Prashnopanishad - Shashthah Prashnah

ॐ

പ്രശ്നോപനിഷദ് - ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്നഃ

Malayalam

ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്നഃ

അഥ ഹൈനം സുകേശാ ഭാരദ്വാജഃ പപ്രച്ഛ -

ഭഗവന് ഹിരണ്യനാഭഃ കൌസല്യോ രാജപുത്രോ മാമുപേത്യൈത-മ്പ്രശ്നമപൃച്ഛത -

ഷോഡശകല-മ്ഭാരദ്വാജ പുരുഷം-വേഁത്ഥ। തമഹ-ങ്കുമാരമ്ബ്രുവ-ന്നാഹമിമം-വേഁദ യധ്യഹമിമമവേദിഷ-ങ്കഥ-ന്തേ നാവക്ഷ്യമിതി ।

സമൂലോ വാ ഏഷ പരിശുഷ്യതി യോ-ഽനൃതമഭിവദതി। തസ്മാന്നാര്ഹമ്യനൃതം-വഁക്തുമ്। സ തൂഷ്ണീം രഥമാരുഹ്യ പ്രവവ്രാജ। ത-ന്ത്വാ പൃച്ഛാമി ക്വാസൌ പുരുഷ ഇതി ॥1॥

തസ്മൈ സ ഹോവാച ।

ഇഹൈവാന്തസ്ശരീരേ സോഭ്യ സ പുരുഷോ യസ്മിന്നതാ-ഷ്ഷോഡശകലാഃ പ്രഭവന്തീതി ॥2॥

സ ഈക്ഷാഞ്ചക്രേ। കസ്മിന്നഹമുത്ക്രാന്ത ഉത്ക്രാന്തോ ഭവിഷ്യാമി കസ്മിന് വാ പ്രതിഷ്ഠിതേ പ്രതിഷ്ടസ്യാമീതി ॥3॥

സ പ്രാണമസൃജത। പ്രാണാച്ഛ്രദ്ധാ-ങ്ഖം-വാഁയുര്ജ്യോതിരാപഃ പൃഥിവീന്ദ്രിയ-മ്മനോ-ഽന്നമന്നാദ്വീര്യ-ന്തപോ മന്ത്രാഃ കര്മലോകാ ലോകേഷു ച നാമ ച ॥4॥

സ യഥേമാ നധ്യ-സ്സ്യന്ദമാനാ-സ്സമുദ്രായണാ-സ്സമുദ്ര-മ്പ്രാപ്യാസ്ത-ങ്ഗച്ഛന്തി ഭിധ്യേതേ താസാ-ന്നാമരുപേ സമുദ്ര ഇത്യേവ-മ്പ്രോച്യതേ।

ഏവമേവാസ്യ പരിദ്രഷ്ടുരിമാ-ഷ്ഷോഡശകലാഃ പുരുഷായണാഃ പുരുഷ-മ്പ്രാപ്യാസ്ത-ങ്ഗച്ഛന്തി ഭിധ്യേതേ ചാസാ-ന്നാമരുപേ പുരുഷ ഇത്യേവ-മ്പ്രോച്യതേ സ ഏഷോ-ഽകലോ-ഽമൃതോ ഭവതി തദേഷ ശ്ലോകഃ ॥5॥

അരാ ഇവ രഥനാഭൌ കലാ യസ്മി-ന്പ്രതിഷ്ഠിതാഃ।

തം-വേഁധ്യ-മ്പുരുഷം-വേഁദ യഥാ മാ വോ മൃത്യുഃ പരിവ്യഥാ ഇതി ॥6॥

താന് ഹോവാചൈതാവദേവാഹമേത-ത്പര-മ്ബ്രഹ്മ വേദ। നാതഃ പരമസ്തീതി ॥7॥

തേ തമര്ചയന്തസ്ത്വം ഹി നഃ പിതാ യോ-ഽസ്മാകമവിധ്യായാഃ പര-മ്പാര-ന്താരയസീതി।

നമഃ പരമൃഷിഭ്യോ നമഃ പരമൃഷിഭ്യഃ ॥8॥

Roman (IAST) Transliteration

ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ

atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha -

bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyo rājaputro māmupetyaita-mpraśnamapṛcchata -

ṣoḍaśakala-mbhāradvāja puruṣaṃ-ve~ttha| tamaha-ṅkumārambruva-nnāhamimaṃ-ve~da yadhyahamimamavediṣa-ṅkatha-nte nāvakṣyamiti |

samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo-'nṛtamabhivadati| tasmānnārhamyanṛtaṃ-va~ktum| sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja| ta-ntvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti ||1||

tasmai sa hovāca |

ihaivāntasśarīre sobhya sa puruṣo yasminnatā-ṣṣoḍaśakalāḥ prabhavantīti ||2||

sa īkṣāñcakre| kasminnahamutkrānta utkrānto bhaviṣyāmi kasmin vā pratiṣṭhite pratiṣṭasyāmīti ||3||

sa prāṇamasṛjata| prāṇācchraddhā-ṅkhaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivīndriya-mmano-'nnamannādvīrya-ntapo mantrāḥ karmalokā lokeṣu ca nāma ca ||4||

sa yathemā nadhya-ssyandamānā-ssamudrāyaṇā-ssamudra-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete tāsā-nnāmarupe samudra ityeva-mprocyate|

evamevāsya paridraṣṭurimā-ṣṣoḍaśakalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣa-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete cāsā-nnāmarupe puruṣa ityeva-mprocyate sa eṣo-'kalo-'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ ||5||

arā iva rathanābhau kalā yasmi-npratiṣṭhitāḥ|

taṃ-ve~dhya-mpuruṣaṃ-ve~da yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti ||6||

tān hovācaitāvadevāhameta-tpara-mbrahma veda| nātaḥ paramastīti ||7||

te tamarcayantastvaṃ hi naḥ pitā yo-'smākamavidhyāyāḥ para-mpāra-ntārayasīti|

namaḥ paramṛṣibhyo namaḥ paramṛṣibhyaḥ ||8||