धिम् ।
तथास्वपक्षेप्यनुमृश्यबुध्वावदेत् क्षमंस्वामिहितंसमन्त्री ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुर्दशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturdaśassargaḥ |
niśācarendrasyaniśamyavākyaṃsakumbhakarṇasyacagarjitāni |
vibhīṣaṇorākṣasarājamukhyamuvācavākyaṃhitamarthayuktam || 1 ||
ntarabhogarāśiścintāviṣassusmitatīkṣṇadaṃṣṭraḥ |
pañcāṅgulīpañcaśiro'tikāyassītāmahāhistavakenarājan || 2 ||
yāvannalaṅkāṃsamabhidravantivalīmukhāḥparvatakūṭamātrāḥ |
daṣṭrāyudhāścaivanakhāyudhāścapradīyatāndāśarathāyamaithilī || 3 ||
yāvannagṛhṇantiśirāṃsibāṇārāmeritārākṣasapuṅgavānām |
vajropamāvāyusamānavegāḥpradīyatāndāśarathāyamaithilī || 4 ||
nakumbhakarṇendrajitaucarājaṃstathāmahāpārśvamahodarauvā |
nikumbhakumbhaucatathā'tikāyaḥsthātunnaśaktāyudhirāghavasya || 5 ||
jīvaṃstu rāmasya na moksyase tvam |
guptaḥ savitrāpyathavā marudbhiḥ |
na vāsavasyāṅkagato na mṛtyo |
rnabho na pātālamanupraviṣṭaḥ || 6 ||
niśamyavākyantuvibhīṣaṇasyatataḥprahastovacanambabhāṣe |
nanobhayaṃvidmanadaivatebhyonadānavebhyo'pyathavākutaścit || 7 ||
nayakṣagandharvamahoragebhyobhayannasaṅkhyepatagoragebhyaḥ |
kathannurāmādbhavitābhayannonarendraputrātsamarekadācit || 8 ||
prahastavākyantvahitanniśamyavibhīṣaṇorājahitānukāṅkṣī |
tatomahārthaṃvacanambabhāṣedharmārthakāmeṣuniviṣṭabuddhiḥ || 9 ||
prahastaḥ rājācamahodaraścatvaṅkumbhakarṇaścayathā'rthajātam |
bravītarāmampratitannaśakyaṃyathāgatissvargamadharmabuddheḥ || 10 ||
vadhasturāmasyamayātvayācaprahastasarvairapirākṣasairvā |
kathambhavedarthaviśāradasyamahārṇavantartumivāplavasya || 11 ||
dharmapradhānasya mahārathasya |
iksvākuvaṃśaprabhavasya rājñaḥ |
puro'sya devāśca tathāvidhasya |
kṛtyeṣu śaktasya bhavanti mūḍhāḥ || 12 ||
tīkṣṇānatāyattavakaṅkapatrādurāsadārāghavavipramuktāḥ |
bhitvāśarīrampraviśantibāṇāḥprahastatenaivavikatthasetvam || 13 ||
bhittvānatāvatpraviśantikāyamprāṇāntikāste'śanitulyavegāḥ |
śitāśśarārāghavavipramuktāḥprahastatenaivavikatthasetvam || 14 ||
narāvaṇonātibalastriśīrṣonakumbhakarṇo'syasutonikumbhaḥ |
nacendrajiddāśaradhimprasoḍhuntvaṃvāraṇeśakrasamaṃsamarthaḥ || 15 ||
devāntakovāpinarāntakovātathātikāyo'tirathomahātmā |
ākampanaścādrisamānasāraḥsthātunnaśaktāyudhirāghavasya || 16 ||
ayañcarājāvyasanābhibhūtomitrairamitrapratimairbhavadbhiḥ |
anvāsyaterākṣasanāśanārthetīkṣṇaḥprakṛtyāhyasīkṣayakārī || 17 ||
anantabhogenasahasramūrthnānāgenabhīmenamahābaleva |
balātparikṣiptamimambhavantorājānamutkṣipyavimocayantu || 18 ||
yāvaddhikeśagrahaṇātasuhṛdbhiḥ sametyasarvaiḥparipūrṇakāmaiḥ |
nigṛhyarājāparirakṣitavyobhūtairyathābhīmabalairgṛhītaḥ || 19 ||
suvāriṇārāghavasāgareṇapracchādyamānastarasābhavadbhiḥ |
yuktastvayantārayituṃsametyakākutsthapātālamukhepatansaḥ || 20 ||
idampurasyāsyasarākṣasasyarājñaścapathyaṃsasuhṛjjanasya |
samyagghivākyaṃsvamatambravīminarendraputrāyadadāmapatnīm || 21 ||
parasyavīryaṃsvabalañcabudhvāsthānaṅkṣayañcaivatathaivavṛddhim |
tathāsvapakṣepyanumṛśyabudhvāvadet kṣamaṃsvāmihitaṃsamantrī || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturdaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.