Shri Rama Charita Manasa - Sundarakanda — Sinhala Script

ශ්රීජානකීවල්ලභෝ විජයතේ

ශ්රීරාමචරිතමානස

පඤ්චම සෝපාන (සුන්දරකාණ්ඩ)

ශාන්තං ශාශ්වතමප්රමේයමනඝං නිර්වාණශාන්තිප්රදං

බ්රහ්මාශම්භුඵණීන්ද්රසේව්යමනිශං වේදාන්තවේද්යං විභුම් .

රාමාඛ්යං ජගදීශ්වරං සුරගුරුං මායාමනුෂ්යං හරිං

වන්දේ(අ)හං කරුණාකරං රඝුවරං භූපාලචූඩ़ආමණිම් .. 1 ..

නාන්යා ස්පෘහා රඝුපතේ හෘදයේ(අ)ස්මදීයේ

සත්යං වදාමි ච භවානඛිලාන්තරාත්මා.

භක්තිං ප්රයච්ඡ රඝුපුඞ්ගව නිර්භරාං මේ

කාමාදිදෝෂරහිතං කුරු මානසං ච .. 2 ..

අතුලිතබලධාමං හේමශෛලාභදේහං

දනුජවනකෘශානුං ජ්ඤානිනාමග්රගණ්යම්.

සකලගුණනිධානං වානරාණාමධීශං

රඝුපතිප්රියභක්තං වාතජාතං නමාමි .. 3 ..

ජාමවන්ත කේ බචන සුහාඒ. සුනි හනුමන්ත හෘදය අති භාඒ ..

තබ ලගි මෝහි පරිඛේහු තුම්හ භාඊ. සහි දුඛ කන්ද මූල ඵල ඛාඊ ..

ජබ ලගි ආවෞං සීතහි දේඛී. හෝඉහි කාජු මෝහි හරෂ බිසේෂී ..

යහ කහි නාඉ සබන්හි කහුँ මාථා. චලේඋ හරෂි හියँ ධරි රඝුනාථා ..

සින්ධු තීර ඒක භූධර සුන්දර. කෞතුක කූදි චඪ़ඒඋ තා ඌපර ..

බාර බාර රඝුබීර සँභාරී. තරකේඋ පවනතනය බල භාරී ..

ජේහිං ගිරි චරන දේඉ හනුමන්තා. චලේඋ සෝ ගා පාතාල තුරන්තා ..

ජිමි අමෝඝ රඝුපති කර බානා. ඒහී භාँති චලේඋ හනුමානා ..

ජලනිධි රඝුපති දූත බිචාරී. තෛං මෛනාක හෝහි ශ්රමහාරී ..

දෝ. හනූමාන තේහි පරසා කර පුනි කීන්හ ප්රනාම.

රාම කාජු කීන්හේං බිනු මෝහි කහාँ බිශ්රාම .. 1 ..

ජාත පවනසුත දේවන්හ දේඛා. ජානෛං කහුँ බල බුද්ධි බිසේෂා ..

සුරසා නාම අහින්හ කෛ මාතා. පඨින්හි ආඉ කහී තේහිං බාතා ..

ආජු සුරන්හ මෝහි දීන්හ අහාරා. සුනත බචන කහ පවනකුමාරා ..

රාම කාජු කරි ඵිරි මෛං ආවෞං. සීතා කි සුධි ප්රභුහි සුනාවෞම් ..

තබ තව බදන පෛඨිහුँ ආඊ. සත්ය කහුँ මෝහි ජාන දේ මාඊ ..

කබනේහුँ ජතන දේඉ නහිං ජානා. ග්රසසි න මෝහි කහේඋ හනුමානා ..

ජෝජන භරි තේහිං බදනු පසාරා. කපි තනු කීන්හ දුගුන බිස්තාරා ..

සෝරහ ජෝජන මුඛ තේහිං ඨයූ. තුරත පවනසුත බත්තිස භයූ ..

ජස ජස සුරසා බදනු බඪ़ආවා. තාසු දූන කපි රූප දේඛාවා ..

සත ජෝජන තේහිං ආනන කීන්හා. අති ලඝු රූප පවනසුත ලීන්හා ..

බදන පිඨි පුනි බාහේර ආවා. මාගා බිදා තාහි සිරු නාවා ..

මෝහි සුරන්හ ජේහි ලාගි පඨාවා. බුධි බල මරමු තෝර මෛ පාවා ..

දෝ. රාම කාජු සබු කරිහහු තුම්හ බල බුද්ධි නිධාන.

ආසිෂ දේහ ගී සෝ හරෂි චලේඋ හනුමාන .. 2 ..

නිසිචරි ඒක සින්ධු මහුँ රහී. කරි මායා නභු කේ ඛග ගහී ..

ජීව ජන්තු ජේ ගගන උඩ़ආහීං. ජල බිලෝකි තින්හ කෛ පරිඡාහීම් ..

ගහි ඡාහँ සක සෝ න උඩ़ආඊ. ඒහි බිධි සදා ගගනචර ඛාඊ ..

සෝඉ ඡල හනූමාන කහँ කීන්හා. තාසු කපටු කපි තුරතහිං චීන්හා ..

තාහි මාරි මාරුතසුත බීරා. බාරිධි පාර ගයු මතිධීරා ..

තහාँ ජාඉ දේඛී බන සෝභා. ගුඤ්ජත චඤ්චරීක මධු ලෝභා ..

නානා තරු ඵල ඵූල සුහාඒ. ඛග මෘග බෘන්ද දේඛි මන භාඒ ..

සෛල බිසාල දේඛි ඒක ආගේං. තා පර ධාඉ චඪේඋ භය ත්යාගේම් ..

උමා න කඡු කපි කෛ අධිකාඊ. ප්රභු ප්රතාප ජෝ කාලහි ඛාඊ ..

ගිරි පර චඪි ලඞ්කා තේහිං දේඛී. කහි න ජාඉ අති දුර්ග බිසේෂී ..

අති උතඞ්ග ජලනිධි චහු පාසා. කනක කෝට කර පරම ප්රකාසා ..

ඡං=කනක කෝට බිචිත්ර මනි කෘත සුන්දරායතනා ඝනා.

චුහට්ට හට්ට සුබට්ට බීථීං චාරු පුර බහු බිධි බනා ..

ගජ බාජි ඛච්චර නිකර පදචර රථ බරූථින්හ කෝ ගනෛ ..

බහුරූප නිසිචර ජූථ අතිබල සේන බරනත නහිං බනෛ .. 1 ..

බන බාග උපබන බාටිකා සර කූප බාපීං සෝහහීං.

නර නාග සුර ගන්ධර්බ කන්යා රූප මුනි මන මෝහහීම් ..

කහුँ මාල දේහ බිසාල සෛල සමාන අතිබල ගර්ජහීං.

නානා අඛාරේන්හ භිරහිං බහු බිධි ඒක ඒකන්හ තර්ජහීම් .. 2 ..

කරි ජතන භට කෝටින්හ බිකට තන නගර චහුँ දිසි රච්ඡහීං.

කහුँ මහිෂ මානෂු ධේනු ඛර අජ ඛල නිසාචර භච්ඡහීම් ..

ඒහි ලාගි තුලසීදාස ඉන්හ කී කථා කඡු ඒක හෛ කහී.

රඝුබීර සර තීරථ සරීරන්හි ත්යාගි ගති පෛහහිං සහී .. 3 ..

දෝ. පුර රඛවාරේ දේඛි බහු කපි මන කීන්හ බිචාර.

අති ලඝු රූප ධරෞං නිසි නගර කරෞං පිසාර .. 3 ..

මසක සමාන රූප කපි ධරී. ලඞ්කහි චලේඋ සුමිරි නරහරී ..

නාම ලඞ්කිනී ඒක නිසිචරී. සෝ කහ චලේසි මෝහි නින්දරී ..

ජානේහි නහීං මරමු සඨ මෝරා. මෝර අහාර ජහාँ ලගි චෝරා ..

මුඨිකා ඒක මහා කපි හනී. රුධිර බමත ධරනීං ඪනමනී ..

පුනි සම්භාරි උඨි සෝ ලඞ්කා. ජෝරි පානි කර බිනය සංසකා ..

ජබ රාවනහි බ්රහ්ම බර දීන්හා. චලත බිරඤ්චි කහා මෝහි චීන්හා ..

බිකල හෝසි තෛං කපි කේං මාරේ. තබ ජානේසු නිසිචර සඞ්ඝාරේ ..

තාත මෝර අති පුන්ය බහූතා. දේඛේඋँ නයන රාම කර දූතා ..

දෝ. තාත ස්වර්ග අපබර්ග සුඛ ධරිඅ තුලා ඒක අඞ්ග.

තූල න තාහි සකල මිලි ජෝ සුඛ ලව සතසඞ්ග .. 4 ..

ප්රබිසි නගර කීජේ සබ කාජා. හෘදයँ රාඛි කෞසලපුර රාජා ..

ගරල සුධා රිපු කරහිං මිතාඊ. ගෝපද සින්ධු අනල සිතලාඊ ..

ගරුඩ़ සුමේරු රේනූ සම තාහී. රාම කෘපා කරි චිතවා ජාහී ..

අති ලඝු රූප ධරේඋ හනුමානා. පෛඨා නගර සුමිරි භගවානා ..

මන්දිර මන්දිර ප්රති කරි සෝධා. දේඛේ ජහँ තහँ අගනිත ජෝධා ..

ගයු දසානන මන්දිර මාහීං. අති බිචිත්ර කහි ජාත සෝ නාහීම් ..

සයන කිඒ දේඛා කපි තේහී. මන්දිර මහුँ න දීඛි බෛදේහී ..

භවන ඒක පුනි දීඛ සුහාවා. හරි මන්දිර තහँ භින්න බනාවා ..

දෝ. රාමායුධ අඞ්කිත ගෘහ සෝභා බරනි න ජාඉ.

නව තුලසිකා බෘන්ද තහँ දේඛි හරෂි කපිරාඉ .. 5 ..

ලඞ්කා නිසිචර නිකර නිවාසා. ඉහාँ කහාँ සජ්ජන කර බාසා ..

මන මහුँ තරක කරෛ කපි ලාගා. තේහීං සමය බිභීෂනු ජාගා ..

රාම රාම තේහිං සුමිරන කීන්හා. හෘදයँ හරෂ කපි සජ්ජන චීන්හා ..

ඒහි සන හඨි කරිහුँ පහිචානී. සාධු තේ හෝඉ න කාරජ හානී ..

බිප්ර රුප ධරි බචන සුනාඒ. සුනත බිභීෂණ උඨි තහँ ආඒ ..

කරි ප්රනාම පූँඡී කුසලාඊ. බිප්ර කහහු නිජ කථා බුඣාඊ ..

කී තුම්හ හරි දාසන්හ මහँ කෝඊ. මෝරේං හෘදය ප්රීති අති හෝඊ ..

කී තුම්හ රාමු දීන අනුරාගී. ආයහු මෝහි කරන බඩ़භාගී ..

දෝ. තබ හනුමන්ත කහී සබ රාම කථා නිජ නාම.

සුනත ජුගල තන පුලක මන මගන සුමිරි ගුන ග්රාම .. 6 ..

සුනහු පවනසුත රහනි හමාරී. ජිමි දසනන්හි මහුँ ජීභ බිචාරී ..

තාත කබහුँ මෝහි ජානි අනාථා. කරිහහිං කෘපා භානුකුල නාථා ..

තාමස තනු කඡු සාධන නාහීං. ප්රීති න පද සරෝජ මන මාහීම් ..

අබ මෝහි භා භරෝස හනුමන්තා. බිනු හරිකෘපා මිලහිං නහිං සන්තා ..

ජෞ රඝුබීර අනුග්රහ කීන්හා. තෞ තුම්හ මෝහි දරසු හඨි දීන්හා ..

සුනහු බිභීෂන ප්රභු කෛ රීතී. කරහිං සදා සේවක පර ප්රීතී ..

කහහු කවන මෛං පරම කුලීනා. කපි චඤ්චල සබහීං බිධි හීනා ..

ප්රාත ලේඉ ජෝ නාම හමාරා. තේහි දින තාහි න මිලෛ අහාරා ..

දෝ. අස මෛං අධම සඛා සුනු මෝහූ පර රඝුබීර.

කීන්හී කෘපා සුමිරි ගුන භරේ බිලෝචන නීර .. 7 ..

ජානතහූँ අස ස්වාමි බිසාරී. ඵිරහිං තේ කාහේ න හෝහිං දුඛාරී ..

ඒහි බිධි කහත රාම ගුන ග්රාමා. පාවා අනිර්බාච්ය බිශ්රාමා ..

පුනි සබ කථා බිභීෂන කහී. ජේහි බිධි ජනකසුතා තහँ රහී ..

තබ හනුමන්ත කහා සුනු භ්රාතා. දේඛී චහුँ ජානකී මාතා ..

ජුගුති බිභීෂන සකල සුනාඊ. චලේඋ පවනසුත බිදා කරාඊ ..

කරි සෝඉ රූප ගයු පුනි තහවාँ. බන අසෝක සීතා රහ ජහවාँ ..

දේඛි මනහි මහුँ කීන්හ ප්රනාමා. බෛඨේහිං බීති ජාත නිසි ජාමා ..

කෘස තන සීස ජටා ඒක බේනී. ජපති හෘදයँ රඝුපති ගුන ශ්රේනී ..

දෝ. නිජ පද නයන දිඒँ මන රාම පද කමල ලීන.

පරම දුඛී භා පවනසුත දේඛි ජානකී දීන .. 8 ..

තරු පල්ලව මහුँ රහා ලුකාඊ. කරි බිචාර කරෞං කා භාඊ ..

තේහි අවසර රාවනු තහँ ආවා. සඞ්ග නාරි බහු කිඒँ බනාවා ..

බහු බිධි ඛල සීතහි සමුඣාවා. සාම දාන භය භේද දේඛාවා ..

කහ රාවනු සුනු සුමුඛි සයානී. මන්දෝදරී ආදි සබ රානී ..

තව අනුචරීං කරුँ පන මෝරා. ඒක බාර බිලෝකු මම ඕරා ..

තෘන ධරි ඕට කහති බෛදේහී. සුමිරි අවධපති පරම සනේහී ..

සුනු දසමුඛ ඛද්යෝත ප්රකාසා. කබහුँ කි නලිනී කරි බිකාසා ..

අස මන සමුඣු කහති ජානකී. ඛල සුධි නහිං රඝුබීර බාන කී ..

සඨ සූනේ හරි ආනේහි මෝහි. අධම නිලජ්ජ ලාජ නහිං තෝහී ..

දෝ. ආපුහි සුනි ඛද්යෝත සම රාමහි භානු සමාන.

පරුෂ බචන සුනි කාඪ़ඉ අසි බෝලා අති ඛිසිආන .. 9 ..

සීතා තෛං මම කෘත අපමානා. කටිහුँ තව සිර කඨින කෘපානා ..

නාහිං ත සපදි මානු මම බානී. සුමුඛි හෝති න ත ජීවන හානී ..

ස්යාම සරෝජ දාම සම සුන්දර. ප්රභු භුජ කරි කර සම දසකන්ධර ..

සෝ භුජ කණ්ඨ කි තව අසි ඝෝරා. සුනු සඨ අස ප්රවාන පන මෝරා ..

චන්ද්රහාස හරු මම පරිතාපං. රඝුපති බිරහ අනල සඤ්ජාතම් ..

සීතල නිසිත බහසි බර ධාරා. කහ සීතා හරු මම දුඛ භාරා ..

සුනත බචන පුනි මාරන ධාවා. මයතනයාँ කහි නීති බුඣාවා ..

කහේසි සකල නිසිචරින්හ බෝලාඊ. සීතහි බහු බිධි ත්රාසහු ජාඊ ..

මාස දිවස මහුँ කහා න මානා. තෞ මෛං මාරබි කාඪ़ඉ කෘපානා ..

දෝ. භවන ගයු දසකන්ධර ඉහාँ පිසාචිනි බෘන්ද.

සීතහි ත්රාස දේඛාවහි ධරහිං රූප බහු මන්ද .. 10 ..

ත්රිජටා නාම රාච්ඡසී ඒකා. රාම චරන රති නිපුන බිබේකා ..

සබන්හෞ බෝලි සුනාඒසි සපනා. සීතහි සේඉ කරහු හිත අපනා ..

සපනේං බානර ලඞ්කා ජාරී. ජාතුධාන සේනා සබ මාරී ..

ඛර ආරූඪ़ නගන දසසීසා. මුණ්ඩිත සිර ඛණ්ඩිත භුජ බීසා ..

ඒහි බිධි සෝ දච්ඡින දිසි ජාඊ. ලඞ්කා මනහුँ බිභීෂන පාඊ ..

නගර ඵිරී රඝුබීර දෝහාඊ. තබ ප්රභු සීතා බෝලි පඨාඊ ..

යහ සපනා මේං කහුँ පුකාරී. හෝඉහි සත්ය ගේँ දින චාරී ..

තාසු බචන සුනි තේ සබ ඩරීං. ජනකසුතා කේ චරනන්හි පරීම් ..

දෝ. ජහँ තහँ ගීං සකල තබ සීතා කර මන සෝච.

මාස දිවස බීතේං මෝහි මාරිහි නිසිචර පෝච .. 11 ..

ත්රිජටා සන බෝලී කර ජෝරී. මාතු බිපති සඞ්ගිනි තෛං මෝරී ..

තජෞං දේහ කරු බේගි උපාඊ. දුසහු බිරහු අබ නහිං සහි ජාඊ ..

ආනි කාඨ රචු චිතා බනාඊ. මාතු අනල පුනි දේහි ලගාඊ ..

සත්ය කරහි මම ප්රීති සයානී. සුනෛ කෝ ශ්රවන සූල සම බානී ..

සුනත බචන පද ගහි සමුඣාඒසි. ප්රභු ප්රතාප බල සුජසු සුනාඒසි ..

නිසි න අනල මිල සුනු සුකුමාරී. අස කහි සෝ නිජ භවන සිධාරී ..

කහ සීතා බිධි භා ප්රතිකූලා. මිලහි න පාවක මිටිහි න සූලා ..

දේඛිඅත ප්රගට ගගන අඞ්ගාරා. අවනි න ආවත ඒකු තාරා ..

පාවකමය සසි ස්ත්රවත න ආගී. මානහුँ මෝහි ජානි හතභාගී ..

සුනහි බිනය මම බිටප අසෝකා. සත්ය නාම කරු හරු මම සෝකා ..

නූතන කිසලය අනල සමානා. දේහි අගිනි ජනි කරහි නිදානා ..

දේඛි පරම බිරහාකුල සීතා. සෝ ඡන කපිහි කලප සම බීතා ..

සෝ. කපි කරි හෘදයँ බිචාර දීන්හි මුද්රිකා ඩාරී තබ.

ජනු අසෝක අඞ්ගාර දීන්හි හරෂි උඨි කර ගහේඋ .. 12 ..

තබ දේඛී මුද්රිකා මනෝහර. රාම නාම අඞ්කිත අති සුන්දර ..

චකිත චිතව මුදරී පහිචානී. හරෂ බිෂාද හෘදයँ අකුලානී ..

ජීති කෝ සකි අජය රඝුරාඊ. මායා තේං අසි රචි නහිං ජාඊ ..

සීතා මන බිචාර කර නානා. මධුර බචන බෝලේඋ හනුමානා ..

රාමචන්ද්ර ගුන බරනෛං ලාගා. සුනතහිං සීතා කර දුඛ භාගා ..

ලාගීං සුනෛං ශ්රවන මන ලාඊ. ආදිහු තේං සබ කථා සුනාඊ ..

ශ්රවනාමෘත ජේහිං කථා සුහාඊ. කහි සෝ ප්රගට හෝති කින භාඊ ..

තබ හනුමන්ත නිකට චලි ගයූ. ඵිරි බෛණ්ඨීං මන බිසමය භයූ ..

රාම දූත මෛං මාතු ජානකී. සත්ය සපථ කරුනානිධාන කී ..

යහ මුද්රිකා මාතු මෛං ආනී. දීන්හි රාම තුම්හ කහँ සහිදානී ..

නර බානරහි සඞ්ග කහු කෛසේං. කහි කථා භි සඞ්ගති ජෛසේම් ..

දෝ. කපි කේ බචන සප්රේම සුනි උපජා මන බිස්වාස ..

ජානා මන ක්රම බචන යහ කෘපාසින්ධු කර දාස .. 13 ..

හරිජන ජානි ප්රීති අති ගාඪ़ඊ. සජල නයන පුලකාවලි බාඪ़ඊ ..

බූඩ़ත බිරහ ජලධි හනුමානා. භයු තාත මෝං කහුँ ජලජානා ..

අබ කහු කුසල ජාඋँ බලිහාරී. අනුජ සහිත සුඛ භවන ඛරාරී ..

කෝමලචිත කෘපාල රඝුරාඊ. කපි කේහි හේතු ධරී නිඨුරාඊ ..

සහජ බානි සේවක සුඛ දායක. කබහුँක සුරති කරත රඝුනායක ..

කබහුँ නයන මම සීතල තාතා. හෝඉහහි නිරඛි ස්යාම මෘදු ගාතා ..

බචනු න ආව නයන භරේ බාරී. අහහ නාථ හෞං නිපට බිසාරී ..

දේඛි පරම බිරහාකුල සීතා. බෝලා කපි මෘදු බචන බිනීතා ..

මාතු කුසල ප්රභු අනුජ සමේතා. තව දුඛ දුඛී සුකෘපා නිකේතා ..

ජනි ජනනී මානහු ජියँ ඌනා. තුම්හ තේ ප්රේමු රාම කේං දූනා ..

දෝ. රඝුපති කර සන්දේසු අබ සුනු ජනනී ධරි ධීර.

අස කහි කපි ගද ගද භයු භරේ බිලෝචන නීර .. 14 ..

කහේඋ රාම බියෝග තව සීතා. මෝ කහුँ සකල භේ බිපරීතා ..

නව තරු කිසලය මනහුँ කෘසානූ. කාලනිසා සම නිසි සසි භානූ ..

කුබලය බිපින කුන්ත බන සරිසා. බාරිද තපත තේල ජනු බරිසා ..

ජේ හිත රහේ කරත තේඉ පීරා. උරග ස්වාස සම ත්රිබිධ සමීරා ..

කහේහූ තේං කඡු දුඛ ඝටි හෝඊ. කාහි කහෞං යහ ජාන න කෝඊ ..

තත්ත්ව ප්රේම කර මම අරු තෝරා. ජානත ප්රියා ඒකු මනු මෝරා ..

සෝ මනු සදා රහත තෝහි පාහීං. ජානු ප්රීති රසු ඒතේනහි මාහීම් ..

ප්රභු සන්දේසු සුනත බෛදේහී. මගන ප්රේම තන සුධි නහිං තේහී ..

කහ කපි හෘදයँ ධීර ධරු මාතා. සුමිරු රාම සේවක සුඛදාතා ..

උර ආනහු රඝුපති ප්රභුතාඊ. සුනි මම බචන තජහු කදරාඊ ..

දෝ. නිසිචර නිකර පතඞ්ග සම රඝුපති බාන කෘසානු.

ජනනී හෘදයँ ධීර ධරු ජරේ නිසාචර ජානු .. 15 ..

ජෞං රඝුබීර හෝති සුධි පාඊ. කරතේ නහිං බිලම්බු රඝුරාඊ ..

රාමබාන රබි උඒँ ජානකී. තම බරූථ කහँ ජාතුධාන කී ..

අබහිං මාතු මෛං ජාඋँ ලවාඊ. ප්රභු ආයසු නහිං රාම දෝහාඊ ..

කඡුක දිවස ජනනී ධරු ධීරා. කපින්හ සහිත ඓහහිං රඝුබීරා ..

නිසිචර මාරි තෝහි ලෛ ජෛහහිං. තිහුँ පුර නාරදාදි ජසු ගෛහහිම් ..

හෛං සුත කපි සබ තුම්හහි සමානා. ජාතුධාන අති භට බලවානා ..

මෝරේං හෘදය පරම සන්දේහා. සුනි කපි ප්රගට කීන්හ නිජ දේහා ..

කනක භූධරාකාර සරීරා. සමර භයඞ්කර අතිබල බීරා ..

සීතා මන භරෝස තබ භයූ. පුනි ලඝු රූප පවනසුත ලයූ ..

දෝ. සුනු මාතා සාඛාමෘග නහිං බල බුද්ධි බිසාල.

ප්රභු ප්රතාප තේං ගරුඩ़හි ඛාඉ පරම ලඝු බ්යාල .. 16 ..

මන සන්තෝෂ සුනත කපි බානී. භගති ප්රතාප තේජ බල සානී ..

ආසිෂ දීන්හි රාමප්රිය ජානා. හෝහු තාත බල සීල නිධානා ..

අජර අමර ගුනනිධි සුත හෝහූ. කරහුँ බහුත රඝුනායක ඡෝහූ ..

කරහුँ කෘපා ප්රභු අස සුනි කානා. නිර්භර ප්රේම මගන හනුමානා ..

බාර බාර නාඒසි පද සීසා. බෝලා බචන ජෝරි කර කීසා ..

අබ කෘතකෘත්ය භයුँ මෛං මාතා. ආසිෂ තව අමෝඝ බිඛ්යාතා ..

සුනහු මාතු මෝහි අතිසය භූඛා. ලාගි දේඛි සුන්දර ඵල රූඛා ..

සුනු සුත කරහිං බිපින රඛවාරී. පරම සුභට රජනීචර භාරී ..

තින්හ කර භය මාතා මෝහි නාහීං. ජෞං තුම්හ සුඛ මානහු මන මාහීම් ..

දෝ. දේඛි බුද්ධි බල නිපුන කපි කහේඋ ජානකීං ජාහු.

රඝුපති චරන හෘදයँ ධරි තාත මධුර ඵල ඛාහු .. 17 ..

චලේඋ නාඉ සිරු පෛඨේඋ බාගා. ඵල ඛාඒසි තරු තෝරෛං ලාගා ..

රහේ තහාँ බහු භට රඛවාරේ. කඡු මාරේසි කඡු ජාඉ පුකාරේ ..

නාථ ඒක ආවා කපි භාරී. තේහිං අසෝක බාටිකා උජාරී ..

ඛාඒසි ඵල අරු බිටප උපාරේ. රච්ඡක මර්දි මර්දි මහි ඩාරේ ..

සුනි රාවන පඨේ භට නානා. තින්හහි දේඛි ගර්ජේඋ හනුමානා ..

සබ රජනීචර කපි සඞ්ඝාරේ. ගේ පුකාරත කඡු අධමාරේ ..

පුනි පඨයු තේහිං අච්ඡකුමාරා. චලා සඞ්ග ලෛ සුභට අපාරා ..

ආවත දේඛි බිටප ගහි තර්ජා. තාහි නිපාති මහාධුනි ගර්ජා ..

දෝ. කඡු මාරේසි කඡු මර්දේසි කඡු මිලේසි ධරි ධූරි.

කඡු පුනි ජාඉ පුකාරේ ප්රභු මර්කට බල භූරි .. 18 ..

සුනි සුත බධ ලඞ්කේස රිසානා. පඨේසි මේඝනාද බලවානා ..

මාරසි ජනි සුත බාන්ධේසු තාහී. දේඛිඅ කපිහි කහාँ කර ආහී ..

චලා ඉන්ද්රජිත අතුලිත ජෝධා. බන්ධු නිධන සුනි උපජා ක්රෝධා ..

කපි දේඛා දාරුන භට ආවා. කටකටාඉ ගර්ජා අරු ධාවා ..

අති බිසාල තරු ඒක උපාරා. බිරථ කීන්හ ලඞ්කේස කුමාරා ..

රහේ මහාභට තාකේ සඞ්ගා. ගහි ගහි කපි මර්දි නිජ අඞ්ගා ..

තින්හහි නිපාති තාහි සන බාජා. භිරේ ජුගල මානහුँ ගජරාජා.

මුඨිකා මාරි චඪ़ආ තරු ජාඊ. තාහි ඒක ඡන මුරුඡා ආඊ ..

උඨි බහෝරි කීන්හිසි බහු මායා. ජීති න ජාඉ ප්රභඤ්ජන ජායා ..

දෝ. බ්රහ්ම අස්ත්ර තේහිං සාँධා කපි මන කීන්හ බිචාර.

ජෞං න බ්රහ්මසර මානුँ මහිමා මිටි අපාර .. 19 ..

බ්රහ්මබාන කපි කහුँ තේහි මාරා. පරතිහුँ බාර කටකු සඞ්ඝාරා ..

තේහි දේඛා කපි මුරුඡිත භයූ. නාගපාස බාँධේසි ලෛ ගයූ ..

ජාසු නාම ජපි සුනහු භවානී. භව බන්ධන කාටහිං නර ග්යානී ..

තාසු දූත කි බන්ධ තරු ආවා. ප්රභු කාරජ ලගි කපිහිං බँධාවා ..

කපි බන්ධන සුනි නිසිචර ධාඒ. කෞතුක ලාගි සභාँ සබ ආඒ ..

දසමුඛ සභා දීඛි කපි ජාඊ. කහි න ජාඉ කඡු අති ප්රභුතාඊ ..

කර ජෝරේං සුර දිසිප බිනීතා. භෘකුටි බිලෝකත සකල සභීතා ..

දේඛි ප්රතාප න කපි මන සඞ්කා. ජිමි අහිගන මහුँ ගරුඩ़ අසඞ්කා ..

දෝ. කපිහි බිලෝකි දසානන බිහසා කහි දුර්බාද.

සුත බධ සුරති කීන්හි පුනි උපජා හෘදයँ බිෂාද .. 20 ..

කහ ලඞ්කේස කවන තෛං කීසා. කේහිං කේ බල ඝාලේහි බන ඛීසා ..

කී ධෞං ශ්රවන සුනේහි නහිං මෝහී. දේඛුँ අති අසඞ්ක සඨ තෝහී ..

මාරේ නිසිචර කේහිං අපරාධා. කහු සඨ තෝහි න ප්රාන කි බාධා ..

සුන රාවන බ්රහ්මාණ්ඩ නිකායා. පාඉ ජාසු බල බිරචිත මායා ..

ජාකේං බල බිරඤ්චි හරි ඊසා. පාලත සෘජත හරත දසසීසා.

ජා බල සීස ධරත සහසානන. අණ්ඩකෝස සමේත ගිරි කානන ..

ධරි ජෝ බිබිධ දේහ සුරත්රාතා. තුම්හ තේ සඨන්හ සිඛාවනු දාතා.

හර කෝදණ්ඩ කඨින ජේහි භඤ්ජා. තේහි සමේත නෘප දල මද ගඤ්ජා ..

ඛර දූෂන ත්රිසිරා අරු බාලී. බධේ සකල අතුලිත බලසාලී ..

දෝ. ජාකේ බල ලවලේස තේං ජිතේහු චරාචර ඣාරි.

තාසු දූත මෛං ජා කරි හරි ආනේහු ප්රිය නාරි .. 21 ..

ජානුँ මෛං තුම්හාරි ප්රභුතාඊ. සහසබාහු සන පරී ලරාඊ ..

සමර බාලි සන කරි ජසු පාවා. සුනි කපි බචන බිහසි බිහරාවා ..

ඛායුँ ඵල ප්රභු ලාගී භූँඛා. කපි සුභාව තේං තෝරේඋँ රූඛා ..

සබ කේං දේහ පරම ප්රිය ස්වාමී. මාරහිං මෝහි කුමාරග ගාමී ..

ජින්හ මෝහි මාරා තේ මෛං මාරේ. තේහි පර බාँධේඋ තනයँ තුම්හාරේ ..

මෝහි න කඡු බාँධේ කි ලාජා. කීන්හ චහුँ නිජ ප්රභු කර කාජා ..

බිනතී කරුँ ජෝරි කර රාවන. සුනහු මාන තජි මෝර සිඛාවන ..

දේඛහු තුම්හ නිජ කුලහි බිචාරී. භ්රම තජි භජහු භගත භය හාරී ..

ජාකේං ඩර අති කාල ඩේරාඊ. ජෝ සුර අසුර චරාචර ඛාඊ ..

තාසෝං බයරු කබහුँ නහිං කීජෛ. මෝරේ කහේං ජානකී දීජෛ ..

දෝ. ප්රනතපාල රඝුනායක කරුනා සින්ධු ඛරාරි.

ගේँ සරන ප්රභු රාඛිහෛං තව අපරාධ බිසාරි .. 22 ..

රාම චරන පඞ්කජ උර ධරහූ. ලඞ්කා අචල රාජ තුම්හ කරහූ ..

රිෂි පුලිස්ත ජසු බිමල මංයකා. තේහි සසි මහුँ ජනි හෝහු කලඞ්කා ..

රාම නාම බිනු ගිරා න සෝහා. දේඛු බිචාරි ත්යාගි මද මෝහා ..

බසන හීන නහිං සෝහ සුරාරී. සබ භූෂණ භූෂිත බර නාරී ..

රාම බිමුඛ සම්පති ප්රභුතාඊ. ජාඉ රහී පාඊ බිනු පාඊ ..

සජල මූල ජින්හ සරිතන්හ නාහීං. බරෂි ගේ පුනි තබහිං සුඛාහීම් ..

සුනු දසකණ්ඨ කහුँ පන රෝපී. බිමුඛ රාම ත්රාතා නහිං කෝපී ..

සඞ්කර සහස බිෂ්නු අජ තෝහී. සකහිං න රාඛි රාම කර ද්රෝහී ..

දෝ. මෝහමූල බහු සූල ප්රද ත්යාගහු තම අභිමාන.

භජහු රාම රඝුනායක කෘපා සින්ධු භගවාන .. 23 ..

ජදපි කහි කපි අති හිත බානී. භගති බිබේක බිරති නය සානී ..

බෝලා බිහසි මහා අභිමානී. මිලා හමහි කපි ගුර බඩ़ ග්යානී ..

මෘත්යු නිකට ආඊ ඛල තෝහී. ලාගේසි අධම සිඛාවන මෝහී ..

උලටා හෝඉහි කහ හනුමානා. මතිභ්රම තෝර ප්රගට මෛං ජානා ..

සුනි කපි බචන බහුත ඛිසිආනා. බේගි න හරහුँ මූඪ़ කර ප්රානා ..

සුනත නිසාචර මාරන ධාඒ. සචිවන්හ සහිත බිභීෂනු ආඒ.

නාඉ සීස කරි බිනය බහූතා. නීති බිරෝධ න මාරිඅ දූතා ..

ආන දණ්ඩ කඡු කරිඅ ගෝසාँඊ. සබහීං කහා මන්ත්ර භල භාඊ ..

සුනත බිහසි බෝලා දසකන්ධර. අඞ්ග භඞ්ග කරි පඨිඅ බන්දර ..

දෝ. කපි කේං මමතා පූँඡ පර සබහි කහුँ සමුඣාඉ.

තේල බෝරි පට බාँධි පුනි පාවක දේහු ලගාඉ .. 24 ..

පූँඡහීන බානර තහँ ජාඉහි. තබ සඨ නිජ නාථහි ලි ආඉහි ..

ජින්හ කෛ කීන්හසි බහුත බඩ़ආඊ. දේඛේඋँûමෛං තින්හ කෛ ප්රභුතාඊ ..

බචන සුනත කපි මන මුසුකානා. භි සහාය සාරද මෛං ජානා ..

ජාතුධාන සුනි රාවන බචනා. ලාගේ රචෛං මූඪ़ සෝඉ රචනා ..

රහා න නගර බසන ඝෘත තේලා. බාඪ़ඊ පූँඡ කීන්හ කපි ඛේලා ..

කෞතුක කහँ ආඒ පුරබාසී. මාරහිං චරන කරහිං බහු හාँසී ..

බාජහිං ඪෝල දේහිං සබ තාරී. නගර ඵේරි පුනි පූँඡ ප්රජාරී ..

පාවක ජරත දේඛි හනුමන්තා. භයු පරම ලඝු රුප තුරන්තා ..

නිබුකි චඪ़ඒඋ කපි කනක අටාරීං. භී සභීත නිසාචර නාරීම් ..

දෝ. හරි ප්රේරිත තේහි අවසර චලේ මරුත උනචාස.

අට්ටහාස කරි ගර්ජ़ආ කපි බඪ़ඉ ලාග අකාස .. 25 ..

දේහ බිසාල පරම හරුආඊ. මන්දිර තේං මන්දිර චඪ़ ධාඊ ..

ජරි නගර භා ලෝග බිහාලා. ඣපට ලපට බහු කෝටි කරාලා ..

තාත මාතු හා සුනිඅ පුකාරා. ඒහි අවසර කෝ හමහි උබාරා ..

හම ජෝ කහා යහ කපි නහිං හෝඊ. බානර රූප ධරේං සුර කෝඊ ..

සාධු අවග්යා කර ඵලු ඓසා. ජරි නගර අනාථ කර ජෛසා ..

ජාරා නගරු නිමිෂ ඒක මාහීං. ඒක බිභීෂන කර ගෘහ නාහීම් ..

තා කර දූත අනල ජේහිං සිරිජා. ජරා න සෝ තේහි කාරන ගිරිජා ..

උලටි පලටි ලඞ්කා සබ ජාරී. කූදි පරා පුනි සින්ධු මඣාරී ..

දෝ. පූँඡ බුඣාඉ ඛෝඉ ශ්රම ධරි ලඝු රූප බහෝරි.

ජනකසුතා කේ ආගේං ඨාඪ़ භයු කර ජෝරි .. 26 ..

මාතු මෝහි දීජේ කඡු චීන්හා. ජෛසේං රඝුනායක මෝහි දීන්හා ..

චූඩ़ආමනි උතාරි තබ දයූ. හරෂ සමේත පවනසුත ලයූ ..

කහේහු තාත අස මෝර ප්රනාමා. සබ ප්රකාර ප්රභු පූරනකාමා ..

දීන දයාල බිරිදු සම්භාරී. හරහු නාථ මම සඞ්කට භාරී ..

තාත සක්රසුත කථා සුනාඒහු. බාන ප්රතාප ප්රභුහි සමුඣාඒහු ..

මාස දිවස මහුँ නාථු න ආවා. තෞ පුනි මෝහි ජිඅත නහිං පාවා ..

කහු කපි කේහි බිධි රාඛෞං ප්රානා. තුම්හහූ තාත කහත අබ ජානා ..

තෝහි දේඛි සීතලි භි ඡාතී. පුනි මෝ කහුँ සෝඉ දිනු සෝ රාතී ..

දෝ. ජනකසුතහි සමුඣාඉ කරි බහු බිධි ධීරජු දීන්හ.

චරන කමල සිරු නාඉ කපි ගවනු රාම පහිං කීන්හ .. 27 ..

චලත මහාධුනි ගර්ජේසි භාරී. ගර්භ ස්ත්රවහිං සුනි නිසිචර නාරී ..

නාඝි සින්ධු ඒහි පාරහි ආවා. සබද කිලකිලා කපින්හ සුනාවා ..

හරෂේ සබ බිලෝකි හනුමානා. නූතන ජන්ම කපින්හ තබ ජානා ..

මුඛ ප්රසන්න තන තේජ බිරාජා. කීන්හේසි රාමචන්ද්ර කර කාජා ..

මිලේ සකල අති භේ සුඛාරී. තලඵත මීන පාව ජිමි බාරී ..

චලේ හරෂි රඝුනායක පාසා. පූँඡත කහත නවල ඉතිහාසා ..

තබ මධුබන භීතර සබ ආඒ. අඞ්ගද සම්මත මධු ඵල ඛාඒ ..

රඛවාරේ ජබ බරජන ලාගේ. මුෂ්ටි ප්රහාර හනත සබ භාගේ ..

දෝ. ජාඉ පුකාරේ තේ සබ බන උජාර ජුබරාජ.

සුනි සුග්රීව හරෂ කපි කරි ආඒ ප්රභු කාජ .. 28 ..

ජෞං න හෝති සීතා සුධි පාඊ. මධුබන කේ ඵල සකහිං කි ඛාඊ ..

ඒහි බිධි මන බිචාර කර රාජා. ආඉ ගේ කපි සහිත සමාජා ..

ආඉ සබන්හි නාවා පද සීසා. මිලේඋ සබන්හි අති ප්රේම කපීසා ..

පූँඡී කුසල කුසල පද දේඛී. රාම කෘපාँ භා කාජු බිසේෂී ..

නාථ කාජු කීන්හේඋ හනුමානා. රාඛේ සකල කපින්හ කේ ප්රානා ..

සුනි සුග්රීව බහුරි තේහි මිලේඌ. කපින්හ සහිත රඝුපති පහිං චලේඌ.

රාම කපින්හ ජබ ආවත දේඛා. කිඒँ කාජු මන හරෂ බිසේෂා ..

ඵටික සිලා බෛඨේ ද්වෞ භාඊ. පරේ සකල කපි චරනන්හි ජාඊ ..

දෝ. ප්රීති සහිත සබ භේටේ රඝුපති කරුනා පුඤ්ජ.

පූँඡී කුසල නාථ අබ කුසල දේඛි පද කඤ්ජ .. 29 ..

ජාමවන්ත කහ සුනු රඝුරායා. ජා පර නාථ කරහු තුම්හ දායා ..

තාහි සදා සුභ කුසල නිරන්තර. සුර නර මුනි ප්රසන්න තා ඌපර ..

සෝඉ බිජී බිනී ගුන සාගර. තාසු සුජසු ත්රේලෝක උජාගර ..

ප්රභු කීං කෘපා භයු සබු කාජූ. ජන්ම හමාර සුඵල භා ආජූ ..

නාථ පවනසුත කීන්හි ජෝ කරනී. සහසහුँ මුඛ න ජාඉ සෝ බරනී ..

පවනතනය කේ චරිත සුහාඒ. ජාමවන්ත රඝුපතිහි සුනාඒ ..

සුනත කෘපානිධි මන අති භාඒ. පුනි හනුමාන හරෂි හියँ ලාඒ ..

කහහු තාත කේහි භාँති ජානකී. රහති කරති රච්ඡා ස්වප්රාන කී ..

දෝ. නාම පාහරු දිවස නිසි ධ්යාන තුම්හාර කපාට.

ලෝචන නිජ පද ජන්ත්රිත ජාහිං ප්රාන කේහිං බාට .. 30 ..

චලත මෝහි චූඩ़ආමනි දීන්හී. රඝුපති හෘදයँ ලාඉ සෝඉ ලීන්හී ..

නාථ ජුගල ලෝචන භරි බාරී. බචන කහේ කඡු ජනකකුමාරී ..

අනුජ සමේත ගහේහු ප්රභු චරනා. දීන බන්ධු ප්රනතාරති හරනා ..

මන ක්රම බචන චරන අනුරාගී. කේහි අපරාධ නාථ හෞං ත්යාගී ..

අවගුන ඒක මෝර මෛං මානා. බිඡුරත ප්රාන න කීන්හ පයානා ..

නාථ සෝ නයනන්හි කෝ අපරාධා. නිසරත ප්රාන කරිහිං හඨි බාධා ..

බිරහ අගිනි තනු තූල සමීරා. ස්වාස ජරි ඡන මාහිං සරීරා ..

නයන ස්ත්රවහි ජලු නිජ හිත ලාගී. ජරෛං න පාව දේහ බිරහාගී.

සීතා කේ අති බිපති බිසාලා. බිනහිං කහේං භලි දීනදයාලා ..

දෝ. නිමිෂ නිමිෂ කරුනානිධි ජාහිං කලප සම බීති.

බේගි චලිය ප්රභු ආනිඅ භුජ බල ඛල දල ජීති .. 31 ..

සුනි සීතා දුඛ ප්රභු සුඛ අයනා. භරි ආඒ ජල රාජිව නයනා ..

බචන කාँය මන මම ගති ජාහී. සපනේහුँ බූඣිඅ බිපති කි තාහී ..

කහ හනුමන්ත බිපති ප්රභු සෝඊ. ජබ තව සුමිරන භජන න හෝඊ ..

කේතික බාත ප්රභු ජාතුධාන කී. රිපුහි ජීති ආනිබී ජානකී ..

සුනු කපි තෝහි සමාන උපකාරී. නහිං කෞ සුර නර මුනි තනුධාරී ..

ප්රති උපකාර කරෞං කා තෝරා. සනමුඛ හෝඉ න සකත මන මෝරා ..

සුනු සුත උරින මෛං නාහීං. දේඛේඋँ කරි බිචාර මන මාහීම් ..

පුනි පුනි කපිහි චිතව සුරත්රාතා. ලෝචන නීර පුලක අති ගාතා ..

දෝ. සුනි ප්රභු බචන බිලෝකි මුඛ ගාත හරෂි හනුමන්ත.

චරන පරේඋ ප්රේමාකුල ත්රාහි ත්රාහි භගවන්ත .. 32 ..

බාර බාර ප්රභු චහි උඨාවා. ප්රේම මගන තේහි උඨබ න භාවා ..

ප්රභු කර පඞ්කජ කපි කේං සීසා. සුමිරි සෝ දසා මගන ගෞරීසා ..

සාවධාන මන කරි පුනි සඞ්කර. ලාගේ කහන කථා අති සුන්දර ..

කපි උඨාඉ ප්රභු හෘදයँ ලගාවා. කර ගහි පරම නිකට බෛඨාවා ..

කහු කපි රාවන පාලිත ලඞ්කා. කේහි බිධි දහේඋ දුර්ග අති බඞ්කා ..

ප්රභු ප්රසන්න ජානා හනුමානා. බෝලා බචන බිගත අභිමානා ..

සාඛාමෘග කේ බඩ़ඉ මනුසාඊ. සාඛා තේං සාඛා පර ජාඊ ..

නාඝි සින්ධු හාටකපුර ජාරා. නිසිචර ගන බිධි බිපින උජාරා.

සෝ සබ තව ප්රතාප රඝුරාඊ. නාථ න කඡූ මෝරි ප්රභුතාඊ ..

දෝ. තා කහුँ ප්රභු කඡු අගම නහිං ජා පර තුම්හ අනුකුල.

තබ ප්රභාවँ බඩ़වානලහිං ජාරි සකි ඛලු තූල .. 33 ..

නාථ භගති අති සුඛදායනී. දේහු කෘපා කරි අනපායනී ..

සුනි ප්රභු පරම සරල කපි බානී. ඒවමස්තු තබ කහේඋ භවානී ..

උමා රාම සුභාඋ ජේහිං ජානා. තාහි භජනු තජි භාව න ආනා ..

යහ සංවාද ජාසු උර ආවා. රඝුපති චරන භගති සෝඉ පාවා ..

සුනි ප්රභු බචන කහහිං කපිබෘන්දා. ජය ජය ජය කෘපාල සුඛකන්දා ..

තබ රඝුපති කපිපතිහි බෝලාවා. කහා චලෛං කර කරහු බනාවා ..

අබ බිලම්බු කේහි කාරන කීජේ. තුරත කපින්හ කහුँ ආයසු දීජේ ..

කෞතුක දේඛි සුමන බහු බරෂී. නභ තේං භවන චලේ සුර හරෂී ..

දෝ. කපිපති බේගි බෝලාඒ ආඒ ජූථප ජූථ.

නානා බරන අතුල බල බානර භාලු බරූථ .. 34 ..

ප්රභු පද පඞ්කජ නාවහිං සීසා. ගරජහිං භාලු මහාබල කීසා ..

දේඛී රාම සකල කපි සේනා. චිති කෘපා කරි රාජිව නෛනා ..

රාම කෘපා බල පාඉ කපින්දා. භේ පච්ඡජුත මනහුँ ගිරින්දා ..

හරෂි රාම තබ කීන්හ පයානා. සගුන භේ සුන්දර සුභ නානා ..

ජාසු සකල මඞ්ගලමය කීතී. තාසු පයාන සගුන යහ නීතී ..

ප්රභු පයාන ජානා බෛදේහීං. ඵරකි බාම අँග ජනු කහි දේහීම් ..

ජෝඉ ජෝඉ සගුන ජානකිහි හෝඊ. අසගුන භයු රාවනහි සෝඊ ..

චලා කටකු කෝ බරනෛං පාරා. ගර්ජහි බානර භාලු අපාරා ..

නඛ ආයුධ ගිරි පාදපධාරී. චලේ ගගන මහි ඉච්ඡාචාරී ..

කේහරිනාද භාලු කපි කරහීං. ඩගමගාහිං දිග්ගජ චික්කරහීම් ..

ඡං. චික්කරහිං දිග්ගජ ඩෝල මහි ගිරි ලෝල සාගර ඛරභරේ.

මන හරෂ සභ ගන්ධර්බ සුර මුනි නාග කින්නර දුඛ ටරේ ..

කටකටහිං මර්කට බිකට භට බහු කෝටි කෝටින්හ ධාවහීං.

ජය රාම ප්රබල ප්රතාප කෝසලනාථ ගුන ගන ගාවහීම් .. 1 ..

සහි සක න භාර උදාර අහිපති බාර බාරහිං මෝහී.

ගහ දසන පුනි පුනි කමඨ පෘෂ්ට කඨෝර සෝ කිමි සෝහී ..

රඝුබීර රුචිර ප්රයාන ප්රස්ථිති ජානි පරම සුහාවනී.

ජනු කමඨ ඛර්පර සර්පරාජ සෝ ලිඛත අබිචල පාවනී .. 2 ..

දෝ. ඒහි බිධි ජාඉ කෘපානිධි උතරේ සාගර තීර.

ජහँ තහँ ලාගේ ඛාන ඵල භාලු බිපුල කපි බීර .. 35 ..

උහාँ නිසාචර රහහිං සසඞ්කා. ජබ තේ ජාරි ගයු කපි ලඞ්කා ..

නිජ නිජ ගෘහँ සබ කරහිං බිචාරා. නහිං නිසිචර කුල කේර උබාරා ..

ජාසු දූත බල බරනි න ජාඊ. තේහි ආඒँ පුර කවන භලාඊ ..

දූතන්හි සන සුනි පුරජන බානී. මන්දෝදරී අධික අකුලානී ..

රහසි ජෝරි කර පති පග ලාගී. බෝලී බචන නීති රස පාගී ..

කන්ත කරෂ හරි සන පරිහරහූ. මෝර කහා අති හිත හියँ ධරහු ..

සමුඣත ජාසු දූත කි කරනී. ස්ත්රවහීං ගර්භ රජනීචර ධරනී ..

තාසු නාරි නිජ සචිව බෝලාඊ. පඨවහු කන්ත ජෝ චහහු භලාඊ ..

තබ කුල කමල බිපින දුඛදාඊ. සීතා සීත නිසා සම ආඊ ..

සුනහු නාථ සීතා බිනු දීන්හේං. හිත න තුම්හාර සම්භු අජ කීන්හේම් ..

දෝ. -රාම බාන අහි ගන සරිස නිකර නිසාචර භේක.

ජබ ලගි ග්රසත න තබ ලගි ජතනු කරහු තජි ටේක .. 36 ..

ශ්රවන සුනී සඨ තා කරි බානී. බිහසා ජගත බිදිත අභිමානී ..

සභය සුභාඋ නාරි කර සාචා. මඞ්ගල මහුँ භය මන අති කාචා ..

ජෞං ආවි මර්කට කටකාඊ. ජිඅහිං බිචාරේ නිසිචර ඛාඊ ..

කම්පහිං ලෝකප ජාකී ත්රාසා. තාසු නාරි සභීත බඩ़ඉ හාසා ..

අස කහි බිහසි තාහි උර ලාඊ. චලේඋ සභාँ මමතා අධිකාඊ ..

මන්දෝදරී හෘදයँ කර චින්තා. භයු කන්ත පර බිධි බිපරීතා ..

බෛඨේඋ සභාँ ඛබරි අසි පාඊ. සින්ධු පාර සේනා සබ ආඊ ..

බූඣේසි සචිව උචිත මත කහහූ. තේ සබ හँසේ මෂ්ට කරි රහහූ ..

ජිතේහු සුරාසුර තබ ශ්රම නාහීං. නර බානර කේහි ලේඛේ මාහී ..

දෝ. සචිව බෛද ගුර තීනි ජෞං ප්රිය බෝලහිං භය ආස.

රාජ ධර්ම තන තීනි කර හෝඉ බේගිහීං නාස .. 37 ..

සෝඉ රාවන කහුँ බනි සහාඊ. අස්තුති කරහිං සුනාඉ සුනාඊ ..

අවසර ජානි බිභීෂනු ආවා. භ්රාතා චරන සීසු තේහිං නාවා ..

පුනි සිරු නාඉ බෛඨ නිජ ආසන. බෝලා බචන පාඉ අනුසාසන ..

ජෞ කෘපාල පූँඡිහු මෝහි බාතා. මති අනුරුප කහුँ හිත තාතා ..

ජෝ ආපන චාහෛ කල්යානා. සුජසු සුමති සුභ ගති සුඛ නානා ..

සෝ පරනාරි ලිලාර ගෝසාඊං. තජු චුථි කේ චන්ද කි නාඊ ..

චෞදහ භුවන ඒක පති හෝඊ. භූතද්රෝහ තිෂ්ටි නහිං සෝඊ ..

ගුන සාගර නාගර නර ජෝඌ. අලප ලෝභ භල කහි න කෝඌ ..

දෝ. කාම ක්රෝධ මද ලෝභ සබ නාථ නරක කේ පන්ථ.

සබ පරිහරි රඝුබීරහි භජහු භජහිං ජේහි සන්ත .. 38 ..

තාත රාම නහිං නර භූපාලා. භුවනේස්වර කාලහු කර කාලා ..

බ්රහ්ම අනාමය අජ භගවන්තා. බ්යාපක අජිත අනාදි අනන්තා ..

ගෝ ද්විජ ධේනු දේව හිතකාරී. කෘපාසින්ධු මානුෂ තනුධාරී ..

ජන රඤ්ජන භඤ්ජන ඛල බ්රාතා. බේද ධර්ම රච්ඡක සුනු භ්රාතා ..

තාහි බයරු තජි නාඉඅ මාථා. ප්රනතාරති භඤ්ජන රඝුනාථා ..

දේහු නාථ ප්රභු කහුँ බෛදේහී. භජහු රාම බිනු හේතු සනේහී ..

සරන ගේँ ප්රභු තාහු න ත්යාගා. බිස්ව ද්රෝහ කෘත අඝ ජේහි ලාගා ..

ජාසු නාම ත්රය තාප නසාවන. සෝඉ ප්රභු ප්රගට සමුඣු ජියँ රාවන ..

දෝ. බාර බාර පද ලාගුँ බිනය කරුँ දසසීස.

පරිහරි මාන මෝහ මද භජහු කෝසලාධීස .. 39(ක) ..

මුනි පුලස්ති නිජ සිෂ්ය සන කහි පඨී යහ බාත.

තුරත සෝ මෛං ප්රභු සන කහී පාඉ සුඅවසරු තාත .. 39(ඛ) ..

මාල්යවන්ත අති සචිව සයානා. තාසු බචන සුනි අති සුඛ මානා ..

තාත අනුජ තව නීති බිභූෂන. සෝ උර ධරහු ජෝ කහත බිභීෂන ..

රිපු උතකරෂ කහත සඨ දෝඌ. දූරි න කරහු ඉහාँ හි කෝඌ ..

මාල්යවන්ත ගෘහ ගයු බහෝරී. කහි බිභීෂනු පුනි කර ජෝරී ..

සුමති කුමති සබ කේං උර රහහීං. නාථ පුරාන නිගම අස කහහීම් ..

ජහාँ සුමති තහँ සම්පති නානා. ජහාँ කුමති තහँ බිපති නිදානා ..

තව උර කුමති බසී බිපරීතා. හිත අනහිත මානහු රිපු ප්රීතා ..

කාලරාති නිසිචර කුල කේරී. තේහි සීතා පර ප්රීති ඝනේරී ..

දෝ. තාත චරන ගහි මාගුँ රාඛහු මෝර දුලාර.

සීත දේහු රාම කහුँ අහිත න හෝඉ තුම්හාර .. 40 ..

බුධ පුරාන ශ්රුති සම්මත බානී. කහී බිභීෂන නීති බඛානී ..

සුනත දසානන උඨා රිසාඊ. ඛල තෝහි නිකට මුත්යු අබ ආඊ ..

ජිඅසි සදා සඨ මෝර ජිආවා. රිපු කර පච්ඡ මූඪ़ තෝහි භාවා ..

කහසි න ඛල අස කෝ ජග මාහීං. භුජ බල ජාහි ජිතා මෛං නාහී ..

මම පුර බසි තපසින්හ පර ප්රීතී. සඨ මිලු ජාඉ තින්හහි කහු නීතී ..

අස කහි කීන්හේසි චරන ප්රහාරා. අනුජ ගහේ පද බාරහිං බාරා ..

උමා සන්ත කි ඉහි බඩ़ආඊ. මන්ද කරත ජෝ කරි භලාඊ ..

තුම්හ පිතු සරිස භලේහිං මෝහි මාරා. රාමු භජේං හිත නාථ තුම්හාරා ..

සචිව සඞ්ග ලෛ නභ පථ ගයූ. සබහි සුනාඉ කහත අස භයූ ..

දෝ0=රාමු සත්යසඞ්කල්ප ප්රභු සභා කාලබස තෝරි.

මෛ රඝුබීර සරන අබ ජාඋँ දේහු ජනි ඛෝරි .. 41 ..

අස කහි චලා බිභීෂනු ජබහීං. ආයූහීන භේ සබ තබහීම් ..

සාධු අවග්යා තුරත භවානී. කර කල්යාන අඛිල කෛ හානී ..

රාවන ජබහිං බිභීෂන ත්යාගා. භයු බිභව බිනු තබහිං අභාගා ..

චලේඋ හරෂි රඝුනායක පාහීං. කරත මනෝරථ බහු මන මාහීම් ..

දේඛිහුँ ජාඉ චරන ජලජාතා. අරුන මෘදුල සේවක සුඛදාතා ..

ජේ පද පරසි තරී රිෂිනාරී. දණ්ඩක කානන පාවනකාරී ..

ජේ පද ජනකසුතාँ උර ලාඒ. කපට කුරඞ්ග සඞ්ග ධර ධාඒ ..

හර උර සර සරෝජ පද ජේඊ. අහෝභාග්ය මෛ දේඛිහුँ තේඊ ..

දෝ0= ජින්හ පායන්හ කේ පාදුකන්හි භරතු රහේ මන ලාඉ.

තේ පද ආජු බිලෝකිහුँ ඉන්හ නයනන්හි අබ ජාඉ .. 42 ..

ඒහි බිධි කරත සප්රේම බිචාරා. ආයු සපදි සින්ධු ඒහිං පාරා ..

කපින්හ බිභීෂනු ආවත දේඛා. ජානා කෞ රිපු දූත බිසේෂා ..

තාහි රාඛි කපීස පහිං ආඒ. සමාචාර සබ තාහි සුනාඒ ..

කහ සුග්රීව සුනහු රඝුරාඊ. ආවා මිලන දසානන භාඊ ..

කහ ප්රභු සඛා බූඣිඓ කාහා. කහි කපීස සුනහු නරනාහා ..

ජානි න ජාඉ නිසාචර මායා. කාමරූප කේහි කාරන ආයා ..

භේද හමාර ලේන සඨ ආවා. රාඛිඅ බාँධි මෝහි අස භාවා ..

සඛා නීති තුම්හ නීකි බිචාරී. මම පන සරනාගත භයහාරී ..

සුනි ප්රභු බචන හරෂ හනුමානා. සරනාගත බච්ඡල භගවානා ..

දෝ0=සරනාගත කහුँ ජේ තජහිං නිජ අනහිත අනුමානි.

තේ නර පාවँර පාපමය තින්හහි බිලෝකත හානි .. 43 ..

කෝටි බිප්ර බධ ලාගහිං ජාහූ. ආඒँ සරන තජුँ නහිං තාහූ ..

සනමුඛ හෝඉ ජීව මෝහි ජබහීං. ජන්ම කෝටි අඝ නාසහිං තබහීම් ..

පාපවන්ත කර සහජ සුභ්AU. භජනු මෝර තේහි භාව න ක්AU ..

ජෞං පෛ දුෂ්ටහෘදය සෝඉ හෝඊ. මෝරේං සනමුඛ ආව කි සෝඊ ..

නිර්මල මන ජන සෝ මෝහි පාවා. මෝහි කපට ඡල ඡිද්ර න භාවා ..

භේද ලේන පඨවා දසසීසා. තබහුँ න කඡු භය හානි කපීසා ..

ජග මහුँ සඛා නිසාචර ජේතේ. ලඡිමනු හනි නිමිෂ මහුँ තේතේ ..

ජෞං සභීත ආවා සරනාඊ. රඛිහුँ තාහි ප්රාන කී නාඊ ..

දෝ0=උභය භාँති තේහි ආනහු හँසි කහ කෘපානිකේත.

ජය කෘපාල කහි චලේ අඞ්ගද හනූ සමේත .. 44 ..

සාදර තේහි ආගේං කරි බානර. චලේ ජහාँ රඝුපති කරුනාකර ..

දූරිහි තේ දේඛේ ද්වෞ භ්රාතා. නයනානන්ද දාන කේ දාතා ..

බහුරි රාම ඡබිධාම බිලෝකී. රහේඋ ඨටුකි ඒකටක පල රෝකී ..

භුජ ප්රලම්බ කඤ්ජාරුන ලෝචන. ස්යාමල ගාත ප්රනත භය මෝචන ..

සිඞ්ඝ කන්ධ ආයත උර සෝහා. ආනන අමිත මදන මන මෝහා ..

නයන නීර පුලකිත අති ගාතා. මන ධරි ධීර කහී මෘදු බාතා ..

නාථ දසානන කර මෛං භ්රාතා. නිසිචර බංස ජනම සුරත්රාතා ..

සහජ පාපප්රිය තාමස දේහා. ජථා උලූකහි තම පර නේහා ..

දෝ. ශ්රවන සුජසු සුනි ආයුँ ප්රභු භඤ්ජන භව භීර.

ත්රාහි ත්රාහි ආරති හරන සරන සුඛද රඝුබීර .. 45 ..

අස කහි කරත දණ්ඩවත දේඛා. තුරත උඨේ ප්රභු හරෂ බිසේෂා ..

දීන බචන සුනි ප්රභු මන භාවා. භුජ බිසාල ගහි හෘදයँ ලගාවා ..

අනුජ සහිත මිලි ඪිග බෛඨාරී. බෝලේ බචන භගත භයහාරී ..

කහු ලඞ්කේස සහිත පරිවාරා. කුසල කුඨාහර බාස තුම්හාරා ..

ඛල මණ්ඩලීං බසහු දිනු රාතී. සඛා ධරම නිබහි කේහි භාँතී ..

මෛං ජානුँ තුම්හාරි සබ රීතී. අති නය නිපුන න භාව අනීතී ..

බරු භල බාස නරක කර තාතා. දුෂ්ට සඞ්ග ජනි දේඉ බිධාතා ..

අබ පද දේඛි කුසල රඝුරායා. ජෞං තුම්හ කීන්හ ජානි ජන දායා ..

දෝ. තබ ලගි කුසල න ජීව කහුँ සපනේහුँ මන බිශ්රාම.

ජබ ලගි භජත න රාම කහුँ සෝක ධාම තජි කාම .. 46 ..

තබ ලගි හෘදයँ බසත ඛල නානා. ලෝභ මෝහ මච්ඡර මද මානා ..

ජබ ලගි උර න බසත රඝුනාථා. ධරේං චාප සායක කටි භාථා ..

මමතා තරුන තමී අँධිආරී. රාග ද්වේෂ උලූක සුඛකාරී ..

තබ ලගි බසති ජීව මන මාහීං. ජබ ලගි ප්රභු ප්රතාප රබි නාහීම් ..

අබ මෛං කුසල මිටේ භය භාරේ. දේඛි රාම පද කමල තුම්හාරේ ..

තුම්හ කෘපාල ජා පර අනුකූලා. තාහි න බ්යාප ත්රිබිධ භව සූලා ..

මෛං නිසිචර අති අධම සුභ්AU. සුභ ආචරනු කීන්හ නහිං ක්AU ..

ජාසු රූප මුනි ධ්යාන න ආවා. තේහිං ප්රභු හරෂි හෘදයँ මෝහි ලාවා ..

දෝ. -අහෝභාග්ය මම අමිත අති රාම කෘපා සුඛ පුඤ්ජ.

දේඛේඋँ නයන බිරඤ්චි සිබ සේබ්ය ජුගල පද කඤ්ජ .. 47 ..

සුනහු සඛා නිජ කහුँ සුභ්AU. ජාන භුසුණ්ඩි සම්භු ගිරිජ්AU ..

ජෞං නර හෝඉ චරාචර ද්රෝහී. ආවේ සභය සරන තකි මෝහී ..

තජි මද මෝහ කපට ඡල නානා. කරුँ සද්ය තේහි සාධු සමානා ..

ජනනී ජනක බන්ධු සුත දාරා. තනු ධනු භවන සුහ්රද පරිවාරා ..

සබ කෛ මමතා තාග බටෝරී. මම පද මනහි බාँධ බරි ඩෝරී ..

සමදරසී ඉච්ඡා කඡු නාහීං. හරෂ සෝක භය නහිං මන මාහීම් ..

අස සජ්ජන මම උර බස කෛසේං. ලෝභී හෘදයँ බසි ධනු ජෛසේම් ..

තුම්හ සාරිඛේ සන්ත ප්රිය මෝරේං. ධරුँ දේහ නහිං ආන නිහෝරේම් ..

දෝ. සගුන උපාසක පරහිත නිරත නීති දෘඪ़ නේම.

තේ නර ප්රාන සමාන මම ජින්හ කේං ද්විජ පද ප්රේම .. 48 ..

සුනු ලඞ්කේස සකල ගුන තෝරේං. තාතේං තුම්හ අතිසය ප්රිය මෝරේම් ..

රාම බචන සුනි බානර ජූථා. සකල කහහිං ජය කෘපා බරූථා ..

සුනත බිභීෂනු ප්රභු කෛ බානී. නහිං අඝාත ශ්රවනාමෘත ජානී ..

පද අම්බුජ ගහි බාරහිං බාරා. හෘදයँ සමාත න ප්රේමු අපාරා ..

සුනහු දේව සචරාචර ස්වාමී. ප්රනතපාල උර අන්තරජාමී ..

උර කඡු ප්රථම බාසනා රහී. ප්රභු පද ප්රීති සරිත සෝ බහී ..

අබ කෘපාල නිජ භගති පාවනී. දේහු සදා සිව මන භාවනී ..

ඒවමස්තු කහි ප්රභු රනධීරා. මාගා තුරත සින්ධු කර නීරා ..

ජදපි සඛා තව ඉච්ඡා නාහීං. මෝර දරසු අමෝඝ ජග මාහීම් ..

අස කහි රාම තිලක තේහි සාරා. සුමන බෘෂ්ටි නභ භී අපාරා ..

දෝ. රාවන ක්රෝධ අනල නිජ ස්වාස සමීර ප්රචණ්ඩ.

ජරත බිභීෂනු රාඛේඋ දීන්හේහු රාජු අඛණ්ඩ .. 49(ක) ..

ජෝ සම්පති සිව රාවනහි දීන්හි දිඒँ දස මාථ.

සෝඉ සම්පදා බිභීෂනහි සකුචි දීන්හ රඝුනාථ .. 49(ඛ) ..

අස ප්රභු ඡාඩ़ඉ භජහිං ජේ ආනා. තේ නර පසු බිනු පූँඡ බිෂානා ..

නිජ ජන ජානි තාහි අපනාවා. ප්රභු සුභාව කපි කුල මන භාවා ..

පුනි සර්බග්ය සර්බ උර බාසී. සර්බරූප සබ රහිත උදාසී ..

බෝලේ බචන නීති ප්රතිපාලක. කාරන මනුජ දනුජ කුල ඝාලක ..

සුනු කපීස ලඞ්කාපති බීරා. කේහි බිධි තරිඅ ජලධි ගම්භීරා ..

සඞ්කුල මකර උරග ඣෂ ජාතී. අති අගාධ දුස්තර සබ භාँතී ..

කහ ලඞ්කේස සුනහු රඝුනායක. කෝටි සින්ධු සෝෂක තව සායක ..

ජද්යපි තදපි නීති අසි ගාඊ. බිනය කරිඅ සාගර සන ජාඊ ..

දෝ. ප්රභු තුම්හාර කුලගුර ජලධි කහිහි උපාය බිචාරි.

බිනු ප්රයාස සාගර තරිහි සකල භාලු කපි ධාරි .. 50 ..

සඛා කහී තුම්හ නීකි උපාඊ. කරිඅ දෛව ජෞං හෝඉ සහාඊ ..

මන්ත්ර න යහ ලඡිමන මන භාවා. රාම බචන සුනි අති දුඛ පාවා ..

නාථ දෛව කර කවන භරෝසා. සෝෂිඅ සින්ධු කරිඅ මන රෝසා ..

කාදර මන කහුँ ඒක අධාරා. දෛව දෛව ආලසී පුකාරා ..

සුනත බිහසි බෝලේ රඝුබීරා. ඓසේහිං කරබ ධරහු මන ධීරා ..

අස කහි ප්රභු අනුජහි සමුඣාඊ. සින්ධු සමීප ගේ රඝුරාඊ ..

ප්රථම ප්රනාම කීන්හ සිරු නාඊ. බෛඨේ පුනි තට දර්භ ඩසාඊ ..

ජබහිං බිභීෂන ප්රභු පහිං ආඒ. පාඡේං රාවන දූත පඨාඒ ..

දෝ. සකල චරිත තින්හ දේඛේ ධරේං කපට කපි දේහ.

ප්රභු ගුන හෘදයँ සරාහහිං සරනාගත පර නේහ .. 51 ..

ප්රගට බඛානහිං රාම සුභ්AU. අති සප්රේම ගා බිසරි දුර්AU ..

රිපු කේ දූත කපින්හ තබ ජානේ. සකල බාँධි කපීස පහිං ආනේ ..

කහ සුග්රීව සුනහු සබ බානර. අඞ්ග භඞ්ග කරි පඨවහු නිසිචර ..

සුනි සුග්රීව බචන කපි ධාඒ. බාँධි කටක චහු පාස ඵිරාඒ ..

බහු ප්රකාර මාරන කපි ලාගේ. දීන පුකාරත තදපි න ත්යාගේ ..

ජෝ හමාර හර නාසා කානා. තේහි කෝසලාධීස කෛ ආනා ..

සුනි ලඡිමන සබ නිකට බෝලාඒ. දයා ලාගි හँසි තුරත ඡෝඩාඒ ..

රාවන කර දීජහු යහ පාතී. ලඡිමන බචන බාචු කුලඝාතී ..

දෝ. කහේහු මුඛාගර මූඪ़ සන මම සන්දේසු උදාර.

සීතා දේඉ මිලේහු න ත ආවා කාල තුම්හාර .. 52 ..

තුරත නාඉ ලඡිමන පද මාථා. චලේ දූත බරනත ගුන ගාථා ..

කහත රාම ජසු ලඞ්කාँ ආඒ. රාවන චරන සීස තින්හ නාඒ ..

බිහසි දසානන පූँඡී බාතා. කහසි න සුක ආපනි කුසලාතා ..

පුනි කහු ඛබරි බිභීෂන කේරී. ජාහි මෘත්යු ආඊ අති නේරී ..

කරත රාජ ලඞ්කා සඨ ත්යාගී. හෝඉහි ජබ කර කීට අභාගී ..

පුනි කහු භාලු කීස කටකාඊ. කඨින කාල ප්රේරිත චලි ආඊ ..

ජින්හ කේ ජීවන කර රඛවාරා. භයු මෘදුල චිත සින්ධු බිචාරා ..

කහු තපසින්හ කෛ බාත බහෝරී. ජින්හ කේ හෘදයँ ත්රාස අති මෝරී ..

දෝ. -කී භි භේණ්ට කි ඵිරි ගේ ශ්රවන සුජසු සුනි මෝර.

කහසි න රිපු දල තේජ බල බහුත චකිත චිත තෝර .. 53 ..

නාථ කෘපා කරි පූँඡේහු ජෛසේං. මානහු කහා ක්රෝධ තජි තෛසේම් ..

මිලා ජාඉ ජබ අනුජ තුම්හාරා. ජාතහිං රාම තිලක තේහි සාරා ..

රාවන දූත හමහි සුනි කානා. කපින්හ බාँධි දීන්හේ දුඛ නානා ..

ශ්රවන නාසිකා කාටෛ ලාගේ. රාම සපථ දීන්හේ හම ත්යාගේ ..

පූँඡිහු නාථ රාම කටකාඊ. බදන කෝටි සත බරනි න ජාඊ ..

නානා බරන භාලු කපි ධාරී. බිකටානන බිසාල භයකාරී ..

ජේහිං පුර දහේඋ හතේඋ සුත තෝරා. සකල කපින්හ මහँ තේහි බලු ථෝරා ..

අමිත නාම භට කඨින කරාලා. අමිත නාග බල බිපුල බිසාලා ..

දෝ. ද්විබිද මයන්ද නීල නල අඞ්ගද ගද බිකටාසි.

දධිමුඛ කේහරි නිසඨ සඨ ජාමවන්ත බලරාසි .. 54 ..

ඒ කපි සබ සුග්රීව සමානා. ඉන්හ සම කෝටින්හ ගනි කෝ නානා ..

රාම කෘපාँ අතුලිත බල තින්හහීං. තෘන සමාන ත්රේලෝකහි ගනහීම් ..

අස මෛං සුනා ශ්රවන දසකන්ධර. පදුම අඨාරහ ජූථප බන්දර ..

නාථ කටක මහँ සෝ කපි නාහීං. ජෝ න තුම්හහි ජීතෛ රන මාහීම් ..

පරම ක්රෝධ මීජහිං සබ හාථා. ආයසු පෛ න දේහිං රඝුනාථා ..

සෝෂහිං සින්ධු සහිත ඣෂ බ්යාලා. පූරහීං න ත භරි කුධර බිසාලා ..

මර්දි ගර්ද මිලවහිං දසසීසා. ඓසේඉ බචන කහහිං සබ කීසා ..

ගර්ජහිං තර්ජහිං සහජ අසඞ්කා. මානහු ග්රසන චහත හහිං ලඞ්කා ..

දෝ. -සහජ සූර කපි භාලු සබ පුනි සිර පර ප්රභු රාම.

රාවන කාල කෝටි කහු ජීති සකහිං සඞ්ග්රාම .. 55 ..

රාම තේජ බල බුධි බිපුලාඊ. තබ භ්රාතහි පූँඡේඋ නය නාගර ..

තාසු බචන සුනි සාගර පාහීං. මාගත පන්ථ කෘපා මන මාහීම් ..

සුනත බචන බිහසා දසසීසා. ජෞං අසි මති සහාය කෘත කීසා ..

සහජ භීරු කර බචන දෘඪ़ආඊ. සාගර සන ඨානී මචලාඊ ..

මූඪ़ මෘෂා කා කරසි බඩ़ආඊ. රිපු බල බුද්ධි ථාහ මෛං පාඊ ..

සචිව සභීත බිභීෂන ජාකේං. බිජය බිභූති කහාँ ජග තාකේම් ..

සුනි ඛල බචන දූත රිස බාඪ़ඊ. සමය බිචාරි පත්රිකා කාඪ़ඊ ..

රාමානුජ දීන්හී යහ පාතී. නාථ බචාඉ ජුඩ़ආවහු ඡාතී ..

බිහසි බාම කර ලීන්හී රාවන. සචිව බෝලි සඨ ලාග බචාවන ..

දෝ. -බාතන්හ මනහි රිඣාඉ සඨ ජනි ඝාලසි කුල ඛීස.

රාම බිරෝධ න උබරසි සරන බිෂ්නු අජ ඊස .. 56(ක) ..

කී තජි මාන අනුජ ඉව ප්රභු පද පඞ්කජ භෘඞ්ග.

හෝහි කි රාම සරානල ඛල කුල සහිත පතඞ්ග .. 56(ඛ) ..

සුනත සභය මන මුඛ මුසුකාඊ. කහත දසානන සබහි සුනාඊ ..

භූමි පරා කර ගහත අකාසා. ලඝු තාපස කර බාග බිලාසා ..

කහ සුක නාථ සත්ය සබ බානී. සමුඣහු ඡාඩ़ඉ ප්රකෘති අභිමානී ..

සුනහු බචන මම පරිහරි ක්රෝධා. නාථ රාම සන තජහු බිරෝධා ..

අති කෝමල රඝුබීර සුභ්AU. ජද්යපි අඛිල ලෝක කර ර්AU ..

මිලත කෘපා තුම්හ පර ප්රභු කරිහී. උර අපරාධ න ඒකු ධරිහී ..

ජනකසුතා රඝුනාථහි දීජේ. ඒතනා කහා මෝර ප්රභු කීජේ.

ජබ තේහිං කහා දේන බෛදේහී. චරන ප්රහාර කීන්හ සඨ තේහී ..

නාඉ චරන සිරු චලා සෝ තහාँ. කෘපාසින්ධු රඝුනායක ජහාँ ..

කරි ප්රනාමු නිජ කථා සුනාඊ. රාම කෘපාँ ආපනි ගති පාඊ ..

රිෂි අගස්ති කීං සාප භවානී. රාඡස භයු රහා මුනි ග්යානී ..

බන්දි රාම පද බාරහිං බාරා. මුනි නිජ ආශ්රම කහුँ පගු ධාරා ..

දෝ. බිනය න මානත ජලධි ජඩ़ ගේ තීන දින බීති.

බෝලේ රාම සකෝප තබ භය බිනු හෝඉ න ප්රීති .. 57 ..

ලඡිමන බාන සරාසන ආනූ. සෝෂෞං බාරිධි බිසිඛ කෘසානූ ..

සඨ සන බිනය කුටිල සන ප්රීතී. සහජ කෘපන සන සුන්දර නීතී ..

මමතා රත සන ග්යාන කහානී. අති ලෝභී සන බිරති බඛානී ..

ක්රෝධිහි සම කාමිහි හරි කථා. ඌසර බීජ බේँ ඵල ජථා ..

අස කහි රඝුපති චාප චඪ़ආවා. යහ මත ලඡිමන කේ මන භාවා ..

සඞ්ඝානේඋ ප්රභු බිසිඛ කරාලා. උඨී උදධි උර අන්තර ජ්වාලා ..

මකර උරග ඣෂ ගන අකුලානේ. ජරත ජන්තු ජලනිධි ජබ ජානේ ..

කනක ථාර භරි මනි ගන නානා. බිප්ර රූප ආයු තජි මානා ..

දෝ. කාටේහිං පි කදරී ඵරි කෝටි ජතන කෞ සීඤ්ච.

බිනය න මාන ඛගේස සුනු ඩාටේහිං පි නව නීච .. 58 ..

සභය සින්ධු ගහි පද ප්රභු කේරේ. ඡමහු නාථ සබ අවගුන මේරේ ..

ගගන සමීර අනල ජල ධරනී. ඉන්හ කි නාථ සහජ ජඩ़ කරනී ..

තව ප්රේරිත මායාँ උපජාඒ. සෘෂ්ටි හේතු සබ ග්රන්ථනි ගාඒ ..

ප්රභු ආයසු ජේහි කහँ ජස අහී. සෝ තේහි භාँති රහේ සුඛ ලහී ..

ප්රභු භල කීන්හී මෝහි සිඛ දීන්හී. මරජාදා පුනි තුම්හරී කීන්හී ..

ඪෝල ගවාँර සූද්ර පසු නාරී. සකල තාඩ़නා කේ අධිකාරී ..

ප්රභු ප්රතාප මෛං ජාබ සුඛාඊ. උතරිහි කටකු න මෝරි බඩ़ආඊ ..

ප්රභු අග්යා අපේල ශ්රුති ගාඊ. කරෞං සෝ බේගි ජෞ තුම්හහි සෝහාඊ ..

දෝ. සුනත බිනීත බචන අති කහ කෘපාල මුසුකාඉ.

ජේහි බිධි උතරෛ කපි කටකු තාත සෝ කහහු උපාඉ .. 59 ..

නාථ නීල නල කපි ද්වෞ භාඊ. ලරිකාඊ රිෂි ආසිෂ පාඊ ..

තින්හ කේ පරස කිඒँ ගිරි භාරේ. තරිහහිං ජලධි ප්රතාප තුම්හාරේ ..

මෛං පුනි උර ධරි ප්රභුතාඊ. කරිහුँ බල අනුමාන සහාඊ ..

ඒහි බිධි නාථ පයෝධි බँධාඉඅ. ජේහිං යහ සුජසු ලෝක තිහුँ ගාඉඅ ..

ඒහි සර මම උත්තර තට බාසී. හතහු නාථ ඛල නර අඝ රාසී ..

සුනි කෘපාල සාගර මන පීරා. තුරතහිං හරී රාම රනධීරා ..

දේඛි රාම බල පෞරුෂ භාරී. හරෂි පයෝනිධි භයු සුඛාරී ..

සකල චරිත කහි ප්රභුහි සුනාවා. චරන බන්දි පාථෝධි සිධාවා ..

ඡං. නිජ භවන ගවනේඋ සින්ධු ශ්රීරඝුපතිහි යහ මත භායූ.

යහ චරිත කලි මලහර ජථාමති දාස තුලසී ගායූ ..

සුඛ භවන සංසය සමන දවන බිෂාද රඝුපති ගුන ගනා ..

තජි සකල ආස භරෝස ගාවහි සුනහි සන්තත සඨ මනා ..

දෝ. සකල සුමඞ්ගල දායක රඝුනායක ගුන ගාන.

සාදර සුනහිං තේ තරහිං භව සින්ධු බිනා ජලජාන .. 60 ..

මාසපාරායණ, චෞබීසවාँ විශ්රාම

ඉති ශ්රීමද්රාමචරිතමානසේ සකලකලිකලුෂවිධ්වංසනේ

පඤ්චමඃ සෝපානඃ සමාප්තඃ .

(සුන්දරකාණ්ඩ සමාප්ත)

Roman (IAST) Transliteration

śrījānakīvallabho vijayate

śrīrāmacaritamānasa

pañcama sopāna (sundarakāṇḍa)

śāntaṃ śāśvatamaprameyamanaghaṃ nirvāṇaśāntipradaṃ

brahmāśambhuphaṇīndrasevyamaniśaṃ vedāntavedyaṃ vibhum |

rāmākhyaṃ jagadīśvaraṃ suraguruṃ māyāmanuṣyaṃ hariṃ

vande'haṃ karuṇākaraṃ raghuvaraṃ bhūpālacūḍa़āmaṇim || 1 ||

nānyā spṛhā raghupate hṛdaye'smadīye

satyaṃ vadāmi ca bhavānakhilāntarātmā|

bhaktiṃ prayaccha raghupuṅgava nirbharāṃ me

kāmādidoṣarahitaṃ kuru mānasaṃ ca || 2 ||

atulitabaladhāmaṃ hemaśailābhadehaṃ

danujavanakṛśānuṃ jñānināmagragaṇyam|

sakalaguṇanidhānaṃ vānarāṇāmadhīśaṃ

raghupatipriyabhaktaṃ vātajātaṃ namāmi || 3 ||

jāmavanta ke bacana suhāe| suni hanumanta hṛdaya ati bhāe ||

taba lagi mohi parikhehu tumha bhāī| sahi dukha kanda mūla phala khāī ||

jaba lagi āvauṃ sītahi dekhī| hoihi kāju mohi haraṣa biseṣī ||

yaha kahi nāi sabanhi kahu~ māthā| caleu haraṣi hiya~ dhari raghunāthā ||

sindhu tīra eka bhūdhara sundara| kautuka kūdi caḍha़eu tā ūpara ||

bāra bāra raghubīra sa~bhārī| tarakeu pavanatanaya bala bhārī ||

jehiṃ giri carana dei hanumantā| caleu so gā pātāla turantā ||

jimi amogha raghupati kara bānā| ehī bhā~ti caleu hanumānā ||

jalanidhi raghupati dūta bicārī| taiṃ maināka hohi śramahārī ||

do. hanūmāna tehi parasā kara puni kīnha pranāma|

rāma kāju kīnheṃ binu mohi kahā~ biśrāma || 1 ||

jāta pavanasuta devanha dekhā| jānaiṃ kahu~ bala buddhi biseṣā ||

surasā nāma ahinha kai mātā| paṭhinhi āi kahī tehiṃ bātā ||

āju suranha mohi dīnha ahārā| sunata bacana kaha pavanakumārā ||

rāma kāju kari phiri maiṃ āvauṃ| sītā ki sudhi prabhuhi sunāvaum ||

taba tava badana paiṭhihu~ āī| satya kahu~ mohi jāna de māī ||

kabanehu~ jatana dei nahiṃ jānā| grasasi na mohi kaheu hanumānā ||

jojana bhari tehiṃ badanu pasārā| kapi tanu kīnha duguna bistārā ||

soraha jojana mukha tehiṃ ṭhayū| turata pavanasuta battisa bhayū ||

jasa jasa surasā badanu baḍha़āvā| tāsu dūna kapi rūpa dekhāvā ||

sata jojana tehiṃ ānana kīnhā| ati laghu rūpa pavanasuta līnhā ||

badana piṭhi puni bāhera āvā| māgā bidā tāhi siru nāvā ||

mohi suranha jehi lāgi paṭhāvā| budhi bala maramu tora mai pāvā ||

do. rāma kāju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhāna|

āsiṣa deha gī so haraṣi caleu hanumāna || 2 ||

nisicari eka sindhu mahu~ rahī| kari māyā nabhu ke khaga gahī ||

jīva jantu je gagana uḍa़āhīṃ| jala biloki tinha kai parichāhīm ||

gahi chāha~ saka so na uḍa़āī| ehi bidhi sadā gaganacara khāī ||

soi chala hanūmāna kaha~ kīnhā| tāsu kapaṭu kapi turatahiṃ cīnhā ||

tāhi māri mārutasuta bīrā| bāridhi pāra gayu matidhīrā ||

tahā~ jāi dekhī bana sobhā| guñjata cañcarīka madhu lobhā ||

nānā taru phala phūla suhāe| khaga mṛga bṛnda dekhi mana bhāe ||

saila bisāla dekhi eka āgeṃ| tā para dhāi caḍheu bhaya tyāgem ||

umā na kachu kapi kai adhikāī| prabhu pratāpa jo kālahi khāī ||

giri para caḍhi laṅkā tehiṃ dekhī| kahi na jāi ati durga biseṣī ||

ati utaṅga jalanidhi cahu pāsā| kanaka koṭa kara parama prakāsā ||

chaṃ=kanaka koṭa bicitra mani kṛta sundarāyatanā ghanā|

cuhaṭṭa haṭṭa subaṭṭa bīthīṃ cāru pura bahu bidhi banā ||

gaja bāji khaccara nikara padacara ratha barūthinha ko ganai ||

bahurūpa nisicara jūtha atibala sena baranata nahiṃ banai || 1 ||

bana bāga upabana bāṭikā sara kūpa bāpīṃ sohahīṃ|

nara nāga sura gandharba kanyā rūpa muni mana mohahīm ||

kahu~ māla deha bisāla saila samāna atibala garjahīṃ|

nānā akhārenha bhirahiṃ bahu bidhi eka ekanha tarjahīm || 2 ||

kari jatana bhaṭa koṭinha bikaṭa tana nagara cahu~ disi racchahīṃ|

kahu~ mahiṣa mānaṣu dhenu khara aja khala nisācara bhacchahīm ||

ehi lāgi tulasīdāsa inha kī kathā kachu eka hai kahī|

raghubīra sara tīratha sarīranhi tyāgi gati paihahiṃ sahī || 3 ||

do. pura rakhavāre dekhi bahu kapi mana kīnha bicāra|

ati laghu rūpa dharauṃ nisi nagara karauṃ pisāra || 3 ||

masaka samāna rūpa kapi dharī| laṅkahi caleu sumiri naraharī ||

nāma laṅkinī eka nisicarī| so kaha calesi mohi nindarī ||

jānehi nahīṃ maramu saṭha morā| mora ahāra jahā~ lagi corā ||

muṭhikā eka mahā kapi hanī| rudhira bamata dharanīṃ ḍhanamanī ||

puni sambhāri uṭhi so laṅkā| jori pāni kara binaya saṃsakā ||

jaba rāvanahi brahma bara dīnhā| calata birañci kahā mohi cīnhā ||

bikala hosi taiṃ kapi keṃ māre| taba jānesu nisicara saṅghāre ||

tāta mora ati punya bahūtā| dekheu~ nayana rāma kara dūtā ||

do. tāta svarga apabarga sukha dharia tulā eka aṅga|

tūla na tāhi sakala mili jo sukha lava satasaṅga || 4 ||

prabisi nagara kīje saba kājā| hṛdaya~ rākhi kausalapura rājā ||

garala sudhā ripu karahiṃ mitāī| gopada sindhu anala sitalāī ||

garuḍa़ sumeru renū sama tāhī| rāma kṛpā kari citavā jāhī ||

ati laghu rūpa dhareu hanumānā| paiṭhā nagara sumiri bhagavānā ||

mandira mandira prati kari sodhā| dekhe jaha~ taha~ aganita jodhā ||

gayu dasānana mandira māhīṃ| ati bicitra kahi jāta so nāhīm ||

sayana kie dekhā kapi tehī| mandira mahu~ na dīkhi baidehī ||

bhavana eka puni dīkha suhāvā| hari mandira taha~ bhinna banāvā ||

do. rāmāyudha aṅkita gṛha sobhā barani na jāi|

nava tulasikā bṛnda taha~ dekhi haraṣi kapirāi || 5 ||

laṅkā nisicara nikara nivāsā| ihā~ kahā~ sajjana kara bāsā ||

mana mahu~ taraka karai kapi lāgā| tehīṃ samaya bibhīṣanu jāgā ||

rāma rāma tehiṃ sumirana kīnhā| hṛdaya~ haraṣa kapi sajjana cīnhā ||

ehi sana haṭhi karihu~ pahicānī| sādhu te hoi na kāraja hānī ||

bipra rupa dhari bacana sunāe| sunata bibhīṣaṇa uṭhi taha~ āe ||

kari pranāma pū~chī kusalāī| bipra kahahu nija kathā bujhāī ||

kī tumha hari dāsanha maha~ koī| moreṃ hṛdaya prīti ati hoī ||

kī tumha rāmu dīna anurāgī| āyahu mohi karana baḍa़bhāgī ||

do. taba hanumanta kahī saba rāma kathā nija nāma|

sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grāma || 6 ||

sunahu pavanasuta rahani hamārī| jimi dasananhi mahu~ jībha bicārī ||

tāta kabahu~ mohi jāni anāthā| karihahiṃ kṛpā bhānukula nāthā ||

tāmasa tanu kachu sādhana nāhīṃ| prīti na pada saroja mana māhīm ||

aba mohi bhā bharosa hanumantā| binu harikṛpā milahiṃ nahiṃ santā ||

jau raghubīra anugraha kīnhā| tau tumha mohi darasu haṭhi dīnhā ||

sunahu bibhīṣana prabhu kai rītī| karahiṃ sadā sevaka para prītī ||

kahahu kavana maiṃ parama kulīnā| kapi cañcala sabahīṃ bidhi hīnā ||

prāta lei jo nāma hamārā| tehi dina tāhi na milai ahārā ||

do. asa maiṃ adhama sakhā sunu mohū para raghubīra|

kīnhī kṛpā sumiri guna bhare bilocana nīra || 7 ||

jānatahū~ asa svāmi bisārī| phirahiṃ te kāhe na hohiṃ dukhārī ||

ehi bidhi kahata rāma guna grāmā| pāvā anirbācya biśrāmā ||

puni saba kathā bibhīṣana kahī| jehi bidhi janakasutā taha~ rahī ||

taba hanumanta kahā sunu bhrātā| dekhī cahu~ jānakī mātā ||

juguti bibhīṣana sakala sunāī| caleu pavanasuta bidā karāī ||

kari soi rūpa gayu puni tahavā~| bana asoka sītā raha jahavā~ ||

dekhi manahi mahu~ kīnha pranāmā| baiṭhehiṃ bīti jāta nisi jāmā ||

kṛsa tana sīsa jaṭā eka benī| japati hṛdaya~ raghupati guna śrenī ||

do. nija pada nayana die~ mana rāma pada kamala līna|

parama dukhī bhā pavanasuta dekhi jānakī dīna || 8 ||

taru pallava mahu~ rahā lukāī| kari bicāra karauṃ kā bhāī ||

tehi avasara rāvanu taha~ āvā| saṅga nāri bahu kie~ banāvā ||

bahu bidhi khala sītahi samujhāvā| sāma dāna bhaya bheda dekhāvā ||

kaha rāvanu sunu sumukhi sayānī| mandodarī ādi saba rānī ||

tava anucarīṃ karu~ pana morā| eka bāra biloku mama orā ||

tṛna dhari oṭa kahati baidehī| sumiri avadhapati parama sanehī ||

sunu dasamukha khadyota prakāsā| kabahu~ ki nalinī kari bikāsā ||

asa mana samujhu kahati jānakī| khala sudhi nahiṃ raghubīra bāna kī ||

saṭha sūne hari ānehi mohi| adhama nilajja lāja nahiṃ tohī ||

do. āpuhi suni khadyota sama rāmahi bhānu samāna|

paruṣa bacana suni kāḍha़i asi bolā ati khisiāna || 9 ||

sītā taiṃ mama kṛta apamānā| kaṭihu~ tava sira kaṭhina kṛpānā ||

nāhiṃ ta sapadi mānu mama bānī| sumukhi hoti na ta jīvana hānī ||

syāma saroja dāma sama sundara| prabhu bhuja kari kara sama dasakandhara ||

so bhuja kaṇṭha ki tava asi ghorā| sunu saṭha asa pravāna pana morā ||

candrahāsa haru mama paritāpaṃ| raghupati biraha anala sañjātam ||

sītala nisita bahasi bara dhārā| kaha sītā haru mama dukha bhārā ||

sunata bacana puni mārana dhāvā| mayatanayā~ kahi nīti bujhāvā ||

kahesi sakala nisicarinha bolāī| sītahi bahu bidhi trāsahu jāī ||

māsa divasa mahu~ kahā na mānā| tau maiṃ mārabi kāḍha़i kṛpānā ||

do. bhavana gayu dasakandhara ihā~ pisācini bṛnda|

sītahi trāsa dekhāvahi dharahiṃ rūpa bahu manda || 10 ||

trijaṭā nāma rācchasī ekā| rāma carana rati nipuna bibekā ||

sabanhau boli sunāesi sapanā| sītahi sei karahu hita apanā ||

sapaneṃ bānara laṅkā jārī| jātudhāna senā saba mārī ||

khara ārūḍha़ nagana dasasīsā| muṇḍita sira khaṇḍita bhuja bīsā ||

ehi bidhi so dacchina disi jāī| laṅkā manahu~ bibhīṣana pāī ||

nagara phirī raghubīra dohāī| taba prabhu sītā boli paṭhāī ||

yaha sapanā meṃ kahu~ pukārī| hoihi satya ge~ dina cārī ||

tāsu bacana suni te saba ḍarīṃ| janakasutā ke carananhi parīm ||

do. jaha~ taha~ gīṃ sakala taba sītā kara mana soca|

māsa divasa bīteṃ mohi mārihi nisicara poca || 11 ||

trijaṭā sana bolī kara jorī| mātu bipati saṅgini taiṃ morī ||

tajauṃ deha karu begi upāī| dusahu birahu aba nahiṃ sahi jāī ||

āni kāṭha racu citā banāī| mātu anala puni dehi lagāī ||

satya karahi mama prīti sayānī| sunai ko śravana sūla sama bānī ||

sunata bacana pada gahi samujhāesi| prabhu pratāpa bala sujasu sunāesi ||

nisi na anala mila sunu sukumārī| asa kahi so nija bhavana sidhārī ||

kaha sītā bidhi bhā pratikūlā| milahi na pāvaka miṭihi na sūlā ||

dekhiata pragaṭa gagana aṅgārā| avani na āvata eku tārā ||

pāvakamaya sasi stravata na āgī| mānahu~ mohi jāni hatabhāgī ||

sunahi binaya mama biṭapa asokā| satya nāma karu haru mama sokā ||

nūtana kisalaya anala samānā| dehi agini jani karahi nidānā ||

dekhi parama birahākula sītā| so chana kapihi kalapa sama bītā ||

so. kapi kari hṛdaya~ bicāra dīnhi mudrikā ḍārī taba|

janu asoka aṅgāra dīnhi haraṣi uṭhi kara gaheu || 12 ||

taba dekhī mudrikā manohara| rāma nāma aṅkita ati sundara ||

cakita citava mudarī pahicānī| haraṣa biṣāda hṛdaya~ akulānī ||

jīti ko saki ajaya raghurāī| māyā teṃ asi raci nahiṃ jāī ||

sītā mana bicāra kara nānā| madhura bacana boleu hanumānā ||

rāmacandra guna baranaiṃ lāgā| sunatahiṃ sītā kara dukha bhāgā ||

lāgīṃ sunaiṃ śravana mana lāī| ādihu teṃ saba kathā sunāī ||

śravanāmṛta jehiṃ kathā suhāī| kahi so pragaṭa hoti kina bhāī ||

taba hanumanta nikaṭa cali gayū| phiri baiṇṭhīṃ mana bisamaya bhayū ||

rāma dūta maiṃ mātu jānakī| satya sapatha karunānidhāna kī ||

yaha mudrikā mātu maiṃ ānī| dīnhi rāma tumha kaha~ sahidānī ||

nara bānarahi saṅga kahu kaiseṃ| kahi kathā bhi saṅgati jaisem ||

do. kapi ke bacana saprema suni upajā mana bisvāsa ||

jānā mana krama bacana yaha kṛpāsindhu kara dāsa || 13 ||

harijana jāni prīti ati gāḍha़ī| sajala nayana pulakāvali bāḍha़ī ||

būḍa़ta biraha jaladhi hanumānā| bhayu tāta moṃ kahu~ jalajānā ||

aba kahu kusala jāu~ balihārī| anuja sahita sukha bhavana kharārī ||

komalacita kṛpāla raghurāī| kapi kehi hetu dharī niṭhurāī ||

sahaja bāni sevaka sukha dāyaka| kabahu~ka surati karata raghunāyaka ||

kabahu~ nayana mama sītala tātā| hoihahi nirakhi syāma mṛdu gātā ||

bacanu na āva nayana bhare bārī| ahaha nātha hauṃ nipaṭa bisārī ||

dekhi parama birahākula sītā| bolā kapi mṛdu bacana binītā ||

mātu kusala prabhu anuja sametā| tava dukha dukhī sukṛpā niketā ||

jani jananī mānahu jiya~ ūnā| tumha te premu rāma keṃ dūnā ||

do. raghupati kara sandesu aba sunu jananī dhari dhīra|

asa kahi kapi gada gada bhayu bhare bilocana nīra || 14 ||

kaheu rāma biyoga tava sītā| mo kahu~ sakala bhe biparītā ||

nava taru kisalaya manahu~ kṛsānū| kālanisā sama nisi sasi bhānū ||

kubalaya bipina kunta bana sarisā| bārida tapata tela janu barisā ||

je hita rahe karata tei pīrā| uraga svāsa sama tribidha samīrā ||

kahehū teṃ kachu dukha ghaṭi hoī| kāhi kahauṃ yaha jāna na koī ||

tattva prema kara mama aru torā| jānata priyā eku manu morā ||

so manu sadā rahata tohi pāhīṃ| jānu prīti rasu etenahi māhīm ||

prabhu sandesu sunata baidehī| magana prema tana sudhi nahiṃ tehī ||

kaha kapi hṛdaya~ dhīra dharu mātā| sumiru rāma sevaka sukhadātā ||

ura ānahu raghupati prabhutāī| suni mama bacana tajahu kadarāī ||

do. nisicara nikara pataṅga sama raghupati bāna kṛsānu|

jananī hṛdaya~ dhīra dharu jare nisācara jānu || 15 ||

jauṃ raghubīra hoti sudhi pāī| karate nahiṃ bilambu raghurāī ||

rāmabāna rabi ue~ jānakī| tama barūtha kaha~ jātudhāna kī ||

abahiṃ mātu maiṃ jāu~ lavāī| prabhu āyasu nahiṃ rāma dohāī ||

kachuka divasa jananī dharu dhīrā| kapinha sahita aihahiṃ raghubīrā ||

nisicara māri tohi lai jaihahiṃ| tihu~ pura nāradādi jasu gaihahim ||

haiṃ suta kapi saba tumhahi samānā| jātudhāna ati bhaṭa balavānā ||

moreṃ hṛdaya parama sandehā| suni kapi pragaṭa kīnha nija dehā ||

kanaka bhūdharākāra sarīrā| samara bhayaṅkara atibala bīrā ||

sītā mana bharosa taba bhayū| puni laghu rūpa pavanasuta layū ||

do. sunu mātā sākhāmṛga nahiṃ bala buddhi bisāla|

prabhu pratāpa teṃ garuḍa़hi khāi parama laghu byāla || 16 ||

mana santoṣa sunata kapi bānī| bhagati pratāpa teja bala sānī ||

āsiṣa dīnhi rāmapriya jānā| hohu tāta bala sīla nidhānā ||

ajara amara gunanidhi suta hohū| karahu~ bahuta raghunāyaka chohū ||

karahu~ kṛpā prabhu asa suni kānā| nirbhara prema magana hanumānā ||

bāra bāra nāesi pada sīsā| bolā bacana jori kara kīsā ||

aba kṛtakṛtya bhayu~ maiṃ mātā| āsiṣa tava amogha bikhyātā ||

sunahu mātu mohi atisaya bhūkhā| lāgi dekhi sundara phala rūkhā ||

sunu suta karahiṃ bipina rakhavārī| parama subhaṭa rajanīcara bhārī ||

tinha kara bhaya mātā mohi nāhīṃ| jauṃ tumha sukha mānahu mana māhīm ||

do. dekhi buddhi bala nipuna kapi kaheu jānakīṃ jāhu|

raghupati carana hṛdaya~ dhari tāta madhura phala khāhu || 17 ||

caleu nāi siru paiṭheu bāgā| phala khāesi taru toraiṃ lāgā ||

rahe tahā~ bahu bhaṭa rakhavāre| kachu māresi kachu jāi pukāre ||

nātha eka āvā kapi bhārī| tehiṃ asoka bāṭikā ujārī ||

khāesi phala aru biṭapa upāre| racchaka mardi mardi mahi ḍāre ||

suni rāvana paṭhe bhaṭa nānā| tinhahi dekhi garjeu hanumānā ||

saba rajanīcara kapi saṅghāre| ge pukārata kachu adhamāre ||

puni paṭhayu tehiṃ acchakumārā| calā saṅga lai subhaṭa apārā ||

āvata dekhi biṭapa gahi tarjā| tāhi nipāti mahādhuni garjā ||

do. kachu māresi kachu mardesi kachu milesi dhari dhūri|

kachu puni jāi pukāre prabhu markaṭa bala bhūri || 18 ||

suni suta badha laṅkesa risānā| paṭhesi meghanāda balavānā ||

mārasi jani suta bāndhesu tāhī| dekhia kapihi kahā~ kara āhī ||

calā indrajita atulita jodhā| bandhu nidhana suni upajā krodhā ||

kapi dekhā dāruna bhaṭa āvā| kaṭakaṭāi garjā aru dhāvā ||

ati bisāla taru eka upārā| biratha kīnha laṅkesa kumārā ||

rahe mahābhaṭa tāke saṅgā| gahi gahi kapi mardi nija aṅgā ||

tinhahi nipāti tāhi sana bājā| bhire jugala mānahu~ gajarājā|

muṭhikā māri caḍha़ā taru jāī| tāhi eka chana muruchā āī ||

uṭhi bahori kīnhisi bahu māyā| jīti na jāi prabhañjana jāyā ||

do. brahma astra tehiṃ sā~dhā kapi mana kīnha bicāra|

jauṃ na brahmasara mānu~ mahimā miṭi apāra || 19 ||

brahmabāna kapi kahu~ tehi mārā| paratihu~ bāra kaṭaku saṅghārā ||

tehi dekhā kapi muruchita bhayū| nāgapāsa bā~dhesi lai gayū ||

jāsu nāma japi sunahu bhavānī| bhava bandhana kāṭahiṃ nara gyānī ||

tāsu dūta ki bandha taru āvā| prabhu kāraja lagi kapihiṃ ba~dhāvā ||

kapi bandhana suni nisicara dhāe| kautuka lāgi sabhā~ saba āe ||

dasamukha sabhā dīkhi kapi jāī| kahi na jāi kachu ati prabhutāī ||

kara joreṃ sura disipa binītā| bhṛkuṭi bilokata sakala sabhītā ||

dekhi pratāpa na kapi mana saṅkā| jimi ahigana mahu~ garuḍa़ asaṅkā ||

do. kapihi biloki dasānana bihasā kahi durbāda|

suta badha surati kīnhi puni upajā hṛdaya~ biṣāda || 20 ||

kaha laṅkesa kavana taiṃ kīsā| kehiṃ ke bala ghālehi bana khīsā ||

kī dhauṃ śravana sunehi nahiṃ mohī| dekhu~ ati asaṅka saṭha tohī ||

māre nisicara kehiṃ aparādhā| kahu saṭha tohi na prāna ki bādhā ||

suna rāvana brahmāṇḍa nikāyā| pāi jāsu bala biracita māyā ||

jākeṃ bala birañci hari īsā| pālata sṛjata harata dasasīsā|

jā bala sīsa dharata sahasānana| aṇḍakosa sameta giri kānana ||

dhari jo bibidha deha suratrātā| tumha te saṭhanha sikhāvanu dātā|

hara kodaṇḍa kaṭhina jehi bhañjā| tehi sameta nṛpa dala mada gañjā ||

khara dūṣana trisirā aru bālī| badhe sakala atulita balasālī ||

do. jāke bala lavalesa teṃ jitehu carācara jhāri|

tāsu dūta maiṃ jā kari hari ānehu priya nāri || 21 ||

jānu~ maiṃ tumhāri prabhutāī| sahasabāhu sana parī larāī ||

samara bāli sana kari jasu pāvā| suni kapi bacana bihasi biharāvā ||

khāyu~ phala prabhu lāgī bhū~khā| kapi subhāva teṃ toreu~ rūkhā ||

saba keṃ deha parama priya svāmī| mārahiṃ mohi kumāraga gāmī ||

jinha mohi mārā te maiṃ māre| tehi para bā~dheu tanaya~ tumhāre ||

mohi na kachu bā~dhe ki lājā| kīnha cahu~ nija prabhu kara kājā ||

binatī karu~ jori kara rāvana| sunahu māna taji mora sikhāvana ||

dekhahu tumha nija kulahi bicārī| bhrama taji bhajahu bhagata bhaya hārī ||

jākeṃ ḍara ati kāla ḍerāī| jo sura asura carācara khāī ||

tāsoṃ bayaru kabahu~ nahiṃ kījai| more kaheṃ jānakī dījai ||

do. pranatapāla raghunāyaka karunā sindhu kharāri|

ge~ sarana prabhu rākhihaiṃ tava aparādha bisāri || 22 ||

rāma carana paṅkaja ura dharahū| laṅkā acala rāja tumha karahū ||

riṣi pulista jasu bimala maṃyakā| tehi sasi mahu~ jani hohu kalaṅkā ||

rāma nāma binu girā na sohā| dekhu bicāri tyāgi mada mohā ||

basana hīna nahiṃ soha surārī| saba bhūṣaṇa bhūṣita bara nārī ||

rāma bimukha sampati prabhutāī| jāi rahī pāī binu pāī ||

sajala mūla jinha saritanha nāhīṃ| baraṣi ge puni tabahiṃ sukhāhīm ||

sunu dasakaṇṭha kahu~ pana ropī| bimukha rāma trātā nahiṃ kopī ||

saṅkara sahasa biṣnu aja tohī| sakahiṃ na rākhi rāma kara drohī ||

do. mohamūla bahu sūla prada tyāgahu tama abhimāna|

bhajahu rāma raghunāyaka kṛpā sindhu bhagavāna || 23 ||

jadapi kahi kapi ati hita bānī| bhagati bibeka birati naya sānī ||

bolā bihasi mahā abhimānī| milā hamahi kapi gura baḍa़ gyānī ||

mṛtyu nikaṭa āī khala tohī| lāgesi adhama sikhāvana mohī ||

ulaṭā hoihi kaha hanumānā| matibhrama tora pragaṭa maiṃ jānā ||

suni kapi bacana bahuta khisiānā| begi na harahu~ mūḍha़ kara prānā ||

sunata nisācara mārana dhāe| sacivanha sahita bibhīṣanu āe|

nāi sīsa kari binaya bahūtā| nīti birodha na māria dūtā ||

āna daṇḍa kachu karia gosā~ī| sabahīṃ kahā mantra bhala bhāī ||

sunata bihasi bolā dasakandhara| aṅga bhaṅga kari paṭhia bandara ||

do. kapi keṃ mamatā pū~cha para sabahi kahu~ samujhāi|

tela bori paṭa bā~dhi puni pāvaka dehu lagāi || 24 ||

pū~chahīna bānara taha~ jāihi| taba saṭha nija nāthahi li āihi ||

jinha kai kīnhasi bahuta baḍa़āī| dekheu~ûmaiṃ tinha kai prabhutāī ||

bacana sunata kapi mana musukānā| bhi sahāya sārada maiṃ jānā ||

jātudhāna suni rāvana bacanā| lāge racaiṃ mūḍha़ soi racanā ||

rahā na nagara basana ghṛta telā| bāḍha़ī pū~cha kīnha kapi khelā ||

kautuka kaha~ āe purabāsī| mārahiṃ carana karahiṃ bahu hā~sī ||

bājahiṃ ḍhola dehiṃ saba tārī| nagara pheri puni pū~cha prajārī ||

pāvaka jarata dekhi hanumantā| bhayu parama laghu rupa turantā ||

nibuki caḍha़eu kapi kanaka aṭārīṃ| bhī sabhīta nisācara nārīm ||

do. hari prerita tehi avasara cale maruta unacāsa|

aṭṭahāsa kari garja़ā kapi baḍha़i lāga akāsa || 25 ||

deha bisāla parama haruāī| mandira teṃ mandira caḍha़ dhāī ||

jari nagara bhā loga bihālā| jhapaṭa lapaṭa bahu koṭi karālā ||

tāta mātu hā sunia pukārā| ehi avasara ko hamahi ubārā ||

hama jo kahā yaha kapi nahiṃ hoī| bānara rūpa dhareṃ sura koī ||

sādhu avagyā kara phalu aisā| jari nagara anātha kara jaisā ||

jārā nagaru nimiṣa eka māhīṃ| eka bibhīṣana kara gṛha nāhīm ||

tā kara dūta anala jehiṃ sirijā| jarā na so tehi kārana girijā ||

ulaṭi palaṭi laṅkā saba jārī| kūdi parā puni sindhu majhārī ||

do. pū~cha bujhāi khoi śrama dhari laghu rūpa bahori|

janakasutā ke āgeṃ ṭhāḍha़ bhayu kara jori || 26 ||

mātu mohi dīje kachu cīnhā| jaiseṃ raghunāyaka mohi dīnhā ||

cūḍa़āmani utāri taba dayū| haraṣa sameta pavanasuta layū ||

kahehu tāta asa mora pranāmā| saba prakāra prabhu pūranakāmā ||

dīna dayāla biridu sambhārī| harahu nātha mama saṅkaṭa bhārī ||

tāta sakrasuta kathā sunāehu| bāna pratāpa prabhuhi samujhāehu ||

māsa divasa mahu~ nāthu na āvā| tau puni mohi jiata nahiṃ pāvā ||

kahu kapi kehi bidhi rākhauṃ prānā| tumhahū tāta kahata aba jānā ||

tohi dekhi sītali bhi chātī| puni mo kahu~ soi dinu so rātī ||

do. janakasutahi samujhāi kari bahu bidhi dhīraju dīnha|

carana kamala siru nāi kapi gavanu rāma pahiṃ kīnha || 27 ||

calata mahādhuni garjesi bhārī| garbha stravahiṃ suni nisicara nārī ||

nāghi sindhu ehi pārahi āvā| sabada kilakilā kapinha sunāvā ||

haraṣe saba biloki hanumānā| nūtana janma kapinha taba jānā ||

mukha prasanna tana teja birājā| kīnhesi rāmacandra kara kājā ||

mile sakala ati bhe sukhārī| talaphata mīna pāva jimi bārī ||

cale haraṣi raghunāyaka pāsā| pū~chata kahata navala itihāsā ||

taba madhubana bhītara saba āe| aṅgada sammata madhu phala khāe ||

rakhavāre jaba barajana lāge| muṣṭi prahāra hanata saba bhāge ||

do. jāi pukāre te saba bana ujāra jubarāja|

suni sugrīva haraṣa kapi kari āe prabhu kāja || 28 ||

jauṃ na hoti sītā sudhi pāī| madhubana ke phala sakahiṃ ki khāī ||

ehi bidhi mana bicāra kara rājā| āi ge kapi sahita samājā ||

āi sabanhi nāvā pada sīsā| mileu sabanhi ati prema kapīsā ||

pū~chī kusala kusala pada dekhī| rāma kṛpā~ bhā kāju biseṣī ||

nātha kāju kīnheu hanumānā| rākhe sakala kapinha ke prānā ||

suni sugrīva bahuri tehi mileū| kapinha sahita raghupati pahiṃ caleū|

rāma kapinha jaba āvata dekhā| kie~ kāju mana haraṣa biseṣā ||

phaṭika silā baiṭhe dvau bhāī| pare sakala kapi carananhi jāī ||

do. prīti sahita saba bheṭe raghupati karunā puñja|

pū~chī kusala nātha aba kusala dekhi pada kañja || 29 ||

jāmavanta kaha sunu raghurāyā| jā para nātha karahu tumha dāyā ||

tāhi sadā subha kusala nirantara| sura nara muni prasanna tā ūpara ||

soi bijī binī guna sāgara| tāsu sujasu treloka ujāgara ||

prabhu kīṃ kṛpā bhayu sabu kājū| janma hamāra suphala bhā ājū ||

nātha pavanasuta kīnhi jo karanī| sahasahu~ mukha na jāi so baranī ||

pavanatanaya ke carita suhāe| jāmavanta raghupatihi sunāe ||

sunata kṛpānidhi mana ati bhāe| puni hanumāna haraṣi hiya~ lāe ||

kahahu tāta kehi bhā~ti jānakī| rahati karati racchā svaprāna kī ||

do. nāma pāharu divasa nisi dhyāna tumhāra kapāṭa|

locana nija pada jantrita jāhiṃ prāna kehiṃ bāṭa || 30 ||

calata mohi cūḍa़āmani dīnhī| raghupati hṛdaya~ lāi soi līnhī ||

nātha jugala locana bhari bārī| bacana kahe kachu janakakumārī ||

anuja sameta gahehu prabhu caranā| dīna bandhu pranatārati haranā ||

mana krama bacana carana anurāgī| kehi aparādha nātha hauṃ tyāgī ||

avaguna eka mora maiṃ mānā| bichurata prāna na kīnha payānā ||

nātha so nayananhi ko aparādhā| nisarata prāna karihiṃ haṭhi bādhā ||

biraha agini tanu tūla samīrā| svāsa jari chana māhiṃ sarīrā ||

nayana stravahi jalu nija hita lāgī| jaraiṃ na pāva deha birahāgī|

sītā ke ati bipati bisālā| binahiṃ kaheṃ bhali dīnadayālā ||

do. nimiṣa nimiṣa karunānidhi jāhiṃ kalapa sama bīti|

begi caliya prabhu ānia bhuja bala khala dala jīti || 31 ||

suni sītā dukha prabhu sukha ayanā| bhari āe jala rājiva nayanā ||

bacana kā~ya mana mama gati jāhī| sapanehu~ būjhia bipati ki tāhī ||

kaha hanumanta bipati prabhu soī| jaba tava sumirana bhajana na hoī ||

ketika bāta prabhu jātudhāna kī| ripuhi jīti ānibī jānakī ||

sunu kapi tohi samāna upakārī| nahiṃ kau sura nara muni tanudhārī ||

prati upakāra karauṃ kā torā| sanamukha hoi na sakata mana morā ||

sunu suta urina maiṃ nāhīṃ| dekheu~ kari bicāra mana māhīm ||

puni puni kapihi citava suratrātā| locana nīra pulaka ati gātā ||

do. suni prabhu bacana biloki mukha gāta haraṣi hanumanta|

carana pareu premākula trāhi trāhi bhagavanta || 32 ||

bāra bāra prabhu cahi uṭhāvā| prema magana tehi uṭhaba na bhāvā ||

prabhu kara paṅkaja kapi keṃ sīsā| sumiri so dasā magana gaurīsā ||

sāvadhāna mana kari puni saṅkara| lāge kahana kathā ati sundara ||

kapi uṭhāi prabhu hṛdaya~ lagāvā| kara gahi parama nikaṭa baiṭhāvā ||

kahu kapi rāvana pālita laṅkā| kehi bidhi daheu durga ati baṅkā ||

prabhu prasanna jānā hanumānā| bolā bacana bigata abhimānā ||

sākhāmṛga ke baḍa़i manusāī| sākhā teṃ sākhā para jāī ||

nāghi sindhu hāṭakapura jārā| nisicara gana bidhi bipina ujārā|

so saba tava pratāpa raghurāī| nātha na kachū mori prabhutāī ||

do. tā kahu~ prabhu kachu agama nahiṃ jā para tumha anukula|

taba prabhāva~ baḍa़vānalahiṃ jāri saki khalu tūla || 33 ||

nātha bhagati ati sukhadāyanī| dehu kṛpā kari anapāyanī ||

suni prabhu parama sarala kapi bānī| evamastu taba kaheu bhavānī ||

umā rāma subhāu jehiṃ jānā| tāhi bhajanu taji bhāva na ānā ||

yaha saṃvāda jāsu ura āvā| raghupati carana bhagati soi pāvā ||

suni prabhu bacana kahahiṃ kapibṛndā| jaya jaya jaya kṛpāla sukhakandā ||

taba raghupati kapipatihi bolāvā| kahā calaiṃ kara karahu banāvā ||

aba bilambu kehi kārana kīje| turata kapinha kahu~ āyasu dīje ||

kautuka dekhi sumana bahu baraṣī| nabha teṃ bhavana cale sura haraṣī ||

do. kapipati begi bolāe āe jūthapa jūtha|

nānā barana atula bala bānara bhālu barūtha || 34 ||

prabhu pada paṅkaja nāvahiṃ sīsā| garajahiṃ bhālu mahābala kīsā ||

dekhī rāma sakala kapi senā| citi kṛpā kari rājiva nainā ||

rāma kṛpā bala pāi kapindā| bhe pacchajuta manahu~ girindā ||

haraṣi rāma taba kīnha payānā| saguna bhe sundara subha nānā ||

jāsu sakala maṅgalamaya kītī| tāsu payāna saguna yaha nītī ||

prabhu payāna jānā baidehīṃ| pharaki bāma a~ga janu kahi dehīm ||

joi joi saguna jānakihi hoī| asaguna bhayu rāvanahi soī ||

calā kaṭaku ko baranaiṃ pārā| garjahi bānara bhālu apārā ||

nakha āyudha giri pādapadhārī| cale gagana mahi icchācārī ||

keharināda bhālu kapi karahīṃ| ḍagamagāhiṃ diggaja cikkarahīm ||

chaṃ. cikkarahiṃ diggaja ḍola mahi giri lola sāgara kharabhare|

mana haraṣa sabha gandharba sura muni nāga kinnara dukha ṭare ||

kaṭakaṭahiṃ markaṭa bikaṭa bhaṭa bahu koṭi koṭinha dhāvahīṃ|

jaya rāma prabala pratāpa kosalanātha guna gana gāvahīm || 1 ||

sahi saka na bhāra udāra ahipati bāra bārahiṃ mohī|

gaha dasana puni puni kamaṭha pṛṣṭa kaṭhora so kimi sohī ||

raghubīra rucira prayāna prasthiti jāni parama suhāvanī|

janu kamaṭha kharpara sarparāja so likhata abicala pāvanī || 2 ||

do. ehi bidhi jāi kṛpānidhi utare sāgara tīra|

jaha~ taha~ lāge khāna phala bhālu bipula kapi bīra || 35 ||

uhā~ nisācara rahahiṃ sasaṅkā| jaba te jāri gayu kapi laṅkā ||

nija nija gṛha~ saba karahiṃ bicārā| nahiṃ nisicara kula kera ubārā ||

jāsu dūta bala barani na jāī| tehi āe~ pura kavana bhalāī ||

dūtanhi sana suni purajana bānī| mandodarī adhika akulānī ||

rahasi jori kara pati paga lāgī| bolī bacana nīti rasa pāgī ||

kanta karaṣa hari sana pariharahū| mora kahā ati hita hiya~ dharahu ||

samujhata jāsu dūta ki karanī| stravahīṃ garbha rajanīcara dharanī ||

tāsu nāri nija saciva bolāī| paṭhavahu kanta jo cahahu bhalāī ||

taba kula kamala bipina dukhadāī| sītā sīta nisā sama āī ||

sunahu nātha sītā binu dīnheṃ| hita na tumhāra sambhu aja kīnhem ||

do. -rāma bāna ahi gana sarisa nikara nisācara bheka|

jaba lagi grasata na taba lagi jatanu karahu taji ṭeka || 36 ||

śravana sunī saṭha tā kari bānī| bihasā jagata bidita abhimānī ||

sabhaya subhāu nāri kara sācā| maṅgala mahu~ bhaya mana ati kācā ||

jauṃ āvi markaṭa kaṭakāī| jiahiṃ bicāre nisicara khāī ||

kampahiṃ lokapa jākī trāsā| tāsu nāri sabhīta baḍa़i hāsā ||

asa kahi bihasi tāhi ura lāī| caleu sabhā~ mamatā adhikāī ||

mandodarī hṛdaya~ kara cintā| bhayu kanta para bidhi biparītā ||

baiṭheu sabhā~ khabari asi pāī| sindhu pāra senā saba āī ||

būjhesi saciva ucita mata kahahū| te saba ha~se maṣṭa kari rahahū ||

jitehu surāsura taba śrama nāhīṃ| nara bānara kehi lekhe māhī ||

do. saciva baida gura tīni jauṃ priya bolahiṃ bhaya āsa|

rāja dharma tana tīni kara hoi begihīṃ nāsa || 37 ||

soi rāvana kahu~ bani sahāī| astuti karahiṃ sunāi sunāī ||

avasara jāni bibhīṣanu āvā| bhrātā carana sīsu tehiṃ nāvā ||

puni siru nāi baiṭha nija āsana| bolā bacana pāi anusāsana ||

jau kṛpāla pū~chihu mohi bātā| mati anurupa kahu~ hita tātā ||

jo āpana cāhai kalyānā| sujasu sumati subha gati sukha nānā ||

so paranāri lilāra gosāīṃ| taju cuthi ke canda ki nāī ||

caudaha bhuvana eka pati hoī| bhūtadroha tiṣṭi nahiṃ soī ||

guna sāgara nāgara nara joū| alapa lobha bhala kahi na koū ||

do. kāma krodha mada lobha saba nātha naraka ke pantha|

saba parihari raghubīrahi bhajahu bhajahiṃ jehi santa || 38 ||

tāta rāma nahiṃ nara bhūpālā| bhuvanesvara kālahu kara kālā ||

brahma anāmaya aja bhagavantā| byāpaka ajita anādi anantā ||

go dvija dhenu deva hitakārī| kṛpāsindhu mānuṣa tanudhārī ||

jana rañjana bhañjana khala brātā| beda dharma racchaka sunu bhrātā ||

tāhi bayaru taji nāia māthā| pranatārati bhañjana raghunāthā ||

dehu nātha prabhu kahu~ baidehī| bhajahu rāma binu hetu sanehī ||

sarana ge~ prabhu tāhu na tyāgā| bisva droha kṛta agha jehi lāgā ||

jāsu nāma traya tāpa nasāvana| soi prabhu pragaṭa samujhu jiya~ rāvana ||

do. bāra bāra pada lāgu~ binaya karu~ dasasīsa|

parihari māna moha mada bhajahu kosalādhīsa || 39(ka) ||

muni pulasti nija siṣya sana kahi paṭhī yaha bāta|

turata so maiṃ prabhu sana kahī pāi suavasaru tāta || 39(kha) ||

mālyavanta ati saciva sayānā| tāsu bacana suni ati sukha mānā ||

tāta anuja tava nīti bibhūṣana| so ura dharahu jo kahata bibhīṣana ||

ripu utakaraṣa kahata saṭha doū| dūri na karahu ihā~ hi koū ||

mālyavanta gṛha gayu bahorī| kahi bibhīṣanu puni kara jorī ||

sumati kumati saba keṃ ura rahahīṃ| nātha purāna nigama asa kahahīm ||

jahā~ sumati taha~ sampati nānā| jahā~ kumati taha~ bipati nidānā ||

tava ura kumati basī biparītā| hita anahita mānahu ripu prītā ||

kālarāti nisicara kula kerī| tehi sītā para prīti ghanerī ||

do. tāta carana gahi māgu~ rākhahu mora dulāra|

sīta dehu rāma kahu~ ahita na hoi tumhāra || 40 ||

budha purāna śruti sammata bānī| kahī bibhīṣana nīti bakhānī ||

sunata dasānana uṭhā risāī| khala tohi nikaṭa mutyu aba āī ||

jiasi sadā saṭha mora jiāvā| ripu kara paccha mūḍha़ tohi bhāvā ||

kahasi na khala asa ko jaga māhīṃ| bhuja bala jāhi jitā maiṃ nāhī ||

mama pura basi tapasinha para prītī| saṭha milu jāi tinhahi kahu nītī ||

asa kahi kīnhesi carana prahārā| anuja gahe pada bārahiṃ bārā ||

umā santa ki ihi baḍa़āī| manda karata jo kari bhalāī ||

tumha pitu sarisa bhalehiṃ mohi mārā| rāmu bhajeṃ hita nātha tumhārā ||

saciva saṅga lai nabha patha gayū| sabahi sunāi kahata asa bhayū ||

do0=rāmu satyasaṅkalpa prabhu sabhā kālabasa tori|

mai raghubīra sarana aba jāu~ dehu jani khori || 41 ||

asa kahi calā bibhīṣanu jabahīṃ| āyūhīna bhe saba tabahīm ||

sādhu avagyā turata bhavānī| kara kalyāna akhila kai hānī ||

rāvana jabahiṃ bibhīṣana tyāgā| bhayu bibhava binu tabahiṃ abhāgā ||

caleu haraṣi raghunāyaka pāhīṃ| karata manoratha bahu mana māhīm ||

dekhihu~ jāi carana jalajātā| aruna mṛdula sevaka sukhadātā ||

je pada parasi tarī riṣinārī| daṇḍaka kānana pāvanakārī ||

je pada janakasutā~ ura lāe| kapaṭa kuraṅga saṅga dhara dhāe ||

hara ura sara saroja pada jeī| ahobhāgya mai dekhihu~ teī ||

do0= jinha pāyanha ke pādukanhi bharatu rahe mana lāi|

te pada āju bilokihu~ inha nayananhi aba jāi || 42 ||

ehi bidhi karata saprema bicārā| āyu sapadi sindhu ehiṃ pārā ||

kapinha bibhīṣanu āvata dekhā| jānā kau ripu dūta biseṣā ||

tāhi rākhi kapīsa pahiṃ āe| samācāra saba tāhi sunāe ||

kaha sugrīva sunahu raghurāī| āvā milana dasānana bhāī ||

kaha prabhu sakhā būjhiai kāhā| kahi kapīsa sunahu naranāhā ||

jāni na jāi nisācara māyā| kāmarūpa kehi kārana āyā ||

bheda hamāra lena saṭha āvā| rākhia bā~dhi mohi asa bhāvā ||

sakhā nīti tumha nīki bicārī| mama pana saranāgata bhayahārī ||

suni prabhu bacana haraṣa hanumānā| saranāgata bacchala bhagavānā ||

do0=saranāgata kahu~ je tajahiṃ nija anahita anumāni|

te nara pāva~ra pāpamaya tinhahi bilokata hāni || 43 ||

koṭi bipra badha lāgahiṃ jāhū| āe~ sarana taju~ nahiṃ tāhū ||

sanamukha hoi jīva mohi jabahīṃ| janma koṭi agha nāsahiṃ tabahīm ||

pāpavanta kara sahaja subhAU| bhajanu mora tehi bhāva na kAU ||

jauṃ pai duṣṭahṛdaya soi hoī| moreṃ sanamukha āva ki soī ||

nirmala mana jana so mohi pāvā| mohi kapaṭa chala chidra na bhāvā ||

bheda lena paṭhavā dasasīsā| tabahu~ na kachu bhaya hāni kapīsā ||

jaga mahu~ sakhā nisācara jete| lachimanu hani nimiṣa mahu~ tete ||

jauṃ sabhīta āvā saranāī| rakhihu~ tāhi prāna kī nāī ||

do0=ubhaya bhā~ti tehi ānahu ha~si kaha kṛpāniketa|

jaya kṛpāla kahi cale aṅgada hanū sameta || 44 ||

sādara tehi āgeṃ kari bānara| cale jahā~ raghupati karunākara ||

dūrihi te dekhe dvau bhrātā| nayanānanda dāna ke dātā ||

bahuri rāma chabidhāma bilokī| raheu ṭhaṭuki ekaṭaka pala rokī ||

bhuja pralamba kañjāruna locana| syāmala gāta pranata bhaya mocana ||

siṅgha kandha āyata ura sohā| ānana amita madana mana mohā ||

nayana nīra pulakita ati gātā| mana dhari dhīra kahī mṛdu bātā ||

nātha dasānana kara maiṃ bhrātā| nisicara baṃsa janama suratrātā ||

sahaja pāpapriya tāmasa dehā| jathā ulūkahi tama para nehā ||

do. śravana sujasu suni āyu~ prabhu bhañjana bhava bhīra|

trāhi trāhi ārati harana sarana sukhada raghubīra || 45 ||

asa kahi karata daṇḍavata dekhā| turata uṭhe prabhu haraṣa biseṣā ||

dīna bacana suni prabhu mana bhāvā| bhuja bisāla gahi hṛdaya~ lagāvā ||

anuja sahita mili ḍhiga baiṭhārī| bole bacana bhagata bhayahārī ||

kahu laṅkesa sahita parivārā| kusala kuṭhāhara bāsa tumhārā ||

khala maṇḍalīṃ basahu dinu rātī| sakhā dharama nibahi kehi bhā~tī ||

maiṃ jānu~ tumhāri saba rītī| ati naya nipuna na bhāva anītī ||

baru bhala bāsa naraka kara tātā| duṣṭa saṅga jani dei bidhātā ||

aba pada dekhi kusala raghurāyā| jauṃ tumha kīnha jāni jana dāyā ||

do. taba lagi kusala na jīva kahu~ sapanehu~ mana biśrāma|

jaba lagi bhajata na rāma kahu~ soka dhāma taji kāma || 46 ||

taba lagi hṛdaya~ basata khala nānā| lobha moha macchara mada mānā ||

jaba lagi ura na basata raghunāthā| dhareṃ cāpa sāyaka kaṭi bhāthā ||

mamatā taruna tamī a~dhiārī| rāga dveṣa ulūka sukhakārī ||

taba lagi basati jīva mana māhīṃ| jaba lagi prabhu pratāpa rabi nāhīm ||

aba maiṃ kusala miṭe bhaya bhāre| dekhi rāma pada kamala tumhāre ||

tumha kṛpāla jā para anukūlā| tāhi na byāpa tribidha bhava sūlā ||

maiṃ nisicara ati adhama subhAU| subha ācaranu kīnha nahiṃ kAU ||

jāsu rūpa muni dhyāna na āvā| tehiṃ prabhu haraṣi hṛdaya~ mohi lāvā ||

do. -ahobhāgya mama amita ati rāma kṛpā sukha puñja|

dekheu~ nayana birañci siba sebya jugala pada kañja || 47 ||

sunahu sakhā nija kahu~ subhAU| jāna bhusuṇḍi sambhu girijAU ||

jauṃ nara hoi carācara drohī| āve sabhaya sarana taki mohī ||

taji mada moha kapaṭa chala nānā| karu~ sadya tehi sādhu samānā ||

jananī janaka bandhu suta dārā| tanu dhanu bhavana suhrada parivārā ||

saba kai mamatā tāga baṭorī| mama pada manahi bā~dha bari ḍorī ||

samadarasī icchā kachu nāhīṃ| haraṣa soka bhaya nahiṃ mana māhīm ||

asa sajjana mama ura basa kaiseṃ| lobhī hṛdaya~ basi dhanu jaisem ||

tumha sārikhe santa priya moreṃ| dharu~ deha nahiṃ āna nihorem ||

do. saguna upāsaka parahita nirata nīti dṛḍha़ nema|

te nara prāna samāna mama jinha keṃ dvija pada prema || 48 ||

sunu laṅkesa sakala guna toreṃ| tāteṃ tumha atisaya priya morem ||

rāma bacana suni bānara jūthā| sakala kahahiṃ jaya kṛpā barūthā ||

sunata bibhīṣanu prabhu kai bānī| nahiṃ aghāta śravanāmṛta jānī ||

pada ambuja gahi bārahiṃ bārā| hṛdaya~ samāta na premu apārā ||

sunahu deva sacarācara svāmī| pranatapāla ura antarajāmī ||

ura kachu prathama bāsanā rahī| prabhu pada prīti sarita so bahī ||

aba kṛpāla nija bhagati pāvanī| dehu sadā siva mana bhāvanī ||

evamastu kahi prabhu ranadhīrā| māgā turata sindhu kara nīrā ||

jadapi sakhā tava icchā nāhīṃ| mora darasu amogha jaga māhīm ||

asa kahi rāma tilaka tehi sārā| sumana bṛṣṭi nabha bhī apārā ||

do. rāvana krodha anala nija svāsa samīra pracaṇḍa|

jarata bibhīṣanu rākheu dīnhehu rāju akhaṇḍa || 49(ka) ||

jo sampati siva rāvanahi dīnhi die~ dasa mātha|

soi sampadā bibhīṣanahi sakuci dīnha raghunātha || 49(kha) ||

asa prabhu chāḍa़i bhajahiṃ je ānā| te nara pasu binu pū~cha biṣānā ||

nija jana jāni tāhi apanāvā| prabhu subhāva kapi kula mana bhāvā ||

puni sarbagya sarba ura bāsī| sarbarūpa saba rahita udāsī ||

bole bacana nīti pratipālaka| kārana manuja danuja kula ghālaka ||

sunu kapīsa laṅkāpati bīrā| kehi bidhi taria jaladhi gambhīrā ||

saṅkula makara uraga jhaṣa jātī| ati agādha dustara saba bhā~tī ||

kaha laṅkesa sunahu raghunāyaka| koṭi sindhu soṣaka tava sāyaka ||

jadyapi tadapi nīti asi gāī| binaya karia sāgara sana jāī ||

do. prabhu tumhāra kulagura jaladhi kahihi upāya bicāri|

binu prayāsa sāgara tarihi sakala bhālu kapi dhāri || 50 ||

sakhā kahī tumha nīki upāī| karia daiva jauṃ hoi sahāī ||

mantra na yaha lachimana mana bhāvā| rāma bacana suni ati dukha pāvā ||

nātha daiva kara kavana bharosā| soṣia sindhu karia mana rosā ||

kādara mana kahu~ eka adhārā| daiva daiva ālasī pukārā ||

sunata bihasi bole raghubīrā| aisehiṃ karaba dharahu mana dhīrā ||

asa kahi prabhu anujahi samujhāī| sindhu samīpa ge raghurāī ||

prathama pranāma kīnha siru nāī| baiṭhe puni taṭa darbha ḍasāī ||

jabahiṃ bibhīṣana prabhu pahiṃ āe| pācheṃ rāvana dūta paṭhāe ||

do. sakala carita tinha dekhe dhareṃ kapaṭa kapi deha|

prabhu guna hṛdaya~ sarāhahiṃ saranāgata para neha || 51 ||

pragaṭa bakhānahiṃ rāma subhAU| ati saprema gā bisari durAU ||

ripu ke dūta kapinha taba jāne| sakala bā~dhi kapīsa pahiṃ āne ||

kaha sugrīva sunahu saba bānara| aṅga bhaṅga kari paṭhavahu nisicara ||

suni sugrīva bacana kapi dhāe| bā~dhi kaṭaka cahu pāsa phirāe ||

bahu prakāra mārana kapi lāge| dīna pukārata tadapi na tyāge ||

jo hamāra hara nāsā kānā| tehi kosalādhīsa kai ānā ||

suni lachimana saba nikaṭa bolāe| dayā lāgi ha~si turata choḍāe ||

rāvana kara dījahu yaha pātī| lachimana bacana bācu kulaghātī ||

do. kahehu mukhāgara mūḍha़ sana mama sandesu udāra|

sītā dei milehu na ta āvā kāla tumhāra || 52 ||

turata nāi lachimana pada māthā| cale dūta baranata guna gāthā ||

kahata rāma jasu laṅkā~ āe| rāvana carana sīsa tinha nāe ||

bihasi dasānana pū~chī bātā| kahasi na suka āpani kusalātā ||

puni kahu khabari bibhīṣana kerī| jāhi mṛtyu āī ati nerī ||

karata rāja laṅkā saṭha tyāgī| hoihi jaba kara kīṭa abhāgī ||

puni kahu bhālu kīsa kaṭakāī| kaṭhina kāla prerita cali āī ||

jinha ke jīvana kara rakhavārā| bhayu mṛdula cita sindhu bicārā ||

kahu tapasinha kai bāta bahorī| jinha ke hṛdaya~ trāsa ati morī ||

do. -kī bhi bheṇṭa ki phiri ge śravana sujasu suni mora|

kahasi na ripu dala teja bala bahuta cakita cita tora || 53 ||

nātha kṛpā kari pū~chehu jaiseṃ| mānahu kahā krodha taji taisem ||

milā jāi jaba anuja tumhārā| jātahiṃ rāma tilaka tehi sārā ||

rāvana dūta hamahi suni kānā| kapinha bā~dhi dīnhe dukha nānā ||

śravana nāsikā kāṭai lāge| rāma sapatha dīnhe hama tyāge ||

pū~chihu nātha rāma kaṭakāī| badana koṭi sata barani na jāī ||

nānā barana bhālu kapi dhārī| bikaṭānana bisāla bhayakārī ||

jehiṃ pura daheu hateu suta torā| sakala kapinha maha~ tehi balu thorā ||

amita nāma bhaṭa kaṭhina karālā| amita nāga bala bipula bisālā ||

do. dvibida mayanda nīla nala aṅgada gada bikaṭāsi|

dadhimukha kehari nisaṭha saṭha jāmavanta balarāsi || 54 ||

e kapi saba sugrīva samānā| inha sama koṭinha gani ko nānā ||

rāma kṛpā~ atulita bala tinhahīṃ| tṛna samāna trelokahi ganahīm ||

asa maiṃ sunā śravana dasakandhara| paduma aṭhāraha jūthapa bandara ||

nātha kaṭaka maha~ so kapi nāhīṃ| jo na tumhahi jītai rana māhīm ||

parama krodha mījahiṃ saba hāthā| āyasu pai na dehiṃ raghunāthā ||

soṣahiṃ sindhu sahita jhaṣa byālā| pūrahīṃ na ta bhari kudhara bisālā ||

mardi garda milavahiṃ dasasīsā| aisei bacana kahahiṃ saba kīsā ||

garjahiṃ tarjahiṃ sahaja asaṅkā| mānahu grasana cahata hahiṃ laṅkā ||

do. -sahaja sūra kapi bhālu saba puni sira para prabhu rāma|

rāvana kāla koṭi kahu jīti sakahiṃ saṅgrāma || 55 ||

rāma teja bala budhi bipulāī| taba bhrātahi pū~cheu naya nāgara ||

tāsu bacana suni sāgara pāhīṃ| māgata pantha kṛpā mana māhīm ||

sunata bacana bihasā dasasīsā| jauṃ asi mati sahāya kṛta kīsā ||

sahaja bhīru kara bacana dṛḍha़āī| sāgara sana ṭhānī macalāī ||

mūḍha़ mṛṣā kā karasi baḍa़āī| ripu bala buddhi thāha maiṃ pāī ||

saciva sabhīta bibhīṣana jākeṃ| bijaya bibhūti kahā~ jaga tākem ||

suni khala bacana dūta risa bāḍha़ī| samaya bicāri patrikā kāḍha़ī ||

rāmānuja dīnhī yaha pātī| nātha bacāi juḍa़āvahu chātī ||

bihasi bāma kara līnhī rāvana| saciva boli saṭha lāga bacāvana ||

do. -bātanha manahi rijhāi saṭha jani ghālasi kula khīsa|

rāma birodha na ubarasi sarana biṣnu aja īsa || 56(ka) ||

kī taji māna anuja iva prabhu pada paṅkaja bhṛṅga|

hohi ki rāma sarānala khala kula sahita pataṅga || 56(kha) ||

sunata sabhaya mana mukha musukāī| kahata dasānana sabahi sunāī ||

bhūmi parā kara gahata akāsā| laghu tāpasa kara bāga bilāsā ||

kaha suka nātha satya saba bānī| samujhahu chāḍa़i prakṛti abhimānī ||

sunahu bacana mama parihari krodhā| nātha rāma sana tajahu birodhā ||

ati komala raghubīra subhAU| jadyapi akhila loka kara rAU ||

milata kṛpā tumha para prabhu karihī| ura aparādha na eku dharihī ||

janakasutā raghunāthahi dīje| etanā kahā mora prabhu kīje|

jaba tehiṃ kahā dena baidehī| carana prahāra kīnha saṭha tehī ||

nāi carana siru calā so tahā~| kṛpāsindhu raghunāyaka jahā~ ||

kari pranāmu nija kathā sunāī| rāma kṛpā~ āpani gati pāī ||

riṣi agasti kīṃ sāpa bhavānī| rāchasa bhayu rahā muni gyānī ||

bandi rāma pada bārahiṃ bārā| muni nija āśrama kahu~ pagu dhārā ||

do. binaya na mānata jaladhi jaḍa़ ge tīna dina bīti|

bole rāma sakopa taba bhaya binu hoi na prīti || 57 ||

lachimana bāna sarāsana ānū| soṣauṃ bāridhi bisikha kṛsānū ||

saṭha sana binaya kuṭila sana prītī| sahaja kṛpana sana sundara nītī ||

mamatā rata sana gyāna kahānī| ati lobhī sana birati bakhānī ||

krodhihi sama kāmihi hari kathā| ūsara bīja be~ phala jathā ||

asa kahi raghupati cāpa caḍha़āvā| yaha mata lachimana ke mana bhāvā ||

saṅghāneu prabhu bisikha karālā| uṭhī udadhi ura antara jvālā ||

makara uraga jhaṣa gana akulāne| jarata jantu jalanidhi jaba jāne ||

kanaka thāra bhari mani gana nānā| bipra rūpa āyu taji mānā ||

do. kāṭehiṃ pi kadarī phari koṭi jatana kau sīñca|

binaya na māna khagesa sunu ḍāṭehiṃ pi nava nīca || 58 ||

sabhaya sindhu gahi pada prabhu kere| chamahu nātha saba avaguna mere ||

gagana samīra anala jala dharanī| inha ki nātha sahaja jaḍa़ karanī ||

tava prerita māyā~ upajāe| sṛṣṭi hetu saba granthani gāe ||

prabhu āyasu jehi kaha~ jasa ahī| so tehi bhā~ti rahe sukha lahī ||

prabhu bhala kīnhī mohi sikha dīnhī| marajādā puni tumharī kīnhī ||

ḍhola gavā~ra sūdra pasu nārī| sakala tāḍa़nā ke adhikārī ||

prabhu pratāpa maiṃ jāba sukhāī| utarihi kaṭaku na mori baḍa़āī ||

prabhu agyā apela śruti gāī| karauṃ so begi jau tumhahi sohāī ||

do. sunata binīta bacana ati kaha kṛpāla musukāi|

jehi bidhi utarai kapi kaṭaku tāta so kahahu upāi || 59 ||

nātha nīla nala kapi dvau bhāī| larikāī riṣi āsiṣa pāī ||

tinha ke parasa kie~ giri bhāre| tarihahiṃ jaladhi pratāpa tumhāre ||

maiṃ puni ura dhari prabhutāī| karihu~ bala anumāna sahāī ||

ehi bidhi nātha payodhi ba~dhāia| jehiṃ yaha sujasu loka tihu~ gāia ||

ehi sara mama uttara taṭa bāsī| hatahu nātha khala nara agha rāsī ||

suni kṛpāla sāgara mana pīrā| turatahiṃ harī rāma ranadhīrā ||

dekhi rāma bala pauruṣa bhārī| haraṣi payonidhi bhayu sukhārī ||

sakala carita kahi prabhuhi sunāvā| carana bandi pāthodhi sidhāvā ||

chaṃ. nija bhavana gavaneu sindhu śrīraghupatihi yaha mata bhāyū|

yaha carita kali malahara jathāmati dāsa tulasī gāyū ||

sukha bhavana saṃsaya samana davana biṣāda raghupati guna ganā ||

taji sakala āsa bharosa gāvahi sunahi santata saṭha manā ||

do. sakala sumaṅgala dāyaka raghunāyaka guna gāna|

sādara sunahiṃ te tarahiṃ bhava sindhu binā jalajāna || 60 ||

māsapārāyaṇa, caubīsavā~ viśrāma

iti śrīmadrāmacaritamānase sakalakalikaluṣavidhvaṃsane

pañcamaḥ sopānaḥ samāptaḥ |

(sundarakāṇḍa samāpta)

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीजानकीवल्लभो विजयते

श्रीरामचरितमानस

पञ्चम सोपान (सुन्दरकाण्ड)

शान्तं शाश्वतमप्रमेयमनघं निर्वाणशान्तिप्रदं

ब्रह्माशम्भुफणीन्द्रसेव्यमनिशं वेदान्तवेद्यं विभुम् ।

रामाख्यं जगदीश्वरं सुरगुरुं मायामनुष्यं हरिं

वन्देऽहं करुणाकरं रघुवरं भूपालचूड़आमणिम् ॥ 1 ॥

नान्या स्पृहा रघुपते हृदयेऽस्मदीये

सत्यं वदामि च भवानखिलान्तरात्मा।

भक्तिं प्रयच्छ रघुपुङ्गव निर्भरां मे

कामादिदोषरहितं कुरु मानसं च ॥ 2 ॥

अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं

दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम्।

सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं

रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि ॥ 3 ॥

जामवन्त के बचन सुहाए। सुनि हनुमन्त हृदय अति भाए ॥

तब लगि मोहि परिखेहु तुम्ह भाई। सहि दुख कन्द मूल फल खाई ॥

जब लगि आवौं सीतहि देखी। होइहि काजु मोहि हरष बिसेषी ॥

यह कहि नाइ सबन्हि कहुँ माथा। चलेउ हरषि हियँ धरि रघुनाथा ॥

सिन्धु तीर एक भूधर सुन्दर। कौतुक कूदि चढ़एउ ता ऊपर ॥

बार बार रघुबीर सँभारी। तरकेउ पवनतनय बल भारी ॥

जेहिं गिरि चरन देइ हनुमन्ता। चलेउ सो गा पाताल तुरन्ता ॥

जिमि अमोघ रघुपति कर बाना। एही भाँति चलेउ हनुमाना ॥

जलनिधि रघुपति दूत बिचारी। तैं मैनाक होहि श्रमहारी ॥

दो. हनूमान तेहि परसा कर पुनि कीन्ह प्रनाम।

राम काजु कीन्हें बिनु मोहि कहाँ बिश्राम ॥ 1 ॥

जात पवनसुत देवन्ह देखा। जानैं कहुँ बल बुद्धि बिसेषा ॥

सुरसा नाम अहिन्ह कै माता। पठिन्हि आइ कही तेहिं बाता ॥

आजु सुरन्ह मोहि दीन्ह अहारा। सुनत बचन कह पवनकुमारा ॥

राम काजु करि फिरि मैं आवौं। सीता कि सुधि प्रभुहि सुनावौम् ॥

तब तव बदन पैठिहुँ आई। सत्य कहुँ मोहि जान दे माई ॥

कबनेहुँ जतन देइ नहिं जाना। ग्रससि न मोहि कहेउ हनुमाना ॥

जोजन भरि तेहिं बदनु पसारा। कपि तनु कीन्ह दुगुन बिस्तारा ॥

सोरह जोजन मुख तेहिं ठयू। तुरत पवनसुत बत्तिस भयू ॥

जस जस सुरसा बदनु बढ़आवा। तासु दून कपि रूप देखावा ॥

सत जोजन तेहिं आनन कीन्हा। अति लघु रूप पवनसुत लीन्हा ॥

बदन पिठि पुनि बाहेर आवा। मागा बिदा ताहि सिरु नावा ॥

मोहि सुरन्ह जेहि लागि पठावा। बुधि बल मरमु तोर मै पावा ॥

दो. राम काजु सबु करिहहु तुम्ह बल बुद्धि निधान।

आसिष देह गी सो हरषि चलेउ हनुमान ॥ 2 ॥

निसिचरि एक सिन्धु महुँ रही। करि माया नभु के खग गही ॥

जीव जन्तु जे गगन उड़आहीं। जल बिलोकि तिन्ह कै परिछाहीम् ॥

गहि छाहँ सक सो न उड़आई। एहि बिधि सदा गगनचर खाई ॥

सोइ छल हनूमान कहँ कीन्हा। तासु कपटु कपि तुरतहिं चीन्हा ॥

ताहि मारि मारुतसुत बीरा। बारिधि पार गयु मतिधीरा ॥

तहाँ जाइ देखी बन सोभा। गुञ्जत चञ्चरीक मधु लोभा ॥

नाना तरु फल फूल सुहाए। खग मृग बृन्द देखि मन भाए ॥

सैल बिसाल देखि एक आगें। ता पर धाइ चढेउ भय त्यागेम् ॥

उमा न कछु कपि कै अधिकाई। प्रभु प्रताप जो कालहि खाई ॥

गिरि पर चढि लङ्का तेहिं देखी। कहि न जाइ अति दुर्ग बिसेषी ॥

अति उतङ्ग जलनिधि चहु पासा। कनक कोट कर परम प्रकासा ॥

छं=कनक कोट बिचित्र मनि कृत सुन्दरायतना घना।

चुहट्ट हट्ट सुबट्ट बीथीं चारु पुर बहु बिधि बना ॥

गज बाजि खच्चर निकर पदचर रथ बरूथिन्ह को गनै ॥

बहुरूप निसिचर जूथ अतिबल सेन बरनत नहिं बनै ॥ 1 ॥

बन बाग उपबन बाटिका सर कूप बापीं सोहहीं।

नर नाग सुर गन्धर्ब कन्या रूप मुनि मन मोहहीम् ॥

कहुँ माल देह बिसाल सैल समान अतिबल गर्जहीं।

नाना अखारेन्ह भिरहिं बहु बिधि एक एकन्ह तर्जहीम् ॥ 2 ॥

करि जतन भट कोटिन्ह बिकट तन नगर चहुँ दिसि रच्छहीं।

कहुँ महिष मानषु धेनु खर अज खल निसाचर भच्छहीम् ॥

एहि लागि तुलसीदास इन्ह की कथा कछु एक है कही।

रघुबीर सर तीरथ सरीरन्हि त्यागि गति पैहहिं सही ॥ 3 ॥

दो. पुर रखवारे देखि बहु कपि मन कीन्ह बिचार।

अति लघु रूप धरौं निसि नगर करौं पिसार ॥ 3 ॥

मसक समान रूप कपि धरी। लङ्कहि चलेउ सुमिरि नरहरी ॥

नाम लङ्किनी एक निसिचरी। सो कह चलेसि मोहि निन्दरी ॥

जानेहि नहीं मरमु सठ मोरा। मोर अहार जहाँ लगि चोरा ॥

मुठिका एक महा कपि हनी। रुधिर बमत धरनीं ढनमनी ॥

पुनि सम्भारि उठि सो लङ्का। जोरि पानि कर बिनय संसका ॥

जब रावनहि ब्रह्म बर दीन्हा। चलत बिरञ्चि कहा मोहि चीन्हा ॥

बिकल होसि तैं कपि कें मारे। तब जानेसु निसिचर सङ्घारे ॥

तात मोर अति पुन्य बहूता। देखेउँ नयन राम कर दूता ॥

दो. तात स्वर्ग अपबर्ग सुख धरिअ तुला एक अङ्ग।

तूल न ताहि सकल मिलि जो सुख लव सतसङ्ग ॥ 4 ॥

प्रबिसि नगर कीजे सब काजा। हृदयँ राखि कौसलपुर राजा ॥

गरल सुधा रिपु करहिं मिताई। गोपद सिन्धु अनल सितलाई ॥

गरुड़ सुमेरु रेनू सम ताही। राम कृपा करि चितवा जाही ॥

अति लघु रूप धरेउ हनुमाना। पैठा नगर सुमिरि भगवाना ॥

मन्दिर मन्दिर प्रति करि सोधा। देखे जहँ तहँ अगनित जोधा ॥

गयु दसानन मन्दिर माहीं। अति बिचित्र कहि जात सो नाहीम् ॥

सयन किए देखा कपि तेही। मन्दिर महुँ न दीखि बैदेही ॥

भवन एक पुनि दीख सुहावा। हरि मन्दिर तहँ भिन्न बनावा ॥

दो. रामायुध अङ्कित गृह सोभा बरनि न जाइ।

नव तुलसिका बृन्द तहँ देखि हरषि कपिराइ ॥ 5 ॥

लङ्का निसिचर निकर निवासा। इहाँ कहाँ सज्जन कर बासा ॥

मन महुँ तरक करै कपि लागा। तेहीं समय बिभीषनु जागा ॥

राम राम तेहिं सुमिरन कीन्हा। हृदयँ हरष कपि सज्जन चीन्हा ॥

एहि सन हठि करिहुँ पहिचानी। साधु ते होइ न कारज हानी ॥

बिप्र रुप धरि बचन सुनाए। सुनत बिभीषण उठि तहँ आए ॥

करि प्रनाम पूँछी कुसलाई। बिप्र कहहु निज कथा बुझाई ॥

की तुम्ह हरि दासन्ह महँ कोई। मोरें हृदय प्रीति अति होई ॥

की तुम्ह रामु दीन अनुरागी। आयहु मोहि करन बड़भागी ॥

दो. तब हनुमन्त कही सब राम कथा निज नाम।

सुनत जुगल तन पुलक मन मगन सुमिरि गुन ग्राम ॥ 6 ॥

सुनहु पवनसुत रहनि हमारी। जिमि दसनन्हि महुँ जीभ बिचारी ॥

तात कबहुँ मोहि जानि अनाथा। करिहहिं कृपा भानुकुल नाथा ॥

तामस तनु कछु साधन नाहीं। प्रीति न पद सरोज मन माहीम् ॥

अब मोहि भा भरोस हनुमन्ता। बिनु हरिकृपा मिलहिं नहिं सन्ता ॥

जौ रघुबीर अनुग्रह कीन्हा। तौ तुम्ह मोहि दरसु हठि दीन्हा ॥

सुनहु बिभीषन प्रभु कै रीती। करहिं सदा सेवक पर प्रीती ॥

कहहु कवन मैं परम कुलीना। कपि चञ्चल सबहीं बिधि हीना ॥

प्रात लेइ जो नाम हमारा। तेहि दिन ताहि न मिलै अहारा ॥

दो. अस मैं अधम सखा सुनु मोहू पर रघुबीर।

कीन्ही कृपा सुमिरि गुन भरे बिलोचन नीर ॥ 7 ॥

जानतहूँ अस स्वामि बिसारी। फिरहिं ते काहे न होहिं दुखारी ॥

एहि बिधि कहत राम गुन ग्रामा। पावा अनिर्बाच्य बिश्रामा ॥

पुनि सब कथा बिभीषन कही। जेहि बिधि जनकसुता तहँ रही ॥

तब हनुमन्त कहा सुनु भ्राता। देखी चहुँ जानकी माता ॥

जुगुति बिभीषन सकल सुनाई। चलेउ पवनसुत बिदा कराई ॥

करि सोइ रूप गयु पुनि तहवाँ। बन असोक सीता रह जहवाँ ॥

देखि मनहि महुँ कीन्ह प्रनामा। बैठेहिं बीति जात निसि जामा ॥

कृस तन सीस जटा एक बेनी। जपति हृदयँ रघुपति गुन श्रेनी ॥

दो. निज पद नयन दिएँ मन राम पद कमल लीन।

परम दुखी भा पवनसुत देखि जानकी दीन ॥ 8 ॥

तरु पल्लव महुँ रहा लुकाई। करि बिचार करौं का भाई ॥

तेहि अवसर रावनु तहँ आवा। सङ्ग नारि बहु किएँ बनावा ॥

बहु बिधि खल सीतहि समुझावा। साम दान भय भेद देखावा ॥

कह रावनु सुनु सुमुखि सयानी। मन्दोदरी आदि सब रानी ॥

तव अनुचरीं करुँ पन मोरा। एक बार बिलोकु मम ओरा ॥

तृन धरि ओट कहति बैदेही। सुमिरि अवधपति परम सनेही ॥

सुनु दसमुख खद्योत प्रकासा। कबहुँ कि नलिनी करि बिकासा ॥

अस मन समुझु कहति जानकी। खल सुधि नहिं रघुबीर बान की ॥

सठ सूने हरि आनेहि मोहि। अधम निलज्ज लाज नहिं तोही ॥

दो. आपुहि सुनि खद्योत सम रामहि भानु समान।

परुष बचन सुनि काढ़इ असि बोला अति खिसिआन ॥ 9 ॥

सीता तैं मम कृत अपमाना। कटिहुँ तव सिर कठिन कृपाना ॥

नाहिं त सपदि मानु मम बानी। सुमुखि होति न त जीवन हानी ॥

स्याम सरोज दाम सम सुन्दर। प्रभु भुज करि कर सम दसकन्धर ॥

सो भुज कण्ठ कि तव असि घोरा। सुनु सठ अस प्रवान पन मोरा ॥

चन्द्रहास हरु मम परितापं। रघुपति बिरह अनल सञ्जातम् ॥

सीतल निसित बहसि बर धारा। कह सीता हरु मम दुख भारा ॥

सुनत बचन पुनि मारन धावा। मयतनयाँ कहि नीति बुझावा ॥

कहेसि सकल निसिचरिन्ह बोलाई। सीतहि बहु बिधि त्रासहु जाई ॥

मास दिवस महुँ कहा न माना। तौ मैं मारबि काढ़इ कृपाना ॥

दो. भवन गयु दसकन्धर इहाँ पिसाचिनि बृन्द।

सीतहि त्रास देखावहि धरहिं रूप बहु मन्द ॥ 10 ॥

त्रिजटा नाम राच्छसी एका। राम चरन रति निपुन बिबेका ॥

सबन्हौ बोलि सुनाएसि सपना। सीतहि सेइ करहु हित अपना ॥

सपनें बानर लङ्का जारी। जातुधान सेना सब मारी ॥

खर आरूढ़ नगन दससीसा। मुण्डित सिर खण्डित भुज बीसा ॥

एहि बिधि सो दच्छिन दिसि जाई। लङ्का मनहुँ बिभीषन पाई ॥

नगर फिरी रघुबीर दोहाई। तब प्रभु सीता बोलि पठाई ॥

यह सपना में कहुँ पुकारी। होइहि सत्य गेँ दिन चारी ॥

तासु बचन सुनि ते सब डरीं। जनकसुता के चरनन्हि परीम् ॥

दो. जहँ तहँ गीं सकल तब सीता कर मन सोच।

मास दिवस बीतें मोहि मारिहि निसिचर पोच ॥ 11 ॥

त्रिजटा सन बोली कर जोरी। मातु बिपति सङ्गिनि तैं मोरी ॥

तजौं देह करु बेगि उपाई। दुसहु बिरहु अब नहिं सहि जाई ॥

आनि काठ रचु चिता बनाई। मातु अनल पुनि देहि लगाई ॥

सत्य करहि मम प्रीति सयानी। सुनै को श्रवन सूल सम बानी ॥

सुनत बचन पद गहि समुझाएसि। प्रभु प्रताप बल सुजसु सुनाएसि ॥

निसि न अनल मिल सुनु सुकुमारी। अस कहि सो निज भवन सिधारी ॥

कह सीता बिधि भा प्रतिकूला। मिलहि न पावक मिटिहि न सूला ॥

देखिअत प्रगट गगन अङ्गारा। अवनि न आवत एकु तारा ॥

पावकमय ससि स्त्रवत न आगी। मानहुँ मोहि जानि हतभागी ॥

सुनहि बिनय मम बिटप असोका। सत्य नाम करु हरु मम सोका ॥

नूतन किसलय अनल समाना। देहि अगिनि जनि करहि निदाना ॥

देखि परम बिरहाकुल सीता। सो छन कपिहि कलप सम बीता ॥

सो. कपि करि हृदयँ बिचार दीन्हि मुद्रिका डारी तब।

जनु असोक अङ्गार दीन्हि हरषि उठि कर गहेउ ॥ 12 ॥

तब देखी मुद्रिका मनोहर। राम नाम अङ्कित अति सुन्दर ॥

चकित चितव मुदरी पहिचानी। हरष बिषाद हृदयँ अकुलानी ॥

जीति को सकि अजय रघुराई। माया तें असि रचि नहिं जाई ॥

सीता मन बिचार कर नाना। मधुर बचन बोलेउ हनुमाना ॥

रामचन्द्र गुन बरनैं लागा। सुनतहिं सीता कर दुख भागा ॥

लागीं सुनैं श्रवन मन लाई। आदिहु तें सब कथा सुनाई ॥

श्रवनामृत जेहिं कथा सुहाई। कहि सो प्रगट होति किन भाई ॥

तब हनुमन्त निकट चलि गयू। फिरि बैण्ठीं मन बिसमय भयू ॥

राम दूत मैं मातु जानकी। सत्य सपथ करुनानिधान की ॥

यह मुद्रिका मातु मैं आनी। दीन्हि राम तुम्ह कहँ सहिदानी ॥

नर बानरहि सङ्ग कहु कैसें। कहि कथा भि सङ्गति जैसेम् ॥

दो. कपि के बचन सप्रेम सुनि उपजा मन बिस्वास ॥

जाना मन क्रम बचन यह कृपासिन्धु कर दास ॥ 13 ॥

हरिजन जानि प्रीति अति गाढ़ई। सजल नयन पुलकावलि बाढ़ई ॥

बूड़त बिरह जलधि हनुमाना। भयु तात मों कहुँ जलजाना ॥

अब कहु कुसल जाउँ बलिहारी। अनुज सहित सुख भवन खरारी ॥

कोमलचित कृपाल रघुराई। कपि केहि हेतु धरी निठुराई ॥

सहज बानि सेवक सुख दायक। कबहुँक सुरति करत रघुनायक ॥

कबहुँ नयन मम सीतल ताता। होइहहि निरखि स्याम मृदु गाता ॥

बचनु न आव नयन भरे बारी। अहह नाथ हौं निपट बिसारी ॥

देखि परम बिरहाकुल सीता। बोला कपि मृदु बचन बिनीता ॥

मातु कुसल प्रभु अनुज समेता। तव दुख दुखी सुकृपा निकेता ॥

जनि जननी मानहु जियँ ऊना। तुम्ह ते प्रेमु राम कें दूना ॥

दो. रघुपति कर सन्देसु अब सुनु जननी धरि धीर।

अस कहि कपि गद गद भयु भरे बिलोचन नीर ॥ 14 ॥

कहेउ राम बियोग तव सीता। मो कहुँ सकल भे बिपरीता ॥

नव तरु किसलय मनहुँ कृसानू। कालनिसा सम निसि ससि भानू ॥

कुबलय बिपिन कुन्त बन सरिसा। बारिद तपत तेल जनु बरिसा ॥

जे हित रहे करत तेइ पीरा। उरग स्वास सम त्रिबिध समीरा ॥

कहेहू तें कछु दुख घटि होई। काहि कहौं यह जान न कोई ॥

तत्त्व प्रेम कर मम अरु तोरा। जानत प्रिया एकु मनु मोरा ॥

सो मनु सदा रहत तोहि पाहीं। जानु प्रीति रसु एतेनहि माहीम् ॥

प्रभु सन्देसु सुनत बैदेही। मगन प्रेम तन सुधि नहिं तेही ॥

कह कपि हृदयँ धीर धरु माता। सुमिरु राम सेवक सुखदाता ॥

उर आनहु रघुपति प्रभुताई। सुनि मम बचन तजहु कदराई ॥

दो. निसिचर निकर पतङ्ग सम रघुपति बान कृसानु।

जननी हृदयँ धीर धरु जरे निसाचर जानु ॥ 15 ॥

जौं रघुबीर होति सुधि पाई। करते नहिं बिलम्बु रघुराई ॥

रामबान रबि उएँ जानकी। तम बरूथ कहँ जातुधान की ॥

अबहिं मातु मैं जाउँ लवाई। प्रभु आयसु नहिं राम दोहाई ॥

कछुक दिवस जननी धरु धीरा। कपिन्ह सहित ऐहहिं रघुबीरा ॥

निसिचर मारि तोहि लै जैहहिं। तिहुँ पुर नारदादि जसु गैहहिम् ॥

हैं सुत कपि सब तुम्हहि समाना। जातुधान अति भट बलवाना ॥

मोरें हृदय परम सन्देहा। सुनि कपि प्रगट कीन्ह निज देहा ॥

कनक भूधराकार सरीरा। समर भयङ्कर अतिबल बीरा ॥

सीता मन भरोस तब भयू। पुनि लघु रूप पवनसुत लयू ॥

दो. सुनु माता साखामृग नहिं बल बुद्धि बिसाल।

प्रभु प्रताप तें गरुड़हि खाइ परम लघु ब्याल ॥ 16 ॥

मन सन्तोष सुनत कपि बानी। भगति प्रताप तेज बल सानी ॥

आसिष दीन्हि रामप्रिय जाना। होहु तात बल सील निधाना ॥

अजर अमर गुननिधि सुत होहू। करहुँ बहुत रघुनायक छोहू ॥

करहुँ कृपा प्रभु अस सुनि काना। निर्भर प्रेम मगन हनुमाना ॥

बार बार नाएसि पद सीसा। बोला बचन जोरि कर कीसा ॥

अब कृतकृत्य भयुँ मैं माता। आसिष तव अमोघ बिख्याता ॥

सुनहु मातु मोहि अतिसय भूखा। लागि देखि सुन्दर फल रूखा ॥

सुनु सुत करहिं बिपिन रखवारी। परम सुभट रजनीचर भारी ॥

तिन्ह कर भय माता मोहि नाहीं। जौं तुम्ह सुख मानहु मन माहीम् ॥

दो. देखि बुद्धि बल निपुन कपि कहेउ जानकीं जाहु।

रघुपति चरन हृदयँ धरि तात मधुर फल खाहु ॥ 17 ॥

चलेउ नाइ सिरु पैठेउ बागा। फल खाएसि तरु तोरैं लागा ॥

रहे तहाँ बहु भट रखवारे। कछु मारेसि कछु जाइ पुकारे ॥

नाथ एक आवा कपि भारी। तेहिं असोक बाटिका उजारी ॥

खाएसि फल अरु बिटप उपारे। रच्छक मर्दि मर्दि महि डारे ॥

सुनि रावन पठे भट नाना। तिन्हहि देखि गर्जेउ हनुमाना ॥

सब रजनीचर कपि सङ्घारे। गे पुकारत कछु अधमारे ॥

पुनि पठयु तेहिं अच्छकुमारा। चला सङ्ग लै सुभट अपारा ॥

आवत देखि बिटप गहि तर्जा। ताहि निपाति महाधुनि गर्जा ॥

दो. कछु मारेसि कछु मर्देसि कछु मिलेसि धरि धूरि।

कछु पुनि जाइ पुकारे प्रभु मर्कट बल भूरि ॥ 18 ॥

सुनि सुत बध लङ्केस रिसाना। पठेसि मेघनाद बलवाना ॥

मारसि जनि सुत बान्धेसु ताही। देखिअ कपिहि कहाँ कर आही ॥

चला इन्द्रजित अतुलित जोधा। बन्धु निधन सुनि उपजा क्रोधा ॥

कपि देखा दारुन भट आवा। कटकटाइ गर्जा अरु धावा ॥

अति बिसाल तरु एक उपारा। बिरथ कीन्ह लङ्केस कुमारा ॥

रहे महाभट ताके सङ्गा। गहि गहि कपि मर्दि निज अङ्गा ॥

तिन्हहि निपाति ताहि सन बाजा। भिरे जुगल मानहुँ गजराजा।

मुठिका मारि चढ़आ तरु जाई। ताहि एक छन मुरुछा आई ॥

उठि बहोरि कीन्हिसि बहु माया। जीति न जाइ प्रभञ्जन जाया ॥

दो. ब्रह्म अस्त्र तेहिं साँधा कपि मन कीन्ह बिचार।

जौं न ब्रह्मसर मानुँ महिमा मिटि अपार ॥ 19 ॥

ब्रह्मबान कपि कहुँ तेहि मारा। परतिहुँ बार कटकु सङ्घारा ॥

तेहि देखा कपि मुरुछित भयू। नागपास बाँधेसि लै गयू ॥

जासु नाम जपि सुनहु भवानी। भव बन्धन काटहिं नर ग्यानी ॥

तासु दूत कि बन्ध तरु आवा। प्रभु कारज लगि कपिहिं बँधावा ॥

कपि बन्धन सुनि निसिचर धाए। कौतुक लागि सभाँ सब आए ॥

दसमुख सभा दीखि कपि जाई। कहि न जाइ कछु अति प्रभुताई ॥

कर जोरें सुर दिसिप बिनीता। भृकुटि बिलोकत सकल सभीता ॥

देखि प्रताप न कपि मन सङ्का। जिमि अहिगन महुँ गरुड़ असङ्का ॥

दो. कपिहि बिलोकि दसानन बिहसा कहि दुर्बाद।

सुत बध सुरति कीन्हि पुनि उपजा हृदयँ बिषाद ॥ 20 ॥

कह लङ्केस कवन तैं कीसा। केहिं के बल घालेहि बन खीसा ॥

की धौं श्रवन सुनेहि नहिं मोही। देखुँ अति असङ्क सठ तोही ॥

मारे निसिचर केहिं अपराधा। कहु सठ तोहि न प्रान कि बाधा ॥

सुन रावन ब्रह्माण्ड निकाया। पाइ जासु बल बिरचित माया ॥

जाकें बल बिरञ्चि हरि ईसा। पालत सृजत हरत दससीसा।

जा बल सीस धरत सहसानन। अण्डकोस समेत गिरि कानन ॥

धरि जो बिबिध देह सुरत्राता। तुम्ह ते सठन्ह सिखावनु दाता।

हर कोदण्ड कठिन जेहि भञ्जा। तेहि समेत नृप दल मद गञ्जा ॥

खर दूषन त्रिसिरा अरु बाली। बधे सकल अतुलित बलसाली ॥

दो. जाके बल लवलेस तें जितेहु चराचर झारि।

तासु दूत मैं जा करि हरि आनेहु प्रिय नारि ॥ 21 ॥

जानुँ मैं तुम्हारि प्रभुताई। सहसबाहु सन परी लराई ॥

समर बालि सन करि जसु पावा। सुनि कपि बचन बिहसि बिहरावा ॥

खायुँ फल प्रभु लागी भूँखा। कपि सुभाव तें तोरेउँ रूखा ॥

सब कें देह परम प्रिय स्वामी। मारहिं मोहि कुमारग गामी ॥

जिन्ह मोहि मारा ते मैं मारे। तेहि पर बाँधेउ तनयँ तुम्हारे ॥

मोहि न कछु बाँधे कि लाजा। कीन्ह चहुँ निज प्रभु कर काजा ॥

बिनती करुँ जोरि कर रावन। सुनहु मान तजि मोर सिखावन ॥

देखहु तुम्ह निज कुलहि बिचारी। भ्रम तजि भजहु भगत भय हारी ॥

जाकें डर अति काल डेराई। जो सुर असुर चराचर खाई ॥

तासों बयरु कबहुँ नहिं कीजै। मोरे कहें जानकी दीजै ॥

दो. प्रनतपाल रघुनायक करुना सिन्धु खरारि।

गेँ सरन प्रभु राखिहैं तव अपराध बिसारि ॥ 22 ॥

राम चरन पङ्कज उर धरहू। लङ्का अचल राज तुम्ह करहू ॥

रिषि पुलिस्त जसु बिमल मंयका। तेहि ससि महुँ जनि होहु कलङ्का ॥

राम नाम बिनु गिरा न सोहा। देखु बिचारि त्यागि मद मोहा ॥

बसन हीन नहिं सोह सुरारी। सब भूषण भूषित बर नारी ॥

राम बिमुख सम्पति प्रभुताई। जाइ रही पाई बिनु पाई ॥

सजल मूल जिन्ह सरितन्ह नाहीं। बरषि गे पुनि तबहिं सुखाहीम् ॥

सुनु दसकण्ठ कहुँ पन रोपी। बिमुख राम त्राता नहिं कोपी ॥

सङ्कर सहस बिष्नु अज तोही। सकहिं न राखि राम कर द्रोही ॥

दो. मोहमूल बहु सूल प्रद त्यागहु तम अभिमान।

भजहु राम रघुनायक कृपा सिन्धु भगवान ॥ 23 ॥

जदपि कहि कपि अति हित बानी। भगति बिबेक बिरति नय सानी ॥

बोला बिहसि महा अभिमानी। मिला हमहि कपि गुर बड़ ग्यानी ॥

मृत्यु निकट आई खल तोही। लागेसि अधम सिखावन मोही ॥

उलटा होइहि कह हनुमाना। मतिभ्रम तोर प्रगट मैं जाना ॥

सुनि कपि बचन बहुत खिसिआना। बेगि न हरहुँ मूढ़ कर प्राना ॥

सुनत निसाचर मारन धाए। सचिवन्ह सहित बिभीषनु आए।

नाइ सीस करि बिनय बहूता। नीति बिरोध न मारिअ दूता ॥

आन दण्ड कछु करिअ गोसाँई। सबहीं कहा मन्त्र भल भाई ॥

सुनत बिहसि बोला दसकन्धर। अङ्ग भङ्ग करि पठिअ बन्दर ॥

दो. कपि कें ममता पूँछ पर सबहि कहुँ समुझाइ।

तेल बोरि पट बाँधि पुनि पावक देहु लगाइ ॥ 24 ॥

पूँछहीन बानर तहँ जाइहि। तब सठ निज नाथहि लि आइहि ॥

जिन्ह कै कीन्हसि बहुत बड़आई। देखेउँûमैं तिन्ह कै प्रभुताई ॥

बचन सुनत कपि मन मुसुकाना। भि सहाय सारद मैं जाना ॥

जातुधान सुनि रावन बचना। लागे रचैं मूढ़ सोइ रचना ॥

रहा न नगर बसन घृत तेला। बाढ़ई पूँछ कीन्ह कपि खेला ॥

कौतुक कहँ आए पुरबासी। मारहिं चरन करहिं बहु हाँसी ॥

बाजहिं ढोल देहिं सब तारी। नगर फेरि पुनि पूँछ प्रजारी ॥

पावक जरत देखि हनुमन्ता। भयु परम लघु रुप तुरन्ता ॥

निबुकि चढ़एउ कपि कनक अटारीं। भी सभीत निसाचर नारीम् ॥

दो. हरि प्रेरित तेहि अवसर चले मरुत उनचास।

अट्टहास करि गर्ज़आ कपि बढ़इ लाग अकास ॥ 25 ॥

देह बिसाल परम हरुआई। मन्दिर तें मन्दिर चढ़ धाई ॥

जरि नगर भा लोग बिहाला। झपट लपट बहु कोटि कराला ॥

तात मातु हा सुनिअ पुकारा। एहि अवसर को हमहि उबारा ॥

हम जो कहा यह कपि नहिं होई। बानर रूप धरें सुर कोई ॥

साधु अवग्या कर फलु ऐसा। जरि नगर अनाथ कर जैसा ॥

जारा नगरु निमिष एक माहीं। एक बिभीषन कर गृह नाहीम् ॥

ता कर दूत अनल जेहिं सिरिजा। जरा न सो तेहि कारन गिरिजा ॥

उलटि पलटि लङ्का सब जारी। कूदि परा पुनि सिन्धु मझारी ॥

दो. पूँछ बुझाइ खोइ श्रम धरि लघु रूप बहोरि।

जनकसुता के आगें ठाढ़ भयु कर जोरि ॥ 26 ॥

मातु मोहि दीजे कछु चीन्हा। जैसें रघुनायक मोहि दीन्हा ॥

चूड़आमनि उतारि तब दयू। हरष समेत पवनसुत लयू ॥

कहेहु तात अस मोर प्रनामा। सब प्रकार प्रभु पूरनकामा ॥

दीन दयाल बिरिदु सम्भारी। हरहु नाथ मम सङ्कट भारी ॥

तात सक्रसुत कथा सुनाएहु। बान प्रताप प्रभुहि समुझाएहु ॥

मास दिवस महुँ नाथु न आवा। तौ पुनि मोहि जिअत नहिं पावा ॥

कहु कपि केहि बिधि राखौं प्राना। तुम्हहू तात कहत अब जाना ॥

तोहि देखि सीतलि भि छाती। पुनि मो कहुँ सोइ दिनु सो राती ॥

दो. जनकसुतहि समुझाइ करि बहु बिधि धीरजु दीन्ह।

चरन कमल सिरु नाइ कपि गवनु राम पहिं कीन्ह ॥ 27 ॥

चलत महाधुनि गर्जेसि भारी। गर्भ स्त्रवहिं सुनि निसिचर नारी ॥

नाघि सिन्धु एहि पारहि आवा। सबद किलकिला कपिन्ह सुनावा ॥

हरषे सब बिलोकि हनुमाना। नूतन जन्म कपिन्ह तब जाना ॥

मुख प्रसन्न तन तेज बिराजा। कीन्हेसि रामचन्द्र कर काजा ॥

मिले सकल अति भे सुखारी। तलफत मीन पाव जिमि बारी ॥

चले हरषि रघुनायक पासा। पूँछत कहत नवल इतिहासा ॥

तब मधुबन भीतर सब आए। अङ्गद सम्मत मधु फल खाए ॥

रखवारे जब बरजन लागे। मुष्टि प्रहार हनत सब भागे ॥

दो. जाइ पुकारे ते सब बन उजार जुबराज।

सुनि सुग्रीव हरष कपि करि आए प्रभु काज ॥ 28 ॥

जौं न होति सीता सुधि पाई। मधुबन के फल सकहिं कि खाई ॥

एहि बिधि मन बिचार कर राजा। आइ गे कपि सहित समाजा ॥

आइ सबन्हि नावा पद सीसा। मिलेउ सबन्हि अति प्रेम कपीसा ॥

पूँछी कुसल कुसल पद देखी। राम कृपाँ भा काजु बिसेषी ॥

नाथ काजु कीन्हेउ हनुमाना। राखे सकल कपिन्ह के प्राना ॥

सुनि सुग्रीव बहुरि तेहि मिलेऊ। कपिन्ह सहित रघुपति पहिं चलेऊ।

राम कपिन्ह जब आवत देखा। किएँ काजु मन हरष बिसेषा ॥

फटिक सिला बैठे द्वौ भाई। परे सकल कपि चरनन्हि जाई ॥

दो. प्रीति सहित सब भेटे रघुपति करुना पुञ्ज।

पूँछी कुसल नाथ अब कुसल देखि पद कञ्ज ॥ 29 ॥

जामवन्त कह सुनु रघुराया। जा पर नाथ करहु तुम्ह दाया ॥

ताहि सदा सुभ कुसल निरन्तर। सुर नर मुनि प्रसन्न ता ऊपर ॥

सोइ बिजी बिनी गुन सागर। तासु सुजसु त्रेलोक उजागर ॥

प्रभु कीं कृपा भयु सबु काजू। जन्म हमार सुफल भा आजू ॥

नाथ पवनसुत कीन्हि जो करनी। सहसहुँ मुख न जाइ सो बरनी ॥

पवनतनय के चरित सुहाए। जामवन्त रघुपतिहि सुनाए ॥

सुनत कृपानिधि मन अति भाए। पुनि हनुमान हरषि हियँ लाए ॥

कहहु तात केहि भाँति जानकी। रहति करति रच्छा स्वप्रान की ॥

दो. नाम पाहरु दिवस निसि ध्यान तुम्हार कपाट।

लोचन निज पद जन्त्रित जाहिं प्रान केहिं बाट ॥ 30 ॥

चलत मोहि चूड़आमनि दीन्ही। रघुपति हृदयँ लाइ सोइ लीन्ही ॥

नाथ जुगल लोचन भरि बारी। बचन कहे कछु जनककुमारी ॥

अनुज समेत गहेहु प्रभु चरना। दीन बन्धु प्रनतारति हरना ॥

मन क्रम बचन चरन अनुरागी। केहि अपराध नाथ हौं त्यागी ॥

अवगुन एक मोर मैं माना। बिछुरत प्रान न कीन्ह पयाना ॥

नाथ सो नयनन्हि को अपराधा। निसरत प्रान करिहिं हठि बाधा ॥

बिरह अगिनि तनु तूल समीरा। स्वास जरि छन माहिं सरीरा ॥

नयन स्त्रवहि जलु निज हित लागी। जरैं न पाव देह बिरहागी।

सीता के अति बिपति बिसाला। बिनहिं कहें भलि दीनदयाला ॥

दो. निमिष निमिष करुनानिधि जाहिं कलप सम बीति।

बेगि चलिय प्रभु आनिअ भुज बल खल दल जीति ॥ 31 ॥

सुनि सीता दुख प्रभु सुख अयना। भरि आए जल राजिव नयना ॥

बचन काँय मन मम गति जाही। सपनेहुँ बूझिअ बिपति कि ताही ॥

कह हनुमन्त बिपति प्रभु सोई। जब तव सुमिरन भजन न होई ॥

केतिक बात प्रभु जातुधान की। रिपुहि जीति आनिबी जानकी ॥

सुनु कपि तोहि समान उपकारी। नहिं कौ सुर नर मुनि तनुधारी ॥

प्रति उपकार करौं का तोरा। सनमुख होइ न सकत मन मोरा ॥

सुनु सुत उरिन मैं नाहीं। देखेउँ करि बिचार मन माहीम् ॥

पुनि पुनि कपिहि चितव सुरत्राता। लोचन नीर पुलक अति गाता ॥

दो. सुनि प्रभु बचन बिलोकि मुख गात हरषि हनुमन्त।

चरन परेउ प्रेमाकुल त्राहि त्राहि भगवन्त ॥ 32 ॥

बार बार प्रभु चहि उठावा। प्रेम मगन तेहि उठब न भावा ॥

प्रभु कर पङ्कज कपि कें सीसा। सुमिरि सो दसा मगन गौरीसा ॥

सावधान मन करि पुनि सङ्कर। लागे कहन कथा अति सुन्दर ॥

कपि उठाइ प्रभु हृदयँ लगावा। कर गहि परम निकट बैठावा ॥

कहु कपि रावन पालित लङ्का। केहि बिधि दहेउ दुर्ग अति बङ्का ॥

प्रभु प्रसन्न जाना हनुमाना। बोला बचन बिगत अभिमाना ॥

साखामृग के बड़इ मनुसाई। साखा तें साखा पर जाई ॥

नाघि सिन्धु हाटकपुर जारा। निसिचर गन बिधि बिपिन उजारा।

सो सब तव प्रताप रघुराई। नाथ न कछू मोरि प्रभुताई ॥

दो. ता कहुँ प्रभु कछु अगम नहिं जा पर तुम्ह अनुकुल।

तब प्रभावँ बड़वानलहिं जारि सकि खलु तूल ॥ 33 ॥

नाथ भगति अति सुखदायनी। देहु कृपा करि अनपायनी ॥

सुनि प्रभु परम सरल कपि बानी। एवमस्तु तब कहेउ भवानी ॥

उमा राम सुभाउ जेहिं जाना। ताहि भजनु तजि भाव न आना ॥

यह संवाद जासु उर आवा। रघुपति चरन भगति सोइ पावा ॥

सुनि प्रभु बचन कहहिं कपिबृन्दा। जय जय जय कृपाल सुखकन्दा ॥

तब रघुपति कपिपतिहि बोलावा। कहा चलैं कर करहु बनावा ॥

अब बिलम्बु केहि कारन कीजे। तुरत कपिन्ह कहुँ आयसु दीजे ॥

कौतुक देखि सुमन बहु बरषी। नभ तें भवन चले सुर हरषी ॥

दो. कपिपति बेगि बोलाए आए जूथप जूथ।

नाना बरन अतुल बल बानर भालु बरूथ ॥ 34 ॥

प्रभु पद पङ्कज नावहिं सीसा। गरजहिं भालु महाबल कीसा ॥

देखी राम सकल कपि सेना। चिति कृपा करि राजिव नैना ॥

राम कृपा बल पाइ कपिन्दा। भे पच्छजुत मनहुँ गिरिन्दा ॥

हरषि राम तब कीन्ह पयाना। सगुन भे सुन्दर सुभ नाना ॥

जासु सकल मङ्गलमय कीती। तासु पयान सगुन यह नीती ॥

प्रभु पयान जाना बैदेहीं। फरकि बाम अँग जनु कहि देहीम् ॥

जोइ जोइ सगुन जानकिहि होई। असगुन भयु रावनहि सोई ॥

चला कटकु को बरनैं पारा। गर्जहि बानर भालु अपारा ॥

नख आयुध गिरि पादपधारी। चले गगन महि इच्छाचारी ॥

केहरिनाद भालु कपि करहीं। डगमगाहिं दिग्गज चिक्करहीम् ॥

छं. चिक्करहिं दिग्गज डोल महि गिरि लोल सागर खरभरे।

मन हरष सभ गन्धर्ब सुर मुनि नाग किन्नर दुख टरे ॥

कटकटहिं मर्कट बिकट भट बहु कोटि कोटिन्ह धावहीं।

जय राम प्रबल प्रताप कोसलनाथ गुन गन गावहीम् ॥ 1 ॥

सहि सक न भार उदार अहिपति बार बारहिं मोही।

गह दसन पुनि पुनि कमठ पृष्ट कठोर सो किमि सोही ॥

रघुबीर रुचिर प्रयान प्रस्थिति जानि परम सुहावनी।

जनु कमठ खर्पर सर्पराज सो लिखत अबिचल पावनी ॥ 2 ॥

दो. एहि बिधि जाइ कृपानिधि उतरे सागर तीर।

जहँ तहँ लागे खान फल भालु बिपुल कपि बीर ॥ 35 ॥

उहाँ निसाचर रहहिं ससङ्का। जब ते जारि गयु कपि लङ्का ॥

निज निज गृहँ सब करहिं बिचारा। नहिं निसिचर कुल केर उबारा ॥

जासु दूत बल बरनि न जाई। तेहि आएँ पुर कवन भलाई ॥

दूतन्हि सन सुनि पुरजन बानी। मन्दोदरी अधिक अकुलानी ॥

रहसि जोरि कर पति पग लागी। बोली बचन नीति रस पागी ॥

कन्त करष हरि सन परिहरहू। मोर कहा अति हित हियँ धरहु ॥

समुझत जासु दूत कि करनी। स्त्रवहीं गर्भ रजनीचर धरनी ॥

तासु नारि निज सचिव बोलाई। पठवहु कन्त जो चहहु भलाई ॥

तब कुल कमल बिपिन दुखदाई। सीता सीत निसा सम आई ॥

सुनहु नाथ सीता बिनु दीन्हें। हित न तुम्हार सम्भु अज कीन्हेम् ॥

दो. -राम बान अहि गन सरिस निकर निसाचर भेक।

जब लगि ग्रसत न तब लगि जतनु करहु तजि टेक ॥ 36 ॥

श्रवन सुनी सठ ता करि बानी। बिहसा जगत बिदित अभिमानी ॥

सभय सुभाउ नारि कर साचा। मङ्गल महुँ भय मन अति काचा ॥

जौं आवि मर्कट कटकाई। जिअहिं बिचारे निसिचर खाई ॥

कम्पहिं लोकप जाकी त्रासा। तासु नारि सभीत बड़इ हासा ॥

अस कहि बिहसि ताहि उर लाई। चलेउ सभाँ ममता अधिकाई ॥

मन्दोदरी हृदयँ कर चिन्ता। भयु कन्त पर बिधि बिपरीता ॥

बैठेउ सभाँ खबरि असि पाई। सिन्धु पार सेना सब आई ॥

बूझेसि सचिव उचित मत कहहू। ते सब हँसे मष्ट करि रहहू ॥

जितेहु सुरासुर तब श्रम नाहीं। नर बानर केहि लेखे माही ॥

दो. सचिव बैद गुर तीनि जौं प्रिय बोलहिं भय आस।

राज धर्म तन तीनि कर होइ बेगिहीं नास ॥ 37 ॥

सोइ रावन कहुँ बनि सहाई। अस्तुति करहिं सुनाइ सुनाई ॥

अवसर जानि बिभीषनु आवा। भ्राता चरन सीसु तेहिं नावा ॥

पुनि सिरु नाइ बैठ निज आसन। बोला बचन पाइ अनुसासन ॥

जौ कृपाल पूँछिहु मोहि बाता। मति अनुरुप कहुँ हित ताता ॥

जो आपन चाहै कल्याना। सुजसु सुमति सुभ गति सुख नाना ॥

सो परनारि लिलार गोसाईं। तजु चुथि के चन्द कि नाई ॥

चौदह भुवन एक पति होई। भूतद्रोह तिष्टि नहिं सोई ॥

गुन सागर नागर नर जोऊ। अलप लोभ भल कहि न कोऊ ॥

दो. काम क्रोध मद लोभ सब नाथ नरक के पन्थ।

सब परिहरि रघुबीरहि भजहु भजहिं जेहि सन्त ॥ 38 ॥

तात राम नहिं नर भूपाला। भुवनेस्वर कालहु कर काला ॥

ब्रह्म अनामय अज भगवन्ता। ब्यापक अजित अनादि अनन्ता ॥

गो द्विज धेनु देव हितकारी। कृपासिन्धु मानुष तनुधारी ॥

जन रञ्जन भञ्जन खल ब्राता। बेद धर्म रच्छक सुनु भ्राता ॥

ताहि बयरु तजि नाइअ माथा। प्रनतारति भञ्जन रघुनाथा ॥

देहु नाथ प्रभु कहुँ बैदेही। भजहु राम बिनु हेतु सनेही ॥

सरन गेँ प्रभु ताहु न त्यागा। बिस्व द्रोह कृत अघ जेहि लागा ॥

जासु नाम त्रय ताप नसावन। सोइ प्रभु प्रगट समुझु जियँ रावन ॥

दो. बार बार पद लागुँ बिनय करुँ दससीस।

परिहरि मान मोह मद भजहु कोसलाधीस ॥ 39(क) ॥

मुनि पुलस्ति निज सिष्य सन कहि पठी यह बात।

तुरत सो मैं प्रभु सन कही पाइ सुअवसरु तात ॥ 39(ख) ॥

माल्यवन्त अति सचिव सयाना। तासु बचन सुनि अति सुख माना ॥

तात अनुज तव नीति बिभूषन। सो उर धरहु जो कहत बिभीषन ॥

रिपु उतकरष कहत सठ दोऊ। दूरि न करहु इहाँ हि कोऊ ॥

माल्यवन्त गृह गयु बहोरी। कहि बिभीषनु पुनि कर जोरी ॥

सुमति कुमति सब कें उर रहहीं। नाथ पुरान निगम अस कहहीम् ॥

जहाँ सुमति तहँ सम्पति नाना। जहाँ कुमति तहँ बिपति निदाना ॥

तव उर कुमति बसी बिपरीता। हित अनहित मानहु रिपु प्रीता ॥

कालराति निसिचर कुल केरी। तेहि सीता पर प्रीति घनेरी ॥

दो. तात चरन गहि मागुँ राखहु मोर दुलार।

सीत देहु राम कहुँ अहित न होइ तुम्हार ॥ 40 ॥

बुध पुरान श्रुति सम्मत बानी। कही बिभीषन नीति बखानी ॥

सुनत दसानन उठा रिसाई। खल तोहि निकट मुत्यु अब आई ॥

जिअसि सदा सठ मोर जिआवा। रिपु कर पच्छ मूढ़ तोहि भावा ॥

कहसि न खल अस को जग माहीं। भुज बल जाहि जिता मैं नाही ॥

मम पुर बसि तपसिन्ह पर प्रीती। सठ मिलु जाइ तिन्हहि कहु नीती ॥

अस कहि कीन्हेसि चरन प्रहारा। अनुज गहे पद बारहिं बारा ॥

उमा सन्त कि इहि बड़आई। मन्द करत जो करि भलाई ॥

तुम्ह पितु सरिस भलेहिं मोहि मारा। रामु भजें हित नाथ तुम्हारा ॥

सचिव सङ्ग लै नभ पथ गयू। सबहि सुनाइ कहत अस भयू ॥

दो0=रामु सत्यसङ्कल्प प्रभु सभा कालबस तोरि।

मै रघुबीर सरन अब जाउँ देहु जनि खोरि ॥ 41 ॥

अस कहि चला बिभीषनु जबहीं। आयूहीन भे सब तबहीम् ॥

साधु अवग्या तुरत भवानी। कर कल्यान अखिल कै हानी ॥

रावन जबहिं बिभीषन त्यागा। भयु बिभव बिनु तबहिं अभागा ॥

चलेउ हरषि रघुनायक पाहीं। करत मनोरथ बहु मन माहीम् ॥

देखिहुँ जाइ चरन जलजाता। अरुन मृदुल सेवक सुखदाता ॥

जे पद परसि तरी रिषिनारी। दण्डक कानन पावनकारी ॥

जे पद जनकसुताँ उर लाए। कपट कुरङ्ग सङ्ग धर धाए ॥

हर उर सर सरोज पद जेई। अहोभाग्य मै देखिहुँ तेई ॥

दो0= जिन्ह पायन्ह के पादुकन्हि भरतु रहे मन लाइ।

ते पद आजु बिलोकिहुँ इन्ह नयनन्हि अब जाइ ॥ 42 ॥

एहि बिधि करत सप्रेम बिचारा। आयु सपदि सिन्धु एहिं पारा ॥

कपिन्ह बिभीषनु आवत देखा। जाना कौ रिपु दूत बिसेषा ॥

ताहि राखि कपीस पहिं आए। समाचार सब ताहि सुनाए ॥

कह सुग्रीव सुनहु रघुराई। आवा मिलन दसानन भाई ॥

कह प्रभु सखा बूझिऐ काहा। कहि कपीस सुनहु नरनाहा ॥

जानि न जाइ निसाचर माया। कामरूप केहि कारन आया ॥

भेद हमार लेन सठ आवा। राखिअ बाँधि मोहि अस भावा ॥

सखा नीति तुम्ह नीकि बिचारी। मम पन सरनागत भयहारी ॥

सुनि प्रभु बचन हरष हनुमाना। सरनागत बच्छल भगवाना ॥

दो0=सरनागत कहुँ जे तजहिं निज अनहित अनुमानि।

ते नर पावँर पापमय तिन्हहि बिलोकत हानि ॥ 43 ॥

कोटि बिप्र बध लागहिं जाहू। आएँ सरन तजुँ नहिं ताहू ॥

सनमुख होइ जीव मोहि जबहीं। जन्म कोटि अघ नासहिं तबहीम् ॥

पापवन्त कर सहज सुभ्AU। भजनु मोर तेहि भाव न क्AU ॥

जौं पै दुष्टहृदय सोइ होई। मोरें सनमुख आव कि सोई ॥

निर्मल मन जन सो मोहि पावा। मोहि कपट छल छिद्र न भावा ॥

भेद लेन पठवा दससीसा। तबहुँ न कछु भय हानि कपीसा ॥

जग महुँ सखा निसाचर जेते। लछिमनु हनि निमिष महुँ तेते ॥

जौं सभीत आवा सरनाई। रखिहुँ ताहि प्रान की नाई ॥

दो0=उभय भाँति तेहि आनहु हँसि कह कृपानिकेत।

जय कृपाल कहि चले अङ्गद हनू समेत ॥ 44 ॥

सादर तेहि आगें करि बानर। चले जहाँ रघुपति करुनाकर ॥

दूरिहि ते देखे द्वौ भ्राता। नयनानन्द दान के दाता ॥

बहुरि राम छबिधाम बिलोकी। रहेउ ठटुकि एकटक पल रोकी ॥

भुज प्रलम्ब कञ्जारुन लोचन। स्यामल गात प्रनत भय मोचन ॥

सिङ्घ कन्ध आयत उर सोहा। आनन अमित मदन मन मोहा ॥

नयन नीर पुलकित अति गाता। मन धरि धीर कही मृदु बाता ॥

नाथ दसानन कर मैं भ्राता। निसिचर बंस जनम सुरत्राता ॥

सहज पापप्रिय तामस देहा। जथा उलूकहि तम पर नेहा ॥

दो. श्रवन सुजसु सुनि आयुँ प्रभु भञ्जन भव भीर।

त्राहि त्राहि आरति हरन सरन सुखद रघुबीर ॥ 45 ॥

अस कहि करत दण्डवत देखा। तुरत उठे प्रभु हरष बिसेषा ॥

दीन बचन सुनि प्रभु मन भावा। भुज बिसाल गहि हृदयँ लगावा ॥

अनुज सहित मिलि ढिग बैठारी। बोले बचन भगत भयहारी ॥

कहु लङ्केस सहित परिवारा। कुसल कुठाहर बास तुम्हारा ॥

खल मण्डलीं बसहु दिनु राती। सखा धरम निबहि केहि भाँती ॥

मैं जानुँ तुम्हारि सब रीती। अति नय निपुन न भाव अनीती ॥

बरु भल बास नरक कर ताता। दुष्ट सङ्ग जनि देइ बिधाता ॥

अब पद देखि कुसल रघुराया। जौं तुम्ह कीन्ह जानि जन दाया ॥

दो. तब लगि कुसल न जीव कहुँ सपनेहुँ मन बिश्राम।

जब लगि भजत न राम कहुँ सोक धाम तजि काम ॥ 46 ॥

तब लगि हृदयँ बसत खल नाना। लोभ मोह मच्छर मद माना ॥

जब लगि उर न बसत रघुनाथा। धरें चाप सायक कटि भाथा ॥

ममता तरुन तमी अँधिआरी। राग द्वेष उलूक सुखकारी ॥

तब लगि बसति जीव मन माहीं। जब लगि प्रभु प्रताप रबि नाहीम् ॥

अब मैं कुसल मिटे भय भारे। देखि राम पद कमल तुम्हारे ॥

तुम्ह कृपाल जा पर अनुकूला। ताहि न ब्याप त्रिबिध भव सूला ॥

मैं निसिचर अति अधम सुभ्AU। सुभ आचरनु कीन्ह नहिं क्AU ॥

जासु रूप मुनि ध्यान न आवा। तेहिं प्रभु हरषि हृदयँ मोहि लावा ॥

दो. -अहोभाग्य मम अमित अति राम कृपा सुख पुञ्ज।

देखेउँ नयन बिरञ्चि सिब सेब्य जुगल पद कञ्ज ॥ 47 ॥

सुनहु सखा निज कहुँ सुभ्AU। जान भुसुण्डि सम्भु गिरिज्AU ॥

जौं नर होइ चराचर द्रोही। आवे सभय सरन तकि मोही ॥

तजि मद मोह कपट छल नाना। करुँ सद्य तेहि साधु समाना ॥

जननी जनक बन्धु सुत दारा। तनु धनु भवन सुह्रद परिवारा ॥

सब कै ममता ताग बटोरी। मम पद मनहि बाँध बरि डोरी ॥

समदरसी इच्छा कछु नाहीं। हरष सोक भय नहिं मन माहीम् ॥

अस सज्जन मम उर बस कैसें। लोभी हृदयँ बसि धनु जैसेम् ॥

तुम्ह सारिखे सन्त प्रिय मोरें। धरुँ देह नहिं आन निहोरेम् ॥

दो. सगुन उपासक परहित निरत नीति दृढ़ नेम।

ते नर प्रान समान मम जिन्ह कें द्विज पद प्रेम ॥ 48 ॥

सुनु लङ्केस सकल गुन तोरें। तातें तुम्ह अतिसय प्रिय मोरेम् ॥

राम बचन सुनि बानर जूथा। सकल कहहिं जय कृपा बरूथा ॥

सुनत बिभीषनु प्रभु कै बानी। नहिं अघात श्रवनामृत जानी ॥

पद अम्बुज गहि बारहिं बारा। हृदयँ समात न प्रेमु अपारा ॥

सुनहु देव सचराचर स्वामी। प्रनतपाल उर अन्तरजामी ॥

उर कछु प्रथम बासना रही। प्रभु पद प्रीति सरित सो बही ॥

अब कृपाल निज भगति पावनी। देहु सदा सिव मन भावनी ॥

एवमस्तु कहि प्रभु रनधीरा। मागा तुरत सिन्धु कर नीरा ॥

जदपि सखा तव इच्छा नाहीं। मोर दरसु अमोघ जग माहीम् ॥

अस कहि राम तिलक तेहि सारा। सुमन बृष्टि नभ भी अपारा ॥

दो. रावन क्रोध अनल निज स्वास समीर प्रचण्ड।

जरत बिभीषनु राखेउ दीन्हेहु राजु अखण्ड ॥ 49(क) ॥

जो सम्पति सिव रावनहि दीन्हि दिएँ दस माथ।

सोइ सम्पदा बिभीषनहि सकुचि दीन्ह रघुनाथ ॥ 49(ख) ॥

अस प्रभु छाड़इ भजहिं जे आना। ते नर पसु बिनु पूँछ बिषाना ॥

निज जन जानि ताहि अपनावा। प्रभु सुभाव कपि कुल मन भावा ॥

पुनि सर्बग्य सर्ब उर बासी। सर्बरूप सब रहित उदासी ॥

बोले बचन नीति प्रतिपालक। कारन मनुज दनुज कुल घालक ॥

सुनु कपीस लङ्कापति बीरा। केहि बिधि तरिअ जलधि गम्भीरा ॥

सङ्कुल मकर उरग झष जाती। अति अगाध दुस्तर सब भाँती ॥

कह लङ्केस सुनहु रघुनायक। कोटि सिन्धु सोषक तव सायक ॥

जद्यपि तदपि नीति असि गाई। बिनय करिअ सागर सन जाई ॥

दो. प्रभु तुम्हार कुलगुर जलधि कहिहि उपाय बिचारि।

बिनु प्रयास सागर तरिहि सकल भालु कपि धारि ॥ 50 ॥

सखा कही तुम्ह नीकि उपाई। करिअ दैव जौं होइ सहाई ॥

मन्त्र न यह लछिमन मन भावा। राम बचन सुनि अति दुख पावा ॥

नाथ दैव कर कवन भरोसा। सोषिअ सिन्धु करिअ मन रोसा ॥

कादर मन कहुँ एक अधारा। दैव दैव आलसी पुकारा ॥

सुनत बिहसि बोले रघुबीरा। ऐसेहिं करब धरहु मन धीरा ॥

अस कहि प्रभु अनुजहि समुझाई। सिन्धु समीप गे रघुराई ॥

प्रथम प्रनाम कीन्ह सिरु नाई। बैठे पुनि तट दर्भ डसाई ॥

जबहिं बिभीषन प्रभु पहिं आए। पाछें रावन दूत पठाए ॥

दो. सकल चरित तिन्ह देखे धरें कपट कपि देह।

प्रभु गुन हृदयँ सराहहिं सरनागत पर नेह ॥ 51 ॥

प्रगट बखानहिं राम सुभ्AU। अति सप्रेम गा बिसरि दुर्AU ॥

रिपु के दूत कपिन्ह तब जाने। सकल बाँधि कपीस पहिं आने ॥

कह सुग्रीव सुनहु सब बानर। अङ्ग भङ्ग करि पठवहु निसिचर ॥

सुनि सुग्रीव बचन कपि धाए। बाँधि कटक चहु पास फिराए ॥

बहु प्रकार मारन कपि लागे। दीन पुकारत तदपि न त्यागे ॥

जो हमार हर नासा काना। तेहि कोसलाधीस कै आना ॥

सुनि लछिमन सब निकट बोलाए। दया लागि हँसि तुरत छोडाए ॥

रावन कर दीजहु यह पाती। लछिमन बचन बाचु कुलघाती ॥

दो. कहेहु मुखागर मूढ़ सन मम सन्देसु उदार।

सीता देइ मिलेहु न त आवा काल तुम्हार ॥ 52 ॥

तुरत नाइ लछिमन पद माथा। चले दूत बरनत गुन गाथा ॥

कहत राम जसु लङ्काँ आए। रावन चरन सीस तिन्ह नाए ॥

बिहसि दसानन पूँछी बाता। कहसि न सुक आपनि कुसलाता ॥

पुनि कहु खबरि बिभीषन केरी। जाहि मृत्यु आई अति नेरी ॥

करत राज लङ्का सठ त्यागी। होइहि जब कर कीट अभागी ॥

पुनि कहु भालु कीस कटकाई। कठिन काल प्रेरित चलि आई ॥

जिन्ह के जीवन कर रखवारा। भयु मृदुल चित सिन्धु बिचारा ॥

कहु तपसिन्ह कै बात बहोरी। जिन्ह के हृदयँ त्रास अति मोरी ॥

दो. -की भि भेण्ट कि फिरि गे श्रवन सुजसु सुनि मोर।

कहसि न रिपु दल तेज बल बहुत चकित चित तोर ॥ 53 ॥

नाथ कृपा करि पूँछेहु जैसें। मानहु कहा क्रोध तजि तैसेम् ॥

मिला जाइ जब अनुज तुम्हारा। जातहिं राम तिलक तेहि सारा ॥

रावन दूत हमहि सुनि काना। कपिन्ह बाँधि दीन्हे दुख नाना ॥

श्रवन नासिका काटै लागे। राम सपथ दीन्हे हम त्यागे ॥

पूँछिहु नाथ राम कटकाई। बदन कोटि सत बरनि न जाई ॥

नाना बरन भालु कपि धारी। बिकटानन बिसाल भयकारी ॥

जेहिं पुर दहेउ हतेउ सुत तोरा। सकल कपिन्ह महँ तेहि बलु थोरा ॥

अमित नाम भट कठिन कराला। अमित नाग बल बिपुल बिसाला ॥

दो. द्विबिद मयन्द नील नल अङ्गद गद बिकटासि।

दधिमुख केहरि निसठ सठ जामवन्त बलरासि ॥ 54 ॥

ए कपि सब सुग्रीव समाना। इन्ह सम कोटिन्ह गनि को नाना ॥

राम कृपाँ अतुलित बल तिन्हहीं। तृन समान त्रेलोकहि गनहीम् ॥

अस मैं सुना श्रवन दसकन्धर। पदुम अठारह जूथप बन्दर ॥

नाथ कटक महँ सो कपि नाहीं। जो न तुम्हहि जीतै रन माहीम् ॥

परम क्रोध मीजहिं सब हाथा। आयसु पै न देहिं रघुनाथा ॥

सोषहिं सिन्धु सहित झष ब्याला। पूरहीं न त भरि कुधर बिसाला ॥

मर्दि गर्द मिलवहिं दससीसा। ऐसेइ बचन कहहिं सब कीसा ॥

गर्जहिं तर्जहिं सहज असङ्का। मानहु ग्रसन चहत हहिं लङ्का ॥

दो. -सहज सूर कपि भालु सब पुनि सिर पर प्रभु राम।

रावन काल कोटि कहु जीति सकहिं सङ्ग्राम ॥ 55 ॥

राम तेज बल बुधि बिपुलाई। तब भ्रातहि पूँछेउ नय नागर ॥

तासु बचन सुनि सागर पाहीं। मागत पन्थ कृपा मन माहीम् ॥

सुनत बचन बिहसा दससीसा। जौं असि मति सहाय कृत कीसा ॥

सहज भीरु कर बचन दृढ़आई। सागर सन ठानी मचलाई ॥

मूढ़ मृषा का करसि बड़आई। रिपु बल बुद्धि थाह मैं पाई ॥

सचिव सभीत बिभीषन जाकें। बिजय बिभूति कहाँ जग ताकेम् ॥

सुनि खल बचन दूत रिस बाढ़ई। समय बिचारि पत्रिका काढ़ई ॥

रामानुज दीन्ही यह पाती। नाथ बचाइ जुड़आवहु छाती ॥

बिहसि बाम कर लीन्ही रावन। सचिव बोलि सठ लाग बचावन ॥

दो. -बातन्ह मनहि रिझाइ सठ जनि घालसि कुल खीस।

राम बिरोध न उबरसि सरन बिष्नु अज ईस ॥ 56(क) ॥

की तजि मान अनुज इव प्रभु पद पङ्कज भृङ्ग।

होहि कि राम सरानल खल कुल सहित पतङ्ग ॥ 56(ख) ॥

सुनत सभय मन मुख मुसुकाई। कहत दसानन सबहि सुनाई ॥

भूमि परा कर गहत अकासा। लघु तापस कर बाग बिलासा ॥

कह सुक नाथ सत्य सब बानी। समुझहु छाड़इ प्रकृति अभिमानी ॥

सुनहु बचन मम परिहरि क्रोधा। नाथ राम सन तजहु बिरोधा ॥

अति कोमल रघुबीर सुभ्AU। जद्यपि अखिल लोक कर र्AU ॥

मिलत कृपा तुम्ह पर प्रभु करिही। उर अपराध न एकु धरिही ॥

जनकसुता रघुनाथहि दीजे। एतना कहा मोर प्रभु कीजे।

जब तेहिं कहा देन बैदेही। चरन प्रहार कीन्ह सठ तेही ॥

नाइ चरन सिरु चला सो तहाँ। कृपासिन्धु रघुनायक जहाँ ॥

करि प्रनामु निज कथा सुनाई। राम कृपाँ आपनि गति पाई ॥

रिषि अगस्ति कीं साप भवानी। राछस भयु रहा मुनि ग्यानी ॥

बन्दि राम पद बारहिं बारा। मुनि निज आश्रम कहुँ पगु धारा ॥

दो. बिनय न मानत जलधि जड़ गे तीन दिन बीति।

बोले राम सकोप तब भय बिनु होइ न प्रीति ॥ 57 ॥

लछिमन बान सरासन आनू। सोषौं बारिधि बिसिख कृसानू ॥

सठ सन बिनय कुटिल सन प्रीती। सहज कृपन सन सुन्दर नीती ॥

ममता रत सन ग्यान कहानी। अति लोभी सन बिरति बखानी ॥

क्रोधिहि सम कामिहि हरि कथा। ऊसर बीज बेँ फल जथा ॥

अस कहि रघुपति चाप चढ़आवा। यह मत लछिमन के मन भावा ॥

सङ्घानेउ प्रभु बिसिख कराला। उठी उदधि उर अन्तर ज्वाला ॥

मकर उरग झष गन अकुलाने। जरत जन्तु जलनिधि जब जाने ॥

कनक थार भरि मनि गन नाना। बिप्र रूप आयु तजि माना ॥

दो. काटेहिं पि कदरी फरि कोटि जतन कौ सीञ्च।

बिनय न मान खगेस सुनु डाटेहिं पि नव नीच ॥ 58 ॥

सभय सिन्धु गहि पद प्रभु केरे। छमहु नाथ सब अवगुन मेरे ॥

गगन समीर अनल जल धरनी। इन्ह कि नाथ सहज जड़ करनी ॥

तव प्रेरित मायाँ उपजाए। सृष्टि हेतु सब ग्रन्थनि गाए ॥

प्रभु आयसु जेहि कहँ जस अही। सो तेहि भाँति रहे सुख लही ॥

प्रभु भल कीन्ही मोहि सिख दीन्ही। मरजादा पुनि तुम्हरी कीन्ही ॥

ढोल गवाँर सूद्र पसु नारी। सकल ताड़ना के अधिकारी ॥

प्रभु प्रताप मैं जाब सुखाई। उतरिहि कटकु न मोरि बड़आई ॥

प्रभु अग्या अपेल श्रुति गाई। करौं सो बेगि जौ तुम्हहि सोहाई ॥

दो. सुनत बिनीत बचन अति कह कृपाल मुसुकाइ।

जेहि बिधि उतरै कपि कटकु तात सो कहहु उपाइ ॥ 59 ॥

नाथ नील नल कपि द्वौ भाई। लरिकाई रिषि आसिष पाई ॥

तिन्ह के परस किएँ गिरि भारे। तरिहहिं जलधि प्रताप तुम्हारे ॥

मैं पुनि उर धरि प्रभुताई। करिहुँ बल अनुमान सहाई ॥

एहि बिधि नाथ पयोधि बँधाइअ। जेहिं यह सुजसु लोक तिहुँ गाइअ ॥

एहि सर मम उत्तर तट बासी। हतहु नाथ खल नर अघ रासी ॥

सुनि कृपाल सागर मन पीरा। तुरतहिं हरी राम रनधीरा ॥

देखि राम बल पौरुष भारी। हरषि पयोनिधि भयु सुखारी ॥

सकल चरित कहि प्रभुहि सुनावा। चरन बन्दि पाथोधि सिधावा ॥

छं. निज भवन गवनेउ सिन्धु श्रीरघुपतिहि यह मत भायू।

यह चरित कलि मलहर जथामति दास तुलसी गायू ॥

सुख भवन संसय समन दवन बिषाद रघुपति गुन गना ॥

तजि सकल आस भरोस गावहि सुनहि सन्तत सठ मना ॥

दो. सकल सुमङ्गल दायक रघुनायक गुन गान।

सादर सुनहिं ते तरहिं भव सिन्धु बिना जलजान ॥ 60 ॥

मासपारायण, चौबीसवाँ विश्राम

इति श्रीमद्रामचरितमानसे सकलकलिकलुषविध्वंसने

पञ्चमः सोपानः समाप्तः ।

(सुन्दरकाण्ड समाप्त)