📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 1, వల్లీ 3
Kathopanishad - Adhyaya 1, Valli 3
Telugu
అధ్యాయ 1
వల్లీ 3
ఋత-మ్పిబన్తౌ సుకృతస్య లోకే గుహా-మ్ప్రవిష్టౌ పరమే పరార్ధే।
ఛాయాతపౌ బ్రహ్మవిదో వదన్తి పఞ్చాగ్నయో యే చ త్రిణాచికేతాః ॥1॥
య-స్సేతురీజానానామక్షర-మ్బ్రహ్మ యత్పరమ్‌।
అభయ-న్తితీర్​షతా-మ్పార-న్నాచికేతం శకేమహి ॥2॥
ఆత్మానం రథినం-విఁద్ధి శరీరం రథమేవ తు।
బుద్ధి-న్తు సారథిం-విఁద్ధి మనః ప్రగ్రహమేవ చ ॥3॥
ఇన్ద్రియాణి హయానాహుర్విషయాంస్తేషు గోచరాన్‌।
ఆత్మేన్ద్రియమనోయుక్త-మ్భోక్తేత్యాహుర్మనీషిణః ॥4॥
యస్త్వవిజ్ఞానవాన్భవత్యయుక్తేన మనసా సదా।
తస్యేన్ద్రియాణ్యవశ్యాని దుష్టాశ్వా ఇవ సారథేః ॥5॥
యస్తు విజ్ఞానవాన్భవతి యుక్తేన మనసా సదా।
తస్యేన్ద్రియాణి వశ్యాని సదశ్వా ఇవ సారథేః ॥6॥
యస్త్వవిజ్ఞానవాన్భవత్యమనస్క-స్సదా-ఽశుచిః।
న స తత్పదమాప్నోతి సంసార-ఞ్చాధిగచ్ఛతి ॥7॥
యస్తు విజ్ఞానవాన్భవతి సమనస్క-స్సదా శుచిః।
స తు తత్పదమాప్నోతి యస్మాద్ భూయో న జాయతే ॥8॥
విజ్ఞానసారథిర్యస్తు మనః ప్రగ్రహవాన్నరః।
సో-ఽధ్వనః పారమాప్నోతి తద్విష్ణోః పరమ-మ్పదమ్‌ ॥9॥
ఇన్ద్రియేభ్యః పరా హ్యర్థా అర్థేభ్యశ్చ పర-మ్మనః।
మనసస్తు పరా బుద్ధిర్బుద్ధేరాత్మా మహాన్పరః ॥10॥
మహతః పరమవ్యక్తమవ్యక్తాత్పురుషః పరః।
పురుషాన్న పర-ఙ్కిఞ్చిత్సా కాష్ఠా సా పరా గతిః ॥11॥
ఏష సర్వేషు భూతేషు గూఢో-ఽఽత్మా న ప్రకాశతే।
దృశ్యతే త్వగ్ర్యయా బుద్ధ్యా సూక్ష్మయా సూక్ష్మదర్​శిభిః ॥12॥
యచ్ఛేద్వాఙ్మనసీ ప్రాజ్ఞస్తద్యచ్ఛేజ్జ్ఞాన ఆత్మని।
జ్ఞానమాత్మని మహతి నియచ్ఛేత్తద్యచ్ఛేచ్ఛాన్త ఆత్మని ॥13॥
ఉత్తిష్ఠత జాగ్రత ప్రాప్య వరాన్నిబోధత।
క్షురస్య ధారా నిశితా దురత్యయా దుర్గ-మ్పథస్తత్కవయో వదన్తి ॥14॥
అశబ్దమస్పర్​శమరూపమవ్యయ-న్తథా-ఽరస-న్నిత్యమగన్ధవచ్చ యత్‌।
అనాద్యనన్త-మ్మహతః పర-న్ధ్రువ-న్నిచాయ్య తన్మృత్యుముఖాత్‌ ప్రముచ్యతే ॥15॥
నాచికేతముపాఖ్యాన-మ్మృత్యుప్రోక్తం సనాతనమ్‌।
ఉక్త్వా శ్రుత్వా చ మేధావీ బ్రహ్మలోకే మహీయతే ॥16॥
య ఇమ-మ్పరమ-ఙ్గుహ్యం శ్రావయేద్‌ బ్రహ్మసంసది।
ప్రయత-శ్శ్రాద్ధకాలే వా తదానన్త్యాయ కల్పతే।
తదానన్త్యాయ కల్పత ఇతి ॥17॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 1
vallī 3
ṛta-mpibantau sukṛtasya loke guhā-mpraviṣṭau parame parārdhe|
chāyātapau brahmavido vadanti pañcāgnayo ye ca triṇāciketāḥ ||1||
ya-sseturījānānāmakṣara-mbrahma yatparam‌|
abhaya-ntitīr​ṣatā-mpāra-nnāciketaṃ śakemahi ||2||
ātmānaṃ rathinaṃ-vi~ddhi śarīraṃ rathameva tu|
buddhi-ntu sārathiṃ-vi~ddhi manaḥ pragrahameva ca ||3||
indriyāṇi hayānāhurviṣayāṃsteṣu gocarān‌|
ātmendriyamanoyukta-mbhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ ||4||
yastvavijñānavānbhavatyayuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇyavaśyāni duṣṭāśvā iva sāratheḥ ||5||
yastu vijñānavānbhavati yuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇi vaśyāni sadaśvā iva sāratheḥ ||6||
yastvavijñānavānbhavatyamanaska-ssadā-'śuciḥ|
na sa tatpadamāpnoti saṃsāra-ñcādhigacchati ||7||
yastu vijñānavānbhavati samanaska-ssadā śuciḥ|
sa tu tatpadamāpnoti yasmād bhūyo na jāyate ||8||
vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ|
so-'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ parama-mpadam‌ ||9||
indriyebhyaḥ parā hyarthā arthebhyaśca para-mmanaḥ|
manasastu parā buddhirbuddherātmā mahānparaḥ ||10||
mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ|
puruṣānna para-ṅkiñcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ ||11||
eṣa sarveṣu bhūteṣu gūḍho-''tmā na prakāśate|
dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā sūkṣmadar​śibhiḥ ||12||
yacchedvāṅmanasī prājñastadyacchejjñāna ātmani|
jñānamātmani mahati niyacchettadyacchecchānta ātmani ||13||
uttiṣṭhata jāgrata prāpya varānnibodhata|
kṣurasya dhārā niśitā duratyayā durga-mpathastatkavayo vadanti ||14||
aśabdamaspar​śamarūpamavyaya-ntathā-'rasa-nnityamagandhavacca yat‌|
anādyananta-mmahataḥ para-ndhruva-nnicāyya tanmṛtyumukhāt‌ pramucyate ||15||
nāciketamupākhyāna-mmṛtyuproktaṃ sanātanam‌|
uktvā śrutvā ca medhāvī brahmaloke mahīyate ||16||
ya ima-mparama-ṅguhyaṃ śrāvayed‌ brahmasaṃsadi|
prayata-śśrāddhakāle vā tadānantyāya kalpate|
tadānantyāya kalpata iti ||17||