Dattatreya

ଶ୍ରୀ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯ ସହସ୍ର ନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍

Shri Dattatreya Sahasra Nama Stotram

📂 Stotram 🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ମୁନଯଃ ଊଚୁଃ
ନିଖିଲାଗମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମଧ୍ଯାନପରାଯଣ ।
ଵଦାସ୍ମାକଂ ମୁକ୍ତ୍ଯୁପାଯଂ ସୂତ ସର୍ଵୋପକାରକମ୍ ॥ 1 ॥
ସର୍ଵଦେଵେଷୁ କୋ ଦେଵଃ ସଦ୍ଯୋ ମୋକ୍ଷପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍ ।
କୋ ମନୁର୍ଵା ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରୀତିକରୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ 2 ॥
ସୂତ ଉଵାଚ ।
ନିଗମାଗମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ହ୍ଯଵଧୂତଶ୍ଚିଦମ୍ବରଃ ।
ଭକ୍ତଵାତ୍ସଲ୍ଯପ୍ରଵଣୋ ଦତ୍ତ ଏଵ ହି କେଵଲଃ ॥ 3 ॥
ସଦା ପ୍ରସନ୍ନଵଦନୋ ଭକ୍ତଚିନ୍ତୈକତତ୍ପରଃ ।
ତସ୍ଯ ନାମାନ୍ଯନନ୍ତାନି ଵର୍ତନ୍ତେଽଥାପ୍ଯଦଃ ପରମ୍ ॥ 4 ॥
ଦତ୍ତସ୍ଯ ନାମସାହସ୍ରଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରୀତିଵିଵର୍ଧନମ୍ ।
ଯସ୍ତ୍ଵିଦଂ ପଠତେ ନିତ୍ଯଂ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯୈକମାନସଃ ॥ 5 ॥
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ସ ସଦ୍ଯୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।
ଅନ୍ତେ ତଦ୍ଧାମ ସଂଯାତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ॥ 6 ॥
ଅସ୍ଯ ଶ୍ରୀମଦ୍ଦତ୍ତାତ୍ରେଯସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଅଵଧୂତ ଋଷିଃ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ, ଦିଗମ୍ବରୋ ଦେଵତା, ଓଁ ବୀଜଂ, ହ୍ରୀଂ ଶକ୍ତିଃ, କ୍ରୌଂ କୀଲକଂ, ଶ୍ରୀଦତ୍ତାତ୍ରେଯପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥେ ଜପେ ଵିନିଯୋଗଃ ।
ଅଥ ଧ୍ଯାନମ୍
ଦିଗମ୍ବରଂ ଭସ୍ମଵିଲେପିତାଙ୍ଗଂ
ବୋଧାତ୍ମକଂ ମୁକ୍ତିକରଂ ପ୍ରସନ୍ନମ୍ ।
ନିର୍ମାନସଂ ଶ୍ଯାମତନୁଂ ଭଜେଽହଂ
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯଂ ବ୍ରହ୍ମସମାଧିଯୁକ୍ତମ୍ ॥
ଅଥ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯୋ ମହାଯୋଗୀ ଯୋଗେଶଶ୍ଚାମରପ୍ରଭୁଃ ।
ମୁନିର୍ଦିଗମ୍ବରୋ ବାଲୋ ମାଯାମୁକ୍ତୋ ମଦାପହଃ ॥ 1 ॥
ଅଵଧୂତୋ ମହାନାଥଃ ଶଙ୍କରୋଽମରଵଲ୍ଲଭଃ ।
ମହାଦେଵଶ୍ଚାଦିଦେଵଃ ପୁରାଣପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ ॥ 2 ॥
ସତ୍ତ୍ଵକୃତ୍ସତ୍ତ୍ଵଭୃଦ୍ଭାଵଃ ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ମା ସତ୍ତ୍ଵସାଗରଃ ।
ସତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ସତ୍ତ୍ଵସାକ୍ଷୀ ଚ ସତ୍ତ୍ଵସାଧ୍ଯୋଽମରାଧିପଃ ॥ 3 ॥
ଭୂତକୃଦ୍ଭୂତଭୃଚ୍ଚୈଵ ଭୂତାତ୍ମା ଭୂତସମ୍ଭଵଃ ।
ଭୂତଭାଵୋ ଭଵୋ ଭୂତଵିତ୍ତଥା ଭୂତକାରଣଃ ॥ 4 ॥
ଭୂତସାକ୍ଷୀ ପ୍ରଭୂତିଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ପରମା ଗତିଃ ।
ଭୂତସଙ୍ଗଵିହୀନାତ୍ମା ଭୂତାତ୍ମା ଭୂତଶଙ୍କରଃ ॥ 5 ॥
ଭୂତନାଥୋ ମହାନାଥ ଆଦିନାଥୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ।
ସର୍ଵଭୂତନିଵାସାତ୍ମା ଭୂତସନ୍ତାପନାଶନଃ ॥ 6 ॥
ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵଭୃତ୍ସର୍ଵଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵନିର୍ଣଯଃ ।
ସର୍ଵସାକ୍ଷୀ ବୃହଦ୍ଭାନୁଃ ସର୍ଵଵିତ୍ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲଃ ॥ 7 ॥
ଶାନ୍ତଃ ସତ୍ଯଃ ସମଃ ପୂର୍ଣୋ ଏକାକୀ କମଲାପତିଃ ।
ରାମୋ ରାମପ୍ରିଯଶ୍ଚୈଵ ଵିରାମୋ ରାମକାରଣଃ ॥ 8 ॥
ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପାଵନୋଽନନ୍ତଃ ପ୍ରତୀତଃ ପରମାର୍ଥଭୃତ୍ ।
ହଂସସାକ୍ଷୀ ଵିଭୁଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରଲଯ ଇତ୍ଯପି ॥ 9 ॥
ସିଦ୍ଧାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ଚ ସିଦ୍ଧାନାଂ ପରମା ଗତିଃ ।
ସିଦ୍ଧିସିଦ୍ଧସ୍ତଥା ସାଧ୍ଯଃ ସାଧନୋ ହ୍ଯୁତ୍ତମସ୍ତଥା ॥ 10 ॥
ସୁଲକ୍ଷଣଃ ସୁମେଧାଵୀ ଵିଦ୍ଯାଵାନ୍ଵିଗତାନ୍ତରଃ ।
ଵିଜ୍ଵରଶ୍ଚ ମହାବାହୁର୍ବହୁଲାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ ॥ 11 ॥
ଅଵ୍ଯକ୍ତପୁରୁଷଃ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପରଜ୍ଞଃ ପରମାର୍ଥଦୃକ୍ ।
ପରାପରଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯୁକ୍ତସ୍ତତ୍ତ୍ଵପ୍ରକାଶଵାନ୍ ॥ 12 ॥
ଦଯାଵାନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଭାଵୀ ଭାଵାତ୍ମା ଭାଵକାରଣଃ ।
ଭଵସନ୍ତାପନାଶଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପଵାନ୍ ପଣ୍ଡିତୋ ବୁଧଃ ॥ 13 ॥
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଵସ୍ତୁର୍ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନଃ ।
ପ୍ରମାଣଵିଗତଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରତ୍ଯାହାରନିଯୋଜକଃ ॥ 14 ॥
ପ୍ରଣଵଃ ପ୍ରଣଵାତୀତଃ ପ୍ରମୁଖଃ ପ୍ରଲଯାତ୍ମକଃ ।
ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯୋ ଵିଵିକ୍ତାତ୍ମା ଶଙ୍କରାତ୍ମା ପରୋ ଵପୁଃ ॥ 15 ॥
ପରମସ୍ତନୁଵିଜ୍ଞେଯଃ ପରମାତ୍ମନି ସଂସ୍ଥିତଃ ।
ପ୍ରବୋଧକଲନାଧାରଃ ପ୍ରଭାଵପ୍ରଵରୋତ୍ତମଃ ॥ 16 ॥
ଚିଦମ୍ବରଶ୍ଚିଦ୍ଵିଲାସଶ୍ଚିଦାକାଶଶ୍ଚିଦୁତ୍ତମଃ ।
ଚିତ୍ତଚୈତନ୍ଯଚିତ୍ତାତ୍ମା ଦେଵାନାଂ ପରମା ଗତିଃ ॥ 17 ॥
ଅଚେତ୍ଯଶ୍ଚେତନାଧାରଶ୍ଚେତନାଚିତ୍ତଵିକ୍ରମଃ ।
ଚିତ୍ତାତ୍ମା ଚେତନାରୂପୋ ଲସତ୍ପଙ୍କଜଲୋଚନଃ ॥ 18 ॥
ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିଃ ପରଂ ଧାମ ପରନ୍ତପଃ ।
ପରଂ ସୂତ୍ରଂ ପରଂ ତନ୍ତ୍ରଂ ପଵିତ୍ରଃ ପରମୋହଵାନ୍ ॥ 19 ॥
କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଃ କ୍ଷେତ୍ରଗଃ କ୍ଷେତ୍ରଃ କ୍ଷେତ୍ରାଧାରଃ ପୁରଞ୍ଜନଃ ।
କ୍ଷେତ୍ରଶୂନ୍ଯୋ ଲୋକସାକ୍ଷୀ କ୍ଷେତ୍ରଵାନ୍ ବହୁନାଯକଃ ॥ 20 ॥
ଯୋଗେନ୍ଦ୍ରୋ ଯୋଗପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ଯୋଗ୍ଯ ଆତ୍ମଵିଦାଂ ଶୁଚିଃ ।
ଯୋଗମାଯାଧରଃ ସ୍ଥାଣୁରଚଲଃ କମଲାପତିଃ ॥ 21 ॥
ଯୋଗେଶୋ ଯୋଗନିର୍ମାତା ଯୋଗଜ୍ଞାନପ୍ରକାଶନଃ ।
ଯୋଗପାଲୋ ଲୋକପାଲଃ ସଂସାରତମନାଶନଃ ॥ 22 ॥
ଗୁହ୍ଯୋ ଗୁହ୍ଯତମୋ ଗୁପ୍ତୋ ମୁକ୍ତୋ ଯୁକ୍ତଃ ସନାତନଃ ।
ଗହନୋ ଗଗନାକାରୋ ଗମ୍ଭୀରୋ ଗଣନାଯକଃ ॥ 23 ॥
ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଗୋପତିର୍ଗୋପ୍ତା ଗୋଭାଗୋ ଭାଵସଂସ୍ଥିତଃ ।
ଗୋସାକ୍ଷୀ ଗୋତମାରିଶ୍ଚ ଗାନ୍ଧାରୋ ଗଗନାକୃତିଃ ॥ 24 ॥
ଯୋଗଯୁକ୍ତୋ ଭୋଗଯୁକ୍ତଃ ଶଙ୍କାମୁକ୍ତସମାଧିମାନ୍ ।
ସହଜଃ ସକଲେଶାନଃ କାର୍ତଵୀର୍ଯଵରପ୍ରଦଃ ॥ 25 ॥
ସରଜୋ ଵିରଜୋ ପୁଂସୋ ପାଵନଃ ପାପନାଶନଃ ।
ପରାଵରଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପରଂ‍ଜ୍ଯୋତିଃ ପୁରାତନଃ ॥ 26 ॥
ନାନାଜ୍ଯୋତିରନେକାତ୍ମା ସ୍ଵଯଂ‍ଜ୍ଯୋତିଃ ସଦାଶିଵଃ ।
ଦିଵ୍ଯଜ୍ଯୋତିର୍ମଯଶ୍ଚୈଵ ସତ୍ଯଵିଜ୍ଞାନଭାସ୍କରଃ ॥ 27 ॥
ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧଃ ପରଃ ପୂର୍ଣଃ ପ୍ରକାଶଃ ପ୍ରକଟୋଦ୍ଭଵଃ ।
ପ୍ରମାଦଵିଗତଶ୍ଚୈଵ ପରେଶଃ ପରଵିକ୍ରମଃ ॥ 28 ॥
ଯୋଗୀ ଯୋଗୋ ଯୋଗପଶ୍ଚ ଯୋଗାଭ୍ଯାସପ୍ରକାଶନଃ ।
ଯୋକ୍ତା ମୋକ୍ତା ଵିଧାତା ଚ ତ୍ରାତା ପାତା ନିରାଯୁଧଃ ॥ 29 ॥
ନିତ୍ଯମୁକ୍ତୋ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତଃ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ ।
ସତ୍ତ୍ଵଶୁଦ୍ଧିକରଃ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ତଥା ସତ୍ତ୍ଵଭୃତାଂ ଗତିଃ ॥ 30 ॥
ଶ୍ରୀଧରଃ ଶ୍ରୀଵପୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରୀନିଵାସୋଽମରାର୍ଚିତଃ ।
ଶ୍ରୀନିଧିଃ ଶ୍ରୀପତିଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଯସ୍କଶ୍ଚରମାଶ୍ରଯଃ ॥ 31 ॥
ତ୍ଯାଗୀ ତ୍ଯାଗାର୍ଥସମ୍ପନ୍ନସ୍ତ୍ଯାଗାତ୍ମା ତ୍ଯାଗଵିଗ୍ରହଃ ।
ତ୍ଯାଗଲକ୍ଷଣସିଦ୍ଧାତ୍ମା ତ୍ଯାଗଜ୍ଞସ୍ତ୍ଯାଗକାରଣଃ ॥ 32 ॥
ଭୋଗୋ ଭୋକ୍ତା ତଥା ଭୋଗ୍ଯୋ ଭୋଗସାଧନକାରଣଃ ।
ଭୋଗୀ ଭୋଗାର୍ଥସମ୍ପନ୍ନୋ ଭୋଗଜ୍ଞାନପ୍ରକାଶନଃ ॥ 33 ॥
କେଵଲଃ କେଶଵଃ କୃଷ୍ଣଃ କଂଵାସାଃ କମଲାଲଯଃ ।
କମଲାସନପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ହରିରଜ୍ଞାନଖଣ୍ଡନଃ ॥ 34 ॥
ମହାତ୍ମା ମହଦାଦିଶ୍ଚ ମହେଶୋତ୍ତମଵନ୍ଦିତଃ ।
ମନୋବୁଦ୍ଧିଵିହୀନାତ୍ମା ମାନାତ୍ମା ମାନଵାଧିପଃ ॥ 35 ॥
ଭୁଵନେଶୋ ଵିଭୂତିଶ୍ଚ ଧୃତିର୍ମେଧା ସ୍ମୃତିର୍ଦଯା ।
ଦୁଃଖଦାଵାନଲୋ ବୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ ॥ 36 ॥
କାମହା କ୍ରୋଧହା ଚୈଵ ଦମ୍ଭଦର୍ପମଦାପହଃ ।
ଅଜ୍ଞାନତିମିରାରିଶ୍ଚ ଭଵାରିର୍ଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ ॥ 37 ॥
ରୂପକୃଦ୍ରୂପଭୃଦ୍ରୂପୀ ରୂପାତ୍ମା ରୂପକାରଣଃ ।
ରୂପଜ୍ଞୋ ରୂପସାକ୍ଷୀ ଚ ନାମରୂପୋ ଗୁଣାନ୍ତକଃ ॥ 38 ॥
ଅପ୍ରମେଯଃ ପ୍ରମେଯଶ୍ଚ ପ୍ରମାଣଂ ପ୍ରଣଵାଶ୍ରଯଃ ।
ପ୍ରମାଣରହିତୋଽଚିନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚେତନାଵିଗତୋଽଜରଃ ॥ 39 ॥
ଅକ୍ଷରୋଽକ୍ଷରମୁକ୍ତଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଵରୋ ଜ୍ଵରନାଶନଃ ।
ଵିଶିଷ୍ଟୋ ଵିତ୍ତଶାସ୍ତ୍ରୀ ଚ ଦୃଷ୍ଟୋ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତଵର୍ଜିତଃ ॥ 40 ॥
ଗୁଣେଶୋ ଗୁଣକାଯଶ୍ଚ ଗୁଣାତ୍ମା ଗୁଣଭାଵନଃ ।
ଅନନ୍ତଗୁଣସମ୍ପନ୍ନୋ ଗୁଣଗର୍ଭୋ ଗୁଣାଧିପଃ ॥ 41 ॥
ଗଣେଶୋ ଗୁଣନାଥଶ୍ଚ ଗୁଣାତ୍ମା ଗଣଭାଵନଃ ।
ଗଣବନ୍ଧୁର୍ଵିଵେକାତ୍ମା ଗୁଣଯୁକ୍ତଃ ପରାକ୍ରମୀ ॥ 42 ॥
ଅତର୍କ୍ଯଃ କ୍ରତୁରଗ୍ନିଶ୍ଚ କୃତଜ୍ଞଃ ସଫଲାଶ୍ରଯଃ ।
ଯଜ୍ଞଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞଫଲଦୋ ଯଜ୍ଞ ଇଜ୍ଯୋଽମରୋତ୍ତମଃ ॥ 43 ॥
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ ଖଗର୍ଭଃ କୁଣପେଶ୍ଵରଃ ।
ମାଯାଗର୍ଭୋ ଲୋକଗର୍ଭଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ଭୁଵନାନ୍ତକଃ ॥ 44 ॥
ନିଷ୍ପାପୋ ନିବିଡୋ ନନ୍ଦୀ ବୋଧୀ ବୋଧସମାଶ୍ରଯଃ ।
ବୋଧାତ୍ମା ବୋଧନାତ୍ମା ଚ ଭେଦଵୈତଣ୍ଡଖଣ୍ଡନଃ ॥ 45 ॥
ସ୍ଵାଭାଵ୍ଯୋ ଭାଵନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵ୍ଯକ୍ତୋଽଵ୍ଯକ୍ତସମାଶ୍ରଯଃ ।
ନିତ୍ଯତୃପ୍ତୋ ନିରାଭାସୋ ନିର୍ଵାଣଃ ଶରଣଃ ସୁହୃତ୍ ॥ 46 ॥
ଗୁହ୍ଯେଶୋ ଗୁଣଗମ୍ଭୀରୋ ଗୁଣଦୋଷନିଵାରଣଃ ।
ଗୁଣସଙ୍ଗଵିହୀନଶ୍ଚ ଯୋଗାରେର୍ଦର୍ପନାଶନଃ ॥ 47 ॥
ଆନନ୍ଦଃ ପରମାନନ୍ଦଃ ସ୍ଵାନନ୍ଦସୁଖଵର୍ଧନଃ ।
ସତ୍ଯାନନ୍ଦଶ୍ଚିଦାନନ୍ଦଃ ସର୍ଵାନନ୍ଦପରାଯଣଃ ॥ 48 ॥
ସଦ୍ରୂପଃ ସହଜଃ ସତ୍ଯଃ ସ୍ଵାନନ୍ଦଃ ସୁମନୋହରଃ ।
ସର୍ଵଃ ସର୍ଵାନ୍ତରଶ୍ଚୈଵ ପୂର୍ଵାତ୍ପୂର୍ଵତରସ୍ତଥା ॥ 49 ॥
ଖମଯଃ ଖପରଃ ଖାଦିଃ ଖଂ‍ବ୍ରହ୍ମ ଖତନୁଃ ଖଗଃ ।
ଖଵାସାଃ ଖଵିହୀନଶ୍ଚ ଖନିଧିଃ ଖପରାଶ୍ରଯଃ ॥ 50 ॥
ଅନନ୍ତଶ୍ଚାଦିରୂପଶ୍ଚ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯଗଃ ।
ଅମୋଘଃ ପରମାମୋଘଃ ପରୋକ୍ଷଃ ପରଦଃ କଵିଃ ॥ 51 ॥
ଵିଶ୍ଵଚକ୍ଷୁର୍ଵିଶ୍ଵସାକ୍ଷୀ ଵିଶ୍ଵବାହୁର୍ଧନେଶ୍ଵରଃ ।
ଧନଞ୍ଜଯୋ ମହାତେଜାସ୍ତେଜିଷ୍ଠସ୍ତୈଜସଃ ସୁଖୀ ॥ 52 ॥
ଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯୋ ଜେତା ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଜ୍ଯୋତିରାତ୍ମକଃ ।
ଜ୍ଯୋତିଷାମପି ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚ ଜନକୋ ଜନମୋହନଃ ॥ 53 ॥
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତାତ୍ମା ଜିତମାନସଃ ।
ଜିତସଙ୍ଗୋ ଜିତପ୍ରାଣୋ ଜିତସଂସାରଵାସନଃ ॥ 54 ॥
ନିର୍ଵାସନୋ ନିରାଲମ୍ବୋ ନିର୍ଯୋଗକ୍ଷେମଵର୍ଜିତଃ ।
ନିରୀହୋ ନିରହଙ୍କାରୋ ନିରାଶୀର୍ନିରୁପାଧିକଃ ॥ 55 ॥
ନିତ୍ଯବୋଧୋ ଵିଵିକ୍ତାତ୍ମା ଵିଶୁଦ୍ଧୋତ୍ତମଗୌରଵଃ ।
ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ପରମାର୍ଥୀ ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧାର୍ଥୀ ସାଧନାତ୍ମକଃ ॥ 56 ॥
ପ୍ରତ୍ଯାହାରୀ ନିରାହାରୀ ସର୍ଵାହାରପରାଯଣଃ ।
ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧୋ ନିରାକାଙ୍କ୍ଷୀ ପାରାଯଣପରାଯଣଃ ॥ 57 ॥
ଅଣୋରଣୁତରଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସ୍ଥୂଲଃ ସ୍ଥୂଲତରସ୍ତଥା ।
ଏକସ୍ତଥାଽନେକରୂପୋ ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ସନାତନଃ ॥ 58 ॥
ନୈକରୂପୋ ଵିରୂପାତ୍ମା ନୈକବୋଧମଯସ୍ତଥା ।
ନୈକନାମମଯଶ୍ଚୈଵ ନୈକଵିଦ୍ଯାଵିଵର୍ଧନଃ ॥ 59 ॥
ଏକଶ୍ଚୈକାନ୍ତିକଶ୍ଚୈଵ ନାନାଭାଵଵିଵର୍ଜିତଃ ।
ଏକାକ୍ଷରସ୍ତଥା ବୀଜଃ ପୂର୍ଣବିମ୍ବଃ ସନାତନଃ ॥ 60 ॥
ମନ୍ତ୍ରଵୀର୍ଯୋ ମନ୍ତ୍ରବୀଜଃ ଶାସ୍ତ୍ରଵୀର୍ଯୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ।
ନାନାଵୀର୍ଯଧରଶ୍ଚୈଵ ଶକ୍ରେଶଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ ॥ 61 ॥
ପ୍ରାଣେଶଃ ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣାଯାମପରାଯଣଃ ।
ପ୍ରାଣପଞ୍ଚକନିର୍ମୁକ୍ତଃ କୋଶପଞ୍ଚକଵର୍ଜିତଃ ॥ 62 ॥
ନିଶ୍ଚଲୋ ନିଷ୍କଲୋଽସଙ୍ଗୋ ନିଷ୍ପ୍ରପଞ୍ଚୋ ନିରାମଯଃ ।
ନିରାଧାରୋ ନିରାକାରୋ ନିର୍ଵିକାରୋ ନିରଞ୍ଜନଃ ॥ 63 ॥
ନିଷ୍ପ୍ରତୀତୋ ନିରାଭାସୋ ନିରାସକ୍ତୋ ନିରାକୁଲଃ ।
ନିଷ୍ଠାସର୍ଵଗତଶ୍ଚୈଵ ନିରାରମ୍ଭୋ ନିରାଶ୍ରଯଃ ॥ 64 ॥
ନିରନ୍ତରଃ ସର୍ଵଗୋପ୍ତା ଶାନ୍ତୋ ଦାନ୍ତୋ ମହାମୁନିଃ । [ସତ୍ତ୍ଵ]
ନିଃଶବ୍ଦଃ ସୁକୃତଃ ସ୍ଵସ୍ଥଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ॥ 65 ॥
ଜ୍ଞାନଦୋ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ଞାନାତ୍ମାଽଽନନ୍ଦପୂରିତଃ ।
ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞଵିଦାଂ ଦକ୍ଷୋ ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିର୍ଜ୍ଵଲନୋ ବୁଧଃ ॥ 66 ॥
ଦଯାଵାନ୍ ଭଵରୋଗାରିଶ୍ଚିକିତ୍ସାଚରମାଗତିଃ ।
ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯସ୍ଥଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରକୋଟିସୁଶୀତଲଃ ॥ 67 ॥
ଯନ୍ତ୍ରକୃତ୍ପରମୋ ଯନ୍ତ୍ରୀ ଯନ୍ତ୍ରାରୂଢାପରାଜିତଃ ।
ଯନ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଯନ୍ତ୍ରଵାସଶ୍ଚ ଯନ୍ତ୍ରାଧାରୋ ଧରାଧରଃ ॥ 68 ॥
ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞସ୍ତତ୍ତ୍ଵଭୂତାତ୍ମା ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵପ୍ରକାଶନଃ ।
ତତ୍ତ୍ଵସଙ୍ଖ୍ଯାନଯୋଗଜ୍ଞଃ ସାଙ୍ଖ୍ଯଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଵର୍ତକଃ ॥ 69 ॥
ଅନନ୍ତଵିକ୍ରମୋ ଦେଵୋ ମାଧଵଶ୍ଚ ଧନେଶ୍ଵରଃ ।
ସାଧୁଃ ସାଧୁଵରିଷ୍ଠାତ୍ମା ସାଵଧାନୋଽମରୋତ୍ତମଃ ॥ 70 ॥
ନିଃସଙ୍କଲ୍ପୋ ନିରାଧାରୋ ଦୁର୍ଧରୋ ହ୍ଯାତ୍ମଵିତ୍ପତିଃ ।
ଆରୋଗ୍ଯସୁଖଦଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଵରୋ ଵାସଵସ୍ତଥା ॥ 71 ॥
ପରେଶଃ ପରମୋଦାରଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଚୈତନ୍ଯଦୁର୍ଗମଃ ।
ଦୁରାଧର୍ଷୋ ଦୁରାଵାସୋ ଦୂରତ୍ଵପରିନାଶନଃ ॥ 72 ॥
ଵେଦଵିଦ୍ଵେଦକୃଦ୍ଵେଦୋ ଵେଦାତ୍ମା ଵିମଲାଶଯଃ ।
ଵିଵିକ୍ତସେଵୀ ଚ ସଂସାରଶ୍ରମନାଶନସ୍ତଥା ॥ 73 ॥
ବ୍ରହ୍ମଯୋନିର୍ବୃହଦ୍ଯୋନିର୍ଵିଶ୍ଵଯୋନିର୍ଵିଦେହଵାନ୍ ।
ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ଵିଶ୍ଵନାଥୋ ହାଟକାଙ୍ଗଦଭୂଷଣଃ ॥ 74 ॥
ଅବାଧ୍ଯୋ ଜଗଦାରାଧ୍ଯୋ ଜଗଦାର୍ଜଵପାଲନଃ ।
ଜନଵାନ୍ ଧନଵାନ୍ ଧର୍ମୀ ଧର୍ମଗୋ ଧର୍ମଵର୍ଧନଃ ॥ 75 ॥
ଅମୃତଃ ଶାଶ୍ଵତଃ ସାଧ୍ଯଃ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସୁମନୋହରଃ ।
ଖଲୁବ୍ରହ୍ମଖଲୁସ୍ଥାନୋ ମୁନୀନାଂ ପରମା ଗତିଃ ॥ 76 ॥
ଉପଦ୍ରଷ୍ଟା ତଥା ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶୁଚିଭୂତୋ ହ୍ଯନାମଯଃ ।
ଵେଦସିଦ୍ଧାନ୍ତଵେଦ୍ଯଶ୍ଚ ମାନସାହ୍ଲାଦଵର୍ଧନଃ ॥ 77 ॥
ଦେହାଦନ୍ଯୋ ଗୁଣାଦନ୍ଯୋ ଲୋକାଦନ୍ଯୋ ଵିଵେକଵିତ୍ ।
ଦୁଷ୍ଟସ୍ଵପ୍ନହରଶ୍ଚୈଵ ଗୁରୁର୍ଗୁରୁଵରୋତ୍ତମଃ ॥ 78 ॥
କର୍ମୀ କର୍ମଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସନ୍ନ୍ଯାସୀ ସାଧକେଶ୍ଵରଃ ।
ସର୍ଵଭାଵଵିହୀନଶ୍ଚ ତୃଷ୍ଣାସଙ୍ଗନିଵାରକଃ ॥ 79 ॥
ତ୍ଯାଗୀ ତ୍ଯାଗଵପୁସ୍ତ୍ଯାଗସ୍ତ୍ଯାଗଦାନଵିଵର୍ଜିତଃ ।
ତ୍ଯାଗକାରଣତ୍ଯାଗାତ୍ମା ସଦ୍ଗୁରୁଃ ସୁଖଦାଯକଃ ॥ 80 ॥
ଦକ୍ଷୋ ଦକ୍ଷାଦିଵନ୍ଦ୍ଯଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନଵାଦପ୍ରଵର୍ତକଃ ।
ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମମଯାତ୍ମା ଚ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମପ୍ରକାଶଵାନ୍ ॥ 81 ॥
ଗ୍ରସିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ସହିଷ୍ଣୁର୍ଵିଗତାନ୍ତରଃ ।
ଵିଦ୍ଵତ୍ତମୋ ମହାଵନ୍ଦ୍ଯୋ ଵିଶାଲୋତ୍ତମଵାଙ୍ମୁନିଃ ॥ 82 ॥
ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭାଵଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିଯଃ ।
ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମପ୍ରକାଶାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାପ୍ରକାଶନଃ ॥ 83 ॥
ଅତ୍ରିଵଂଶପ୍ରଭୂତାତ୍ମା ତାପସୋତ୍ତମଵନ୍ଦିତଃ ।
ଆତ୍ମଵାସୀ ଵିଧେଯାତ୍ମା ହ୍ଯତ୍ରିଵଂଶଵିଵର୍ଧନଃ ॥ 84 ॥
ପ୍ରଵର୍ତନୋ ନିଵୃତ୍ତାତ୍ମା ପ୍ରଲଯୋଦକସନ୍ନିଭଃ ।
ନାରାଯଣୋ ମହାଗର୍ଭୋ ଭାର୍ଗଵପ୍ରିଯକୃତ୍ତମଃ ॥ 85 ॥
ସଙ୍କଲ୍ପଦୁଃଖଦଲନଃ ସଂସାରତମନାଶନଃ ।
ତ୍ରିଵିକ୍ରମସ୍ତ୍ରିଧାକାରସ୍ତ୍ରିମୂର୍ତିସ୍ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକଃ ॥ 86 ॥
ଭେଦତ୍ରଯହରଶ୍ଚୈଵ ତାପତ୍ରଯନିଵାରକଃ ।
ଦୋଷତ୍ରଯଵିଭେଦୀ ଚ ସଂଶଯାର୍ଣଵଖଣ୍ଡନଃ ॥ 87 ॥
ଅସଂଶଯସ୍ତ୍ଵସମ୍ମୂଢୋ ହ୍ଯଵାଦୀ ରାଜଵନ୍ଦିତଃ ।
ରାଜଯୋଗୀ ମହାଯୋଗୀ ସ୍ଵଭାଵଗଲିତସ୍ତଥା ॥ 88 ॥
ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକଃ ପଵିତ୍ରାଙ୍ଘ୍ରିର୍ଧ୍ଯାନଯୋଗପରାଯଣଃ ।
ଧ୍ଯାନସ୍ଥୋ ଧ୍ଯାନଗମ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଧେଯାତ୍ମା ପୁରାତନଃ ॥ 89 ॥
ଅଵିଜ୍ଞେଯୋ ହ୍ଯନ୍ତରାତ୍ମା ମୁଖ୍ଯବିମ୍ବସନାତନଃ ।
ଜୀଵସଞ୍ଜୀଵନୋ ଜୀଵଶ୍ଚିଦ୍ଵିଲାସଶ୍ଚିଦାଶ୍ରଯଃ ॥ 90 ॥
ମହେନ୍ଦ୍ରୋଽମରମାନ୍ଯଶ୍ଚ ଯୋଗେନ୍ଦ୍ରୋ ଯୋଗଵିତ୍ତମଃ ।
ଯୋଗଧର୍ମସ୍ତଥା ଯୋଗସ୍ତତ୍ତ୍ଵସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିନିଶ୍ଚଯଃ ॥ 91 ॥
ନୈକବାହୁରନନ୍ତାତ୍ମା ନୈକନାମପରାକ୍ରମଃ ।
ନୈକାକ୍ଷୀ ନୈକପାଦଶ୍ଚ ନାଥନାଥୋତ୍ତମୋତ୍ତମଃ ॥ 92 ॥
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍ ।
ସହସ୍ରରୂପଦୃକ୍ ଚୈଵ ସହସ୍ରାରମଯୋଦ୍ଧଵଃ ॥ 93 ॥
ତ୍ରିପାଦପୁରୁଷଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରିପାଦୂର୍ଧ୍ଵସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ତ୍ର୍ଯମ୍ବକଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଯୋଗଵୀର୍ଯଵିଶାରଦଃ ॥ 94 ॥
ଵିଜଯୀ ଵିନଯୀ ଜେତା ଵୀତରାଗୀ ଵିରାଜିତଃ ।
ରୁଦ୍ରୋ ରୌଦ୍ରୋ ମହାଭୀମଃ ପ୍ରାଜ୍ଞମୁଖ୍ଯଃ ସଦାଶୁଚିଃ ॥ 95 ॥
ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଯୋତିରନନ୍ତାତ୍ମା ପ୍ରତ୍ଯଗାତ୍ମା ନିରନ୍ତରଃ ।
ଅରୂପଶ୍ଚାତ୍ମରୂପଶ୍ଚ ସର୍ଵଭାଵଵିନିର୍ଵୃତଃ ॥ 96 ॥
ଅନ୍ତଃଶୂନ୍ଯୋ ବହିଃଶୂନ୍ଯଃ ଶୂନ୍ଯାତ୍ମା ଶୂନ୍ଯଭାଵନଃ ।
ଅନ୍ତଃପୂର୍ଣୋ ବହିଃପୂର୍ଣଃ ପୂର୍ଣାତ୍ମା ପୂର୍ଣଭାଵନଃ ॥ 97 ॥
ଅନ୍ତସ୍ତ୍ଯାଗୀ ବହିସ୍ତ୍ଯାଗୀ ତ୍ଯାଗାତ୍ମା ସର୍ଵଯୋଗଵାନ୍ ।
ଅନ୍ତର୍ଯୋଗୀ ବହିର୍ଯୋଗୀ ସର୍ଵଯୋଗପରାଯଣଃ ॥ 98 ॥
ଅନ୍ତର୍ଭୋଗୀ ବହିର୍ଭୋଗୀ ସର୍ଵଭୋଗଵିଦୁତ୍ତମଃ ।
ଅନ୍ତର୍ନିଷ୍ଠୋ ବହିର୍ନିଷ୍ଠଃ ସର୍ଵନିଷ୍ଠାମଯସ୍ତଥା ॥ 99 ॥
ବାହ୍ଯାନ୍ତରଵିମୁକ୍ତଶ୍ଚ ବାହ୍ଯାନ୍ତରଵିଵର୍ଜିତଃ ।
ଶାନ୍ତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଵିଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ନିର୍ଵାଣଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ ॥ 100 ॥
ଅକାଲଃ କାଲନେମୀ ଚ କାଲକାଲୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ ।
କାଲାତ୍ମା କାଲକର୍ତା ଚ କାଲଜ୍ଞଃ କାଲନାଶନଃ ॥ 101 ॥
କୈଵଲ୍ଯପଦଦାତା ଚ କୈଵଲ୍ଯସୁଖଦାଯକଃ ।
କୈଵଲ୍ଯକଲନାଧାରୋ ନିର୍ଭରୋ ହର୍ଷଵର୍ଧନଃ ॥ 102 ॥
ହୃଦଯସ୍ଥୋ ହୃଷୀକେଶୋ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଗର୍ଭଵର୍ଜିତଃ ।
ସକଲାଗମପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ନିଗମୋ ନିଗମାଶ୍ରଯଃ ॥ 103 ॥
ପରାଶକ୍ତିଃ ପରାକୀର୍ତିଃ ପରାଵୃତ୍ତିର୍ନିଧିସ୍ମୃତିଃ ।
ପରଵିଦ୍ଯା ପରାକ୍ଷାନ୍ତିର୍ଵିଭକ୍ତିର୍ଯୁକ୍ତସଦ୍ଗତିଃ ॥ 104 ॥
ସ୍ଵପ୍ରକାଶଃ ପ୍ରକାଶାତ୍ମା ପରସଂଵେଦନାତ୍ମକଃ ।
ସ୍ଵସେଵ୍ଯଃ ସ୍ଵଵିଦାଂ ସ୍ଵାତ୍ମା ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯୋଽନଘଃ କ୍ଷମୀ ॥ 105 ॥
ସ୍ଵାନୁସନ୍ଧାନଶୀଲାତ୍ମା ସ୍ଵାନୁସନ୍ଧାନଗୋଚରଃ ।
ସ୍ଵାନୁସନ୍ଧାନଶୂନ୍ଯାତ୍ମା ସ୍ଵାନୁସନ୍ଧାନକାଶ୍ରଯଃ ॥ 106 ॥
ସ୍ଵବୋଧଦର୍ପଣୋଽଭଙ୍ଗଃ କନ୍ଦର୍ପକୁଲନାଶନଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରହ୍ମଵେତ୍ତା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମଃ ॥ 107 ॥
ତତ୍ତ୍ଵବୋଧଃ ସୁଧାଵର୍ଷଃ ପାଵନଃ ପାପପାଵକଃ ।
ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଵିଧେଯାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରାର୍ଥନିର୍ଣଯଃ ॥ 108 ॥
ଆତ୍ଯନ୍ତିକୋ ମହାକଲ୍ପଃ ସଙ୍କଲ୍ପାଵର୍ତନାଶନଃ ।
ଆଧିଵ୍ଯାଧିହରଶ୍ଚୈଵ ସଂଶଯାର୍ଣଵଶୋଷକଃ ॥ 109 ॥
ତତ୍ତ୍ଵାତ୍ମଜ୍ଞାନସନ୍ଦେଶୋ ମହାନୁଭଵଭାଵିତଃ ।
ଆତ୍ମାନୁଭଵସମ୍ପନ୍ନଃ ସ୍ଵାନୁଭାଵସୁଖାଶ୍ରଯଃ ॥ 110 ॥
ଅଚିନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ବୃହଦ୍ଭାନୁଃ ପ୍ରମଦୋତ୍କର୍ଷନାଶନଃ ।
ଅନିକେତ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ଶୂନ୍ଯାଵାସୋ ଜଗଦ୍ଵପୁଃ ॥ 111 ॥
ଚିଦ୍ଗତିଶ୍ଚିନ୍ମଯଶ୍ଚକ୍ରୀ ମାଯାଚକ୍ରପ୍ରଵର୍ତକଃ ।
ସର୍ଵଵର୍ଣଵିଦାରମ୍ଭୀ ସର୍ଵାରମ୍ଭପରାଯଣଃ ॥ 112 ॥
ପୁରାଣଃ ପ୍ରଵରୋ ଦାତା ସୁନ୍ଦରଃ କନକାଙ୍ଗଦୀ ।
ଅନସୂଯାତ୍ମଜୋ ଦତ୍ତଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵକାମଦଃ ॥ 113 ॥
କାମଜିତ୍ କାମପାଲଶ୍ଚ କାମୀ କାମପ୍ରଦାଗମଃ ।
କାମଵାନ୍ କାମପୋଷଶ୍ଚ ସର୍ଵକାମନିଵର୍ତକଃ ॥ 114 ॥
ସର୍ଵକର୍ମଫଲୋତ୍ପତ୍ତିଃ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦଃ ।
ସର୍ଵକର୍ମଫଲୈଃ ପୂଜ୍ଯଃ ସର୍ଵକର୍ମଫଲାଶ୍ରଯଃ ॥ 115 ॥
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା କୃତାତ୍ମା ଚ କୃତଜ୍ଞଃ ସର୍ଵସାକ୍ଷିକଃ ।
ସର୍ଵାରମ୍ଭପରିତ୍ଯାଗୀ ଜଡୋନ୍ମତ୍ତପିଶାଚଵାନ୍ ॥ 116 ॥
ଭିକ୍ଷୁର୍ଭୈକ୍ଷାକରଶ୍ଚୈଵ ଭୈକ୍ଷାହାରୀ ନିରାଶ୍ରମୀ ।
ଅକୂଲଶ୍ଚାନୁକୂଲଶ୍ଚ ଵିକଲୋ ହ୍ଯକଲସ୍ତଥା ॥ 117 ॥
ଜଟିଲୋ ଵନଚାରୀ ଚ ଦଣ୍ଡୀ ମୁଣ୍ଡୀ ଚ ଗଣ୍ଡଵାନ୍ ।
ଦେହଧର୍ମଵିହୀନାତ୍ମା ହ୍ଯେକାକୀ ସଙ୍ଗଵର୍ଜିତଃ ॥ 118 ॥
ଆଶ୍ରମ୍ଯନାଶ୍ରମାରମ୍ଭୋଽନାଚାରୀ କର୍ମଵର୍ଜିତଃ ।
ଅସନ୍ଦେହୀ ଚ ସନ୍ଦେହୀ ନ କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଚ କିଞ୍ଚନଃ ॥ 119 ॥
ନୃଦେହୀ ଦେହଶୂନ୍ଯଶ୍ଚ ନାଭାଵୀ ଭାଵନିର୍ଗତଃ ।
ନାବ୍ରହ୍ମା ଚ ପରବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଵଯମେଵ ନିରାକୁଲଃ ॥ 120 ॥
ଅନଘଶ୍ଚାଗୁରୁଶ୍ଚୈଵ ନାଥନାଥୋତ୍ତମୋ ଗୁରୁଃ ।
ଦ୍ଵିଭୁଜଃ ପ୍ରାକୃତଶ୍ଚୈଵ ଜନକଶ୍ଚ ପିତାମହଃ ॥ 121 ॥
ଅନାତ୍ମା ନ ଚ ନାନାତ୍ମା ନୀତିର୍ନୀତିମତାଂ ଵରଃ ।
ସହଜଃ ସଦୃଶଃ ସିଦ୍ଧଶ୍ଚୈକଶ୍ଚିନ୍ମାତ୍ର ଏଵ ଚ ॥ 122 ॥
ନ କର୍ତାପି ଚ କର୍ତା ଚ ଭୋକ୍ତା ଭୋଗଵିଵର୍ଜିତଃ ।
ତୁରୀଯସ୍ତୁରୀଯାତୀତଃ ସ୍ଵଚ୍ଛଃ ସର୍ଵମଯସ୍ତଥା ॥ 123 ॥
ସର୍ଵାଧିଷ୍ଠାନରୂପଶ୍ଚ ସର୍ଵଧ୍ଯେଯଵିଵର୍ଜିତଃ ।
ସର୍ଵଲୋକନିଵାସାତ୍ମା ସକଲୋତ୍ତମଵନ୍ଦିତଃ ॥ 124 ॥
ଦେହଭୃଦ୍ଦେହକୃଚ୍ଚୈଵ ଦେହାତ୍ମା ଦେହଭାଵନଃ ।
ଦେହୀ ଦେହଵିଭକ୍ତଶ୍ଚ ଦେହଭାଵପ୍ରକାଶନଃ ॥ 125 ॥
ଲଯସ୍ଥୋ ଲଯଵିଚ୍ଚୈଵ ଲଯାଭାଵଶ୍ଚ ବୋଧଵାନ୍ ।
ଲଯାତୀତୋ ଲଯସ୍ଯାନ୍ତୋ ଲଯଭାଵନିଵାରଣଃ ॥ 126 ॥
ଵିମୁଖଃ ପ୍ରମୁଖଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ମୁଖଵଦାଚରୀ ।
ଵିଶ୍ଵଭୁଗ୍ଵିଶ୍ଵଧୃଗ୍ଵିଶ୍ଵୋ ଵିଶ୍ଵକ୍ଷେମକରସ୍ତଥା ॥ 127 ॥
ଅଵିକ୍ଷିପ୍ତୋଽପ୍ରମାଦୀ ଚ ପରର୍ଧିଃ ପରମାର୍ଥଦୃକ୍ ।
ସ୍ଵାନୁଭାଵଵିହୀନଶ୍ଚ ସ୍ଵାନୁଭାଵପ୍ରକାଶନଃ ॥ 128 ॥
ନିରିନ୍ଦ୍ରିଯଶ୍ଚ ନିର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ନିରାଭାସୋ ନିରାକୃତଃ ।
ନିରହଙ୍କାରରୂପାତ୍ମା ନିର୍ଵପୁଃ ସକଲାଶ୍ରଯଃ ॥ 129 ॥
ଶୋକଦୁଃଖହରଶ୍ଚୈଵ ଭୋଗମୋକ୍ଷଫଲପ୍ରଦଃ ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନସ୍ତଥା ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମାର୍ଥସଙ୍ଗ୍ରହଃ ॥ 130 ॥
ଆଗମାପାଯଶୂନ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ଥାନଦଶ୍ଚ ସତାଙ୍ଗତିଃ ।
ଅକୃତଃ ସୁକୃତଶ୍ଚୈଵ କୃତକର୍ମା ଵିନିର୍ଵୃତଃ ॥ 131 ॥
ଭେଦତ୍ରଯହରଶ୍ଚୈଵ ଦେହତ୍ରଯଵିନିର୍ଗତଃ ।
ସର୍ଵକାମମଯଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵକାମନିଵର୍ତକଃ ॥ 132 ॥
ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରୋଽଜରଃ ପଞ୍ଚବାଣଦର୍ପହୁତାଶନଃ ।
ଚତୁରକ୍ଷରବୀଜାତ୍ମା ସ୍ଵଭୂଶ୍ଚିତ୍କୀର୍ତିଭୂଷଣଃ ॥ 133 ॥
ଅଗାଧବୁଦ୍ଧିରକ୍ଷୁବ୍ଧଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଗ୍ନିଲୋଚନଃ ।
ଯମଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଽତିସଂହର୍ତା ପରମାନନ୍ଦସାଗରଃ ॥ 134 ॥
ଲୀଲାଵିଶ୍ଵମ୍ଭରୋ ଭାନୁର୍ଭୈରଵୋ ଭୀମଲୋଚନଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ମାମ୍ବରଃ କାଲସ୍ତ୍ଵଚଲଶ୍ଚଲନାନ୍ତକଃ ॥ 135 ॥
ଆଦିଦେଵୋ ଜଗଦ୍ଯୋନିର୍ଵାସଵାରିଵିମର୍ଦନଃ ।
ଵିକର୍ମକର୍ମକର୍ମଜ୍ଞୋ ଅନନ୍ଯଗମକୋଽଗମଃ ॥ 136 ॥
ଅବଦ୍ଧକର୍ମଶୂନ୍ଯଶ୍ଚ କାମରାଗକୁଲକ୍ଷଯଃ ।
ଯୋଗାନ୍ଧକାରମଥନଃ ପଦ୍ମଜନ୍ମାଦିଵନ୍ଦିତଃ ॥ 137 ॥
ଭକ୍ତକାମୋଽଗ୍ରଜଶ୍ଚକ୍ରୀ ଭାଵନିର୍ଭାଵଭାଵକଃ ।
ଭେଦାନ୍ତକୋ ମହାନଗ୍ର୍ଯୋ ନିଗୂହୋ ଗୋଚରାନ୍ତକଃ ॥ 138 ॥
କାଲାଗ୍ନିଶମନଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରପଦ୍ମଗଦାଧରଃ ।
ଦୀପ୍ତୋ ଦୀନପତିଃ ଶାସ୍ତା ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦୋ ମୁକ୍ତିଦାଯକଃ ॥ 139 ॥
ଵ୍ଯୋମଧର୍ମାମ୍ବରୋ ଭେତ୍ତା ଭସ୍ମଧାରୀ ଧରାଧରଃ ।
ଧର୍ମଗୁପ୍ତୋଽନ୍ଵଯାତ୍ମା ଚ ଵ୍ଯତିରେକାର୍ଥନିର୍ଣଯଃ ॥ 140 ॥
ଏକାନେକଗୁଣାଭାସାଭାସନିର୍ଭାସଵର୍ଜିତଃ ।
ଭାଵାଭାଵସ୍ଵଭାଵାତ୍ମା ଭାଵାଭାଵଵିଭାଵଵିତ୍ ॥ 141 ॥
ଯୋଗିହୃଦଯଵିଶ୍ରାମୋଽନନ୍ତଵିଦ୍ଯାଵିଵର୍ଧନଃ ।
ଵିଘ୍ନାନ୍ତକସ୍ତ୍ରିକାଲଜ୍ଞସ୍ତତ୍ତ୍ଵାତ୍ମା ଜ୍ଞାନସାଗରଃ ॥ 142 ॥
ଇତୀଦଂ ଦତ୍ତସାହସ୍ରଂ ସାଯଂ ପ୍ରାତଃ ପଠେତ୍ତୁ ଯଃ ।
ସ ଇହାମୁତ୍ର ଲଭତେ ନିର୍ଵାଣଂ ପରମଂ ସୁଖମ୍ ॥ 143 ॥
ଗୁରୁଵାରେ ଦତ୍ତଭକ୍ତୋ ଭକ୍ତିଭାଵସମନ୍ଵିତଃ ।
ପଠେତ୍ ସଦୈଵ ଯୋ ହ୍ଯେତତ୍ ସ ଲଭେଚ୍ଚିନ୍ତିତଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ 144 ॥
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଦତ୍ତାତ୍ରେଯପୁରାଣେ ଶ୍ରୀ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ।
Roman (IAST) Transliteration
munayaḥ ūcuḥ
nikhilāgamatattvajña brahmadhyānaparāyaṇa |
vadāsmākaṃ muktyupāyaṃ sūta sarvopakārakam || 1 ||
sarvadeveṣu ko devaḥ sadyo mokṣaprado bhavet |
ko manurvā bhavettasya sadyaḥ prītikaro dhruvam || 2 ||
sūta uvāca |
nigamāgamatattvajño hyavadhūtaścidambaraḥ |
bhaktavātsalyapravaṇo datta eva hi kevalaḥ || 3 ||
sadā prasannavadano bhaktacintaikatatparaḥ |
tasya nāmānyanantāni vartante'thāpyadaḥ param || 4 ||
dattasya nāmasāhasraṃ tasya prītivivardhanam |
yastvidaṃ paṭhate nityaṃ dattātreyaikamānasaḥ || 5 ||
mucyate sarvapāpebhyaḥ sa sadyo nātra saṃśayaḥ |
ante taddhāma saṃyāti punarāvṛttidurlabham || 6 ||
asya śrīmaddattātreyasahasranāmastotramantrasya avadhūta ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, digambaro devatā, oṃ bījaṃ, hrīṃ śaktiḥ, krauṃ kīlakaṃ, śrīdattātreyaprītyarthe jape viniyogaḥ |
atha dhyānam
digambaraṃ bhasmavilepitāṅgaṃ
bodhātmakaṃ muktikaraṃ prasannam |
nirmānasaṃ śyāmatanuṃ bhaje'haṃ
dattātreyaṃ brahmasamādhiyuktam ||
atha stotram
dattātreyo mahāyogī yogeśaścāmaraprabhuḥ |
munirdigambaro bālo māyāmukto madāpahaḥ || 1 ||
avadhūto mahānāthaḥ śaṅkaro'maravallabhaḥ |
mahādevaścādidevaḥ purāṇaprabhurīśvaraḥ || 2 ||
sattvakṛtsattvabhṛdbhāvaḥ sattvātmā sattvasāgaraḥ |
sattvavitsattvasākṣī ca sattvasādhyo'marādhipaḥ || 3 ||
bhūtakṛdbhūtabhṛccaiva bhūtātmā bhūtasambhavaḥ |
bhūtabhāvo bhavo bhūtavittathā bhūtakāraṇaḥ || 4 ||
bhūtasākṣī prabhūtiśca bhūtānāṃ paramā gatiḥ |
bhūtasaṅgavihīnātmā bhūtātmā bhūtaśaṅkaraḥ || 5 ||
bhūtanātho mahānātha ādinātho maheśvaraḥ |
sarvabhūtanivāsātmā bhūtasantāpanāśanaḥ || 6 ||
sarvātmā sarvabhṛtsarvaḥ sarvajñaḥ sarvanirṇayaḥ |
sarvasākṣī bṛhadbhānuḥ sarvavit sarvamaṅgalaḥ || 7 ||
śāntaḥ satyaḥ samaḥ pūrṇo ekākī kamalāpatiḥ |
rāmo rāmapriyaścaiva virāmo rāmakāraṇaḥ || 8 ||
śuddhātmā pāvano'nantaḥ pratītaḥ paramārthabhṛt |
haṃsasākṣī vibhuścaiva prabhuḥ pralaya ityapi || 9 ||
siddhātmā paramātmā ca siddhānāṃ paramā gatiḥ |
siddhisiddhastathā sādhyaḥ sādhano hyuttamastathā || 10 ||
sulakṣaṇaḥ sumedhāvī vidyāvānvigatāntaraḥ |
vijvaraśca mahābāhurbahulānandavardhanaḥ || 11 ||
avyaktapuruṣaḥ prājñaḥ parajñaḥ paramārthadṛk |
parāparavinirmukto yuktastattvaprakāśavān || 12 ||
dayāvān bhagavān bhāvī bhāvātmā bhāvakāraṇaḥ |
bhavasantāpanāśaśca puṣpavān paṇḍito budhaḥ || 13 ||
pratyakṣavasturviśvātmā pratyagbrahma sanātanaḥ |
pramāṇavigataścaiva pratyāhāraniyojakaḥ || 14 ||
praṇavaḥ praṇavātītaḥ pramukhaḥ pralayātmakaḥ |
mṛtyuñjayo viviktātmā śaṅkarātmā paro vapuḥ || 15 ||
paramastanuvijñeyaḥ paramātmani saṃsthitaḥ |
prabodhakalanādhāraḥ prabhāvapravarottamaḥ || 16 ||
cidambaraścidvilāsaścidākāśaściduttamaḥ |
cittacaitanyacittātmā devānāṃ paramā gatiḥ || 17 ||
acetyaścetanādhāraścetanācittavikramaḥ |
cittātmā cetanārūpo lasatpaṅkajalocanaḥ || 18 ||
paraṃ brahma paraṃ jyotiḥ paraṃ dhāma parantapaḥ |
paraṃ sūtraṃ paraṃ tantraṃ pavitraḥ paramohavān || 19 ||
kṣetrajñaḥ kṣetragaḥ kṣetraḥ kṣetrādhāraḥ purañjanaḥ |
kṣetraśūnyo lokasākṣī kṣetravān bahunāyakaḥ || 20 ||
yogendro yogapūjyaśca yogya ātmavidāṃ śuciḥ |
yogamāyādharaḥ sthāṇuracalaḥ kamalāpatiḥ || 21 ||
yogeśo yoganirmātā yogajñānaprakāśanaḥ |
yogapālo lokapālaḥ saṃsāratamanāśanaḥ || 22 ||
guhyo guhyatamo gupto mukto yuktaḥ sanātanaḥ |
gahano gaganākāro gambhīro gaṇanāyakaḥ || 23 ||
govindo gopatirgoptā gobhāgo bhāvasaṃsthitaḥ |
gosākṣī gotamāriśca gāndhāro gaganākṛtiḥ || 24 ||
yogayukto bhogayuktaḥ śaṅkāmuktasamādhimān |
sahajaḥ sakaleśānaḥ kārtavīryavarapradaḥ || 25 ||
sarajo virajo puṃso pāvanaḥ pāpanāśanaḥ |
parāvaravinirmuktaḥ paraṃ‍jyotiḥ purātanaḥ || 26 ||
nānājyotiranekātmā svayaṃ‍jyotiḥ sadāśivaḥ |
divyajyotirmayaścaiva satyavijñānabhāskaraḥ || 27 ||
nityaśuddhaḥ paraḥ pūrṇaḥ prakāśaḥ prakaṭodbhavaḥ |
pramādavigataścaiva pareśaḥ paravikramaḥ || 28 ||
yogī yogo yogapaśca yogābhyāsaprakāśanaḥ |
yoktā moktā vidhātā ca trātā pātā nirāyudhaḥ || 29 ||
nityamukto nityayuktaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ |
sattvaśuddhikaraḥ sattvastathā sattvabhṛtāṃ gatiḥ || 30 ||
śrīdharaḥ śrīvapuḥ śrīmān śrīnivāso'marārcitaḥ |
śrīnidhiḥ śrīpatiḥ śreṣṭhaḥ śreyaskaścaramāśrayaḥ || 31 ||
tyāgī tyāgārthasampannastyāgātmā tyāgavigrahaḥ |
tyāgalakṣaṇasiddhātmā tyāgajñastyāgakāraṇaḥ || 32 ||
bhogo bhoktā tathā bhogyo bhogasādhanakāraṇaḥ |
bhogī bhogārthasampanno bhogajñānaprakāśanaḥ || 33 ||
kevalaḥ keśavaḥ kṛṣṇaḥ kaṃvāsāḥ kamalālayaḥ |
kamalāsanapūjyaśca harirajñānakhaṇḍanaḥ || 34 ||
mahātmā mahadādiśca maheśottamavanditaḥ |
manobuddhivihīnātmā mānātmā mānavādhipaḥ || 35 ||
bhuvaneśo vibhūtiśca dhṛtirmedhā smṛtirdayā |
duḥkhadāvānalo buddhaḥ prabuddhaḥ parameśvaraḥ || 36 ||
kāmahā krodhahā caiva dambhadarpamadāpahaḥ |
ajñānatimirāriśca bhavārirbhuvaneśvaraḥ || 37 ||
rūpakṛdrūpabhṛdrūpī rūpātmā rūpakāraṇaḥ |
rūpajño rūpasākṣī ca nāmarūpo guṇāntakaḥ || 38 ||
aprameyaḥ prameyaśca pramāṇaṃ praṇavāśrayaḥ |
pramāṇarahito'cintyaścetanāvigato'jaraḥ || 39 ||
akṣaro'kṣaramuktaśca vijvaro jvaranāśanaḥ |
viśiṣṭo vittaśāstrī ca dṛṣṭo dṛṣṭāntavarjitaḥ || 40 ||
guṇeśo guṇakāyaśca guṇātmā guṇabhāvanaḥ |
anantaguṇasampanno guṇagarbho guṇādhipaḥ || 41 ||
gaṇeśo guṇanāthaśca guṇātmā gaṇabhāvanaḥ |
gaṇabandhurvivekātmā guṇayuktaḥ parākramī || 42 ||
atarkyaḥ kraturagniśca kṛtajñaḥ saphalāśrayaḥ |
yajñaśca yajñaphalado yajña ijyo'marottamaḥ || 43 ||
hiraṇyagarbhaḥ śrīgarbhaḥ khagarbhaḥ kuṇapeśvaraḥ |
māyāgarbho lokagarbhaḥ svayambhūrbhuvanāntakaḥ || 44 ||
niṣpāpo nibiḍo nandī bodhī bodhasamāśrayaḥ |
bodhātmā bodhanātmā ca bhedavaitaṇḍakhaṇḍanaḥ || 45 ||
svābhāvyo bhāvanirmukto vyakto'vyaktasamāśrayaḥ |
nityatṛpto nirābhāso nirvāṇaḥ śaraṇaḥ suhṛt || 46 ||
guhyeśo guṇagambhīro guṇadoṣanivāraṇaḥ |
guṇasaṅgavihīnaśca yogārerdarpanāśanaḥ || 47 ||
ānandaḥ paramānandaḥ svānandasukhavardhanaḥ |
satyānandaścidānandaḥ sarvānandaparāyaṇaḥ || 48 ||
sadrūpaḥ sahajaḥ satyaḥ svānandaḥ sumanoharaḥ |
sarvaḥ sarvāntaraścaiva pūrvātpūrvatarastathā || 49 ||
khamayaḥ khaparaḥ khādiḥ khaṃ‍brahma khatanuḥ khagaḥ |
khavāsāḥ khavihīnaśca khanidhiḥ khaparāśrayaḥ || 50 ||
anantaścādirūpaśca sūryamaṇḍalamadhyagaḥ |
amoghaḥ paramāmoghaḥ parokṣaḥ paradaḥ kaviḥ || 51 ||
viśvacakṣurviśvasākṣī viśvabāhurdhaneśvaraḥ |
dhanañjayo mahātejāstejiṣṭhastaijasaḥ sukhī || 52 ||
jyotirjyotirmayo jetā jyotiṣāṃ jyotirātmakaḥ |
jyotiṣāmapi jyotiśca janako janamohanaḥ || 53 ||
jitendriyo jitakrodho jitātmā jitamānasaḥ |
jitasaṅgo jitaprāṇo jitasaṃsāravāsanaḥ || 54 ||
nirvāsano nirālambo niryogakṣemavarjitaḥ |
nirīho nirahaṅkāro nirāśīrnirupādhikaḥ || 55 ||
nityabodho viviktātmā viśuddhottamagauravaḥ |
vidyārthī paramārthī ca śraddhārthī sādhanātmakaḥ || 56 ||
pratyāhārī nirāhārī sarvāhāraparāyaṇaḥ |
nityaśuddho nirākāṅkṣī pārāyaṇaparāyaṇaḥ || 57 ||
aṇoraṇutaraḥ sūkṣmaḥ sthūlaḥ sthūlatarastathā |
ekastathā'nekarūpo viśvarūpaḥ sanātanaḥ || 58 ||
naikarūpo virūpātmā naikabodhamayastathā |
naikanāmamayaścaiva naikavidyāvivardhanaḥ || 59 ||
ekaścaikāntikaścaiva nānābhāvavivarjitaḥ |
ekākṣarastathā bījaḥ pūrṇabimbaḥ sanātanaḥ || 60 ||
mantravīryo mantrabījaḥ śāstravīryo jagatpatiḥ |
nānāvīryadharaścaiva śakreśaḥ pṛthivīpatiḥ || 61 ||
prāṇeśaḥ prāṇadaḥ prāṇaḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ |
prāṇapañcakanirmuktaḥ kośapañcakavarjitaḥ || 62 ||
niścalo niṣkalo'saṅgo niṣprapañco nirāmayaḥ |
nirādhāro nirākāro nirvikāro nirañjanaḥ || 63 ||
niṣpratīto nirābhāso nirāsakto nirākulaḥ |
niṣṭhāsarvagataścaiva nirārambho nirāśrayaḥ || 64 ||
nirantaraḥ sarvagoptā śānto dānto mahāmuniḥ | [sattva]
niḥśabdaḥ sukṛtaḥ svasthaḥ satyavādī sureśvaraḥ || 65 ||
jñānado jñānavijñānī jñānātmā''nandapūritaḥ |
jñānayajñavidāṃ dakṣo jñānāgnirjvalano budhaḥ || 66 ||
dayāvān bhavarogāriścikitsācaramāgatiḥ |
candramaṇḍalamadhyasthaścandrakoṭisuśītalaḥ || 67 ||
yantrakṛtparamo yantrī yantrārūḍhāparājitaḥ |
yantravidyantravāsaśca yantrādhāro dharādharaḥ || 68 ||
tattvajñastattvabhūtātmā mahattattvaprakāśanaḥ |
tattvasaṅkhyānayogajñaḥ sāṅkhyaśāstrapravartakaḥ || 69 ||
anantavikramo devo mādhavaśca dhaneśvaraḥ |
sādhuḥ sādhuvariṣṭhātmā sāvadhāno'marottamaḥ || 70 ||
niḥsaṅkalpo nirādhāro durdharo hyātmavitpatiḥ |
ārogyasukhadaścaiva pravaro vāsavastathā || 71 ||
pareśaḥ paramodāraḥ pratyakcaitanyadurgamaḥ |
durādharṣo durāvāso dūratvaparināśanaḥ || 72 ||
vedavidvedakṛdvedo vedātmā vimalāśayaḥ |
viviktasevī ca saṃsāraśramanāśanastathā || 73 ||
brahmayonirbṛhadyonirviśvayonirvidehavān |
viśālākṣo viśvanātho hāṭakāṅgadabhūṣaṇaḥ || 74 ||
abādhyo jagadārādhyo jagadārjavapālanaḥ |
janavān dhanavān dharmī dharmago dharmavardhanaḥ || 75 ||
amṛtaḥ śāśvataḥ sādhyaḥ siddhidaḥ sumanoharaḥ |
khalubrahmakhalusthāno munīnāṃ paramā gatiḥ || 76 ||
upadraṣṭā tathā śreṣṭhaḥ śucibhūto hyanāmayaḥ |
vedasiddhāntavedyaśca mānasāhlādavardhanaḥ || 77 ||
dehādanyo guṇādanyo lokādanyo vivekavit |
duṣṭasvapnaharaścaiva gururguruvarottamaḥ || 78 ||
karmī karmavinirmuktaḥ sannyāsī sādhakeśvaraḥ |
sarvabhāvavihīnaśca tṛṣṇāsaṅganivārakaḥ || 79 ||
tyāgī tyāgavapustyāgastyāgadānavivarjitaḥ |
tyāgakāraṇatyāgātmā sadguruḥ sukhadāyakaḥ || 80 ||
dakṣo dakṣādivandyaśca jñānavādapravartakaḥ |
śabdabrahmamayātmā ca śabdabrahmaprakāśavān || 81 ||
grasiṣṇuḥ prabhaviṣṇuśca sahiṣṇurvigatāntaraḥ |
vidvattamo mahāvandyo viśālottamavāṅmuniḥ || 82 ||
brahmavidbrahmabhāvaśca brahmarṣirbrāhmaṇapriyaḥ |
brahma brahmaprakāśātmā brahmavidyāprakāśanaḥ || 83 ||
atrivaṃśaprabhūtātmā tāpasottamavanditaḥ |
ātmavāsī vidheyātmā hyatrivaṃśavivardhanaḥ || 84 ||
pravartano nivṛttātmā pralayodakasannibhaḥ |
nārāyaṇo mahāgarbho bhārgavapriyakṛttamaḥ || 85 ||
saṅkalpaduḥkhadalanaḥ saṃsāratamanāśanaḥ |
trivikramastridhākārastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 86 ||
bhedatrayaharaścaiva tāpatrayanivārakaḥ |
doṣatrayavibhedī ca saṃśayārṇavakhaṇḍanaḥ || 87 ||
asaṃśayastvasammūḍho hyavādī rājavanditaḥ |
rājayogī mahāyogī svabhāvagalitastathā || 88 ||
puṇyaślokaḥ pavitrāṅghrirdhyānayogaparāyaṇaḥ |
dhyānastho dhyānagamyaśca vidheyātmā purātanaḥ || 89 ||
avijñeyo hyantarātmā mukhyabimbasanātanaḥ |
jīvasañjīvano jīvaścidvilāsaścidāśrayaḥ || 90 ||
mahendro'maramānyaśca yogendro yogavittamaḥ |
yogadharmastathā yogastattvastattvaviniścayaḥ || 91 ||
naikabāhuranantātmā naikanāmaparākramaḥ |
naikākṣī naikapādaśca nāthanāthottamottamaḥ || 92 ||
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sahasrarūpadṛk caiva sahasrāramayoddhavaḥ || 93 ||
tripādapuruṣaścaiva tripādūrdhvastathaiva ca |
tryambakaśca mahāvīryo yogavīryaviśāradaḥ || 94 ||
vijayī vinayī jetā vītarāgī virājitaḥ |
rudro raudro mahābhīmaḥ prājñamukhyaḥ sadāśuciḥ || 95 ||
antarjyotiranantātmā pratyagātmā nirantaraḥ |
arūpaścātmarūpaśca sarvabhāvavinirvṛtaḥ || 96 ||
antaḥśūnyo bahiḥśūnyaḥ śūnyātmā śūnyabhāvanaḥ |
antaḥpūrṇo bahiḥpūrṇaḥ pūrṇātmā pūrṇabhāvanaḥ || 97 ||
antastyāgī bahistyāgī tyāgātmā sarvayogavān |
antaryogī bahiryogī sarvayogaparāyaṇaḥ || 98 ||
antarbhogī bahirbhogī sarvabhogaviduttamaḥ |
antarniṣṭho bahirniṣṭhaḥ sarvaniṣṭhāmayastathā || 99 ||
bāhyāntaravimuktaśca bāhyāntaravivarjitaḥ |
śāntaḥ śuddho viśuddhaśca nirvāṇaḥ prakṛteḥ paraḥ || 100 ||
akālaḥ kālanemī ca kālakālo janeśvaraḥ |
kālātmā kālakartā ca kālajñaḥ kālanāśanaḥ || 101 ||
kaivalyapadadātā ca kaivalyasukhadāyakaḥ |
kaivalyakalanādhāro nirbharo harṣavardhanaḥ || 102 ||
hṛdayastho hṛṣīkeśo govindo garbhavarjitaḥ |
sakalāgamapūjyaśca nigamo nigamāśrayaḥ || 103 ||
parāśaktiḥ parākīrtiḥ parāvṛttirnidhismṛtiḥ |
paravidyā parākṣāntirvibhaktiryuktasadgatiḥ || 104 ||
svaprakāśaḥ prakāśātmā parasaṃvedanātmakaḥ |
svasevyaḥ svavidāṃ svātmā svasaṃvedyo'naghaḥ kṣamī || 105 ||
svānusandhānaśīlātmā svānusandhānagocaraḥ |
svānusandhānaśūnyātmā svānusandhānakāśrayaḥ || 106 ||
svabodhadarpaṇo'bhaṅgaḥ kandarpakulanāśanaḥ |
brahmacārī brahmavettā brāhmaṇo brahmavittamaḥ || 107 ||
tattvabodhaḥ sudhāvarṣaḥ pāvanaḥ pāpapāvakaḥ |
brahmasūtravidheyātmā brahmasūtrārthanirṇayaḥ || 108 ||
ātyantiko mahākalpaḥ saṅkalpāvartanāśanaḥ |
ādhivyādhiharaścaiva saṃśayārṇavaśoṣakaḥ || 109 ||
tattvātmajñānasandeśo mahānubhavabhāvitaḥ |
ātmānubhavasampannaḥ svānubhāvasukhāśrayaḥ || 110 ||
acintyaśca bṛhadbhānuḥ pramadotkarṣanāśanaḥ |
aniketa praśāntātmā śūnyāvāso jagadvapuḥ || 111 ||
cidgatiścinmayaścakrī māyācakrapravartakaḥ |
sarvavarṇavidārambhī sarvārambhaparāyaṇaḥ || 112 ||
purāṇaḥ pravaro dātā sundaraḥ kanakāṅgadī |
anasūyātmajo dattaḥ sarvajñaḥ sarvakāmadaḥ || 113 ||
kāmajit kāmapālaśca kāmī kāmapradāgamaḥ |
kāmavān kāmapoṣaśca sarvakāmanivartakaḥ || 114 ||
sarvakarmaphalotpattiḥ sarvakāmaphalapradaḥ |
sarvakarmaphalaiḥ pūjyaḥ sarvakarmaphalāśrayaḥ || 115 ||
viśvakarmā kṛtātmā ca kṛtajñaḥ sarvasākṣikaḥ |
sarvārambhaparityāgī jaḍonmattapiśācavān || 116 ||
bhikṣurbhaikṣākaraścaiva bhaikṣāhārī nirāśramī |
akūlaścānukūlaśca vikalo hyakalastathā || 117 ||
jaṭilo vanacārī ca daṇḍī muṇḍī ca gaṇḍavān |
dehadharmavihīnātmā hyekākī saṅgavarjitaḥ || 118 ||
āśramyanāśramārambho'nācārī karmavarjitaḥ |
asandehī ca sandehī na kiñcinna ca kiñcanaḥ || 119 ||
nṛdehī dehaśūnyaśca nābhāvī bhāvanirgataḥ |
nābrahmā ca parabrahma svayameva nirākulaḥ || 120 ||
anaghaścāguruścaiva nāthanāthottamo guruḥ |
dvibhujaḥ prākṛtaścaiva janakaśca pitāmahaḥ || 121 ||
anātmā na ca nānātmā nītirnītimatāṃ varaḥ |
sahajaḥ sadṛśaḥ siddhaścaikaścinmātra eva ca || 122 ||
na kartāpi ca kartā ca bhoktā bhogavivarjitaḥ |
turīyasturīyātītaḥ svacchaḥ sarvamayastathā || 123 ||
sarvādhiṣṭhānarūpaśca sarvadhyeyavivarjitaḥ |
sarvalokanivāsātmā sakalottamavanditaḥ || 124 ||
dehabhṛddehakṛccaiva dehātmā dehabhāvanaḥ |
dehī dehavibhaktaśca dehabhāvaprakāśanaḥ || 125 ||
layastho layaviccaiva layābhāvaśca bodhavān |
layātīto layasyānto layabhāvanivāraṇaḥ || 126 ||
vimukhaḥ pramukhaścaiva pratyaṅmukhavadācarī |
viśvabhugviśvadhṛgviśvo viśvakṣemakarastathā || 127 ||
avikṣipto'pramādī ca parardhiḥ paramārthadṛk |
svānubhāvavihīnaśca svānubhāvaprakāśanaḥ || 128 ||
nirindriyaśca nirbuddhirnirābhāso nirākṛtaḥ |
nirahaṅkārarūpātmā nirvapuḥ sakalāśrayaḥ || 129 ||
śokaduḥkhaharaścaiva bhogamokṣaphalapradaḥ |
suprasannastathā sūkṣmaḥ śabdabrahmārthasaṅgrahaḥ || 130 ||
āgamāpāyaśūnyaśca sthānadaśca satāṅgatiḥ |
akṛtaḥ sukṛtaścaiva kṛtakarmā vinirvṛtaḥ || 131 ||
bhedatrayaharaścaiva dehatrayavinirgataḥ |
sarvakāmamayaścaiva sarvakāmanivartakaḥ || 132 ||
siddheśvaro'jaraḥ pañcabāṇadarpahutāśanaḥ |
caturakṣarabījātmā svabhūścitkīrtibhūṣaṇaḥ || 133 ||
agādhabuddhirakṣubdhaścandrasūryāgnilocanaḥ |
yamadaṃṣṭro'tisaṃhartā paramānandasāgaraḥ || 134 ||
līlāviśvambharo bhānurbhairavo bhīmalocanaḥ |
brahmacarmāmbaraḥ kālastvacalaścalanāntakaḥ || 135 ||
ādidevo jagadyonirvāsavārivimardanaḥ |
vikarmakarmakarmajño ananyagamako'gamaḥ || 136 ||
abaddhakarmaśūnyaśca kāmarāgakulakṣayaḥ |
yogāndhakāramathanaḥ padmajanmādivanditaḥ || 137 ||
bhaktakāmo'grajaścakrī bhāvanirbhāvabhāvakaḥ |
bhedāntako mahānagryo nigūho gocarāntakaḥ || 138 ||
kālāgniśamanaḥ śaṅkhacakrapadmagadādharaḥ |
dīpto dīnapatiḥ śāstā svacchando muktidāyakaḥ || 139 ||
vyomadharmāmbaro bhettā bhasmadhārī dharādharaḥ |
dharmagupto'nvayātmā ca vyatirekārthanirṇayaḥ || 140 ||
ekānekaguṇābhāsābhāsanirbhāsavarjitaḥ |
bhāvābhāvasvabhāvātmā bhāvābhāvavibhāvavit || 141 ||
yogihṛdayaviśrāmo'nantavidyāvivardhanaḥ |
vighnāntakastrikālajñastattvātmā jñānasāgaraḥ || 142 ||
itīdaṃ dattasāhasraṃ sāyaṃ prātaḥ paṭhettu yaḥ |
sa ihāmutra labhate nirvāṇaṃ paramaṃ sukham || 143 ||
guruvāre dattabhakto bhaktibhāvasamanvitaḥ |
paṭhet sadaiva yo hyetat sa labheccintitaṃ dhruvam || 144 ||
iti śrīmaddattātreyapurāṇe śrī dattātreya sahasranāma stotram |
Sanskrit — Devanagari (original)
मुनयः ऊचुः
निखिलागमतत्त्वज्ञ ब्रह्मध्यानपरायण ।
वदास्माकं मुक्त्युपायं सूत सर्वोपकारकम् ॥ 1 ॥
सर्वदेवेषु को देवः सद्यो मोक्षप्रदो भवेत् ।
को मनुर्वा भवेत्तस्य सद्यः प्रीतिकरो ध्रुवम् ॥ 2 ॥
सूत उवाच ।
निगमागमतत्त्वज्ञो ह्यवधूतश्चिदम्बरः ।
भक्तवात्सल्यप्रवणो दत्त एव हि केवलः ॥ 3 ॥
सदा प्रसन्नवदनो भक्तचिन्तैकतत्परः ।
तस्य नामान्यनन्तानि वर्तन्तेऽथाप्यदः परम् ॥ 4 ॥
दत्तस्य नामसाहस्रं तस्य प्रीतिविवर्धनम् ।
यस्त्विदं पठते नित्यं दत्तात्रेयैकमानसः ॥ 5 ॥
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स सद्यो नात्र संशयः ।
अन्ते तद्धाम संयाति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ 6 ॥
अस्य श्रीमद्दत्तात्रेयसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य अवधूत ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, दिगम्बरो देवता, ॐ बीजं, ह्रीं शक्तिः, क्रौं कीलकं, श्रीदत्तात्रेयप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ।
अथ ध्यानम्
दिगम्बरं भस्मविलेपिताङ्गं
बोधात्मकं मुक्तिकरं प्रसन्नम् ।
निर्मानसं श्यामतनुं भजेऽहं
दत्तात्रेयं ब्रह्मसमाधियुक्तम् ॥
अथ स्तोत्रम्
दत्तात्रेयो महायोगी योगेशश्चामरप्रभुः ।
मुनिर्दिगम्बरो बालो मायामुक्तो मदापहः ॥ 1 ॥
अवधूतो महानाथः शङ्करोऽमरवल्लभः ।
महादेवश्चादिदेवः पुराणप्रभुरीश्वरः ॥ 2 ॥
सत्त्वकृत्सत्त्वभृद्भावः सत्त्वात्मा सत्त्वसागरः ।
सत्त्ववित्सत्त्वसाक्षी च सत्त्वसाध्योऽमराधिपः ॥ 3 ॥
भूतकृद्भूतभृच्चैव भूतात्मा भूतसम्भवः ।
भूतभावो भवो भूतवित्तथा भूतकारणः ॥ 4 ॥
भूतसाक्षी प्रभूतिश्च भूतानां परमा गतिः ।
भूतसङ्गविहीनात्मा भूतात्मा भूतशङ्करः ॥ 5 ॥
भूतनाथो महानाथ आदिनाथो महेश्वरः ।
सर्वभूतनिवासात्मा भूतसन्तापनाशनः ॥ 6 ॥
सर्वात्मा सर्वभृत्सर्वः सर्वज्ञः सर्वनिर्णयः ।
सर्वसाक्षी बृहद्भानुः सर्ववित् सर्वमङ्गलः ॥ 7 ॥
शान्तः सत्यः समः पूर्णो एकाकी कमलापतिः ।
रामो रामप्रियश्चैव विरामो रामकारणः ॥ 8 ॥
शुद्धात्मा पावनोऽनन्तः प्रतीतः परमार्थभृत् ।
हंससाक्षी विभुश्चैव प्रभुः प्रलय इत्यपि ॥ 9 ॥
सिद्धात्मा परमात्मा च सिद्धानां परमा गतिः ।
सिद्धिसिद्धस्तथा साध्यः साधनो ह्युत्तमस्तथा ॥ 10 ॥
सुलक्षणः सुमेधावी विद्यावान्विगतान्तरः ।
विज्वरश्च महाबाहुर्बहुलानन्दवर्धनः ॥ 11 ॥
अव्यक्तपुरुषः प्राज्ञः परज्ञः परमार्थदृक् ।
परापरविनिर्मुक्तो युक्तस्तत्त्वप्रकाशवान् ॥ 12 ॥
दयावान् भगवान् भावी भावात्मा भावकारणः ।
भवसन्तापनाशश्च पुष्पवान् पण्डितो बुधः ॥ 13 ॥
प्रत्यक्षवस्तुर्विश्वात्मा प्रत्यग्ब्रह्म सनातनः ।
प्रमाणविगतश्चैव प्रत्याहारनियोजकः ॥ 14 ॥
प्रणवः प्रणवातीतः प्रमुखः प्रलयात्मकः ।
मृत्युञ्जयो विविक्तात्मा शङ्करात्मा परो वपुः ॥ 15 ॥
परमस्तनुविज्ञेयः परमात्मनि संस्थितः ।
प्रबोधकलनाधारः प्रभावप्रवरोत्तमः ॥ 16 ॥
चिदम्बरश्चिद्विलासश्चिदाकाशश्चिदुत्तमः ।
चित्तचैतन्यचित्तात्मा देवानां परमा गतिः ॥ 17 ॥
अचेत्यश्चेतनाधारश्चेतनाचित्तविक्रमः ।
चित्तात्मा चेतनारूपो लसत्पङ्कजलोचनः ॥ 18 ॥
परं ब्रह्म परं ज्योतिः परं धाम परन्तपः ।
परं सूत्रं परं तन्त्रं पवित्रः परमोहवान् ॥ 19 ॥
क्षेत्रज्ञः क्षेत्रगः क्षेत्रः क्षेत्राधारः पुरञ्जनः ।
क्षेत्रशून्यो लोकसाक्षी क्षेत्रवान् बहुनायकः ॥ 20 ॥
योगेन्द्रो योगपूज्यश्च योग्य आत्मविदां शुचिः ।
योगमायाधरः स्थाणुरचलः कमलापतिः ॥ 21 ॥
योगेशो योगनिर्माता योगज्ञानप्रकाशनः ।
योगपालो लोकपालः संसारतमनाशनः ॥ 22 ॥
गुह्यो गुह्यतमो गुप्तो मुक्तो युक्तः सनातनः ।
गहनो गगनाकारो गम्भीरो गणनायकः ॥ 23 ॥
गोविन्दो गोपतिर्गोप्ता गोभागो भावसंस्थितः ।
गोसाक्षी गोतमारिश्च गान्धारो गगनाकृतिः ॥ 24 ॥
योगयुक्तो भोगयुक्तः शङ्कामुक्तसमाधिमान् ।
सहजः सकलेशानः कार्तवीर्यवरप्रदः ॥ 25 ॥
सरजो विरजो पुंसो पावनः पापनाशनः ।
परावरविनिर्मुक्तः परं‍ज्योतिः पुरातनः ॥ 26 ॥
नानाज्योतिरनेकात्मा स्वयं‍ज्योतिः सदाशिवः ।
दिव्यज्योतिर्मयश्चैव सत्यविज्ञानभास्करः ॥ 27 ॥
नित्यशुद्धः परः पूर्णः प्रकाशः प्रकटोद्भवः ।
प्रमादविगतश्चैव परेशः परविक्रमः ॥ 28 ॥
योगी योगो योगपश्च योगाभ्यासप्रकाशनः ।
योक्ता मोक्ता विधाता च त्राता पाता निरायुधः ॥ 29 ॥
नित्यमुक्तो नित्ययुक्तः सत्यः सत्यपराक्रमः ।
सत्त्वशुद्धिकरः सत्त्वस्तथा सत्त्वभृतां गतिः ॥ 30 ॥
श्रीधरः श्रीवपुः श्रीमान् श्रीनिवासोऽमरार्चितः ।
श्रीनिधिः श्रीपतिः श्रेष्ठः श्रेयस्कश्चरमाश्रयः ॥ 31 ॥
त्यागी त्यागार्थसम्पन्नस्त्यागात्मा त्यागविग्रहः ।
त्यागलक्षणसिद्धात्मा त्यागज्ञस्त्यागकारणः ॥ 32 ॥
भोगो भोक्ता तथा भोग्यो भोगसाधनकारणः ।
भोगी भोगार्थसम्पन्नो भोगज्ञानप्रकाशनः ॥ 33 ॥
केवलः केशवः कृष्णः कंवासाः कमलालयः ।
कमलासनपूज्यश्च हरिरज्ञानखण्डनः ॥ 34 ॥
महात्मा महदादिश्च महेशोत्तमवन्दितः ।
मनोबुद्धिविहीनात्मा मानात्मा मानवाधिपः ॥ 35 ॥
भुवनेशो विभूतिश्च धृतिर्मेधा स्मृतिर्दया ।
दुःखदावानलो बुद्धः प्रबुद्धः परमेश्वरः ॥ 36 ॥
कामहा क्रोधहा चैव दम्भदर्पमदापहः ।
अज्ञानतिमिरारिश्च भवारिर्भुवनेश्वरः ॥ 37 ॥
रूपकृद्रूपभृद्रूपी रूपात्मा रूपकारणः ।
रूपज्ञो रूपसाक्षी च नामरूपो गुणान्तकः ॥ 38 ॥
अप्रमेयः प्रमेयश्च प्रमाणं प्रणवाश्रयः ।
प्रमाणरहितोऽचिन्त्यश्चेतनाविगतोऽजरः ॥ 39 ॥
अक्षरोऽक्षरमुक्तश्च विज्वरो ज्वरनाशनः ।
विशिष्टो वित्तशास्त्री च दृष्टो दृष्टान्तवर्जितः ॥ 40 ॥
गुणेशो गुणकायश्च गुणात्मा गुणभावनः ।
अनन्तगुणसम्पन्नो गुणगर्भो गुणाधिपः ॥ 41 ॥
गणेशो गुणनाथश्च गुणात्मा गणभावनः ।
गणबन्धुर्विवेकात्मा गुणयुक्तः पराक्रमी ॥ 42 ॥
अतर्क्यः क्रतुरग्निश्च कृतज्ञः सफलाश्रयः ।
यज्ञश्च यज्ञफलदो यज्ञ इज्योऽमरोत्तमः ॥ 43 ॥
हिरण्यगर्भः श्रीगर्भः खगर्भः कुणपेश्वरः ।
मायागर्भो लोकगर्भः स्वयम्भूर्भुवनान्तकः ॥ 44 ॥
निष्पापो निबिडो नन्दी बोधी बोधसमाश्रयः ।
बोधात्मा बोधनात्मा च भेदवैतण्डखण्डनः ॥ 45 ॥
स्वाभाव्यो भावनिर्मुक्तो व्यक्तोऽव्यक्तसमाश्रयः ।
नित्यतृप्तो निराभासो निर्वाणः शरणः सुहृत् ॥ 46 ॥
गुह्येशो गुणगम्भीरो गुणदोषनिवारणः ।
गुणसङ्गविहीनश्च योगारेर्दर्पनाशनः ॥ 47 ॥
आनन्दः परमानन्दः स्वानन्दसुखवर्धनः ।
सत्यानन्दश्चिदानन्दः सर्वानन्दपरायणः ॥ 48 ॥
सद्रूपः सहजः सत्यः स्वानन्दः सुमनोहरः ।
सर्वः सर्वान्तरश्चैव पूर्वात्पूर्वतरस्तथा ॥ 49 ॥
खमयः खपरः खादिः खं‍ब्रह्म खतनुः खगः ।
खवासाः खविहीनश्च खनिधिः खपराश्रयः ॥ 50 ॥
अनन्तश्चादिरूपश्च सूर्यमण्डलमध्यगः ।
अमोघः परमामोघः परोक्षः परदः कविः ॥ 51 ॥
विश्वचक्षुर्विश्वसाक्षी विश्वबाहुर्धनेश्वरः ।
धनञ्जयो महातेजास्तेजिष्ठस्तैजसः सुखी ॥ 52 ॥
ज्योतिर्ज्योतिर्मयो जेता ज्योतिषां ज्योतिरात्मकः ।
ज्योतिषामपि ज्योतिश्च जनको जनमोहनः ॥ 53 ॥
जितेन्द्रियो जितक्रोधो जितात्मा जितमानसः ।
जितसङ्गो जितप्राणो जितसंसारवासनः ॥ 54 ॥
निर्वासनो निरालम्बो निर्योगक्षेमवर्जितः ।
निरीहो निरहङ्कारो निराशीर्निरुपाधिकः ॥ 55 ॥
नित्यबोधो विविक्तात्मा विशुद्धोत्तमगौरवः ।
विद्यार्थी परमार्थी च श्रद्धार्थी साधनात्मकः ॥ 56 ॥
प्रत्याहारी निराहारी सर्वाहारपरायणः ।
नित्यशुद्धो निराकाङ्क्षी पारायणपरायणः ॥ 57 ॥
अणोरणुतरः सूक्ष्मः स्थूलः स्थूलतरस्तथा ।
एकस्तथाऽनेकरूपो विश्वरूपः सनातनः ॥ 58 ॥
नैकरूपो विरूपात्मा नैकबोधमयस्तथा ।
नैकनाममयश्चैव नैकविद्याविवर्धनः ॥ 59 ॥
एकश्चैकान्तिकश्चैव नानाभावविवर्जितः ।
एकाक्षरस्तथा बीजः पूर्णबिम्बः सनातनः ॥ 60 ॥
मन्त्रवीर्यो मन्त्रबीजः शास्त्रवीर्यो जगत्पतिः ।
नानावीर्यधरश्चैव शक्रेशः पृथिवीपतिः ॥ 61 ॥
प्राणेशः प्राणदः प्राणः प्राणायामपरायणः ।
प्राणपञ्चकनिर्मुक्तः कोशपञ्चकवर्जितः ॥ 62 ॥
निश्चलो निष्कलोऽसङ्गो निष्प्रपञ्चो निरामयः ।
निराधारो निराकारो निर्विकारो निरञ्जनः ॥ 63 ॥
निष्प्रतीतो निराभासो निरासक्तो निराकुलः ।
निष्ठासर्वगतश्चैव निरारम्भो निराश्रयः ॥ 64 ॥
निरन्तरः सर्वगोप्ता शान्तो दान्तो महामुनिः । [सत्त्व]
निःशब्दः सुकृतः स्वस्थः सत्यवादी सुरेश्वरः ॥ 65 ॥
ज्ञानदो ज्ञानविज्ञानी ज्ञानात्माऽऽनन्दपूरितः ।
ज्ञानयज्ञविदां दक्षो ज्ञानाग्निर्ज्वलनो बुधः ॥ 66 ॥
दयावान् भवरोगारिश्चिकित्साचरमागतिः ।
चन्द्रमण्डलमध्यस्थश्चन्द्रकोटिसुशीतलः ॥ 67 ॥
यन्त्रकृत्परमो यन्त्री यन्त्रारूढापराजितः ।
यन्त्रविद्यन्त्रवासश्च यन्त्राधारो धराधरः ॥ 68 ॥
तत्त्वज्ञस्तत्त्वभूतात्मा महत्तत्त्वप्रकाशनः ।
तत्त्वसङ्ख्यानयोगज्ञः साङ्ख्यशास्त्रप्रवर्तकः ॥ 69 ॥
अनन्तविक्रमो देवो माधवश्च धनेश्वरः ।
साधुः साधुवरिष्ठात्मा सावधानोऽमरोत्तमः ॥ 70 ॥
निःसङ्कल्पो निराधारो दुर्धरो ह्यात्मवित्पतिः ।
आरोग्यसुखदश्चैव प्रवरो वासवस्तथा ॥ 71 ॥
परेशः परमोदारः प्रत्यक्चैतन्यदुर्गमः ।
दुराधर्षो दुरावासो दूरत्वपरिनाशनः ॥ 72 ॥
वेदविद्वेदकृद्वेदो वेदात्मा विमलाशयः ।
विविक्तसेवी च संसारश्रमनाशनस्तथा ॥ 73 ॥
ब्रह्मयोनिर्बृहद्योनिर्विश्वयोनिर्विदेहवान् ।
विशालाक्षो विश्वनाथो हाटकाङ्गदभूषणः ॥ 74 ॥
अबाध्यो जगदाराध्यो जगदार्जवपालनः ।
जनवान् धनवान् धर्मी धर्मगो धर्मवर्धनः ॥ 75 ॥
अमृतः शाश्वतः साध्यः सिद्धिदः सुमनोहरः ।
खलुब्रह्मखलुस्थानो मुनीनां परमा गतिः ॥ 76 ॥
उपद्रष्टा तथा श्रेष्ठः शुचिभूतो ह्यनामयः ।
वेदसिद्धान्तवेद्यश्च मानसाह्लादवर्धनः ॥ 77 ॥
देहादन्यो गुणादन्यो लोकादन्यो विवेकवित् ।
दुष्टस्वप्नहरश्चैव गुरुर्गुरुवरोत्तमः ॥ 78 ॥
कर्मी कर्मविनिर्मुक्तः सन्न्यासी साधकेश्वरः ।
सर्वभावविहीनश्च तृष्णासङ्गनिवारकः ॥ 79 ॥
त्यागी त्यागवपुस्त्यागस्त्यागदानविवर्जितः ।
त्यागकारणत्यागात्मा सद्गुरुः सुखदायकः ॥ 80 ॥
दक्षो दक्षादिवन्द्यश्च ज्ञानवादप्रवर्तकः ।
शब्दब्रह्ममयात्मा च शब्दब्रह्मप्रकाशवान् ॥ 81 ॥
ग्रसिष्णुः प्रभविष्णुश्च सहिष्णुर्विगतान्तरः ।
विद्वत्तमो महावन्द्यो विशालोत्तमवाङ्मुनिः ॥ 82 ॥
ब्रह्मविद्ब्रह्मभावश्च ब्रह्मर्षिर्ब्राह्मणप्रियः ।
ब्रह्म ब्रह्मप्रकाशात्मा ब्रह्मविद्याप्रकाशनः ॥ 83 ॥
अत्रिवंशप्रभूतात्मा तापसोत्तमवन्दितः ।
आत्मवासी विधेयात्मा ह्यत्रिवंशविवर्धनः ॥ 84 ॥
प्रवर्तनो निवृत्तात्मा प्रलयोदकसन्निभः ।
नारायणो महागर्भो भार्गवप्रियकृत्तमः ॥ 85 ॥
सङ्कल्पदुःखदलनः संसारतमनाशनः ।
त्रिविक्रमस्त्रिधाकारस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणात्मकः ॥ 86 ॥
भेदत्रयहरश्चैव तापत्रयनिवारकः ।
दोषत्रयविभेदी च संशयार्णवखण्डनः ॥ 87 ॥
असंशयस्त्वसम्मूढो ह्यवादी राजवन्दितः ।
राजयोगी महायोगी स्वभावगलितस्तथा ॥ 88 ॥
पुण्यश्लोकः पवित्राङ्घ्रिर्ध्यानयोगपरायणः ।
ध्यानस्थो ध्यानगम्यश्च विधेयात्मा पुरातनः ॥ 89 ॥
अविज्ञेयो ह्यन्तरात्मा मुख्यबिम्बसनातनः ।
जीवसञ्जीवनो जीवश्चिद्विलासश्चिदाश्रयः ॥ 90 ॥
महेन्द्रोऽमरमान्यश्च योगेन्द्रो योगवित्तमः ।
योगधर्मस्तथा योगस्तत्त्वस्तत्त्वविनिश्चयः ॥ 91 ॥
नैकबाहुरनन्तात्मा नैकनामपराक्रमः ।
नैकाक्षी नैकपादश्च नाथनाथोत्तमोत्तमः ॥ 92 ॥
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
सहस्ररूपदृक् चैव सहस्रारमयोद्धवः ॥ 93 ॥
त्रिपादपुरुषश्चैव त्रिपादूर्ध्वस्तथैव च ।
त्र्यम्बकश्च महावीर्यो योगवीर्यविशारदः ॥ 94 ॥
विजयी विनयी जेता वीतरागी विराजितः ।
रुद्रो रौद्रो महाभीमः प्राज्ञमुख्यः सदाशुचिः ॥ 95 ॥
अन्तर्ज्योतिरनन्तात्मा प्रत्यगात्मा निरन्तरः ।
अरूपश्चात्मरूपश्च सर्वभावविनिर्वृतः ॥ 96 ॥
अन्तःशून्यो बहिःशून्यः शून्यात्मा शून्यभावनः ।
अन्तःपूर्णो बहिःपूर्णः पूर्णात्मा पूर्णभावनः ॥ 97 ॥
अन्तस्त्यागी बहिस्त्यागी त्यागात्मा सर्वयोगवान् ।
अन्तर्योगी बहिर्योगी सर्वयोगपरायणः ॥ 98 ॥
अन्तर्भोगी बहिर्भोगी सर्वभोगविदुत्तमः ।
अन्तर्निष्ठो बहिर्निष्ठः सर्वनिष्ठामयस्तथा ॥ 99 ॥
बाह्यान्तरविमुक्तश्च बाह्यान्तरविवर्जितः ।
शान्तः शुद्धो विशुद्धश्च निर्वाणः प्रकृतेः परः ॥ 100 ॥
अकालः कालनेमी च कालकालो जनेश्वरः ।
कालात्मा कालकर्ता च कालज्ञः कालनाशनः ॥ 101 ॥
कैवल्यपददाता च कैवल्यसुखदायकः ।
कैवल्यकलनाधारो निर्भरो हर्षवर्धनः ॥ 102 ॥
हृदयस्थो हृषीकेशो गोविन्दो गर्भवर्जितः ।
सकलागमपूज्यश्च निगमो निगमाश्रयः ॥ 103 ॥
पराशक्तिः पराकीर्तिः परावृत्तिर्निधिस्मृतिः ।
परविद्या पराक्षान्तिर्विभक्तिर्युक्तसद्गतिः ॥ 104 ॥
स्वप्रकाशः प्रकाशात्मा परसंवेदनात्मकः ।
स्वसेव्यः स्वविदां स्वात्मा स्वसंवेद्योऽनघः क्षमी ॥ 105 ॥
स्वानुसन्धानशीलात्मा स्वानुसन्धानगोचरः ।
स्वानुसन्धानशून्यात्मा स्वानुसन्धानकाश्रयः ॥ 106 ॥
स्वबोधदर्पणोऽभङ्गः कन्दर्पकुलनाशनः ।
ब्रह्मचारी ब्रह्मवेत्ता ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः ॥ 107 ॥
तत्त्वबोधः सुधावर्षः पावनः पापपावकः ।
ब्रह्मसूत्रविधेयात्मा ब्रह्मसूत्रार्थनिर्णयः ॥ 108 ॥
आत्यन्तिको महाकल्पः सङ्कल्पावर्तनाशनः ।
आधिव्याधिहरश्चैव संशयार्णवशोषकः ॥ 109 ॥
तत्त्वात्मज्ञानसन्देशो महानुभवभावितः ।
आत्मानुभवसम्पन्नः स्वानुभावसुखाश्रयः ॥ 110 ॥
अचिन्त्यश्च बृहद्भानुः प्रमदोत्कर्षनाशनः ।
अनिकेत प्रशान्तात्मा शून्यावासो जगद्वपुः ॥ 111 ॥
चिद्गतिश्चिन्मयश्चक्री मायाचक्रप्रवर्तकः ।
सर्ववर्णविदारम्भी सर्वारम्भपरायणः ॥ 112 ॥
पुराणः प्रवरो दाता सुन्दरः कनकाङ्गदी ।
अनसूयात्मजो दत्तः सर्वज्ञः सर्वकामदः ॥ 113 ॥
कामजित् कामपालश्च कामी कामप्रदागमः ।
कामवान् कामपोषश्च सर्वकामनिवर्तकः ॥ 114 ॥
सर्वकर्मफलोत्पत्तिः सर्वकामफलप्रदः ।
सर्वकर्मफलैः पूज्यः सर्वकर्मफलाश्रयः ॥ 115 ॥
विश्वकर्मा कृतात्मा च कृतज्ञः सर्वसाक्षिकः ।
सर्वारम्भपरित्यागी जडोन्मत्तपिशाचवान् ॥ 116 ॥
भिक्षुर्भैक्षाकरश्चैव भैक्षाहारी निराश्रमी ।
अकूलश्चानुकूलश्च विकलो ह्यकलस्तथा ॥ 117 ॥
जटिलो वनचारी च दण्डी मुण्डी च गण्डवान् ।
देहधर्मविहीनात्मा ह्येकाकी सङ्गवर्जितः ॥ 118 ॥
आश्रम्यनाश्रमारम्भोऽनाचारी कर्मवर्जितः ।
असन्देही च सन्देही न किञ्चिन्न च किञ्चनः ॥ 119 ॥
नृदेही देहशून्यश्च नाभावी भावनिर्गतः ।
नाब्रह्मा च परब्रह्म स्वयमेव निराकुलः ॥ 120 ॥
अनघश्चागुरुश्चैव नाथनाथोत्तमो गुरुः ।
द्विभुजः प्राकृतश्चैव जनकश्च पितामहः ॥ 121 ॥
अनात्मा न च नानात्मा नीतिर्नीतिमतां वरः ।
सहजः सदृशः सिद्धश्चैकश्चिन्मात्र एव च ॥ 122 ॥
न कर्तापि च कर्ता च भोक्ता भोगविवर्जितः ।
तुरीयस्तुरीयातीतः स्वच्छः सर्वमयस्तथा ॥ 123 ॥
सर्वाधिष्ठानरूपश्च सर्वध्येयविवर्जितः ।
सर्वलोकनिवासात्मा सकलोत्तमवन्दितः ॥ 124 ॥
देहभृद्देहकृच्चैव देहात्मा देहभावनः ।
देही देहविभक्तश्च देहभावप्रकाशनः ॥ 125 ॥
लयस्थो लयविच्चैव लयाभावश्च बोधवान् ।
लयातीतो लयस्यान्तो लयभावनिवारणः ॥ 126 ॥
विमुखः प्रमुखश्चैव प्रत्यङ्मुखवदाचरी ।
विश्वभुग्विश्वधृग्विश्वो विश्वक्षेमकरस्तथा ॥ 127 ॥
अविक्षिप्तोऽप्रमादी च परर्धिः परमार्थदृक् ।
स्वानुभावविहीनश्च स्वानुभावप्रकाशनः ॥ 128 ॥
निरिन्द्रियश्च निर्बुद्धिर्निराभासो निराकृतः ।
निरहङ्काररूपात्मा निर्वपुः सकलाश्रयः ॥ 129 ॥
शोकदुःखहरश्चैव भोगमोक्षफलप्रदः ।
सुप्रसन्नस्तथा सूक्ष्मः शब्दब्रह्मार्थसङ्ग्रहः ॥ 130 ॥
आगमापायशून्यश्च स्थानदश्च सताङ्गतिः ।
अकृतः सुकृतश्चैव कृतकर्मा विनिर्वृतः ॥ 131 ॥
भेदत्रयहरश्चैव देहत्रयविनिर्गतः ।
सर्वकाममयश्चैव सर्वकामनिवर्तकः ॥ 132 ॥
सिद्धेश्वरोऽजरः पञ्चबाणदर्पहुताशनः ।
चतुरक्षरबीजात्मा स्वभूश्चित्कीर्तिभूषणः ॥ 133 ॥
अगाधबुद्धिरक्षुब्धश्चन्द्रसूर्याग्निलोचनः ।
यमदंष्ट्रोऽतिसंहर्ता परमानन्दसागरः ॥ 134 ॥
लीलाविश्वम्भरो भानुर्भैरवो भीमलोचनः ।
ब्रह्मचर्माम्बरः कालस्त्वचलश्चलनान्तकः ॥ 135 ॥
आदिदेवो जगद्योनिर्वासवारिविमर्दनः ।
विकर्मकर्मकर्मज्ञो अनन्यगमकोऽगमः ॥ 136 ॥
अबद्धकर्मशून्यश्च कामरागकुलक्षयः ।
योगान्धकारमथनः पद्मजन्मादिवन्दितः ॥ 137 ॥
भक्तकामोऽग्रजश्चक्री भावनिर्भावभावकः ।
भेदान्तको महानग्र्यो निगूहो गोचरान्तकः ॥ 138 ॥
कालाग्निशमनः शङ्खचक्रपद्मगदाधरः ।
दीप्तो दीनपतिः शास्ता स्वच्छन्दो मुक्तिदायकः ॥ 139 ॥
व्योमधर्माम्बरो भेत्ता भस्मधारी धराधरः ।
धर्मगुप्तोऽन्वयात्मा च व्यतिरेकार्थनिर्णयः ॥ 140 ॥
एकानेकगुणाभासाभासनिर्भासवर्जितः ।
भावाभावस्वभावात्मा भावाभावविभाववित् ॥ 141 ॥
योगिहृदयविश्रामोऽनन्तविद्याविवर्धनः ।
विघ्नान्तकस्त्रिकालज्ञस्तत्त्वात्मा ज्ञानसागरः ॥ 142 ॥
इतीदं दत्तसाहस्रं सायं प्रातः पठेत्तु यः ।
स इहामुत्र लभते निर्वाणं परमं सुखम् ॥ 143 ॥
गुरुवारे दत्तभक्तो भक्तिभावसमन्वितः ।
पठेत् सदैव यो ह्येतत् स लभेच्चिन्तितं ध्रुवम् ॥ 144 ॥
इति श्रीमद्दत्तात्रेयपुराणे श्री दत्तात्रेय सहस्रनाम स्तोत्रम् ।
munayaḥ ūcuḥ
nikhilāgamatattvajña brahmadhyānaparāyaṇa |
vadāsmākaṃ muktyupāyaṃ sūta sarvopakārakam || 1 ||
sarvadeveṣu ko devaḥ sadyo mokṣaprado bhavet |
ko manurvā bhavettasya sadyaḥ prītikaro dhruvam || 2 ||
sūta uvāca |
nigamāgamatattvajño hyavadhūtaścidambaraḥ |
bhaktavātsalyapravaṇo datta eva hi kevalaḥ || 3 ||
sadā prasannavadano bhaktacintaikatatparaḥ |
tasya nāmānyanantāni vartante'thāpyadaḥ param || 4 ||
dattasya nāmasāhasraṃ tasya prītivivardhanam |
yastvidaṃ paṭhate nityaṃ dattātreyaikamānasaḥ || 5 ||
mucyate sarvapāpebhyaḥ sa sadyo nātra saṃśayaḥ |
ante taddhāma saṃyāti punarāvṛttidurlabham || 6 ||
asya śrīmaddattātreyasahasranāmastotramantrasya avadhūta ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, digambaro devatā, oṃ bījaṃ, hrīṃ śaktiḥ, krauṃ kīlakaṃ, śrīdattātreyaprītyarthe jape viniyogaḥ |
atha dhyānam
digambaraṃ bhasmavilepitāṅgaṃ
bodhātmakaṃ muktikaraṃ prasannam |
nirmānasaṃ śyāmatanuṃ bhaje'haṃ
dattātreyaṃ brahmasamādhiyuktam ||
atha stotram
dattātreyo mahāyogī yogeśaścāmaraprabhuḥ |
munirdigambaro bālo māyāmukto madāpahaḥ || 1 ||
avadhūto mahānāthaḥ śaṅkaro'maravallabhaḥ |
mahādevaścādidevaḥ purāṇaprabhurīśvaraḥ || 2 ||
sattvakṛtsattvabhṛdbhāvaḥ sattvātmā sattvasāgaraḥ |
sattvavitsattvasākṣī ca sattvasādhyo'marādhipaḥ || 3 ||
bhūtakṛdbhūtabhṛccaiva bhūtātmā bhūtasambhavaḥ |
bhūtabhāvo bhavo bhūtavittathā bhūtakāraṇaḥ || 4 ||
bhūtasākṣī prabhūtiśca bhūtānāṃ paramā gatiḥ |
bhūtasaṅgavihīnātmā bhūtātmā bhūtaśaṅkaraḥ || 5 ||
bhūtanātho mahānātha ādinātho maheśvaraḥ |
sarvabhūtanivāsātmā bhūtasantāpanāśanaḥ || 6 ||
sarvātmā sarvabhṛtsarvaḥ sarvajñaḥ sarvanirṇayaḥ |
sarvasākṣī bṛhadbhānuḥ sarvavit sarvamaṅgalaḥ || 7 ||
śāntaḥ satyaḥ samaḥ pūrṇo ekākī kamalāpatiḥ |
rāmo rāmapriyaścaiva virāmo rāmakāraṇaḥ || 8 ||
śuddhātmā pāvano'nantaḥ pratītaḥ paramārthabhṛt |
haṃsasākṣī vibhuścaiva prabhuḥ pralaya ityapi || 9 ||
siddhātmā paramātmā ca siddhānāṃ paramā gatiḥ |
siddhisiddhastathā sādhyaḥ sādhano hyuttamastathā || 10 ||
sulakṣaṇaḥ sumedhāvī vidyāvānvigatāntaraḥ |
vijvaraśca mahābāhurbahulānandavardhanaḥ || 11 ||
avyaktapuruṣaḥ prājñaḥ parajñaḥ paramārthadṛk |
parāparavinirmukto yuktastattvaprakāśavān || 12 ||
dayāvān bhagavān bhāvī bhāvātmā bhāvakāraṇaḥ |
bhavasantāpanāśaśca puṣpavān paṇḍito budhaḥ || 13 ||
pratyakṣavasturviśvātmā pratyagbrahma sanātanaḥ |
pramāṇavigataścaiva pratyāhāraniyojakaḥ || 14 ||
praṇavaḥ praṇavātītaḥ pramukhaḥ pralayātmakaḥ |
mṛtyuñjayo viviktātmā śaṅkarātmā paro vapuḥ || 15 ||
paramastanuvijñeyaḥ paramātmani saṃsthitaḥ |
prabodhakalanādhāraḥ prabhāvapravarottamaḥ || 16 ||
cidambaraścidvilāsaścidākāśaściduttamaḥ |
cittacaitanyacittātmā devānāṃ paramā gatiḥ || 17 ||
acetyaścetanādhāraścetanācittavikramaḥ |
cittātmā cetanārūpo lasatpaṅkajalocanaḥ || 18 ||
paraṃ brahma paraṃ jyotiḥ paraṃ dhāma parantapaḥ |
paraṃ sūtraṃ paraṃ tantraṃ pavitraḥ paramohavān || 19 ||
kṣetrajñaḥ kṣetragaḥ kṣetraḥ kṣetrādhāraḥ purañjanaḥ |
kṣetraśūnyo lokasākṣī kṣetravān bahunāyakaḥ || 20 ||
yogendro yogapūjyaśca yogya ātmavidāṃ śuciḥ |
yogamāyādharaḥ sthāṇuracalaḥ kamalāpatiḥ || 21 ||
yogeśo yoganirmātā yogajñānaprakāśanaḥ |
yogapālo lokapālaḥ saṃsāratamanāśanaḥ || 22 ||
guhyo guhyatamo gupto mukto yuktaḥ sanātanaḥ |
gahano gaganākāro gambhīro gaṇanāyakaḥ || 23 ||
govindo gopatirgoptā gobhāgo bhāvasaṃsthitaḥ |
gosākṣī gotamāriśca gāndhāro gaganākṛtiḥ || 24 ||
yogayukto bhogayuktaḥ śaṅkāmuktasamādhimān |
sahajaḥ sakaleśānaḥ kārtavīryavarapradaḥ || 25 ||
sarajo virajo puṃso pāvanaḥ pāpanāśanaḥ |
parāvaravinirmuktaḥ paraṃ‍jyotiḥ purātanaḥ || 26 ||
nānājyotiranekātmā svayaṃ‍jyotiḥ sadāśivaḥ |
divyajyotirmayaścaiva satyavijñānabhāskaraḥ || 27 ||
nityaśuddhaḥ paraḥ pūrṇaḥ prakāśaḥ prakaṭodbhavaḥ |
pramādavigataścaiva pareśaḥ paravikramaḥ || 28 ||
yogī yogo yogapaśca yogābhyāsaprakāśanaḥ |
yoktā moktā vidhātā ca trātā pātā nirāyudhaḥ || 29 ||
nityamukto nityayuktaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ |
sattvaśuddhikaraḥ sattvastathā sattvabhṛtāṃ gatiḥ || 30 ||
śrīdharaḥ śrīvapuḥ śrīmān śrīnivāso'marārcitaḥ |
śrīnidhiḥ śrīpatiḥ śreṣṭhaḥ śreyaskaścaramāśrayaḥ || 31 ||
tyāgī tyāgārthasampannastyāgātmā tyāgavigrahaḥ |
tyāgalakṣaṇasiddhātmā tyāgajñastyāgakāraṇaḥ || 32 ||
bhogo bhoktā tathā bhogyo bhogasādhanakāraṇaḥ |
bhogī bhogārthasampanno bhogajñānaprakāśanaḥ || 33 ||
kevalaḥ keśavaḥ kṛṣṇaḥ kaṃvāsāḥ kamalālayaḥ |
kamalāsanapūjyaśca harirajñānakhaṇḍanaḥ || 34 ||
mahātmā mahadādiśca maheśottamavanditaḥ |
manobuddhivihīnātmā mānātmā mānavādhipaḥ || 35 ||
bhuvaneśo vibhūtiśca dhṛtirmedhā smṛtirdayā |
duḥkhadāvānalo buddhaḥ prabuddhaḥ parameśvaraḥ || 36 ||
kāmahā krodhahā caiva dambhadarpamadāpahaḥ |
ajñānatimirāriśca bhavārirbhuvaneśvaraḥ || 37 ||
rūpakṛdrūpabhṛdrūpī rūpātmā rūpakāraṇaḥ |
rūpajño rūpasākṣī ca nāmarūpo guṇāntakaḥ || 38 ||
aprameyaḥ prameyaśca pramāṇaṃ praṇavāśrayaḥ |
pramāṇarahito'cintyaścetanāvigato'jaraḥ || 39 ||
akṣaro'kṣaramuktaśca vijvaro jvaranāśanaḥ |
viśiṣṭo vittaśāstrī ca dṛṣṭo dṛṣṭāntavarjitaḥ || 40 ||
guṇeśo guṇakāyaśca guṇātmā guṇabhāvanaḥ |
anantaguṇasampanno guṇagarbho guṇādhipaḥ || 41 ||
gaṇeśo guṇanāthaśca guṇātmā gaṇabhāvanaḥ |
gaṇabandhurvivekātmā guṇayuktaḥ parākramī || 42 ||
atarkyaḥ kraturagniśca kṛtajñaḥ saphalāśrayaḥ |
yajñaśca yajñaphalado yajña ijyo'marottamaḥ || 43 ||
hiraṇyagarbhaḥ śrīgarbhaḥ khagarbhaḥ kuṇapeśvaraḥ |
māyāgarbho lokagarbhaḥ svayambhūrbhuvanāntakaḥ || 44 ||
niṣpāpo nibiḍo nandī bodhī bodhasamāśrayaḥ |
bodhātmā bodhanātmā ca bhedavaitaṇḍakhaṇḍanaḥ || 45 ||
svābhāvyo bhāvanirmukto vyakto'vyaktasamāśrayaḥ |
nityatṛpto nirābhāso nirvāṇaḥ śaraṇaḥ suhṛt || 46 ||
guhyeśo guṇagambhīro guṇadoṣanivāraṇaḥ |
guṇasaṅgavihīnaśca yogārerdarpanāśanaḥ || 47 ||
ānandaḥ paramānandaḥ svānandasukhavardhanaḥ |
satyānandaścidānandaḥ sarvānandaparāyaṇaḥ || 48 ||
sadrūpaḥ sahajaḥ satyaḥ svānandaḥ sumanoharaḥ |
sarvaḥ sarvāntaraścaiva pūrvātpūrvatarastathā || 49 ||
khamayaḥ khaparaḥ khādiḥ khaṃ‍brahma khatanuḥ khagaḥ |
khavāsāḥ khavihīnaśca khanidhiḥ khaparāśrayaḥ || 50 ||
anantaścādirūpaśca sūryamaṇḍalamadhyagaḥ |
amoghaḥ paramāmoghaḥ parokṣaḥ paradaḥ kaviḥ || 51 ||
viśvacakṣurviśvasākṣī viśvabāhurdhaneśvaraḥ |
dhanañjayo mahātejāstejiṣṭhastaijasaḥ sukhī || 52 ||
jyotirjyotirmayo jetā jyotiṣāṃ jyotirātmakaḥ |
jyotiṣāmapi jyotiśca janako janamohanaḥ || 53 ||
jitendriyo jitakrodho jitātmā jitamānasaḥ |
jitasaṅgo jitaprāṇo jitasaṃsāravāsanaḥ || 54 ||
nirvāsano nirālambo niryogakṣemavarjitaḥ |
nirīho nirahaṅkāro nirāśīrnirupādhikaḥ || 55 ||
nityabodho viviktātmā viśuddhottamagauravaḥ |
vidyārthī paramārthī ca śraddhārthī sādhanātmakaḥ || 56 ||
pratyāhārī nirāhārī sarvāhāraparāyaṇaḥ |
nityaśuddho nirākāṅkṣī pārāyaṇaparāyaṇaḥ || 57 ||
aṇoraṇutaraḥ sūkṣmaḥ sthūlaḥ sthūlatarastathā |
ekastathā'nekarūpo viśvarūpaḥ sanātanaḥ || 58 ||
naikarūpo virūpātmā naikabodhamayastathā |
naikanāmamayaścaiva naikavidyāvivardhanaḥ || 59 ||
ekaścaikāntikaścaiva nānābhāvavivarjitaḥ |
ekākṣarastathā bījaḥ pūrṇabimbaḥ sanātanaḥ || 60 ||
mantravīryo mantrabījaḥ śāstravīryo jagatpatiḥ |
nānāvīryadharaścaiva śakreśaḥ pṛthivīpatiḥ || 61 ||
prāṇeśaḥ prāṇadaḥ prāṇaḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ |
prāṇapañcakanirmuktaḥ kośapañcakavarjitaḥ || 62 ||
niścalo niṣkalo'saṅgo niṣprapañco nirāmayaḥ |
nirādhāro nirākāro nirvikāro nirañjanaḥ || 63 ||
niṣpratīto nirābhāso nirāsakto nirākulaḥ |
niṣṭhāsarvagataścaiva nirārambho nirāśrayaḥ || 64 ||
nirantaraḥ sarvagoptā śānto dānto mahāmuniḥ | [sattva]
niḥśabdaḥ sukṛtaḥ svasthaḥ satyavādī sureśvaraḥ || 65 ||
jñānado jñānavijñānī jñānātmā''nandapūritaḥ |
jñānayajñavidāṃ dakṣo jñānāgnirjvalano budhaḥ || 66 ||
dayāvān bhavarogāriścikitsācaramāgatiḥ |
candramaṇḍalamadhyasthaścandrakoṭisuśītalaḥ || 67 ||
yantrakṛtparamo yantrī yantrārūḍhāparājitaḥ |
yantravidyantravāsaśca yantrādhāro dharādharaḥ || 68 ||
tattvajñastattvabhūtātmā mahattattvaprakāśanaḥ |
tattvasaṅkhyānayogajñaḥ sāṅkhyaśāstrapravartakaḥ || 69 ||
anantavikramo devo mādhavaśca dhaneśvaraḥ |
sādhuḥ sādhuvariṣṭhātmā sāvadhāno'marottamaḥ || 70 ||
niḥsaṅkalpo nirādhāro durdharo hyātmavitpatiḥ |
ārogyasukhadaścaiva pravaro vāsavastathā || 71 ||
pareśaḥ paramodāraḥ pratyakcaitanyadurgamaḥ |
durādharṣo durāvāso dūratvaparināśanaḥ || 72 ||
vedavidvedakṛdvedo vedātmā vimalāśayaḥ |
viviktasevī ca saṃsāraśramanāśanastathā || 73 ||
brahmayonirbṛhadyonirviśvayonirvidehavān |
viśālākṣo viśvanātho hāṭakāṅgadabhūṣaṇaḥ || 74 ||
abādhyo jagadārādhyo jagadārjavapālanaḥ |
janavān dhanavān dharmī dharmago dharmavardhanaḥ || 75 ||
amṛtaḥ śāśvataḥ sādhyaḥ siddhidaḥ sumanoharaḥ |
khalubrahmakhalusthāno munīnāṃ paramā gatiḥ || 76 ||
upadraṣṭā tathā śreṣṭhaḥ śucibhūto hyanāmayaḥ |
vedasiddhāntavedyaśca mānasāhlādavardhanaḥ || 77 ||
dehādanyo guṇādanyo lokādanyo vivekavit |
duṣṭasvapnaharaścaiva gururguruvarottamaḥ || 78 ||
karmī karmavinirmuktaḥ sannyāsī sādhakeśvaraḥ |
sarvabhāvavihīnaśca tṛṣṇāsaṅganivārakaḥ || 79 ||
tyāgī tyāgavapustyāgastyāgadānavivarjitaḥ |
tyāgakāraṇatyāgātmā sadguruḥ sukhadāyakaḥ || 80 ||
dakṣo dakṣādivandyaśca jñānavādapravartakaḥ |
śabdabrahmamayātmā ca śabdabrahmaprakāśavān || 81 ||
grasiṣṇuḥ prabhaviṣṇuśca sahiṣṇurvigatāntaraḥ |
vidvattamo mahāvandyo viśālottamavāṅmuniḥ || 82 ||
brahmavidbrahmabhāvaśca brahmarṣirbrāhmaṇapriyaḥ |
brahma brahmaprakāśātmā brahmavidyāprakāśanaḥ || 83 ||
atrivaṃśaprabhūtātmā tāpasottamavanditaḥ |
ātmavāsī vidheyātmā hyatrivaṃśavivardhanaḥ || 84 ||
pravartano nivṛttātmā pralayodakasannibhaḥ |
nārāyaṇo mahāgarbho bhārgavapriyakṛttamaḥ || 85 ||
saṅkalpaduḥkhadalanaḥ saṃsāratamanāśanaḥ |
trivikramastridhākārastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 86 ||
bhedatrayaharaścaiva tāpatrayanivārakaḥ |
doṣatrayavibhedī ca saṃśayārṇavakhaṇḍanaḥ || 87 ||
asaṃśayastvasammūḍho hyavādī rājavanditaḥ |
rājayogī mahāyogī svabhāvagalitastathā || 88 ||
puṇyaślokaḥ pavitrāṅghrirdhyānayogaparāyaṇaḥ |
dhyānastho dhyānagamyaśca vidheyātmā purātanaḥ || 89 ||
avijñeyo hyantarātmā mukhyabimbasanātanaḥ |
jīvasañjīvano jīvaścidvilāsaścidāśrayaḥ || 90 ||
mahendro'maramānyaśca yogendro yogavittamaḥ |
yogadharmastathā yogastattvastattvaviniścayaḥ || 91 ||
naikabāhuranantātmā naikanāmaparākramaḥ |
naikākṣī naikapādaśca nāthanāthottamottamaḥ || 92 ||
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sahasrarūpadṛk caiva sahasrāramayoddhavaḥ || 93 ||
tripādapuruṣaścaiva tripādūrdhvastathaiva ca |
tryambakaśca mahāvīryo yogavīryaviśāradaḥ || 94 ||
vijayī vinayī jetā vītarāgī virājitaḥ |
rudro raudro mahābhīmaḥ prājñamukhyaḥ sadāśuciḥ || 95 ||
antarjyotiranantātmā pratyagātmā nirantaraḥ |
arūpaścātmarūpaśca sarvabhāvavinirvṛtaḥ || 96 ||
antaḥśūnyo bahiḥśūnyaḥ śūnyātmā śūnyabhāvanaḥ |
antaḥpūrṇo bahiḥpūrṇaḥ pūrṇātmā pūrṇabhāvanaḥ || 97 ||
antastyāgī bahistyāgī tyāgātmā sarvayogavān |
antaryogī bahiryogī sarvayogaparāyaṇaḥ || 98 ||
antarbhogī bahirbhogī sarvabhogaviduttamaḥ |
antarniṣṭho bahirniṣṭhaḥ sarvaniṣṭhāmayastathā || 99 ||
bāhyāntaravimuktaśca bāhyāntaravivarjitaḥ |
śāntaḥ śuddho viśuddhaśca nirvāṇaḥ prakṛteḥ paraḥ || 100 ||
akālaḥ kālanemī ca kālakālo janeśvaraḥ |
kālātmā kālakartā ca kālajñaḥ kālanāśanaḥ || 101 ||
kaivalyapadadātā ca kaivalyasukhadāyakaḥ |
kaivalyakalanādhāro nirbharo harṣavardhanaḥ || 102 ||
hṛdayastho hṛṣīkeśo govindo garbhavarjitaḥ |
sakalāgamapūjyaśca nigamo nigamāśrayaḥ || 103 ||
parāśaktiḥ parākīrtiḥ parāvṛttirnidhismṛtiḥ |
paravidyā parākṣāntirvibhaktiryuktasadgatiḥ || 104 ||
svaprakāśaḥ prakāśātmā parasaṃvedanātmakaḥ |
svasevyaḥ svavidāṃ svātmā svasaṃvedyo'naghaḥ kṣamī || 105 ||
svānusandhānaśīlātmā svānusandhānagocaraḥ |
svānusandhānaśūnyātmā svānusandhānakāśrayaḥ || 106 ||
svabodhadarpaṇo'bhaṅgaḥ kandarpakulanāśanaḥ |
brahmacārī brahmavettā brāhmaṇo brahmavittamaḥ || 107 ||
tattvabodhaḥ sudhāvarṣaḥ pāvanaḥ pāpapāvakaḥ |
brahmasūtravidheyātmā brahmasūtrārthanirṇayaḥ || 108 ||
ātyantiko mahākalpaḥ saṅkalpāvartanāśanaḥ |
ādhivyādhiharaścaiva saṃśayārṇavaśoṣakaḥ || 109 ||
tattvātmajñānasandeśo mahānubhavabhāvitaḥ |
ātmānubhavasampannaḥ svānubhāvasukhāśrayaḥ || 110 ||
acintyaśca bṛhadbhānuḥ pramadotkarṣanāśanaḥ |
aniketa praśāntātmā śūnyāvāso jagadvapuḥ || 111 ||
cidgatiścinmayaścakrī māyācakrapravartakaḥ |
sarvavarṇavidārambhī sarvārambhaparāyaṇaḥ || 112 ||
purāṇaḥ pravaro dātā sundaraḥ kanakāṅgadī |
anasūyātmajo dattaḥ sarvajñaḥ sarvakāmadaḥ || 113 ||
kāmajit kāmapālaśca kāmī kāmapradāgamaḥ |
kāmavān kāmapoṣaśca sarvakāmanivartakaḥ || 114 ||
sarvakarmaphalotpattiḥ sarvakāmaphalapradaḥ |
sarvakarmaphalaiḥ pūjyaḥ sarvakarmaphalāśrayaḥ || 115 ||
viśvakarmā kṛtātmā ca kṛtajñaḥ sarvasākṣikaḥ |
sarvārambhaparityāgī jaḍonmattapiśācavān || 116 ||
bhikṣurbhaikṣākaraścaiva bhaikṣāhārī nirāśramī |
akūlaścānukūlaśca vikalo hyakalastathā || 117 ||
jaṭilo vanacārī ca daṇḍī muṇḍī ca gaṇḍavān |
dehadharmavihīnātmā hyekākī saṅgavarjitaḥ || 118 ||
āśramyanāśramārambho'nācārī karmavarjitaḥ |
asandehī ca sandehī na kiñcinna ca kiñcanaḥ || 119 ||
nṛdehī dehaśūnyaśca nābhāvī bhāvanirgataḥ |
nābrahmā ca parabrahma svayameva nirākulaḥ || 120 ||
anaghaścāguruścaiva nāthanāthottamo guruḥ |
dvibhujaḥ prākṛtaścaiva janakaśca pitāmahaḥ || 121 ||
anātmā na ca nānātmā nītirnītimatāṃ varaḥ |
sahajaḥ sadṛśaḥ siddhaścaikaścinmātra eva ca || 122 ||
na kartāpi ca kartā ca bhoktā bhogavivarjitaḥ |
turīyasturīyātītaḥ svacchaḥ sarvamayastathā || 123 ||
sarvādhiṣṭhānarūpaśca sarvadhyeyavivarjitaḥ |
sarvalokanivāsātmā sakalottamavanditaḥ || 124 ||
dehabhṛddehakṛccaiva dehātmā dehabhāvanaḥ |
dehī dehavibhaktaśca dehabhāvaprakāśanaḥ || 125 ||
layastho layaviccaiva layābhāvaśca bodhavān |
layātīto layasyānto layabhāvanivāraṇaḥ || 126 ||
vimukhaḥ pramukhaścaiva pratyaṅmukhavadācarī |
viśvabhugviśvadhṛgviśvo viśvakṣemakarastathā || 127 ||
avikṣipto'pramādī ca parardhiḥ paramārthadṛk |
svānubhāvavihīnaśca svānubhāvaprakāśanaḥ || 128 ||
nirindriyaśca nirbuddhirnirābhāso nirākṛtaḥ |
nirahaṅkārarūpātmā nirvapuḥ sakalāśrayaḥ || 129 ||
śokaduḥkhaharaścaiva bhogamokṣaphalapradaḥ |
suprasannastathā sūkṣmaḥ śabdabrahmārthasaṅgrahaḥ || 130 ||
āgamāpāyaśūnyaśca sthānadaśca satāṅgatiḥ |
akṛtaḥ sukṛtaścaiva kṛtakarmā vinirvṛtaḥ || 131 ||
bhedatrayaharaścaiva dehatrayavinirgataḥ |
sarvakāmamayaścaiva sarvakāmanivartakaḥ || 132 ||
siddheśvaro'jaraḥ pañcabāṇadarpahutāśanaḥ |
caturakṣarabījātmā svabhūścitkīrtibhūṣaṇaḥ || 133 ||
agādhabuddhirakṣubdhaścandrasūryāgnilocanaḥ |
yamadaṃṣṭro'tisaṃhartā paramānandasāgaraḥ || 134 ||
līlāviśvambharo bhānurbhairavo bhīmalocanaḥ |
brahmacarmāmbaraḥ kālastvacalaścalanāntakaḥ || 135 ||
ādidevo jagadyonirvāsavārivimardanaḥ |
vikarmakarmakarmajño ananyagamako'gamaḥ || 136 ||
abaddhakarmaśūnyaśca kāmarāgakulakṣayaḥ |
yogāndhakāramathanaḥ padmajanmādivanditaḥ || 137 ||
bhaktakāmo'grajaścakrī bhāvanirbhāvabhāvakaḥ |
bhedāntako mahānagryo nigūho gocarāntakaḥ || 138 ||
kālāgniśamanaḥ śaṅkhacakrapadmagadādharaḥ |
dīpto dīnapatiḥ śāstā svacchando muktidāyakaḥ || 139 ||
vyomadharmāmbaro bhettā bhasmadhārī dharādharaḥ |
dharmagupto'nvayātmā ca vyatirekārthanirṇayaḥ || 140 ||
ekānekaguṇābhāsābhāsanirbhāsavarjitaḥ |
bhāvābhāvasvabhāvātmā bhāvābhāvavibhāvavit || 141 ||
yogihṛdayaviśrāmo'nantavidyāvivardhanaḥ |
vighnāntakastrikālajñastattvātmā jñānasāgaraḥ || 142 ||
itīdaṃ dattasāhasraṃ sāyaṃ prātaḥ paṭhettu yaḥ |
sa ihāmutra labhate nirvāṇaṃ paramaṃ sukham || 143 ||
guruvāre dattabhakto bhaktibhāvasamanvitaḥ |
paṭhet sadaiva yo hyetat sa labheccintitaṃ dhruvam || 144 ||
iti śrīmaddattātreyapurāṇe śrī dattātreya sahasranāma stotram |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in