అధ్యాయ 1
వల్లీ 3
ఋత-మ్పిబన్తౌ సుకృతస్య లోకే గుహా-మ్ప్రవిష్టౌ పరమే పరార్ధే।
ఛాయాతపౌ బ్రహ్మవిదో వదన్తి పఞ్చాగ్నయో యే చ త్రిణాచికేతాః ॥1॥
య-స్సేతురీజానానామక్షర-మ్బ్రహ్మ యత్పరమ్।
అభయ-న్తితీర్షతా-మ్పార-న్నాచికేతం శకేమహి ॥2॥
ఆత్మానం రథినం-విఁద్ధి శరీరం రథమేవ తు।
బుద్ధి-న్తు సారథిం-విఁద్ధి మనః ప్రగ్రహమేవ చ ॥3॥
ఇన్ద్రియాణి హయానాహుర్విషయాంస్తేషు గోచరాన్।
ఆత్మేన్ద్రియమనోయుక్త-మ్భోక్తేత్యాహుర్మనీషిణః ॥4॥
యస్త్వవిజ్ఞానవాన్భవత్యయుక్తేన మనసా సదా।
తస్యేన్ద్రియాణ్యవశ్యాని దుష్టాశ్వా ఇవ సారథేః ॥5॥
యస్తు విజ్ఞానవాన్భవతి యుక్తేన మనసా సదా।
తస్యేన్ద్రియాణి వశ్యాని సదశ్వా ఇవ సారథేః ॥6॥
యస్త్వవిజ్ఞానవాన్భవత్యమనస్క-స్సదా-ఽశుచిః।
న స తత్పదమాప్నోతి సంసార-ఞ్చాధిగచ్ఛతి ॥7॥
యస్తు విజ్ఞానవాన్భవతి సమనస్క-స్సదా శుచిః।
స తు తత్పదమాప్నోతి యస్మాద్ భూయో న జాయతే ॥8॥
విజ్ఞానసారథిర్యస్తు మనః ప్రగ్రహవాన్నరః।
సో-ఽధ్వనః పారమాప్నోతి తద్విష్ణోః పరమ-మ్పదమ్ ॥9॥
ఇన్ద్రియేభ్యః పరా హ్యర్థా అర్థేభ్యశ్చ పర-మ్మనః।
మనసస్తు పరా బుద్ధిర్బుద్ధేరాత్మా మహాన్పరః ॥10॥
మహతః పరమవ్యక్తమవ్యక్తాత్పురుషః పరః।
పురుషాన్న పర-ఙ్కిఞ్చిత్సా కాష్ఠా సా పరా గతిః ॥11॥
ఏష సర్వేషు భూతేషు గూఢో-ఽఽత్మా న ప్రకాశతే।
దృశ్యతే త్వగ్ర్యయా బుద్ధ్యా సూక్ష్మయా సూక్ష్మదర్శిభిః ॥12॥
యచ్ఛేద్వాఙ్మనసీ ప్రాజ్ఞస్తద్యచ్ఛేజ్జ్ఞాన ఆత్మని।
జ్ఞానమాత్మని మహతి నియచ్ఛేత్తద్యచ్ఛేచ్ఛాన్త ఆత్మని ॥13॥
ఉత్తిష్ఠత జాగ్రత ప్రాప్య వరాన్నిబోధత।
క్షురస్య ధారా నిశితా దురత్యయా దుర్గ-మ్పథస్తత్కవయో వదన్తి ॥14॥
అశబ్దమస్పర్శమరూపమవ్యయ-న్తథా-ఽరస-న్నిత్యమగన్ధవచ్చ యత్।
అనాద్యనన్త-మ్మహతః పర-న్ధ్రువ-న్నిచాయ్య తన్మృత్యుముఖాత్ ప్రముచ్యతే ॥15॥
నాచికేతముపాఖ్యాన-మ్మృత్యుప్రోక్తం సనాతనమ్।
ఉక్త్వా శ్రుత్వా చ మేధావీ బ్రహ్మలోకే మహీయతే ॥16॥
య ఇమ-మ్పరమ-ఙ్గుహ్యం శ్రావయేద్ బ్రహ్మసంసది।
ప్రయత-శ్శ్రాద్ధకాలే వా తదానన్త్యాయ కల్పతే।
తదానన్త్యాయ కల్పత ఇతి ॥17॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 1
vallī 3
ṛta-mpibantau sukṛtasya loke guhā-mpraviṣṭau parame parārdhe|
chāyātapau brahmavido vadanti pañcāgnayo ye ca triṇāciketāḥ ||1||
ya-sseturījānānāmakṣara-mbrahma yatparam|
abhaya-ntitīrṣatā-mpāra-nnāciketaṃ śakemahi ||2||
ātmānaṃ rathinaṃ-vi~ddhi śarīraṃ rathameva tu|
buddhi-ntu sārathiṃ-vi~ddhi manaḥ pragrahameva ca ||3||
indriyāṇi hayānāhurviṣayāṃsteṣu gocarān|
ātmendriyamanoyukta-mbhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ ||4||
yastvavijñānavānbhavatyayuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇyavaśyāni duṣṭāśvā iva sāratheḥ ||5||
yastu vijñānavānbhavati yuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇi vaśyāni sadaśvā iva sāratheḥ ||6||
yastvavijñānavānbhavatyamanaska-ssadā-'śuciḥ|
na sa tatpadamāpnoti saṃsāra-ñcādhigacchati ||7||
yastu vijñānavānbhavati samanaska-ssadā śuciḥ|
sa tu tatpadamāpnoti yasmād bhūyo na jāyate ||8||
vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ|
so-'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ parama-mpadam ||9||
indriyebhyaḥ parā hyarthā arthebhyaśca para-mmanaḥ|
manasastu parā buddhirbuddherātmā mahānparaḥ ||10||
mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ|
puruṣānna para-ṅkiñcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ ||11||
eṣa sarveṣu bhūteṣu gūḍho-''tmā na prakāśate|
dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā sūkṣmadarśibhiḥ ||12||
yacchedvāṅmanasī prājñastadyacchejjñāna ātmani|
jñānamātmani mahati niyacchettadyacchecchānta ātmani ||13||
uttiṣṭhata jāgrata prāpya varānnibodhata|
kṣurasya dhārā niśitā duratyayā durga-mpathastatkavayo vadanti ||14||
aśabdamasparśamarūpamavyaya-ntathā-'rasa-nnityamagandhavacca yat|
anādyananta-mmahataḥ para-ndhruva-nnicāyya tanmṛtyumukhāt pramucyate ||15||
nāciketamupākhyāna-mmṛtyuproktaṃ sanātanam|
uktvā śrutvā ca medhāvī brahmaloke mahīyate ||16||
ya ima-mparama-ṅguhyaṃ śrāvayed brahmasaṃsadi|
prayata-śśrāddhakāle vā tadānantyāya kalpate|
tadānantyāya kalpata iti ||17||
Sanskrit — Devanagari (original)
अध्याय 1
वल्ली 3
ऋत-म्पिबन्तौ सुकृतस्य लोके गुहा-म्प्रविष्टौ परमे परार्धे।
छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति पञ्चाग्नयो ये च त्रिणाचिकेताः ॥1॥
य-स्सेतुरीजानानामक्षर-म्ब्रह्म यत्परम्।
अभय-न्तितीर्षता-म्पार-न्नाचिकेतं शकेमहि ॥2॥
आत्मानं रथिनं-विँद्धि शरीरं रथमेव तु।
बुद्धि-न्तु सारथिं-विँद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥3॥
इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयांस्तेषु गोचरान्।
आत्मेन्द्रियमनोयुक्त-म्भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ॥4॥
यस्त्वविज्ञानवान्भवत्ययुक्तेन मनसा सदा।
तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ॥5॥
यस्तु विज्ञानवान्भवति युक्तेन मनसा सदा।
तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥6॥
यस्त्वविज्ञानवान्भवत्यमनस्क-स्सदा-ऽशुचिः।
न स तत्पदमाप्नोति संसार-ञ्चाधिगच्छति ॥7॥
यस्तु विज्ञानवान्भवति समनस्क-स्सदा शुचिः।
स तु तत्पदमाप्नोति यस्माद् भूयो न जायते ॥8॥
विज्ञानसारथिर्यस्तु मनः प्रग्रहवान्नरः।
सो-ऽध्वनः पारमाप्नोति तद्विष्णोः परम-म्पदम् ॥9॥
इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च पर-म्मनः।
मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान्परः ॥10॥
महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः।
पुरुषान्न पर-ङ्किञ्चित्सा काष्ठा सा परा गतिः ॥11॥
एष सर्वेषु भूतेषु गूढो-ऽऽत्मा न प्रकाशते।
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥12॥
यच्छेद्वाङ्मनसी प्राज्ञस्तद्यच्छेज्ज्ञान आत्मनि।
ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेत्तद्यच्छेच्छान्त आत्मनि ॥13॥
उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान्निबोधत।
क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्ग-म्पथस्तत्कवयो वदन्ति ॥14॥
अशब्दमस्पर्शमरूपमव्यय-न्तथा-ऽरस-न्नित्यमगन्धवच्च यत्।
अनाद्यनन्त-म्महतः पर-न्ध्रुव-न्निचाय्य तन्मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥15॥
नाचिकेतमुपाख्यान-म्मृत्युप्रोक्तं सनातनम्।
उक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥16॥
य इम-म्परम-ङ्गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि।
प्रयत-श्श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते।
तदानन्त्याय कल्पत इति ॥17॥
adhyāya 1
vallī 3
ṛta-mpibantau sukṛtasya loke guhā-mpraviṣṭau parame parārdhe|
chāyātapau brahmavido vadanti pañcāgnayo ye ca triṇāciketāḥ ||1||
ya-sseturījānānāmakṣara-mbrahma yatparam|
abhaya-ntitīrṣatā-mpāra-nnāciketaṃ śakemahi ||2||
ātmānaṃ rathinaṃ-vi~ddhi śarīraṃ rathameva tu|
buddhi-ntu sārathiṃ-vi~ddhi manaḥ pragrahameva ca ||3||
indriyāṇi hayānāhurviṣayāṃsteṣu gocarān|
ātmendriyamanoyukta-mbhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ ||4||
yastvavijñānavānbhavatyayuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇyavaśyāni duṣṭāśvā iva sāratheḥ ||5||
yastu vijñānavānbhavati yuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇi vaśyāni sadaśvā iva sāratheḥ ||6||
yastvavijñānavānbhavatyamanaska-ssadā-'śuciḥ|
na sa tatpadamāpnoti saṃsāra-ñcādhigacchati ||7||
yastu vijñānavānbhavati samanaska-ssadā śuciḥ|
sa tu tatpadamāpnoti yasmād bhūyo na jāyate ||8||
vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ|
so-'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ parama-mpadam ||9||
indriyebhyaḥ parā hyarthā arthebhyaśca para-mmanaḥ|
manasastu parā buddhirbuddherātmā mahānparaḥ ||10||
mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ|
puruṣānna para-ṅkiñcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ ||11||
eṣa sarveṣu bhūteṣu gūḍho-''tmā na prakāśate|
dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā sūkṣmadarśibhiḥ ||12||
yacchedvāṅmanasī prājñastadyacchejjñāna ātmani|
jñānamātmani mahati niyacchettadyacchecchānta ātmani ||13||
uttiṣṭhata jāgrata prāpya varānnibodhata|
kṣurasya dhārā niśitā duratyayā durga-mpathastatkavayo vadanti ||14||
aśabdamasparśamarūpamavyaya-ntathā-'rasa-nnityamagandhavacca yat|
anādyananta-mmahataḥ para-ndhruva-nnicāyya tanmṛtyumukhāt pramucyate ||15||
nāciketamupākhyāna-mmṛtyuproktaṃ sanātanam|
uktvā śrutvā ca medhāvī brahmaloke mahīyate ||16||
ya ima-mparama-ṅguhyaṃ śrāvayed brahmasaṃsadi|
prayata-śśrāddhakāle vā tadānantyāya kalpate|
tadānantyāya kalpata iti ||17||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.