ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଦର୍ଶନାର୍ଥଂ ତୁ ଵୈଦେହ୍ଯାସ୍ସର୍ଵତଃ କପିଯୂଧପାଃ ।
ଵ୍ଯାଦିଷ୍ଟାଃ କପିରାଜେନ ଯଥୋକ୍ତଂ ଜଗ୍ମୁରଞ୍ଜସା ॥ 1 ॥
ସରାଂସି ସରିତ କାକ୍ଷାନାକାଶଂ ନଗରାଣି ଚ ।
ନଦୀଦୁର୍ଗାଂସ୍ତଥା ଶୈଲାନ୍ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତି ସମନ୍ତତଃ ॥ 2 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଖ୍ଯାତାସ୍ସର୍ଵେ ଵାନରଯୂଥପାଃ ।
ପ୍ରଦେଶାନ୍ପ୍ରଵିଚିନ୍ଵନ୍ତି ସଶୈଲଵନକାନନାନ୍ ॥ 3 ॥
ଵିଚିତ୍ଯ ଦିଵସଂ ସର୍ଵେ ସୀତାଧିଗମନେ ଧୃତାଃ ।
ସମାଯାନ୍ତି ସ୍ମ ମେଦିନ୍ଯାଂ ନିଶାକାଲେଷୁ ଵାନରାଃ ॥ 4 ॥
ସର୍ଵର୍ତୁକମାନ୍ ଦେଶେଷୁ ଵାନାରାସ୍ସଫଲଦ୍ରୁମାନ୍ ।
ଆସାଦ୍ଯ ରଜନୀଂ ଶଯ୍ଯାଂ ଚକ୍ରୁସ୍ସର୍ଵେଷ୍ଵହସ୍ସୁ ତେ ॥ 5 ॥
ତଦହଃ ପ୍ରଥମଂ କୃତ୍ଵା ମାସେ ପ୍ରଶ୍ରଵଣଂ ଗତାଃ ।
କପିରାଜେନ ସଙ୍ଗମ୍ଯ ନିରାଶାଃ କପିଯୂଧପାଃ ॥ 6 ॥
ଵିଚିତ୍ଯ ତୁ ଦିଶଂ ପୂର୍ଵାଂ ଯଥୋକ୍ତାଂ ସଚିଵୈସ୍ସହ ।
ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିନତସ୍ସୀତାମାଜଗାମ ମହାବଲଃ ॥ 7 ॥
ଉତ୍ତରାଂ ଚ ଦିଶଂ ସର୍ଵାଂ ଵିଚିତ୍ଯ ସ ମହାକପିଃ ।
ଆଗତସ୍ସହ ସୈନ୍ଯେନ ଵୀରଶ୍ଶତଵଲିସ୍ତଦା ॥ 8 ॥
ସୁଷେଣଃ ପଶ୍ଚିମା ମାଶାଂ ଵିଚିତ୍ଯ ସହ ଵାନରୈଃ ।
ସମେତ୍ଯ ମାସେ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ସୁଗ୍ରୀଵମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 9 ॥
ତଂ ପ୍ରସ୍ରଵଣପୃଷ୍ଠସ୍ଥଂ ସମାସାଦ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ ।
ଆସୀନଂ ସହ ରାମେଣ ସୁଗ୍ରୀଵମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 10 ॥
ଵିଚିତାଃ ପର୍ଵତାସ୍ସର୍ଵେ ଵନାନି ଗହନାନି ଚ ।
ନିମ୍ନଗାସ୍ସାଗରାନ୍ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଜନପଦାଶ୍ଚ ଯେ ॥ 11 ॥
ଗୁହାଶ୍ଚ ଵିଚିତାସ୍ସର୍ଵାସ୍ତ୍ଵଯା ଯାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ।
ଵିଚିତାଶ୍ଚ ମହାଗୁଲ୍ମା ଲତାଵିତତସନ୍ତତାଃ ॥ 12 ॥
ଗହନେଷୁ ଚ ଦେଶେଷୁ ଦୁର୍ଗେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ ।
ସତ୍ତ୍ଵାନ୍ଯତିପ୍ରମାଣାନି ଵିଚିତାନି ହତାନି ଚ ॥ 13 ॥
ଯେ ଚୈଵ ଗହନା ଦେଶା ଵିଚିତାସ୍ତେ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ଉଦାରସତ୍ତ୍ଵାଭିଜନୋ ମହାତ୍ମା ସ ମୈଥିଲୀଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଃ ।
ଦିଶଂ ତୁ ଯାମେଵ ଗତା ତୁ ସୀତା ତାମାସ୍ଥିତୋଵାଯୁସୁତୋ ହନୂମାନ୍ ॥ 14 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
darśanārthaṃ tu vaidehyāssarvataḥ kapiyūdhapāḥ |
vyādiṣṭāḥ kapirājena yathoktaṃ jagmurañjasā || 1 ||
sarāṃsi sarita kākṣānākāśaṃ nagarāṇi ca |
nadīdurgāṃstathā śailānvicinvanti samantataḥ || 2 ||
sugrīveṇa samākhyātāssarve vānarayūthapāḥ |
pradeśānpravicinvanti saśailavanakānanān || 3 ||
vicitya divasaṃ sarve sītādhigamane dhṛtāḥ |
samāyānti sma medinyāṃ niśākāleṣu vānarāḥ || 4 ||
sarvartukamān deśeṣu vānārāssaphaladrumān |
āsādya rajanīṃ śayyāṃ cakrussarveṣvahassu te || 5 ||
tadahaḥ prathamaṃ kṛtvā māse praśravaṇaṃ gatāḥ |
kapirājena saṅgamya nirāśāḥ kapiyūdhapāḥ || 6 ||
vicitya tu diśaṃ pūrvāṃ yathoktāṃ sacivaissaha |
adṛṣṭvā vinatassītāmājagāma mahābalaḥ || 7 ||
uttarāṃ ca diśaṃ sarvāṃ vicitya sa mahākapiḥ |
āgatassaha sainyena vīraśśatavalistadā || 8 ||
suṣeṇaḥ paścimā māśāṃ vicitya saha vānaraiḥ |
sametya māse sampūrṇe sugrīvamupacakrame || 9 ||
taṃ prasravaṇapṛṣṭhasthaṃ samāsādyābhivādya ca |
āsīnaṃ saha rāmeṇa sugrīvamidamabravīt || 10 ||
vicitāḥ parvatāssarve vanāni gahanāni ca |
nimnagāssāgarāntāśca sarve janapadāśca ye || 11 ||
guhāśca vicitāssarvāstvayā yāḥ parikīrtitāḥ |
vicitāśca mahāgulmā latāvitatasantatāḥ || 12 ||
gahaneṣu ca deśeṣu durgeṣu viṣameṣu ca |
sattvānyatipramāṇāni vicitāni hatāni ca || 13 ||
ye caiva gahanā deśā vicitāste punaḥ punaḥ |
udārasattvābhijano mahātmā sa maithilīṃ drakṣyati vānarendraḥ |
diśaṃ tu yāmeva gatā tu sītā tāmāsthitovāyusuto hanūmān || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ।
दर्शनार्थं तु वैदेह्यास्सर्वतः कपियूधपाः ।
व्यादिष्टाः कपिराजेन यथोक्तं जग्मुरञ्जसा ॥ 1 ॥
सरांसि सरित काक्षानाकाशं नगराणि च ।
नदीदुर्गांस्तथा शैलान्विचिन्वन्ति समन्ततः ॥ 2 ॥
सुग्रीवेण समाख्यातास्सर्वे वानरयूथपाः ।
प्रदेशान्प्रविचिन्वन्ति सशैलवनकाननान् ॥ 3 ॥
विचित्य दिवसं सर्वे सीताधिगमने धृताः ।
समायान्ति स्म मेदिन्यां निशाकालेषु वानराः ॥ 4 ॥
सर्वर्तुकमान् देशेषु वानारास्सफलद्रुमान् ।
आसाद्य रजनीं शय्यां चक्रुस्सर्वेष्वहस्सु ते ॥ 5 ॥
तदहः प्रथमं कृत्वा मासे प्रश्रवणं गताः ।
कपिराजेन सङ्गम्य निराशाः कपियूधपाः ॥ 6 ॥
विचित्य तु दिशं पूर्वां यथोक्तां सचिवैस्सह ।
अदृष्ट्वा विनतस्सीतामाजगाम महाबलः ॥ 7 ॥
उत्तरां च दिशं सर्वां विचित्य स महाकपिः ।
आगतस्सह सैन्येन वीरश्शतवलिस्तदा ॥ 8 ॥
सुषेणः पश्चिमा माशां विचित्य सह वानरैः ।
समेत्य मासे सम्पूर्णे सुग्रीवमुपचक्रमे ॥ 9 ॥
तं प्रस्रवणपृष्ठस्थं समासाद्याभिवाद्य च ।
आसीनं सह रामेण सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ 10 ॥
विचिताः पर्वतास्सर्वे वनानि गहनानि च ।
निम्नगास्सागरान्ताश्च सर्वे जनपदाश्च ये ॥ 11 ॥
गुहाश्च विचितास्सर्वास्त्वया याः परिकीर्तिताः ।
विचिताश्च महागुल्मा लताविततसन्तताः ॥ 12 ॥
गहनेषु च देशेषु दुर्गेषु विषमेषु च ।
सत्त्वान्यतिप्रमाणानि विचितानि हतानि च ॥ 13 ॥
ये चैव गहना देशा विचितास्ते पुनः पुनः ।
उदारसत्त्वाभिजनो महात्मा स मैथिलीं द्रक्ष्यति वानरेन्द्रः ।
दिशं तु यामेव गता तु सीता तामास्थितोवायुसुतो हनूमान् ॥ 14 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
darśanārthaṃ tu vaidehyāssarvataḥ kapiyūdhapāḥ |
vyādiṣṭāḥ kapirājena yathoktaṃ jagmurañjasā || 1 ||
sarāṃsi sarita kākṣānākāśaṃ nagarāṇi ca |
nadīdurgāṃstathā śailānvicinvanti samantataḥ || 2 ||
sugrīveṇa samākhyātāssarve vānarayūthapāḥ |
pradeśānpravicinvanti saśailavanakānanān || 3 ||
vicitya divasaṃ sarve sītādhigamane dhṛtāḥ |
samāyānti sma medinyāṃ niśākāleṣu vānarāḥ || 4 ||
sarvartukamān deśeṣu vānārāssaphaladrumān |
āsādya rajanīṃ śayyāṃ cakrussarveṣvahassu te || 5 ||
tadahaḥ prathamaṃ kṛtvā māse praśravaṇaṃ gatāḥ |
kapirājena saṅgamya nirāśāḥ kapiyūdhapāḥ || 6 ||
vicitya tu diśaṃ pūrvāṃ yathoktāṃ sacivaissaha |
adṛṣṭvā vinatassītāmājagāma mahābalaḥ || 7 ||
uttarāṃ ca diśaṃ sarvāṃ vicitya sa mahākapiḥ |
āgatassaha sainyena vīraśśatavalistadā || 8 ||
suṣeṇaḥ paścimā māśāṃ vicitya saha vānaraiḥ |
sametya māse sampūrṇe sugrīvamupacakrame || 9 ||
taṃ prasravaṇapṛṣṭhasthaṃ samāsādyābhivādya ca |
āsīnaṃ saha rāmeṇa sugrīvamidamabravīt || 10 ||
vicitāḥ parvatāssarve vanāni gahanāni ca |
nimnagāssāgarāntāśca sarve janapadāśca ye || 11 ||
guhāśca vicitāssarvāstvayā yāḥ parikīrtitāḥ |
vicitāśca mahāgulmā latāvitatasantatāḥ || 12 ||
gahaneṣu ca deśeṣu durgeṣu viṣameṣu ca |
sattvānyatipramāṇāni vicitāni hatāni ca || 13 ||
ye caiva gahanā deśā vicitāste punaḥ punaḥ |
udārasattvābhijano mahātmā sa maithilīṃ drakṣyati vānarendraḥ |
diśaṃ tu yāmeva gatā tu sītā tāmāsthitovāyusuto hanūmān || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.