Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ एकविंशस्सर्गः ।
Shloka 1
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सीता रौद्रस्य रक्षसः ।
आर्ता दीनस्वरा दीनं प्रत्युवाच शनैर्वचः ॥ 1 ॥
आर्ता दीनस्वरा दीनं प्रत्युवाच शनैर्वचः ॥ 1 ॥
tasya tadvacanaṃ śrutvā sītā raudrasya rakṣasaḥ |
ārtā dīnasvarā dīnaṃ pratyuvāca śanairvacaḥ || 1 ||
ārtā dīnasvarā dīnaṃ pratyuvāca śanairvacaḥ || 1 ||
Shloka 2
दुःखार्ता रुदती सीता वेपमाना तपस्विनी ।
चिन्तयन्ती वरारोहा पतिमेव पतिव्रता ॥ 2 ॥
चिन्तयन्ती वरारोहा पतिमेव पतिव्रता ॥ 2 ॥
duḥkhārtā rudatī sītā vepamānā tapasvinī |
cintayantī varārohā patimeva pativratā || 2 ||
cintayantī varārohā patimeva pativratā || 2 ||
Shloka 3
तृणमन्तरतः कृत्वा प्रत्युवाच शुचिस्मिता ।
निवर्तय मनो मत्तः स्वजने क्रियतां मनः ॥ 3 ॥
निवर्तय मनो मत्तः स्वजने क्रियतां मनः ॥ 3 ॥
tṛṇamantarataḥ kṛtvā pratyuvāca śucismitā |
nivartaya mano mattaḥ svajane kriyatāṃ manaḥ || 3 ||
nivartaya mano mattaḥ svajane kriyatāṃ manaḥ || 3 ||
Shloka 4
न मां प्रार्थयितुं युक्तं सुसिद्धिमिव पापकृत् ।
अकार्यं न मया कार्यमेकपत्न्या विगर्हितम् ॥ 4 ॥
अकार्यं न मया कार्यमेकपत्न्या विगर्हितम् ॥ 4 ॥
na māṃ prārthayituṃ yuktaṃ susiddhimiva pāpakṛt |
akāryaṃ na mayā kāryamekapatnyā vigarhitam || 4 ||
akāryaṃ na mayā kāryamekapatnyā vigarhitam || 4 ||
Shloka 5
कुलं सम्प्राप्तया पुण्यं कुले महति जातया ।
एवमुक्त्वा तु वैदेही रावणं तं यशस्विनी ॥ 5 ॥
एवमुक्त्वा तु वैदेही रावणं तं यशस्विनी ॥ 5 ॥
kulaṃ samprāptayā puṇyaṃ kule mahati jātayā |
evamuktvā tu vaidehī rāvaṇaṃ taṃ yaśasvinī || 5 ||
evamuktvā tu vaidehī rāvaṇaṃ taṃ yaśasvinī || 5 ||
Shloka 6
राक्षसं पृष्ठतः कृत्वा भूयो वचनमब्रवीत् ।
नाहमौपयिकी भार्या परभार्या सती तव ॥ 6 ॥
नाहमौपयिकी भार्या परभार्या सती तव ॥ 6 ॥
rākṣasaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā bhūyo vacanamabravīt |
nāhamaupayikī bhāryā parabhāryā satī tava || 6 ||
nāhamaupayikī bhāryā parabhāryā satī tava || 6 ||
Shloka 7
साधु धर्ममवेक्षस्व साधु साधुव्रतं चर ।
यथा तव तथान्येषां दारा रक्ष्या निशाचर ॥ 7 ॥
यथा तव तथान्येषां दारा रक्ष्या निशाचर ॥ 7 ॥
sādhu dharmamavekṣasva sādhu sādhuvrataṃ cara |
yathā tava tathānyeṣāṃ dārā rakṣyā niśācara || 7 ||
yathā tava tathānyeṣāṃ dārā rakṣyā niśācara || 7 ||
Shloka 8
आत्मानमुपमां कृत्वा स्वेषु दारेषु रम्यताम् ।
अतुष्टं स्वेषु दारेषु चपलं चलितेन्द्रियम् ॥ 8 ॥
अतुष्टं स्वेषु दारेषु चपलं चलितेन्द्रियम् ॥ 8 ॥
ātmānamupamāṃ kṛtvā sveṣu dāreṣu ramyatām |
atuṣṭaṃ sveṣu dāreṣu capalaṃ calitendriyam || 8 ||
atuṣṭaṃ sveṣu dāreṣu capalaṃ calitendriyam || 8 ||
Shloka 9
नयन्ति निकृतिप्रज्ञं परदाराः पराभवम् ।
इह सन्तो न वा सन्ति सतो वा नानुवर्तसे ॥ 9 ॥
इह सन्तो न वा सन्ति सतो वा नानुवर्तसे ॥ 9 ॥
nayanti nikṛtiprajñaṃ paradārāḥ parābhavam |
iha santo na vā santi sato vā nānuvartase || 9 ||
iha santo na vā santi sato vā nānuvartase || 9 ||
Shloka 10
तथाहि विपरीता ते बुद्धिराचारवर्जिता ।
वचो मिथ्याप्रणीतात्मा पथ्यमुक्तं विचक्षणैः ॥ 10 ॥
वचो मिथ्याप्रणीतात्मा पथ्यमुक्तं विचक्षणैः ॥ 10 ॥
tathāhi viparītā te buddhirācāravarjitā |
vaco mithyāpraṇītātmā pathyamuktaṃ vicakṣaṇaiḥ || 10 ||
vaco mithyāpraṇītātmā pathyamuktaṃ vicakṣaṇaiḥ || 10 ||
Shloka 11
राक्षसानामभावाय त्वं वा न प्रतिपद्यसे ।
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम् ॥ 11 ॥
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम् ॥ 11 ॥
rākṣasānāmabhāvāya tvaṃ vā na pratipadyase |
akṛtātmānamāsādya rājānamanaye ratam || 11 ||
akṛtātmānamāsādya rājānamanaye ratam || 11 ||
Shloka 12
समृद्धानि विनश्यन्ति राष्ट्राणि नगराणि च ।
तथेयं त्वां समासाद्य लङ्का रत्नौघसङ्कुला ॥ 12 ॥
तथेयं त्वां समासाद्य लङ्का रत्नौघसङ्कुला ॥ 12 ॥
samṛddhāni vinaśyanti rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca |
tatheyaṃ tvāṃ samāsādya laṅkā ratnaughasaṅkulā || 12 ||
tatheyaṃ tvāṃ samāsādya laṅkā ratnaughasaṅkulā || 12 ||
Shloka 13
अपराधात्तवैकस्य नचिराद्विनशिष्यति ।
स्वकृतैर्हन्यमानस्य रावणादीर्घदर्शिनः ॥ 13 ॥
स्वकृतैर्हन्यमानस्य रावणादीर्घदर्शिनः ॥ 13 ॥
aparādhāttavaikasya nacirādvinaśiṣyati |
svakṛtairhanyamānasya rāvaṇādīrghadarśinaḥ || 13 ||
svakṛtairhanyamānasya rāvaṇādīrghadarśinaḥ || 13 ||
Shloka 14
अभिनन्दन्ति भूतानि विनाशे पापकर्मणः ।
एवं त्वां पापकर्माणं वक्ष्यन्ति निकृता जनाः ॥ 14 ॥
एवं त्वां पापकर्माणं वक्ष्यन्ति निकृता जनाः ॥ 14 ॥
abhinandanti bhūtāni vināśe pāpakarmaṇaḥ |
evaṃ tvāṃ pāpakarmāṇaṃ vakṣyanti nikṛtā janāḥ || 14 ||
evaṃ tvāṃ pāpakarmāṇaṃ vakṣyanti nikṛtā janāḥ || 14 ||
Shloka 15
दिष्ट्यैतद्व्यसनं प्राप्तो रौद्र इत्येव हर्षिताः ।
शक्या लोभयितुं नाहमैश्वर्येण धनेन वा ॥ 15 ॥
शक्या लोभयितुं नाहमैश्वर्येण धनेन वा ॥ 15 ॥
diṣṭyaitadvyasanaṃ prāpto raudra ityeva harṣitāḥ |
śakyā lobhayituṃ nāhamaiśvaryeṇa dhanena vā || 15 ||
śakyā lobhayituṃ nāhamaiśvaryeṇa dhanena vā || 15 ||
Shloka 16
अनन्या राघवेणाहं भास्करेण प्रभा यथा ।
उपधाय भुजं तस्य लोकनाथस्य सत्कृतम् ॥ 16 ॥
उपधाय भुजं तस्य लोकनाथस्य सत्कृतम् ॥ 16 ॥
ananyā rāghaveṇāhaṃ bhāskareṇa prabhā yathā |
upadhāya bhujaṃ tasya lokanāthasya satkṛtam || 16 ||
upadhāya bhujaṃ tasya lokanāthasya satkṛtam || 16 ||
Shloka 17
कथं नामोपधास्यामि भुजमन्यस्य कस्य चित् ।
अहमौपयिकी भार्या तस्यैव वसुधापतेः ॥ 17 ॥
अहमौपयिकी भार्या तस्यैव वसुधापतेः ॥ 17 ॥
kathaṃ nāmopadhāsyāmi bhujamanyasya kasya cit |
ahamaupayikī bhāryā tasyaiva vasudhāpateḥ || 17 ||
ahamaupayikī bhāryā tasyaiva vasudhāpateḥ || 17 ||
Shloka 18
व्रतस्नातस्य विप्रस्य विद्येव विदितात्मनः ।
साधु रावण रामेण मां समानय दुःखिताम् ॥ 18 ॥
साधु रावण रामेण मां समानय दुःखिताम् ॥ 18 ॥
vratasnātasya viprasya vidyeva viditātmanaḥ |
sādhu rāvaṇa rāmeṇa māṃ samānaya duḥkhitām || 18 ||
sādhu rāvaṇa rāmeṇa māṃ samānaya duḥkhitām || 18 ||
Shloka 19
वने वाशितया सार्धं करेण्वेव गजाधिपम् ।
मित्रमौपयिकं कर्तुं रामः स्थानं परीप्सता ॥ 19 ॥
मित्रमौपयिकं कर्तुं रामः स्थानं परीप्सता ॥ 19 ॥
vane vāśitayā sārdhaṃ kareṇveva gajādhipam |
mitramaupayikaṃ kartuṃ rāmaḥ sthānaṃ parīpsatā || 19 ||
mitramaupayikaṃ kartuṃ rāmaḥ sthānaṃ parīpsatā || 19 ||
Shloka 20
वधं चानिच्छता घोरं त्वयासौ पुरुषर्षभः ।
विदितः स हि धर्मज्ञः शरणागतवत्सलः ॥ 20 ॥
विदितः स हि धर्मज्ञः शरणागतवत्सलः ॥ 20 ॥
vadhaṃ cānicchatā ghoraṃ tvayāsau puruṣarṣabhaḥ |
viditaḥ sa hi dharmajñaḥ śaraṇāgatavatsalaḥ || 20 ||
viditaḥ sa hi dharmajñaḥ śaraṇāgatavatsalaḥ || 20 ||
Shloka 21
तेन मैत्री भवतु ते यदि जीवितुमिच्छसि ।
प्रसादयस्व त्वं चैनं शरणागतवत्सलम् ॥ 21 ॥
प्रसादयस्व त्वं चैनं शरणागतवत्सलम् ॥ 21 ॥
tena maitrī bhavatu te yadi jīvitumicchasi |
prasādayasva tvaṃ cainaṃ śaraṇāgatavatsalam || 21 ||
prasādayasva tvaṃ cainaṃ śaraṇāgatavatsalam || 21 ||
Shloka 22
मां चास्मै नियतो भूत्वा निर्यातयितुमर्हसि ।
एवं हि ते भवेत्स्वस्ति सम्प्रदाय रघूत्तमे ॥ 22 ॥
एवं हि ते भवेत्स्वस्ति सम्प्रदाय रघूत्तमे ॥ 22 ॥
māṃ cāsmai niyato bhūtvā niryātayitumarhasi |
evaṃ hi te bhavetsvasti sampradāya raghūttame || 22 ||
evaṃ hi te bhavetsvasti sampradāya raghūttame || 22 ||
Shloka 23
अन्यथा त्वं हि कुर्वाणो वधं प्राप्स्यसि रावण ।
वर्जयेद्वज्रमुत्सृष्टं वर्जयेदन्तकश्चिरम् ॥ 23 ॥
वर्जयेद्वज्रमुत्सृष्टं वर्जयेदन्तकश्चिरम् ॥ 23 ॥
anyathā tvaṃ hi kurvāṇo vadhaṃ prāpsyasi rāvaṇa |
varjayedvajramutsṛṣṭaṃ varjayedantakaściram || 23 ||
varjayedvajramutsṛṣṭaṃ varjayedantakaściram || 23 ||
Shloka 24
त्वद्विधं तु न सङ्कृद्धो लोकनाथः स राघवः ।
रामस्य धनुषः शब्दं श्रोष्यसि त्वं महास्वनम् ॥ 24 ॥
रामस्य धनुषः शब्दं श्रोष्यसि त्वं महास्वनम् ॥ 24 ॥
tvadvidhaṃ tu na saṅkṛddho lokanāthaḥ sa rāghavaḥ |
rāmasya dhanuṣaḥ śabdaṃ śroṣyasi tvaṃ mahāsvanam || 24 ||
rāmasya dhanuṣaḥ śabdaṃ śroṣyasi tvaṃ mahāsvanam || 24 ||
Shloka 25
शतक्रतुविसृष्टस्य निर्घोषमशनेरिव ।
इह शीघ्रं सुपर्वाणो ज्वलितास्या इवोरगाः ॥ 25 ॥
इह शीघ्रं सुपर्वाणो ज्वलितास्या इवोरगाः ॥ 25 ॥
śatakratuvisṛṣṭasya nirghoṣamaśaneriva |
iha śīghraṃ suparvāṇo jvalitāsyā ivoragāḥ || 25 ||
iha śīghraṃ suparvāṇo jvalitāsyā ivoragāḥ || 25 ||
Shloka 26
इषवो निपतिष्यन्ति रामलक्ष्मणलक्षणाः ।
रक्षांसि परिनिघ्नन्तः पुर्यामस्यां समन्ततः ॥ 26 ॥
रक्षांसि परिनिघ्नन्तः पुर्यामस्यां समन्ततः ॥ 26 ॥
iṣavo nipatiṣyanti rāmalakṣmaṇalakṣaṇāḥ |
rakṣāṃsi parinighnantaḥ puryāmasyāṃ samantataḥ || 26 ||
rakṣāṃsi parinighnantaḥ puryāmasyāṃ samantataḥ || 26 ||
Shloka 27
असम्पातं करिष्यन्ति पतन्तः कङ्कवाससः ।
राक्षसेन्द्रमहासर्पान् स रामगरुडो महान् ॥ 27 ॥
राक्षसेन्द्रमहासर्पान् स रामगरुडो महान् ॥ 27 ॥
asampātaṃ kariṣyanti patantaḥ kaṅkavāsasaḥ |
rākṣasendramahāsarpān sa rāmagaruḍo mahān || 27 ||
rākṣasendramahāsarpān sa rāmagaruḍo mahān || 27 ||
Shloka 28
उद्धरिष्यति वेगेन वैनतेय इवोरगान् ।
अपनेष्यति मां भर्ता त्वत्तः शीघ्रमरिन्दमः ॥ 28 ॥
अपनेष्यति मां भर्ता त्वत्तः शीघ्रमरिन्दमः ॥ 28 ॥
uddhariṣyati vegena vainateya ivoragān |
apaneṣyati māṃ bhartā tvattaḥ śīghramarindamaḥ || 28 ||
apaneṣyati māṃ bhartā tvattaḥ śīghramarindamaḥ || 28 ||
Shloka 29
असुरेभ्यः श्रियं दीप्तां विष्णुस्त्रिभिरिव क्रमैः ।
जनस्थाने हतस्थाने निहते रक्षसां बले ॥ 29 ॥
जनस्थाने हतस्थाने निहते रक्षसां बले ॥ 29 ॥
asurebhyaḥ śriyaṃ dīptāṃ viṣṇustribhiriva kramaiḥ |
janasthāne hatasthāne nihate rakṣasāṃ bale || 29 ||
janasthāne hatasthāne nihate rakṣasāṃ bale || 29 ||
Shloka 30
अशक्तेन त्वया रक्षः कृतमेतदसाधु वै ।
आश्रमं तु तयोः शून्यं प्रविश्य नरसिंहयोः ॥ 30 ॥
आश्रमं तु तयोः शून्यं प्रविश्य नरसिंहयोः ॥ 30 ॥
aśaktena tvayā rakṣaḥ kṛtametadasādhu vai |
āśramaṃ tu tayoḥ śūnyaṃ praviśya narasiṃhayoḥ || 30 ||
āśramaṃ tu tayoḥ śūnyaṃ praviśya narasiṃhayoḥ || 30 ||
Shloka 31
गोचरं गतयोर्भ्रात्रोरपनीता त्वयाधम ।
न हि गन्धमुपाघ्राय रामलक्ष्मणयोस्त्वया ॥ 31 ॥
न हि गन्धमुपाघ्राय रामलक्ष्मणयोस्त्वया ॥ 31 ॥
gocaraṃ gatayorbhrātrorapanītā tvayādhama |
na hi gandhamupāghrāya rāmalakṣmaṇayostvayā || 31 ||
na hi gandhamupāghrāya rāmalakṣmaṇayostvayā || 31 ||
Shloka 32
शक्यं सन्दर्शने स्थातुं शुना शार्दूलयोरिव ।
तस्य ते विग्रहे ताभ्यां युगग्रहणमस्थिरम् ॥ 32 ॥
तस्य ते विग्रहे ताभ्यां युगग्रहणमस्थिरम् ॥ 32 ॥
śakyaṃ sandarśane sthātuṃ śunā śārdūlayoriva |
tasya te vigrahe tābhyāṃ yugagrahaṇamasthiram || 32 ||
tasya te vigrahe tābhyāṃ yugagrahaṇamasthiram || 32 ||
Shloka 33
वृत्रस्येवेन्द्रबाहुभ्यां बाहोरेकस्य विग्रहे ।
क्षिप्रं तव स नाथो मे रामः सौमित्रिणा सह ॥ 33 ॥
क्षिप्रं तव स नाथो मे रामः सौमित्रिणा सह ॥ 33 ॥
vṛtrasyevendrabāhubhyāṃ bāhorekasya vigrahe |
kṣipraṃ tava sa nātho me rāmaḥ saumitriṇā saha || 33 ||
kṣipraṃ tava sa nātho me rāmaḥ saumitriṇā saha || 33 ||
Shloka 34
तोयमल्पमिवादित्यः प्राणानादास्यते शरैः ।
गिरिं कुबेरस्य गतोऽथ वालयं सभां गतो वा वरुणस्य राज्ञः ।
असंशयं दाशरथेर्न मोक्ष्यसे महाद्रुमः कालहतोऽशनेरिव ॥ 34 ॥
गिरिं कुबेरस्य गतोऽथ वालयं सभां गतो वा वरुणस्य राज्ञः ।
असंशयं दाशरथेर्न मोक्ष्यसे महाद्रुमः कालहतोऽशनेरिव ॥ 34 ॥
toyamalpamivādityaḥ prāṇānādāsyate śaraiḥ |
giriṃ kuberasya gato'tha vālayaṃ sabhāṃ gato vā varuṇasya rājñaḥ |
asaṃśayaṃ dāśaratherna mokṣyase mahādrumaḥ kālahato'śaneriva || 34 ||
giriṃ kuberasya gato'tha vālayaṃ sabhāṃ gato vā varuṇasya rājñaḥ |
asaṃśayaṃ dāśaratherna mokṣyase mahādrumaḥ kālahato'śaneriva || 34 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकविंशस्सर्गः ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ एकविंशस्सर्गः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सीता रौद्रस्य रक्षसः ।
आर्ता दीनस्वरा दीनं प्रत्युवाच शनैर्वचः ॥ 1 ॥
दुःखार्ता रुदती सीता वेपमाना तपस्विनी ।
चिन्तयन्ती वरारोहा पतिमेव पतिव्रता ॥ 2 ॥
तृणमन्तरतः कृत्वा प्रत्युवाच शुचिस्मिता ।
निवर्तय मनो मत्तः स्वजने क्रियतां मनः ॥ 3 ॥
न मां प्रार्थयितुं युक्तं सुसिद्धिमिव पापकृत् ।
अकार्यं न मया कार्यमेकपत्न्या विगर्हितम् ॥ 4 ॥
कुलं सम्प्राप्तया पुण्यं कुले महति जातया ।
एवमुक्त्वा तु वैदेही रावणं तं यशस्विनी ॥ 5 ॥
राक्षसं पृष्ठतः कृत्वा भूयो वचनमब्रवीत् ।
नाहमौपयिकी भार्या परभार्या सती तव ॥ 6 ॥
साधु धर्ममवेक्षस्व साधु साधुव्रतं चर ।
यथा तव तथान्येषां दारा रक्ष्या निशाचर ॥ 7 ॥
आत्मानमुपमां कृत्वा स्वेषु दारेषु रम्यताम् ।
अतुष्टं स्वेषु दारेषु चपलं चलितेन्द्रियम् ॥ 8 ॥
नयन्ति निकृतिप्रज्ञं परदाराः पराभवम् ।
इह सन्तो न वा सन्ति सतो वा नानुवर्तसे ॥ 9 ॥
तथाहि विपरीता ते बुद्धिराचारवर्जिता ।
वचो मिथ्याप्रणीतात्मा पथ्यमुक्तं विचक्षणैः ॥ 10 ॥
राक्षसानामभावाय त्वं वा न प्रतिपद्यसे ।
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम् ॥ 11 ॥
समृद्धानि विनश्यन्ति राष्ट्राणि नगराणि च ।
तथेयं त्वां समासाद्य लङ्का रत्नौघसङ्कुला ॥ 12 ॥
अपराधात्तवैकस्य नचिराद्विनशिष्यति ।
स्वकृतैर्हन्यमानस्य रावणादीर्घदर्शिनः ॥ 13 ॥
अभिनन्दन्ति भूतानि विनाशे पापकर्मणः ।
एवं त्वां पापकर्माणं वक्ष्यन्ति निकृता जनाः ॥ 14 ॥
दिष्ट्यैतद्व्यसनं प्राप्तो रौद्र इत्येव हर्षिताः ।
शक्या लोभयितुं नाहमैश्वर्येण धनेन वा ॥ 15 ॥
अनन्या राघवेणाहं भास्करेण प्रभा यथा ।
उपधाय भुजं तस्य लोकनाथस्य सत्कृतम् ॥ 16 ॥
कथं नामोपधास्यामि भुजमन्यस्य कस्य चित् ।
अहमौपयिकी भार्या तस्यैव वसुधापतेः ॥ 17 ॥
व्रतस्नातस्य विप्रस्य विद्येव विदितात्मनः ।
साधु रावण रामेण मां समानय दुःखिताम् ॥ 18 ॥
वने वाशितया सार्धं करेण्वेव गजाधिपम् ।
मित्रमौपयिकं कर्तुं रामः स्थानं परीप्सता ॥ 19 ॥
वधं चानिच्छता घोरं त्वयासौ पुरुषर्षभः ।
विदितः स हि धर्मज्ञः शरणागतवत्सलः ॥ 20 ॥
तेन मैत्री भवतु ते यदि जीवितुमिच्छसि ।
प्रसादयस्व त्वं चैनं शरणागतवत्सलम् ॥ 21 ॥
मां चास्मै नियतो भूत्वा निर्यातयितुमर्हसि ।
एवं हि ते भवेत्स्वस्ति सम्प्रदाय रघूत्तमे ॥ 22 ॥
अन्यथा त्वं हि कुर्वाणो वधं प्राप्स्यसि रावण ।
वर्जयेद्वज्रमुत्सृष्टं वर्जयेदन्तकश्चिरम् ॥ 23 ॥
त्वद्विधं तु न सङ्कृद्धो लोकनाथः स राघवः ।
रामस्य धनुषः शब्दं श्रोष्यसि त्वं महास्वनम् ॥ 24 ॥
शतक्रतुविसृष्टस्य निर्घोषमशनेरिव ।
इह शीघ्रं सुपर्वाणो ज्वलितास्या इवोरगाः ॥ 25 ॥
इषवो निपतिष्यन्ति रामलक्ष्मणलक्षणाः ।
रक्षांसि परिनिघ्नन्तः पुर्यामस्यां समन्ततः ॥ 26 ॥
असम्पातं करिष्यन्ति पतन्तः कङ्कवाससः ।
राक्षसेन्द्रमहासर्पान् स रामगरुडो महान् ॥ 27 ॥
उद्धरिष्यति वेगेन वैनतेय इवोरगान् ।
अपनेष्यति मां भर्ता त्वत्तः शीघ्रमरिन्दमः ॥ 28 ॥
असुरेभ्यः श्रियं दीप्तां विष्णुस्त्रिभिरिव क्रमैः ।
जनस्थाने हतस्थाने निहते रक्षसां बले ॥ 29 ॥
अशक्तेन त्वया रक्षः कृतमेतदसाधु वै ।
आश्रमं तु तयोः शून्यं प्रविश्य नरसिंहयोः ॥ 30 ॥
गोचरं गतयोर्भ्रात्रोरपनीता त्वयाधम ।
न हि गन्धमुपाघ्राय रामलक्ष्मणयोस्त्वया ॥ 31 ॥
शक्यं सन्दर्शने स्थातुं शुना शार्दूलयोरिव ।
तस्य ते विग्रहे ताभ्यां युगग्रहणमस्थिरम् ॥ 32 ॥
वृत्रस्येवेन्द्रबाहुभ्यां बाहोरेकस्य विग्रहे ।
क्षिप्रं तव स नाथो मे रामः सौमित्रिणा सह ॥ 33 ॥
तोयमल्पमिवादित्यः प्राणानादास्यते शरैः ।
गिरिं कुबेरस्य गतोऽथ वालयं सभां गतो वा वरुणस्य राज्ञः ।
असंशयं दाशरथेर्न मोक्ष्यसे महाद्रुमः कालहतोऽशनेरिव ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकविंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.