4.26 Kishkindhakanda - Shadvimsha Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩම් .

අථ ෂඩ්විංශස්සර්ගඃ .

තතශ්ශෝකාභිසන්තප්තං සුග්රීවං ක්ලින්නවාසසම් .

ශාඛාමෘගමහාමාත්රාඃ පරිවාර්යෝපතස්ථිරේ .. 1 ..

අභිගම්ය මහාබාහුං රාමමක්ලිෂ්ටකාරිණම් .

ස්ථිතාඃ ප්රාඤ්ජලයස්සර්වේ පිතාමහමිවර්ෂයඃ .. 2 ..

තතඃ කාඤ්චනශෛලාභ ස්තරුණාර්කනිභානනඃ .

අබ්රවීත්ප්රාඤ්ජලිර්වාක්යං හනූමාන්මාරුතාත්මජඃ .. 3 ..

භවත්ප්රසාදාත්සුග්රීවඃ පිතෘපෛතාමහං මහත් .

වානරාණාං සුදුෂ්ප්රාපං ප්රාප්තෝ රාජ්යමිදං ප්රභෝ .. 4 ..

භවතා සමනුජ්ඤාතඃ ප්රවිශ්ය නගරං ශුභම් .. 5 ..

සංවිධාස්යති කාර්යාණි සර්වාණි සසුහෘජ්ජනඃ .

ස්නාතෝ(අ)යං විවිධෛර්ගන්ධෛරෞෂධෛශ්ච යථාවිධි .. 6 ..

අර්චයිෂ්යති රත්නෛශ්ච මාල්යෛශ්ච ත්වාං විශේෂතඃ .

ඉමාං ගිරිගුහාං රම්යාමභිගන්තුමිතෝ(අ)ර්හසි .. 7 ..

කුරුෂ්ව ස්වාමිසම්බන්ධං වානරාන්සම්ප්රහර්ෂය .

ඒවමුක්තෝ හනුමතා රාඝවඃ පරවීරහා .. 8 ..

ප්රත්යුවාච හනූමන්තං බුද්ධිමාන්වාක්යකෝවිදඃ .

චතුර්දශ සමාස්සෞම්ය ග්රාමං වා යදි වා පුරම් .. 9 ..

න ප්රවේක්ෂ්යාමි හනුමන්පිතුර්නිර්දේශපාලකඃ .

සුසමෘද්ධාං ගුහාං රම්යාං සුග්රීවෝ වානරර්ෂභඃ .. 10 ..

ප්රවිෂ්ටෝ විධිවද්වීරඃ ක්ෂිප්රං රාජ්යේ(අ)භිෂිච්යතාම් .

ඒවමුක්ත්වා හනූමන්තං රාමස්සුග්රීවමබ්රවීත් .. 11 ..

වෘත්තජ්ඤෝ වෘත්තසම්පන්නමුදාරබලවික්රමම් .

ඉමමප්යඞ්ගදං වීර යෞවරාජ්යේ(අ)භිෂේචය .. 12 ..

ජ්යේෂ්ඨස්ය ස සුතෝ ජ්යේෂ්ඨස්සදෘශෝ වික්රමේණ තේ .

අඞ්ගදෝ(අ)යමදීනාත්මා යෞවරාජ්යස්ය භාජනම් .. 13 ..

පූර්වෝ(අ)යං වාර්ෂිකෝ මාසඃ ශ්රාවණස්සලිලාගමඃ .

ප්රවෘත්තාස්සෞම්ය චත්වාරෝ මාසා වාර්ෂිකසජ්ඤිකාඃ .. 14 ..

නායමුද්යෝගසමයඃ ප්රවිශ ත්වං පුරීං ශුභාම් .

අස්මින්වත්ස්යාම්යහං සෞම්ය පර්වතේ සහ ලක්ෂ්මණඃ .. 15 ..

ඉයං ගිරිගුහා රම්යා විශාලා යුක්තමාරුතා .

ප්රභූතසලිලා සෞම්ය ප්රභූතකමලෝත්පලා .. 16 ..

කාර්තිකේ සමනුප්රාප්තේ ත්වං රාවණවධේ යත .

ඒෂ නස්සමයස්සෞම්ය ප්රවිශ ත්වං ස්වමාලයම් .. 17 ..

අභිෂික්තස්ව රාජ්යේ ච සුහෘදස්සම්ප්රහර්ෂය .

ඉති රාමාභ්යනුජ්ඤාතස්සුග්රීවෝ වානරාධිපඃ .. 18 ..

ප්රවිවේශ පුරීං රම්යාං කිෂ්කින්ධාං වාලිපාලිතාම් .

තං වානරසහස්රාණි ප්රවිෂ්ටං වානරේශ්වරම් .. 19 ..

අභිවාද්ය ප්රවිෂ්ටානි සර්වතඃ පර්යවාරයන් .

තතඃ ප්රකෘතයස්සර්වා දෘෂ්ට්වා හරිගණේශ්වරම් .. 20 ..

ප්රණම්ය මූර්ධ්නා පතිතා වසුධායාං සමාහිතාඃ .

සුග්රීවඃ ප්රකෘතීස්සර්වාස්සම්භාෂ්යෝත්ථාප්ය වීර්යවාන් .. 21 ..

භ්රාතුරන්තඃපුරං සෞම්යං ප්රවිවේශ මහාබලඃ .

ප්රවිශ්ය ත්වභිනිෂ්ක්රාන්තං සුග්රීවං ප්ලවගේශ්වරම් .. 22 ..

අභ්යෂිඤ්චන්ත සුහෘදස්සහස්රාක්ෂමිවාමරාඃ .

තස්ය පාණ්ඩුරමාජහ්රුශ්ඡත්රං හේමපරිෂ්කෘතම් .. 23 ..

ශුක්ලේ ච වාලව්යජනේ හේමදණ්ඩේ යශස්කරේ .

තථා සර්වාණි රත්නානි සර්වබීජෞෂධීරපි .. 24 ..

සක්ෂීරාණාං ච වෘක්ෂාණාං ප්රරෝහාන්කුසුමානි ච .

ශුක්ලානි චෛව වස්ත්රාණි ශ්වේතං චෛවානුලේපනම් .. 25 ..

සුගන්ධීනි ච මාල්යානි ස්ථලජාන්යම්බුජානි ච .

චන්දනානි ච දිව්යානි ගන්ධාංශ්ච විවිධාන්බහූන් .. 26 ..

අක්ෂතං ජාතරූපං ච ප්රියඞ්ගුමධුසර්පිෂී .

දධි චර්ම ච වෛයාඝ්රං වාරාහී චාප්යුපානහෞ .. 27 ..

සමාලම්භනමාදාය රෝචනාං සමනශ්ශිලාම් .

ආග්මුස්තත්ර මුදිතා වරාඃ කන්යාස්තු ෂෝඩශ .. 28 ..

තතස්තේ වානරශ්රේෂ්ඨං යථාකාලං යථාවිධි .

රත්නෛර්වස්ත්රෛශ්ච භක්ෂ්යෛශ්ච තෝෂයිත්වා ද්විජර්ෂභාන් .. 29 ..

තතඃ කුශපරිස්තීර්ණං සමිද්ධං ජාතවේදසම් .

මන්ත්රපූතේන හවිෂා හුත්වා මන්ත්රවිදෝ ජනාඃ .. 30 ..

තතෝ හේමප්රතිෂ්ඨානේ වරාස්තරණසංවෘතේ .

ප්රාසාදශිඛරේ රම්යේ චිත්රමාල්යෝපශෝභිතේ .. 31 ..

ප්රාඞ්මුඛං විවිධෛර්මන්ත්රෛඃ ස්ථාපයිත්වා වරාසනේ .

නදීනදේභ්යස්සංහෘත්ය තීර්ථේභ්යශ්ච සමන්තතඃ .. 32 ..

ආහෘත්ය ච සමුද්රේභ්යස්සර්වේභ්යෝ වානරර්ෂභාඃ .

අපඃ කනකකුම්භේෂු නිධාය විමලාශ්ශුභාඃ .. 33 ..

ශුභෛර්වෘෂභශෘඞ්ගෛශ්ච කලශෛශ්චාපි කාඤ්චනෛඃ .

ශාස්ත්රදෘෂ්ටේන විධිනා මහර්ෂිවිහිතේන ච .. 34 ..

ගජෝ ගවාක්ෂෝ ගවයශ්ශරභෝ ගන්ධමාදනඃ .

මෛන්දශ්ච ද්විවිදශ්චෛව හනුමාන්ජාම්බවාන්නලඃ .. 35 ..

අභ්යෂිඤ්චන්ත සුග්රීවං ප්රසන්නේන සුගන්ධිනා .

සලිලේන සහස්රාක්ෂං වසවෝ වාසවං යථා .. 36 ..

අභිෂික්තේ තු සුග්රීවේ සර්වේ වානරපුඞ්ගවාඃ .

ප්රචුක්රුශුර්මහාත්මානෝ හෘෂ්ටා ස්තත්ර සහස්රශඃ .. 37 ..

රාමස්ය තු වචඃ කුර්වන්සුග්රීවෝ හරිපුඞ්ගවඃ .

අඞ්ගදං සම්පරිෂ්වජ්ය යෞවරාජ්යේ(අ)භ්යෂේචයත් .. 38 ..

අඞ්ගදේ චාභිෂික්තේ තු සානුක්රෝශාඃ ප්ලවඞ්ගමාඃ .

සාධු සාධ්විති සුග්රීවං මහාත්මානෝ(අ)භ්යපූජයන් .. 39 ..

රාමං චෛව මහාත්මානං ලක්ෂ්මණං ච පුනඃ පුනඃ .

ප්රීතාශ්ච තුෂ්ටුවුස්සර්වේ තාදෘශේ තත්ර වර්තිතේ .. 40 ..

හෘෂ්ටපුෂ්ටජනාකීර්ණා පතාකාධ්වජශෝභිතා .

බභූව නගරී රම්යා කිෂ්කින්ධා ගිරිගහ්වරේ .. 41 ..

නිවේද්ය රාමාය තදා මහාත්මනේ මහාභිෂේකං කපිවාහිනීපතිඃ .

රුමාං ච භාර්යං ප්රතිලභ්ය වීර්යවා නවාප රාජ්යං ත්රිදශාධිපෝ යථා .. 42 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩේ ෂඩ්විංශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ṣaḍviṃśassargaḥ |

tataśśokābhisantaptaṃ sugrīvaṃ klinnavāsasam |

śākhāmṛgamahāmātrāḥ parivāryopatasthire || 1 ||

abhigamya mahābāhuṃ rāmamakliṣṭakāriṇam |

sthitāḥ prāñjalayassarve pitāmahamivarṣayaḥ || 2 ||

tataḥ kāñcanaśailābha staruṇārkanibhānanaḥ |

abravītprāñjalirvākyaṃ hanūmānmārutātmajaḥ || 3 ||

bhavatprasādātsugrīvaḥ pitṛpaitāmahaṃ mahat |

vānarāṇāṃ suduṣprāpaṃ prāpto rājyamidaṃ prabho || 4 ||

bhavatā samanujñātaḥ praviśya nagaraṃ śubham || 5 ||

saṃvidhāsyati kāryāṇi sarvāṇi sasuhṛjjanaḥ |

snāto'yaṃ vividhairgandhairauṣadhaiśca yathāvidhi || 6 ||

arcayiṣyati ratnaiśca mālyaiśca tvāṃ viśeṣataḥ |

imāṃ giriguhāṃ ramyāmabhigantumito'rhasi || 7 ||

kuruṣva svāmisambandhaṃ vānarānsampraharṣaya |

evamukto hanumatā rāghavaḥ paravīrahā || 8 ||

pratyuvāca hanūmantaṃ buddhimānvākyakovidaḥ |

caturdaśa samāssaumya grāmaṃ vā yadi vā puram || 9 ||

na pravekṣyāmi hanumanpiturnirdeśapālakaḥ |

susamṛddhāṃ guhāṃ ramyāṃ sugrīvo vānararṣabhaḥ || 10 ||

praviṣṭo vidhivadvīraḥ kṣipraṃ rājye'bhiṣicyatām |

evamuktvā hanūmantaṃ rāmassugrīvamabravīt || 11 ||

vṛttajño vṛttasampannamudārabalavikramam |

imamapyaṅgadaṃ vīra yauvarājye'bhiṣecaya || 12 ||

jyeṣṭhasya sa suto jyeṣṭhassadṛśo vikrameṇa te |

aṅgado'yamadīnātmā yauvarājyasya bhājanam || 13 ||

pūrvo'yaṃ vārṣiko māsaḥ śrāvaṇassalilāgamaḥ |

pravṛttāssaumya catvāro māsā vārṣikasajñikāḥ || 14 ||

nāyamudyogasamayaḥ praviśa tvaṃ purīṃ śubhām |

asminvatsyāmyahaṃ saumya parvate saha lakṣmaṇaḥ || 15 ||

iyaṃ giriguhā ramyā viśālā yuktamārutā |

prabhūtasalilā saumya prabhūtakamalotpalā || 16 ||

kārtike samanuprāpte tvaṃ rāvaṇavadhe yata |

eṣa nassamayassaumya praviśa tvaṃ svamālayam || 17 ||

abhiṣiktasva rājye ca suhṛdassampraharṣaya |

iti rāmābhyanujñātassugrīvo vānarādhipaḥ || 18 ||

praviveśa purīṃ ramyāṃ kiṣkindhāṃ vālipālitām |

taṃ vānarasahasrāṇi praviṣṭaṃ vānareśvaram || 19 ||

abhivādya praviṣṭāni sarvataḥ paryavārayan |

tataḥ prakṛtayassarvā dṛṣṭvā harigaṇeśvaram || 20 ||

praṇamya mūrdhnā patitā vasudhāyāṃ samāhitāḥ |

sugrīvaḥ prakṛtīssarvāssambhāṣyotthāpya vīryavān || 21 ||

bhrāturantaḥpuraṃ saumyaṃ praviveśa mahābalaḥ |

praviśya tvabhiniṣkrāntaṃ sugrīvaṃ plavageśvaram || 22 ||

abhyaṣiñcanta suhṛdassahasrākṣamivāmarāḥ |

tasya pāṇḍuramājahruśchatraṃ hemapariṣkṛtam || 23 ||

śukle ca vālavyajane hemadaṇḍe yaśaskare |

tathā sarvāṇi ratnāni sarvabījauṣadhīrapi || 24 ||

sakṣīrāṇāṃ ca vṛkṣāṇāṃ prarohānkusumāni ca |

śuklāni caiva vastrāṇi śvetaṃ caivānulepanam || 25 ||

sugandhīni ca mālyāni sthalajānyambujāni ca |

candanāni ca divyāni gandhāṃśca vividhānbahūn || 26 ||

akṣataṃ jātarūpaṃ ca priyaṅgumadhusarpiṣī |

dadhi carma ca vaiyāghraṃ vārāhī cāpyupānahau || 27 ||

samālambhanamādāya rocanāṃ samanaśśilām |

āgmustatra muditā varāḥ kanyāstu ṣoḍaśa || 28 ||

tataste vānaraśreṣṭhaṃ yathākālaṃ yathāvidhi |

ratnairvastraiśca bhakṣyaiśca toṣayitvā dvijarṣabhān || 29 ||

tataḥ kuśaparistīrṇaṃ samiddhaṃ jātavedasam |

mantrapūtena haviṣā hutvā mantravido janāḥ || 30 ||

tato hemapratiṣṭhāne varāstaraṇasaṃvṛte |

prāsādaśikhare ramye citramālyopaśobhite || 31 ||

prāṅmukhaṃ vividhairmantraiḥ sthāpayitvā varāsane |

nadīnadebhyassaṃhṛtya tīrthebhyaśca samantataḥ || 32 ||

āhṛtya ca samudrebhyassarvebhyo vānararṣabhāḥ |

apaḥ kanakakumbheṣu nidhāya vimalāśśubhāḥ || 33 ||

śubhairvṛṣabhaśṛṅgaiśca kalaśaiścāpi kāñcanaiḥ |

śāstradṛṣṭena vidhinā maharṣivihitena ca || 34 ||

gajo gavākṣo gavayaśśarabho gandhamādanaḥ |

maindaśca dvividaścaiva hanumānjāmbavānnalaḥ || 35 ||

abhyaṣiñcanta sugrīvaṃ prasannena sugandhinā |

salilena sahasrākṣaṃ vasavo vāsavaṃ yathā || 36 ||

abhiṣikte tu sugrīve sarve vānarapuṅgavāḥ |

pracukruśurmahātmāno hṛṣṭā statra sahasraśaḥ || 37 ||

rāmasya tu vacaḥ kurvansugrīvo haripuṅgavaḥ |

aṅgadaṃ sampariṣvajya yauvarājye'bhyaṣecayat || 38 ||

aṅgade cābhiṣikte tu sānukrośāḥ plavaṅgamāḥ |

sādhu sādhviti sugrīvaṃ mahātmāno'bhyapūjayan || 39 ||

rāmaṃ caiva mahātmānaṃ lakṣmaṇaṃ ca punaḥ punaḥ |

prītāśca tuṣṭuvussarve tādṛśe tatra vartite || 40 ||

hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇā patākādhvajaśobhitā |

babhūva nagarī ramyā kiṣkindhā girigahvare || 41 ||

nivedya rāmāya tadā mahātmane mahābhiṣekaṃ kapivāhinīpatiḥ |

rumāṃ ca bhāryaṃ pratilabhya vīryavā navāpa rājyaṃ tridaśādhipo yathā || 42 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaḍviṃśassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ षड्विंशस्सर्गः ।

ततश्शोकाभिसन्तप्तं सुग्रीवं क्लिन्नवाससम् ।

शाखामृगमहामात्राः परिवार्योपतस्थिरे ॥ 1 ॥

अभिगम्य महाबाहुं राममक्लिष्टकारिणम् ।

स्थिताः प्राञ्जलयस्सर्वे पितामहमिवर्षयः ॥ 2 ॥

ततः काञ्चनशैलाभ स्तरुणार्कनिभाननः ।

अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं हनूमान्मारुतात्मजः ॥ 3 ॥

भवत्प्रसादात्सुग्रीवः पितृपैतामहं महत् ।

वानराणां सुदुष्प्रापं प्राप्तो राज्यमिदं प्रभो ॥ 4 ॥

भवता समनुज्ञातः प्रविश्य नगरं शुभम् ॥ 5 ॥

संविधास्यति कार्याणि सर्वाणि ससुहृज्जनः ।

स्नातोऽयं विविधैर्गन्धैरौषधैश्च यथाविधि ॥ 6 ॥

अर्चयिष्यति रत्नैश्च माल्यैश्च त्वां विशेषतः ।

इमां गिरिगुहां रम्यामभिगन्तुमितोऽर्हसि ॥ 7 ॥

कुरुष्व स्वामिसम्बन्धं वानरान्सम्प्रहर्षय ।

एवमुक्तो हनुमता राघवः परवीरहा ॥ 8 ॥

प्रत्युवाच हनूमन्तं बुद्धिमान्वाक्यकोविदः ।

चतुर्दश समास्सौम्य ग्रामं वा यदि वा पुरम् ॥ 9 ॥

न प्रवेक्ष्यामि हनुमन्पितुर्निर्देशपालकः ।

सुसमृद्धां गुहां रम्यां सुग्रीवो वानरर्षभः ॥ 10 ॥

प्रविष्टो विधिवद्वीरः क्षिप्रं राज्येऽभिषिच्यताम् ।

एवमुक्त्वा हनूमन्तं रामस्सुग्रीवमब्रवीत् ॥ 11 ॥

वृत्तज्ञो वृत्तसम्पन्नमुदारबलविक्रमम् ।

इममप्यङ्गदं वीर यौवराज्येऽभिषेचय ॥ 12 ॥

ज्येष्ठस्य स सुतो ज्येष्ठस्सदृशो विक्रमेण ते ।

अङ्गदोऽयमदीनात्मा यौवराज्यस्य भाजनम् ॥ 13 ॥

पूर्वोऽयं वार्षिको मासः श्रावणस्सलिलागमः ।

प्रवृत्तास्सौम्य चत्वारो मासा वार्षिकसज्ञिकाः ॥ 14 ॥

नायमुद्योगसमयः प्रविश त्वं पुरीं शुभाम् ।

अस्मिन्वत्स्याम्यहं सौम्य पर्वते सह लक्ष्मणः ॥ 15 ॥

इयं गिरिगुहा रम्या विशाला युक्तमारुता ।

प्रभूतसलिला सौम्य प्रभूतकमलोत्पला ॥ 16 ॥

कार्तिके समनुप्राप्ते त्वं रावणवधे यत ।

एष नस्समयस्सौम्य प्रविश त्वं स्वमालयम् ॥ 17 ॥

अभिषिक्तस्व राज्ये च सुहृदस्सम्प्रहर्षय ।

इति रामाभ्यनुज्ञातस्सुग्रीवो वानराधिपः ॥ 18 ॥

प्रविवेश पुरीं रम्यां किष्किन्धां वालिपालिताम् ।

तं वानरसहस्राणि प्रविष्टं वानरेश्वरम् ॥ 19 ॥

अभिवाद्य प्रविष्टानि सर्वतः पर्यवारयन् ।

ततः प्रकृतयस्सर्वा दृष्ट्वा हरिगणेश्वरम् ॥ 20 ॥

प्रणम्य मूर्ध्ना पतिता वसुधायां समाहिताः ।

सुग्रीवः प्रकृतीस्सर्वास्सम्भाष्योत्थाप्य वीर्यवान् ॥ 21 ॥

भ्रातुरन्तःपुरं सौम्यं प्रविवेश महाबलः ।

प्रविश्य त्वभिनिष्क्रान्तं सुग्रीवं प्लवगेश्वरम् ॥ 22 ॥

अभ्यषिञ्चन्त सुहृदस्सहस्राक्षमिवामराः ।

तस्य पाण्डुरमाजह्रुश्छत्रं हेमपरिष्कृतम् ॥ 23 ॥

शुक्ले च वालव्यजने हेमदण्डे यशस्करे ।

तथा सर्वाणि रत्नानि सर्वबीजौषधीरपि ॥ 24 ॥

सक्षीराणां च वृक्षाणां प्ररोहान्कुसुमानि च ।

शुक्लानि चैव वस्त्राणि श्वेतं चैवानुलेपनम् ॥ 25 ॥

सुगन्धीनि च माल्यानि स्थलजान्यम्बुजानि च ।

चन्दनानि च दिव्यानि गन्धांश्च विविधान्बहून् ॥ 26 ॥

अक्षतं जातरूपं च प्रियङ्गुमधुसर्पिषी ।

दधि चर्म च वैयाघ्रं वाराही चाप्युपानहौ ॥ 27 ॥

समालम्भनमादाय रोचनां समनश्शिलाम् ।

आग्मुस्तत्र मुदिता वराः कन्यास्तु षोडश ॥ 28 ॥

ततस्ते वानरश्रेष्ठं यथाकालं यथाविधि ।

रत्नैर्वस्त्रैश्च भक्ष्यैश्च तोषयित्वा द्विजर्षभान् ॥ 29 ॥

ततः कुशपरिस्तीर्णं समिद्धं जातवेदसम् ।

मन्त्रपूतेन हविषा हुत्वा मन्त्रविदो जनाः ॥ 30 ॥

ततो हेमप्रतिष्ठाने वरास्तरणसंवृते ।

प्रासादशिखरे रम्ये चित्रमाल्योपशोभिते ॥ 31 ॥

प्राङ्मुखं विविधैर्मन्त्रैः स्थापयित्वा वरासने ।

नदीनदेभ्यस्संहृत्य तीर्थेभ्यश्च समन्ततः ॥ 32 ॥

आहृत्य च समुद्रेभ्यस्सर्वेभ्यो वानरर्षभाः ।

अपः कनककुम्भेषु निधाय विमलाश्शुभाः ॥ 33 ॥

शुभैर्वृषभशृङ्गैश्च कलशैश्चापि काञ्चनैः ।

शास्त्रदृष्टेन विधिना महर्षिविहितेन च ॥ 34 ॥

गजो गवाक्षो गवयश्शरभो गन्धमादनः ।

मैन्दश्च द्विविदश्चैव हनुमान्जाम्बवान्नलः ॥ 35 ॥

अभ्यषिञ्चन्त सुग्रीवं प्रसन्नेन सुगन्धिना ।

सलिलेन सहस्राक्षं वसवो वासवं यथा ॥ 36 ॥

अभिषिक्ते तु सुग्रीवे सर्वे वानरपुङ्गवाः ।

प्रचुक्रुशुर्महात्मानो हृष्टा स्तत्र सहस्रशः ॥ 37 ॥

रामस्य तु वचः कुर्वन्सुग्रीवो हरिपुङ्गवः ।

अङ्गदं सम्परिष्वज्य यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ॥ 38 ॥

अङ्गदे चाभिषिक्ते तु सानुक्रोशाः प्लवङ्गमाः ।

साधु साध्विति सुग्रीवं महात्मानोऽभ्यपूजयन् ॥ 39 ॥

रामं चैव महात्मानं लक्ष्मणं च पुनः पुनः ।

प्रीताश्च तुष्टुवुस्सर्वे तादृशे तत्र वर्तिते ॥ 40 ॥

हृष्टपुष्टजनाकीर्णा पताकाध्वजशोभिता ।

बभूव नगरी रम्या किष्किन्धा गिरिगह्वरे ॥ 41 ॥

निवेद्य रामाय तदा महात्मने महाभिषेकं कपिवाहिनीपतिः ।

रुमां च भार्यं प्रतिलभ्य वीर्यवा नवाप राज्यं त्रिदशाधिपो यथा ॥ 42 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे षड्विंशस्सर्गः ॥