ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ සුන්දරකාණ්ඩම් .
අථ ඒකෂෂ්ටිතමස්සර්ගඃ .
තතෝ ජාම්බවතෝ වාක්යමගෘහ්ණන්ත වනෞකසඃ .
අඞ්ගදප්රමුඛා වීරා හනුමාංශ්ච මහාකපිඃ .. 1 ..
ප්රීතිමන්තස්තතඃ සර්වේ වායුපුත්රපරස්පරාඃ .
මහේන්ද්රාද්රිං පරිත්යජ්ය පුප්ලුවුඃ ප්ලවගර්ෂභාඃ .. 2 ..
මේරුමන්දරසඞ්කාශා මත්තා ඉව මහාගජාඃ .
ඡාදයන්ත ඉවාකාශං මහාකායා මහාබලාඃ .. 3 ..
සභාජ්යමානං භූතෛස්තමාත්මවන්තං මහාබලම් .
හනූමන්තං මහාවේගං වහන්ත ඉව දෘෂ්ටිභිඃ .. 4 ..
රාඝවේ චාර්ථනිර්වවෘත්තිං කර්තුං ච පරමං යශඃ .
සමාධාය සමෘද්ධාර්ථාඃ සර්වේසිද්ධිභිරුන්නතා .. 5 ..
ප්රියාඛ්යානෝන්මුඛාඃ සර්වේ සර්වේ යුද්ධාභිනන්දිනඃ .
සර්වේ රාමප්රතීකාරේ නිශ්චිතාර්ථා මනස්ස්විනඃ .. 6 ..
ප්ලවමානාඃ ඛමාප්ලුත්ය තතස්තේ කානනෞකසඃ .
නන්දනෝපමයාසේදුර්වනං ද්රුමලතායුතම් .. 7 ..
යත්තන්මධුවනං නාම සුග්රීවස්යාභිරක්ෂිතම් .
අධෘෂ්යං සර්වභූතානාං සර්වභූතමනෝහරම් .. 8 ..
යද්රක්ෂති මහාවීර්ය ස්සදා දධිමුඛඃ කපිඃ .
මාතුලඃ කපිමුඛ්යස්ය සුග්රීවස්ය මහාත්මනඃ .. 9 ..
තේ තද්වනමුපාගම්ය බභූවුඃ පරමෝත්කටාඃ .
වානරා වානරේන්ද්රස්ය මනඃ කාන්තතමං මහත් .. 10 ..
තතස්තේ වානරා හෘෂ්ටා දෘෂ්ටවා මධුවනං මහත් .
කුමාරමභ්යයාචන්ත මධූනි මධුපිඞ්ගලාඃ .. 11 ..
තතඃ කුමාරස්තාන් වෘද්ධාන් ජාම්බවත්ප්රමුඛාන් කපීන් .
අනුමාන්ය දදෞ තේෂාං විසර්ගං මධුභික්ෂණේ .. 12 ..
තතශ්චානුමතා ස්සර්වේ සම්ප්රහෘෂ්ටා වනෞකසඃ .
මුදිතාඃ ප්රේරිතාශ්චාපි ප්රනෘත්යන්තෝ(අ)භවංස්තදා .. 13 ..
ගායන්ති කේචිත්ප්රණමන්ති කේචින්නෘත්යන්ති කේචිත්ප්රහසන්ති කේචිත් .
පතන්ති කේචිද්විචරන්ති කේචිත්ල්පවන්ති කේචිත්ප්රලපන්ති කේචිත් .. 14 ..
පරස්පරං කේචිදුපාශ්රයන්තේ පරස්පරං කේචිදුපාක්රමන්තේ .
පරස්පරං කේචිදුපබ්රුවන්තේ පරස්පරං කේචිදුපාරමන්තේ .. 15 ..
ද්රුමාද්ද්රුමං කේචිදභිද්රවන්තේ ක්ෂිතෞ නගාග්රාන්නිපතන්ති කේචිත් .
මහීතලාත්කේචිදුදීර්ණවේගා මහාද්රුමාග්රාණ්යභිසම්පතන්ති .. 16 ..
ගායන්තමන්යඃ ප්රහසන්නුපෛති හසන්තමන්යඃ ප්රරුදන්නුපෛති .
රුදන්තමන්යඃ ප්රණුදන්නුපෛති නුදන්තමන්යඃ ප්රණදන්නුපෛති .. 17 ..
සමාකුලං තත්කපිසෛන්යමාසීන්මධුප්රසානෝත්කටසත්ත්වචේෂ්ටම් .
න චාත්ර කශ්චින්න බභූව මත්තෝ න චාත්ර කශ්චින්න බභූව තෘප්තඃ .. 18 ..
තතෝ වනං තත්පරිභක්ෂ්යමාණං ද්රුමාංශ්ච විධ්වංසිතපත්රපුෂ්පාන් .
සමීක්ෂ්ය කෝපාද්ධධිවක්රනාමා නිවාරයාමාස කපිඃ කපීංස්තාන් .. 19 ..
ස තෛඃ ප්රවෘද්ධෛඃ පරිභර්ත්ස්යමානෝ වනස්ය ගෝප්තා හරිවීරවෘද්ධඃ .
චකාර භූයෝ මතිමුග්රතේජා වනස්ය රක්ෂාං ප්රති වානරේභ්යඃ .. 20 ..
උවාච කාංශ්චිත්පරුෂාණි ධෘෂ්ටමසක්තමන්යාංශ්ච තලෛර්ජඝාන .
සමේත්ය කෛශ්චිත්කලහං චකාර තථෛව සාම්නෝපජගාම කාංශ්චිත් .. 21 ..
ස තෛර්මදාත්සම්පරිවාර්ය වාක්යෛර්භලාච්ඡ තේන ප්රතිවාර්යමාණෛඃ .
ප්රධර්ෂිතස්ත්යක්තභයෛ ස්සමේත්ය ප්රකෘෂ්යතේ චාප්යනවේක්ෂ්ය දෝෂම් .. 22 ..
නඛෛස්තුදන්තෝ දශනෛර්දශන්ත ස්තලෛශ්ච පාදෛශ්ච සමාපයන්තඃ .
මදාත්කපිං තං කපය ස්සමග්රා මහාවනං නිර්විෂයං ච චක්රුඃ .. 23 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ සුන්දරකාණ්ඩේ ඒකෂෂ්ටිතමස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
tato jāmbavato vākyamagṛhṇanta vanaukasaḥ |
aṅgadapramukhā vīrā hanumāṃśca mahākapiḥ || 1 ||
prītimantastataḥ sarve vāyuputraparasparāḥ |
mahendrādriṃ parityajya pupluvuḥ plavagarṣabhāḥ || 2 ||
merumandarasaṅkāśā mattā iva mahāgajāḥ |
chādayanta ivākāśaṃ mahākāyā mahābalāḥ || 3 ||
sabhājyamānaṃ bhūtaistamātmavantaṃ mahābalam |
hanūmantaṃ mahāvegaṃ vahanta iva dṛṣṭibhiḥ || 4 ||
rāghave cārthanirvavṛttiṃ kartuṃ ca paramaṃ yaśaḥ |
samādhāya samṛddhārthāḥ sarvesiddhibhirunnatā || 5 ||
priyākhyānonmukhāḥ sarve sarve yuddhābhinandinaḥ |
sarve rāmapratīkāre niścitārthā manassvinaḥ || 6 ||
plavamānāḥ khamāplutya tataste kānanaukasaḥ |
nandanopamayāsedurvanaṃ drumalatāyutam || 7 ||
yattanmadhuvanaṃ nāma sugrīvasyābhirakṣitam |
adhṛṣyaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtamanoharam || 8 ||
yadrakṣati mahāvīrya ssadā dadhimukhaḥ kapiḥ |
mātulaḥ kapimukhyasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 9 ||
te tadvanamupāgamya babhūvuḥ paramotkaṭāḥ |
vānarā vānarendrasya manaḥ kāntatamaṃ mahat || 10 ||
tataste vānarā hṛṣṭā dṛṣṭavā madhuvanaṃ mahat |
kumāramabhyayācanta madhūni madhupiṅgalāḥ || 11 ||
tataḥ kumārastān vṛddhān jāmbavatpramukhān kapīn |
anumānya dadau teṣāṃ visargaṃ madhubhikṣaṇe || 12 ||
tataścānumatā ssarve samprahṛṣṭā vanaukasaḥ |
muditāḥ preritāścāpi pranṛtyanto'bhavaṃstadā || 13 ||
gāyanti kecitpraṇamanti kecinnṛtyanti kecitprahasanti kecit |
patanti kecidvicaranti kecitlpavanti kecitpralapanti kecit || 14 ||
parasparaṃ kecidupāśrayante parasparaṃ kecidupākramante |
parasparaṃ kecidupabruvante parasparaṃ kecidupāramante || 15 ||
drumāddrumaṃ kecidabhidravante kṣitau nagāgrānnipatanti kecit |
mahītalātkecidudīrṇavegā mahādrumāgrāṇyabhisampatanti || 16 ||
gāyantamanyaḥ prahasannupaiti hasantamanyaḥ prarudannupaiti |
rudantamanyaḥ praṇudannupaiti nudantamanyaḥ praṇadannupaiti || 17 ||
samākulaṃ tatkapisainyamāsīnmadhuprasānotkaṭasattvaceṣṭam |
na cātra kaścinna babhūva matto na cātra kaścinna babhūva tṛptaḥ || 18 ||
tato vanaṃ tatparibhakṣyamāṇaṃ drumāṃśca vidhvaṃsitapatrapuṣpān |
samīkṣya kopāddhadhivakranāmā nivārayāmāsa kapiḥ kapīṃstān || 19 ||
sa taiḥ pravṛddhaiḥ paribhartsyamāno vanasya goptā harivīravṛddhaḥ |
cakāra bhūyo matimugratejā vanasya rakṣāṃ prati vānarebhyaḥ || 20 ||
uvāca kāṃścitparuṣāṇi dhṛṣṭamasaktamanyāṃśca talairjaghāna |
sametya kaiścitkalahaṃ cakāra tathaiva sāmnopajagāma kāṃścit || 21 ||
sa tairmadātsamparivārya vākyairbhalāccha tena prativāryamāṇaiḥ |
pradharṣitastyaktabhayai ssametya prakṛṣyate cāpyanavekṣya doṣam || 22 ||
nakhaistudanto daśanairdaśanta stalaiśca pādaiśca samāpayantaḥ |
madātkapiṃ taṃ kapaya ssamagrā mahāvanaṃ nirviṣayaṃ ca cakruḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ एकषष्टितमस्सर्गः ।
ततो जाम्बवतो वाक्यमगृह्णन्त वनौकसः ।
अङ्गदप्रमुखा वीरा हनुमांश्च महाकपिः ॥ 1 ॥
प्रीतिमन्तस्ततः सर्वे वायुपुत्रपरस्पराः ।
महेन्द्राद्रिं परित्यज्य पुप्लुवुः प्लवगर्षभाः ॥ 2 ॥
मेरुमन्दरसङ्काशा मत्ता इव महागजाः ।
छादयन्त इवाकाशं महाकाया महाबलाः ॥ 3 ॥
सभाज्यमानं भूतैस्तमात्मवन्तं महाबलम् ।
हनूमन्तं महावेगं वहन्त इव दृष्टिभिः ॥ 4 ॥
राघवे चार्थनिर्ववृत्तिं कर्तुं च परमं यशः ।
समाधाय समृद्धार्थाः सर्वेसिद्धिभिरुन्नता ॥ 5 ॥
प्रियाख्यानोन्मुखाः सर्वे सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ।
सर्वे रामप्रतीकारे निश्चितार्था मनस्स्विनः ॥ 6 ॥
प्लवमानाः खमाप्लुत्य ततस्ते काननौकसः ।
नन्दनोपमयासेदुर्वनं द्रुमलतायुतम् ॥ 7 ॥
यत्तन्मधुवनं नाम सुग्रीवस्याभिरक्षितम् ।
अधृष्यं सर्वभूतानां सर्वभूतमनोहरम् ॥ 8 ॥
यद्रक्षति महावीर्य स्सदा दधिमुखः कपिः ।
मातुलः कपिमुख्यस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ 9 ॥
ते तद्वनमुपागम्य बभूवुः परमोत्कटाः ।
वानरा वानरेन्द्रस्य मनः कान्ततमं महत् ॥ 10 ॥
ततस्ते वानरा हृष्टा दृष्टवा मधुवनं महत् ।
कुमारमभ्ययाचन्त मधूनि मधुपिङ्गलाः ॥ 11 ॥
ततः कुमारस्तान् वृद्धान् जाम्बवत्प्रमुखान् कपीन् ।
अनुमान्य ददौ तेषां विसर्गं मधुभिक्षणे ॥ 12 ॥
ततश्चानुमता स्सर्वे सम्प्रहृष्टा वनौकसः ।
मुदिताः प्रेरिताश्चापि प्रनृत्यन्तोऽभवंस्तदा ॥ 13 ॥
गायन्ति केचित्प्रणमन्ति केचिन्नृत्यन्ति केचित्प्रहसन्ति केचित् ।
पतन्ति केचिद्विचरन्ति केचित्ल्पवन्ति केचित्प्रलपन्ति केचित् ॥ 14 ॥
परस्परं केचिदुपाश्रयन्ते परस्परं केचिदुपाक्रमन्ते ।
परस्परं केचिदुपब्रुवन्ते परस्परं केचिदुपारमन्ते ॥ 15 ॥
द्रुमाद्द्रुमं केचिदभिद्रवन्ते क्षितौ नगाग्रान्निपतन्ति केचित् ।
महीतलात्केचिदुदीर्णवेगा महाद्रुमाग्राण्यभिसम्पतन्ति ॥ 16 ॥
गायन्तमन्यः प्रहसन्नुपैति हसन्तमन्यः प्ररुदन्नुपैति ।
रुदन्तमन्यः प्रणुदन्नुपैति नुदन्तमन्यः प्रणदन्नुपैति ॥ 17 ॥
समाकुलं तत्कपिसैन्यमासीन्मधुप्रसानोत्कटसत्त्वचेष्टम् ।
न चात्र कश्चिन्न बभूव मत्तो न चात्र कश्चिन्न बभूव तृप्तः ॥ 18 ॥
ततो वनं तत्परिभक्ष्यमाणं द्रुमांश्च विध्वंसितपत्रपुष्पान् ।
समीक्ष्य कोपाद्धधिवक्रनामा निवारयामास कपिः कपींस्तान् ॥ 19 ॥
स तैः प्रवृद्धैः परिभर्त्स्यमानो वनस्य गोप्ता हरिवीरवृद्धः ।
चकार भूयो मतिमुग्रतेजा वनस्य रक्षां प्रति वानरेभ्यः ॥ 20 ॥
उवाच कांश्चित्परुषाणि धृष्टमसक्तमन्यांश्च तलैर्जघान ।
समेत्य कैश्चित्कलहं चकार तथैव साम्नोपजगाम कांश्चित् ॥ 21 ॥
स तैर्मदात्सम्परिवार्य वाक्यैर्भलाच्छ तेन प्रतिवार्यमाणैः ।
प्रधर्षितस्त्यक्तभयै स्समेत्य प्रकृष्यते चाप्यनवेक्ष्य दोषम् ॥ 22 ॥
नखैस्तुदन्तो दशनैर्दशन्त स्तलैश्च पादैश्च समापयन्तः ।
मदात्कपिं तं कपय स्समग्रा महावनं निर्विषयं च चक्रुः ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
tato jāmbavato vākyamagṛhṇanta vanaukasaḥ |
aṅgadapramukhā vīrā hanumāṃśca mahākapiḥ || 1 ||
prītimantastataḥ sarve vāyuputraparasparāḥ |
mahendrādriṃ parityajya pupluvuḥ plavagarṣabhāḥ || 2 ||
merumandarasaṅkāśā mattā iva mahāgajāḥ |
chādayanta ivākāśaṃ mahākāyā mahābalāḥ || 3 ||
sabhājyamānaṃ bhūtaistamātmavantaṃ mahābalam |
hanūmantaṃ mahāvegaṃ vahanta iva dṛṣṭibhiḥ || 4 ||
rāghave cārthanirvavṛttiṃ kartuṃ ca paramaṃ yaśaḥ |
samādhāya samṛddhārthāḥ sarvesiddhibhirunnatā || 5 ||
priyākhyānonmukhāḥ sarve sarve yuddhābhinandinaḥ |
sarve rāmapratīkāre niścitārthā manassvinaḥ || 6 ||
plavamānāḥ khamāplutya tataste kānanaukasaḥ |
nandanopamayāsedurvanaṃ drumalatāyutam || 7 ||
yattanmadhuvanaṃ nāma sugrīvasyābhirakṣitam |
adhṛṣyaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtamanoharam || 8 ||
yadrakṣati mahāvīrya ssadā dadhimukhaḥ kapiḥ |
mātulaḥ kapimukhyasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 9 ||
te tadvanamupāgamya babhūvuḥ paramotkaṭāḥ |
vānarā vānarendrasya manaḥ kāntatamaṃ mahat || 10 ||
tataste vānarā hṛṣṭā dṛṣṭavā madhuvanaṃ mahat |
kumāramabhyayācanta madhūni madhupiṅgalāḥ || 11 ||
tataḥ kumārastān vṛddhān jāmbavatpramukhān kapīn |
anumānya dadau teṣāṃ visargaṃ madhubhikṣaṇe || 12 ||
tataścānumatā ssarve samprahṛṣṭā vanaukasaḥ |
muditāḥ preritāścāpi pranṛtyanto'bhavaṃstadā || 13 ||
gāyanti kecitpraṇamanti kecinnṛtyanti kecitprahasanti kecit |
patanti kecidvicaranti kecitlpavanti kecitpralapanti kecit || 14 ||
parasparaṃ kecidupāśrayante parasparaṃ kecidupākramante |
parasparaṃ kecidupabruvante parasparaṃ kecidupāramante || 15 ||
drumāddrumaṃ kecidabhidravante kṣitau nagāgrānnipatanti kecit |
mahītalātkecidudīrṇavegā mahādrumāgrāṇyabhisampatanti || 16 ||
gāyantamanyaḥ prahasannupaiti hasantamanyaḥ prarudannupaiti |
rudantamanyaḥ praṇudannupaiti nudantamanyaḥ praṇadannupaiti || 17 ||
samākulaṃ tatkapisainyamāsīnmadhuprasānotkaṭasattvaceṣṭam |
na cātra kaścinna babhūva matto na cātra kaścinna babhūva tṛptaḥ || 18 ||
tato vanaṃ tatparibhakṣyamāṇaṃ drumāṃśca vidhvaṃsitapatrapuṣpān |
samīkṣya kopāddhadhivakranāmā nivārayāmāsa kapiḥ kapīṃstān || 19 ||
sa taiḥ pravṛddhaiḥ paribhartsyamāno vanasya goptā harivīravṛddhaḥ |
cakāra bhūyo matimugratejā vanasya rakṣāṃ prati vānarebhyaḥ || 20 ||
uvāca kāṃścitparuṣāṇi dhṛṣṭamasaktamanyāṃśca talairjaghāna |
sametya kaiścitkalahaṃ cakāra tathaiva sāmnopajagāma kāṃścit || 21 ||
sa tairmadātsamparivārya vākyairbhalāccha tena prativāryamāṇaiḥ |
pradharṣitastyaktabhayai ssametya prakṛṣyate cāpyanavekṣya doṣam || 22 ||
nakhaistudanto daśanairdaśanta stalaiśca pādaiśca samāpayantaḥ |
madātkapiṃ taṃ kapaya ssamagrā mahāvanaṃ nirviṣayaṃ ca cakruḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.