ଅଥ ନଖସ୍ତୁତିଃ
ପାନ୍ତ୍ଵସ୍ମାନ୍ ପୁରୁହୂତଵୈରିବଲଵନ୍ମାତଙ୍ଗମାଦ୍ଯଦ୍ଘଟା-
-କୁମ୍ଭୋଚ୍ଚାଦ୍ରିଵିପାଟନାଧିକପଟୁ ପ୍ରତ୍ଯେକ ଵଜ୍ରାଯିତାଃ ।
ଶ୍ରୀମତ୍କଣ୍ଠୀରଵାସ୍ଯପ୍ରତତସୁନଖରା ଦାରିତାରାତିଦୂର-
-ପ୍ରଧ୍ଵସ୍ତଧ୍ଵାନ୍ତଶାନ୍ତପ୍ରଵିତତମନସା ଭାଵିତା ଭୂରିଭାଗୈଃ ॥ 1 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ସମନ୍ତତୋଽପି କଲଯନ୍ ନୈଵେଶିତୁସ୍ତେ ସମଂ
ପଶ୍ଯାମ୍ଯୁତ୍ତମଵସ୍ତୁ ଦୂରତରତୋପାସ୍ତଂ ରସୋ ଯୋଽଷ୍ଟମଃ ।
ଯଦ୍ରୋଷୋତ୍କର ଦକ୍ଷ ନେତ୍ର କୁଟିଲ ପ୍ରାନ୍ତୋତ୍ଥିତାଗ୍ନି ସ୍ଫୁରତ୍
ଖଦ୍ଯୋତୋପମ ଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଭସିତା ବ୍ରହ୍ମେଶଶକ୍ରୋତ୍କରାଃ ॥ 2 ॥
ଅଥ ଵାଯୁସ୍ତୁତିଃ
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵିଷ୍ଣ୍ଵଙ୍ଘ୍ରିନିଷ୍ଠାତିଗୁଣଗୁରୁତମଶ୍ରୀମଦାନନ୍ଦତୀର୍ଥ-
-ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଚାର୍ଯପାଦୋଜ୍ଜ୍ଵଲଜଲଜଲସତ୍ପାଂସଵୋଽସ୍ମାନ୍ ପୁନନ୍ତୁ ।
ଵାଚାଂ ଯତ୍ର ପ୍ରଣେତ୍ରୀ ତ୍ରିଭୁଵନମହିତା ଶାରଦା ଶାରଦେନ୍ଦୁ-
-ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଭଦ୍ରସ୍ମିତଶ୍ରୀଧଵଲିତକକୁଭା ପ୍ରେମଭାରଂ ବଭାର ॥ 1 ॥
ଉତ୍କଣ୍ଠାକୁଣ୍ଠକୋଲାହଲଜଵଵିଜିତାଜସ୍ରସେଵାନୁଵୃଦ୍ଧ-
-ପ୍ରାଜ୍ଞାତ୍ମଜ୍ଞାନଧୂତାନ୍ଧତମସସୁମନୋମୌଲିରତ୍ନାଵଲୀନାମ୍ ।
ଭକ୍ତ୍ଯୁଦ୍ରେକାଵଗାଢପ୍ରଘଟନସଧଟାତ୍କାରସଙ୍ଘୃଷ୍ଯମାଣ-
ପ୍ରାନ୍ତପ୍ରାଗ୍ର୍ଯାଙ୍ଘ୍ରିପୀଠୋତ୍ଥିତକନକରଜଃପିଞ୍ଜରାରଞ୍ଜିତାଶାଃ ॥ 2 ॥
ଜନ୍ମାଧିଵ୍ଯାଧ୍ଯୁପାଧିପ୍ରତିହତିଵିରହପ୍ରାପକାଣାଂ ଗୁଣାନାଂ
ଅଗ୍ର୍ଯାଣାମର୍ପକାଣାଂ ଚିରମୁଦିତଚିଦାନନ୍ଦସନ୍ଦୋହଦାନାମ୍ ।
ଏତେଷାମେଷ ଦୋଷପ୍ରମୁଷିତମନସାଂ ଦ୍ଵେଷିଣାଂ ଦୂଷକାଣାଂ
ଦୈତ୍ଯାନାମାର୍ତିମନ୍ଧେ ତମସି ଵିଦଧତାଂ ସଂସ୍ତଵେ ନାସ୍ମି ଶକ୍ତଃ ॥ 3 ॥
ଅସ୍ଯାଵିଷ୍କର୍ତୁକାମଂ କଲିମଲକଲୁଷେଽସ୍ମିନ୍ ଜନେ ଜ୍ଞାନମାର୍ଗଂ
ଵନ୍ଦ୍ଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରରୁଦ୍ରଦ୍ଯୁମଣିଫଣିଵଯୋନାଯକାଦ୍ଯୈରିହାଦ୍ଯ ।
ମଧ୍ଵାଖ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧଂ କିମୁତ କୃତଵତୋ ମାରୁତସ୍ଯାଵତାରଂ
ପାତାରଂ ପାରମେଷ୍ଟ୍ଯଂ ପଦମପଵିପଦଃ ପ୍ରାପ୍ତୁରାପନ୍ନପୁଂସାମ୍ ॥ 4 ॥
ଉଦ୍ଯଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଚଣ୍ଡାଂ ନିଜରୁଚିନିକରଵ୍ଯାପ୍ତଲୋକାଵକାଶୋ
ବିଭ୍ରଦ୍ଭୀମୋ ଭୁଜେ ଯୋଽଭ୍ଯୁଦିତଦିନକରାଭାଙ୍ଗଦାଢ୍ଯ ପ୍ରକାଣ୍ଡେ ।
ଵୀର୍ଯୋଦ୍ଧାର୍ଯାଂ ଗଦାଗ୍ର୍ଯାମଯମିହ ସୁମତିଂ ଵାଯୁଦେଵୋ ଵିଦଧ୍ଯାତ୍
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଜ୍ଞାନନେତା ଯତିଵରମହିତୋ ଭୂମିଭୂଷାମଣିର୍ମେ ॥ 5 ॥
ସଂସାରୋତ୍ତାପନିତ୍ଯୋପଶମଦସଦଯସ୍ନେହହାସାମ୍ବୁପୂର-
-ପ୍ରୋଦ୍ଯଦ୍ଵିଦ୍ଯାନଵଦ୍ଯଦ୍ଯୁତିମଣିକିରଣଶ୍ରେଣିସମ୍ପୂରିତାଶଃ ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କାଧିଵାସୋଚିତତରସରଲଶ୍ରୀମଦାନନ୍ଦତୀର୍ଥ-
-କ୍ଷୀରାମ୍ଭୋଧିର୍ଵିଭିନ୍ଦ୍ଯାଦ୍ଭଵଦନଭିମତଂ ଭୂରି ମେ ଭୂତିହେତୁଃ ॥ 6 ॥
ମୂର୍ଧନ୍ଯେଷୋଽଞ୍ଜଲିର୍ମେ ଦୃଢତରମିହ ତେ ବଧ୍ଯତେ ବନ୍ଧପାଶ-
-ଚ୍ଛେତ୍ରେ ଦାତ୍ରେ ସୁଖାନାଂ ଭଜତି ଭୁଵି ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ଵିଧାତ୍ରେ ଦ୍ଯୁଭର୍ତ୍ରେ ।
ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ସନ୍ତତଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଦିଶ ପଦଯୁଗେ ହନ୍ତ ସନ୍ତାପଭାଜା-
-ମସ୍ମାକଂ ଭକ୍ତିମେକାଂ ଭଗଵତ ଉତ ତେ ମାଧଵସ୍ଯାଥ ଵାଯୋଃ ॥ 7 ॥
ସାଭ୍ରୋଷ୍ଣାଭୀଶୁଶୁଭ୍ରପ୍ରଭମଭଯ ନଭୋ ଭୂରିଭୂଭୃଦ୍ଵିଭୂତି-
-ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁର୍ଭୂରୃଭୂଣାଂ ଭଵନମପି ଵିଭୋଽଭେଦି ବଭ୍ରେ ବଭୂଵେ ।
ଯେନ ଭ୍ରୂଵିଭ୍ରମସ୍ତେ ଭ୍ରମଯତୁ ସୁଭୃଶଂ ବଭ୍ରୁଵଦ୍ଦୁର୍ଭୃତାଶାନ୍
ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ଭେଦାଵଭାସସ୍ତ୍ଵିତି ଭଯମଭିଭୂର୍ଭୋକ୍ଷ୍ଯତୋ ମାଯିଭିକ୍ଷୂନ୍ ॥ 8 ॥
ଯେଽମୁଂ ଭାଵଂ ଭଜନ୍ତେ ସୁରମୁଖସୁଜନାରାଧିତଂ ତେ ତୃତୀଯଂ
ଭାସନ୍ତେ ଭାସୁରୈସ୍ତେ ସହଚରଚଲିତୈଶ୍ଚାମରୈଶ୍ଚାରୁଵେଷାଃ ।
ଵୈକୁଣ୍ଠେ କଣ୍ଠଲଗ୍ନସ୍ଥିରଶୁଚିଵିଲସତ୍କାନ୍ତିତାରୁଣ୍ଯଲୀଲା-
ଲାଵଣ୍ଯାପୂର୍ଣକାନ୍ତାକୁଚଭରସୁଲଭାଶ୍ଲେଷସମ୍ମୋଦସାନ୍ଦ୍ରାଃ ॥ 9 ॥
ଆନନ୍ଦାନ୍ମନ୍ଦମନ୍ଦା ଦଦତି ହି ମରୁତଃ କୁନ୍ଦମନ୍ଦାରନନ୍ଦ୍ଯା-
-ଵର୍ତାମୋଦାନ୍ ଦଧାନା ମୃଦୁପଦମୁଦିତୋଦ୍ଗୀତକୈଃ ସୁନ୍ଦରୀଣାମ୍ ।
ଵୃନ୍ଦୈରାଵନ୍ଦ୍ଯମୁକ୍ତେନ୍ଦ୍ଵହିମଗୁମଦନାହୀନ୍ଦ୍ରଦେଵେନ୍ଦ୍ରସେଵ୍ଯେ
ମୌକୁନ୍ଦେ ମନ୍ଦିରେଽସ୍ମିନ୍ନଵିରତମୁଦଯନ୍ମୋଦିନାଂ ଦେଵଦେଵ ॥ 10 ॥
ଉତ୍ତପ୍ତାଽତ୍ଯୁତ୍କଟତ୍ଵିଟ୍ ପ୍ରକଟକଟକଟଧ୍ଵାନସଙ୍ଘଟ୍ଟନୋଦ୍ଯ-
-ଦ୍ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵ୍ଯୂଢସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗପ୍ରକରଵିକିରଣୋତ୍କ୍ଵାଥିତେ ବାଧିତାଙ୍ଗାନ୍ ।
ଉଦ୍ଗାଢଂ ପାତ୍ଯମାନା ତମସି ତତ ଇତଃ କିଙ୍କରୈଃ ପଙ୍କିଲେ ତେ
ପଙ୍କ୍ତିର୍ଗ୍ରାଵ୍ଣାଂ ଗରିମ୍ଣା ଗ୍ଲପଯତି ହି ଭଵଦ୍ଵେଷିଣୋ ଵିଦ୍ଵଦାଦ୍ଯ ॥ 11 ॥
ଅସ୍ମିନ୍ନସ୍ମଦ୍ଗୁରୂଣାଂ ହରିଚରଣଚିରଧ୍ଯାନସନ୍ମଙ୍ଗଲାନାଂ
ଯୁଷ୍ମାକଂ ପାର୍ଶ୍ଵଭୂମିଂ ଧୃତରଣରଣିକସ୍ଵର୍ଗିସେଵ୍ଯାଂ ପ୍ରପନ୍ନଃ ।
ଯସ୍ତୂଦାସ୍ତେ ସ ଆସ୍ତେଽଧିଭଵମସୁଲଭକ୍ଲେଶନିର୍ମୂକମସ୍ତ-
-ପ୍ରାଯାନନ୍ଦଂ କଥଞ୍ଚିନ୍ନ ଵସତି ସତତଂ ପଞ୍ଚକଷ୍ଟେଽତିକଷ୍ଟେ ॥ 12 ॥
କ୍ଷୁତ୍ କ୍ଷାମାନ୍ ରୂକ୍ଷରକ୍ଷୋରଦଖରନଖରକ୍ଷୁଣ୍ଣଵିକ୍ଷୋଭିତାକ୍ଷା-
-ନାମଗ୍ନାନାନ୍ଧକୂପେ କ୍ଷୁରମୁଖମୁଖରୈଃ ପକ୍ଷିଭିର୍ଵିକ୍ଷତାଙ୍ଗାନ୍ ।
ପୂଯାସୃଙ୍ମୂତ୍ରଵିଷ୍ଠାକୃମିକୁଲକଲିଲେ ତତ୍କ୍ଷଣକ୍ଷିପ୍ତଶକ୍ତ୍ଯା-
-ଦ୍ଯସ୍ତ୍ରଵ୍ରାତାର୍ଦିତାଂସ୍ତ୍ଵଦ୍ଦ୍ଵିଷ ଉପଜିହତେ ଵଜ୍ରକଲ୍ପା ଜଲୂକାଃ ॥ 13 ॥
ମାତର୍ମେ ମାତରିଶ୍ଵନ୍ ପିତରତୁଲଗୁରୋ ଭ୍ରାତରିଷ୍ଟାପ୍ତବନ୍ଧୋ
ସ୍ଵାମିନ୍ ସର୍ଵାନ୍ତରାତ୍ମନ୍ନଜର ଜରଯିତର୍ଜନ୍ମମୃତ୍ଯାମଯାନାମ୍ ।
ଗୋଵିନ୍ଦେ ଦେହି ଭକ୍ତିଂ ଭଵତି ଚ ଭଗଵନ୍ନୂର୍ଜିତାଂ ନିର୍ନିମିତ୍ତାଂ
ନିର୍ଵ୍ଯାଜାଂ ନିଶ୍ଚଲାଂ ସଦ୍ଗୁଣଗଣବୃହତୀଂ ଶାଶ୍ଵତୀମାଶୁ ଦେଵ ॥ 14 ॥
ଵିଷ୍ଣୋରତ୍ତ୍ଯୁତ୍ତମତ୍ଵାଦଖିଲଗୁଣଗଣୈସ୍ତତ୍ର ଭକ୍ତିଂ ଗରିଷ୍ଠାଂ
ଆଶ୍ଲିଷ୍ଟେ ଶ୍ରୀଧରାଭ୍ଯାମମୁମଥ ପରିଵାରାତ୍ମନା ସେଵକେଷୁ ।
ଯଃ ସନ୍ଧତ୍ତେ ଵିରିଞ୍ଚଶ୍ଵସନଵିହଗପାନନ୍ତରୁଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଵେ-
-ଷ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂସ୍ତାରତମ୍ଯଂ ସ୍ଫୁଟମଵତି ସଦା ଵାଯୁରସ୍ମଦ୍ଗୁରୁସ୍ତମ୍ ॥ 15 ॥
ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନ୍ ମୁକ୍ତିଭାଜଃ ସୁଖଯିସି ହି ଗୁରୋ ଯୋଗ୍ଯତାତାରତମ୍ଯା-
-ଦାଧତ୍ସେ ମିଶ୍ରବୁଦ୍ଧିଂସ୍ତ୍ରିଦିଵନିରଯଭୂଗୋଚରାନ୍ ନିତ୍ଯବଦ୍ଧାନ୍ ।
ତାମିସ୍ରାନ୍ଧାଦିକାଖ୍ଯେ ତମସି ସୁବହୁଲଂ ଦୁଃଖଯସ୍ଯନ୍ଯଥାଜ୍ଞାନ୍
ଵିଷ୍ଣୋରାଜ୍ଞାଭିରିତ୍ଥଂ ଶୃତିଶତମିତିହାସାଦି ଚାକର୍ଣଯାମଃ ॥ 16 ॥
ଵନ୍ଦେଽହଂ ତଂ ହନୂମାନିତି ମହିତମହାପୌରୁଷୋ ବାହୁଶାଲୀ
ଖ୍ଯାତସ୍ତେଽଗ୍ର୍ଯୋଽଵତାରଃ ସହିତ ଇହ ବହୁବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଦିଧର୍ମୈଃ ।
ସସ୍ନେହାନାଂ ସହସ୍ଵାନହରହରହିତଂ ନିର୍ଦହନ୍ ଦେହଭାଜାଂ
ଅଂହୋମୋହାପହୋ ଯଃ ସ୍ପୃହଯତି ମହତୀଂ ଭକ୍ତିମଦ୍ଯାପି ରାମେ ॥ 17 ॥
ପ୍ରାକ୍ପଞ୍ଚାଶତ୍ସହସ୍ରୈର୍ଵ୍ଯଵହିତମହିତଂ ଯୋଜନୈଃ ପର୍ଵତଂ ତ୍ଵଂ
ଯାଵତ୍ସଞ୍ଜୀଵନାଦ୍ଯୌଷଧନିଧିମଧିକପ୍ରାଣ ଲଙ୍କାମନୈଷିଃ ।
ଅଦ୍ରାକ୍ଷୀଦୁତ୍ପତନ୍ତଂ ତତ ଉତ ଗିରିମୁତ୍ପାଟଯନ୍ତଂ ଗୃହୀତ୍ଵା
ଯାନ୍ତଂ ଖେ ରାଘଵାଙ୍ଘ୍ରୌ ପ୍ରଣତମପି ତଦୈକକ୍ଷଣେ ତ୍ଵାଂ ହି ଲୋକଃ ॥ 18 ॥
କ୍ଷିପ୍ତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ସତ୍ସଲୀଲଂ ଶତମତୁଲମତେ ଯୋଜନାନାଂ ସ ଉଚ୍ଚ-
-ସ୍ତାଵଦ୍ଵିସ୍ତାରଵଂଶ୍ଚାପ୍ଯୁପଲଲଵ ଇଵ ଵ୍ଯଗ୍ରବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତ୍ଵଯାଽତଃ ।
ସ୍ଵସ୍ଵସ୍ଥାନସ୍ଥିତାତିସ୍ଥିରଶକଲଶିଲାଜାଲସଂଶ୍ଲେଷନଷ୍ଟ-
-ଛ୍ଛେଦାଙ୍କଃ ପ୍ରାଗିଵାଭୂତ୍ କପିଵରଵପୁଷସ୍ତେ ନମଃ କୌଶଲାଯ ॥ 19 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଷ୍ଟାଧିପୋରଃ ସ୍ଫୁଟିତକନକସଦ୍ଵର୍ମ ଘୃଷ୍ଟାସ୍ଥିକୂଟଂ
ନିଷ୍ପିଷ୍ଟଂ ହାଟକାଦ୍ରିପ୍ରକଟତଟତଟାକାତିଶଙ୍କୋ ଜନୋଽଭୂତ୍ ।
ଯେନାଽଜୌ ରାଵଣାରିପ୍ରିଯନଟନପଟୁର୍ମୁଷ୍ଟିରିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଦେଷ୍ଟୁଂ
କିଂ ନେଷ୍ଟେ ମେ ସ ତେଽଷ୍ଟାପଦକଟକତଟିତ୍କୋଟିଭାମୃଷ୍ଟକାଷ୍ଠଃ ॥ 20 ॥
ଦେଵ୍ଯାଦେଶପ୍ରଣୀତିଦୃହିଣହରଵରାଵଧ୍ଯରକ୍ଷୋଵିଘାତା-
-ଦ୍ଯାସେଵୋଦ୍ଯଦ୍ଦଯାର୍ଦ୍ରଃ ସହଭୁଜମକରୋଦ୍ରାମନାମା ମୁକୁନ୍ଦଃ ।
ଦୁଷ୍ପ୍ରାପେ ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯେ କରତଲମତୁଲଂ ମୂର୍ଧିଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଧନ୍ଯଂ
ତନ୍ଵନ୍ଭୂଯଃ ପ୍ରଭୂତପ୍ରଣଯଵିକସିତାବ୍ଜେକ୍ଷଣସ୍ତ୍ଵେକ୍ଷମାଣଃ ॥ 21 ॥
ଜଘ୍ନେ ନିଘ୍ନେନ ଵିଘ୍ନୋ ବହୁଲବଲବକଧ୍ଵଂସନାଦ୍ଯେନ ଶୋଚ-
-ଦ୍ଵିପ୍ରାନୁକ୍ରୋଶପାଶୈରସୁଵିଧୃତିସୁଖସ୍ଯୈକଚକ୍ରାଜନାନାମ୍ ।
ତସ୍ମୈ ତେ ଦେଵ କୁର୍ମଃ କୁରୁକୁଲପତଯେ କର୍ମଣା ଚ ପ୍ରଣାମାନ୍
କିର୍ମୀରଂ ଦୁର୍ମତୀନାଂ ପ୍ରଥମମଥ ଚ ଯୋ ନର୍ମଣା ନିର୍ମମାଥ ॥ 22 ॥
ନିର୍ମୃଦ୍ନନ୍ନତ୍ଯଯତ୍ନଂ ଵିଜରଵର ଜରାସନ୍ଧକାଯାସ୍ଥିସନ୍ଧୀନ୍
ଯୁଦ୍ଧେ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଧ୍ଵରେ ଵା ପଶୁମିଵ ଦମଯନ୍ ଵିଷ୍ଣୁପକ୍ଷଦ୍ଵିଡୀଶମ୍ ।
ଯାଵତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଭୂତଂ ନିଖିଲମଖଭୁଜଂ ତର୍ପଯାମାସିଥାସୌ
ତାଵତ୍ଯାଽଯୋଜି ତୃପ୍ତ୍ଯା କିମୁ ଵଦ ଭଗଵନ୍ ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧେ ॥ 23 ॥
କ୍ଷ୍ଵେଲାକ୍ଷୀଣାଟ୍ଟହାସଂ ତଵ ରଣମରିହନ୍ନୁଦ୍ଗଦୋଦ୍ଦାମବାହୋଃ
ବହ୍ଵକ୍ଷୌହିଣ୍ଯନୀକକ୍ଷପଣସୁନିପୁଣଂ ଯସ୍ଯ ସର୍ଵୋତ୍ତମସ୍ଯ ।
ଶୁଶ୍ରୂଷାର୍ଥଂ ଚକର୍ଥ ସ୍ଵଯମଯମଥ ସଂଵକ୍ତୁମାନନ୍ଦତୀର୍ଥ-
-ଶ୍ରୀମନ୍ନାମନ୍ସମର୍ଥସ୍ତ୍ଵମପି ହି ଯୁଵଯୋଃ ପାଦପଦ୍ମଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥ 24 ॥
ଦୃହ୍ଯନ୍ତୀଂ ହୃଦୃହଂ ମାଂ ଦୃତମନିଲ ବଲାଦ୍ଦ୍ରାଵଯନ୍ତୀମଵିଦ୍ଯା-
-ନିଦ୍ରାଂ ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ସଦ୍ଯୋରଚନପଟୁମଥାଽପାଦ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାସମୁଦ୍ର ।
ଵାଗ୍ଦେଵୀ ସା ସୁଵିଦ୍ଯାଦ୍ରଵିଣଦ ଵିଦିତା ଦ୍ରୌପଦୀ ରୁଦ୍ରପତ୍ନ୍ଯା-
-ଦୁଦ୍ରିକ୍ତା ଦ୍ରାଗଭଦ୍ରାଦ୍ରହଯତୁ ଦଯିତା ପୂର୍ଵଭୀମାଽଜ୍ଞଯା ତେ ॥ 25 ॥
ଯାଭ୍ଯାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରାସୀଃ କୁରୁକୁଲଜନନେ କ୍ଷତ୍ରଵିପ୍ରୋଦିତାଭ୍ଯାଂ
ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯାଂ ବୃଂହିତାଭ୍ଯାଂ ଚିତସୁଖଵପୁଷା କୃଷ୍ଣନାମାସ୍ପଦାଭ୍ଯାମ୍ ।
ନିର୍ଭେଦାଭ୍ଯାଂ ଵିଶେଷାଦ୍ଵିଵଚନଵିଷଯାଭ୍ଯାମମୂଭ୍ଯାମୁଭାଭ୍ଯାଂ
ତୁଭ୍ଯଂ ଚ କ୍ଷେମଦେଭ୍ଯଃ ସରିସିଜଵିଲସଲ୍ଲୋଚନେଭ୍ଯୋ ନମୋଽସ୍ତୁ ॥ 26 ॥
ଗଚ୍ଛନ୍ ସୌଗନ୍ଧିକାର୍ଥଂ ପଥି ସ ହନୁମତଃ ପୁଚ୍ଛମଚ୍ଛସ୍ଯ ଭୀମଃ
ପ୍ରୋଦ୍ଧର୍ତୁଂ ନାଶକତ୍ସ ତ୍ଵମୁମୁରୁଵପୁଷା ଭୀଷଯାମାସ ଚେତି ।
ପୂର୍ଣଜ୍ଞାନୌଜସୋସ୍ତେ ଗୁରୁତମ ଵପୁଷୋଃ ଶ୍ରୀମଦାନନ୍ଦତୀର୍ଥ
କ୍ରୀଡାମାତ୍ରଂ ତଦେତତ୍ ପ୍ରମଦଦ ସୁଧିଯାଂ ମୋହକ ଦ୍ଵେଷଭାଜାମ୍ ॥ 27 ॥
ବହ୍ଵୀଃ କୋଟୀରଟୀକଃ କୁଟଲକଟୁମତୀନୁତ୍କଟାଟୋପକୋପାନ୍
ଦ୍ରାକ୍ଚ ତ୍ଵଂ ସତ୍ଵରତ୍ଵାଚ୍ଚରଣଦ ଗଦଯା ପୋଥଯାମାସିଥାରୀନ୍ ।
ଉନ୍ମଥ୍ଯାତଥ୍ଯମିଥ୍ଯାତ୍ଵଵଚନଵଚନାନୁତ୍ପଥସ୍ଥାଂସ୍ତଥାଽନ୍ଯାନ୍
ପ୍ରାଯଚ୍ଛଃ ସ୍ଵପ୍ରିଯାଯୈ ପ୍ରିଯତମକୁସୁମଂ ପ୍ରାଣ ତସ୍ମୈ ନମସ୍ତେ ॥ 28 ॥
ଦେହାଦୁତ୍କ୍ରାମିତାନାମଧିପତିରସତାମକ୍ରମାଦ୍ଵକ୍ରବୁଦ୍ଧିଃ
କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କ୍ରୋଧୈକଵଶ୍ଯଃ କ୍ରିମିରିଵ ମଣିମାନ୍ ଦୁଷ୍କୃତୀ ନିଷ୍କ୍ରିଯାର୍ଥମ୍ ।
ଚକ୍ରେ ଭୂଚକ୍ରମେତ୍ଯ କ୍ରକଚମିଵ ସତାଂ ଚେତସଃ କଷ୍ଟଶାସ୍ତ୍ରଂ
ଦୁସ୍ତର୍କଂ ଚକ୍ରପାଣେର୍ଗୁଣଗଣଵିରହଂ ଜୀଵତାଂ ଚାଧିକୃତ୍ଯ ॥ 29 ॥
ତଦ୍ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷାନୁସାରାତ୍କତିପଯକୁନରୈରାଦୃତୋଽନ୍ଯୈର୍ଵିସୃଷ୍ଟୋ
ବ୍ରହ୍ମାଽହଂ ନିର୍ଗୁଣୋଽହଂ ଵିତଥମିଦମିତି ହ୍ଯେଷ ପାଷଣ୍ଡଵାଦଃ ।
ତଦ୍ଯୁକ୍ତ୍ଯାଭାସଜାଲପ୍ରସରଵିଷତରୂଦ୍ଦାହଦକ୍ଷପ୍ରମାଣ-
-ଜ୍ଵାଲାମାଲାଧରାଗ୍ନିଃ ପଵନ ଵିଜଯତେ ତେଽଵତାରସ୍ତୃତୀଯଃ ॥ 30 ॥
ଆକ୍ରୋଶନ୍ତୋ ନିରାଶା ଭଯଭରଵିଵଶସ୍ଵାଶଯାଶ୍ଛିନ୍ନଦର୍ପା
ଵାଶନ୍ତୋ ଦେଶନାଶସ୍ଵିତି ବତ କୁଧିଯାଂ ନାଶମାଶାଦଶାଽଶୁ ।
ଧାଵନ୍ତୋଽଶ୍ଲୀଲଶୀଲା ଵିତଥଶପଥଶାପାଶିଵାଃ ଶାନ୍ତଶୌର୍ଯା-
-ସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାସିଂହନାଦେ ସପଦି ଦଦୃଶିରେ ମାଯିଗୋମାଯଵସ୍ତେ ॥ 31 ॥
ତ୍ରିଷ୍ଵପ୍ଯେଵାଵତାରେଷ୍ଵରିଭିରପଘୃଣଂ ହିଂସିତୋ ନିର୍ଵିକାରଃ
ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଶକ୍ତିଃ ସକଲଗୁଣଗଣାପୂର୍ଣରୂପପ୍ରଗଲ୍ଭଃ ।
ସ୍ଵଚ୍ଛଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦମୃତ୍ଯୁଃ ସୁଖଯସି ସୁଜନଂ ଦେଵ କିଂ ଚିତ୍ରମତ୍ର
ତ୍ରାତା ଯସ୍ଯ ତ୍ରିଧାମା ଜଗଦୁତ ଵଶଗଂ କିଙ୍କରାଃ ଶଙ୍କରାଦ୍ଯାଃ ॥ 32 ॥
ଉଦ୍ଯନ୍ମନ୍ଦସ୍ମିତଶ୍ରୀମୃଦୁ ମଧୁମଧୁରାଲାପପୀଯୂଷଧାରା-
-ପୂରାସେକୋପଶାନ୍ତାସୁଖସୁଜନମନୋଲୋଚନାପୀଯମାନମ୍ ।
ସନ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରଂ ସନ୍ଦୁହଦିହ ମହଦାନନ୍ଦମାନନ୍ଦତୀର୍ଥ
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵକ୍ତ୍ରେନ୍ଦୁବିମ୍ବଂ ଦୁରତନୁଦୁଦିତଂ ନିତ୍ଯଦାଽହଂ କଦା ନୁ ॥ 33 ॥
ପ୍ରାଚୀନାଚୀର୍ଣପୁଣ୍ଯୋଚ୍ଚଯଚତୁରତରାଚାରତଶ୍ଚାରୁଚିତ୍ତା-
-ନତ୍ଯୁଚ୍ଚାଂ ରୋଚଯନ୍ତୀଂ ଶ୍ରୁତିଚିତଵଚନାଂ ଶ୍ରାଵକାଂଶ୍ଚୋଦ୍ଯଚୁଞ୍ଚୂନ୍ ।
ଵ୍ଯାଖ୍ଯାମୁତ୍ଖାତଦୁଃଖାଂ ଚିରମୁଚିତମହାଚାର୍ଯ ଚିନ୍ତାରତାଂସ୍ତେ
ଚିତ୍ରାଂ ସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରକର୍ତାଶ୍ଚରଣପରିଚରାଞ୍ଛ୍ରାଵଯାସ୍ମାଂଶ୍ଚ କିଞ୍ଚିତ୍ ॥ 34 ॥
ପୀଠେ ରତ୍ନୋକପକ୍ଲୃପ୍ତେ ରୁଚିରରୁଚିମଣିଜ୍ଯୋତିଷା ସନ୍ନିଷଣ୍ଣଂ
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଭାଵିନଂ ତ୍ଵାଂ ଜ୍ଵଲତି ନିଜପଦେ ଵୈଦିକାଦ୍ଯା ହି ଵିଦ୍ଯାଃ ।
ସେଵନ୍ତେ ମୂର୍ତିମତ୍ଯଃ ସୁଚରିତ ଚରିତଂ ଭାତି ଗନ୍ଧର୍ଵ ଗୀତଂ
ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଦେଵସଂସତ୍ସ୍ଵପି ତଵ ଭଗଵନ୍ନର୍ତିତଦ୍ଯୋଵଧୂଷୁ ॥ 35 ॥
ସାନୁକ୍ରୋଶୈରଜସ୍ରଂ ଜନିମୃତିନିରଯାଦ୍ଯୂର୍ମିମାଲାଵିଲେଽସ୍ମିନ୍
ସଂସାରାବ୍ଧୌ ନିମଗ୍ନାନ୍ ଶରଣମଶରଣାନିଚ୍ଛତୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଜନ୍ତୂନ୍ ।
ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ସନ୍ ଜଲନିଧିଶଯନଃ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ମହର୍ଷେ-
-ର୍ଵ୍ଯକ୍ତଶ୍ଚିନ୍ମାତ୍ରମୂର୍ତିର୍ନ ଖଲୁ ଭଗଵତଃ ପ୍ରାକୃତୋ ଜାତୁ ଦେହଃ ॥ 36 ॥
ଅସ୍ତଵ୍ଯସ୍ତଂ ସମସ୍ତଶ୍ରୁତିଗତମଧମୈ ରତ୍ନପୂଗଂ ଯଥାଽନ୍ଧୈ-
-ରର୍ଥଂ ଲୋକୋପକୃତ୍ଯୈ ଗୁଣଗଣନିଲଯଃ ସୂତ୍ରଯାମାସ କୃତ୍ସ୍ନମ୍ ।
ଯୋଽସୌ ଵ୍ଯାସାଭିଧାନସ୍ତମହମହରହର୍ଭକ୍ତିତସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍
ସଦ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯୋପଲବ୍ଧ୍ଯୈ ଗୁରୁତମମଗୁରୁଂ ଦେଵଦେଵଂ ନମାମି ॥ 37 ॥
ଆଜ୍ଞାମନ୍ଯୈରଧାର୍ଯାଂ ଶିରସି ପରିସରଦ୍ରଶ୍ମିକୋଟୀରକୋଟୌ
କୃଷ୍ଣସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ଦଧଦନୁସରାଣାଦର୍ଥିତୋ ଦେଵସଙ୍ଘୈଃ ।
ଭୂମାଵାଗତ୍ଯ ଭୂମନ୍ନସୁକରମକରୋର୍ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରସ୍ଯ ଭାଷ୍ଯଂ
ଦୁର୍ଭାଷ୍ଯଂ ଵ୍ଯସ୍ଯ ଦସ୍ଯୋର୍ମଣିମତ ଉଦିତଂ ଵେଦସଦ୍ଯୁକ୍ତିଭିସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 38 ॥
ଭୂତ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରେ ଵିଶୁଦ୍ଧେ ଦ୍ଵିଜଗଣନିଲଯେ ରୌପ୍ଯପୀଠାଭିଧାନେ
ତତ୍ରାପି ବ୍ରହ୍ମଜାତିସ୍ତ୍ରିଭୁଵନଵିଶଦେ ମଧ୍ଯଗେହାଖ୍ଯଗେହେ ।
ପାରିଵ୍ରାଜ୍ଯାଧିରାଜଃ ପୁନରପି ବଦରୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ନତ୍ଵା
କୃତ୍ଵା ଭାଷ୍ଯାଣି ସମ୍ଯଗ୍ ଵ୍ଯତନୁତ ଚ ଭଵାନ୍ ଭାରତାର୍ଥପ୍ରକାଶମ୍ ॥ 39 ॥
ଵନ୍ଦେ ତଂ ତ୍ଵାଂ ସୁପୂର୍ଣପ୍ରମତିମନୁଦିନାସେଵିତଂ ଦେଵଵୃନ୍ଦୈଃ
ଵନ୍ଦେ ଵନ୍ଦାରୁମୀଶେ ଶ୍ରିଯ ଉତ ନିଯତଂ ଶ୍ରୀମଦାନନ୍ଦତୀର୍ଥମ୍ ।
ଵନ୍ଦେ ମନ୍ଦାକିନୀସତ୍ସରିଦମଲଜଲାସେକସାଧିକ୍ଯସଙ୍ଗଂ
ଵନ୍ଦେଽହଂ ଦେଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭଵଭଯଦହନଂ ସଜ୍ଜନାନ୍ମୋଦଯନ୍ତମ୍ ॥ 40 ॥
ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଖ୍ଯସୂରେଃ ସୁତ ଇତି ସୁଭୃଶଂ କେଶଵାନନ୍ଦତୀର୍ଥ-
ଶ୍ରୀମତ୍ପାଦାବ୍ଜଭକ୍ତଃ ସ୍ତୁତିମକୃତ ହରେର୍ଵାଯୁଦେଵସ୍ଯ ଚାସ୍ଯ ।
ତତ୍ପାଦାର୍ଚାଦରେଣ ଗ୍ରଥିତପଦଲସନ୍ମାଲଯା ତ୍ଵେତଯା ଯେ
ସଂରାଧ୍ଯାମୂ ନମନ୍ତି ପ୍ରତତମତିଗୁଣା ମୁକ୍ତିମେତେ ଵ୍ରଜନ୍ତି ॥ 41 ॥
ଅଥ ଶ୍ରୀନଖସ୍ତୁତିଃ
ପାନ୍ତ୍ଵସ୍ମାନ୍ ପୁରୁହୂତଵୈରିବଲଵନ୍ମାତଙ୍ଗମାଦ୍ଯଦ୍ଘଟା
କୁମ୍ଭୋଚ୍ଚାଦ୍ରିଵିପାଟନାଧିକପଟୁପ୍ରତ୍ଯେକଵଜ୍ରାଯିତାଃ ।
ଶ୍ରୀମତ୍କଣ୍ଠୀରଵାସ୍ଯ ପ୍ରତତ ସୁନଖରା ଦାରିତାରାତିଦୂର-
ପ୍ରଧ୍ଵସ୍ତଧ୍ଵାନ୍ତଶାନ୍ତପ୍ରଵିତତମନସା ଭାଵିତା ନାକିଵୃନ୍ଦୈଃ ॥ 1 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ସମନ୍ତତୋଽଵିକଲଯନ୍ ନୈଵେଶିତୁସ୍ତେ ସମଂ
ପଶ୍ଯାମ୍ଯୁତ୍ତମଵସ୍ତୁ ଦୂରତରତୋଽପାସ୍ତଂ ରସୋ ଯୋଽଷ୍ଟମଃ ।
ଯଦ୍ରୋଷୋତ୍କରଦକ୍ଷନେତ୍ରକୁଟିଲପ୍ରାନ୍ତୋତ୍ଥିତାଗ୍ନିସ୍ଫୁରତ୍
ଖଦ୍ଯୋତୋପମଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଭସିତା ବ୍ରହ୍ମେଶଶକ୍ରୋତ୍କରାଃ ॥ 2 ॥
ଇତି ଶ୍ରୀତ୍ରିଵିକ୍ରମପଣ୍ଡିତାଚାର୍ଯ ଵିରଚିତା ଵାଯୁସ୍ତୁତିଃ ସମାପ୍ତା ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha nakhastutiḥ
pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā-
-kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭu pratyeka vajrāyitāḥ |
śrīmatkaṇṭhīravāsyapratatasunakharā dāritārātidūra-
-pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā bhūribhāgaiḥ || 1 ||
lakṣmīkānta samantato'pi kalayan naiveśituste samaṃ
paśyāmyuttamavastu dūrataratopāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |
yadroṣotkara dakṣa netra kuṭila prāntotthitāgni sphurat
khadyotopama visphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||
atha vāyustutiḥ
śrīmadviṣṇvaṅghriniṣṭhātiguṇagurutamaśrīmadānandatīrtha-
-trailokyācāryapādojjvalajalajalasatpāṃsavo'smān punantu |
vācāṃ yatra praṇetrī tribhuvanamahitā śāradā śāradendu-
-jyotsnābhadrasmitaśrīdhavalitakakubhā premabhāraṃ babhāra || 1 ||
utkaṇṭhākuṇṭhakolāhalajavavijitājasrasevānuvṛddha-
-prājñātmajñānadhūtāndhatamasasumanomauliratnāvalīnām |
bhaktyudrekāvagāḍhapraghaṭanasadhaṭātkārasaṅghṛṣyamāṇa-
prāntaprāgryāṅghripīṭhotthitakanakarajaḥpiñjarārañjitāśāḥ || 2 ||
janmādhivyādhyupādhipratihativirahaprāpakāṇāṃ guṇānāṃ
agryāṇāmarpakāṇāṃ ciramuditacidānandasandohadānām |
eteṣāmeṣa doṣapramuṣitamanasāṃ dveṣiṇāṃ dūṣakāṇāṃ
daityānāmārtimandhe tamasi vidadhatāṃ saṃstave nāsmi śaktaḥ || 3 ||
asyāviṣkartukāmaṃ kalimalakaluṣe'smin jane jñānamārgaṃ
vandyaṃ candrendrarudradyumaṇiphaṇivayonāyakādyairihādya |
madhvākhyaṃ mantrasiddhaṃ kimuta kṛtavato mārutasyāvatāraṃ
pātāraṃ pārameṣṭyaṃ padamapavipadaḥ prāpturāpannapuṃsām || 4 ||
udyadvidyutpracaṇḍāṃ nijarucinikaravyāptalokāvakāśo
bibhradbhīmo bhuje yo'bhyuditadinakarābhāṅgadāḍhya prakāṇḍe |
vīryoddhāryāṃ gadāgryāmayamiha sumatiṃ vāyudevo vidadhyāt
adhyātmajñānanetā yativaramahito bhūmibhūṣāmaṇirme || 5 ||
saṃsārottāpanityopaśamadasadayasnehahāsāmbupūra-
-prodyadvidyānavadyadyutimaṇikiraṇaśreṇisampūritāśaḥ |
śrīvatsāṅkādhivāsocitatarasaralaśrīmadānandatīrtha-
-kṣīrāmbhodhirvibhindyādbhavadanabhimataṃ bhūri me bhūtihetuḥ || 6 ||
mūrdhanyeṣo'ñjalirme dṛḍhataramiha te badhyate bandhapāśa-
-cchetre dātre sukhānāṃ bhajati bhuvi bhaviṣyadvidhātre dyubhartre |
atyantaṃ santataṃ tvaṃ pradiśa padayuge hanta santāpabhājā-
-masmākaṃ bhaktimekāṃ bhagavata uta te mādhavasyātha vāyoḥ || 7 ||
sābhroṣṇābhīśuśubhraprabhamabhaya nabho bhūribhūbhṛdvibhūti-
-bhrājiṣṇurbhūrṛbhūṇāṃ bhavanamapi vibho'bhedi babhre babhūve |
yena bhrūvibhramaste bhramayatu subhṛśaṃ babhruvaddurbhṛtāśān
bhrāntirbhedāvabhāsastviti bhayamabhibhūrbhokṣyato māyibhikṣūn || 8 ||
ye'muṃ bhāvaṃ bhajante suramukhasujanārādhitaṃ te tṛtīyaṃ
bhāsante bhāsuraiste sahacaracalitaiścāmaraiścāruveṣāḥ |
vaikuṇṭhe kaṇṭhalagnasthiraśucivilasatkāntitāruṇyalīlā-
lāvaṇyāpūrṇakāntākucabharasulabhāśleṣasammodasāndrāḥ || 9 ||
ānandānmandamandā dadati hi marutaḥ kundamandāranandyā-
-vartāmodān dadhānā mṛdupadamuditodgītakaiḥ sundarīṇām |
vṛndairāvandyamuktendvahimagumadanāhīndradevendrasevye
maukunde mandire'sminnaviratamudayanmodināṃ devadeva || 10 ||
uttaptā'tyutkaṭatviṭ prakaṭakaṭakaṭadhvānasaṅghaṭṭanodya-
-dvidyudvyūḍhasphuliṅgaprakaravikiraṇotkvāthite bādhitāṅgān |
udgāḍhaṃ pātyamānā tamasi tata itaḥ kiṅkaraiḥ paṅkile te
paṅktirgrāvṇāṃ garimṇā glapayati hi bhavadveṣiṇo vidvadādya || 11 ||
asminnasmadgurūṇāṃ haricaraṇaciradhyānasanmaṅgalānāṃ
yuṣmākaṃ pārśvabhūmiṃ dhṛtaraṇaraṇikasvargisevyāṃ prapannaḥ |
yastūdāste sa āste'dhibhavamasulabhakleśanirmūkamasta-
-prāyānandaṃ kathañcinna vasati satataṃ pañcakaṣṭe'tikaṣṭe || 12 ||
kṣut kṣāmān rūkṣarakṣoradakharanakharakṣuṇṇavikṣobhitākṣā-
-nāmagnānāndhakūpe kṣuramukhamukharaiḥ pakṣibhirvikṣatāṅgān |
pūyāsṛṅmūtraviṣṭhākṛmikulakalile tatkṣaṇakṣiptaśaktyā-
-dyastravrātārditāṃstvaddviṣa upajihate vajrakalpā jalūkāḥ || 13 ||
mātarme mātariśvan pitaratulaguro bhrātariṣṭāptabandho
svāmin sarvāntarātmannajara jarayitarjanmamṛtyāmayānām |
govinde dehi bhaktiṃ bhavati ca bhagavannūrjitāṃ nirnimittāṃ
nirvyājāṃ niścalāṃ sadguṇagaṇabṛhatīṃ śāśvatīmāśu deva || 14 ||
viṣṇorattyuttamatvādakhilaguṇagaṇaistatra bhaktiṃ gariṣṭhāṃ
āśliṣṭe śrīdharābhyāmamumatha parivārātmanā sevakeṣu |
yaḥ sandhatte viriñcaśvasanavihagapānantarudrendrapūrve-
-ṣvādhyāyaṃstāratamyaṃ sphuṭamavati sadā vāyurasmadgurustam || 15 ||
tattvajñān muktibhājaḥ sukhayisi hi guro yogyatātāratamyā-
-dādhatse miśrabuddhiṃstridivanirayabhūgocarān nityabaddhān |
tāmisrāndhādikākhye tamasi subahulaṃ duḥkhayasyanyathājñān
viṣṇorājñābhiritthaṃ śṛtiśatamitihāsādi cākarṇayāmaḥ || 16 ||
vande'haṃ taṃ hanūmāniti mahitamahāpauruṣo bāhuśālī
khyātaste'gryo'vatāraḥ sahita iha bahubrahmacaryādidharmaiḥ |
sasnehānāṃ sahasvānaharaharahitaṃ nirdahan dehabhājāṃ
aṃhomohāpaho yaḥ spṛhayati mahatīṃ bhaktimadyāpi rāme || 17 ||
prākpañcāśatsahasrairvyavahitamahitaṃ yojanaiḥ parvataṃ tvaṃ
yāvatsañjīvanādyauṣadhanidhimadhikaprāṇa laṅkāmanaiṣiḥ |
adrākṣīdutpatantaṃ tata uta girimutpāṭayantaṃ gṛhītvā
yāntaṃ khe rāghavāṅghrau praṇatamapi tadaikakṣaṇe tvāṃ hi lokaḥ || 18 ||
kṣiptaḥ paścātsatsalīlaṃ śatamatulamate yojanānāṃ sa ucca-
-stāvadvistāravaṃścāpyupalalava iva vyagrabuddhyā tvayā'taḥ |
svasvasthānasthitātisthiraśakalaśilājālasaṃśleṣanaṣṭa-
-chchedāṅkaḥ prāgivābhūt kapivaravapuṣaste namaḥ kauśalāya || 19 ||
dṛṣṭvā duṣṭādhiporaḥ sphuṭitakanakasadvarma ghṛṣṭāsthikūṭaṃ
niṣpiṣṭaṃ hāṭakādriprakaṭataṭataṭākātiśaṅko jano'bhūt |
yenā'jau rāvaṇāripriyanaṭanapaṭurmuṣṭiriṣṭaṃ pradeṣṭuṃ
kiṃ neṣṭe me sa te'ṣṭāpadakaṭakataṭitkoṭibhāmṛṣṭakāṣṭhaḥ || 20 ||
devyādeśapraṇītidṛhiṇaharavarāvadhyarakṣovighātā-
-dyāsevodyaddayārdraḥ sahabhujamakarodrāmanāmā mukundaḥ |
duṣprāpe pārameṣṭhye karatalamatulaṃ mūrdhivinyasya dhanyaṃ
tanvanbhūyaḥ prabhūtapraṇayavikasitābjekṣaṇastvekṣamāṇaḥ || 21 ||
jaghne nighnena vighno bahulabalabakadhvaṃsanādyena śoca-
-dviprānukrośapāśairasuvidhṛtisukhasyaikacakrājanānām |
tasmai te deva kurmaḥ kurukulapataye karmaṇā ca praṇāmān
kirmīraṃ durmatīnāṃ prathamamatha ca yo narmaṇā nirmamātha || 22 ||
nirmṛdnannatyayatnaṃ vijaravara jarāsandhakāyāsthisandhīn
yuddhe tvaṃ svadhvare vā paśumiva damayan viṣṇupakṣadviḍīśam |
yāvatpratyakṣabhūtaṃ nikhilamakhabhujaṃ tarpayāmāsithāsau
tāvatyā'yoji tṛptyā kimu vada bhagavan rājasūyāśvamedhe || 23 ||
kṣvelākṣīṇāṭṭahāsaṃ tava raṇamarihannudgadoddāmabāhoḥ
bahvakṣauhiṇyanīkakṣapaṇasunipuṇaṃ yasya sarvottamasya |
śuśrūṣārthaṃ cakartha svayamayamatha saṃvaktumānandatīrtha-
-śrīmannāmansamarthastvamapi hi yuvayoḥ pādapadmaṃ prapadye || 24 ||
dṛhyantīṃ hṛdṛhaṃ māṃ dṛtamanila balāddrāvayantīmavidyā-
-nidrāṃ vidrāvya sadyoracanapaṭumathā'pādya vidyāsamudra |
vāgdevī sā suvidyādraviṇada viditā draupadī rudrapatnyā-
-dudriktā drāgabhadrādrahayatu dayitā pūrvabhīmā'jñayā te || 25 ||
yābhyāṃ śuśrūṣurāsīḥ kurukulajanane kṣatraviproditābhyāṃ
brahmabhyāṃ bṛṃhitābhyāṃ citasukhavapuṣā kṛṣṇanāmāspadābhyām |
nirbhedābhyāṃ viśeṣādvivacanaviṣayābhyāmamūbhyāmubhābhyāṃ
tubhyaṃ ca kṣemadebhyaḥ sarisijavilasallocanebhyo namo'stu || 26 ||
gacchan saugandhikārthaṃ pathi sa hanumataḥ pucchamacchasya bhīmaḥ
proddhartuṃ nāśakatsa tvamumuruvapuṣā bhīṣayāmāsa ceti |
pūrṇajñānaujasoste gurutama vapuṣoḥ śrīmadānandatīrtha
krīḍāmātraṃ tadetat pramadada sudhiyāṃ mohaka dveṣabhājām || 27 ||
bahvīḥ koṭīraṭīkaḥ kuṭalakaṭumatīnutkaṭāṭopakopān
drākca tvaṃ satvaratvāccaraṇada gadayā pothayāmāsithārīn |
unmathyātathyamithyātvavacanavacanānutpathasthāṃstathā'nyān
prāyacchaḥ svapriyāyai priyatamakusumaṃ prāṇa tasmai namaste || 28 ||
dehādutkrāmitānāmadhipatirasatāmakramādvakrabuddhiḥ
kruddhaḥ krodhaikavaśyaḥ krimiriva maṇimān duṣkṛtī niṣkriyārtham |
cakre bhūcakrametya krakacamiva satāṃ cetasaḥ kaṣṭaśāstraṃ
dustarkaṃ cakrapāṇerguṇagaṇavirahaṃ jīvatāṃ cādhikṛtya || 29 ||
tadduṣprekṣānusārātkatipayakunarairādṛto'nyairvisṛṣṭo
brahmā'haṃ nirguṇo'haṃ vitathamidamiti hyeṣa pāṣaṇḍavādaḥ |
tadyuktyābhāsajālaprasaraviṣatarūddāhadakṣapramāṇa-
-jvālāmālādharāgniḥ pavana vijayate te'vatārastṛtīyaḥ || 30 ||
ākrośanto nirāśā bhayabharavivaśasvāśayāśchinnadarpā
vāśanto deśanāśasviti bata kudhiyāṃ nāśamāśādaśā'śu |
dhāvanto'ślīlaśīlā vitathaśapathaśāpāśivāḥ śāntaśauryā-
-stvadvyākhyāsiṃhanāde sapadi dadṛśire māyigomāyavaste || 31 ||
triṣvapyevāvatāreṣvaribhirapaghṛṇaṃ hiṃsito nirvikāraḥ
sarvajñaḥ sarvaśaktiḥ sakalaguṇagaṇāpūrṇarūpapragalbhaḥ |
svacchaḥ svacchandamṛtyuḥ sukhayasi sujanaṃ deva kiṃ citramatra
trātā yasya tridhāmā jagaduta vaśagaṃ kiṅkarāḥ śaṅkarādyāḥ || 32 ||
udyanmandasmitaśrīmṛdu madhumadhurālāpapīyūṣadhārā-
-pūrāsekopaśāntāsukhasujanamanolocanāpīyamānam |
sandrakṣye sundaraṃ sanduhadiha mahadānandamānandatīrtha
śrīmadvaktrendubimbaṃ duratanududitaṃ nityadā'haṃ kadā nu || 33 ||
prācīnācīrṇapuṇyoccayacaturatarācārataścārucittā-
-natyuccāṃ rocayantīṃ śruticitavacanāṃ śrāvakāṃścodyacuñcūn |
vyākhyāmutkhātaduḥkhāṃ ciramucitamahācārya cintāratāṃste
citrāṃ sacchāstrakartāścaraṇaparicarāñchrāvayāsmāṃśca kiñcit || 34 ||
pīṭhe ratnokapaklṛpte rucirarucimaṇijyotiṣā sanniṣaṇṇaṃ
brahmāṇaṃ bhāvinaṃ tvāṃ jvalati nijapade vaidikādyā hi vidyāḥ |
sevante mūrtimatyaḥ sucarita caritaṃ bhāti gandharva gītaṃ
pratyekaṃ devasaṃsatsvapi tava bhagavannartitadyovadhūṣu || 35 ||
sānukrośairajasraṃ janimṛtinirayādyūrmimālāvile'smin
saṃsārābdhau nimagnān śaraṇamaśaraṇānicchato vīkṣya jantūn |
yuṣmābhiḥ prārthitaḥ san jalanidhiśayanaḥ satyavatyāṃ maharṣe-
-rvyaktaścinmātramūrtirna khalu bhagavataḥ prākṛto jātu dehaḥ || 36 ||
astavyastaṃ samastaśrutigatamadhamai ratnapūgaṃ yathā'ndhai-
-rarthaṃ lokopakṛtyai guṇagaṇanilayaḥ sūtrayāmāsa kṛtsnam |
yo'sau vyāsābhidhānastamahamaharaharbhaktitastvatprasādāt
sadyo vidyopalabdhyai gurutamamaguruṃ devadevaṃ namāmi || 37 ||
ājñāmanyairadhāryāṃ śirasi parisaradraśmikoṭīrakoṭau
kṛṣṇasyākliṣṭakarmā dadhadanusarāṇādarthito devasaṅghaiḥ |
bhūmāvāgatya bhūmannasukaramakarorbrahmasūtrasya bhāṣyaṃ
durbhāṣyaṃ vyasya dasyormaṇimata uditaṃ vedasadyuktibhistvam || 38 ||
bhūtvā kṣetre viśuddhe dvijagaṇanilaye raupyapīṭhābhidhāne
tatrāpi brahmajātistribhuvanaviśade madhyagehākhyagehe |
pārivrājyādhirājaḥ punarapi badarīṃ prāpya kṛṣṇaṃ ca natvā
kṛtvā bhāṣyāṇi samyag vyatanuta ca bhavān bhāratārthaprakāśam || 39 ||
vande taṃ tvāṃ supūrṇapramatimanudināsevitaṃ devavṛndaiḥ
vande vandārumīśe śriya uta niyataṃ śrīmadānandatīrtham |
vande mandākinīsatsaridamalajalāsekasādhikyasaṅgaṃ
vande'haṃ deva bhaktyā bhavabhayadahanaṃ sajjanānmodayantam || 40 ||
subrahmaṇyākhyasūreḥ suta iti subhṛśaṃ keśavānandatīrtha-
śrīmatpādābjabhaktaḥ stutimakṛta harervāyudevasya cāsya |
tatpādārcādareṇa grathitapadalasanmālayā tvetayā ye
saṃrādhyāmū namanti pratatamatiguṇā muktimete vrajanti || 41 ||
atha śrīnakhastutiḥ
pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā
kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭupratyekavajrāyitāḥ |
śrīmatkaṇṭhīravāsya pratata sunakharā dāritārātidūra-
pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā nākivṛndaiḥ || 1 ||
lakṣmīkānta samantato'vikalayan naiveśituste samaṃ
paśyāmyuttamavastu dūratarato'pāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |
yadroṣotkaradakṣanetrakuṭilaprāntotthitāgnisphurat
khadyotopamavisphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||
iti śrītrivikramapaṇḍitācārya viracitā vāyustutiḥ samāptā ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अथ नखस्तुतिः
पान्त्वस्मान् पुरुहूतवैरिबलवन्मातङ्गमाद्यद्घटा-
-कुम्भोच्चाद्रिविपाटनाधिकपटु प्रत्येक वज्रायिताः ।
श्रीमत्कण्ठीरवास्यप्रततसुनखरा दारितारातिदूर-
-प्रध्वस्तध्वान्तशान्तप्रविततमनसा भाविता भूरिभागैः ॥ 1 ॥
लक्ष्मीकान्त समन्ततोऽपि कलयन् नैवेशितुस्ते समं
पश्याम्युत्तमवस्तु दूरतरतोपास्तं रसो योऽष्टमः ।
यद्रोषोत्कर दक्ष नेत्र कुटिल प्रान्तोत्थिताग्नि स्फुरत्
खद्योतोपम विस्फुलिङ्गभसिता ब्रह्मेशशक्रोत्कराः ॥ 2 ॥
अथ वायुस्तुतिः
श्रीमद्विष्ण्वङ्घ्रिनिष्ठातिगुणगुरुतमश्रीमदानन्दतीर्थ-
-त्रैलोक्याचार्यपादोज्ज्वलजलजलसत्पांसवोऽस्मान् पुनन्तु ।
वाचां यत्र प्रणेत्री त्रिभुवनमहिता शारदा शारदेन्दु-
-ज्योत्स्नाभद्रस्मितश्रीधवलितककुभा प्रेमभारं बभार ॥ 1 ॥
उत्कण्ठाकुण्ठकोलाहलजवविजिताजस्रसेवानुवृद्ध-
-प्राज्ञात्मज्ञानधूतान्धतमससुमनोमौलिरत्नावलीनाम् ।
भक्त्युद्रेकावगाढप्रघटनसधटात्कारसङ्घृष्यमाण-
प्रान्तप्राग्र्याङ्घ्रिपीठोत्थितकनकरजःपिञ्जरारञ्जिताशाः ॥ 2 ॥
जन्माधिव्याध्युपाधिप्रतिहतिविरहप्रापकाणां गुणानां
अग्र्याणामर्पकाणां चिरमुदितचिदानन्दसन्दोहदानाम् ।
एतेषामेष दोषप्रमुषितमनसां द्वेषिणां दूषकाणां
दैत्यानामार्तिमन्धे तमसि विदधतां संस्तवे नास्मि शक्तः ॥ 3 ॥
अस्याविष्कर्तुकामं कलिमलकलुषेऽस्मिन् जने ज्ञानमार्गं
वन्द्यं चन्द्रेन्द्ररुद्रद्युमणिफणिवयोनायकाद्यैरिहाद्य ।
मध्वाख्यं मन्त्रसिद्धं किमुत कृतवतो मारुतस्यावतारं
पातारं पारमेष्ट्यं पदमपविपदः प्राप्तुरापन्नपुंसाम् ॥ 4 ॥
उद्यद्विद्युत्प्रचण्डां निजरुचिनिकरव्याप्तलोकावकाशो
बिभ्रद्भीमो भुजे योऽभ्युदितदिनकराभाङ्गदाढ्य प्रकाण्डे ।
वीर्योद्धार्यां गदाग्र्यामयमिह सुमतिं वायुदेवो विदध्यात्
अध्यात्मज्ञाननेता यतिवरमहितो भूमिभूषामणिर्मे ॥ 5 ॥
संसारोत्तापनित्योपशमदसदयस्नेहहासाम्बुपूर-
-प्रोद्यद्विद्यानवद्यद्युतिमणिकिरणश्रेणिसम्पूरिताशः ।
श्रीवत्साङ्काधिवासोचिततरसरलश्रीमदानन्दतीर्थ-
-क्षीराम्भोधिर्विभिन्द्याद्भवदनभिमतं भूरि मे भूतिहेतुः ॥ 6 ॥
मूर्धन्येषोऽञ्जलिर्मे दृढतरमिह ते बध्यते बन्धपाश-
-च्छेत्रे दात्रे सुखानां भजति भुवि भविष्यद्विधात्रे द्युभर्त्रे ।
अत्यन्तं सन्ततं त्वं प्रदिश पदयुगे हन्त सन्तापभाजा-
-मस्माकं भक्तिमेकां भगवत उत ते माधवस्याथ वायोः ॥ 7 ॥
साभ्रोष्णाभीशुशुभ्रप्रभमभय नभो भूरिभूभृद्विभूति-
-भ्राजिष्णुर्भूरृभूणां भवनमपि विभोऽभेदि बभ्रे बभूवे ।
येन भ्रूविभ्रमस्ते भ्रमयतु सुभृशं बभ्रुवद्दुर्भृताशान्
भ्रान्तिर्भेदावभासस्त्विति भयमभिभूर्भोक्ष्यतो मायिभिक्षून् ॥ 8 ॥
येऽमुं भावं भजन्ते सुरमुखसुजनाराधितं ते तृतीयं
भासन्ते भासुरैस्ते सहचरचलितैश्चामरैश्चारुवेषाः ।
वैकुण्ठे कण्ठलग्नस्थिरशुचिविलसत्कान्तितारुण्यलीला-
लावण्यापूर्णकान्ताकुचभरसुलभाश्लेषसम्मोदसान्द्राः ॥ 9 ॥
आनन्दान्मन्दमन्दा ददति हि मरुतः कुन्दमन्दारनन्द्या-
-वर्तामोदान् दधाना मृदुपदमुदितोद्गीतकैः सुन्दरीणाम् ।
वृन्दैरावन्द्यमुक्तेन्द्वहिमगुमदनाहीन्द्रदेवेन्द्रसेव्ये
मौकुन्दे मन्दिरेऽस्मिन्नविरतमुदयन्मोदिनां देवदेव ॥ 10 ॥
उत्तप्ताऽत्युत्कटत्विट् प्रकटकटकटध्वानसङ्घट्टनोद्य-
-द्विद्युद्व्यूढस्फुलिङ्गप्रकरविकिरणोत्क्वाथिते बाधिताङ्गान् ।
उद्गाढं पात्यमाना तमसि तत इतः किङ्करैः पङ्किले ते
पङ्क्तिर्ग्राव्णां गरिम्णा ग्लपयति हि भवद्वेषिणो विद्वदाद्य ॥ 11 ॥
अस्मिन्नस्मद्गुरूणां हरिचरणचिरध्यानसन्मङ्गलानां
युष्माकं पार्श्वभूमिं धृतरणरणिकस्वर्गिसेव्यां प्रपन्नः ।
यस्तूदास्ते स आस्तेऽधिभवमसुलभक्लेशनिर्मूकमस्त-
-प्रायानन्दं कथञ्चिन्न वसति सततं पञ्चकष्टेऽतिकष्टे ॥ 12 ॥
क्षुत् क्षामान् रूक्षरक्षोरदखरनखरक्षुण्णविक्षोभिताक्षा-
-नामग्नानान्धकूपे क्षुरमुखमुखरैः पक्षिभिर्विक्षताङ्गान् ।
पूयासृङ्मूत्रविष्ठाकृमिकुलकलिले तत्क्षणक्षिप्तशक्त्या-
-द्यस्त्रव्रातार्दितांस्त्वद्द्विष उपजिहते वज्रकल्पा जलूकाः ॥ 13 ॥
मातर्मे मातरिश्वन् पितरतुलगुरो भ्रातरिष्टाप्तबन्धो
स्वामिन् सर्वान्तरात्मन्नजर जरयितर्जन्ममृत्यामयानाम् ।
गोविन्दे देहि भक्तिं भवति च भगवन्नूर्जितां निर्निमित्तां
निर्व्याजां निश्चलां सद्गुणगणबृहतीं शाश्वतीमाशु देव ॥ 14 ॥
विष्णोरत्त्युत्तमत्वादखिलगुणगणैस्तत्र भक्तिं गरिष्ठां
आश्लिष्टे श्रीधराभ्याममुमथ परिवारात्मना सेवकेषु ।
यः सन्धत्ते विरिञ्चश्वसनविहगपानन्तरुद्रेन्द्रपूर्वे-
-ष्वाध्यायंस्तारतम्यं स्फुटमवति सदा वायुरस्मद्गुरुस्तम् ॥ 15 ॥
तत्त्वज्ञान् मुक्तिभाजः सुखयिसि हि गुरो योग्यतातारतम्या-
-दाधत्से मिश्रबुद्धिंस्त्रिदिवनिरयभूगोचरान् नित्यबद्धान् ।
तामिस्रान्धादिकाख्ये तमसि सुबहुलं दुःखयस्यन्यथाज्ञान्
विष्णोराज्ञाभिरित्थं शृतिशतमितिहासादि चाकर्णयामः ॥ 16 ॥
वन्देऽहं तं हनूमानिति महितमहापौरुषो बाहुशाली
ख्यातस्तेऽग्र्योऽवतारः सहित इह बहुब्रह्मचर्यादिधर्मैः ।
सस्नेहानां सहस्वानहरहरहितं निर्दहन् देहभाजां
अंहोमोहापहो यः स्पृहयति महतीं भक्तिमद्यापि रामे ॥ 17 ॥
प्राक्पञ्चाशत्सहस्रैर्व्यवहितमहितं योजनैः पर्वतं त्वं
यावत्सञ्जीवनाद्यौषधनिधिमधिकप्राण लङ्कामनैषिः ।
अद्राक्षीदुत्पतन्तं तत उत गिरिमुत्पाटयन्तं गृहीत्वा
यान्तं खे राघवाङ्घ्रौ प्रणतमपि तदैकक्षणे त्वां हि लोकः ॥ 18 ॥
क्षिप्तः पश्चात्सत्सलीलं शतमतुलमते योजनानां स उच्च-
-स्तावद्विस्तारवंश्चाप्युपललव इव व्यग्रबुद्ध्या त्वयाऽतः ।
स्वस्वस्थानस्थितातिस्थिरशकलशिलाजालसंश्लेषनष्ट-
-छ्छेदाङ्कः प्रागिवाभूत् कपिवरवपुषस्ते नमः कौशलाय ॥ 19 ॥
दृष्ट्वा दुष्टाधिपोरः स्फुटितकनकसद्वर्म घृष्टास्थिकूटं
निष्पिष्टं हाटकाद्रिप्रकटतटतटाकातिशङ्को जनोऽभूत् ।
येनाऽजौ रावणारिप्रियनटनपटुर्मुष्टिरिष्टं प्रदेष्टुं
किं नेष्टे मे स तेऽष्टापदकटकतटित्कोटिभामृष्टकाष्ठः ॥ 20 ॥
देव्यादेशप्रणीतिदृहिणहरवरावध्यरक्षोविघाता-
-द्यासेवोद्यद्दयार्द्रः सहभुजमकरोद्रामनामा मुकुन्दः ।
दुष्प्रापे पारमेष्ठ्ये करतलमतुलं मूर्धिविन्यस्य धन्यं
तन्वन्भूयः प्रभूतप्रणयविकसिताब्जेक्षणस्त्वेक्षमाणः ॥ 21 ॥
जघ्ने निघ्नेन विघ्नो बहुलबलबकध्वंसनाद्येन शोच-
-द्विप्रानुक्रोशपाशैरसुविधृतिसुखस्यैकचक्राजनानाम् ।
तस्मै ते देव कुर्मः कुरुकुलपतये कर्मणा च प्रणामान्
किर्मीरं दुर्मतीनां प्रथममथ च यो नर्मणा निर्ममाथ ॥ 22 ॥
निर्मृद्नन्नत्ययत्नं विजरवर जरासन्धकायास्थिसन्धीन्
युद्धे त्वं स्वध्वरे वा पशुमिव दमयन् विष्णुपक्षद्विडीशम् ।
यावत्प्रत्यक्षभूतं निखिलमखभुजं तर्पयामासिथासौ
तावत्याऽयोजि तृप्त्या किमु वद भगवन् राजसूयाश्वमेधे ॥ 23 ॥
क्ष्वेलाक्षीणाट्टहासं तव रणमरिहन्नुद्गदोद्दामबाहोः
बह्वक्षौहिण्यनीकक्षपणसुनिपुणं यस्य सर्वोत्तमस्य ।
शुश्रूषार्थं चकर्थ स्वयमयमथ संवक्तुमानन्दतीर्थ-
-श्रीमन्नामन्समर्थस्त्वमपि हि युवयोः पादपद्मं प्रपद्ये ॥ 24 ॥
दृह्यन्तीं हृदृहं मां दृतमनिल बलाद्द्रावयन्तीमविद्या-
-निद्रां विद्राव्य सद्योरचनपटुमथाऽपाद्य विद्यासमुद्र ।
वाग्देवी सा सुविद्याद्रविणद विदिता द्रौपदी रुद्रपत्न्या-
-दुद्रिक्ता द्रागभद्राद्रहयतु दयिता पूर्वभीमाऽज्ञया ते ॥ 25 ॥
याभ्यां शुश्रूषुरासीः कुरुकुलजनने क्षत्रविप्रोदिताभ्यां
ब्रह्मभ्यां बृंहिताभ्यां चितसुखवपुषा कृष्णनामास्पदाभ्याम् ।
निर्भेदाभ्यां विशेषाद्विवचनविषयाभ्याममूभ्यामुभाभ्यां
तुभ्यं च क्षेमदेभ्यः सरिसिजविलसल्लोचनेभ्यो नमोऽस्तु ॥ 26 ॥
गच्छन् सौगन्धिकार्थं पथि स हनुमतः पुच्छमच्छस्य भीमः
प्रोद्धर्तुं नाशकत्स त्वमुमुरुवपुषा भीषयामास चेति ।
पूर्णज्ञानौजसोस्ते गुरुतम वपुषोः श्रीमदानन्दतीर्थ
क्रीडामात्रं तदेतत् प्रमदद सुधियां मोहक द्वेषभाजाम् ॥ 27 ॥
बह्वीः कोटीरटीकः कुटलकटुमतीनुत्कटाटोपकोपान्
द्राक्च त्वं सत्वरत्वाच्चरणद गदया पोथयामासिथारीन् ।
उन्मथ्यातथ्यमिथ्यात्ववचनवचनानुत्पथस्थांस्तथाऽन्यान्
प्रायच्छः स्वप्रियायै प्रियतमकुसुमं प्राण तस्मै नमस्ते ॥ 28 ॥
देहादुत्क्रामितानामधिपतिरसतामक्रमाद्वक्रबुद्धिः
क्रुद्धः क्रोधैकवश्यः क्रिमिरिव मणिमान् दुष्कृती निष्क्रियार्थम् ।
चक्रे भूचक्रमेत्य क्रकचमिव सतां चेतसः कष्टशास्त्रं
दुस्तर्कं चक्रपाणेर्गुणगणविरहं जीवतां चाधिकृत्य ॥ 29 ॥
तद्दुष्प्रेक्षानुसारात्कतिपयकुनरैरादृतोऽन्यैर्विसृष्टो
ब्रह्माऽहं निर्गुणोऽहं वितथमिदमिति ह्येष पाषण्डवादः ।
तद्युक्त्याभासजालप्रसरविषतरूद्दाहदक्षप्रमाण-
-ज्वालामालाधराग्निः पवन विजयते तेऽवतारस्तृतीयः ॥ 30 ॥
आक्रोशन्तो निराशा भयभरविवशस्वाशयाश्छिन्नदर्पा
वाशन्तो देशनाशस्विति बत कुधियां नाशमाशादशाऽशु ।
धावन्तोऽश्लीलशीला वितथशपथशापाशिवाः शान्तशौर्या-
-स्त्वद्व्याख्यासिंहनादे सपदि ददृशिरे मायिगोमायवस्ते ॥ 31 ॥
त्रिष्वप्येवावतारेष्वरिभिरपघृणं हिंसितो निर्विकारः
सर्वज्ञः सर्वशक्तिः सकलगुणगणापूर्णरूपप्रगल्भः ।
स्वच्छः स्वच्छन्दमृत्युः सुखयसि सुजनं देव किं चित्रमत्र
त्राता यस्य त्रिधामा जगदुत वशगं किङ्कराः शङ्कराद्याः ॥ 32 ॥
उद्यन्मन्दस्मितश्रीमृदु मधुमधुरालापपीयूषधारा-
-पूरासेकोपशान्तासुखसुजनमनोलोचनापीयमानम् ।
सन्द्रक्ष्ये सुन्दरं सन्दुहदिह महदानन्दमानन्दतीर्थ
श्रीमद्वक्त्रेन्दुबिम्बं दुरतनुदुदितं नित्यदाऽहं कदा नु ॥ 33 ॥
प्राचीनाचीर्णपुण्योच्चयचतुरतराचारतश्चारुचित्ता-
-नत्युच्चां रोचयन्तीं श्रुतिचितवचनां श्रावकांश्चोद्यचुञ्चून् ।
व्याख्यामुत्खातदुःखां चिरमुचितमहाचार्य चिन्तारतांस्ते
चित्रां सच्छास्त्रकर्ताश्चरणपरिचराञ्छ्रावयास्मांश्च किञ्चित् ॥ 34 ॥
पीठे रत्नोकपक्लृप्ते रुचिररुचिमणिज्योतिषा सन्निषण्णं
ब्रह्माणं भाविनं त्वां ज्वलति निजपदे वैदिकाद्या हि विद्याः ।
सेवन्ते मूर्तिमत्यः सुचरित चरितं भाति गन्धर्व गीतं
प्रत्येकं देवसंसत्स्वपि तव भगवन्नर्तितद्योवधूषु ॥ 35 ॥
सानुक्रोशैरजस्रं जनिमृतिनिरयाद्यूर्मिमालाविलेऽस्मिन्
संसाराब्धौ निमग्नान् शरणमशरणानिच्छतो वीक्ष्य जन्तून् ।
युष्माभिः प्रार्थितः सन् जलनिधिशयनः सत्यवत्यां महर्षे-
-र्व्यक्तश्चिन्मात्रमूर्तिर्न खलु भगवतः प्राकृतो जातु देहः ॥ 36 ॥
अस्तव्यस्तं समस्तश्रुतिगतमधमै रत्नपूगं यथाऽन्धै-
-रर्थं लोकोपकृत्यै गुणगणनिलयः सूत्रयामास कृत्स्नम् ।
योऽसौ व्यासाभिधानस्तमहमहरहर्भक्तितस्त्वत्प्रसादात्
सद्यो विद्योपलब्ध्यै गुरुतममगुरुं देवदेवं नमामि ॥ 37 ॥
आज्ञामन्यैरधार्यां शिरसि परिसरद्रश्मिकोटीरकोटौ
कृष्णस्याक्लिष्टकर्मा दधदनुसराणादर्थितो देवसङ्घैः ।
भूमावागत्य भूमन्नसुकरमकरोर्ब्रह्मसूत्रस्य भाष्यं
दुर्भाष्यं व्यस्य दस्योर्मणिमत उदितं वेदसद्युक्तिभिस्त्वम् ॥ 38 ॥
भूत्वा क्षेत्रे विशुद्धे द्विजगणनिलये रौप्यपीठाभिधाने
तत्रापि ब्रह्मजातिस्त्रिभुवनविशदे मध्यगेहाख्यगेहे ।
पारिव्राज्याधिराजः पुनरपि बदरीं प्राप्य कृष्णं च नत्वा
कृत्वा भाष्याणि सम्यग् व्यतनुत च भवान् भारतार्थप्रकाशम् ॥ 39 ॥
वन्दे तं त्वां सुपूर्णप्रमतिमनुदिनासेवितं देववृन्दैः
वन्दे वन्दारुमीशे श्रिय उत नियतं श्रीमदानन्दतीर्थम् ।
वन्दे मन्दाकिनीसत्सरिदमलजलासेकसाधिक्यसङ्गं
वन्देऽहं देव भक्त्या भवभयदहनं सज्जनान्मोदयन्तम् ॥ 40 ॥
सुब्रह्मण्याख्यसूरेः सुत इति सुभृशं केशवानन्दतीर्थ-
श्रीमत्पादाब्जभक्तः स्तुतिमकृत हरेर्वायुदेवस्य चास्य ।
तत्पादार्चादरेण ग्रथितपदलसन्मालया त्वेतया ये
संराध्यामू नमन्ति प्रततमतिगुणा मुक्तिमेते व्रजन्ति ॥ 41 ॥
अथ श्रीनखस्तुतिः
पान्त्वस्मान् पुरुहूतवैरिबलवन्मातङ्गमाद्यद्घटा
कुम्भोच्चाद्रिविपाटनाधिकपटुप्रत्येकवज्रायिताः ।
श्रीमत्कण्ठीरवास्य प्रतत सुनखरा दारितारातिदूर-
प्रध्वस्तध्वान्तशान्तप्रविततमनसा भाविता नाकिवृन्दैः ॥ 1 ॥
लक्ष्मीकान्त समन्ततोऽविकलयन् नैवेशितुस्ते समं
पश्याम्युत्तमवस्तु दूरतरतोऽपास्तं रसो योऽष्टमः ।
यद्रोषोत्करदक्षनेत्रकुटिलप्रान्तोत्थिताग्निस्फुरत्
खद्योतोपमविस्फुलिङ्गभसिता ब्रह्मेशशक्रोत्कराः ॥ 2 ॥
इति श्रीत्रिविक्रमपण्डिताचार्य विरचिता वायुस्तुतिः समाप्ता ॥
atha nakhastutiḥ
pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā-
-kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭu pratyeka vajrāyitāḥ |
śrīmatkaṇṭhīravāsyapratatasunakharā dāritārātidūra-
-pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā bhūribhāgaiḥ || 1 ||
lakṣmīkānta samantato'pi kalayan naiveśituste samaṃ
paśyāmyuttamavastu dūrataratopāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |
yadroṣotkara dakṣa netra kuṭila prāntotthitāgni sphurat
khadyotopama visphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||
atha vāyustutiḥ
śrīmadviṣṇvaṅghriniṣṭhātiguṇagurutamaśrīmadānandatīrtha-
-trailokyācāryapādojjvalajalajalasatpāṃsavo'smān punantu |
vācāṃ yatra praṇetrī tribhuvanamahitā śāradā śāradendu-
-jyotsnābhadrasmitaśrīdhavalitakakubhā premabhāraṃ babhāra || 1 ||
utkaṇṭhākuṇṭhakolāhalajavavijitājasrasevānuvṛddha-
-prājñātmajñānadhūtāndhatamasasumanomauliratnāvalīnām |
bhaktyudrekāvagāḍhapraghaṭanasadhaṭātkārasaṅghṛṣyamāṇa-
prāntaprāgryāṅghripīṭhotthitakanakarajaḥpiñjarārañjitāśāḥ || 2 ||
janmādhivyādhyupādhipratihativirahaprāpakāṇāṃ guṇānāṃ
agryāṇāmarpakāṇāṃ ciramuditacidānandasandohadānām |
eteṣāmeṣa doṣapramuṣitamanasāṃ dveṣiṇāṃ dūṣakāṇāṃ
daityānāmārtimandhe tamasi vidadhatāṃ saṃstave nāsmi śaktaḥ || 3 ||
asyāviṣkartukāmaṃ kalimalakaluṣe'smin jane jñānamārgaṃ
vandyaṃ candrendrarudradyumaṇiphaṇivayonāyakādyairihādya |
madhvākhyaṃ mantrasiddhaṃ kimuta kṛtavato mārutasyāvatāraṃ
pātāraṃ pārameṣṭyaṃ padamapavipadaḥ prāpturāpannapuṃsām || 4 ||
udyadvidyutpracaṇḍāṃ nijarucinikaravyāptalokāvakāśo
bibhradbhīmo bhuje yo'bhyuditadinakarābhāṅgadāḍhya prakāṇḍe |
vīryoddhāryāṃ gadāgryāmayamiha sumatiṃ vāyudevo vidadhyāt
adhyātmajñānanetā yativaramahito bhūmibhūṣāmaṇirme || 5 ||
saṃsārottāpanityopaśamadasadayasnehahāsāmbupūra-
-prodyadvidyānavadyadyutimaṇikiraṇaśreṇisampūritāśaḥ |
śrīvatsāṅkādhivāsocitatarasaralaśrīmadānandatīrtha-
-kṣīrāmbhodhirvibhindyādbhavadanabhimataṃ bhūri me bhūtihetuḥ || 6 ||
mūrdhanyeṣo'ñjalirme dṛḍhataramiha te badhyate bandhapāśa-
-cchetre dātre sukhānāṃ bhajati bhuvi bhaviṣyadvidhātre dyubhartre |
atyantaṃ santataṃ tvaṃ pradiśa padayuge hanta santāpabhājā-
-masmākaṃ bhaktimekāṃ bhagavata uta te mādhavasyātha vāyoḥ || 7 ||
sābhroṣṇābhīśuśubhraprabhamabhaya nabho bhūribhūbhṛdvibhūti-
-bhrājiṣṇurbhūrṛbhūṇāṃ bhavanamapi vibho'bhedi babhre babhūve |
yena bhrūvibhramaste bhramayatu subhṛśaṃ babhruvaddurbhṛtāśān
bhrāntirbhedāvabhāsastviti bhayamabhibhūrbhokṣyato māyibhikṣūn || 8 ||
ye'muṃ bhāvaṃ bhajante suramukhasujanārādhitaṃ te tṛtīyaṃ
bhāsante bhāsuraiste sahacaracalitaiścāmaraiścāruveṣāḥ |
vaikuṇṭhe kaṇṭhalagnasthiraśucivilasatkāntitāruṇyalīlā-
lāvaṇyāpūrṇakāntākucabharasulabhāśleṣasammodasāndrāḥ || 9 ||
ānandānmandamandā dadati hi marutaḥ kundamandāranandyā-
-vartāmodān dadhānā mṛdupadamuditodgītakaiḥ sundarīṇām |
vṛndairāvandyamuktendvahimagumadanāhīndradevendrasevye
maukunde mandire'sminnaviratamudayanmodināṃ devadeva || 10 ||
uttaptā'tyutkaṭatviṭ prakaṭakaṭakaṭadhvānasaṅghaṭṭanodya-
-dvidyudvyūḍhasphuliṅgaprakaravikiraṇotkvāthite bādhitāṅgān |
udgāḍhaṃ pātyamānā tamasi tata itaḥ kiṅkaraiḥ paṅkile te
paṅktirgrāvṇāṃ garimṇā glapayati hi bhavadveṣiṇo vidvadādya || 11 ||
asminnasmadgurūṇāṃ haricaraṇaciradhyānasanmaṅgalānāṃ
yuṣmākaṃ pārśvabhūmiṃ dhṛtaraṇaraṇikasvargisevyāṃ prapannaḥ |
yastūdāste sa āste'dhibhavamasulabhakleśanirmūkamasta-
-prāyānandaṃ kathañcinna vasati satataṃ pañcakaṣṭe'tikaṣṭe || 12 ||
kṣut kṣāmān rūkṣarakṣoradakharanakharakṣuṇṇavikṣobhitākṣā-
-nāmagnānāndhakūpe kṣuramukhamukharaiḥ pakṣibhirvikṣatāṅgān |
pūyāsṛṅmūtraviṣṭhākṛmikulakalile tatkṣaṇakṣiptaśaktyā-
-dyastravrātārditāṃstvaddviṣa upajihate vajrakalpā jalūkāḥ || 13 ||
mātarme mātariśvan pitaratulaguro bhrātariṣṭāptabandho
svāmin sarvāntarātmannajara jarayitarjanmamṛtyāmayānām |
govinde dehi bhaktiṃ bhavati ca bhagavannūrjitāṃ nirnimittāṃ
nirvyājāṃ niścalāṃ sadguṇagaṇabṛhatīṃ śāśvatīmāśu deva || 14 ||
viṣṇorattyuttamatvādakhilaguṇagaṇaistatra bhaktiṃ gariṣṭhāṃ
āśliṣṭe śrīdharābhyāmamumatha parivārātmanā sevakeṣu |
yaḥ sandhatte viriñcaśvasanavihagapānantarudrendrapūrve-
-ṣvādhyāyaṃstāratamyaṃ sphuṭamavati sadā vāyurasmadgurustam || 15 ||
tattvajñān muktibhājaḥ sukhayisi hi guro yogyatātāratamyā-
-dādhatse miśrabuddhiṃstridivanirayabhūgocarān nityabaddhān |
tāmisrāndhādikākhye tamasi subahulaṃ duḥkhayasyanyathājñān
viṣṇorājñābhiritthaṃ śṛtiśatamitihāsādi cākarṇayāmaḥ || 16 ||
vande'haṃ taṃ hanūmāniti mahitamahāpauruṣo bāhuśālī
khyātaste'gryo'vatāraḥ sahita iha bahubrahmacaryādidharmaiḥ |
sasnehānāṃ sahasvānaharaharahitaṃ nirdahan dehabhājāṃ
aṃhomohāpaho yaḥ spṛhayati mahatīṃ bhaktimadyāpi rāme || 17 ||
prākpañcāśatsahasrairvyavahitamahitaṃ yojanaiḥ parvataṃ tvaṃ
yāvatsañjīvanādyauṣadhanidhimadhikaprāṇa laṅkāmanaiṣiḥ |
adrākṣīdutpatantaṃ tata uta girimutpāṭayantaṃ gṛhītvā
yāntaṃ khe rāghavāṅghrau praṇatamapi tadaikakṣaṇe tvāṃ hi lokaḥ || 18 ||
kṣiptaḥ paścātsatsalīlaṃ śatamatulamate yojanānāṃ sa ucca-
-stāvadvistāravaṃścāpyupalalava iva vyagrabuddhyā tvayā'taḥ |
svasvasthānasthitātisthiraśakalaśilājālasaṃśleṣanaṣṭa-
-chchedāṅkaḥ prāgivābhūt kapivaravapuṣaste namaḥ kauśalāya || 19 ||
dṛṣṭvā duṣṭādhiporaḥ sphuṭitakanakasadvarma ghṛṣṭāsthikūṭaṃ
niṣpiṣṭaṃ hāṭakādriprakaṭataṭataṭākātiśaṅko jano'bhūt |
yenā'jau rāvaṇāripriyanaṭanapaṭurmuṣṭiriṣṭaṃ pradeṣṭuṃ
kiṃ neṣṭe me sa te'ṣṭāpadakaṭakataṭitkoṭibhāmṛṣṭakāṣṭhaḥ || 20 ||
devyādeśapraṇītidṛhiṇaharavarāvadhyarakṣovighātā-
-dyāsevodyaddayārdraḥ sahabhujamakarodrāmanāmā mukundaḥ |
duṣprāpe pārameṣṭhye karatalamatulaṃ mūrdhivinyasya dhanyaṃ
tanvanbhūyaḥ prabhūtapraṇayavikasitābjekṣaṇastvekṣamāṇaḥ || 21 ||
jaghne nighnena vighno bahulabalabakadhvaṃsanādyena śoca-
-dviprānukrośapāśairasuvidhṛtisukhasyaikacakrājanānām |
tasmai te deva kurmaḥ kurukulapataye karmaṇā ca praṇāmān
kirmīraṃ durmatīnāṃ prathamamatha ca yo narmaṇā nirmamātha || 22 ||
nirmṛdnannatyayatnaṃ vijaravara jarāsandhakāyāsthisandhīn
yuddhe tvaṃ svadhvare vā paśumiva damayan viṣṇupakṣadviḍīśam |
yāvatpratyakṣabhūtaṃ nikhilamakhabhujaṃ tarpayāmāsithāsau
tāvatyā'yoji tṛptyā kimu vada bhagavan rājasūyāśvamedhe || 23 ||
kṣvelākṣīṇāṭṭahāsaṃ tava raṇamarihannudgadoddāmabāhoḥ
bahvakṣauhiṇyanīkakṣapaṇasunipuṇaṃ yasya sarvottamasya |
śuśrūṣārthaṃ cakartha svayamayamatha saṃvaktumānandatīrtha-
-śrīmannāmansamarthastvamapi hi yuvayoḥ pādapadmaṃ prapadye || 24 ||
dṛhyantīṃ hṛdṛhaṃ māṃ dṛtamanila balāddrāvayantīmavidyā-
-nidrāṃ vidrāvya sadyoracanapaṭumathā'pādya vidyāsamudra |
vāgdevī sā suvidyādraviṇada viditā draupadī rudrapatnyā-
-dudriktā drāgabhadrādrahayatu dayitā pūrvabhīmā'jñayā te || 25 ||
yābhyāṃ śuśrūṣurāsīḥ kurukulajanane kṣatraviproditābhyāṃ
brahmabhyāṃ bṛṃhitābhyāṃ citasukhavapuṣā kṛṣṇanāmāspadābhyām |
nirbhedābhyāṃ viśeṣādvivacanaviṣayābhyāmamūbhyāmubhābhyāṃ
tubhyaṃ ca kṣemadebhyaḥ sarisijavilasallocanebhyo namo'stu || 26 ||
gacchan saugandhikārthaṃ pathi sa hanumataḥ pucchamacchasya bhīmaḥ
proddhartuṃ nāśakatsa tvamumuruvapuṣā bhīṣayāmāsa ceti |
pūrṇajñānaujasoste gurutama vapuṣoḥ śrīmadānandatīrtha
krīḍāmātraṃ tadetat pramadada sudhiyāṃ mohaka dveṣabhājām || 27 ||
bahvīḥ koṭīraṭīkaḥ kuṭalakaṭumatīnutkaṭāṭopakopān
drākca tvaṃ satvaratvāccaraṇada gadayā pothayāmāsithārīn |
unmathyātathyamithyātvavacanavacanānutpathasthāṃstathā'nyān
prāyacchaḥ svapriyāyai priyatamakusumaṃ prāṇa tasmai namaste || 28 ||
dehādutkrāmitānāmadhipatirasatāmakramādvakrabuddhiḥ
kruddhaḥ krodhaikavaśyaḥ krimiriva maṇimān duṣkṛtī niṣkriyārtham |
cakre bhūcakrametya krakacamiva satāṃ cetasaḥ kaṣṭaśāstraṃ
dustarkaṃ cakrapāṇerguṇagaṇavirahaṃ jīvatāṃ cādhikṛtya || 29 ||
tadduṣprekṣānusārātkatipayakunarairādṛto'nyairvisṛṣṭo
brahmā'haṃ nirguṇo'haṃ vitathamidamiti hyeṣa pāṣaṇḍavādaḥ |
tadyuktyābhāsajālaprasaraviṣatarūddāhadakṣapramāṇa-
-jvālāmālādharāgniḥ pavana vijayate te'vatārastṛtīyaḥ || 30 ||
ākrośanto nirāśā bhayabharavivaśasvāśayāśchinnadarpā
vāśanto deśanāśasviti bata kudhiyāṃ nāśamāśādaśā'śu |
dhāvanto'ślīlaśīlā vitathaśapathaśāpāśivāḥ śāntaśauryā-
-stvadvyākhyāsiṃhanāde sapadi dadṛśire māyigomāyavaste || 31 ||
triṣvapyevāvatāreṣvaribhirapaghṛṇaṃ hiṃsito nirvikāraḥ
sarvajñaḥ sarvaśaktiḥ sakalaguṇagaṇāpūrṇarūpapragalbhaḥ |
svacchaḥ svacchandamṛtyuḥ sukhayasi sujanaṃ deva kiṃ citramatra
trātā yasya tridhāmā jagaduta vaśagaṃ kiṅkarāḥ śaṅkarādyāḥ || 32 ||
udyanmandasmitaśrīmṛdu madhumadhurālāpapīyūṣadhārā-
-pūrāsekopaśāntāsukhasujanamanolocanāpīyamānam |
sandrakṣye sundaraṃ sanduhadiha mahadānandamānandatīrtha
śrīmadvaktrendubimbaṃ duratanududitaṃ nityadā'haṃ kadā nu || 33 ||
prācīnācīrṇapuṇyoccayacaturatarācārataścārucittā-
-natyuccāṃ rocayantīṃ śruticitavacanāṃ śrāvakāṃścodyacuñcūn |
vyākhyāmutkhātaduḥkhāṃ ciramucitamahācārya cintāratāṃste
citrāṃ sacchāstrakartāścaraṇaparicarāñchrāvayāsmāṃśca kiñcit || 34 ||
pīṭhe ratnokapaklṛpte rucirarucimaṇijyotiṣā sanniṣaṇṇaṃ
brahmāṇaṃ bhāvinaṃ tvāṃ jvalati nijapade vaidikādyā hi vidyāḥ |
sevante mūrtimatyaḥ sucarita caritaṃ bhāti gandharva gītaṃ
pratyekaṃ devasaṃsatsvapi tava bhagavannartitadyovadhūṣu || 35 ||
sānukrośairajasraṃ janimṛtinirayādyūrmimālāvile'smin
saṃsārābdhau nimagnān śaraṇamaśaraṇānicchato vīkṣya jantūn |
yuṣmābhiḥ prārthitaḥ san jalanidhiśayanaḥ satyavatyāṃ maharṣe-
-rvyaktaścinmātramūrtirna khalu bhagavataḥ prākṛto jātu dehaḥ || 36 ||
astavyastaṃ samastaśrutigatamadhamai ratnapūgaṃ yathā'ndhai-
-rarthaṃ lokopakṛtyai guṇagaṇanilayaḥ sūtrayāmāsa kṛtsnam |
yo'sau vyāsābhidhānastamahamaharaharbhaktitastvatprasādāt
sadyo vidyopalabdhyai gurutamamaguruṃ devadevaṃ namāmi || 37 ||
ājñāmanyairadhāryāṃ śirasi parisaradraśmikoṭīrakoṭau
kṛṣṇasyākliṣṭakarmā dadhadanusarāṇādarthito devasaṅghaiḥ |
bhūmāvāgatya bhūmannasukaramakarorbrahmasūtrasya bhāṣyaṃ
durbhāṣyaṃ vyasya dasyormaṇimata uditaṃ vedasadyuktibhistvam || 38 ||
bhūtvā kṣetre viśuddhe dvijagaṇanilaye raupyapīṭhābhidhāne
tatrāpi brahmajātistribhuvanaviśade madhyagehākhyagehe |
pārivrājyādhirājaḥ punarapi badarīṃ prāpya kṛṣṇaṃ ca natvā
kṛtvā bhāṣyāṇi samyag vyatanuta ca bhavān bhāratārthaprakāśam || 39 ||
vande taṃ tvāṃ supūrṇapramatimanudināsevitaṃ devavṛndaiḥ
vande vandārumīśe śriya uta niyataṃ śrīmadānandatīrtham |
vande mandākinīsatsaridamalajalāsekasādhikyasaṅgaṃ
vande'haṃ deva bhaktyā bhavabhayadahanaṃ sajjanānmodayantam || 40 ||
subrahmaṇyākhyasūreḥ suta iti subhṛśaṃ keśavānandatīrtha-
śrīmatpādābjabhaktaḥ stutimakṛta harervāyudevasya cāsya |
tatpādārcādareṇa grathitapadalasanmālayā tvetayā ye
saṃrādhyāmū namanti pratatamatiguṇā muktimete vrajanti || 41 ||
atha śrīnakhastutiḥ
pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā
kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭupratyekavajrāyitāḥ |
śrīmatkaṇṭhīravāsya pratata sunakharā dāritārātidūra-
pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā nākivṛndaiḥ || 1 ||
lakṣmīkānta samantato'vikalayan naiveśituste samaṃ
paśyāmyuttamavastu dūratarato'pāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |
yadroṣotkaradakṣanetrakuṭilaprāntotthitāgnisphurat
khadyotopamavisphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||
iti śrītrivikramapaṇḍitācārya viracitā vāyustutiḥ samāptā ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.