නාරායණ උවාච .
වාග්දේවතායාඃ ස්තවනං ශ්රූයතාං සර්වකාමදම් .
මහාමුනිර්යාජ්ඤවල්ක්යෝ යේන තුෂ්ටාව තාං පුරා .. 1 ..
ගුරුශාපාච්ච ස මුනිර්හතවිද්යෝ බභූව හ .
තදා ජගාම දුඃඛාර්තෝ රවිස්ථානං ච පුණ්යදම් .. 2 ..
සම්ප්රාප්යතපසා සූර්යං කෝණාර්කේ දෘෂ්ටිගෝචරේ .
තුෂ්ටාව සූර්යං ශෝකේන රුරෝද ච පුනඃ පුනඃ .. 3 ..
සූර්යස්තං පාඨයාමාස වේදවේදාඞ්ගමීශ්වරඃ .
උවාච ස්තුහි වාග්දේවීං භක්ත්යා ච ස්මෘතිහේතවේ .. 4 ..
තමිත්යුක්ත්වා දීනනාථෝ හ්යන්තර්ධානං ජගාම සඃ .
මුනිඃ ස්නාත්වා ච තුෂ්ටාව භක්තිනම්රාත්මකන්ධරඃ .. 5 ..
යාජ්ඤවල්ක්ය උවාච .
කෘපාං කුරු ජගන්මාතර්මාමේවං හතතේජසම් .
ගුරුශාපාත්ස්මෘතිභ්රෂ්ටං විද්යාහීනං ච දුඃඛිතම් .. 6 ..
ජ්ඤානං දේහි ස්මෘතිං දේහි විද්යාං විද්යාධිදේවතේ .
ප්රතිෂ්ඨාං කවිතාං දේහි ශක්තිං ශිෂ්යප්රබෝධිකාම් .. 7 ..
ග්රන්ථනිර්මිතිශක්තිං ච සච්ඡිෂ්යං සුප්රතිෂ්ඨිතම් .
ප්රතිභාං සත්සභායාං ච විචාරක්ෂමතාං ශුභාම් .. 8 ..
ලුප්තාං සර්වාං දෛවවශාන්නවං කුරු පුනඃ පුනඃ .
යථාඞ්කුරං ජනයති භගවාන්යෝගමායයා .. 9 ..
බ්රහ්මස්වරූපා පරමා ජ්යෝතිරූපා සනාතනී .
සර්වවිද්යාධිදේවී යා තස්යෛ වාණ්යෛ නමෝ නමඃ .. 10 ..
යයා විනා ජගත්සර්වං ශශ්වජ්ජීවන්මෘතං සදා .
ජ්ඤානාධිදේවී යා තස්යෛ සරස්වත්යෛ නමෝ නමඃ .. 11 ..
යයා විනා ජගත්සර්වං මූකමුන්මත්තවත්සදා .
වාගධිෂ්ඨාතෘදේවී යා තස්යෛ වාණ්යෛ නමෝ නමඃ .. 12 ..
හිමචන්දනකුන්දේන්දුකුමුදාම්භෝජසන්නිභා .
වර්ණාධිදේවී යා තස්යෛ චාක්ෂරායෛ නමෝ නමඃ .. 13 ..
විසර්ග බින්දුමාත්රාණාං යදධිෂ්ඨානමේව ච .
ඉත්ථං ත්වං ගීයසේ සද්භිර්භාරත්යෛ තේ නමෝ නමඃ .. 14 ..
යයා විනා(අ)ත්ර සඞ්ඛ්යාකෘත්සඞ්ඛ්යාං කර්තුං න ශක්නුතේ .
කාලසඞ්ඛ්යාස්වරූපා යා තස්යෛ දේව්යෛ නමෝ නමඃ .. 15 ..
ව්යාඛ්යාස්වරූපා යා දේවී ව්යාඛ්යාධිෂ්ඨාතෘදේවතා .
භ්රමසිද්ධාන්තරූපා යා තස්යෛ දේව්යෛ නමෝ නමඃ .. 16 ..
ස්මෘතිශක්තිර්ජ්ඤානශක්තිර්බුද්ධිශක්තිස්වරූපිණී .
ප්රතිභා කල්පනාශක්තිර්යා ච තස්යෛ නමෝ නමඃ .. 17 ..
සනත්කුමාරෝ බ්රහ්මාණං ජ්ඤානං පප්රච්ඡ යත්ර වෛ .
බභූව ජඩවත්සෝ(අ)පි සිද්ධාන්තං කර්තුමක්ෂමඃ .. 18 ..
තදාජගාම භගවානාත්මා ශ්රීකෘෂ්ණ ඊශ්වරඃ .
උවාච සත්තමං ස්තෝත්රං වාණ්යා ඉති විධිං තදා .. 19 ..
ස ච තුෂ්ටාව තාං බ්රහ්මා චාජ්ඤයා පරමාත්මනඃ .
චකාර තත්ප්රසාදේන තදා සිද්ධාන්තමුත්තමම් .. 20 ..
යදාප්යනන්තං පප්රච්ඡ ජ්ඤානමේකං වසුන්ධරා .
බභූව මූකවත්සෝ(අ)පි සිද්ධාන්තං කර්තුමක්ෂමඃ .. 21 ..
තදා ත්වාං ච ස තුෂ්ටාව සන්ත්රස්තඃ කශ්යපාජ්ඤයා .
තතශ්චකාර සිද්ධාන්තං නිර්මලං භ්රමභඤ්ජනම් .. 22 ..
ව්යාසඃ පුරාණසූත්රං ච සමපෘච්ඡත වාල්මිකිම් .
මෞනීභූතඃ ස සස්මාර ත්වාමේව ජගදම්බිකාම් .. 23 ..
තදා චකාර සිද්ධාන්තං ත්වද්වරේණ මුනීශ්වරඃ .
ස ප්රාප නිර්මලං ජ්ඤානං ප්රමාදධ්වංසකාරණම් .. 24 ..
පුරාණ සූත්රං ශ්රුත්වා ස ව්යාසඃ කෘෂ්ණකලෝද්භවඃ .
ත්වාං සිෂේවේ ච දධ්යෞ ච ශතවර්ෂං ච පුෂ්කරේ .. 25 ..
තදා ත්වත්තෝ වරං ප්රාප්ය ස කවීන්ද්රෝ බභූව හ .
තදා වේදවිභාගං ච පුරාණානි චකාර හ .. 26 ..
යදා මහේන්ද්රේ පප්රච්ඡ තත්ත්වජ්ඤානං ශිවා ශිවම් .
ක්ෂණං ත්වාමේව සඤ්චින්ත්ය තස්යෛ ජ්ඤානං දධෞ විභුඃ .. 27 ..
පප්රච්ඡ ශබ්දශාස්ත්රං ච මහේන්ද්රශ්ච බෘහස්පතිම් .
දිව්යං වර්ෂසහස්රං ච ස ත්වාං දධ්යෞ ච පුෂ්කරේ .. 28 ..
තදා ත්වත්තෝ වරං ප්රාප්ය දිව්යං වර්ෂසහස්රකම් .
උවාච ශබ්දශාස්ත්රං ච තදර්ථං ච සුරේශ්වරම් .. 29 ..
අධ්යාපිතාශ්ච යෛඃ ශිෂ්යාඃ යෛරධීතං මුනීශ්වරෛඃ .
තේ ච ත්වාං පරිසඤ්චින්ත්ය ප්රවර්තන්තේ සුරේශ්වරි .. 30 ..
ත්වං සංස්තුතා පූජිතා ච මුනීන්ද්රමනුමානවෛඃ .
දෛත්යේන්ද්රෛශ්ච සුරෛශ්චාපි බ්රහ්මවිෂ්ණුශිවාදිභිඃ .. 31 ..
ජඩීභූතඃ සහස්රාස්යඃ පඤ්චවක්ත්රශ්චතුර්මුඛඃ .
යාං ස්තෝතුං කිමහං ස්තෞමි තාමේකාස්යේන මානවඃ .. 32 ..
ඉත්යුක්ත්වා යාජ්ඤවල්ක්යශ්ච භක්තිනම්රාත්මකන්ධරඃ .
ප්රණනාම නිරාහාරෝ රුරෝද ච මුහුර්මුහුඃ .. 33 ..
තදා ජ්යෝතිස්ස්වරූපා සා තේනාදෘෂ්ටාප්යුවාච තම් .
සුකවීන්ද්රෝ භවේත්යුක්ත්වා වෛකුණ්ඨං ච ජගාම හ .. 34 ..
යාජ්ඤවල්ක්ය කෘතං වාණීස්තෝත්රං යඃ සංයතඃ පඨේත් .
ස කවීන්ද්රෝ මහාවාග්මී බෘහස්පති සමෝ භවේත් .. 35 ..
මහාමූර්ඛශ්ච දුර්මේධා වර්ෂමේකං ච යඃ පඨේත් .
ස පණ්ඩිතශ්ච මේධාවී සුකවිශ්ච භවේද්ධ්රුවම් .. 35 ..
ඉති ශ්රී බ්රහ්මවෛවර්තේ මහාපුරාණේ ප්රකෘති ඛණ්ඩේ නාරද නාරායණ සංවාදේ යාජ්ඤවල්ක්යෝක්ත වාණී ස්තවනං නාම පඤ්චමෝ(අ)ධ්යායඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
nārāyaṇa uvāca |
vāgdevatāyāḥ stavanaṃ śrūyatāṃ sarvakāmadam |
mahāmuniryājñavalkyo yena tuṣṭāva tāṃ purā || 1 ||
guruśāpācca sa munirhatavidyo babhūva ha |
tadā jagāma duḥkhārto ravisthānaṃ ca puṇyadam || 2 ||
samprāpyatapasā sūryaṃ koṇārke dṛṣṭigocare |
tuṣṭāva sūryaṃ śokena ruroda ca punaḥ punaḥ || 3 ||
sūryastaṃ pāṭhayāmāsa vedavedāṅgamīśvaraḥ |
uvāca stuhi vāgdevīṃ bhaktyā ca smṛtihetave || 4 ||
tamityuktvā dīnanātho hyantardhānaṃ jagāma saḥ |
muniḥ snātvā ca tuṣṭāva bhaktinamrātmakandharaḥ || 5 ||
yājñavalkya uvāca |
kṛpāṃ kuru jaganmātarmāmevaṃ hatatejasam |
guruśāpātsmṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam || 6 ||
jñānaṃ dehi smṛtiṃ dehi vidyāṃ vidyādhidevate |
pratiṣṭhāṃ kavitāṃ dehi śaktiṃ śiṣyaprabodhikām || 7 ||
granthanirmitiśaktiṃ ca sacchiṣyaṃ supratiṣṭhitam |
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām || 8 ||
luptāṃ sarvāṃ daivavaśānnavaṃ kuru punaḥ punaḥ |
yathāṅkuraṃ janayati bhagavānyogamāyayā || 9 ||
brahmasvarūpā paramā jyotirūpā sanātanī |
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ || 10 ||
yayā vinā jagatsarvaṃ śaśvajjīvanmṛtaṃ sadā |
jñānādhidevī yā tasyai sarasvatyai namo namaḥ || 11 ||
yayā vinā jagatsarvaṃ mūkamunmattavatsadā |
vāgadhiṣṭhātṛdevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ || 12 ||
himacandanakundendukumudāmbhojasannibhā |
varṇādhidevī yā tasyai cākṣarāyai namo namaḥ || 13 ||
visarga bindumātrāṇāṃ yadadhiṣṭhānameva ca |
itthaṃ tvaṃ gīyase sadbhirbhāratyai te namo namaḥ || 14 ||
yayā vinā'tra saṅkhyākṛtsaṅkhyāṃ kartuṃ na śaknute |
kālasaṅkhyāsvarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 15 ||
vyākhyāsvarūpā yā devī vyākhyādhiṣṭhātṛdevatā |
bhramasiddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 16 ||
smṛtiśaktirjñānaśaktirbuddhiśaktisvarūpiṇī |
pratibhā kalpanāśaktiryā ca tasyai namo namaḥ || 17 ||
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai |
babhūva jaḍavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ || 18 ||
tadājagāma bhagavānātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ |
uvāca sattamaṃ stotraṃ vāṇyā iti vidhiṃ tadā || 19 ||
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ |
cakāra tatprasādena tadā siddhāntamuttamam || 20 ||
yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā |
babhūva mūkavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ || 21 ||
tadā tvāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā |
tataścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhramabhañjanam || 22 ||
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca samapṛcchata vālmikim |
maunībhūtaḥ sa sasmāra tvāmeva jagadambikām || 23 ||
tadā cakāra siddhāntaṃ tvadvareṇa munīśvaraḥ |
sa prāpa nirmalaṃ jñānaṃ pramādadhvaṃsakāraṇam || 24 ||
purāṇa sūtraṃ śrutvā sa vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ |
tvāṃ siṣeve ca dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare || 25 ||
tadā tvatto varaṃ prāpya sa kavīndro babhūva ha |
tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇāni cakāra ha || 26 ||
yadā mahendre papraccha tattvajñānaṃ śivā śivam |
kṣaṇaṃ tvāmeva sañcintya tasyai jñānaṃ dadhau vibhuḥ || 27 ||
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendraśca bṛhaspatim |
divyaṃ varṣasahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare || 28 ||
tadā tvatto varaṃ prāpya divyaṃ varṣasahasrakam |
uvāca śabdaśāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram || 29 ||
adhyāpitāśca yaiḥ śiṣyāḥ yairadhītaṃ munīśvaraiḥ |
te ca tvāṃ parisañcintya pravartante sureśvari || 30 ||
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndramanumānavaiḥ |
daityendraiśca suraiścāpi brahmaviṣṇuśivādibhiḥ || 31 ||
jaḍībhūtaḥ sahasrāsyaḥ pañcavaktraścaturmukhaḥ |
yāṃ stotuṃ kimahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ || 32 ||
ityuktvā yājñavalkyaśca bhaktinamrātmakandharaḥ |
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ || 33 ||
tadā jyotissvarūpā sā tenādṛṣṭāpyuvāca tam |
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha || 34 ||
yājñavalkya kṛtaṃ vāṇīstotraṃ yaḥ saṃyataḥ paṭhet |
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspati samo bhavet || 35 ||
mahāmūrkhaśca durmedhā varṣamekaṃ ca yaḥ paṭhet |
sa paṇḍitaśca medhāvī sukaviśca bhaveddhruvam || 35 ||
iti śrī brahmavaivarte mahāpurāṇe prakṛti khaṇḍe nārada nārāyaṇa saṃvāde yājñavalkyokta vāṇī stavanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
नारायण उवाच ।
वाग्देवतायाः स्तवनं श्रूयतां सर्वकामदम् ।
महामुनिर्याज्ञवल्क्यो येन तुष्टाव तां पुरा ॥ 1 ॥
गुरुशापाच्च स मुनिर्हतविद्यो बभूव ह ।
तदा जगाम दुःखार्तो रविस्थानं च पुण्यदम् ॥ 2 ॥
सम्प्राप्यतपसा सूर्यं कोणार्के दृष्टिगोचरे ।
तुष्टाव सूर्यं शोकेन रुरोद च पुनः पुनः ॥ 3 ॥
सूर्यस्तं पाठयामास वेदवेदाङ्गमीश्वरः ।
उवाच स्तुहि वाग्देवीं भक्त्या च स्मृतिहेतवे ॥ 4 ॥
तमित्युक्त्वा दीननाथो ह्यन्तर्धानं जगाम सः ।
मुनिः स्नात्वा च तुष्टाव भक्तिनम्रात्मकन्धरः ॥ 5 ॥
याज्ञवल्क्य उवाच ।
कृपां कुरु जगन्मातर्मामेवं हततेजसम् ।
गुरुशापात्स्मृतिभ्रष्टं विद्याहीनं च दुःखितम् ॥ 6 ॥
ज्ञानं देहि स्मृतिं देहि विद्यां विद्याधिदेवते ।
प्रतिष्ठां कवितां देहि शक्तिं शिष्यप्रबोधिकाम् ॥ 7 ॥
ग्रन्थनिर्मितिशक्तिं च सच्छिष्यं सुप्रतिष्ठितम् ।
प्रतिभां सत्सभायां च विचारक्षमतां शुभाम् ॥ 8 ॥
लुप्तां सर्वां दैववशान्नवं कुरु पुनः पुनः ।
यथाङ्कुरं जनयति भगवान्योगमायया ॥ 9 ॥
ब्रह्मस्वरूपा परमा ज्योतिरूपा सनातनी ।
सर्वविद्याधिदेवी या तस्यै वाण्यै नमो नमः ॥ 10 ॥
यया विना जगत्सर्वं शश्वज्जीवन्मृतं सदा ।
ज्ञानाधिदेवी या तस्यै सरस्वत्यै नमो नमः ॥ 11 ॥
यया विना जगत्सर्वं मूकमुन्मत्तवत्सदा ।
वागधिष्ठातृदेवी या तस्यै वाण्यै नमो नमः ॥ 12 ॥
हिमचन्दनकुन्देन्दुकुमुदाम्भोजसन्निभा ।
वर्णाधिदेवी या तस्यै चाक्षरायै नमो नमः ॥ 13 ॥
विसर्ग बिन्दुमात्राणां यदधिष्ठानमेव च ।
इत्थं त्वं गीयसे सद्भिर्भारत्यै ते नमो नमः ॥ 14 ॥
यया विनाऽत्र सङ्ख्याकृत्सङ्ख्यां कर्तुं न शक्नुते ।
कालसङ्ख्यास्वरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः ॥ 15 ॥
व्याख्यास्वरूपा या देवी व्याख्याधिष्ठातृदेवता ।
भ्रमसिद्धान्तरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः ॥ 16 ॥
स्मृतिशक्तिर्ज्ञानशक्तिर्बुद्धिशक्तिस्वरूपिणी ।
प्रतिभा कल्पनाशक्तिर्या च तस्यै नमो नमः ॥ 17 ॥
सनत्कुमारो ब्रह्माणं ज्ञानं पप्रच्छ यत्र वै ।
बभूव जडवत्सोऽपि सिद्धान्तं कर्तुमक्षमः ॥ 18 ॥
तदाजगाम भगवानात्मा श्रीकृष्ण ईश्वरः ।
उवाच सत्तमं स्तोत्रं वाण्या इति विधिं तदा ॥ 19 ॥
स च तुष्टाव तां ब्रह्मा चाज्ञया परमात्मनः ।
चकार तत्प्रसादेन तदा सिद्धान्तमुत्तमम् ॥ 20 ॥
यदाप्यनन्तं पप्रच्छ ज्ञानमेकं वसुन्धरा ।
बभूव मूकवत्सोऽपि सिद्धान्तं कर्तुमक्षमः ॥ 21 ॥
तदा त्वां च स तुष्टाव सन्त्रस्तः कश्यपाज्ञया ।
ततश्चकार सिद्धान्तं निर्मलं भ्रमभञ्जनम् ॥ 22 ॥
व्यासः पुराणसूत्रं च समपृच्छत वाल्मिकिम् ।
मौनीभूतः स सस्मार त्वामेव जगदम्बिकाम् ॥ 23 ॥
तदा चकार सिद्धान्तं त्वद्वरेण मुनीश्वरः ।
स प्राप निर्मलं ज्ञानं प्रमादध्वंसकारणम् ॥ 24 ॥
पुराण सूत्रं श्रुत्वा स व्यासः कृष्णकलोद्भवः ।
त्वां सिषेवे च दध्यौ च शतवर्षं च पुष्करे ॥ 25 ॥
तदा त्वत्तो वरं प्राप्य स कवीन्द्रो बभूव ह ।
तदा वेदविभागं च पुराणानि चकार ह ॥ 26 ॥
यदा महेन्द्रे पप्रच्छ तत्त्वज्ञानं शिवा शिवम् ।
क्षणं त्वामेव सञ्चिन्त्य तस्यै ज्ञानं दधौ विभुः ॥ 27 ॥
पप्रच्छ शब्दशास्त्रं च महेन्द्रश्च बृहस्पतिम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं च स त्वां दध्यौ च पुष्करे ॥ 28 ॥
तदा त्वत्तो वरं प्राप्य दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।
उवाच शब्दशास्त्रं च तदर्थं च सुरेश्वरम् ॥ 29 ॥
अध्यापिताश्च यैः शिष्याः यैरधीतं मुनीश्वरैः ।
ते च त्वां परिसञ्चिन्त्य प्रवर्तन्ते सुरेश्वरि ॥ 30 ॥
त्वं संस्तुता पूजिता च मुनीन्द्रमनुमानवैः ।
दैत्येन्द्रैश्च सुरैश्चापि ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः ॥ 31 ॥
जडीभूतः सहस्रास्यः पञ्चवक्त्रश्चतुर्मुखः ।
यां स्तोतुं किमहं स्तौमि तामेकास्येन मानवः ॥ 32 ॥
इत्युक्त्वा याज्ञवल्क्यश्च भक्तिनम्रात्मकन्धरः ।
प्रणनाम निराहारो रुरोद च मुहुर्मुहुः ॥ 33 ॥
तदा ज्योतिस्स्वरूपा सा तेनादृष्टाप्युवाच तम् ।
सुकवीन्द्रो भवेत्युक्त्वा वैकुण्ठं च जगाम ह ॥ 34 ॥
याज्ञवल्क्य कृतं वाणीस्तोत्रं यः संयतः पठेत् ।
स कवीन्द्रो महावाग्मी बृहस्पति समो भवेत् ॥ 35 ॥
महामूर्खश्च दुर्मेधा वर्षमेकं च यः पठेत् ।
स पण्डितश्च मेधावी सुकविश्च भवेद्ध्रुवम् ॥ 35 ॥
इति श्री ब्रह्मवैवर्ते महापुराणे प्रकृति खण्डे नारद नारायण संवादे याज्ञवल्क्योक्त वाणी स्तवनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥
nārāyaṇa uvāca |
vāgdevatāyāḥ stavanaṃ śrūyatāṃ sarvakāmadam |
mahāmuniryājñavalkyo yena tuṣṭāva tāṃ purā || 1 ||
guruśāpācca sa munirhatavidyo babhūva ha |
tadā jagāma duḥkhārto ravisthānaṃ ca puṇyadam || 2 ||
samprāpyatapasā sūryaṃ koṇārke dṛṣṭigocare |
tuṣṭāva sūryaṃ śokena ruroda ca punaḥ punaḥ || 3 ||
sūryastaṃ pāṭhayāmāsa vedavedāṅgamīśvaraḥ |
uvāca stuhi vāgdevīṃ bhaktyā ca smṛtihetave || 4 ||
tamityuktvā dīnanātho hyantardhānaṃ jagāma saḥ |
muniḥ snātvā ca tuṣṭāva bhaktinamrātmakandharaḥ || 5 ||
yājñavalkya uvāca |
kṛpāṃ kuru jaganmātarmāmevaṃ hatatejasam |
guruśāpātsmṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam || 6 ||
jñānaṃ dehi smṛtiṃ dehi vidyāṃ vidyādhidevate |
pratiṣṭhāṃ kavitāṃ dehi śaktiṃ śiṣyaprabodhikām || 7 ||
granthanirmitiśaktiṃ ca sacchiṣyaṃ supratiṣṭhitam |
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām || 8 ||
luptāṃ sarvāṃ daivavaśānnavaṃ kuru punaḥ punaḥ |
yathāṅkuraṃ janayati bhagavānyogamāyayā || 9 ||
brahmasvarūpā paramā jyotirūpā sanātanī |
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ || 10 ||
yayā vinā jagatsarvaṃ śaśvajjīvanmṛtaṃ sadā |
jñānādhidevī yā tasyai sarasvatyai namo namaḥ || 11 ||
yayā vinā jagatsarvaṃ mūkamunmattavatsadā |
vāgadhiṣṭhātṛdevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ || 12 ||
himacandanakundendukumudāmbhojasannibhā |
varṇādhidevī yā tasyai cākṣarāyai namo namaḥ || 13 ||
visarga bindumātrāṇāṃ yadadhiṣṭhānameva ca |
itthaṃ tvaṃ gīyase sadbhirbhāratyai te namo namaḥ || 14 ||
yayā vinā'tra saṅkhyākṛtsaṅkhyāṃ kartuṃ na śaknute |
kālasaṅkhyāsvarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 15 ||
vyākhyāsvarūpā yā devī vyākhyādhiṣṭhātṛdevatā |
bhramasiddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 16 ||
smṛtiśaktirjñānaśaktirbuddhiśaktisvarūpiṇī |
pratibhā kalpanāśaktiryā ca tasyai namo namaḥ || 17 ||
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai |
babhūva jaḍavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ || 18 ||
tadājagāma bhagavānātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ |
uvāca sattamaṃ stotraṃ vāṇyā iti vidhiṃ tadā || 19 ||
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ |
cakāra tatprasādena tadā siddhāntamuttamam || 20 ||
yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā |
babhūva mūkavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ || 21 ||
tadā tvāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā |
tataścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhramabhañjanam || 22 ||
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca samapṛcchata vālmikim |
maunībhūtaḥ sa sasmāra tvāmeva jagadambikām || 23 ||
tadā cakāra siddhāntaṃ tvadvareṇa munīśvaraḥ |
sa prāpa nirmalaṃ jñānaṃ pramādadhvaṃsakāraṇam || 24 ||
purāṇa sūtraṃ śrutvā sa vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ |
tvāṃ siṣeve ca dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare || 25 ||
tadā tvatto varaṃ prāpya sa kavīndro babhūva ha |
tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇāni cakāra ha || 26 ||
yadā mahendre papraccha tattvajñānaṃ śivā śivam |
kṣaṇaṃ tvāmeva sañcintya tasyai jñānaṃ dadhau vibhuḥ || 27 ||
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendraśca bṛhaspatim |
divyaṃ varṣasahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare || 28 ||
tadā tvatto varaṃ prāpya divyaṃ varṣasahasrakam |
uvāca śabdaśāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram || 29 ||
adhyāpitāśca yaiḥ śiṣyāḥ yairadhītaṃ munīśvaraiḥ |
te ca tvāṃ parisañcintya pravartante sureśvari || 30 ||
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndramanumānavaiḥ |
daityendraiśca suraiścāpi brahmaviṣṇuśivādibhiḥ || 31 ||
jaḍībhūtaḥ sahasrāsyaḥ pañcavaktraścaturmukhaḥ |
yāṃ stotuṃ kimahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ || 32 ||
ityuktvā yājñavalkyaśca bhaktinamrātmakandharaḥ |
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ || 33 ||
tadā jyotissvarūpā sā tenādṛṣṭāpyuvāca tam |
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha || 34 ||
yājñavalkya kṛtaṃ vāṇīstotraṃ yaḥ saṃyataḥ paṭhet |
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspati samo bhavet || 35 ||
mahāmūrkhaśca durmedhā varṣamekaṃ ca yaḥ paṭhet |
sa paṇḍitaśca medhāvī sukaviśca bhaveddhruvam || 35 ||
iti śrī brahmavaivarte mahāpurāṇe prakṛti khaṇḍe nārada nārāyaṇa saṃvāde yājñavalkyokta vāṇī stavanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.