ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്നഃ
അഥ ഹൈനം സുകേശാ ഭാരദ്വാജഃ പപ്രച്ഛ -
ഭഗവന് ഹിരണ്യനാഭഃ കൌസല്യോ രാജപുത്രോ മാമുപേത്യൈത-മ്പ്രശ്നമപൃച്ഛത -
ഷോഡശകല-മ്ഭാരദ്വാജ പുരുഷം-വേഁത്ഥ। തമഹ-ങ്കുമാരമ്ബ്രുവ-ന്നാഹമിമം-വേഁദ യധ്യഹമിമമവേദിഷ-ങ്കഥ-ന്തേ നാവക്ഷ്യമിതി ।
സമൂലോ വാ ഏഷ പരിശുഷ്യതി യോ-ഽനൃതമഭിവദതി। തസ്മാന്നാര്ഹമ്യനൃതം-വഁക്തുമ്। സ തൂഷ്ണീം രഥമാരുഹ്യ പ്രവവ്രാജ। ത-ന്ത്വാ പൃച്ഛാമി ക്വാസൌ പുരുഷ ഇതി ॥1॥
തസ്മൈ സ ഹോവാച ।
ഇഹൈവാന്തസ്ശരീരേ സോഭ്യ സ പുരുഷോ യസ്മിന്നതാ-ഷ്ഷോഡശകലാഃ പ്രഭവന്തീതി ॥2॥
സ ഈക്ഷാഞ്ചക്രേ। കസ്മിന്നഹമുത്ക്രാന്ത ഉത്ക്രാന്തോ ഭവിഷ്യാമി കസ്മിന് വാ പ്രതിഷ്ഠിതേ പ്രതിഷ്ടസ്യാമീതി ॥3॥
സ പ്രാണമസൃജത। പ്രാണാച്ഛ്രദ്ധാ-ങ്ഖം-വാഁയുര്ജ്യോതിരാപഃ പൃഥിവീന്ദ്രിയ-മ്മനോ-ഽന്നമന്നാദ്വീര്യ-ന്തപോ മന്ത്രാഃ കര്മലോകാ ലോകേഷു ച നാമ ച ॥4॥
സ യഥേമാ നധ്യ-സ്സ്യന്ദമാനാ-സ്സമുദ്രായണാ-സ്സമുദ്ര-മ്പ്രാപ്യാസ്ത-ങ്ഗച്ഛന്തി ഭിധ്യേതേ താസാ-ന്നാമരുപേ സമുദ്ര ഇത്യേവ-മ്പ്രോച്യതേ।
ഏവമേവാസ്യ പരിദ്രഷ്ടുരിമാ-ഷ്ഷോഡശകലാഃ പുരുഷായണാഃ പുരുഷ-മ്പ്രാപ്യാസ്ത-ങ്ഗച്ഛന്തി ഭിധ്യേതേ ചാസാ-ന്നാമരുപേ പുരുഷ ഇത്യേവ-മ്പ്രോച്യതേ സ ഏഷോ-ഽകലോ-ഽമൃതോ ഭവതി തദേഷ ശ്ലോകഃ ॥5॥
അരാ ഇവ രഥനാഭൌ കലാ യസ്മി-ന്പ്രതിഷ്ഠിതാഃ।
തം-വേഁധ്യ-മ്പുരുഷം-വേഁദ യഥാ മാ വോ മൃത്യുഃ പരിവ്യഥാ ഇതി ॥6॥
താന് ഹോവാചൈതാവദേവാഹമേത-ത്പര-മ്ബ്രഹ്മ വേദ। നാതഃ പരമസ്തീതി ॥7॥
തേ തമര്ചയന്തസ്ത്വം ഹി നഃ പിതാ യോ-ഽസ്മാകമവിധ്യായാഃ പര-മ്പാര-ന്താരയസീതി।
നമഃ പരമൃഷിഭ്യോ നമഃ പരമൃഷിഭ്യഃ ॥8॥
Roman (IAST) Transliteration
ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ
atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha -
bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyo rājaputro māmupetyaita-mpraśnamapṛcchata -
ṣoḍaśakala-mbhāradvāja puruṣaṃ-ve~ttha| tamaha-ṅkumārambruva-nnāhamimaṃ-ve~da yadhyahamimamavediṣa-ṅkatha-nte nāvakṣyamiti |
samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo-'nṛtamabhivadati| tasmānnārhamyanṛtaṃ-va~ktum| sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja| ta-ntvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti ||1||
tasmai sa hovāca |
ihaivāntasśarīre sobhya sa puruṣo yasminnatā-ṣṣoḍaśakalāḥ prabhavantīti ||2||
sa īkṣāñcakre| kasminnahamutkrānta utkrānto bhaviṣyāmi kasmin vā pratiṣṭhite pratiṣṭasyāmīti ||3||
sa prāṇamasṛjata| prāṇācchraddhā-ṅkhaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivīndriya-mmano-'nnamannādvīrya-ntapo mantrāḥ karmalokā lokeṣu ca nāma ca ||4||
sa yathemā nadhya-ssyandamānā-ssamudrāyaṇā-ssamudra-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete tāsā-nnāmarupe samudra ityeva-mprocyate|
evamevāsya paridraṣṭurimā-ṣṣoḍaśakalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣa-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete cāsā-nnāmarupe puruṣa ityeva-mprocyate sa eṣo-'kalo-'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ ||5||
arā iva rathanābhau kalā yasmi-npratiṣṭhitāḥ|
taṃ-ve~dhya-mpuruṣaṃ-ve~da yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti ||6||
tān hovācaitāvadevāhameta-tpara-mbrahma veda| nātaḥ paramastīti ||7||
te tamarcayantastvaṃ hi naḥ pitā yo-'smākamavidhyāyāḥ para-mpāra-ntārayasīti|
namaḥ paramṛṣibhyo namaḥ paramṛṣibhyaḥ ||8||
Sanskrit — Devanagari (original)
षष्ठः प्रश्नः
अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ -
भगवन् हिरण्यनाभः कौसल्यो राजपुत्रो मामुपेत्यैत-म्प्रश्नमपृच्छत -
षोडशकल-म्भारद्वाज पुरुषं-वेँत्थ। तमह-ङ्कुमारम्ब्रुव-न्नाहमिमं-वेँद यध्यहमिममवेदिष-ङ्कथ-न्ते नावक्ष्यमिति ।
समूलो वा एष परिशुष्यति यो-ऽनृतमभिवदति। तस्मान्नार्हम्यनृतं-वँक्तुम्। स तूष्णीं रथमारुह्य प्रवव्राज। त-न्त्वा पृच्छामि क्वासौ पुरुष इति ॥1॥
तस्मै स होवाच ।
इहैवान्तस्शरीरे सोभ्य स पुरुषो यस्मिन्नता-ष्षोडशकलाः प्रभवन्तीति ॥2॥
स ईक्षाञ्चक्रे। कस्मिन्नहमुत्क्रान्त उत्क्रान्तो भविष्यामि कस्मिन् वा प्रतिष्ठिते प्रतिष्टस्यामीति ॥3॥
स प्राणमसृजत। प्राणाच्छ्रद्धा-ङ्खं-वाँयुर्ज्योतिरापः पृथिवीन्द्रिय-म्मनो-ऽन्नमन्नाद्वीर्य-न्तपो मन्त्राः कर्मलोका लोकेषु च नाम च ॥4॥
स यथेमा नध्य-स्स्यन्दमाना-स्समुद्रायणा-स्समुद्र-म्प्राप्यास्त-ङ्गच्छन्ति भिध्येते तासा-न्नामरुपे समुद्र इत्येव-म्प्रोच्यते।
एवमेवास्य परिद्रष्टुरिमा-ष्षोडशकलाः पुरुषायणाः पुरुष-म्प्राप्यास्त-ङ्गच्छन्ति भिध्येते चासा-न्नामरुपे पुरुष इत्येव-म्प्रोच्यते स एषो-ऽकलो-ऽमृतो भवति तदेष श्लोकः ॥5॥
अरा इव रथनाभौ कला यस्मि-न्प्रतिष्ठिताः।
तं-वेँध्य-म्पुरुषं-वेँद यथा मा वो मृत्युः परिव्यथा इति ॥6॥
तान् होवाचैतावदेवाहमेत-त्पर-म्ब्रह्म वेद। नातः परमस्तीति ॥7॥
ते तमर्चयन्तस्त्वं हि नः पिता यो-ऽस्माकमविध्यायाः पर-म्पार-न्तारयसीति।
नमः परमृषिभ्यो नमः परमृषिभ्यः ॥8॥
ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ
atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha -
bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyo rājaputro māmupetyaita-mpraśnamapṛcchata -
ṣoḍaśakala-mbhāradvāja puruṣaṃ-ve~ttha| tamaha-ṅkumārambruva-nnāhamimaṃ-ve~da yadhyahamimamavediṣa-ṅkatha-nte nāvakṣyamiti |
samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo-'nṛtamabhivadati| tasmānnārhamyanṛtaṃ-va~ktum| sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja| ta-ntvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti ||1||
tasmai sa hovāca |
ihaivāntasśarīre sobhya sa puruṣo yasminnatā-ṣṣoḍaśakalāḥ prabhavantīti ||2||
sa īkṣāñcakre| kasminnahamutkrānta utkrānto bhaviṣyāmi kasmin vā pratiṣṭhite pratiṣṭasyāmīti ||3||
sa prāṇamasṛjata| prāṇācchraddhā-ṅkhaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivīndriya-mmano-'nnamannādvīrya-ntapo mantrāḥ karmalokā lokeṣu ca nāma ca ||4||
sa yathemā nadhya-ssyandamānā-ssamudrāyaṇā-ssamudra-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete tāsā-nnāmarupe samudra ityeva-mprocyate|
evamevāsya paridraṣṭurimā-ṣṣoḍaśakalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣa-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete cāsā-nnāmarupe puruṣa ityeva-mprocyate sa eṣo-'kalo-'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ ||5||
arā iva rathanābhau kalā yasmi-npratiṣṭhitāḥ|
taṃ-ve~dhya-mpuruṣaṃ-ve~da yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti ||6||
tān hovācaitāvadevāhameta-tpara-mbrahma veda| nātaḥ paramastīti ||7||
te tamarcayantastvaṃ hi naḥ pitā yo-'smākamavidhyāyāḥ para-mpāra-ntārayasīti|
namaḥ paramṛṣibhyo namaḥ paramṛṣibhyaḥ ||8||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.