நாராயண உவாச ।
வாக்தேவதாயாஃ ஸ்தவநம் ஶ்ரூயதாம் ஸர்வகாமதம் ।
மஹாமுநிர்யாஜ்ஞவல்க்யோ யேந துஷ்டாவ தாம் புரா ॥ 1 ॥
குருஶாபாச்ச ஸ முநிர்ஹதவித்யோ பபூவ ஹ ।
ததா ஜகாம துஃகார்தோ ரவிஸ்தாநம் ச புண்யதம் ॥ 2 ॥
ஸம்ப்ராப்யதபஸா ஸூர்யம் கோணார்கே த்ரு'ஷ்டிகோசரே ।
துஷ்டாவ ஸூர்யம் ஶோகேந ருரோத ச புநஃ புநஃ ॥ 3 ॥
ஸூர்யஸ்தம் பாடயாமாஸ வேதவேதாங்கமீஶ்வரஃ ।
உவாச ஸ்துஹி வாக்தேவீம் பக்த்யா ச ஸ்ம்ரு'திஹேதவே ॥ 4 ॥
தமித்யுக்த்வா தீநநாதோ ஹ்யந்தர்தாநம் ஜகாம ஸஃ ।
முநிஃ ஸ்நாத்வா ச துஷ்டாவ பக்திநம்ராத்மகந்தரஃ ॥ 5 ॥
யாஜ்ஞவல்க்ய உவாச ।
க்ரு'பாம் குரு ஜகந்மாதர்மாமேவம் ஹததேஜஸம் ।
குருஶாபாத்ஸ்ம்ரு'திப்ரஷ்டம் வித்யாஹீநம் ச துஃகிதம் ॥ 6 ॥
ஜ்ஞாநம் தேஹி ஸ்ம்ரு'திம் தேஹி வித்யாம் வித்யாதிதேவதே ।
ப்ரதிஷ்டாம் கவிதாம் தேஹி ஶக்திம் ஶிஷ்யப்ரபோதிகாம் ॥ 7 ॥
க்ரந்தநிர்மிதிஶக்திம் ச ஸச்சிஷ்யம் ஸுப்ரதிஷ்டிதம் ।
ப்ரதிபாம் ஸத்ஸபாயாம் ச விசாரக்ஷமதாம் ஶுபாம் ॥ 8 ॥
லுப்தாம் ஸர்வாம் தைவவஶாந்நவம் குரு புநஃ புநஃ ।
யதாங்குரம் ஜநயதி பகவாந்யோகமாயயா ॥ 9 ॥
ப்ரஹ்மஸ்வரூபா பரமா ஜ்யோதிரூபா ஸநாதநீ ।
ஸர்வவித்யாதிதேவீ யா தஸ்யை வாண்யை நமோ நமஃ ॥ 10 ॥
யயா விநா ஜகத்ஸர்வம் ஶஶ்வஜ்ஜீவந்ம்ரு'தம் ஸதா ।
ஜ்ஞாநாதிதேவீ யா தஸ்யை ஸரஸ்வத்யை நமோ நமஃ ॥ 11 ॥
யயா விநா ஜகத்ஸர்வம் மூகமுந்மத்தவத்ஸதா ।
வாகதிஷ்டாத்ரு'தேவீ யா தஸ்யை வாண்யை நமோ நமஃ ॥ 12 ॥
ஹிமசந்தநகுந்தேந்துகுமுதாம்போஜஸந்நிபா ।
வர்ணாதிதேவீ யா தஸ்யை சாக்ஷராயை நமோ நமஃ ॥ 13 ॥
விஸர்க பிந்துமாத்ராணாம் யததிஷ்டாநமேவ ச ।
இத்தம் த்வம் கீயஸே ஸத்பிர்பாரத்யை தே நமோ நமஃ ॥ 14 ॥
யயா விநாऽத்ர ஸங்க்யாக்ரு'த்ஸங்க்யாம் கர்தும் ந ஶக்நுதே ।
காலஸங்க்யாஸ்வரூபா யா தஸ்யை தேவ்யை நமோ நமஃ ॥ 15 ॥
வ்யாக்யாஸ்வரூபா யா தேவீ வ்யாக்யாதிஷ்டாத்ரு'தேவதா ।
ப்ரமஸித்தாந்தரூபா யா தஸ்யை தேவ்யை நமோ நமஃ ॥ 16 ॥
ஸ்ம்ரு'திஶக்திர்ஜ்ஞாநஶக்திர்புத்திஶக்திஸ்வரூபிணீ ।
ப்ரதிபா கல்பநாஶக்திர்யா ச தஸ்யை நமோ நமஃ ॥ 17 ॥
ஸநத்குமாரோ ப்ரஹ்மாணம் ஜ்ஞாநம் பப்ரச்ச யத்ர வை ।
பபூவ ஜடவத்ஸோऽபி ஸித்தாந்தம் கர்துமக்ஷமஃ ॥ 18 ॥
ததாஜகாம பகவாநாத்மா ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ண ஈஶ்வரஃ ।
உவாச ஸத்தமம் ஸ்தோத்ரம் வாண்யா இதி விதிம் ததா ॥ 19 ॥
ஸ ச துஷ்டாவ தாம் ப்ரஹ்மா சாஜ்ஞயா பரமாத்மநஃ ।
சகார தத்ப்ரஸாதேந ததா ஸித்தாந்தமுத்தமம் ॥ 20 ॥
யதாப்யநந்தம் பப்ரச்ச ஜ்ஞாநமேகம் வஸுந்தரா ।
பபூவ மூகவத்ஸோऽபி ஸித்தாந்தம் கர்துமக்ஷமஃ ॥ 21 ॥
ததா த்வாம் ச ஸ துஷ்டாவ ஸந்த்ரஸ்தஃ கஶ்யபாஜ்ஞயா ।
ததஶ்சகார ஸித்தாந்தம் நிர்மலம் ப்ரமபஞ்ஜநம் ॥ 22 ॥
வ்யாஸஃ புராணஸூத்ரம் ச ஸமப்ரு'ச்சத வால்மிகிம் ।
மௌநீபூதஃ ஸ ஸஸ்மார த்வாமேவ ஜகதம்பிகாம் ॥ 23 ॥
ததா சகார ஸித்தாந்தம் த்வத்வரேண முநீஶ்வரஃ ।
ஸ ப்ராப நிர்மலம் ஜ்ஞாநம் ப்ரமாதத்வம்ஸகாரணம் ॥ 24 ॥
புராண ஸூத்ரம் ஶ்ருத்வா ஸ வ்யாஸஃ க்ரு'ஷ்ணகலோத்பவஃ ।
த்வாம் ஸிஷேவே ச தத்யௌ ச ஶதவர்ஷம் ச புஷ்கரே ॥ 25 ॥
ததா த்வத்தோ வரம் ப்ராப்ய ஸ கவீந்த்ரோ பபூவ ஹ ।
ததா வேதவிபாகம் ச புராணாநி சகார ஹ ॥ 26 ॥
யதா மஹேந்த்ரே பப்ரச்ச தத்த்வஜ்ஞாநம் ஶிவா ஶிவம் ।
க்ஷணம் த்வாமேவ ஸஞ்சிந்த்ய தஸ்யை ஜ்ஞாநம் ததௌ விபுஃ ॥ 27 ॥
பப்ரச்ச ஶப்தஶாஸ்த்ரம் ச மஹேந்த்ரஶ்ச ப்ரு'ஹஸ்பதிம் ।
திவ்யம் வர்ஷஸஹஸ்ரம் ச ஸ த்வாம் தத்யௌ ச புஷ்கரே ॥ 28 ॥
ததா த்வத்தோ வரம் ப்ராப்ய திவ்யம் வர்ஷஸஹஸ்ரகம் ।
உவாச ஶப்தஶாஸ்த்ரம் ச ததர்தம் ச ஸுரேஶ்வரம் ॥ 29 ॥
அத்யாபிதாஶ்ச யைஃ ஶிஷ்யாஃ யைரதீதம் முநீஶ்வரைஃ ।
தே ச த்வாம் பரிஸஞ்சிந்த்ய ப்ரவர்தந்தே ஸுரேஶ்வரி ॥ 30 ॥
த்வம் ஸம்ஸ்துதா பூஜிதா ச முநீந்த்ரமநுமாநவைஃ ।
தைத்யேந்த்ரைஶ்ச ஸுரைஶ்சாபி ப்ரஹ்மவிஷ்ணுஶிவாதிபிஃ ॥ 31 ॥
ஜடீபூதஃ ஸஹஸ்ராஸ்யஃ பஞ்சவக்த்ரஶ்சதுர்முகஃ ।
யாம் ஸ்தோதும் கிமஹம் ஸ்தௌமி தாமேகாஸ்யேந மாநவஃ ॥ 32 ॥
இத்யுக்த்வா யாஜ்ஞவல்க்யஶ்ச பக்திநம்ராத்மகந்தரஃ ।
ப்ரணநாம நிராஹாரோ ருரோத ச முஹுர்முஹுஃ ॥ 33 ॥
ததா ஜ்யோதிஸ்ஸ்வரூபா ஸா தேநாத்ரு'ஷ்டாப்யுவாச தம் ।
ஸுகவீந்த்ரோ பவேத்யுக்த்வா வைகுண்டம் ச ஜகாம ஹ ॥ 34 ॥
யாஜ்ஞவல்க்ய க்ரு'தம் வாணீஸ்தோத்ரம் யஃ ஸம்யதஃ படேத் ।
ஸ கவீந்த்ரோ மஹாவாக்மீ ப்ரு'ஹஸ்பதி ஸமோ பவேத் ॥ 35 ॥
மஹாமூர்கஶ்ச துர்மேதா வர்ஷமேகம் ச யஃ படேத் ।
ஸ பண்டிதஶ்ச மேதாவீ ஸுகவிஶ்ச பவேத்த்ருவம் ॥ 35 ॥
இதி ஶ்ரீ ப்ரஹ்மவைவர்தே மஹாபுராணே ப்ரக்ரு'தி கண்டே நாரத நாராயண ஸம்வாதே யாஜ்ஞவல்க்யோக்த வாணீ ஸ்தவநம் நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
nārāyaṇa uvāca |
vāgdevatāyāḥ stavanaṃ śrūyatāṃ sarvakāmadam |
mahāmuniryājñavalkyo yena tuṣṭāva tāṃ purā || 1 ||
guruśāpācca sa munirhatavidyo babhūva ha |
tadā jagāma duḥkhārto ravisthānaṃ ca puṇyadam || 2 ||
samprāpyatapasā sūryaṃ koṇārke dṛṣṭigocare |
tuṣṭāva sūryaṃ śokena ruroda ca punaḥ punaḥ || 3 ||
sūryastaṃ pāṭhayāmāsa vedavedāṅgamīśvaraḥ |
uvāca stuhi vāgdevīṃ bhaktyā ca smṛtihetave || 4 ||
tamityuktvā dīnanātho hyantardhānaṃ jagāma saḥ |
muniḥ snātvā ca tuṣṭāva bhaktinamrātmakandharaḥ || 5 ||
yājñavalkya uvāca |
kṛpāṃ kuru jaganmātarmāmevaṃ hatatejasam |
guruśāpātsmṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam || 6 ||
jñānaṃ dehi smṛtiṃ dehi vidyāṃ vidyādhidevate |
pratiṣṭhāṃ kavitāṃ dehi śaktiṃ śiṣyaprabodhikām || 7 ||
granthanirmitiśaktiṃ ca sacchiṣyaṃ supratiṣṭhitam |
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām || 8 ||
luptāṃ sarvāṃ daivavaśānnavaṃ kuru punaḥ punaḥ |
yathāṅkuraṃ janayati bhagavānyogamāyayā || 9 ||
brahmasvarūpā paramā jyotirūpā sanātanī |
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ || 10 ||
yayā vinā jagatsarvaṃ śaśvajjīvanmṛtaṃ sadā |
jñānādhidevī yā tasyai sarasvatyai namo namaḥ || 11 ||
yayā vinā jagatsarvaṃ mūkamunmattavatsadā |
vāgadhiṣṭhātṛdevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ || 12 ||
himacandanakundendukumudāmbhojasannibhā |
varṇādhidevī yā tasyai cākṣarāyai namo namaḥ || 13 ||
visarga bindumātrāṇāṃ yadadhiṣṭhānameva ca |
itthaṃ tvaṃ gīyase sadbhirbhāratyai te namo namaḥ || 14 ||
yayā vinā'tra saṅkhyākṛtsaṅkhyāṃ kartuṃ na śaknute |
kālasaṅkhyāsvarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 15 ||
vyākhyāsvarūpā yā devī vyākhyādhiṣṭhātṛdevatā |
bhramasiddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 16 ||
smṛtiśaktirjñānaśaktirbuddhiśaktisvarūpiṇī |
pratibhā kalpanāśaktiryā ca tasyai namo namaḥ || 17 ||
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai |
babhūva jaḍavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ || 18 ||
tadājagāma bhagavānātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ |
uvāca sattamaṃ stotraṃ vāṇyā iti vidhiṃ tadā || 19 ||
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ |
cakāra tatprasādena tadā siddhāntamuttamam || 20 ||
yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā |
babhūva mūkavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ || 21 ||
tadā tvāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā |
tataścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhramabhañjanam || 22 ||
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca samapṛcchata vālmikim |
maunībhūtaḥ sa sasmāra tvāmeva jagadambikām || 23 ||
tadā cakāra siddhāntaṃ tvadvareṇa munīśvaraḥ |
sa prāpa nirmalaṃ jñānaṃ pramādadhvaṃsakāraṇam || 24 ||
purāṇa sūtraṃ śrutvā sa vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ |
tvāṃ siṣeve ca dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare || 25 ||
tadā tvatto varaṃ prāpya sa kavīndro babhūva ha |
tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇāni cakāra ha || 26 ||
yadā mahendre papraccha tattvajñānaṃ śivā śivam |
kṣaṇaṃ tvāmeva sañcintya tasyai jñānaṃ dadhau vibhuḥ || 27 ||
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendraśca bṛhaspatim |
divyaṃ varṣasahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare || 28 ||
tadā tvatto varaṃ prāpya divyaṃ varṣasahasrakam |
uvāca śabdaśāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram || 29 ||
adhyāpitāśca yaiḥ śiṣyāḥ yairadhītaṃ munīśvaraiḥ |
te ca tvāṃ parisañcintya pravartante sureśvari || 30 ||
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndramanumānavaiḥ |
daityendraiśca suraiścāpi brahmaviṣṇuśivādibhiḥ || 31 ||
jaḍībhūtaḥ sahasrāsyaḥ pañcavaktraścaturmukhaḥ |
yāṃ stotuṃ kimahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ || 32 ||
ityuktvā yājñavalkyaśca bhaktinamrātmakandharaḥ |
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ || 33 ||
tadā jyotissvarūpā sā tenādṛṣṭāpyuvāca tam |
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha || 34 ||
yājñavalkya kṛtaṃ vāṇīstotraṃ yaḥ saṃyataḥ paṭhet |
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspati samo bhavet || 35 ||
mahāmūrkhaśca durmedhā varṣamekaṃ ca yaḥ paṭhet |
sa paṇḍitaśca medhāvī sukaviśca bhaveddhruvam || 35 ||
iti śrī brahmavaivarte mahāpurāṇe prakṛti khaṇḍe nārada nārāyaṇa saṃvāde yājñavalkyokta vāṇī stavanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
नारायण उवाच ।
वाग्देवतायाः स्तवनं श्रूयतां सर्वकामदम् ।
महामुनिर्याज्ञवल्क्यो येन तुष्टाव तां पुरा ॥ 1 ॥
गुरुशापाच्च स मुनिर्हतविद्यो बभूव ह ।
तदा जगाम दुःखार्तो रविस्थानं च पुण्यदम् ॥ 2 ॥
सम्प्राप्यतपसा सूर्यं कोणार्के दृष्टिगोचरे ।
तुष्टाव सूर्यं शोकेन रुरोद च पुनः पुनः ॥ 3 ॥
सूर्यस्तं पाठयामास वेदवेदाङ्गमीश्वरः ।
उवाच स्तुहि वाग्देवीं भक्त्या च स्मृतिहेतवे ॥ 4 ॥
तमित्युक्त्वा दीननाथो ह्यन्तर्धानं जगाम सः ।
मुनिः स्नात्वा च तुष्टाव भक्तिनम्रात्मकन्धरः ॥ 5 ॥
याज्ञवल्क्य उवाच ।
कृपां कुरु जगन्मातर्मामेवं हततेजसम् ।
गुरुशापात्स्मृतिभ्रष्टं विद्याहीनं च दुःखितम् ॥ 6 ॥
ज्ञानं देहि स्मृतिं देहि विद्यां विद्याधिदेवते ।
प्रतिष्ठां कवितां देहि शक्तिं शिष्यप्रबोधिकाम् ॥ 7 ॥
ग्रन्थनिर्मितिशक्तिं च सच्छिष्यं सुप्रतिष्ठितम् ।
प्रतिभां सत्सभायां च विचारक्षमतां शुभाम् ॥ 8 ॥
लुप्तां सर्वां दैववशान्नवं कुरु पुनः पुनः ।
यथाङ्कुरं जनयति भगवान्योगमायया ॥ 9 ॥
ब्रह्मस्वरूपा परमा ज्योतिरूपा सनातनी ।
सर्वविद्याधिदेवी या तस्यै वाण्यै नमो नमः ॥ 10 ॥
यया विना जगत्सर्वं शश्वज्जीवन्मृतं सदा ।
ज्ञानाधिदेवी या तस्यै सरस्वत्यै नमो नमः ॥ 11 ॥
यया विना जगत्सर्वं मूकमुन्मत्तवत्सदा ।
वागधिष्ठातृदेवी या तस्यै वाण्यै नमो नमः ॥ 12 ॥
हिमचन्दनकुन्देन्दुकुमुदाम्भोजसन्निभा ।
वर्णाधिदेवी या तस्यै चाक्षरायै नमो नमः ॥ 13 ॥
विसर्ग बिन्दुमात्राणां यदधिष्ठानमेव च ।
इत्थं त्वं गीयसे सद्भिर्भारत्यै ते नमो नमः ॥ 14 ॥
यया विनाऽत्र सङ्ख्याकृत्सङ्ख्यां कर्तुं न शक्नुते ।
कालसङ्ख्यास्वरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः ॥ 15 ॥
व्याख्यास्वरूपा या देवी व्याख्याधिष्ठातृदेवता ।
भ्रमसिद्धान्तरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः ॥ 16 ॥
स्मृतिशक्तिर्ज्ञानशक्तिर्बुद्धिशक्तिस्वरूपिणी ।
प्रतिभा कल्पनाशक्तिर्या च तस्यै नमो नमः ॥ 17 ॥
सनत्कुमारो ब्रह्माणं ज्ञानं पप्रच्छ यत्र वै ।
बभूव जडवत्सोऽपि सिद्धान्तं कर्तुमक्षमः ॥ 18 ॥
तदाजगाम भगवानात्मा श्रीकृष्ण ईश्वरः ।
उवाच सत्तमं स्तोत्रं वाण्या इति विधिं तदा ॥ 19 ॥
स च तुष्टाव तां ब्रह्मा चाज्ञया परमात्मनः ।
चकार तत्प्रसादेन तदा सिद्धान्तमुत्तमम् ॥ 20 ॥
यदाप्यनन्तं पप्रच्छ ज्ञानमेकं वसुन्धरा ।
बभूव मूकवत्सोऽपि सिद्धान्तं कर्तुमक्षमः ॥ 21 ॥
तदा त्वां च स तुष्टाव सन्त्रस्तः कश्यपाज्ञया ।
ततश्चकार सिद्धान्तं निर्मलं भ्रमभञ्जनम् ॥ 22 ॥
व्यासः पुराणसूत्रं च समपृच्छत वाल्मिकिम् ।
मौनीभूतः स सस्मार त्वामेव जगदम्बिकाम् ॥ 23 ॥
तदा चकार सिद्धान्तं त्वद्वरेण मुनीश्वरः ।
स प्राप निर्मलं ज्ञानं प्रमादध्वंसकारणम् ॥ 24 ॥
पुराण सूत्रं श्रुत्वा स व्यासः कृष्णकलोद्भवः ।
त्वां सिषेवे च दध्यौ च शतवर्षं च पुष्करे ॥ 25 ॥
तदा त्वत्तो वरं प्राप्य स कवीन्द्रो बभूव ह ।
तदा वेदविभागं च पुराणानि चकार ह ॥ 26 ॥
यदा महेन्द्रे पप्रच्छ तत्त्वज्ञानं शिवा शिवम् ।
क्षणं त्वामेव सञ्चिन्त्य तस्यै ज्ञानं दधौ विभुः ॥ 27 ॥
पप्रच्छ शब्दशास्त्रं च महेन्द्रश्च बृहस्पतिम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं च स त्वां दध्यौ च पुष्करे ॥ 28 ॥
तदा त्वत्तो वरं प्राप्य दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।
उवाच शब्दशास्त्रं च तदर्थं च सुरेश्वरम् ॥ 29 ॥
अध्यापिताश्च यैः शिष्याः यैरधीतं मुनीश्वरैः ।
ते च त्वां परिसञ्चिन्त्य प्रवर्तन्ते सुरेश्वरि ॥ 30 ॥
त्वं संस्तुता पूजिता च मुनीन्द्रमनुमानवैः ।
दैत्येन्द्रैश्च सुरैश्चापि ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः ॥ 31 ॥
जडीभूतः सहस्रास्यः पञ्चवक्त्रश्चतुर्मुखः ।
यां स्तोतुं किमहं स्तौमि तामेकास्येन मानवः ॥ 32 ॥
इत्युक्त्वा याज्ञवल्क्यश्च भक्तिनम्रात्मकन्धरः ।
प्रणनाम निराहारो रुरोद च मुहुर्मुहुः ॥ 33 ॥
तदा ज्योतिस्स्वरूपा सा तेनादृष्टाप्युवाच तम् ।
सुकवीन्द्रो भवेत्युक्त्वा वैकुण्ठं च जगाम ह ॥ 34 ॥
याज्ञवल्क्य कृतं वाणीस्तोत्रं यः संयतः पठेत् ।
स कवीन्द्रो महावाग्मी बृहस्पति समो भवेत् ॥ 35 ॥
महामूर्खश्च दुर्मेधा वर्षमेकं च यः पठेत् ।
स पण्डितश्च मेधावी सुकविश्च भवेद्ध्रुवम् ॥ 35 ॥
इति श्री ब्रह्मवैवर्ते महापुराणे प्रकृति खण्डे नारद नारायण संवादे याज्ञवल्क्योक्त वाणी स्तवनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥
nārāyaṇa uvāca |
vāgdevatāyāḥ stavanaṃ śrūyatāṃ sarvakāmadam |
mahāmuniryājñavalkyo yena tuṣṭāva tāṃ purā || 1 ||
guruśāpācca sa munirhatavidyo babhūva ha |
tadā jagāma duḥkhārto ravisthānaṃ ca puṇyadam || 2 ||
samprāpyatapasā sūryaṃ koṇārke dṛṣṭigocare |
tuṣṭāva sūryaṃ śokena ruroda ca punaḥ punaḥ || 3 ||
sūryastaṃ pāṭhayāmāsa vedavedāṅgamīśvaraḥ |
uvāca stuhi vāgdevīṃ bhaktyā ca smṛtihetave || 4 ||
tamityuktvā dīnanātho hyantardhānaṃ jagāma saḥ |
muniḥ snātvā ca tuṣṭāva bhaktinamrātmakandharaḥ || 5 ||
yājñavalkya uvāca |
kṛpāṃ kuru jaganmātarmāmevaṃ hatatejasam |
guruśāpātsmṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam || 6 ||
jñānaṃ dehi smṛtiṃ dehi vidyāṃ vidyādhidevate |
pratiṣṭhāṃ kavitāṃ dehi śaktiṃ śiṣyaprabodhikām || 7 ||
granthanirmitiśaktiṃ ca sacchiṣyaṃ supratiṣṭhitam |
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām || 8 ||
luptāṃ sarvāṃ daivavaśānnavaṃ kuru punaḥ punaḥ |
yathāṅkuraṃ janayati bhagavānyogamāyayā || 9 ||
brahmasvarūpā paramā jyotirūpā sanātanī |
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ || 10 ||
yayā vinā jagatsarvaṃ śaśvajjīvanmṛtaṃ sadā |
jñānādhidevī yā tasyai sarasvatyai namo namaḥ || 11 ||
yayā vinā jagatsarvaṃ mūkamunmattavatsadā |
vāgadhiṣṭhātṛdevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ || 12 ||
himacandanakundendukumudāmbhojasannibhā |
varṇādhidevī yā tasyai cākṣarāyai namo namaḥ || 13 ||
visarga bindumātrāṇāṃ yadadhiṣṭhānameva ca |
itthaṃ tvaṃ gīyase sadbhirbhāratyai te namo namaḥ || 14 ||
yayā vinā'tra saṅkhyākṛtsaṅkhyāṃ kartuṃ na śaknute |
kālasaṅkhyāsvarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 15 ||
vyākhyāsvarūpā yā devī vyākhyādhiṣṭhātṛdevatā |
bhramasiddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 16 ||
smṛtiśaktirjñānaśaktirbuddhiśaktisvarūpiṇī |
pratibhā kalpanāśaktiryā ca tasyai namo namaḥ || 17 ||
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai |
babhūva jaḍavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ || 18 ||
tadājagāma bhagavānātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ |
uvāca sattamaṃ stotraṃ vāṇyā iti vidhiṃ tadā || 19 ||
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ |
cakāra tatprasādena tadā siddhāntamuttamam || 20 ||
yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā |
babhūva mūkavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ || 21 ||
tadā tvāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā |
tataścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhramabhañjanam || 22 ||
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca samapṛcchata vālmikim |
maunībhūtaḥ sa sasmāra tvāmeva jagadambikām || 23 ||
tadā cakāra siddhāntaṃ tvadvareṇa munīśvaraḥ |
sa prāpa nirmalaṃ jñānaṃ pramādadhvaṃsakāraṇam || 24 ||
purāṇa sūtraṃ śrutvā sa vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ |
tvāṃ siṣeve ca dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare || 25 ||
tadā tvatto varaṃ prāpya sa kavīndro babhūva ha |
tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇāni cakāra ha || 26 ||
yadā mahendre papraccha tattvajñānaṃ śivā śivam |
kṣaṇaṃ tvāmeva sañcintya tasyai jñānaṃ dadhau vibhuḥ || 27 ||
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendraśca bṛhaspatim |
divyaṃ varṣasahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare || 28 ||
tadā tvatto varaṃ prāpya divyaṃ varṣasahasrakam |
uvāca śabdaśāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram || 29 ||
adhyāpitāśca yaiḥ śiṣyāḥ yairadhītaṃ munīśvaraiḥ |
te ca tvāṃ parisañcintya pravartante sureśvari || 30 ||
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndramanumānavaiḥ |
daityendraiśca suraiścāpi brahmaviṣṇuśivādibhiḥ || 31 ||
jaḍībhūtaḥ sahasrāsyaḥ pañcavaktraścaturmukhaḥ |
yāṃ stotuṃ kimahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ || 32 ||
ityuktvā yājñavalkyaśca bhaktinamrātmakandharaḥ |
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ || 33 ||
tadā jyotissvarūpā sā tenādṛṣṭāpyuvāca tam |
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha || 34 ||
yājñavalkya kṛtaṃ vāṇīstotraṃ yaḥ saṃyataḥ paṭhet |
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspati samo bhavet || 35 ||
mahāmūrkhaśca durmedhā varṣamekaṃ ca yaḥ paṭhet |
sa paṇḍitaśca medhāvī sukaviśca bhaveddhruvam || 35 ||
iti śrī brahmavaivarte mahāpurāṇe prakṛti khaṇḍe nārada nārāyaṇa saṃvāde yājñavalkyokta vāṇī stavanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.