க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்ப்ரதமகாண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்நஃ - அக்நிஷ்டோமே பஶுஃ
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
தே॒வஸ்ய॑ த்வா ஸவி॒துஃ ப்ர॑ஸ॒வே᳚-ऽஶ்விநோ᳚-ர்பா॒ஹுப்யா᳚-ம்பூ॒ஷ்ணோ ஹஸ்தா᳚ப்யா॒மா த॒தே-ऽப்ரி॑ரஸி॒ நாரி॑ரஸி॒ பரி॑லிகித॒க்ம்॒ ரக்ஷஃ॒ பரி॑லிகிதா॒ அரா॑தய இ॒தம॒ஹக்ம் ரக்ஷ॑ஸோ க்ரீ॒வா அபி॑ க்ரு'ந்தாமி॒ யோ᳚-ऽஸ்மா-ந்த்வேஷ்டி॒ ய-ஞ்ச॑ வ॒ய-ந்த்வி॒ஷ்ம இ॒தம॑ஸ்ய க்ரீ॒வா அபி॑ க்ரு'ந்தாமி தி॒வே த்வா॒-ऽந்தரி॑க்ஷாய த்வா ப்ரு'தி॒வ்யை த்வா॒ ஶுந்த॑தாம்-லோँ॒கஃ பி॑த்ரு'॒ஷத॑நோ॒ யவோ॑-ऽஸி ய॒வயா॒ஸ்ம-த்த்வேஷோ॑ [ய॒வயா॒ஸ்ம-த்த்வேஷஃ॑, ய॒வயாரா॑தீஃ] 1
ய॒வயாரா॑தீஃ பித்ரு'॒ணாக்ம் ஸத॑நம॒ஸ்யுத்திவக்க்॑ ஸ்தபா॒நா-ऽந்தரி॑க்ஷ-ம்ப்ரு'ண ப்ரு'தி॒வீ-ந்த்ரு'க்ம்॑ஹ த்யுதா॒நஸ்த்வா॑ மாரு॒தோ மி॑நோது மி॒த்ராவரு॑ணயோ-ர்த்ரு॒வேண॒ தர்ம॑ணா ப்ரஹ்ம॒வநி॑-ந்த்வா க்ஷத்ர॒வநிக்ம்॑ ஸுப்ரஜா॒வநிக்ம்॑ ராயஸ்போஷ॒வநி॒-ம்பர்யூ॑ஹாமி॒ ப்ரஹ்ம॑ த்ரு'க்ம்ஹ க்ஷ॒த்ர-ந்த்ரு'க்ம்॑ஹ ப்ர॒ஜா-ந்த்ரு'க்ம்॑ஹ ரா॒யஸ்போஷ॑-ந்த்ரு'க்ம்ஹ க்ரு'॒தேந॑ த்யாவாப்ரு'திவீ॒ ஆ ப்ரு'॑ணேதா॒மிந்த்ர॑ஸ்ய॒ ஸதோ॑-ऽஸி விஶ்வஜ॒நஸ்ய॑ சா॒யா பரி॑ த்வா கிர்வணோ॒ கிர॑ இ॒மா ப॑வந்து வி॒ஶ்வதோ॑ வ்ரு'॒த்தாயு॒மநு॒ வ்ரு'த்த॑யோ॒ ஜுஷ்டா॑ பவந்து॒ ஜுஷ்ட॑ய॒ இந்த்ர॑ஸ்ய॒ ஸ்யூர॒ஸீந்த்ர॑ஸ்ய த்ரு॒வம॑ஸ்யை॒ந்த்ரம॒ஸீந்த்ரா॑ய த்வா ॥ 2 ॥
(த்வேஷ॑ - இ॒மா - அ॒ஷ்டாத॑ஶ ச ) (அ. 1)
ர॒க்ஷோ॒ஹணோ॑ வலக॒ஹநோ॑ வைஷ்ண॒வா-ந்க॑நாமீ॒தம॒ஹ-ந்தம்-வँ॑ல॒கமுத்வ॑பாமி॒ ய-ந்நஃ॑ ஸமா॒நோ யமஸ॑மாநோ நிச॒காநே॒தமே॑ந॒மத॑ர-ங்கரோமி॒ யோ நஃ॑ ஸமா॒நோ யோ-ऽஸ॑மாநோ-ऽராதீ॒யதி॑ காய॒த்ரேண॒ சந்த॒ஸா-ऽவ॑பாடோ வல॒கஃ கிமத்ர॑ ப॒த்ர-ந்தந்நௌ॑ ஸ॒ஹ வி॒ராட॑ஸி ஸபத்ந॒ஹா ஸ॒ம்ராட॑ஸி ப்ராத்ரு'வ்ய॒ஹா ஸ்வ॒ராட॑ஸ்யபிமாதி॒ஹா வி॑ஶ்வா॒ராட॑ஸி॒ விஶ்வா॑ஸா-ந்நா॒ஷ்ட்ராணாக்ம்॑ ஹ॒ந்தா [ஹ॒ந்தா, ர॒க்ஷோ॒ஹணோ॑] 3
ர॑க்ஷோ॒ஹணோ॑ வலக॒ஹநஃ॒ ப்ரோக்ஷா॑மி வைஷ்ண॒வா-ந்ர॑க்ஷோ॒ஹணோ॑ வலக॒ஹநோ-ऽவ॑ நயாமி வைஷ்ண॒வாந் யவோ॑-ऽஸி ய॒வயா॒ஸ்ம-த்த்வேஷோ॑ ய॒வயாரா॑தீ ரக்ஷோ॒ஹணோ॑ வலக॒ஹநோ-ऽவ॑ ஸ்த்ரு'ணாமி வைஷ்ண॒வா-ந்ர॑க்ஷோ॒ஹணோ॑ வலக॒ஹநோ॒-ऽபி ஜு॑ஹோமி வைஷ்ண॒வா-ந்ர॑க்ஷோ॒ஹணௌ॑ வலக॒ஹநா॒வுப॑ ததாமி வைஷ்ண॒வீ ர॑க்ஷோ॒ஹணௌ॑ வலக॒ஹநௌ॒ பர்யூ॑ஹாமி வைஷ்ண॒வீ ர॑க்ஷோ॒ஹணௌ॑ வலக॒ஹநௌ॒ பரி॑ ஸ்த்ரு'ணாமி வைஷ்ண॒வீ ர॑க்ஷோ॒ஹணௌ॑ வலக॒ஹநௌ॑ வைஷ்ண॒வீ ப்ரு'॒ஹந்ந॑ஸி ப்ரு'॒ஹத்க்ரா॑வா ப்ரு'ஹ॒தீமிந்த்ரா॑ய॒ வாசம்॑-வँத ॥ 4 ॥
( ஹ॒ந்தே-ந்த்ரா॑ய॒ த்வே ச॑ ) (அ. 2)
வி॒பூர॑ஸி ப்ர॒வாஹ॑ணோ॒ வஹ்நி॑ரஸி ஹவ்ய॒வாஹ॑ந-ஶ்ஶ்வா॒த்ரோ॑-ऽஸி॒ ப்ரசே॑தாஸ்து॒தோ॑-ऽஸி வி॒ஶ்வவே॑தா உ॒ஶிக॑ஸி க॒விரங்கா॑ரிரஸி॒ பம்பா॑ரிரவ॒ஸ்யுர॑ஸி॒ துவ॑ஸ்வாஞ்சு॒ந்த்யூர॑ஸி மார்ஜா॒லீயஃ॑ ஸ॒ம்ராட॑ஸி க்ரு'॒ஶாநுஃ॑ பரி॒ஷத்யோ॑-ऽஸி॒ பவ॑மாநஃ ப்ர॒தக்வா॑-ऽஸி॒ நப॑ஸ்வா॒நஸ॑ம்ம்ரு'ஷ்டோ-ऽஸி ஹவ்ய॒ஸூத॑ ரு'॒ததா॑மா-ऽஸி॒ ஸுவர்ஜ்யோதி॒-ர்ப்ரஹ்ம॑ஜ்யோதிரஸி॒ ஸுவ॑ர்தாமா॒-ऽஜோ᳚ ऽஸ்யேக॑பா॒தஹி॑ரஸி பு॒த்த்நியோ॒ ரௌத்ரே॒ணாநீ॑கேந பா॒ஹி மா᳚-ऽக்நே பிப்ரு'॒ஹி மா॒ மா மா॑ ஹிக்ம்ஸீஃ ॥ 5 ॥
(அநீ॑கேநா॒-ஷ்டௌ ச॑) (அ. 3)
த்வக்ம் ஸோ॑ம தநூ॒க்ரு'த்ப்யோ॒ த்வேஷோ᳚ப்யோ॒-ऽந்யக்ரு'॑தேப்ய உ॒ரு ய॒ந்தா-ऽஸி॒ வரூ॑த॒க்க்॒ ஸ்வாஹா॑ ஜுஷா॒ணோ அ॒ப்துராஜ்ய॑ஸ்ய வேது॒ ஸ்வாஹா॒-ऽயந்நோ॑ அ॒க்நிர்வரி॑வஃ க்ரு'ணோத்வ॒ய-ம்ம்ரு'தஃ॑ பு॒ர ஏ॑து ப்ரபி॒ந்தந்ந் । அ॒யக்ம் ஶத்ரூ᳚ஞ்ஜயது॒ ஜர்ஹ்ரு'॑ஷாணோ॒-ऽயம்-வாँஜ॑-ஞ்ஜயது॒ வாஜ॑ஸாதௌ । உ॒ரு வி॑ஷ்ணோ॒ வி க்ர॑மஸ்வோ॒ரு க்ஷயா॑ய நஃ க்ரு'தி । க்ரு'॒த-ங்க்ரு'॑தயோநே பிப॒ ப்ரப்ர॑ ய॒ஜ்ஞப॑தி-ந்திர । ஸோமோ॑ ஜிகாதி காது॒வி- [காது॒வித், தே॒வாநா॑மேதி] 6
த்தே॒வாநா॑மேதி நிஷ்க்ரு'॒தம்ரு'॒தஸ்ய॒ யோநி॑மா॒ஸத॒மதி॑த்யா॒-ஸ்ஸதோ॒-ऽஸ்யதி॑த்யா॒-ஸ்ஸத॒ ஆ ஸீ॑தை॒ஷ வோ॑ தேவ ஸவித॒-ஸ்ஸோம॒ஸ்தக்ம் ர॑க்ஷத்த்வ॒-ம்மா வோ॑ தபதே॒தத்த்வக்ம் ஸோ॑ம தே॒வோ தே॒வாநுபா॑கா இ॒தம॒ஹ-ம்ம॑நு॒ஷ்யோ॑ மநு॒ஷ்யா᳚ந்-த்ஸ॒ஹ ப்ர॒ஜயா॑ ஸ॒ஹ ரா॒யஸ்போஷே॑ண॒ நமோ॑ தே॒வேப்யஃ॑ ஸ்வ॒தா பி॒த்ரு'ப்ய॑ இ॒தம॒ஹ-ந்நிர்வரு॑ணஸ்ய॒ பாஶா॒-த்ஸுவ॑ர॒பி [ ] 7
வி க்யே॑ஷம்-வைँஶ்வாந॒ர-ஞ்ஜ்யோதி॒ரக்நே᳚ வ்ரதபதே॒ த்வம்-வ்ரँ॒தாநாம்᳚-வ்ரँ॒தப॑திரஸி॒ யா மம॑ த॒நூஸ்த்வய்யபூ॑தி॒யக்ம் ஸா மயி॒ யா தவ॑ த॒நூ-ர்மய்யபூ॑தே॒ஷா ஸா த்வயி॑ யதாய॒த-ந்நௌ᳚ வ்ரதபதே வ்ர॒திநோ᳚-ர்வ்ர॒தாநி॑ ॥ 8 ॥
(கா॒து॒வித॒-ப்யே-க॑த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 4)
அத்ய॒ந்யாநகா॒-ந்நாந்யாநுபா॑காம॒ர்வாக்த்வா॒ பரை॑ரவித-ம்ப॒ரோ-ऽவ॑ரை॒ஸ்த-ந்த்வா॑ ஜுஷே வைஷ்ண॒வ-ந்தே॑வய॒ஜ்யாயை॑ தே॒வஸ்த்வா॑ ஸவி॒தா மத்த்வா॑-ऽந॒க்த்வோஷ॑தே॒ த்ராய॑ஸ்வைந॒க்க்॒ ஸ்வதி॑தே॒ மைநக்ம்॑ ஹிக்ம்ஸீ॒-ர்திவ॒மக்ரே॑ண॒ மா லே॑கீர॒ந்தரி॑க்ஷ॒-ம்மத்த்யே॑ந॒ மா ஹிக்ம்॑ஸீஃ ப்ரு'தி॒வ்யா ஸ-ம்ப॑வ॒ வந॑ஸ்பதே ஶ॒தவ॑ல்ஶோ॒ வி ரோ॑ஹ ஸ॒ஹஸ்ர॑வல்ஶா॒ வி வ॒யக்ம் ரு॑ஹேம॒ ய-ந்த்வா॒-ऽயக்க் ஸ்வதி॑தி॒ஸ்தேதி॑ஜாநஃ ப்ரணி॒நாய॑ மஹ॒தே ஸௌப॑கா॒யாச்சி॑ந்நோ॒ ராயஃ॑ ஸு॒வீரஃ॑ ॥ 9 ॥
(யம்-தஶ॑ ச) (அ. 5)
ப்ரு'॒தி॒வ்யை த்வா॒ந்தரி॑க்ஷாய த்வா தி॒வே த்வா॒ ஶுந்த॑தாம்-லோँ॒கஃ பி॑த்ரு'॒ஷத॑நோ॒ யவோ॑-ऽஸி ய॒வயா॒ஸ்ம-த்த்வேஷோ॑ ய॒வயாரா॑தீஃ பித்ரு'॒ணாக்ம் ஸத॑நமஸி ஸ்வாவே॒ஶோ᳚-ऽஸ்யக்ரே॒கா நே॑த்ரு'॒ணாம்-வँந॒ஸ்பதி॒ரதி॑ த்வா ஸ்தாஸ்யதி॒ தஸ்ய॑ வித்தா-த்தே॒வஸ்த்வா॑ ஸவி॒தா மத்த்வா॑-ऽநக்து ஸுபிப்ப॒லாப்ய॒-ஸ்த்வௌஷ॑தீப்ய॒ உத்திவக்க்॑ ஸ்தபா॒நா-ऽந்தரி॑க்ஷ-ம்ப்ரு'ண ப்ரு'தி॒வீமுப॑ரேண த்ரு'க்ம்ஹ॒ தே தே॒ தாமா᳚ந்யுஶ்மஸீ [தாமா᳚ந்யுஶ்மஸி, க॒மத்த்யே॒ காவோ॒] 10
க॒மத்த்யே॒ காவோ॒ யத்ர॒ பூரி॑ஶ்ரு'ங்கா அ॒யாஸஃ॑ । அத்ராஹ॒ தது॑ருகா॒யஸ்ய॒ விஷ்ணோஃ᳚ ப॒ரம-ம்ப॒தமவ॑ பாதி॒ பூரேஃ᳚ ॥ விஷ்ணோஃ॒ கர்மா॑ணி பஶ்யத॒ யதோ᳚ வ்ர॒தாநி॑ பஸ்ப॒ஶே । இந்த்ர॑ஸ்ய॒ யுஜ்ய॒-ஸ்ஸகா᳚ ॥ த-த்விஷ்ணோஃ᳚ பர॒ம-ம்ப॒தக்ம் ஸதா॑ பஶ்யந்தி ஸூ॒ரயஃ॑ । தி॒வீவ॒ சக்ஷு॒ராத॑தம் ॥ ப்ர॒ஹ்ம॒வநி॑-ந்த்வா க்ஷத்ர॒வநிக்ம்॑ ஸுப்ரஜா॒வநிக்ம்॑ ராயஸ்போஷ॒வநி॒-ம்பர்யூ॑ஹாமி॒ ப்ரஹ்ம॑ த்ரு'க்ம்ஹ க்ஷ॒த்ர-ந்த்ரு'க்ம்॑ஹ ப்ர॒ஜா-ந்த்ரு'க்ம்॑ஹ ரா॒யஸ்போஷ॑-ந்த்ரு'க்ம்ஹ பரி॒வீர॑ஸி॒ பரி॑ த்வா॒ தைவீ॒ர்விஶோ᳚ வ்யயந்தா॒-ம்பரீ॒மக்ம் ரா॒யஸ்போஷோ॒ யஜ॑மாந-ம்மநு॒ஷ்யா॑ அ॒ந்தரி॑க்ஷஸ்ய த்வா॒ ஸாநா॒வவ॑ கூஹாமி ॥ 11 ॥
(உ॒ஶ்ம॒ஸீ॒-போஷ॒மே-கா॒ந்நவிக்ம்॑ஶ॒திஶ்ச॑) (அ. 6)
இ॒ஷே த்வோ॑ப॒வீர॒ஸ்யுபோ॑ தே॒வா-ந்தைவீ॒-ர்விஶஃ॒ ப்ராகு॒-ர்வஹ்நீ॑ரு॒ஶிஜோ॒ ப்ரு'ஹ॑ஸ்பதே தா॒ரயா॒ வஸூ॑நி ஹ॒வ்யா தே᳚ ஸ்வதந்தா॒-ந்தேவ॑ த்வஷ்ட॒ர்வஸு॑ ரண்வ॒ ரேவ॑தீ॒ ரம॑த்த்வ-ம॒க்நே-ர்ஜ॒நித்ர॑மஸி॒ வ்ரு'ஷ॑ணௌ ஸ்த உ॒ர்வஶ்ய॑ஸ்யா॒யுர॑ஸி புரூ॒ரவா॑ க்ரு'॒தேநா॒க்தே வ்ரு'ஷ॑ண-ந்ததாதா-ங்காய॒த்ர-ஞ்சந்தோ-ऽநு॒ ப்ர ஜா॑யஸ்வ॒ த்ரைஷ்டு॑ப॒-ஞ்ஜாக॑த॒-ஞ்சந்தோ-ऽநு॒ ப்ர ஜா॑யஸ்வ॒ பவ॑த- [பவ॑தம், ந॒-ஸ்ஸம॑நஸௌ॒] 12
ந்ந॒-ஸ்ஸம॑நஸௌ॒ ஸமோ॑கஸாவரே॒பஸௌ᳚ । மா ய॒ஜ்ஞக்ம் ஹிக்ம்॑ஸிஷ்ட॒-ம்மா ய॒ஜ்ஞப॑தி-ஞ்ஜாதவேதஸௌ ஶி॒வௌ ப॑வதம॒த்ய நஃ॑ ॥ அ॒க்நாவ॒க்நிஶ்ச॑ரதி॒ ப்ரவி॑ஷ்ட॒ ரு'ஷீ॑ணா-ம்பு॒த்ரோ அ॑திரா॒ஜ ஏ॒ஷஃ । ஸ்வா॒ஹா॒க்ரு'த்ய॒ ப்ரஹ்ம॑ணா தே ஜுஹோமி॒ மா தே॒வாநா᳚-ம்மிது॒யா க॑ர்பாக॒தேய᳚ம் ॥ 13 ॥
(பவ॑த॒-மேக॑த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 7)
ஆ த॑த ரு'॒தஸ்ய॑ த்வா தேவஹவிஃ॒ பாஶே॒நா-ऽऽர॑பே॒ தர்ஷா॒ மாநு॑ஷாந॒த்ப்யஸ்த்வௌஷ॑தீப்யஃ॒ ப்ரோக்ஷா᳚ம்ய॒பா-ம்பே॒ருர॑ஸி ஸ்வா॒த்த-ஞ்சி॒-த்ஸதே॑வக்ம் ஹ॒வ்யமாபோ॑ தேவீ॒-ஸ்ஸ்வத॑தைந॒க்ம்॒ ஸ-ந்தே᳚ ப்ரா॒ணோ வா॒யுநா॑ கச்சதா॒க்ம்॒ ஸம்-யँஜ॑த்ரை॒ரங்கா॑நி॒ ஸம்-யँ॒ஜ்ஞப॑திரா॒ஶிஷா॑ க்ரு'॒தேநா॒க்தௌ ப॒ஶு-ந்த்ரா॑யேதா॒க்ம்॒ ரேவ॑தீ-ர்ய॒ஜ்ஞப॑தி-ம்ப்ரிய॒தா-ऽऽ வி॑ஶ॒தோரோ॑ அந்தரிக்ஷ ஸ॒ஜூ-ர்தே॒வேந॒ [ஸ॒ஜூ-ர்தே॒வேந॑, வாதே॑நா॒-ऽஸ்ய] 14
வாதே॑நா॒-ऽஸ்ய ஹ॒விஷ॒ஸ்த்மநா॑ யஜ॒ ஸம॑ஸ்ய த॒நுவா॑ பவ॒ வர்ஷீ॑யோ॒ வர்ஷீ॑யஸி ய॒ஜ்ஞே ய॒ஜ்ஞபதி॑-ந்தாஃ ப்ரு'॑தி॒வ்யா-ஸ்ஸ॒ம்ப்ரு'சஃ॑ பாஹி॒ நம॑ஸ்த ஆதாநா-ऽந॒ர்வா ப்ரேஹி॑ க்ரு'॒தஸ்ய॑ கு॒ல்யாமநு॑ ஸ॒ஹ ப்ர॒ஜயா॑ ஸ॒ஹ ரா॒யஸ்போஷே॒ணா ऽऽபோ॑ தேவீ-ஶ்ஶுத்தாயுவ-ஶ்ஶு॒த்தா யூ॒ய-ந்தே॒வாக்ம் ஊ᳚ட்வக்ம் ஶு॒த்தா வ॒ய-ம்பரி॑விஷ்டாஃ பரிவே॒ஷ்டாரோ॑ வோ பூயாஸ்ம ॥ 15 ॥
(தே॒வந॒-சது॑ஶ்சத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 8)
வாக்த॒ ஆ ப்யா॑யதா-ம்ப்ரா॒ணஸ்த॒ ஆ ப்யா॑யதா॒-ஞ்சக்ஷு॑ஸ்த॒ ஆ ப்யா॑யதா॒க்॒ ஶ்ரோத்ர॑-ந்த॒ ஆ ப்யா॑யதாம்॒-யாँ தே᳚ ப்ரா॒ணாஞ்சுக்ஜ॒காம॒ யா சக்ஷு॒ர்யா ஶ்ரோத்ரம்॒-யँத்தே᳚ க்ரூ॒ரம்-யँதாஸ்தி॑த॒-ந்தத்த॒ ஆ ப்யா॑யதா॒-ந்தத்த॑ ஏ॒தேந॑ ஶுந்ததா॒-ந்நாபி॑ஸ்த॒ ஆ ப்யா॑யதா-ம்பா॒யுஸ்த॒ ஆ ப்யா॑யதாக்ம் ஶு॒த்தாஶ்ச॒ரித்ரா॒-ஶ்ஶம॒த்ப்ய- [ம॒த்ப்யஃ, ஶமோஷ॑தீப்ய॒-ஶ்ஶம்] 16
ஶ்ஶமோஷ॑தீப்ய॒-ஶ்ஶ-ம்ப்ரு'॑தி॒வ்யை ஶமஹோ᳚ப்யா॒-மோஷ॑தே॒ த்ராய॑ஸ்வைந॒க்க்॒ ஸ்வதி॑தே॒ மைநக்ம்॑ ஹிக்ம்ஸீ॒ ரக்ஷ॑ஸா-ம்பா॒கோ॑-ऽஸீ॒தம॒ஹக்ம் ரக்ஷோ॑-ऽத॒ம-ந்தமோ॑ நயாமி॒ யோ᳚-ऽஸ்மா-ந்த்வேஷ்டி॒ ய-ஞ்ச॑ வ॒ய-ந்த்வி॒ஷ்ம இ॒தமே॑நமத॒ம-ந்தமோ॑ நயாமீ॒ஷே த்வா॑ க்ரு'॒தேந॑ த்யாவாப்ரு'திவீ॒ ப்ரோர்ண்வா॑தா॒-மச்சி॑ந்நோ॒ ராயஃ॑ ஸு॒வீர॑ உ॒ர்வ॑ந்தரி॑க்ஷ॒மந்வி॑ஹி॒ வாயோ॒ வீஹி॑ ஸ்தோ॒காநா॒க்॒ ஸ்வாஹோ॒ர்த்வந॑பஸ-ம்மாரு॒த-ங்க॑ச்சதம் ॥ 17 ॥
(அ॒த்ப்யோ-வீஹி॒-பஞ்ச॑ ச) (அ. 9)
ஸ-ந்தே॒ மந॑ஸா॒ மநஃ॒ ஸ-ம்ப்ரா॒ணேந॑ ப்ரா॒ணோ ஜுஷ்ட॑-ந்தே॒வேப்யோ॑ ஹ॒வ்ய-ங்க்ரு'॒தவ॒-த்ஸ்வாஹை॒ந்த்ரஃ ப்ரா॒ணோ அங்கே॑அங்கே॒ நி தே᳚த்த்யதை॒ந்த்ரோ॑ ऽபா॒நோ அங்கே॑அங்கே॒ வி போ॑புவ॒த்தேவ॑ த்வஷ்ட॒ர்பூரி॑ தே॒ ஸக்ம்ஸ॑மேது॒ விஷு॑ரூபா॒ ய-த்ஸல॑க்ஷ்மாணோ॒ பவ॑த தேவ॒த்ரா யந்த॒மவ॑ஸே॒ ஸகா॒யோ-ऽநு॑ த்வா மா॒தா பி॒தரோ॑ மதந்து॒ ஶ்ரீர॑ஸ்ய॒க்நிஸ்த்வா᳚ ஶ்ரீணா॒த்வாப॒-ஸ்ஸம॑ரிண॒ந் வாத॑ஸ்ய [ ] 18
த்வா॒ த்ரஜ்யை॑ பூ॒ஷ்ணோ ரக்க்ஹ்யா॑ அ॒பாமோஷ॑தீநா॒க்ம்॒ ரோஹி॑ஷ்யை க்ரு'॒த-ங்க்ரு'॑தபாவாநஃ பிபத॒ வஸாம்᳚-வँஸாபாவாநஃ பிபதா॒-ऽந்தரி॑க்ஷஸ்ய ஹ॒விர॑ஸி॒ ஸ்வாஹா᳚ த்வா॒-ऽந்தரி॑க்ஷாய॒ திஶஃ॑ ப்ர॒திஶ॑ ஆ॒திஶோ॑ வி॒திஶ॑ உ॒த்திஶ॒-ஸ்ஸ்வாஹா॑ தி॒க்ப்யோ நமோ॑ தி॒க்ப்யஃ ॥ 19 ॥
(வா॑தஸ்யா॒-ஷ்டாவிக்ம்॑ஶதிஶ்ச) (அ. 10)
20
ஸ॒மு॒த்ர-ங்க॑ச்ச॒ ஸ்வாஹா॒-ऽந்தரி॑க்ஷ-ங்கச்ச॒ ஸ்வாஹா॑ தே॒வக்ம் ஸ॑வி॒தார॑-ங்கச்ச॒ ஸ்வாஹா॑-ऽஹோரா॒த்ரே க॑ச்ச॒ ஸ்வாஹா॑ மி॒த்ராவரு॑ணௌ கச்ச॒ ஸ்வாஹா॒ ஸோம॑-ங்கச்ச॒ ஸ்வாஹா॑ ய॒ஜ்ஞ-ங்க॑ச்ச॒ ஸ்வாஹா॒ சந்தாக்ம்॑ஸி கச்ச॒ ஸ்வாஹா॒ த்யாவா॑ப்ரு'தி॒வீ க॑ச்ச॒ ஸ்வாஹா॒ நபோ॑ தி॒வ்ய-ங்க॑ச்ச॒ ஸ்வாஹா॒-ऽக்நிம்-வைँ᳚ஶ்வாந॒ர-ங்க॑ச்ச॒ ஸ்வாஹா॒-ऽத்ப்யஸ்த்வௌஷ॑தீப்யோ॒ மநோ॑ மே॒ ஹார்தி॑ யச்ச த॒நூ-ந்த்வச॑-ம்பு॒த்ர-ந்நப்தா॑ரமஶீய॒ ஶுக॑ஸி॒ தம॒பி ஶோ॑ச॒ யோ᳚-ऽஸ்மா-ந்த்வேஷ்டி॒ ய-ஞ்ச॑ வ॒ய-ந்த்வி॒ஷ்மோ தாம்நோ॑தாம்நோ ராஜந்நி॒தோ வ॑ருண நோ முஞ்ச॒ யதாபோ॒ அக்நி॑யா॒ வரு॒ணேதி॒ ஶபா॑மஹே॒ ததோ॑ வருண நோ முஞ்ச ॥ 20
(அ॒ஸி॒-ஷட்விக்ம்॑ஶதிஶ்ச ) (அ. 11)
ஹ॒விஷ்ம॑தீரி॒மா ஆபோ॑ ஹ॒விஷ்மா᳚-ந்தே॒வோ அ॑த்த்வ॒ரோ ஹ॒விஷ்மா॒க்ம்॒ ஆ வி॑வாஸதி ஹ॒விஷ்மாக்ம்॑ அஸ்து॒ ஸூர்யஃ॑ ॥ அ॒க்நேர்வோ ऽப॑ந்நக்ரு'ஹஸ்ய॒ ஸத॑ஸி ஸாதயாமி ஸு॒ம்நாய॑ ஸும்நிநீ-ஸ்ஸு॒ம்நே மா॑ தத்தேந்த்ராக்நி॒யோ-ர்பா॑க॒தேயீ᳚-ஸ்ஸ்த மி॒த்ராவரு॑ணயோ-ர்பாக॒தேயீ᳚-ஸ்ஸ்த॒ விஶ்வே॑ஷா-ந்தே॒வாநா᳚-ம்பாக॒தேயீ᳚-ஸ்ஸ்த ய॒ஜ்ஞே ஜா॑க்ரு'த ॥ 21 ॥
(ஹ॒விஷ்ம॑தீ॒-ஶ்சது॑ஸ்த்ரிக்ம்ஶத்) (அ. 12)
ஹ்ரு'॒தே த்வா॒ மந॑ஸே த்வா தி॒வே த்வா॒ ஸூர்யா॑ய த்வோ॒ர்த்வமி॒மம॑த்த்வ॒ர-ங்க்ரு'॑தி தி॒வி தே॒வேஷு॒ ஹோத்ரா॑ யச்ச॒ ஸோம॑ ராஜ॒ந்நேஹ்யவ॑ ரோஹ॒ மா பேர்மா ஸம்-விँ॑க்தா॒ மா த்வா॑ ஹிக்ம்ஸிஷ-ம்ப்ர॒ஜாஸ்த்வமு॒பாவ॑ரோஹ ப்ர॒ஜாஸ்த்வாமு॒பாவ॑ரோஹந்து ஶ்ரு'॒ணோத்வ॒க்நி-ஸ்ஸ॒மிதா॒ ஹவ॑-ம்மே ஶ்ரு'॒ண்வந்த்வாபோ॑ தி॒ஷணா᳚ஶ்ச தே॒வீஃ । ஶ்ரு'॒ணோத॑ க்ராவாணோ வி॒துஷோ॒ நு [ ] 22
ய॒ஜ்ஞக்ம் ஶ்ரு'॒ணோது॑ தே॒வ-ஸ்ஸ॑வி॒தா ஹவ॑-ம்மே । தேவீ॑ராபோ அபா-ந்நபா॒த்ய ஊ॒ர்மிர்ஹ॑வி॒ஷ்ய॑ இந்த்ரி॒யாவா᳚-ந்ம॒திந்த॑ம॒ஸ்த-ந்தே॒வேப்யோ॑ தேவ॒த்ரா த॑த்த ஶு॒க்ரக்ம் ஶு॑க்ர॒பேப்யோ॒ யேஷா᳚-ம்பா॒க-ஸ்ஸ்த ஸ்வாஹா॒ கார்ஷி॑ர॒ஸ்யபா॒-ऽபா-ம்ம்ரு'॒த்த்ரக்ம் ஸ॑மு॒த்ரஸ்ய॒ வோ-ऽக்ஷி॑த்யா॒ உந்ந॑யே । யம॑க்நே ப்ரு'॒த்ஸு மர்த்ய॒மாவோ॒ வாஜே॑ஷு॒ ய-ஞ்ஜு॒நாஃ । ஸ யந்தா॒ ஶஶ்வ॑தீ॒ரிஷஃ॑ ॥ 23 ॥
( நு-ஸ॒ப்தச॑த்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 13)
த்வம॑க்நே ரு॒த்ரோ அஸு॑ரோ ம॒ஹோ தி॒வஸ்த்வக்ம் ஶர்தோ॒ மாரு॑த-ம்ப்ரு'॒க்ஷ ஈ॑ஶிஷே । த்வம்-வாँதை॑ரரு॒ணைர்யா॑ஸி ஶங்க॒யஸ்த்வ-ம்பூ॒ஷா வி॑த॒தஃ பா॑ஸி॒ நுத்மநா᳚ ॥ ஆ வோ॒ ராஜா॑நமத்த்வ॒ரஸ்ய॑ ரு॒த்ரக்ம் ஹோதா॑ரக்ம் ஸத்ய॒யஜ॒க்ம்॒ ரோத॑ஸ்யோஃ । அ॒க்நி-ம்பு॒ரா த॑நயி॒த்நோ ர॒சித்தா॒த்திர॑ண்யரூப॒மவ॑ஸே க்ரு'ணுத்த்வம் ॥ அ॒க்நிர்ஹோதா॒ நி ஷ॑ஸாதா॒ யஜீ॑யாநு॒பஸ்தே॑ மா॒து-ஸ்ஸு॑ர॒பாவு॑ லோ॒கே । யுவா॑ க॒விஃ பு॑ருநி॒ஷ்ட [பு॑ருநி॒ஷ்டஃ, ரு'॒தாவா॑ த॒ர்தா] 24
ரு'॒தாவா॑ த॒ர்தா க்ரு'॑ஷ்டீ॒நாமு॒த மத்த்ய॑ இ॒த்தஃ ॥ஸா॒த்த்வீம॑க-ர்தே॒வவீ॑தி-ந்நோ அ॒த்ய ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ ஜி॒ஹ்வாம॑விதாம॒ குஹ்யா᳚ம் । ஸ ஆயு॒ரா-ऽகா᳚-த்ஸுர॒பிர்வஸா॑நோ ப॒த்ராம॑க-ர்தே॒வஹூ॑தி-ந்நோ அ॒த்ய ॥ அக்ர॑ந்தத॒க்நி-ஸ்ஸ்த॒நய॑ந்நிவ॒ த்யௌஃ, க்ஷாமா॒ ரேரி॑ஹத்வீ॒ருதஃ॑ ஸம॒ஞ்ஜந்ந் । ஸ॒த்யோ ஜ॑ஜ்ஞா॒நோ வி ஹீமி॒த்தோ அக்ய॒தா ரோத॑ஸீ பா॒நுநா॑ பாத்ய॒ந்தஃ ॥ த்வே வஸூ॑நி புர்வணீக [புர்வணீக, ஹோ॒த॒ர்தோ॒ஷா] 25
ஹோதர்தோ॒ஷா வஸ்தோ॒ரேரி॑ரே ய॒ஜ்ஞியா॑ஸஃ । க்ஷாமே॑வ॒ விஶ்வா॒ புவ॑நாநி॒ யஸ்மி॒ந்-த்ஸக்ம் ஸௌப॑காநி ததி॒ரே பா॑வ॒கே ॥ துப்ய॒-ந்தா அ॑ங்கிரஸ்தம॒ விஶ்வா᳚-ஸ்ஸுக்ஷி॒தயஃ॒ ப்ரு'த॑க் । அக்நே॒ காமா॑ய யேமிரே ॥ அ॒ஶ்யாம॒ த-ங்காம॑மக்நே॒ தவோ॒த்ய॑ஶ்யாம॑ ர॒யிக்ம் ர॑யிவ-ஸ்ஸு॒வீர᳚ம் । அ॒ஶ்யாம॒ வாஜ॑ம॒பி வா॒ஜய॑ந்தோ॒ ऽஶ்யாம॑ த்யு॒ம்நம॑ஜரா॒ஜர॑-ந்தே ॥ஶ்ரேஷ்டம்॑-யँவிஷ்ட பார॒தாக்நே᳚ த்யு॒மந்த॒மா ப॑ர ॥ 26 ॥
வஸோ॑ புரு॒ஸ்ப்ரு'ஹக்ம்॑ ர॒யிம் ॥ ஸ ஶ்வி॑தா॒நஸ்த॑ந்ய॒தூ ரோ॑சந॒ஸ்தா அ॒ஜரே॑பி॒-ர்நாந॑தத்பி॒ர்யவி॑ஷ்டஃ । யஃ பா॑வ॒கஃ பு॑ரு॒தமஃ॑ பு॒ரூணி॑ ப்ரு'॒தூந்ய॒க்நிர॑நு॒யாதி॒ பர்வந்ந்॑ ॥ ஆயு॑ஷ்டே வி॒ஶ்வதோ॑ ததத॒யம॒க்நி-ர்வரே᳚ண்யஃ । புந॑ஸ்தே ப்ரா॒ண ஆ-ऽய॑தி॒ பரா॒ யக்ஷ்மக்ம்॑ ஸுவாமி தே ॥ ஆ॒யு॒ர்தா அ॑க்நே ஹ॒விஷோ॑ ஜுஷா॒ணோ க்ரு'॒தப்ர॑தீகோ க்ரு'॒தயோ॑நிரேதி । க்ரு'॒த-ம்பீ॒த்வா மது॒ சாரு॒ கவ்ய॑-ம்பி॒தேவ॑ பு॒த்ரம॒பி [பு॒த்ரம॒பி, ர॒க்ஷ॒தா॒தி॒மம்] 27
ர॑க்ஷதாதி॒மம் । தஸ்மை॑ தே ப்ரதி॒ஹர்ய॑தே॒ ஜாத॑வேதோ॒ விச॑ர்ஷணே । அக்நே॒ ஜநா॑மி ஸுஷ்டு॒திம் ॥ தி॒வஸ்பரி॑ ப்ரத॒ம-ஞ்ஜ॑ஜ்ஞே அ॒க்நிர॒ஸ்ம-த்த்வி॒தீய॒-ம்பரி॑ ஜா॒தவே॑தாஃ । த்ரு'॒தீய॑ம॒ப்ஸு ந்ரு'॒மணா॒ அஜ॑ஸ்ர॒மிந்தா॑ந ஏந-ஞ்ஜரதே ஸ்வா॒தீஃ ॥ ஶுசிஃ॑ பாவக॒ வந்த்யோ-ऽக்நே॑ ப்ரு'॒ஹத்வி ரோ॑சஸே । த்வ-ங்க்ரு'॒தேபி॒ராஹு॑தஃ ॥ த்ரு'॒ஶா॒நோ ரு॒க்ம உ॒ர்வ்யா வ்ய॑த்யௌ-த்து॒ர்மர்ஷ॒மாயுஃ॑ ஶ்ரி॒யே ரு॑சா॒நஃ । அ॒க்நிர॒ம்ரு'தோ॑ அபவ॒த்வயோ॑பி॒- [அபவ॒த்வயோ॑பிஃ, யதே॑நம்॒] 28
-ர்யதே॑ந॒-ந்த்யௌரஜ॑நய-த்ஸு॒ரேதாஃ᳚ ॥ ஆ யதி॒ஷே ந்ரு'॒பதி॒-ந்தேஜ॒ ஆந॒ட்சுசி॒ ரேதோ॒ நிஷி॑க்த॒-ந்த்யௌர॒பீகே᳚ । அ॒க்நி-ஶ்ஶர்த॑மநவ॒த்யம்-யுँவா॑நக்க் ஸ்வா॒திய॑-ஞ்ஜநய-த்ஸூ॒தய॑ச்ச ॥ ஸ தேஜீ॑யஸா॒ மந॑ஸா॒ த்வோத॑ உ॒த ஶி॑க்ஷ ஸ்வப॒த்யஸ்ய॑ ஶி॒க்ஷோஃ । அக்நே॑ ரா॒யோ ந்ரு'த॑மஸ்ய॒ ப்ரபூ॑தௌ பூ॒யாம॑ தே ஸுஷ்டு॒தய॑ஶ்ச॒ வஸ்வஃ॑ ॥ அக்நே॒ ஸஹ॑ந்த॒மா ப॑ர த்யு॒ம்நஸ்ய॑ ப்ரா॒ஸஹா॑ ர॒யிம் । விஶ்வா॒ ய- [விஶ்வா॒ யஃ, ச॒ர்॒ஷ॒ணீர॒ப்யா॑ஸா வாஜே॑ஷு] 29
ஶ்ச॑ர்॒ஷ॒ணீர॒ப்யா॑ஸா வாஜே॑ஷு ஸா॒ஸஹ॑த் ॥ தம॑க்நே ப்ரு'தநா॒ஸஹக்ம்॑ ர॒யிக்ம் ஸ॑ஹஸ்வ॒ ஆ ப॑ர । த்வக்ம் ஹி ஸ॒த்யோ அத்பு॑தோ தா॒தா வாஜ॑ஸ்ய॒ கோம॑தஃ ॥ உ॒க்ஷாந்நா॑ய வ॒ஶாந்நா॑ய॒ ஸோம॑ப்ரு'ஷ்டாய வே॒தஸே᳚ । ஸ்தோமை᳚-ர்விதேமா॒-ऽக்நயே᳚ ॥ வ॒த்மா ஹி ஸூ॑நோ॒ அஸ்ய॑த்ம॒ஸத்வா॑ ச॒க்ரே அ॒க்நி-ர்ஜ॒நுஷா ऽஜ்மா-ऽந்ந᳚ம் । ஸ த்வ-ந்ந॑ ஊர்ஜஸந॒ ஊர்ஜ॑-ந்தா॒ ராஜே॑வ ஜேரவ்ரு'॒கே க்ஷே᳚ஷ்ய॒ந்தஃ ॥ அக்ந॒ ஆயூக்ம்॑ஷி [அக்ந॒ ஆயூக்ம்॑ஷி, ப॒வ॒ஸ॒ ஆ] 30
பவஸ॒ ஆ ஸு॒வோர்ஜ॒மிஷ॑-ஞ்ச நஃ । ஆ॒ரே பா॑தஸ்வ து॒ச்சுநா᳚ம் ॥ அக்நே॒ பவ॑ஸ்வ॒ ஸ்வபா॑ அ॒ஸ்மே வர்சஃ॑ ஸு॒வீர்ய᳚ம் । தத॒த்போஷக்ம்॑ ர॒யி-ம்மயி॑ ॥ அக்நே॑ பாவக ரோ॒சிஷா॑ ம॒ந்த்ரயா॑ தேவ ஜி॒ஹ்வயா᳚ । ஆ தே॒வாந். வ॑க்ஷி॒ யக்ஷி॑ ச ॥ ஸ நஃ॑ பாவக தீதி॒வோ-ऽக்நே॑ தே॒வாக்ம் இ॒ஹா வ॑ஹ । உப॑ ய॒ஜ்ஞக்ம் ஹ॒விஶ்ச॑ நஃ ॥ அ॒க்நி-ஶ்ஶுசி॑வ்ரததம॒-ஶ்ஶுசி॒-ர்விப்ர॒-ஶ்ஶுசிஃ॑ க॒விஃ । ஶுசீ॑ ரோசத॒ ஆஹு॑தஃ ॥ உத॑க்நே॒ ஶுச॑ய॒ஸ்தவ॑ ஶு॒க்ரா ப்ராஜ॑ந்த ஈரதே । தவ॒ ஜ்யோதீக்॑ஷ்ய॒ர்சயஃ॑ ॥ 31 ॥
(பு॒ரு॒நி॒ஷ்டஃ-பு॑ர்வணீக-பரா॒-ऽபி-வயோ॑பி॒-ர்ய-ஆயூக்ம்॑ஷி॒ -விப்ர॒-ஶ்ஶுசி॒-ஶ்சது॑ர்தஶ ச) (அ. 14)
(தே॒வஸ்ய॑ - ரக்ஷோ॒ஹணோ॑ - வி॒பூ-ஸ்த்வக்ம் ஸோ॒மா - ऽத்ய॒ந்யாநகாம்᳚ - ப்ரு'தி॒வ்யா - இ॒ஷே த்வா - ऽऽத॑தே॒ - வாக்த॒-ஸந்தே॑ - ஸமு॒த்ரக்ம் - ஹ॒விஷ்ம॑தீர்-ஹ்ரு'॒தே - த்வம॑க்நே ரு॒த்ர - ஶ்சது॑ர்தஶ)
(தே॒வஸ்ய॑ - க॒மத்யே॑ - ஹ॒விஷ்ம॑தீஃ - பவஸ॒ - ஏக॑த்ரிக்ம்ஶத்)
(தே॒வஸ்யா॒, ர்சயஃ॑)
॥ ஹரிஃ॑ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்ப்ரதமகாண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - agniṣṭome paśuḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚-rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mā da॒de-'bhri̭rasi॒ nāri̭rasi॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma i॒dama̭sya grī॒vā api̭ kṛntāmi di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvā॒ śundha̭tāṃ-lo~॒kaḥ pi̭tṛ॒ṣada̭no॒ yavo̭-'si ya॒vayā॒sma-ddveṣo̭ [ya॒vayā॒sma-ddveṣaḥ̭, ya॒vayārā̭tīḥ] 1
ya॒vayārā̭tīḥ pitṛ॒ṇāgṃ sada̭nama॒syuddivagg̭ stabhā॒nā-'ntari̭kṣa-mpṛṇa pṛthi॒vī-ndṛgṃ̭ha dyutā॒nastvā̭ māru॒to mi̭notu mi॒trāvarṷṇayo-rdhru॒veṇa॒ dharma̭ṇā brahma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vanigṃ̭ suprajā॒vanigṃ̭ rāyaspoṣa॒vani॒-mparyṷ̄hāmi॒ brahma̭ dṛgṃha kṣa॒tra-ndṛgṃ̭ha pra॒jā-ndṛgṃ̭ha rā॒yaspoṣa̭-ndṛgṃha ghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ ā pṛ̭ṇethā॒mindra̭sya॒ sado̭-'si viśvaja॒nasya̭ chā॒yā pari̭ tvā girvaṇo॒ gira̭ i॒mā bha̭vantu vi॒śvato̭ vṛ॒ddhāyu॒manu॒ vṛddha̭yo॒ juṣṭā̭ bhavantu॒ juṣṭa̭ya॒ indra̭sya॒ syūra॒sīndra̭sya dhru॒vama̭syai॒ndrama॒sīndrā̭ya tvā || 2 ||
(dveṣa̭ - i॒mā - a॒ṣṭāda̭śa ca ) (a. 1)
ra॒kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano̭ vaiṣṇa॒vā-nkha̭nāmī॒dama॒ha-ntaṃ-va~̭la॒gamudva̭pāmi॒ ya-nnaḥ̭ samā॒no yamasa̭māno nica॒khāne॒damḙna॒madha̭ra-ṅkaromi॒ yo naḥ̭ samā॒no yo-'sa̭māno-'rātī॒yati̭ gāya॒treṇa॒ chanda॒sā-'va̭bāḍho vala॒gaḥ kimatra̭ bha॒dra-ntannaṷ sa॒ha vi॒rāḍa̭si sapatna॒hā sa॒mrāḍa̭si bhrātṛvya॒hā sva॒rāḍa̭syabhimāti॒hā vi̭śvā॒rāḍa̭si॒ viśvā̭sā-nnā॒ṣṭrāṇāgṃ̭ ha॒ntā [ha॒ntā, ra॒kṣo॒haṇo̭] 3
ra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hanaḥ॒ prokṣā̭mi vaiṣṇa॒vā-nra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano-'va̭ nayāmi vaiṣṇa॒vān yavo̭-'si ya॒vayā॒sma-ddveṣo̭ ya॒vayārā̭tī rakṣo॒haṇo̭ valaga॒hano-'va̭ stṛṇāmi vaiṣṇa॒vā-nra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano॒-'bhi jṷhomi vaiṣṇa॒vā-nra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanā॒vupa̭ dadhāmi vaiṣṇa॒vī ra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanau॒ paryṷ̄hāmi vaiṣṇa॒vī ra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanau॒ pari̭ stṛṇāmi vaiṣṇa॒vī ra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanaṷ vaiṣṇa॒vī bṛ॒hanna̭si bṛ॒hadgrā̭vā bṛha॒tīmindrā̭ya॒ vācaṃ̭-va~da || 4 ||
( ha॒nte-ndrā̭ya॒ dve ca̭ ) (a. 2)
vi॒bhūra̭si pra॒vāha̭ṇo॒ vahni̭rasi havya॒vāha̭na-śśvā॒tro̭-'si॒ pracḙtāstu॒tho̭-'si vi॒śvavḙdā u॒śiga̭si ka॒viraṅghā̭rirasi॒ bambhā̭rirava॒syura̭si॒ duva̭svāñchu॒ndhyūra̭si mārjā॒līyaḥ̭ sa॒mrāḍa̭si kṛ॒śānuḥ̭ pari॒ṣadyo̭-'si॒ pava̭mānaḥ pra॒takvā̭-'si॒ nabha̭svā॒nasa̭mmṛṣṭo-'si havya॒sūda̭ ṛ॒tadhā̭mā-'si॒ suvarjyoti॒-rbrahma̭jyotirasi॒ suva̭rdhāmā॒-'jo᳚ 'syeka̭pā॒dahi̭rasi bu॒ddhniyo॒ raudre॒ṇānī̭kena pā॒hi mā᳚-'gne pipṛ॒hi mā॒ mā mā̭ higṃsīḥ || 5 ||
(anī̭kenā॒-ṣṭau ca̭) (a. 3)
tvagṃ so̭ma tanū॒kṛdbhyo॒ dveṣo᳚bhyo॒-'nyakṛ̭tebhya u॒ru ya॒ntā-'si॒ varṷ̄tha॒gg॒ svāhā̭ juṣā॒ṇo a॒pturājya̭sya vetu॒ svāhā॒-'yanno̭ a॒gnirvari̭vaḥ kṛṇotva॒ya-mmṛdhaḥ̭ pu॒ra ḙtu prabhi॒ndann | a॒yagṃ śatrū᳚ñjayatu॒ jarhṛ̭ṣāṇo॒-'yaṃ-vā~ja̭-ñjayatu॒ vāja̭sātau | u॒ru vi̭ṣṇo॒ vi kra̭masvo॒ru kṣayā̭ya naḥ kṛdhi | ghṛ॒ta-ṅghṛ̭tayone piba॒ prapra̭ ya॒jñapa̭ti-ntira | somo̭ jigāti gātu॒vi- [gātu॒vit, de॒vānā̭meti] 6
dde॒vānā̭meti niṣkṛ॒tamṛ॒tasya॒ yoni̭mā॒sada॒madi̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī̭dai॒ṣa vo̭ deva savita॒-ssoma॒stagṃ ra̭kṣaddhva॒-mmā vo̭ dabhade॒tattvagṃ so̭ma de॒vo de॒vānupā̭gā i॒dama॒ha-mma̭nu॒ṣyo̭ manu॒ṣyā᳚n-thsa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣḙṇa॒ namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhya̭ i॒dama॒ha-nnirvarṷṇasya॒ pāśā॒-thsuva̭ra॒bhi [ ] 7
vi khyḙṣaṃ-vai~śvāna॒ra-ñjyoti॒ragne᳚ vratapate॒ tvaṃ-vra~॒tānāṃ᳚-vra~॒tapa̭tirasi॒ yā mama̭ ta॒nūstvayyabhṷ̄di॒yagṃ sā mayi॒ yā tava̭ ta॒nū-rmayyabhṷ̄de॒ṣā sā tvayi̭ yathāya॒tha-nnau᳚ vratapate vra॒tino᳚-rvra॒tāni̭ || 8 ||
(gā॒tu॒vida॒-bhye-ka̭trigṃśacca) (a. 4)
atya॒nyānagā॒-nnānyānupā̭gāma॒rvāktvā॒ parai̭ravida-mpa॒ro-'va̭rai॒sta-ntvā̭ juṣe vaiṣṇa॒va-ndḙvaya॒jyāyai̭ de॒vastvā̭ savi॒tā maddhvā̭-'na॒ktvoṣa̭dhe॒ trāya̭svaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī॒-rdiva॒magrḙṇa॒ mā lḙkhīra॒ntari̭kṣa॒-mmaddhyḙna॒ mā higṃ̭sīḥ pṛthi॒vyā sa-mbha̭va॒ vana̭spate śa॒tava̭lśo॒ vi ro̭ha sa॒hasra̭valśā॒ vi va॒yagṃ rṷhema॒ ya-ntvā॒-'yagg svadhi̭ti॒steti̭jānaḥ praṇi॒nāya̭ maha॒te saubha̭gā॒yācchi̭nno॒ rāyaḥ̭ su॒vīraḥ̭ || 9 ||
(yaṃ-daśa̭ ca) (a. 5)
pṛ॒thi॒vyai tvā॒ntari̭kṣāya tvā di॒ve tvā॒ śundha̭tāṃ-lo~॒kaḥ pi̭tṛ॒ṣada̭no॒ yavo̭-'si ya॒vayā॒sma-ddveṣo̭ ya॒vayārā̭tīḥ pitṛ॒ṇāgṃ sada̭namasi svāve॒śo᳚-'syagre॒gā nḙtṛ॒ṇāṃ-va~na॒spati॒radhi̭ tvā sthāsyati॒ tasya̭ vittā-dde॒vastvā̭ savi॒tā maddhvā̭-'naktu supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya॒ uddivagg̭ stabhā॒nā-'ntari̭kṣa-mpṛṇa pṛthi॒vīmupa̭reṇa dṛgṃha॒ te te॒ dhāmā᳚nyuśmasī [dhāmā᳚nyuśmasi, ga॒maddhye॒ gāvo॒] 10
ga॒maddhye॒ gāvo॒ yatra॒ bhūri̭śṛṅgā a॒yāsaḥ̭ | atrāha॒ tadṷrugā॒yasya॒ viṣṇoḥ᳚ pa॒rama-mpa॒damava̭ bhāti॒ bhūreḥ᳚ || viṣṇoḥ॒ karmā̭ṇi paśyata॒ yato᳚ vra॒tāni̭ paspa॒śe | indra̭sya॒ yujya॒-ssakhā᳚ || ta-dviṣṇoḥ᳚ para॒ma-mpa॒dagṃ sadā̭ paśyanti sū॒rayaḥ̭ | di॒vīva॒ cakṣu॒rāta̭tam || bra॒hma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vanigṃ̭ suprajā॒vanigṃ̭ rāyaspoṣa॒vani॒-mparyṷ̄hāmi॒ brahma̭ dṛgṃha kṣa॒tra-ndṛgṃ̭ha pra॒jā-ndṛgṃ̭ha rā॒yaspoṣa̭-ndṛgṃha pari॒vīra̭si॒ pari̭ tvā॒ daivī॒rviśo᳚ vyayantā॒-mparī॒magṃ rā॒yaspoṣo॒ yaja̭māna-mmanu॒ṣyā̭ a॒ntari̭kṣasya tvā॒ sānā॒vava̭ gūhāmi || 11 ||
(u॒śma॒sī॒-poṣa॒me-kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 6)
i॒ṣe tvo̭pa॒vīra॒syupo̭ de॒vā-ndaivī॒-rviśaḥ॒ prāgu॒-rvahnī̭ru॒śijo॒ bṛha̭spate dhā॒rayā॒ vasṷ̄ni ha॒vyā te᳚ svadantā॒-ndeva̭ tvaṣṭa॒rvasṷ raṇva॒ reva̭tī॒ rama̭ddhva-ma॒gne-rja॒nitra̭masi॒ vṛṣa̭ṇau stha u॒rvaśya̭syā॒yura̭si purū॒ravā̭ ghṛ॒tenā॒kte vṛṣa̭ṇa-ndadhāthā-ṅgāya॒tra-ñchando-'nu॒ pra jā̭yasva॒ traiṣṭṷbha॒-ñjāga̭ta॒-ñchando-'nu॒ pra jā̭yasva॒ bhava̭ta- [bhava̭tam, na॒-ssama̭nasau॒] 12
nna॒-ssama̭nasau॒ samo̭kasāvare॒pasau᳚ | mā ya॒jñagṃ higṃ̭siṣṭa॒-mmā ya॒jñapa̭ti-ñjātavedasau śi॒vau bha̭vatama॒dya naḥ̭ || a॒gnāva॒gniśca̭rati॒ pravi̭ṣṭa॒ ṛṣī̭ṇā-mpu॒tro a̭dhirā॒ja e॒ṣaḥ | svā॒hā॒kṛtya॒ brahma̭ṇā te juhomi॒ mā de॒vānā᳚-mmithu॒yā ka̭rbhāga॒dheya᳚m || 13 ||
(bhava̭ta॒-meka̭trigṃśacca) (a. 7)
ā da̭da ṛ॒tasya̭ tvā devahaviḥ॒ pāśe॒nā-''ra̭bhe॒ dharṣā॒ mānṷṣāna॒dbhyastvauṣa̭dhībhyaḥ॒ prokṣā᳚mya॒pā-mpe॒rura̭si svā॒tta-ñci॒-thsadḙvagṃ ha॒vyamāpo̭ devī॒-ssvada̭taina॒gṃ॒ sa-nte᳚ prā॒ṇo vā॒yunā̭ gacchatā॒gṃ॒ saṃ-ya~ja̭trai॒raṅgā̭ni॒ saṃ-ya~॒jñapa̭tirā॒śiṣā̭ ghṛ॒tenā॒ktau pa॒śu-ntrā̭yethā॒gṃ॒ reva̭tī-rya॒jñapa̭ti-mpriya॒dhā-'' vi̭śa॒toro̭ antarikṣa sa॒jū-rde॒vena॒ [sa॒jū-rde॒vena̭, vātḙnā॒-'sya] 14
vātḙnā॒-'sya ha॒viṣa॒stmanā̭ yaja॒ sama̭sya ta॒nuvā̭ bhava॒ varṣī̭yo॒ varṣī̭yasi ya॒jñe ya॒jñapati̭-ndhāḥ pṛ̭thi॒vyā-ssa॒mpṛcaḥ̭ pāhi॒ nama̭sta ātānā-'na॒rvā prehi̭ ghṛ॒tasya̭ ku॒lyāmanṷ sa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣe॒ṇā ''po̭ devī-śśuddhāyuva-śśu॒ddhā yū॒ya-nde॒vāgṃ ū᳚ḍhvagṃ śu॒ddhā va॒ya-mpari̭viṣṭāḥ parive॒ṣṭāro̭ vo bhūyāsma || 15 ||
(de॒vana॒-catṷścatvārigṃśacca) (a. 8)
vākta॒ ā pyā̭yatā-mprā॒ṇasta॒ ā pyā̭yatā॒-ñcakṣṷsta॒ ā pyā̭yatā॒g॒ śrotra̭-nta॒ ā pyā̭yatāṃ॒-yā~ te᳚ prā॒ṇāñchugja॒gāma॒ yā cakṣu॒ryā śrotraṃ॒-ya~tte᳚ krū॒raṃ-ya~dāsthi̭ta॒-ntatta॒ ā pyā̭yatā॒-ntatta̭ e॒tena̭ śundhatā॒-nnābhi̭sta॒ ā pyā̭yatā-mpā॒yusta॒ ā pyā̭yatāgṃ śu॒ddhāśca॒ritrā॒-śśama॒dbhya- [ma॒dhbhyaḥ, śamoṣa̭dhībhya॒-śśaṃ] 16
śśamoṣa̭dhībhya॒-śśa-mpṛ̭thi॒vyai śamaho᳚bhyā॒-moṣa̭dhe॒ trāya̭svaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī॒ rakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sī॒dama॒hagṃ rakṣo̭-'dha॒ma-ntamo̭ nayāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma i॒damḙnamadha॒ma-ntamo̭ nayāmī॒ṣe tvā̭ ghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ prorṇvā̭thā॒-macchi̭nno॒ rāyaḥ̭ su॒vīra̭ u॒rva̭ntari̭kṣa॒manvi̭hi॒ vāyo॒ vīhi̭ sto॒kānā॒g॒ svāho॒rdhvana̭bhasa-mmāru॒ta-ṅga̭cchatam || 17 ||
(a॒dbhyo-vīhi॒-pañca̭ ca) (a. 9)
sa-nte॒ mana̭sā॒ manaḥ॒ sa-mprā॒ṇena̭ prā॒ṇo juṣṭa̭-nde॒vebhyo̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava॒-thsvāhai॒ndraḥ prā॒ṇo aṅgḙaṅge॒ ni de᳚ddhyadai॒ndro̭ 'pā॒no aṅgḙaṅge॒ vi bo̭bhuva॒ddeva̭ tvaṣṭa॒rbhūri̭ te॒ sagṃsa̭metu॒ viṣṷrūpā॒ ya-thsala̭kṣmāṇo॒ bhava̭tha deva॒trā yanta॒mava̭se॒ sakhā॒yo-'nṷ tvā mā॒tā pi॒taro̭ madantu॒ śrīra̭sya॒gnistvā᳚ śrīṇā॒tvāpa॒-ssama̭riṇa॒n vāta̭sya [ ] 18
tvā॒ dhrajyai̭ pū॒ṣṇo ragghyā̭ a॒pāmoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rohi̭ṣyai ghṛ॒ta-ṅghṛ̭tapāvānaḥ pibata॒ vasāṃ᳚-va~sāpāvānaḥ pibatā॒-'ntari̭kṣasya ha॒vira̭si॒ svāhā᳚ tvā॒-'ntari̭kṣāya॒ diśaḥ̭ pra॒diśa̭ ā॒diśo̭ vi॒diśa̭ u॒ddiśa॒-ssvāhā̭ di॒gbhyo namo̭ di॒gbhyaḥ || 19 ||
(vā̭tasyā॒-ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 10)
sa॒mu॒dra-ṅga̭ccha॒ svāhā॒-'ntari̭kṣa-ṅgaccha॒ svāhā̭ de॒vagṃ sa̭vi॒tāra̭-ṅgaccha॒ svāhā̭-'horā॒tre ga̭ccha॒ svāhā̭ mi॒trāvarṷṇau gaccha॒ svāhā॒ soma̭-ṅgaccha॒ svāhā̭ ya॒jña-ṅga̭ccha॒ svāhā॒ chandāgṃ̭si gaccha॒ svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ga̭ccha॒ svāhā॒ nabho̭ di॒vya-ṅga̭ccha॒ svāhā॒-'gniṃ-vai~᳚śvāna॒ra-ṅga̭ccha॒ svāhā॒-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo॒ mano̭ me॒ hārdi̭ yaccha ta॒nū-ntvaca̭-mpu॒tra-nnaptā̭ramaśīya॒ śuga̭si॒ tama॒bhi śo̭ca॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo dhāmno̭dhāmno rājanni॒to va̭ruṇa no muñca॒ yadāpo॒ aghni̭yā॒ varu॒ṇeti॒ śapā̭mahe॒ tato̭ varuṇa no muñca || 20
(a॒si॒-ṣaḍvigṃ̭śatiśca ) (a. 11)
ha॒viṣma̭tīri॒mā āpo̭ ha॒viṣmā᳚-nde॒vo a̭ddhva॒ro ha॒viṣmā॒gṃ॒ ā vi̭vāsati ha॒viṣmāgṃ̭ astu॒ sūryaḥ̭ || a॒gnervo 'pa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayāmi su॒mnāya̭ sumninī-ssu॒mne mā̭ dhattendrāgni॒yo-rbhā̭ga॒dheyī᳚-sstha mi॒trāvarṷṇayo-rbhāga॒dheyī᳚-sstha॒ viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mbhāga॒dheyī᳚-sstha ya॒jñe jā̭gṛta || 21 ||
(ha॒viṣma̭tī॒-ścatṷstrigṃśat) (a. 12)
hṛ॒de tvā॒ mana̭se tvā di॒ve tvā॒ sūryā̭ya tvo॒rdhvami॒mama̭ddhva॒ra-ṅkṛ̭dhi di॒vi de॒veṣu॒ hotrā̭ yaccha॒ soma̭ rāja॒nnehyava̭ roha॒ mā bhermā saṃ-vi~̭kthā॒ mā tvā̭ higṃsiṣa-mpra॒jāstvamu॒pāva̭roha pra॒jāstvāmu॒pāva̭rohantu śṛ॒ṇotva॒gni-ssa॒midhā॒ hava̭-mme śṛ॒ṇvantvāpo̭ dhi॒ṣaṇā᳚śca de॒vīḥ | śṛ॒ṇota̭ grāvāṇo vi॒duṣo॒ nu [ ] 22
ya॒jñagṃ śṛ॒ṇotṷ de॒va-ssa̭vi॒tā hava̭-mme | devī̭rāpo apā-nnapā॒dya ū॒rmirha̭vi॒ṣya̭ indri॒yāvā᳚-nma॒dinta̭ma॒sta-nde॒vebhyo̭ deva॒trā dha̭tta śu॒kragṃ śṷkra॒pebhyo॒ yeṣā᳚-mbhā॒ga-sstha svāhā॒ kārṣi̭ra॒syapā॒-'pā-mmṛ॒ddhragṃ sa̭mu॒drasya॒ vo-'kṣi̭tyā॒ unna̭ye | yama̭gne pṛ॒thsu martya॒māvo॒ vājḙṣu॒ ya-ñju॒nāḥ | sa yantā॒ śaśva̭tī॒riṣaḥ̭ || 23 ||
( nu-sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 13)
tvama̭gne ru॒dro asṷro ma॒ho di॒vastvagṃ śardho॒ mārṷta-mpṛ॒kṣa ī̭śiṣe | tvaṃ-vā~tai̭raru॒ṇairyā̭si śaṅga॒yastva-mpū॒ṣā vi̭dha॒taḥ pā̭si॒ nutmanā᳚ || ā vo॒ rājā̭namaddhva॒rasya̭ ru॒dragṃ hotā̭ragṃ satya॒yaja॒gṃ॒ roda̭syoḥ | a॒gni-mpu॒rā ta̭nayi॒tno ra॒cittā॒ddhira̭ṇyarūpa॒mava̭se kṛṇuddhvam || a॒gnirhotā॒ ni ṣa̭sādā॒ yajī̭yānu॒pasthḙ mā॒tu-ssṷra॒bhāvṷ lo॒ke | yuvā̭ ka॒viḥ pṷruni॒ṣṭha [pṷruni॒ṣṭhaḥ, ṛ॒tāvā̭ dha॒rtā] 24
ṛ॒tāvā̭ dha॒rtā kṛ̭ṣṭī॒nāmu॒ta maddhya̭ i॒ddhaḥ ||sā॒ddhvīma̭ka-rde॒vavī̭ti-nno a॒dya ya॒jñasya̭ ji॒hvāma̭vidāma॒ guhyā᳚m | sa āyu॒rā-'gā᳚-thsura॒bhirvasā̭no bha॒drāma̭ka-rde॒vahṷ̄ti-nno a॒dya || akra̭ndada॒gni-ssta॒naya̭nniva॒ dyauḥ, kṣāmā॒ reri̭hadvī॒rudhaḥ̭ sama॒ñjann | sa॒dyo ja̭jñā॒no vi hīmi॒ddho akhya॒dā roda̭sī bhā॒nunā̭ bhātya॒ntaḥ || tve vasṷ̄ni purvaṇīka [purvaṇīka, ho॒ta॒rdo॒ṣā] 25
hotardo॒ṣā vasto॒reri̭re ya॒jñiyā̭saḥ | kṣāmḙva॒ viśvā॒ bhuva̭nāni॒ yasmi॒n-thsagṃ saubha̭gāni dadhi॒re pā̭va॒ke || tubhya॒-ntā a̭ṅgirastama॒ viśvā᳚-ssukṣi॒tayaḥ॒ pṛtha̭k | agne॒ kāmā̭ya yemire || a॒śyāma॒ ta-ṅkāma̭magne॒ tavo॒tya̭śyāma̭ ra॒yigṃ ra̭yiva-ssu॒vīra᳚m | a॒śyāma॒ vāja̭ma॒bhi vā॒jaya̭nto॒ 'śyāma̭ dyu॒mnama̭jarā॒jara̭-nte ||śreṣṭhaṃ̭-ya~viṣṭha bhāra॒tāgne᳚ dyu॒manta॒mā bha̭ra || 26 ||
vaso̭ puru॒spṛhagṃ̭ ra॒yim || sa śvi̭tā॒nasta̭nya॒tū ro̭cana॒sthā a॒jarḙbhi॒-rnāna̭dadbhi॒ryavi̭ṣṭhaḥ | yaḥ pā̭va॒kaḥ pṷru॒tamaḥ̭ pu॒rūṇi̭ pṛ॒thūnya॒gnira̭nu॒yāti॒ bharvanṋ || āyṷṣṭe vi॒śvato̭ dadhada॒yama॒gni-rvare᳚ṇyaḥ | puna̭ste prā॒ṇa ā-'ya̭ti॒ parā॒ yakṣmagṃ̭ suvāmi te || ā॒yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇo ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒ cāru॒ gavya̭-mpi॒teva̭ pu॒trama॒bhi [pu॒trama॒bhi, ra॒kṣa॒tā॒di॒mam] 27
ra̭kṣatādi॒mam | tasmai̭ te prati॒harya̭te॒ jāta̭vedo॒ vica̭rṣaṇe | agne॒ janā̭mi suṣṭu॒tim || di॒vaspari̭ pratha॒ma-ñja̭jñe a॒gnira॒sma-ddvi॒tīya॒-mpari̭ jā॒tavḙdāḥ | tṛ॒tīya̭ma॒phsu nṛ॒maṇā॒ aja̭sra॒mindhā̭na ena-ñjarate svā॒dhīḥ || śuciḥ̭ pāvaka॒ vandyo-'gnḙ bṛ॒hadvi ro̭case | tva-ṅghṛ॒tebhi॒rāhṷtaḥ || dṛ॒śā॒no ru॒kma u॒rvyā vya̭dyau-ddu॒rmarṣa॒māyuḥ̭ śri॒ye rṷcā॒naḥ | a॒gnira॒mṛto̭ abhava॒dvayo̭bhi॒- [abhava॒dvayo̭bhiḥ, yadḙnaṃ॒] 28
-ryadḙna॒-ndyauraja̭naya-thsu॒retāḥ᳚ || ā yadi॒ṣe nṛ॒pati॒-nteja॒ āna॒ṭchuci॒ reto॒ niṣi̭kta॒-ndyaura॒bhīke᳚ | a॒gni-śśardha̭manava॒dyaṃ-yu~vā̭nagg svā॒dhiya̭-ñjanaya-thsū॒daya̭cca || sa tejī̭yasā॒ mana̭sā॒ tvota̭ u॒ta śi̭kṣa svapa॒tyasya̭ śi॒kṣoḥ | agnḙ rā॒yo nṛta̭masya॒ prabhṷ̄tau bhū॒yāma̭ te suṣṭu॒taya̭śca॒ vasvaḥ̭ || agne॒ saha̭nta॒mā bha̭ra dyu॒mnasya̭ prā॒sahā̭ ra॒yim | viśvā॒ ya- [viśvā॒ yaḥ, ca॒r॒ṣa॒ṇīra॒bhyā̭sā vājḙṣu] 29
śca̭r॒ṣa॒ṇīra॒bhyā̭sā vājḙṣu sā॒saha̭t || tama̭gne pṛtanā॒sahagṃ̭ ra॒yigṃ sa̭hasva॒ ā bha̭ra | tvagṃ hi sa॒tyo adbhṷto dā॒tā vāja̭sya॒ goma̭taḥ || u॒kṣānnā̭ya va॒śānnā̭ya॒ soma̭pṛṣṭhāya ve॒dhase᳚ | stomai᳚-rvidhemā॒-'gnaye᳚ || va॒dmā hi sṷ̄no॒ asya̭dma॒sadvā̭ ca॒kre a॒gni-rja॒nuṣā 'jmā-'nna᳚m | sa tva-nna̭ ūrjasana॒ ūrja̭-ndhā॒ rājḙva jeravṛ॒ke kṣe᳚ṣya॒ntaḥ || agna॒ āyūgṃ̭ṣi [agna॒ āyūgṃ̭ṣi, pa॒va॒sa॒ ā] 30
pavasa॒ ā su॒vorja॒miṣa̭-ñca naḥ | ā॒re bā̭dhasva du॒cchunā᳚m || agne॒ pava̭sva॒ svapā̭ a॒sme varcaḥ̭ su॒vīrya᳚m | dadha॒tpoṣagṃ̭ ra॒yi-mmayi̭ || agnḙ pāvaka ro॒ciṣā̭ ma॒ndrayā̭ deva ji॒hvayā᳚ | ā de॒vān. va̭kṣi॒ yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdi॒vo-'gnḙ de॒vāgṃ i॒hā va̭ha | upa̭ ya॒jñagṃ ha॒viśca̭ naḥ || a॒gni-śśuci̭vratatama॒-śśuci॒-rvipra॒-śśuciḥ̭ ka॒viḥ | śucī̭ rocata॒ āhṷtaḥ || uda̭gne॒ śuca̭ya॒stava̭ śu॒krā bhrāja̭nta īrate | tava॒ jyotīg̭ṣya॒rcayaḥ̭ || 31 ||
(pu॒ru॒ni॒ṣṭhaḥ-pṷrvaṇīka-bharā॒-'bhi-vayo̭bhi॒-rya-āyūgṃ̭ṣi॒ -vipra॒-śśuci॒-ścatṷrdaśa ca) (a. 14)
(de॒vasya̭ - rakṣo॒haṇo̭ - vi॒bhū-stvagṃ so॒mā - 'tya॒nyānagāṃ᳚ - pṛthi॒vyā - i॒ṣe tvā - ''da̭de॒ - vākta॒-santḙ - samu॒dragṃ - ha॒viṣma̭tīr-hṛ॒de - tvama̭gne ru॒dra - ścatṷrdaśa)
(de॒vasya̭ - ga॒madhyḙ - ha॒viṣma̭tīḥ - pavasa॒ - eka̭trigṃśat)
(de॒vasyā॒, rcayaḥ̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - अग्निष्टोमे पशुः
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे᳚-ऽश्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मा द॒दे-ऽभ्रि॑रसि॒ नारि॑रसि॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इ॒दम॑स्य ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वा॒ शुन्ध॑तां-लोँ॒कः पि॑तृ॒षद॑नो॒ यवो॑-ऽसि य॒वया॒स्म-द्द्वेषो॑ [य॒वया॒स्म-द्द्वेषः॑, य॒वयारा॑तीः] 1
य॒वयारा॑तीः पितृ॒णाग्ं सद॑नम॒स्युद्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽन्तरि॑क्ष-म्पृण पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह द्युता॒नस्त्वा॑ मारु॒तो मि॑नोतु मि॒त्रावरु॑णयो-र्ध्रु॒वेण॒ धर्म॑णा ब्रह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनिग्ं॑ सुप्रजा॒वनिग्ं॑ रायस्पोष॒वनि॒-म्पर्यू॑हामि॒ ब्रह्म॑ दृग्ंह क्ष॒त्र-न्दृग्ं॑ह प्र॒जा-न्दृग्ं॑ह रा॒यस्पोष॑-न्दृग्ंह घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ आ पृ॑णेथा॒मिन्द्र॑स्य॒ सदो॑-ऽसि विश्वज॒नस्य॑ छा॒या परि॑ त्वा गिर्वणो॒ गिर॑ इ॒मा भ॑वन्तु वि॒श्वतो॑ वृ॒द्धायु॒मनु॒ वृद्ध॑यो॒ जुष्टा॑ भवन्तु॒ जुष्ट॑य॒ इन्द्र॑स्य॒ स्यूर॒सीन्द्र॑स्य ध्रु॒वम॑स्यै॒न्द्रम॒सीन्द्रा॑य त्वा ॥ 2 ॥
(द्वेष॑ - इ॒मा - अ॒ष्टाद॑श च ) (अ. 1)
र॒क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो॑ वैष्ण॒वा-न्ख॑नामी॒दम॒ह-न्तं-वँ॑ल॒गमुद्व॑पामि॒ य-न्नः॑ समा॒नो यमस॑मानो निच॒खाने॒दमे॑न॒मध॑र-ङ्करोमि॒ यो नः॑ समा॒नो यो-ऽस॑मानो-ऽराती॒यति॑ गाय॒त्रेण॒ छन्द॒सा-ऽव॑बाढो वल॒गः किमत्र॑ भ॒द्र-न्तन्नौ॑ स॒ह वि॒राड॑सि सपत्न॒हा स॒म्राड॑सि भ्रातृव्य॒हा स्व॒राड॑स्यभिमाति॒हा वि॑श्वा॒राड॑सि॒ विश्वा॑सा-न्ना॒ष्ट्राणाग्ं॑ ह॒न्ता [ह॒न्ता, र॒क्षो॒हणो॑] 3
र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनः॒ प्रोक्षा॑मि वैष्ण॒वा-न्र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो-ऽव॑ नयामि वैष्ण॒वान् यवो॑-ऽसि य॒वया॒स्म-द्द्वेषो॑ य॒वयारा॑ती रक्षो॒हणो॑ वलग॒हनो-ऽव॑ स्तृणामि वैष्ण॒वा-न्र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो॒-ऽभि जु॑होमि वैष्ण॒वा-न्र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हना॒वुप॑ दधामि वैष्ण॒वी र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हनौ॒ पर्यू॑हामि वैष्ण॒वी र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हनौ॒ परि॑ स्तृणामि वैष्ण॒वी र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हनौ॑ वैष्ण॒वी बृ॒हन्न॑सि बृ॒हद्ग्रा॑वा बृह॒तीमिन्द्रा॑य॒ वाचं॑-वँद ॥ 4 ॥
( ह॒न्ते-न्द्रा॑य॒ द्वे च॑ ) (अ. 2)
वि॒भूर॑सि प्र॒वाह॑णो॒ वह्नि॑रसि हव्य॒वाह॑न-श्श्वा॒त्रो॑-ऽसि॒ प्रचे॑तास्तु॒थो॑-ऽसि वि॒श्ववे॑दा उ॒शिग॑सि क॒विरङ्घा॑रिरसि॒ बम्भा॑रिरव॒स्युर॑सि॒ दुव॑स्वाञ्छु॒न्ध्यूर॑सि मार्जा॒लीयः॑ स॒म्राड॑सि कृ॒शानुः॑ परि॒षद्यो॑-ऽसि॒ पव॑मानः प्र॒तक्वा॑-ऽसि॒ नभ॑स्वा॒नस॑म्मृष्टो-ऽसि हव्य॒सूद॑ ऋ॒तधा॑मा-ऽसि॒ सुवर्ज्योति॒-र्ब्रह्म॑ज्योतिरसि॒ सुव॑र्धामा॒-ऽजो᳚ ऽस्येक॑पा॒दहि॑रसि बु॒द्ध्नियो॒ रौद्रे॒णानी॑केन पा॒हि मा᳚-ऽग्ने पिपृ॒हि मा॒ मा मा॑ हिग्ंसीः ॥ 5 ॥
(अनी॑केना॒-ष्टौ च॑) (अ. 3)
त्वग्ं सो॑म तनू॒कृद्भ्यो॒ द्वेषो᳚भ्यो॒-ऽन्यकृ॑तेभ्य उ॒रु य॒न्ता-ऽसि॒ वरू॑थ॒ग्ग्॒ स्वाहा॑ जुषा॒णो अ॒प्तुराज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॒-ऽयन्नो॑ अ॒ग्निर्वरि॑वः कृणोत्व॒य-म्मृधः॑ पु॒र ए॑तु प्रभि॒न्दन्न् । अ॒यग्ं शत्रू᳚ञ्जयतु॒ जर्हृ॑षाणो॒-ऽयं-वाँज॑-ञ्जयतु॒ वाज॑सातौ । उ॒रु वि॑ष्णो॒ वि क्र॑मस्वो॒रु क्षया॑य नः कृधि । घृ॒त-ङ्घृ॑तयोने पिब॒ प्रप्र॑ य॒ज्ञप॑ति-न्तिर । सोमो॑ जिगाति गातु॒वि- [गातु॒वित्, दे॒वाना॑मेति] 6
द्दे॒वाना॑मेति निष्कृ॒तमृ॒तस्य॒ योनि॑मा॒सद॒मदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ सी॑दै॒ष वो॑ देव सवित॒-स्सोम॒स्तग्ं र॑क्षद्ध्व॒-म्मा वो॑ दभदे॒तत्त्वग्ं सो॑म दे॒वो दे॒वानुपा॑गा इ॒दम॒ह-म्म॑नु॒ष्यो॑ मनु॒ष्या᳚न्-थ्स॒ह प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॑ण॒ नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्य॑ इ॒दम॒ह-न्निर्वरु॑णस्य॒ पाशा॒-थ्सुव॑र॒भि [ ] 7
वि ख्ये॑षं-वैँश्वान॒र-ञ्ज्योति॒रग्ने᳚ व्रतपते॒ त्वं-व्रँ॒तानां᳚-व्रँ॒तप॑तिरसि॒ या मम॑ त॒नूस्त्वय्यभू॑दि॒यग्ं सा मयि॒ या तव॑ त॒नू-र्मय्यभू॑दे॒षा सा त्वयि॑ यथाय॒थ-न्नौ᳚ व्रतपते व्र॒तिनो᳚-र्व्र॒तानि॑ ॥ 8 ॥
(गा॒तु॒विद॒-भ्ये-क॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 4)
अत्य॒न्यानगा॒-न्नान्यानुपा॑गाम॒र्वाक्त्वा॒ परै॑रविद-म्प॒रो-ऽव॑रै॒स्त-न्त्वा॑ जुषे वैष्ण॒व-न्दे॑वय॒ज्यायै॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मद्ध्वा॑-ऽन॒क्त्वोष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी॒-र्दिव॒मग्रे॑ण॒ मा ले॑खीर॒न्तरि॑क्ष॒-म्मद्ध्ये॑न॒ मा हिग्ं॑सीः पृथि॒व्या स-म्भ॑व॒ वन॑स्पते श॒तव॑ल्शो॒ वि रो॑ह स॒हस्र॑वल्शा॒ वि व॒यग्ं रु॑हेम॒ य-न्त्वा॒-ऽयग्ग् स्वधि॑ति॒स्तेति॑जानः प्रणि॒नाय॑ मह॒ते सौभ॑गा॒याच्छि॑न्नो॒ रायः॑ सु॒वीरः॑ ॥ 9 ॥
(यं-दश॑ च) (अ. 5)
पृ॒थि॒व्यै त्वा॒न्तरि॑क्षाय त्वा दि॒वे त्वा॒ शुन्ध॑तां-लोँ॒कः पि॑तृ॒षद॑नो॒ यवो॑-ऽसि य॒वया॒स्म-द्द्वेषो॑ य॒वयारा॑तीः पितृ॒णाग्ं सद॑नमसि स्वावे॒शो᳚-ऽस्यग्रे॒गा ने॑तृ॒णां-वँन॒स्पति॒रधि॑ त्वा स्थास्यति॒ तस्य॑ वित्ता-द्दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मद्ध्वा॑-ऽनक्तु सुपिप्प॒लाभ्य॒-स्त्वौष॑धीभ्य॒ उद्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽन्तरि॑क्ष-म्पृण पृथि॒वीमुप॑रेण दृग्ंह॒ ते ते॒ धामा᳚न्युश्मसी [धामा᳚न्युश्मसि, ग॒मद्ध्ये॒ गावो॒] 10
ग॒मद्ध्ये॒ गावो॒ यत्र॒ भूरि॑शृङ्गा अ॒यासः॑ । अत्राह॒ तदु॑रुगा॒यस्य॒ विष्णोः᳚ प॒रम-म्प॒दमव॑ भाति॒ भूरेः᳚ ॥ विष्णोः॒ कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो᳚ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒-स्सखा᳚ ॥ त-द्विष्णोः᳚ पर॒म-म्प॒दग्ं सदा॑ पश्यन्ति सू॒रयः॑ । दि॒वीव॒ चक्षु॒रात॑तम् ॥ ब्र॒ह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनिग्ं॑ सुप्रजा॒वनिग्ं॑ रायस्पोष॒वनि॒-म्पर्यू॑हामि॒ ब्रह्म॑ दृग्ंह क्ष॒त्र-न्दृग्ं॑ह प्र॒जा-न्दृग्ं॑ह रा॒यस्पोष॑-न्दृग्ंह परि॒वीर॑सि॒ परि॑ त्वा॒ दैवी॒र्विशो᳚ व्ययन्ता॒-म्परी॒मग्ं रा॒यस्पोषो॒ यज॑मान-म्मनु॒ष्या॑ अ॒न्तरि॑क्षस्य त्वा॒ साना॒वव॑ गूहामि ॥ 11 ॥
(उ॒श्म॒सी॒-पोष॒मे-का॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 6)
इ॒षे त्वो॑प॒वीर॒स्युपो॑ दे॒वा-न्दैवी॒-र्विशः॒ प्रागु॒-र्वह्नी॑रु॒शिजो॒ बृह॑स्पते धा॒रया॒ वसू॑नि ह॒व्या ते᳚ स्वदन्ता॒-न्देव॑ त्वष्ट॒र्वसु॑ रण्व॒ रेव॑ती॒ रम॑द्ध्व-म॒ग्ने-र्ज॒नित्र॑मसि॒ वृष॑णौ स्थ उ॒र्वश्य॑स्या॒युर॑सि पुरू॒रवा॑ घृ॒तेना॒क्ते वृष॑ण-न्दधाथा-ङ्गाय॒त्र-ञ्छन्दो-ऽनु॒ प्र जा॑यस्व॒ त्रैष्टु॑भ॒-ञ्जाग॑त॒-ञ्छन्दो-ऽनु॒ प्र जा॑यस्व॒ भव॑त- [भव॑तम्, न॒-स्सम॑नसौ॒] 12
न्न॒-स्सम॑नसौ॒ समो॑कसावरे॒पसौ᳚ । मा य॒ज्ञग्ं हिग्ं॑सिष्ट॒-म्मा य॒ज्ञप॑ति-ञ्जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य नः॑ ॥ अ॒ग्नाव॒ग्निश्च॑रति॒ प्रवि॑ष्ट॒ ऋषी॑णा-म्पु॒त्रो अ॑धिरा॒ज ए॒षः । स्वा॒हा॒कृत्य॒ ब्रह्म॑णा ते जुहोमि॒ मा दे॒वाना᳚-म्मिथु॒या क॑र्भाग॒धेय᳚म् ॥ 13 ॥
(भव॑त॒-मेक॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 7)
आ द॑द ऋ॒तस्य॑ त्वा देवहविः॒ पाशे॒ना-ऽऽर॑भे॒ धर्षा॒ मानु॑षान॒द्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यः॒ प्रोक्षा᳚म्य॒पा-म्पे॒रुर॑सि स्वा॒त्त-ञ्चि॒-थ्सदे॑वग्ं ह॒व्यमापो॑ देवी॒-स्स्वद॑तैन॒ग्ं॒ स-न्ते᳚ प्रा॒णो वा॒युना॑ गच्छता॒ग्ं॒ सं-यँज॑त्रै॒रङ्गा॑नि॒ सं-यँ॒ज्ञप॑तिरा॒शिषा॑ घृ॒तेना॒क्तौ प॒शु-न्त्रा॑येथा॒ग्ं॒ रेव॑ती-र्य॒ज्ञप॑ति-म्प्रिय॒धा-ऽऽ वि॑श॒तोरो॑ अन्तरिक्ष स॒जू-र्दे॒वेन॒ [स॒जू-र्दे॒वेन॑, वाते॑ना॒-ऽस्य] 14
वाते॑ना॒-ऽस्य ह॒विष॒स्त्मना॑ यज॒ सम॑स्य त॒नुवा॑ भव॒ वर्षी॑यो॒ वर्षी॑यसि य॒ज्ञे य॒ज्ञपति॑-न्धाः पृ॑थि॒व्या-स्स॒म्पृचः॑ पाहि॒ नम॑स्त आताना-ऽन॒र्वा प्रेहि॑ घृ॒तस्य॑ कु॒ल्यामनु॑ स॒ह प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॒णा ऽऽपो॑ देवी-श्शुद्धायुव-श्शु॒द्धा यू॒य-न्दे॒वाग्ं ऊ᳚ढ्वग्ं शु॒द्धा व॒य-म्परि॑विष्टाः परिवे॒ष्टारो॑ वो भूयास्म ॥ 15 ॥
(दे॒वन॒-चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 8)
वाक्त॒ आ प्या॑यता-म्प्रा॒णस्त॒ आ प्या॑यता॒-ञ्चक्षु॑स्त॒ आ प्या॑यता॒ग्॒ श्रोत्र॑-न्त॒ आ प्या॑यतां॒-याँ ते᳚ प्रा॒णाञ्छुग्ज॒गाम॒ या चक्षु॒र्या श्रोत्रं॒-यँत्ते᳚ क्रू॒रं-यँदास्थि॑त॒-न्तत्त॒ आ प्या॑यता॒-न्तत्त॑ ए॒तेन॑ शुन्धता॒-न्नाभि॑स्त॒ आ प्या॑यता-म्पा॒युस्त॒ आ प्या॑यताग्ं शु॒द्धाश्च॒रित्रा॒-श्शम॒द्भ्य- [म॒ध्भ्यः, शमोष॑धीभ्य॒-श्शं] 16
श्शमोष॑धीभ्य॒-श्श-म्पृ॑थि॒व्यै शमहो᳚भ्या॒-मोष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी॒ रक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसी॒दम॒हग्ं रक्षो॑-ऽध॒म-न्तमो॑ नयामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इ॒दमे॑नमध॒म-न्तमो॑ नयामी॒षे त्वा॑ घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ प्रोर्ण्वा॑था॒-मच्छि॑न्नो॒ रायः॑ सु॒वीर॑ उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒मन्वि॑हि॒ वायो॒ वीहि॑ स्तो॒काना॒ग्॒ स्वाहो॒र्ध्वन॑भस-म्मारु॒त-ङ्ग॑च्छतम् ॥ 17 ॥
(अ॒द्भ्यो-वीहि॒-पञ्च॑ च) (अ. 9)
स-न्ते॒ मन॑सा॒ मनः॒ स-म्प्रा॒णेन॑ प्रा॒णो जुष्ट॑-न्दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॒-थ्स्वाहै॒न्द्रः प्रा॒णो अङ्गे॑अङ्गे॒ नि दे᳚द्ध्यदै॒न्द्रो॑ ऽपा॒नो अङ्गे॑अङ्गे॒ वि बो॑भुव॒द्देव॑ त्वष्ट॒र्भूरि॑ ते॒ सग्ंस॑मेतु॒ विषु॑रूपा॒ य-थ्सल॑क्ष्माणो॒ भव॑थ देव॒त्रा यन्त॒मव॑से॒ सखा॒यो-ऽनु॑ त्वा मा॒ता पि॒तरो॑ मदन्तु॒ श्रीर॑स्य॒ग्निस्त्वा᳚ श्रीणा॒त्वाप॒-स्सम॑रिण॒न् वात॑स्य [ ] 18
त्वा॒ ध्रज्यै॑ पू॒ष्णो रग्ग्ह्या॑ अ॒पामोष॑धीना॒ग्ं॒ रोहि॑ष्यै घृ॒त-ङ्घृ॑तपावानः पिबत॒ वसां᳚-वँसापावानः पिबता॒-ऽन्तरि॑क्षस्य ह॒विर॑सि॒ स्वाहा᳚ त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ दिशः॑ प्र॒दिश॑ आ॒दिशो॑ वि॒दिश॑ उ॒द्दिश॒-स्स्वाहा॑ दि॒ग्भ्यो नमो॑ दि॒ग्भ्यः ॥ 19 ॥
(वा॑तस्या॒-ष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 10)
स॒मु॒द्र-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒-ऽन्तरि॑क्ष-ङ्गच्छ॒ स्वाहा॑ दे॒वग्ं स॑वि॒तार॑-ङ्गच्छ॒ स्वाहा॑-ऽहोरा॒त्रे ग॑च्छ॒ स्वाहा॑ मि॒त्रावरु॑णौ गच्छ॒ स्वाहा॒ सोम॑-ङ्गच्छ॒ स्वाहा॑ य॒ज्ञ-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒ छन्दाग्ं॑सि गच्छ॒ स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वी ग॑च्छ॒ स्वाहा॒ नभो॑ दि॒व्य-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒-ऽग्निं-वैँ᳚श्वान॒र-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒-ऽद्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यो॒ मनो॑ मे॒ हार्दि॑ यच्छ त॒नू-न्त्वच॑-म्पु॒त्र-न्नप्ता॑रमशीय॒ शुग॑सि॒ तम॒भि शो॑च॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मो धाम्नो॑धाम्नो राजन्नि॒तो व॑रुण नो मुञ्च॒ यदापो॒ अघ्नि॑या॒ वरु॒णेति॒ शपा॑महे॒ ततो॑ वरुण नो मुञ्च ॥ 20
(अ॒सि॒-षड्विग्ं॑शतिश्च ) (अ. 11)
ह॒विष्म॑तीरि॒मा आपो॑ ह॒विष्मा᳚-न्दे॒वो अ॑द्ध्व॒रो ह॒विष्मा॒ग्ं॒ आ वि॑वासति ह॒विष्माग्ं॑ अस्तु॒ सूर्यः॑ ॥ अ॒ग्नेर्वो ऽप॑न्नगृहस्य॒ सद॑सि सादयामि सु॒म्नाय॑ सुम्निनी-स्सु॒म्ने मा॑ धत्तेन्द्राग्नि॒यो-र्भा॑ग॒धेयी᳚-स्स्थ मि॒त्रावरु॑णयो-र्भाग॒धेयी᳚-स्स्थ॒ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-म्भाग॒धेयी᳚-स्स्थ य॒ज्ञे जा॑गृत ॥ 21 ॥
(ह॒विष्म॑ती॒-श्चतु॑स्त्रिग्ंशत्) (अ. 12)
हृ॒दे त्वा॒ मन॑से त्वा दि॒वे त्वा॒ सूर्या॑य त्वो॒र्ध्वमि॒मम॑द्ध्व॒र-ङ्कृ॑धि दि॒वि दे॒वेषु॒ होत्रा॑ यच्छ॒ सोम॑ राज॒न्नेह्यव॑ रोह॒ मा भेर्मा सं-विँ॑क्था॒ मा त्वा॑ हिग्ंसिष-म्प्र॒जास्त्वमु॒पाव॑रोह प्र॒जास्त्वामु॒पाव॑रोहन्तु शृ॒णोत्व॒ग्नि-स्स॒मिधा॒ हव॑-म्मे शृ॒ण्वन्त्वापो॑ धि॒षणा᳚श्च दे॒वीः । शृ॒णोत॑ ग्रावाणो वि॒दुषो॒ नु [ ] 22
य॒ज्ञग्ं शृ॒णोतु॑ दे॒व-स्स॑वि॒ता हव॑-म्मे । देवी॑रापो अपा-न्नपा॒द्य ऊ॒र्मिर्ह॑वि॒ष्य॑ इन्द्रि॒यावा᳚-न्म॒दिन्त॑म॒स्त-न्दे॒वेभ्यो॑ देव॒त्रा ध॑त्त शु॒क्रग्ं शु॑क्र॒पेभ्यो॒ येषा᳚-म्भा॒ग-स्स्थ स्वाहा॒ कार्षि॑र॒स्यपा॒-ऽपा-म्मृ॒द्ध्रग्ं स॑मु॒द्रस्य॒ वो-ऽक्षि॑त्या॒ उन्न॑ये । यम॑ग्ने पृ॒थ्सु मर्त्य॒मावो॒ वाजे॑षु॒ य-ञ्जु॒नाः । स यन्ता॒ शश्व॑ती॒रिषः॑ ॥ 23 ॥
( नु-स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 13)
त्वम॑ग्ने रु॒द्रो असु॑रो म॒हो दि॒वस्त्वग्ं शर्धो॒ मारु॑त-म्पृ॒क्ष ई॑शिषे । त्वं-वाँतै॑ररु॒णैर्या॑सि शङ्ग॒यस्त्व-म्पू॒षा वि॑ध॒तः पा॑सि॒ नुत्मना᳚ ॥ आ वो॒ राजा॑नमद्ध्व॒रस्य॑ रु॒द्रग्ं होता॑रग्ं सत्य॒यज॒ग्ं॒ रोद॑स्योः । अ॒ग्नि-म्पु॒रा त॑नयि॒त्नो र॒चित्ता॒द्धिर॑ण्यरूप॒मव॑से कृणुद्ध्वम् ॥ अ॒ग्निर्होता॒ नि ष॑सादा॒ यजी॑यानु॒पस्थे॑ मा॒तु-स्सु॑र॒भावु॑ लो॒के । युवा॑ क॒विः पु॑रुनि॒ष्ठ [पु॑रुनि॒ष्ठः, ऋ॒तावा॑ ध॒र्ता] 24
ऋ॒तावा॑ ध॒र्ता कृ॑ष्टी॒नामु॒त मद्ध्य॑ इ॒द्धः ॥सा॒द्ध्वीम॑क-र्दे॒ववी॑ति-न्नो अ॒द्य य॒ज्ञस्य॑ जि॒ह्वाम॑विदाम॒ गुह्या᳚म् । स आयु॒रा-ऽगा᳚-थ्सुर॒भिर्वसा॑नो भ॒द्राम॑क-र्दे॒वहू॑ति-न्नो अ॒द्य ॥ अक्र॑न्दद॒ग्नि-स्स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ त्वे वसू॑नि पुर्वणीक [पुर्वणीक, हो॒त॒र्दो॒षा] 25
होतर्दो॒षा वस्तो॒रेरि॑रे य॒ज्ञिया॑सः । क्षामे॑व॒ विश्वा॒ भुव॑नानि॒ यस्मि॒न्-थ्सग्ं सौभ॑गानि दधि॒रे पा॑व॒के ॥ तुभ्य॒-न्ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वा᳚-स्सुक्षि॒तयः॒ पृथ॑क् । अग्ने॒ कामा॑य येमिरे ॥ अ॒श्याम॒ त-ङ्काम॑मग्ने॒ तवो॒त्य॑श्याम॑ र॒यिग्ं र॑यिव-स्सु॒वीर᳚म् । अ॒श्याम॒ वाज॑म॒भि वा॒जय॑न्तो॒ ऽश्याम॑ द्यु॒म्नम॑जरा॒जर॑-न्ते ॥श्रेष्ठं॑-यँविष्ठ भार॒ताग्ने᳚ द्यु॒मन्त॒मा भ॑र ॥ 26 ॥
वसो॑ पुरु॒स्पृहग्ं॑ र॒यिम् ॥ स श्वि॑ता॒नस्त॑न्य॒तू रो॑चन॒स्था अ॒जरे॑भि॒-र्नान॑दद्भि॒र्यवि॑ष्ठः । यः पा॑व॒कः पु॑रु॒तमः॑ पु॒रूणि॑ पृ॒थून्य॒ग्निर॑नु॒याति॒ भर्वन्न्॑ ॥ आयु॑ष्टे वि॒श्वतो॑ दधद॒यम॒ग्नि-र्वरे᳚ण्यः । पुन॑स्ते प्रा॒ण आ-ऽय॑ति॒ परा॒ यक्ष्मग्ं॑ सुवामि ते ॥ आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒णो घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒त-म्पी॒त्वा मधु॒ चारु॒ गव्य॑-म्पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि [पु॒त्रम॒भि, र॒क्ष॒ता॒दि॒मम्] 27
र॑क्षतादि॒मम् । तस्मै॑ ते प्रति॒हर्य॑ते॒ जात॑वेदो॒ विच॑र्षणे । अग्ने॒ जना॑मि सुष्टु॒तिम् ॥ दि॒वस्परि॑ प्रथ॒म-ञ्ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्म-द्द्वि॒तीय॒-म्परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒फ्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एन-ञ्जरते स्वा॒धीः ॥ शुचिः॑ पावक॒ वन्द्यो-ऽग्ने॑ बृ॒हद्वि रो॑चसे । त्व-ङ्घृ॒तेभि॒राहु॑तः ॥ दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौ-द्दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒- [अभव॒द्वयो॑भिः, यदे॑नं॒] 28
-र्यदे॑न॒-न्द्यौरज॑नय-थ्सु॒रेताः᳚ ॥ आ यदि॒षे नृ॒पति॒-न्तेज॒ आन॒ट्छुचि॒ रेतो॒ निषि॑क्त॒-न्द्यौर॒भीके᳚ । अ॒ग्नि-श्शर्ध॑मनव॒द्यं-युँवा॑नग्ग् स्वा॒धिय॑-ञ्जनय-थ्सू॒दय॑च्च ॥ स तेजी॑यसा॒ मन॑सा॒ त्वोत॑ उ॒त शि॑क्ष स्वप॒त्यस्य॑ शि॒क्षोः । अग्ने॑ रा॒यो नृत॑मस्य॒ प्रभू॑तौ भू॒याम॑ ते सुष्टु॒तय॑श्च॒ वस्वः॑ ॥ अग्ने॒ सह॑न्त॒मा भ॑र द्यु॒म्नस्य॑ प्रा॒सहा॑ र॒यिम् । विश्वा॒ य- [विश्वा॒ यः, च॒र्॒ष॒णीर॒भ्या॑सा वाजे॑षु] 29
श्च॑र्॒ष॒णीर॒भ्या॑सा वाजे॑षु सा॒सह॑त् ॥ तम॑ग्ने पृतना॒सहग्ं॑ र॒यिग्ं स॑हस्व॒ आ भ॑र । त्वग्ं हि स॒त्यो अद्भु॑तो दा॒ता वाज॑स्य॒ गोम॑तः ॥ उ॒क्षान्ना॑य व॒शान्ना॑य॒ सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे᳚ । स्तोमै᳚-र्विधेमा॒-ऽग्नये᳚ ॥ व॒द्मा हि सू॑नो॒ अस्य॑द्म॒सद्वा॑ च॒क्रे अ॒ग्नि-र्ज॒नुषा ऽज्मा-ऽन्न᳚म् । स त्व-न्न॑ ऊर्जसन॒ ऊर्ज॑-न्धा॒ राजे॑व जेरवृ॒के क्षे᳚ष्य॒न्तः ॥ अग्न॒ आयूग्ं॑षि [अग्न॒ आयूग्ं॑षि, प॒व॒स॒ आ] 30
पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिष॑-ञ्च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना᳚म् ॥ अग्ने॒ पव॑स्व॒ स्वपा॑ अ॒स्मे वर्चः॑ सु॒वीर्य᳚म् । दध॒त्पोषग्ं॑ र॒यि-म्मयि॑ ॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ । आ दे॒वान्. व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥ स नः॑ पावक दीदि॒वो-ऽग्ने॑ दे॒वाग्ं इ॒हा व॑ह । उप॑ य॒ज्ञग्ं ह॒विश्च॑ नः ॥ अ॒ग्नि-श्शुचि॑व्रततम॒-श्शुचि॒-र्विप्र॒-श्शुचिः॑ क॒विः । शुची॑ रोचत॒ आहु॑तः ॥ उद॑ग्ने॒ शुच॑य॒स्तव॑ शु॒क्रा भ्राज॑न्त ईरते । तव॒ ज्योतीग्॑ष्य॒र्चयः॑ ॥ 31 ॥
(पु॒रु॒नि॒ष्ठः-पु॑र्वणीक-भरा॒-ऽभि-वयो॑भि॒-र्य-आयूग्ं॑षि॒ -विप्र॒-श्शुचि॒-श्चतु॑र्दश च) (अ. 14)
(दे॒वस्य॑ - रक्षो॒हणो॑ - वि॒भू-स्त्वग्ं सो॒मा - ऽत्य॒न्यानगां᳚ - पृथि॒व्या - इ॒षे त्वा - ऽऽद॑दे॒ - वाक्त॒-सन्ते॑ - समु॒द्रग्ं - ह॒विष्म॑तीर्-हृ॒दे - त्वम॑ग्ने रु॒द्र - श्चतु॑र्दश)
(दे॒वस्य॑ - ग॒मध्ये॑ - ह॒विष्म॑तीः - पवस॒ - एक॑त्रिग्ंशत्)
(दे॒वस्या॒, र्चयः॑)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - agniṣṭome paśuḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚-rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mā da॒de-'bhri̭rasi॒ nāri̭rasi॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma i॒dama̭sya grī॒vā api̭ kṛntāmi di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvā॒ śundha̭tāṃ-lo~॒kaḥ pi̭tṛ॒ṣada̭no॒ yavo̭-'si ya॒vayā॒sma-ddveṣo̭ [ya॒vayā॒sma-ddveṣaḥ̭, ya॒vayārā̭tīḥ] 1
ya॒vayārā̭tīḥ pitṛ॒ṇāgṃ sada̭nama॒syuddivagg̭ stabhā॒nā-'ntari̭kṣa-mpṛṇa pṛthi॒vī-ndṛgṃ̭ha dyutā॒nastvā̭ māru॒to mi̭notu mi॒trāvarṷṇayo-rdhru॒veṇa॒ dharma̭ṇā brahma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vanigṃ̭ suprajā॒vanigṃ̭ rāyaspoṣa॒vani॒-mparyṷ̄hāmi॒ brahma̭ dṛgṃha kṣa॒tra-ndṛgṃ̭ha pra॒jā-ndṛgṃ̭ha rā॒yaspoṣa̭-ndṛgṃha ghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ ā pṛ̭ṇethā॒mindra̭sya॒ sado̭-'si viśvaja॒nasya̭ chā॒yā pari̭ tvā girvaṇo॒ gira̭ i॒mā bha̭vantu vi॒śvato̭ vṛ॒ddhāyu॒manu॒ vṛddha̭yo॒ juṣṭā̭ bhavantu॒ juṣṭa̭ya॒ indra̭sya॒ syūra॒sīndra̭sya dhru॒vama̭syai॒ndrama॒sīndrā̭ya tvā || 2 ||
(dveṣa̭ - i॒mā - a॒ṣṭāda̭śa ca ) (a. 1)
ra॒kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano̭ vaiṣṇa॒vā-nkha̭nāmī॒dama॒ha-ntaṃ-va~̭la॒gamudva̭pāmi॒ ya-nnaḥ̭ samā॒no yamasa̭māno nica॒khāne॒damḙna॒madha̭ra-ṅkaromi॒ yo naḥ̭ samā॒no yo-'sa̭māno-'rātī॒yati̭ gāya॒treṇa॒ chanda॒sā-'va̭bāḍho vala॒gaḥ kimatra̭ bha॒dra-ntannaṷ sa॒ha vi॒rāḍa̭si sapatna॒hā sa॒mrāḍa̭si bhrātṛvya॒hā sva॒rāḍa̭syabhimāti॒hā vi̭śvā॒rāḍa̭si॒ viśvā̭sā-nnā॒ṣṭrāṇāgṃ̭ ha॒ntā [ha॒ntā, ra॒kṣo॒haṇo̭] 3
ra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hanaḥ॒ prokṣā̭mi vaiṣṇa॒vā-nra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano-'va̭ nayāmi vaiṣṇa॒vān yavo̭-'si ya॒vayā॒sma-ddveṣo̭ ya॒vayārā̭tī rakṣo॒haṇo̭ valaga॒hano-'va̭ stṛṇāmi vaiṣṇa॒vā-nra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano॒-'bhi jṷhomi vaiṣṇa॒vā-nra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanā॒vupa̭ dadhāmi vaiṣṇa॒vī ra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanau॒ paryṷ̄hāmi vaiṣṇa॒vī ra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanau॒ pari̭ stṛṇāmi vaiṣṇa॒vī ra̭kṣo॒haṇaṷ valaga॒hanaṷ vaiṣṇa॒vī bṛ॒hanna̭si bṛ॒hadgrā̭vā bṛha॒tīmindrā̭ya॒ vācaṃ̭-va~da || 4 ||
( ha॒nte-ndrā̭ya॒ dve ca̭ ) (a. 2)
vi॒bhūra̭si pra॒vāha̭ṇo॒ vahni̭rasi havya॒vāha̭na-śśvā॒tro̭-'si॒ pracḙtāstu॒tho̭-'si vi॒śvavḙdā u॒śiga̭si ka॒viraṅghā̭rirasi॒ bambhā̭rirava॒syura̭si॒ duva̭svāñchu॒ndhyūra̭si mārjā॒līyaḥ̭ sa॒mrāḍa̭si kṛ॒śānuḥ̭ pari॒ṣadyo̭-'si॒ pava̭mānaḥ pra॒takvā̭-'si॒ nabha̭svā॒nasa̭mmṛṣṭo-'si havya॒sūda̭ ṛ॒tadhā̭mā-'si॒ suvarjyoti॒-rbrahma̭jyotirasi॒ suva̭rdhāmā॒-'jo᳚ 'syeka̭pā॒dahi̭rasi bu॒ddhniyo॒ raudre॒ṇānī̭kena pā॒hi mā᳚-'gne pipṛ॒hi mā॒ mā mā̭ higṃsīḥ || 5 ||
(anī̭kenā॒-ṣṭau ca̭) (a. 3)
tvagṃ so̭ma tanū॒kṛdbhyo॒ dveṣo᳚bhyo॒-'nyakṛ̭tebhya u॒ru ya॒ntā-'si॒ varṷ̄tha॒gg॒ svāhā̭ juṣā॒ṇo a॒pturājya̭sya vetu॒ svāhā॒-'yanno̭ a॒gnirvari̭vaḥ kṛṇotva॒ya-mmṛdhaḥ̭ pu॒ra ḙtu prabhi॒ndann | a॒yagṃ śatrū᳚ñjayatu॒ jarhṛ̭ṣāṇo॒-'yaṃ-vā~ja̭-ñjayatu॒ vāja̭sātau | u॒ru vi̭ṣṇo॒ vi kra̭masvo॒ru kṣayā̭ya naḥ kṛdhi | ghṛ॒ta-ṅghṛ̭tayone piba॒ prapra̭ ya॒jñapa̭ti-ntira | somo̭ jigāti gātu॒vi- [gātu॒vit, de॒vānā̭meti] 6
dde॒vānā̭meti niṣkṛ॒tamṛ॒tasya॒ yoni̭mā॒sada॒madi̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī̭dai॒ṣa vo̭ deva savita॒-ssoma॒stagṃ ra̭kṣaddhva॒-mmā vo̭ dabhade॒tattvagṃ so̭ma de॒vo de॒vānupā̭gā i॒dama॒ha-mma̭nu॒ṣyo̭ manu॒ṣyā᳚n-thsa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣḙṇa॒ namo̭ de॒vebhyaḥ̭ sva॒dhā pi॒tṛbhya̭ i॒dama॒ha-nnirvarṷṇasya॒ pāśā॒-thsuva̭ra॒bhi [ ] 7
vi khyḙṣaṃ-vai~śvāna॒ra-ñjyoti॒ragne᳚ vratapate॒ tvaṃ-vra~॒tānāṃ᳚-vra~॒tapa̭tirasi॒ yā mama̭ ta॒nūstvayyabhṷ̄di॒yagṃ sā mayi॒ yā tava̭ ta॒nū-rmayyabhṷ̄de॒ṣā sā tvayi̭ yathāya॒tha-nnau᳚ vratapate vra॒tino᳚-rvra॒tāni̭ || 8 ||
(gā॒tu॒vida॒-bhye-ka̭trigṃśacca) (a. 4)
atya॒nyānagā॒-nnānyānupā̭gāma॒rvāktvā॒ parai̭ravida-mpa॒ro-'va̭rai॒sta-ntvā̭ juṣe vaiṣṇa॒va-ndḙvaya॒jyāyai̭ de॒vastvā̭ savi॒tā maddhvā̭-'na॒ktvoṣa̭dhe॒ trāya̭svaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī॒-rdiva॒magrḙṇa॒ mā lḙkhīra॒ntari̭kṣa॒-mmaddhyḙna॒ mā higṃ̭sīḥ pṛthi॒vyā sa-mbha̭va॒ vana̭spate śa॒tava̭lśo॒ vi ro̭ha sa॒hasra̭valśā॒ vi va॒yagṃ rṷhema॒ ya-ntvā॒-'yagg svadhi̭ti॒steti̭jānaḥ praṇi॒nāya̭ maha॒te saubha̭gā॒yācchi̭nno॒ rāyaḥ̭ su॒vīraḥ̭ || 9 ||
(yaṃ-daśa̭ ca) (a. 5)
pṛ॒thi॒vyai tvā॒ntari̭kṣāya tvā di॒ve tvā॒ śundha̭tāṃ-lo~॒kaḥ pi̭tṛ॒ṣada̭no॒ yavo̭-'si ya॒vayā॒sma-ddveṣo̭ ya॒vayārā̭tīḥ pitṛ॒ṇāgṃ sada̭namasi svāve॒śo᳚-'syagre॒gā nḙtṛ॒ṇāṃ-va~na॒spati॒radhi̭ tvā sthāsyati॒ tasya̭ vittā-dde॒vastvā̭ savi॒tā maddhvā̭-'naktu supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya॒ uddivagg̭ stabhā॒nā-'ntari̭kṣa-mpṛṇa pṛthi॒vīmupa̭reṇa dṛgṃha॒ te te॒ dhāmā᳚nyuśmasī [dhāmā᳚nyuśmasi, ga॒maddhye॒ gāvo॒] 10
ga॒maddhye॒ gāvo॒ yatra॒ bhūri̭śṛṅgā a॒yāsaḥ̭ | atrāha॒ tadṷrugā॒yasya॒ viṣṇoḥ᳚ pa॒rama-mpa॒damava̭ bhāti॒ bhūreḥ᳚ || viṣṇoḥ॒ karmā̭ṇi paśyata॒ yato᳚ vra॒tāni̭ paspa॒śe | indra̭sya॒ yujya॒-ssakhā᳚ || ta-dviṣṇoḥ᳚ para॒ma-mpa॒dagṃ sadā̭ paśyanti sū॒rayaḥ̭ | di॒vīva॒ cakṣu॒rāta̭tam || bra॒hma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vanigṃ̭ suprajā॒vanigṃ̭ rāyaspoṣa॒vani॒-mparyṷ̄hāmi॒ brahma̭ dṛgṃha kṣa॒tra-ndṛgṃ̭ha pra॒jā-ndṛgṃ̭ha rā॒yaspoṣa̭-ndṛgṃha pari॒vīra̭si॒ pari̭ tvā॒ daivī॒rviśo᳚ vyayantā॒-mparī॒magṃ rā॒yaspoṣo॒ yaja̭māna-mmanu॒ṣyā̭ a॒ntari̭kṣasya tvā॒ sānā॒vava̭ gūhāmi || 11 ||
(u॒śma॒sī॒-poṣa॒me-kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 6)
i॒ṣe tvo̭pa॒vīra॒syupo̭ de॒vā-ndaivī॒-rviśaḥ॒ prāgu॒-rvahnī̭ru॒śijo॒ bṛha̭spate dhā॒rayā॒ vasṷ̄ni ha॒vyā te᳚ svadantā॒-ndeva̭ tvaṣṭa॒rvasṷ raṇva॒ reva̭tī॒ rama̭ddhva-ma॒gne-rja॒nitra̭masi॒ vṛṣa̭ṇau stha u॒rvaśya̭syā॒yura̭si purū॒ravā̭ ghṛ॒tenā॒kte vṛṣa̭ṇa-ndadhāthā-ṅgāya॒tra-ñchando-'nu॒ pra jā̭yasva॒ traiṣṭṷbha॒-ñjāga̭ta॒-ñchando-'nu॒ pra jā̭yasva॒ bhava̭ta- [bhava̭tam, na॒-ssama̭nasau॒] 12
nna॒-ssama̭nasau॒ samo̭kasāvare॒pasau᳚ | mā ya॒jñagṃ higṃ̭siṣṭa॒-mmā ya॒jñapa̭ti-ñjātavedasau śi॒vau bha̭vatama॒dya naḥ̭ || a॒gnāva॒gniśca̭rati॒ pravi̭ṣṭa॒ ṛṣī̭ṇā-mpu॒tro a̭dhirā॒ja e॒ṣaḥ | svā॒hā॒kṛtya॒ brahma̭ṇā te juhomi॒ mā de॒vānā᳚-mmithu॒yā ka̭rbhāga॒dheya᳚m || 13 ||
(bhava̭ta॒-meka̭trigṃśacca) (a. 7)
ā da̭da ṛ॒tasya̭ tvā devahaviḥ॒ pāśe॒nā-''ra̭bhe॒ dharṣā॒ mānṷṣāna॒dbhyastvauṣa̭dhībhyaḥ॒ prokṣā᳚mya॒pā-mpe॒rura̭si svā॒tta-ñci॒-thsadḙvagṃ ha॒vyamāpo̭ devī॒-ssvada̭taina॒gṃ॒ sa-nte᳚ prā॒ṇo vā॒yunā̭ gacchatā॒gṃ॒ saṃ-ya~ja̭trai॒raṅgā̭ni॒ saṃ-ya~॒jñapa̭tirā॒śiṣā̭ ghṛ॒tenā॒ktau pa॒śu-ntrā̭yethā॒gṃ॒ reva̭tī-rya॒jñapa̭ti-mpriya॒dhā-'' vi̭śa॒toro̭ antarikṣa sa॒jū-rde॒vena॒ [sa॒jū-rde॒vena̭, vātḙnā॒-'sya] 14
vātḙnā॒-'sya ha॒viṣa॒stmanā̭ yaja॒ sama̭sya ta॒nuvā̭ bhava॒ varṣī̭yo॒ varṣī̭yasi ya॒jñe ya॒jñapati̭-ndhāḥ pṛ̭thi॒vyā-ssa॒mpṛcaḥ̭ pāhi॒ nama̭sta ātānā-'na॒rvā prehi̭ ghṛ॒tasya̭ ku॒lyāmanṷ sa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣe॒ṇā ''po̭ devī-śśuddhāyuva-śśu॒ddhā yū॒ya-nde॒vāgṃ ū᳚ḍhvagṃ śu॒ddhā va॒ya-mpari̭viṣṭāḥ parive॒ṣṭāro̭ vo bhūyāsma || 15 ||
(de॒vana॒-catṷścatvārigṃśacca) (a. 8)
vākta॒ ā pyā̭yatā-mprā॒ṇasta॒ ā pyā̭yatā॒-ñcakṣṷsta॒ ā pyā̭yatā॒g॒ śrotra̭-nta॒ ā pyā̭yatāṃ॒-yā~ te᳚ prā॒ṇāñchugja॒gāma॒ yā cakṣu॒ryā śrotraṃ॒-ya~tte᳚ krū॒raṃ-ya~dāsthi̭ta॒-ntatta॒ ā pyā̭yatā॒-ntatta̭ e॒tena̭ śundhatā॒-nnābhi̭sta॒ ā pyā̭yatā-mpā॒yusta॒ ā pyā̭yatāgṃ śu॒ddhāśca॒ritrā॒-śśama॒dbhya- [ma॒dhbhyaḥ, śamoṣa̭dhībhya॒-śśaṃ] 16
śśamoṣa̭dhībhya॒-śśa-mpṛ̭thi॒vyai śamaho᳚bhyā॒-moṣa̭dhe॒ trāya̭svaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī॒ rakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sī॒dama॒hagṃ rakṣo̭-'dha॒ma-ntamo̭ nayāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma i॒damḙnamadha॒ma-ntamo̭ nayāmī॒ṣe tvā̭ ghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ prorṇvā̭thā॒-macchi̭nno॒ rāyaḥ̭ su॒vīra̭ u॒rva̭ntari̭kṣa॒manvi̭hi॒ vāyo॒ vīhi̭ sto॒kānā॒g॒ svāho॒rdhvana̭bhasa-mmāru॒ta-ṅga̭cchatam || 17 ||
(a॒dbhyo-vīhi॒-pañca̭ ca) (a. 9)
sa-nte॒ mana̭sā॒ manaḥ॒ sa-mprā॒ṇena̭ prā॒ṇo juṣṭa̭-nde॒vebhyo̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava॒-thsvāhai॒ndraḥ prā॒ṇo aṅgḙaṅge॒ ni de᳚ddhyadai॒ndro̭ 'pā॒no aṅgḙaṅge॒ vi bo̭bhuva॒ddeva̭ tvaṣṭa॒rbhūri̭ te॒ sagṃsa̭metu॒ viṣṷrūpā॒ ya-thsala̭kṣmāṇo॒ bhava̭tha deva॒trā yanta॒mava̭se॒ sakhā॒yo-'nṷ tvā mā॒tā pi॒taro̭ madantu॒ śrīra̭sya॒gnistvā᳚ śrīṇā॒tvāpa॒-ssama̭riṇa॒n vāta̭sya [ ] 18
tvā॒ dhrajyai̭ pū॒ṣṇo ragghyā̭ a॒pāmoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rohi̭ṣyai ghṛ॒ta-ṅghṛ̭tapāvānaḥ pibata॒ vasāṃ᳚-va~sāpāvānaḥ pibatā॒-'ntari̭kṣasya ha॒vira̭si॒ svāhā᳚ tvā॒-'ntari̭kṣāya॒ diśaḥ̭ pra॒diśa̭ ā॒diśo̭ vi॒diśa̭ u॒ddiśa॒-ssvāhā̭ di॒gbhyo namo̭ di॒gbhyaḥ || 19 ||
(vā̭tasyā॒-ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 10)
sa॒mu॒dra-ṅga̭ccha॒ svāhā॒-'ntari̭kṣa-ṅgaccha॒ svāhā̭ de॒vagṃ sa̭vi॒tāra̭-ṅgaccha॒ svāhā̭-'horā॒tre ga̭ccha॒ svāhā̭ mi॒trāvarṷṇau gaccha॒ svāhā॒ soma̭-ṅgaccha॒ svāhā̭ ya॒jña-ṅga̭ccha॒ svāhā॒ chandāgṃ̭si gaccha॒ svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ga̭ccha॒ svāhā॒ nabho̭ di॒vya-ṅga̭ccha॒ svāhā॒-'gniṃ-vai~᳚śvāna॒ra-ṅga̭ccha॒ svāhā॒-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo॒ mano̭ me॒ hārdi̭ yaccha ta॒nū-ntvaca̭-mpu॒tra-nnaptā̭ramaśīya॒ śuga̭si॒ tama॒bhi śo̭ca॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo dhāmno̭dhāmno rājanni॒to va̭ruṇa no muñca॒ yadāpo॒ aghni̭yā॒ varu॒ṇeti॒ śapā̭mahe॒ tato̭ varuṇa no muñca || 20
(a॒si॒-ṣaḍvigṃ̭śatiśca ) (a. 11)
ha॒viṣma̭tīri॒mā āpo̭ ha॒viṣmā᳚-nde॒vo a̭ddhva॒ro ha॒viṣmā॒gṃ॒ ā vi̭vāsati ha॒viṣmāgṃ̭ astu॒ sūryaḥ̭ || a॒gnervo 'pa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayāmi su॒mnāya̭ sumninī-ssu॒mne mā̭ dhattendrāgni॒yo-rbhā̭ga॒dheyī᳚-sstha mi॒trāvarṷṇayo-rbhāga॒dheyī᳚-sstha॒ viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mbhāga॒dheyī᳚-sstha ya॒jñe jā̭gṛta || 21 ||
(ha॒viṣma̭tī॒-ścatṷstrigṃśat) (a. 12)
hṛ॒de tvā॒ mana̭se tvā di॒ve tvā॒ sūryā̭ya tvo॒rdhvami॒mama̭ddhva॒ra-ṅkṛ̭dhi di॒vi de॒veṣu॒ hotrā̭ yaccha॒ soma̭ rāja॒nnehyava̭ roha॒ mā bhermā saṃ-vi~̭kthā॒ mā tvā̭ higṃsiṣa-mpra॒jāstvamu॒pāva̭roha pra॒jāstvāmu॒pāva̭rohantu śṛ॒ṇotva॒gni-ssa॒midhā॒ hava̭-mme śṛ॒ṇvantvāpo̭ dhi॒ṣaṇā᳚śca de॒vīḥ | śṛ॒ṇota̭ grāvāṇo vi॒duṣo॒ nu [ ] 22
ya॒jñagṃ śṛ॒ṇotṷ de॒va-ssa̭vi॒tā hava̭-mme | devī̭rāpo apā-nnapā॒dya ū॒rmirha̭vi॒ṣya̭ indri॒yāvā᳚-nma॒dinta̭ma॒sta-nde॒vebhyo̭ deva॒trā dha̭tta śu॒kragṃ śṷkra॒pebhyo॒ yeṣā᳚-mbhā॒ga-sstha svāhā॒ kārṣi̭ra॒syapā॒-'pā-mmṛ॒ddhragṃ sa̭mu॒drasya॒ vo-'kṣi̭tyā॒ unna̭ye | yama̭gne pṛ॒thsu martya॒māvo॒ vājḙṣu॒ ya-ñju॒nāḥ | sa yantā॒ śaśva̭tī॒riṣaḥ̭ || 23 ||
( nu-sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 13)
tvama̭gne ru॒dro asṷro ma॒ho di॒vastvagṃ śardho॒ mārṷta-mpṛ॒kṣa ī̭śiṣe | tvaṃ-vā~tai̭raru॒ṇairyā̭si śaṅga॒yastva-mpū॒ṣā vi̭dha॒taḥ pā̭si॒ nutmanā᳚ || ā vo॒ rājā̭namaddhva॒rasya̭ ru॒dragṃ hotā̭ragṃ satya॒yaja॒gṃ॒ roda̭syoḥ | a॒gni-mpu॒rā ta̭nayi॒tno ra॒cittā॒ddhira̭ṇyarūpa॒mava̭se kṛṇuddhvam || a॒gnirhotā॒ ni ṣa̭sādā॒ yajī̭yānu॒pasthḙ mā॒tu-ssṷra॒bhāvṷ lo॒ke | yuvā̭ ka॒viḥ pṷruni॒ṣṭha [pṷruni॒ṣṭhaḥ, ṛ॒tāvā̭ dha॒rtā] 24
ṛ॒tāvā̭ dha॒rtā kṛ̭ṣṭī॒nāmu॒ta maddhya̭ i॒ddhaḥ ||sā॒ddhvīma̭ka-rde॒vavī̭ti-nno a॒dya ya॒jñasya̭ ji॒hvāma̭vidāma॒ guhyā᳚m | sa āyu॒rā-'gā᳚-thsura॒bhirvasā̭no bha॒drāma̭ka-rde॒vahṷ̄ti-nno a॒dya || akra̭ndada॒gni-ssta॒naya̭nniva॒ dyauḥ, kṣāmā॒ reri̭hadvī॒rudhaḥ̭ sama॒ñjann | sa॒dyo ja̭jñā॒no vi hīmi॒ddho akhya॒dā roda̭sī bhā॒nunā̭ bhātya॒ntaḥ || tve vasṷ̄ni purvaṇīka [purvaṇīka, ho॒ta॒rdo॒ṣā] 25
hotardo॒ṣā vasto॒reri̭re ya॒jñiyā̭saḥ | kṣāmḙva॒ viśvā॒ bhuva̭nāni॒ yasmi॒n-thsagṃ saubha̭gāni dadhi॒re pā̭va॒ke || tubhya॒-ntā a̭ṅgirastama॒ viśvā᳚-ssukṣi॒tayaḥ॒ pṛtha̭k | agne॒ kāmā̭ya yemire || a॒śyāma॒ ta-ṅkāma̭magne॒ tavo॒tya̭śyāma̭ ra॒yigṃ ra̭yiva-ssu॒vīra᳚m | a॒śyāma॒ vāja̭ma॒bhi vā॒jaya̭nto॒ 'śyāma̭ dyu॒mnama̭jarā॒jara̭-nte ||śreṣṭhaṃ̭-ya~viṣṭha bhāra॒tāgne᳚ dyu॒manta॒mā bha̭ra || 26 ||
vaso̭ puru॒spṛhagṃ̭ ra॒yim || sa śvi̭tā॒nasta̭nya॒tū ro̭cana॒sthā a॒jarḙbhi॒-rnāna̭dadbhi॒ryavi̭ṣṭhaḥ | yaḥ pā̭va॒kaḥ pṷru॒tamaḥ̭ pu॒rūṇi̭ pṛ॒thūnya॒gnira̭nu॒yāti॒ bharvanṋ || āyṷṣṭe vi॒śvato̭ dadhada॒yama॒gni-rvare᳚ṇyaḥ | puna̭ste prā॒ṇa ā-'ya̭ti॒ parā॒ yakṣmagṃ̭ suvāmi te || ā॒yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇo ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒ cāru॒ gavya̭-mpi॒teva̭ pu॒trama॒bhi [pu॒trama॒bhi, ra॒kṣa॒tā॒di॒mam] 27
ra̭kṣatādi॒mam | tasmai̭ te prati॒harya̭te॒ jāta̭vedo॒ vica̭rṣaṇe | agne॒ janā̭mi suṣṭu॒tim || di॒vaspari̭ pratha॒ma-ñja̭jñe a॒gnira॒sma-ddvi॒tīya॒-mpari̭ jā॒tavḙdāḥ | tṛ॒tīya̭ma॒phsu nṛ॒maṇā॒ aja̭sra॒mindhā̭na ena-ñjarate svā॒dhīḥ || śuciḥ̭ pāvaka॒ vandyo-'gnḙ bṛ॒hadvi ro̭case | tva-ṅghṛ॒tebhi॒rāhṷtaḥ || dṛ॒śā॒no ru॒kma u॒rvyā vya̭dyau-ddu॒rmarṣa॒māyuḥ̭ śri॒ye rṷcā॒naḥ | a॒gnira॒mṛto̭ abhava॒dvayo̭bhi॒- [abhava॒dvayo̭bhiḥ, yadḙnaṃ॒] 28
-ryadḙna॒-ndyauraja̭naya-thsu॒retāḥ᳚ || ā yadi॒ṣe nṛ॒pati॒-nteja॒ āna॒ṭchuci॒ reto॒ niṣi̭kta॒-ndyaura॒bhīke᳚ | a॒gni-śśardha̭manava॒dyaṃ-yu~vā̭nagg svā॒dhiya̭-ñjanaya-thsū॒daya̭cca || sa tejī̭yasā॒ mana̭sā॒ tvota̭ u॒ta śi̭kṣa svapa॒tyasya̭ śi॒kṣoḥ | agnḙ rā॒yo nṛta̭masya॒ prabhṷ̄tau bhū॒yāma̭ te suṣṭu॒taya̭śca॒ vasvaḥ̭ || agne॒ saha̭nta॒mā bha̭ra dyu॒mnasya̭ prā॒sahā̭ ra॒yim | viśvā॒ ya- [viśvā॒ yaḥ, ca॒r॒ṣa॒ṇīra॒bhyā̭sā vājḙṣu] 29
śca̭r॒ṣa॒ṇīra॒bhyā̭sā vājḙṣu sā॒saha̭t || tama̭gne pṛtanā॒sahagṃ̭ ra॒yigṃ sa̭hasva॒ ā bha̭ra | tvagṃ hi sa॒tyo adbhṷto dā॒tā vāja̭sya॒ goma̭taḥ || u॒kṣānnā̭ya va॒śānnā̭ya॒ soma̭pṛṣṭhāya ve॒dhase᳚ | stomai᳚-rvidhemā॒-'gnaye᳚ || va॒dmā hi sṷ̄no॒ asya̭dma॒sadvā̭ ca॒kre a॒gni-rja॒nuṣā 'jmā-'nna᳚m | sa tva-nna̭ ūrjasana॒ ūrja̭-ndhā॒ rājḙva jeravṛ॒ke kṣe᳚ṣya॒ntaḥ || agna॒ āyūgṃ̭ṣi [agna॒ āyūgṃ̭ṣi, pa॒va॒sa॒ ā] 30
pavasa॒ ā su॒vorja॒miṣa̭-ñca naḥ | ā॒re bā̭dhasva du॒cchunā᳚m || agne॒ pava̭sva॒ svapā̭ a॒sme varcaḥ̭ su॒vīrya᳚m | dadha॒tpoṣagṃ̭ ra॒yi-mmayi̭ || agnḙ pāvaka ro॒ciṣā̭ ma॒ndrayā̭ deva ji॒hvayā᳚ | ā de॒vān. va̭kṣi॒ yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdi॒vo-'gnḙ de॒vāgṃ i॒hā va̭ha | upa̭ ya॒jñagṃ ha॒viśca̭ naḥ || a॒gni-śśuci̭vratatama॒-śśuci॒-rvipra॒-śśuciḥ̭ ka॒viḥ | śucī̭ rocata॒ āhṷtaḥ || uda̭gne॒ śuca̭ya॒stava̭ śu॒krā bhrāja̭nta īrate | tava॒ jyotīg̭ṣya॒rcayaḥ̭ || 31 ||
(pu॒ru॒ni॒ṣṭhaḥ-pṷrvaṇīka-bharā॒-'bhi-vayo̭bhi॒-rya-āyūgṃ̭ṣi॒ -vipra॒-śśuci॒-ścatṷrdaśa ca) (a. 14)
(de॒vasya̭ - rakṣo॒haṇo̭ - vi॒bhū-stvagṃ so॒mā - 'tya॒nyānagāṃ᳚ - pṛthi॒vyā - i॒ṣe tvā - ''da̭de॒ - vākta॒-santḙ - samu॒dragṃ - ha॒viṣma̭tīr-hṛ॒de - tvama̭gne ru॒dra - ścatṷrdaśa)
(de॒vasya̭ - ga॒madhyḙ - ha॒viṣma̭tīḥ - pavasa॒ - eka̭trigṃśat)
(de॒vasyā॒, rcayaḥ̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.