മോഹാന്ധകാരനിവഹം വിനിഹന്തുമീഡേ
മൂകാത്മനാമപി മഹാകവിതാവദാന്യാന് ।
ശ്രീകാഞ്ചിദേശശിശിരീകൃതിജാഗരൂകാന്
ഏകാമ്രനാഥതരുണീകരുണാവലോകാന് ॥1॥
മാതര്ജയന്തി മമതാഗ്രഹമോക്ഷണാനി
മാഹേന്ദ്രനീലരുചിശിക്ഷണദക്ഷിണാനി ।
കാമാക്ഷി കല്പിതജഗത്ത്രയരക്ഷണാനി
ത്വദ്വീക്ഷണാനി വരദാനവിചക്ഷണാനി ॥2॥
ആനങ്ഗതന്ത്രവിധിദര്ശിതകൌശലാനാമ്
ആനന്ദമന്ദപരിഘൂര്ണിതമന്ഥരാണാമ് ।
താരല്യമമ്ബ തവ താഡിതകര്ണസീമ്നാം
കാമാക്ഷി ഖേലതി കടാക്ഷനിരീക്ഷണാനാമ് ॥3॥
കല്ലോലിതേന കരുണാരസവേല്ലിതേന
കല്മാഷിതേന കമനീയമൃദുസ്മിതേന ।
മാമഞ്ചിതേന തവ കിഞ്ചന കുഞ്ചിതേന
കാമാക്ഷി തേന ശിശിരീകുരു വീക്ഷിതേന ॥4॥
സാഹായ്യകം ഗതവതീ മുഹുരര്ജനസ്യ
മന്ദസ്മിതസ്യ പരിതോഷിതഭീമചേതാഃ ।
കാമാക്ഷി പാണ്ഡവചമൂരിവ താവകീനാ
കര്ണാന്തികം ചലതി ഹന്ത കടാക്ഷലക്ഷ്മീഃ ॥5॥
അസ്തം ക്ഷണാന്നയതു മേ പരിതാപസൂര്യമ്
ആനന്ദചന്ദ്രമസമാനയതാം പ്രകാശമ് ।
കാലാന്ധകാരസുഷുമാം കലയന്ദിഗന്തേ
കാമാക്ഷി കോമലകടാക്ഷനിശാഗമസ്തേ ॥6॥
താടാങ്കമൌക്തികരുചാങ്കുരദന്തകാന്തിഃ
കാരുണ്യഹസ്തിപശിഖാമണിനാധിരൂഢഃ ।
ഉന്മൂലയത്വശുഭപാദപമസ്മദീയം
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷമതങ്ഗജേതന്ദ്രഃ ॥7॥
ഛായാഭരണേ ജഗതാം പരിതാപഹാരീ
താടങ്കരത്നമണിതല്ലജപല്ലവശ്രീഃ ।
കാരുണ്യനാമ വികിരന്മകരന്ദജാലം
കാമാക്ഷി രാജതി കടാക്ഷസുരദ്രുമസ്തേ ॥8॥
സൂര്യാശ്രയപ്രണയിനീ മണികുണ്ഡലാംശു-
ലൌഹിത്യകോകനദകാനനമാനനീയാ ।
യാന്തീ തവ സ്മരഹരാനനകാന്തിസിന്ധും
കാമാക്ഷി രാജതി കടാക്ഷകലിന്ദകന്യാ ॥9॥
പ്രാപ്നോതി യം സുകൃതിനം തവ പക്ഷപാതാത്
കാമാക്ഷി വീക്ഷണവിലാസകലാപുരന്ധ്രീ ।
സദ്യസ്തമേവ കില മുക്തിവധൂര്വൃണീതേ
തസ്മാന്നിതാന്തമനയോരിദമൈകമത്യമ് ॥10॥
യാന്തീ സദൈവ മരുതാമനുകൂലഭാവം
ഭ്രൂവല്ലിശക്രധനുരുല്ലസിതാ രസാര്ദ്രാ ।
കാമാക്ഷി കൌതുകതരങ്ഗിതനീലകണ്ഠാ
കാദമ്ബിനീവ തവ ഭാതി കടാക്ഷമാലാ ॥11॥
ഗങ്ഗാമ്ഭസി സ്മിതമയേ തപനാത്മജേവ
ഗങ്ഗാധരോരസി നവോത്പലമാലികേവ ।
വക്ത്രപ്രഭാസരസി ശൈവലമണ്ഡലീവ
കാമാക്ഷി രാജതി കടാക്ഷരുചിച്ഛടാ തേ ॥12॥
സംസ്കാരതഃ കിമപി കന്ദലിതാന് രസജ്ഞ-
കേദാരസീമ്നി സുധിയാമുപഭോഗയോഗ്യാന് ।
കല്യാണസൂക്തിലഹരീകലമാങ്കുരാന്നഃ
കാമാക്ഷി പക്ഷ്മലയതു ത്വദപാങ്ഗമേഘഃ ॥13॥
ചാഞ്ചല്യമേവ നിയതം കലയന്പ്രകൃത്യാ
മാലിന്യഭൂഃ ശ്രതിപഥാക്രമജാഗരൂകഃ ।
കൈവല്യമേവ കിമു കല്പയതേ നതാനാം
കാമാക്ഷി ചിത്രമപി തേ കരുണാകടാക്ഷഃ ॥14॥
സഞ്ജീവനേ ജനനി ചൂതശിലീമുഖസ്യ
സമ്മോഹനേ ശശികിശോരകശേഖരസ്യ ।
സംസ്തമ്ഭനേ ച മമതാഗ്രഹചേഷ്ടിതസ്യ
കാമാക്ഷി വീക്ഷണകലാ പരമൌഷധം തേ ॥15॥
നീലോഽപി രാഗമധികം ജനയന്പുരാരേഃ
ലോലോഽപി ഭക്തിമധികാം ദൃഢയന്നരാണാമ് ।
വക്രോഽപി ദേവി നമതാം സമതാം വിതന്വന്
കാമാക്ഷി നൃത്യതു മയി ത്വദപാങ്ഗപാതഃ ॥16॥
കാമദ്രുഹോ ഹൃദയയന്ത്രണജാഗരൂകാ
കാമാക്ഷി ചഞ്ചലദൃഗഞ്ചലമേഖലാ തേ ।
ആശ്ചര്യമമ്ബ ഭജതാം ഝടിതി സ്വകീയ-
സമ്പര്ക ഏവ വിധുനോതി സമസ്തബന്ധാന് ॥17॥
കുണ്ഠീകരോതു വിപദം മമ കുഞ്ചിതഭ്രൂ-
ചാപാഞ്ചിതഃ ശ്രിതവിദേഹഭവാനുരാഗഃ ।
രക്ഷോപകാരമനിശം ജനയഞ്ജഗത്യാം
കാമാക്ഷി രാമ ഇവ തേ കരുണാകടാക്ഷഃ ॥18॥
ശ്രീകാമകോടി ശിവലോചനശോഷിതസ്യ
ശൃങ്ഗാരബീജവിഭവസ്യ പുനഃപ്രരോഹേ ।
പ്രേമാമ്ഭസാര്ദ്രമചിരാത്പ്രചുരേണ ശങ്കേ
കേദാരമമ്ബ തവ കേവലദൃഷ്ടിപാതമ് ॥19॥
മാഹാത്മ്യശേവധിരസൌ തവ ദുര്വിലങ്ഘ്യ-
സംസാരവിന്ധ്യഗിരികുണ്ഠനകേലിചുഞ്ചുഃ ।
ധൈര്യാമ്ബുധിം പശുപതേശ്ചുലകീകരോതി
കാമാക്ഷി വീക്ഷണവിജൃമ്ഭണകുമ്ഭജന്മാ ॥20॥
പീയൂഷവര്ഷവശിശിരാ സ്ഫുടദുത്പലശ്രീ-
മൈത്രീ നിസര്ഗമധുരാ കൃതതാരകാപ്തിഃ ।
കാമാക്ഷി സംശ്രിതവതീ വപുരഷ്ടമൂര്തേഃ
ജ്യോത്സ്നായതേ ഭഗവതി ത്വദപാങ്ഗമാലാ ॥21॥
അമ്ബ സ്മരപ്രതിഭടസ്യ വപുര്മനോജ്ഞമ്
അമ്ഭോജകാനനമിവാഞ്ചിതകണ്ടകാഭമ് ।
ഭൃങ്ഗീവ ചുമ്ബതി സദൈവ സപക്ഷപാതാ
കാമാക്ഷി കോമലരുചിസ്ത്വദപാങ്ഗമാലാ ॥22॥
കേശപ്രഭാപടലനീലവിതാനജാലേ
കാമാക്ഷി കുണ്ഡലമണിച്ഛവിദീപശോഭേ ।
ശങ്കേ കടാക്ഷരുചിരങ്ഗതലേ കൃപാഖ്യാ
ശൈലൂഷികാ നടതി ശങ്കരവല്ലഭേ തേ ॥23॥
അത്യന്തശീതലമതന്ദ്രയതു ക്ഷണാര്ധമ്
അസ്തോകവിഭ്രമമനങ്ഗവിലാസകന്ദമ് ।
അല്പസ്മിതാദൃതമപാരകൃപാപ്രവാഹമ്
അക്ഷിപ്രരോഹമചിരാന്മയി കാമകോടി ॥24॥
മന്ദാക്ഷരാഗതരലീകൃതിപാരതന്ത്ര്യാത്
കാമാക്ഷി മന്ഥരതരാം ത്വദപാങ്ഗഡോലാമ് ।
ആരുഹ്യ മന്ദമതികൌതുകശാലി ചക്ഷുഃ
ആനന്ദമേതി മുഹുരര്ധശശാങ്കമൌലേഃ ॥25॥
ത്രൈയമ്ബകം ത്രിപുരസുന്ദരി ഹര്മ്യഭൂമി-
രങ്ഗം വിഹാരസരസീ കരുണാപ്രവാഹഃ ।
ദാസാശ്ച വാസവമുഖാഃ പരിപാലനീയം
കാമാക്ഷി വിശ്വമപി വീക്ഷണഭൂഭൃതസ്തേ ॥26॥
വാഗീശ്വരീ സഹചരീ നിയമേന ലക്ഷ്മീഃ
ഭ്രൂവല്ലരീവശകരീ ഭുവനാനി ഗേഹമ് ।
രൂപം ത്രിലോകനയനാമൃതമമ്ബ തേഷാം
കാമാക്ഷി യേഷു തവ വീക്ഷണപാരതന്ത്രീ ॥27॥
മാഹേശ്വരം ഝടിതി മാനസമീനമമ്ബ
കാമാക്ഷി ധൈര്യജലധൌ നിതരാം നിമഗ്നമ് ।
ജാലേന ശൃങ്ഖലയതി ത്വദപാങ്ഗനാമ്നാ
വിസ്താരിതേന വിഷമായുധദാശകോഽസൌ ॥28॥
ഉന്മഥ്യ ബോധകമലാകാരമമ്ബ ജാഡ്യ-
സ്തമ്ബേരമം മമ മനോവിപിനേ ഭ്രമന്തമ് ।
കുണ്ഠീകുരുഷ്വ തരസാ കുടിലാഗ്രസീമ്നാ
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷമഹാങ്കുശേന ॥29॥
ഉദ്വേല്ലിതസ്തബകിതൈര്ലലിതൈര്വിലാസൈഃ
ഉത്ഥായ ദേവി തവ ഗാഢകടാക്ഷകുഞ്ജാത് ।
ദൂരം പലായയതു മോഹമൃഗീകുലം മേ
കാമാക്ഷി സ്തവരമനുഗ്രഹകേസരീന്ദ്രഃ ॥30॥
സ്നേഹാദൃതാം വിദലിതോത്പലകന്തിചോരാം
ജേതാരമേവ ജഗദീശ്വരി ജേതുകാമഃ ।
മാനോദ്ധതോ മകരകേതുരസൌ ധുനീതേ
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷകൃപാണവല്ലീമ് ॥31॥
ശ്രൌതീം വ്രജന്നപി സദാ സരണിം മുനീനാം
കാമാക്ഷി സന്തതമപി സ്മൃതിമാര്ഗഗാമീ ।
കൌടില്യമമ്ബ കഥമസ്ഥിരതാം ച ധത്തേ
ചൌര്യം ച പങ്കജരുചാം ത്വദപാങ്ഗപാതഃ ॥32॥
നിത്യം ശ്രേതുഃ പരിചിതൌ യതമാനമേവ
നീലോത്പലം നിജസമീപനിവാസലോലമ് ।
പ്രീത്യൈവ പാഠയതി വീക്ഷണദേശികേന്ദ്രഃ
കാമാക്ഷീ കിന്തു തവ കാലിമസമ്പ്രദായമ് ॥33॥
ഭ്രാന്ത്വാ മുഹുഃ സ്തബകിതസ്മിതഫേനരാശൌ
കാമാക്ഷി വക്ത്രരുചിസഞ്ചയവാരിരാശൌ ।
ആനന്ദതി ത്രിപുരമര്ദനനേത്രലക്ഷ്മീഃ
ആലമ്ബ്യ ദേവി തവ മന്ദമപാങ്ഗസേതുമ് ॥34॥
ശ്യാമാ തവ ത്രിപുരസുന്ദരി ലോചനശ്രീഃ
കാമാക്ഷി കന്ദലിതമേദുരതാരകാന്തിഃ ।
ജ്യോത്സ്നാവതീ സ്മിതരുചാപി കഥം തനോതി
സ്പര്ധാമഹോ കുവലയൈശ്ച തഥാ ചകോരൈഃ ॥35॥
കാലാഞ്ജനം ച തവ ദേവി നിരീക്ഷണം ച
കാമാക്ഷി സാമ്യസരണിം സമുപൈതി കാന്ത്യാ ।
നിശ്ശേഷനേത്രസുലഭം ജഗതീഷു പൂര്വ-
മന്യത്ത്രിനേത്രസുലഭം തുഹിനാദ്രികന്യേ ॥36॥
ധൂമാങ്കുരോ മകരകേതനപാവകസ്യ
കാമാക്ഷി നേത്രരുചിനീലിമചാതുരീ തേ ।
അത്യന്തമദ്ഭുതമിദം നയനത്രയസ്യ
ഹര്ഷോദയം ജനയതേ ഹരുണാങ്കമൌലേഃ ॥37॥
ആരഭ്ഭലേശസമയേ തവ വീക്ഷണസ്സ
കാമാക്ഷി മൂകമപി വീക്ഷണമാത്രനമ്രമ് ।
സര്വജ്ഞതാ സകലലോകസമക്ഷമേവ
കീര്തിസ്വയംവരണമാല്യവതീ വൃണീതേ ॥38॥
കാലാമ്ബുവാഹ ഉവ തേ പരിതാപഹാരീ
കാമാക്ഷി പുഷ്കരമധഃകുരുതേ കടാഖ്ക്ഷ്ഷഃ ।
പൂര്വഃ പരം ക്ഷണരുചാ സമുപൈതി മൈത്രീ-
മന്യസ്തു സ.തതരുചിം പ്രകടീകരോതി ॥39॥
സൂക്ഷ്മേഽപി ദുര്ഗമതരേഽപി ഗുരുപ്രസാദ-
സാഹായ്യകേന വിചരന്നപവര്ഗമാര്ഗേ ।
സംസാരപങ്കനിചയേ ന പതത്യമൂം തേ
കാമാക്ഷി ഗാഢമവലമ്ബ്യ കടാക്ഷയഷ്ടിമ് ॥40॥
കാമാക്ഷി സന്തതമസൌ ഹരിനീലരത്ന-
സ്തമ്ഭേ കടാക്ഷരുചിപുഞ്ജമയേ ഭവത്യാഃ ।
ബദ്ധോഽപി ഭക്തിനിഗലൈര്മമ ചിത്തഹസ്തീ
സ്തമ്ഭം ച ബന്ധമപി മുഞ്ചതി ഹന്ത ചിത്രമ് ॥41॥
കാമാക്ഷി കാഷ്ണര്യമപി സന്തതമഞ്ജനം ച
ബിഭ്രന്നിസര്ഗതരലോഽപി ഭവത്കടാക്ഷഃ ।
വൈമല്യമന്വഹമനഞ്ജനതാ ച ഭൂയഃ
സ്ഥൈര്യം ച ഭക്തഹൃദയായ കഥം ദദാതി ॥42॥
മന്ദസ്മിതസ്തബകിതം മണികുണ്ഡലാംശു-
സ്തോമപ്രവാലരുചിരം ശിശിരീകൃതാശമ് ।
കാമാക്ഷി രാജതി കടാക്ഷരുചേഃ കദമ്ബമ്
ഉദ്യാനമമ്ബ കരുണാഹരിണേക്ഷണായാഃ ॥43॥
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷമഹേന്ദ്രനീല-
സിംഹാസനം ശ്രിതവതോ മകരധ്വജസ്യ ।
സാമ്രാജ്യമങ്ഗലവിധൌ മുണികുണ്ഡലശ്രീഃ
നീരാജനോത്സവതരങ്ഗിതദീപമാലാ ॥44॥
മാതഃ ക്ഷണം സ്നപയ മാം തവ വീക്ഷിതേന
മന്ദാക്ഷിതേന സുജനൈരപരോക്ഷിതേന ।
കാമാക്ഷി കര്മതിമിരോത്കരഭാസ്കരേണ
ശ്രേയസ്കരേണ മധുപദ്യുതിതസ്കരേണ ॥45॥
പ്രേമാപഗാപയസി മജ്ജനമാരചയ്യ
യുക്തഃ സ്മിതാംശുകൃതഭസ്മവിലേപനേന ।
കാമാക്ഷി കുണ്ഡലമണിദ്യുതിഭിര്ജടാലഃ
ശ്രീകണ്ഠമേവ ഭജതേ തവ ദൃഷ്ടിപാതഃ ॥46॥
കൈവല്യദായ കരുണാരസകിങ്കരായ
കാമാക്ഷി കന്ദലിതവിഭ്രമശങ്കരായ ।
ആലോകനായ തവ ഭക്തശിവങ്കരായ
മാതര്നമോഽസ്തു പരതന്ത്രിതശങ്കരായ ॥47॥
സാമ്രാജ്യമങ്ഗലവിധൌ മകരധ്വജസ്യ
ലോലാലകാലികൃതതോരണമാല്യശോഭേ ।
കാമേശ്വരി പ്രചലദുത്പലവൈജയന്തീ-
ചാതുര്യമേതി തവ ചഞ്ചലദൃഷ്ടിപാതഃ ॥48॥
മാര്ഗേണ മഞ്ജുകചകാന്തിതമോവൃതേന
മന്ദായമാനഗമനാ മദനാതുരാസൌ ।
കാമാക്ഷി ദൃഷ്ടിരയതേ തവ ശങ്കരായ
സങ്കേതഭൂമിമചിരാദഭിസാരികേവ ॥49॥
വ്രീഡനുവൃത്തിരമണീകൃതസാഹചര്യാ
ശൈവാലിതാം ഗലരുചാ ശശിശേഖരസ്യ ।
കാമാക്ഷി കാന്തിസരസീം ത്വദപാങ്ഗലക്ഷ്മീഃ
മന്ദം സമാശ്രയതി മജ്ജനഖേലനായ ॥50॥
കാഷായമംശുകമിവ പ്രകടം ദധാനോ
മാണിക്യകുണ്ഡലരുചിം മമതാവിരോധീ ।
ശ്രുത്യന്തസീമനി രതഃ സുതരാം ചകാസ്തി
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷയതീശ്വരോഽസൌ ॥51॥
പാഷാണ ഏവ ഹരിനീലമണിര്ദിനേഷു
പ്രമ്ലനതാം കുവലയം പ്രകടീകരോതി ।
നൌമിത്തികോ ജലദമേചകിമാ തതസ്തേ
കാമാക്ഷി ശൂന്യമുപമനമപാങ്ഗലക്ഷ്മ്യാഃ ॥52॥
ശൃങ്ഗാരവിഭ്രമവതീ സുതരാം സലജ്ജാ
നാസാഗ്രമൌക്തികരുചാ കൃതമന്ദഹാസാ ।
ശ്യാമാ കടാക്ഷസുഷമാ തവ യുക്തമേതത്
കാമാക്ഷി ചുമ്ബതി ദിഗമ്ബരവക്ത്രബിമ്ബമ് ॥53॥
നീലോത്പലേന മധുപേന ച ദൃഷ്ടിപാതഃ
കാമാക്ഷി തുല്യ ഇതി തേ കഥമാമനന്തി ।
ശൈത്യേന നിന്ദയതി യദന്വഹമിന്ദുപാദാന്
പാഥോരുഹേണ യദസൌ കലഹായതേ ച ॥54॥
ഓഷ്ഠപ്രഭാപടലവിദ്രുമമുദ്രിതേ തേ
ഭ്രൂവല്ലിവീചിസുഭഗേ മുഖകാന്തിസിന്ധൌ ।
കാമാക്ഷി വാരിഭരപൂരണലമ്ബമാന-
കാലാമ്ബുവാഹസരണിം ലഭതേ കടാക്ഷഃ ॥55॥
മന്ദസ്മിതൈര്ധവലിതാ മണികുണ്ഡലാംശു-
സമ്പര്കലോഹിതരുചിസ്ത്വദപാങ്ഗധാരാ ।
കാമാക്ഷി മല്ലികുസുമൈര്നവപല്ലവൈശ്ച
നീലോത്പലൈശ്ച രചിതേവ വിഭാതി മാലാ ॥56॥
കാമാക്ഷി ശീതലകൃപാരസനിര്ഝരാമ്ഭഃ-
സമ്പര്കപക്ഷ്മലരുചിസ്ത്വദപാങ്ഗമാലാ ।
ഗോഭിഃ സദാ പുരരിപോരഭിലഷ്യമാണാ
ദൂര്വാകദമ്ബകവിഡമ്ബനമാതനോതി ॥57॥
ഹൃത്പങ്കജം മമ വികാസയതു പ്രമുഷ്ണ-
ന്നുല്ലാസമുത്പലരുചേസ്തമസാം നിരോദ്ധാ ।
ദോഷാനുഷങ്ഗജഡതാം ജഗതാം ധുനാനഃ
കാമാക്ഷി വീക്ഷണവിലാസദിനോദയസ്തേ ॥58॥
ചക്ഷുര്വിമോഹയതി ചന്ദ്രവിഭൂഷണസ്യ
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷതമഃപ്രരോഹഃ ।
പ്രത്യങ്മുഖം തു നയനം സ്തിമിതം മുനീനാം
പ്രാകാശ്യമേവ നയതീതി പരം വിചിത്രമ് ॥59॥
കാമാക്ഷി വീക്ഷണരുചാ യുധി നിര്ജിതം തേ
നീലോത്പലം നിരവശേഷഗതാഭിമാനമ് ।
ആഗത്യ തത്പരിസരം ശ്രവണവതംസ-
വ്യോജേന നൂനമഭയാര്ഥനമാതനോതി ॥60॥
ആശ്ചര്യമമ്ബ മദാനാഭ്യുദയാവലമ്ബഃ
കാമാക്ഷി ചഞ്ചലനിരീക്ഷണവിഭ്രമസ്തേ ।
ധൈര്യം വിധൂയ തനുതേ ഹൃദി രാഗബന്ധം
ശമ്ഭോസ്തദേവ വിപരീതതയാ മുനീനാമ് ॥61॥
ജന്തോഃ സകൃത്പ്രണമതോ ജഗദീഡ്യതാം ച
തേജാസ്വിതാം ച നിശിതാം ച മതിം സഭായാമ് ।
കാമാക്ഷി മാക്ഷികഝരീമിവ വൈഖരീം ച
ലക്ഷ്മീം ച പക്ഷ്മലയതി ക്ഷണവീക്ഷണം തേ ॥62॥
കാദമ്ബിനീ കിമയതേ ന ജലാനുഷങ്ഗം
ഭൃങ്ഗാവലീ കിമുരരീകുരുതേ ന പദ്മമ് ।
കിം വാ കലിന്ദതനയാ സഹതേ ന ഭങ്ഗം
കാമാക്ഷി നിശ്ചയപദം ന തവാക്ഷിലക്ഷ്മീഃ ॥63॥
കാകോലപാവകതൃണീകരണേഽപി ദക്ഷഃ
കാമാക്ഷി ബാലകസുധാകരശേഖരസ്യ ।
അത്യന്തശീതലതമോഽപ്യനുപാരതം തേ
ചിത്തം വിമോഹയതി ചിത്രമയം കടാക്ഷഃ ॥64॥
കാര്പണ്യപൂരപരിവര്ധിതമമ്ബ മോഹ-
കന്ദോദ്ഗതം ഭവമയം വിഷപാദപം മേ ।
തുങ്ഗം ഛിനത്തു തുഹിനാദ്രിസുതേ ഭവത്യാഃ
കാഞ്ചീപുരേശ്വരി കടാക്ഷകുഠാരധാരാ ॥65॥
കാമാക്ഷി ഘോരഭവരോഗചികിത്സനാര്ഥ-
മഭ്യര്ഥ്യ ദേശികകടാക്ഷഭിഷക്പ്രസാദാത് ।
തത്രാപി ദേവി ലഭതേ സുകൃതീ കദാചി-
ദന്യസ്യ ദുര്ലഭമപാങ്ഗമഹൌഷധം തേ ॥66॥
കാമാക്ഷി ദേശികകൃപാങ്കുരമാശ്രയന്തോ
നാനാതപോനിയമനാശിതപാശബന്ധാഃ ।
വാസാലയം തവ കടാക്ഷമമും മഹാന്തോ
ലബ്ധ്വാ സുഖം സമാധിയോ വിചരന്തി ലോകേ ॥67॥
സാകൂതസംലപിതസമ്ഭൃതമുഗ്ധഹാസം
വ്രീഡാനുരാഗസഹചാരി വിലോകനം തേ ।
കാമാക്ഷി കാമപരിപന്ഥിനി മാരവീര-
സാമ്രാജ്യവിഭ്രമദശാം സഫലീകരോതി ॥68॥
കാമാക്ഷി വിഭ്രമബലൈകനിധിര്വിധായ
ഭ്രൂവല്ലിചാപകുടിലീകൃതിമേവ ചിത്രമ് ।
സ്വാധീനതാം തവ നിനായ ശശാങ്കമൌലേ-
രങ്ഗാര്ധരാജ്യസുഖലാഭമപാങ്ഗവീരഃ ॥69॥
കാമാങ്കുരൈകനിലയസ്തവ ദൃഷ്ടിപാതഃ
കാമാക്ഷി ഭക്തമനസാം പ്രദദാതു കാമാന് ।
രാഗാന്വിതഃ സ്വയമപി പ്രകടീകരോതി
വൈരാഗ്യമേവ കഥമേഷ മഹാമുനീനാമ് ॥70॥
കാലാമ്ബുവാഹനിവഹൈഃ കലഹായതേ തേ
കാമാക്ഷി കാലിമമദേന സദാ കടാക്ഷഃ ।
ചിത്രം തഥാപി നിതരാമമുമേവ ദൃഷ്ട്വാ
സോത്കണ്ഠ ഏവ രമതേ കില നീലകണ്ഠഃ ॥71॥
കാമാക്ഷി മന്മഥരിപും പ്രതി മാരതാപ-
മോഹാന്ധകാരജലദാഗമനേന നൃത്യന് ।
ദുഷ്കര്മകഞ്ചുകികുലം കബലീകരോതു
വ്യാമിശ്രമേചകരുചിസ്ത്വദപാങ്ഗകേകീ ॥72॥
കാമാക്ഷി മന്മഥരിപോരവലോകനേഷു
കാന്തം പയോജമിവ താവകമക്ഷിപാതമ് ।
പ്രേമാഗമോ ദിവസവദ്വികചീകരോതി
ലജ്ജാഭരോ രജനിവന്മുകുലീകരോതി ॥73॥
മൂകോ വിരിഞ്ചതി പരം പുരുഷഃ കുരൂപഃ
കന്ദര്പതി ത്രിദശരാജതി കിമ്പചാനഃ ।
കാമാക്ഷി കേവലമുപക്രമകാല ഏവ
ലീലാതരങ്ഗിതകടാക്ഷരുചഃ ക്ഷണം തേ ॥74॥
നീലാലകാ മധുകരന്തി മനോജ്ഞനാസാ-
മുക്താരുചഃ പ്രകടകന്ദബിസാങ്കുരന്തി ।
കാരുണ്യമമ്ബ മകരന്ദതി കാമകോടി
മന്യേ തതഃ കമലമേവ വിലോചനം തേ ॥75॥
ആകാങ്ക്ഷ്യമാണഫലദാനവിചക്ഷണായാഃ ।
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷകകാമധേനോഃ ।
സമ്പര്ക ഏവ കഥമമ്ബ വിമുക്തപാശ-
ബന്ധാഃ സ്ഫുടം തനുഭൃതഃ പശുതാം ത്യജന്തി ॥76॥
സംസാരഘര്മപരിതാപജുഷാം നരാണാം
കാമാക്ഷി ശീതലതരാണി തവേക്ഷിതാനി ।
ചന്ദ്രാതപന്തി ഘനചന്ദനകര്ദമന്തി
മുക്താഗുണന്തി ഹിമവാരിനിഷേചനന്തി ॥77॥
പ്രേമാമ്ബുരാശിസതതസ്നപിതാനി ചിത്രം
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷനിരീക്ഷണാനി ।
സന്ധുക്ഷയന്തി മുഹുരിന്ധനരാശിരീത്യാ
മാരദ്രുഹോ മനസി മന്മഥചിത്രഭാനുമ് ॥78॥
കാലാഞ്ജനപ്രതിഭടം കമനീയകാന്ത്യാ
കന്ദര്പതന്ത്രകലയാ കലിതാനുഭാവമ് ।
കാഞ്ചീവിഹാരരസികേ കലുഷാര്തിചോരം
കല്ലോലയസ്വ മയി തേ കരുണാകടാക്ഷമ് ॥79॥
ക്രാന്തേന മന്മഥദേന വിമോഹ്യമാന-
സ്വാന്തേന ചൂതതരുമൂലഗതസ്യ പുംസഃ ।
കാന്തേന കിഞ്ചിദവലോകയ ലോചനസ്യ
പ്രാന്തേന മാം ജനനി കാഞ്ചിപുരീവിഭൂഷേ ॥80॥
കാമാക്ഷി കോഽപി സുജനാസ്ത്വദപാങ്ഗസങ്ഗേ
കണ്ഠേന കന്ദലിതകാലിമസമ്പ്രദായാഃ ।
ഉത്തംസകല്പിതചകോരകുടുമ്ബപോഷാ
നക്തന്ദിവസപ്രസവഭൂനയനാ ഭവന്തി ॥81॥
നീലോത്പലപ്രസവകാന്തിനിര്ദശനേന
കാരുണ്യവിഭ്രമജുഷാ തവ വീക്ഷണേന ।
കാമാക്ഷി കര്മജലധേഃ കലശീസുതേന
പാശത്രയാദ്വയമമീ പരിമോചനീയാഃ ॥82॥
അത്യന്തചഞ്ചലമകൃത്രിമമഞ്ജനം കിം
ഝങ്കാരഭങ്ഗിരഹിതാ കിമു ഭൃങ്ഗമാലാ ।
ധൂമാങ്കുരഃ കിമു ഹുതാശനസങ്ഗഹീനഃ
കാമാക്ഷി നേത്രരുചിനീലിമകന്ദലീ തേ ॥83॥
കാമാക്ഷി നിത്യമയമഞ്ജലിരസ്തു മുക്തി-
ബീജായ വിഭ്രമമദോദയഘൂര്ണിതായ ।
കന്ദര്പദര്പപുനരുദ്ഭവസിദ്ധിദായ
കല്യാണദായ തവ ദേവി ദൃഗഞ്ചലായ ॥84॥
ദര്പാങ്കുരോ മകരകേതനവിഭ്രമാണാം
നിന്ദാങ്കുരോ വിദലിതോത്പലചാതുരീണാമ് ।
ദീപാങ്കുരോ ഭവതമിസ്രകദമ്ബകാനാം
കാമാക്ഷി പാലയതു മാം ത്വദപാങ്ഗപാതഃ ॥85॥
കൈവല്യദിവ്യമണിരോഹണപര്വതേഭ്യഃ
കാരുണ്യനിര്ഝരപയഃകൃതമഞ്ജനേഭ്യഃ ।
കാമാക്ഷി കിങ്കരിതശങ്കരമാനസേഭ്യ-
സ്തേഭ്യോ നമോഽസ്തു തവ വീക്ഷണവിഭ്രമേഭ്യഃ ॥86॥
അല്പീയ ഏവ നവമുത്പലമമ്ബ ഹീനാ
മീനസ്യ വാ സരണിരമ്ബുരുഹാം ച കിം വാ ।
ദൂരേ മൃഗീദൃഗസമഞ്ജസമഞ്ജനം ച
കാമാക്ഷി വീക്ഷണരുചൌ തവ തര്കയാമഃ ॥87॥
മിശ്രീഭവദ്ഗരലപങ്കിലശങ്കരോരസ്-
സീമാങ്ഗണേ കിമപി രിങ്ഖണമാദധാനഃ ।
ഹേലാവധൂതലലിതശ്രവണോത്പലോഽസൌ
കാമാക്ഷി ബാല ഇവ രാജതി തേ കടാക്ഷഃ ॥88॥
പ്രൌഢികരോതി വിദുഷാം നവസൂക്തിധാടീ-
ചൂതാടവീഷു ബുധകോകിലലാല്യമാനമ് ।
മാധ്വീരസം പരിമലം ച നിരര്ഗലം തേ
കാമാക്ഷി വീക്ഷണവിലാസവസന്തലക്ഷ്മീഃ ॥89॥
കൂലങ്കഷം വിതനുതേ കരുണാമ്ബുവര്ഷീ
സാരസ്വതം സുകൃതിനഃ സുലഭം പ്രവാഹമ് ।
തുച്ഛീകരോതി യമുനാമ്ബുതരങ്ഗഭങ്ഗീം
കാമാക്ഷി കിം തവ കടാക്ഷമഹാമ്ബുവാഹഃ ॥90॥
ജഗര്തി ദേവി കരുണാശുകസുന്ദരീ തേ
താടങ്കരത്നരുചിദാഡിമഖണ്ഡശോണേ ।
കാമാക്ഷി നിര്ഭരകടാക്ഷമരീചിപുഞ്ജ-
മാഹേന്ദ്രനീലമണിപഞ്ജരമധ്യഭാഗേ ॥91॥
കാമാക്ഷി സത്കുവലയസ്യ സഗോത്രഭാവാ-
ദാക്രാമതി ശ്രുതിമസൌ തവ ദൃഷ്ടിപാതഃ ।
കിഞ്ച സ്ഫുടം കുടിലതാം പ്രകടീകരോതി
ഭ്രൂവല്ലരീപരിചിതസ്യ ഫലം കിമേതത് ॥92॥
ഏഷാ തവാക്ഷിസുഷമാ വിഷമായുധസ്യ
നാരാചവര്ഷലഹരീ നഗരാജകന്യേ ।
ശങ്കേ കരോതി ശതധാ ഹൃദി ധൈര്യമുദ്രാം
ശ്രീകാമകോടി യദസൌ ശിശിരാംശുമൌലേഃ ॥93॥
ബാണേന പുഷ്പധനുഷഃ പരികല്പ്യമാന-
ത്രാണേന ഭക്തമനസാം കരുണാകരേണ ।
കോണേന കോമലദൃശസ്തവ കാമകോടി
ശോണേന ശോഷയ ശിവേ മമ ശോകസിന്ധുമ് ॥94॥
മാരദ്രുഹാ മുകുടസീമനി ലാല്യമാനേ
മന്ദാകിനീപയസി തേ കുടിലം ചരിഷ്ണുഃ ।
കാമാക്ഷി കോപരഭസാദ്വലമാനമീന-
സന്ദേഹമങ്കുരയതി ക്ഷണമക്ഷിപാതഃ ॥95॥
കാമാക്ഷി സംവലിതമൌക്തികകുണ്ഡലാംശു-
ചഞ്ചത്സിതശ്രവണചാമരചാതുരീകഃ ।
സ്തമ്ഭേ നിരന്തരമപാങ്ഗമയേ ഭവത്യാ
ബദ്ധശ്ചകാസ്തി മകരധ്വജമത്തഹസ്തീ ॥96॥
യാവത്കടാക്ഷരജനീസമയാഗമസ്തേ
കാമാക്ഷി താവദചിരാന്നമതാം നരാണാമ് ।
ആവിര്ഭവത്യമൃതദീധിതിബിമ്ബമമ്ബ
സംവിന്മയം ഹൃദയപൂര്വഗിരീന്ദ്രശൃങ്ഗേ ॥97॥
കാമാക്ഷി കല്പവിടപീവ ഭവത്കടാക്ഷോ
ദിത്സുഃ സമസ്തവിഭവം നമതാം നരാണാമ് ।
ഭൃങ്ഗസ്യ നീലനലിനസ്യ ച കാന്തിസമ്പ-
ത്സര്വസ്വമേവ ഹരതീതി പരം വിചിത്രമ് ॥98॥
അത്യന്തശീതലമനര്ഗലകര്മപാക-
കാകോലഹാരി സുലഭം സുമനോഭിരേതത് ।
പീയൂഷമേവ തവ വീക്ഷണമമ്ബ കിന്തു
കാമാക്ഷി നീലമിദമിത്യയമേവ ഭേദഃ ॥99॥
അജ്ഞാതഭക്തിരസമപ്രസരദ്വിവേക-
മത്യന്തഗര്വമനധീതസമസ്തശാസ്ത്രമ് ।
അപ്രാപ്തസത്യമസമീപഗതം ച മുക്തേഃ
കാമാക്ഷി നൈവ തവ സ്പൃഹയതി ദൃഷ്ടിപാതഃ ॥100॥
(കാമാക്ഷി മാമവതു തേ കരുണാകടാക്ഷഃ)
പാതേന ലോചനരുചേസ്തവ കാമകോടി
പോതേന പതകപയോധിഭയാതുരാണാമ് ।
പൂതേന തേന നവകാഞ്ചനകുണ്ഡലാംശു-
വീതേന ശീതലയ ഭൂധരകന്യകേ മാമ് ॥101॥
॥ ഇതി കടാക്ഷശതകം സമ്പൂര്ണമ് ॥
Roman (IAST) Transliteration
mohāndhakāranivahaṃ vinihantumīḍe
mūkātmanāmapi mahākavitāvadānyān |
śrīkāñcideśaśiśirīkṛtijāgarūkān
ekāmranāthataruṇīkaruṇāvalokān ||1||
mātarjayanti mamatāgrahamokṣaṇāni
māhendranīlaruciśikṣaṇadakṣiṇāni |
kāmākṣi kalpitajagattrayarakṣaṇāni
tvadvīkṣaṇāni varadānavicakṣaṇāni ||2||
ānaṅgatantravidhidarśitakauśalānām
ānandamandaparighūrṇitamantharāṇām |
tāralyamamba tava tāḍitakarṇasīmnāṃ
kāmākṣi khelati kaṭākṣanirīkṣaṇānām ||3||
kallolitena karuṇārasavellitena
kalmāṣitena kamanīyamṛdusmitena |
māmañcitena tava kiñcana kuñcitena
kāmākṣi tena śiśirīkuru vīkṣitena ||4||
sāhāyyakaṃ gatavatī muhurarjanasya
mandasmitasya paritoṣitabhīmacetāḥ |
kāmākṣi pāṇḍavacamūriva tāvakīnā
karṇāntikaṃ calati hanta kaṭākṣalakṣmīḥ ||5||
astaṃ kṣaṇānnayatu me paritāpasūryam
ānandacandramasamānayatāṃ prakāśam |
kālāndhakārasuṣumāṃ kalayandigante
kāmākṣi komalakaṭākṣaniśāgamaste ||6||
tāṭāṅkamauktikarucāṅkuradantakāntiḥ
kāruṇyahastipaśikhāmaṇinādhirūḍhaḥ |
unmūlayatvaśubhapādapamasmadīyaṃ
kāmākṣi tāvakakaṭākṣamataṅgajetandraḥ ||7||
chāyābharaṇe jagatāṃ paritāpahārī
tāṭaṅkaratnamaṇitallajapallavaśrīḥ |
kāruṇyanāma vikiranmakarandajālaṃ
kāmākṣi rājati kaṭākṣasuradrumaste ||8||
sūryāśrayapraṇayinī maṇikuṇḍalāṃśu-
lauhityakokanadakānanamānanīyā |
yāntī tava smaraharānanakāntisindhuṃ
kāmākṣi rājati kaṭākṣakalindakanyā ||9||
prāpnoti yaṃ sukṛtinaṃ tava pakṣapātāt
kāmākṣi vīkṣaṇavilāsakalāpurandhrī |
sadyastameva kila muktivadhūrvṛṇīte
tasmānnitāntamanayoridamaikamatyam ||10||
yāntī sadaiva marutāmanukūlabhāvaṃ
bhrūvalliśakradhanurullasitā rasārdrā |
kāmākṣi kautukataraṅgitanīlakaṇṭhā
kādambinīva tava bhāti kaṭākṣamālā ||11||
gaṅgāmbhasi smitamaye tapanātmajeva
gaṅgādharorasi navotpalamālikeva |
vaktraprabhāsarasi śaivalamaṇḍalīva
kāmākṣi rājati kaṭākṣarucicchaṭā te ||12||
saṃskārataḥ kimapi kandalitān rasajña-
kedārasīmni sudhiyāmupabhogayogyān |
kalyāṇasūktilaharīkalamāṅkurānnaḥ
kāmākṣi pakṣmalayatu tvadapāṅgameghaḥ ||13||
cāñcalyameva niyataṃ kalayanprakṛtyā
mālinyabhūḥ śratipathākramajāgarūkaḥ |
kaivalyameva kimu kalpayate natānāṃ
kāmākṣi citramapi te karuṇākaṭākṣaḥ ||14||
sañjīvane janani cūtaśilīmukhasya
sammohane śaśikiśorakaśekharasya |
saṃstambhane ca mamatāgrahaceṣṭitasya
kāmākṣi vīkṣaṇakalā paramauṣadhaṃ te ||15||
nīlo'pi rāgamadhikaṃ janayanpurāreḥ
lolo'pi bhaktimadhikāṃ dṛḍhayannarāṇām |
vakro'pi devi namatāṃ samatāṃ vitanvan
kāmākṣi nṛtyatu mayi tvadapāṅgapātaḥ ||16||
kāmadruho hṛdayayantraṇajāgarūkā
kāmākṣi cañcaladṛgañcalamekhalā te |
āścaryamamba bhajatāṃ jhaṭiti svakīya-
samparka eva vidhunoti samastabandhān ||17||
kuṇṭhīkarotu vipadaṃ mama kuñcitabhrū-
cāpāñcitaḥ śritavidehabhavānurāgaḥ |
rakṣopakāramaniśaṃ janayañjagatyāṃ
kāmākṣi rāma iva te karuṇākaṭākṣaḥ ||18||
śrīkāmakoṭi śivalocanaśoṣitasya
śṛṅgārabījavibhavasya punaḥprarohe |
premāmbhasārdramacirātpracureṇa śaṅke
kedāramamba tava kevaladṛṣṭipātam ||19||
māhātmyaśevadhirasau tava durvilaṅghya-
saṃsāravindhyagirikuṇṭhanakelicuñcuḥ |
dhairyāmbudhiṃ paśupateśculakīkaroti
kāmākṣi vīkṣaṇavijṛmbhaṇakumbhajanmā ||20||
pīyūṣavarṣavaśiśirā sphuṭadutpalaśrī-
maitrī nisargamadhurā kṛtatārakāptiḥ |
kāmākṣi saṃśritavatī vapuraṣṭamūrteḥ
jyotsnāyate bhagavati tvadapāṅgamālā ||21||
amba smarapratibhaṭasya vapurmanojñam
ambhojakānanamivāñcitakaṇṭakābham |
bhṛṅgīva cumbati sadaiva sapakṣapātā
kāmākṣi komalarucistvadapāṅgamālā ||22||
keśaprabhāpaṭalanīlavitānajāle
kāmākṣi kuṇḍalamaṇicchavidīpaśobhe |
śaṅke kaṭākṣaruciraṅgatale kṛpākhyā
śailūṣikā naṭati śaṅkaravallabhe te ||23||
atyantaśītalamatandrayatu kṣaṇārdham
astokavibhramamanaṅgavilāsakandam |
alpasmitādṛtamapārakṛpāpravāham
akṣiprarohamacirānmayi kāmakoṭi ||24||
mandākṣarāgataralīkṛtipāratantryāt
kāmākṣi mantharatarāṃ tvadapāṅgaḍolām |
āruhya mandamatikautukaśāli cakṣuḥ
ānandameti muhurardhaśaśāṅkamauleḥ ||25||
traiyambakaṃ tripurasundari harmyabhūmi-
raṅgaṃ vihārasarasī karuṇāpravāhaḥ |
dāsāśca vāsavamukhāḥ paripālanīyaṃ
kāmākṣi viśvamapi vīkṣaṇabhūbhṛtaste ||26||
vāgīśvarī sahacarī niyamena lakṣmīḥ
bhrūvallarīvaśakarī bhuvanāni geham |
rūpaṃ trilokanayanāmṛtamamba teṣāṃ
kāmākṣi yeṣu tava vīkṣaṇapāratantrī ||27||
māheśvaraṃ jhaṭiti mānasamīnamamba
kāmākṣi dhairyajaladhau nitarāṃ nimagnam |
jālena śṛṅkhalayati tvadapāṅganāmnā
vistāritena viṣamāyudhadāśako'sau ||28||
unmathya bodhakamalākāramamba jāḍya-
stamberamaṃ mama manovipine bhramantam |
kuṇṭhīkuruṣva tarasā kuṭilāgrasīmnā
kāmākṣi tāvakakaṭākṣamahāṅkuśena ||29||
udvellitastabakitairlalitairvilāsaiḥ
utthāya devi tava gāḍhakaṭākṣakuñjāt |
dūraṃ palāyayatu mohamṛgīkulaṃ me
kāmākṣi stavaramanugrahakesarīndraḥ ||30||
snehādṛtāṃ vidalitotpalakanticorāṃ
jetārameva jagadīśvari jetukāmaḥ |
mānoddhato makaraketurasau dhunīte
kāmākṣi tāvakakaṭākṣakṛpāṇavallīm ||31||
śrautīṃ vrajannapi sadā saraṇiṃ munīnāṃ
kāmākṣi santatamapi smṛtimārgagāmī |
kauṭilyamamba kathamasthiratāṃ ca dhatte
cauryaṃ ca paṅkajarucāṃ tvadapāṅgapātaḥ ||32||
nityaṃ śretuḥ paricitau yatamānameva
nīlotpalaṃ nijasamīpanivāsalolam |
prītyaiva pāṭhayati vīkṣaṇadeśikendraḥ
kāmākṣī kintu tava kālimasampradāyam ||33||
bhrāntvā muhuḥ stabakitasmitaphenarāśau
kāmākṣi vaktrarucisañcayavārirāśau |
ānandati tripuramardananetralakṣmīḥ
ālambya devi tava mandamapāṅgasetum ||34||
śyāmā tava tripurasundari locanaśrīḥ
kāmākṣi kandalitameduratārakāntiḥ |
jyotsnāvatī smitarucāpi kathaṃ tanoti
spardhāmaho kuvalayaiśca tathā cakoraiḥ ||35||
kālāñjanaṃ ca tava devi nirīkṣaṇaṃ ca
kāmākṣi sāmyasaraṇiṃ samupaiti kāntyā |
niśśeṣanetrasulabhaṃ jagatīṣu pūrva-
manyattrinetrasulabhaṃ tuhinādrikanye ||36||
dhūmāṅkuro makaraketanapāvakasya
kāmākṣi netrarucinīlimacāturī te |
atyantamadbhutamidaṃ nayanatrayasya
harṣodayaṃ janayate haruṇāṅkamauleḥ ||37||
ārabhbhaleśasamaye tava vīkṣaṇassa
kāmākṣi mūkamapi vīkṣaṇamātranamram |
sarvajñatā sakalalokasamakṣameva
kīrtisvayaṃvaraṇamālyavatī vṛṇīte ||38||
kālāmbuvāha uva te paritāpahārī
kāmākṣi puṣkaramadhaḥkurute kaṭākhkṣṣaḥ |
pūrvaḥ paraṃ kṣaṇarucā samupaiti maitrī-
manyastu sa.tataruciṃ prakaṭīkaroti ||39||
sūkṣme'pi durgamatare'pi guruprasāda-
sāhāyyakena vicarannapavargamārge |
saṃsārapaṅkanicaye na patatyamūṃ te
kāmākṣi gāḍhamavalambya kaṭākṣayaṣṭim ||40||
kāmākṣi santatamasau harinīlaratna-
stambhe kaṭākṣarucipuñjamaye bhavatyāḥ |
baddho'pi bhaktinigalairmama cittahastī
stambhaṃ ca bandhamapi muñcati hanta citram ||41||
kāmākṣi kāṣṇaryamapi santatamañjanaṃ ca
bibhrannisargataralo'pi bhavatkaṭākṣaḥ |
vaimalyamanvahamanañjanatā ca bhūyaḥ
sthairyaṃ ca bhaktahṛdayāya kathaṃ dadāti ||42||
mandasmitastabakitaṃ maṇikuṇḍalāṃśu-
stomapravālaruciraṃ śiśirīkṛtāśam |
kāmākṣi rājati kaṭākṣaruceḥ kadambam
udyānamamba karuṇāhariṇekṣaṇāyāḥ ||43||
kāmākṣi tāvakakaṭākṣamahendranīla-
siṃhāsanaṃ śritavato makaradhvajasya |
sāmrājyamaṅgalavidhau muṇikuṇḍalaśrīḥ
nīrājanotsavataraṅgitadīpamālā ||44||
mātaḥ kṣaṇaṃ snapaya māṃ tava vīkṣitena
mandākṣitena sujanairaparokṣitena |
kāmākṣi karmatimirotkarabhāskareṇa
śreyaskareṇa madhupadyutitaskareṇa ||45||
premāpagāpayasi majjanamāracayya
yuktaḥ smitāṃśukṛtabhasmavilepanena |
kāmākṣi kuṇḍalamaṇidyutibhirjaṭālaḥ
śrīkaṇṭhameva bhajate tava dṛṣṭipātaḥ ||46||
kaivalyadāya karuṇārasakiṅkarāya
kāmākṣi kandalitavibhramaśaṅkarāya |
ālokanāya tava bhaktaśivaṅkarāya
mātarnamo'stu paratantritaśaṅkarāya ||47||
sāmrājyamaṅgalavidhau makaradhvajasya
lolālakālikṛtatoraṇamālyaśobhe |
kāmeśvari pracaladutpalavaijayantī-
cāturyameti tava cañcaladṛṣṭipātaḥ ||48||
mārgeṇa mañjukacakāntitamovṛtena
mandāyamānagamanā madanāturāsau |
kāmākṣi dṛṣṭirayate tava śaṅkarāya
saṅketabhūmimacirādabhisārikeva ||49||
vrīḍanuvṛttiramaṇīkṛtasāhacaryā
śaivālitāṃ galarucā śaśiśekharasya |
kāmākṣi kāntisarasīṃ tvadapāṅgalakṣmīḥ
mandaṃ samāśrayati majjanakhelanāya ||50||
kāṣāyamaṃśukamiva prakaṭaṃ dadhāno
māṇikyakuṇḍalaruciṃ mamatāvirodhī |
śrutyantasīmani rataḥ sutarāṃ cakāsti
kāmākṣi tāvakakaṭākṣayatīśvaro'sau ||51||
pāṣāṇa eva harinīlamaṇirdineṣu
pramlanatāṃ kuvalayaṃ prakaṭīkaroti |
naumittiko jaladamecakimā tataste
kāmākṣi śūnyamupamanamapāṅgalakṣmyāḥ ||52||
śṛṅgāravibhramavatī sutarāṃ salajjā
nāsāgramauktikarucā kṛtamandahāsā |
śyāmā kaṭākṣasuṣamā tava yuktametat
kāmākṣi cumbati digambaravaktrabimbam ||53||
nīlotpalena madhupena ca dṛṣṭipātaḥ
kāmākṣi tulya iti te kathamāmananti |
śaityena nindayati yadanvahamindupādān
pāthoruheṇa yadasau kalahāyate ca ||54||
oṣṭhaprabhāpaṭalavidrumamudrite te
bhrūvallivīcisubhage mukhakāntisindhau |
kāmākṣi vāribharapūraṇalambamāna-
kālāmbuvāhasaraṇiṃ labhate kaṭākṣaḥ ||55||
mandasmitairdhavalitā maṇikuṇḍalāṃśu-
samparkalohitarucistvadapāṅgadhārā |
kāmākṣi mallikusumairnavapallavaiśca
nīlotpalaiśca raciteva vibhāti mālā ||56||
kāmākṣi śītalakṛpārasanirjharāmbhaḥ-
samparkapakṣmalarucistvadapāṅgamālā |
gobhiḥ sadā purariporabhilaṣyamāṇā
dūrvākadambakaviḍambanamātanoti ||57||
hṛtpaṅkajaṃ mama vikāsayatu pramuṣṇa-
nnullāsamutpalarucestamasāṃ niroddhā |
doṣānuṣaṅgajaḍatāṃ jagatāṃ dhunānaḥ
kāmākṣi vīkṣaṇavilāsadinodayaste ||58||
cakṣurvimohayati candravibhūṣaṇasya
kāmākṣi tāvakakaṭākṣatamaḥprarohaḥ |
pratyaṅmukhaṃ tu nayanaṃ stimitaṃ munīnāṃ
prākāśyameva nayatīti paraṃ vicitram ||59||
kāmākṣi vīkṣaṇarucā yudhi nirjitaṃ te
nīlotpalaṃ niravaśeṣagatābhimānam |
āgatya tatparisaraṃ śravaṇavataṃsa-
vyojena nūnamabhayārthanamātanoti ||60||
āścaryamamba madānābhyudayāvalambaḥ
kāmākṣi cañcalanirīkṣaṇavibhramaste |
dhairyaṃ vidhūya tanute hṛdi rāgabandhaṃ
śambhostadeva viparītatayā munīnām ||61||
jantoḥ sakṛtpraṇamato jagadīḍyatāṃ ca
tejāsvitāṃ ca niśitāṃ ca matiṃ sabhāyām |
kāmākṣi mākṣikajharīmiva vaikharīṃ ca
lakṣmīṃ ca pakṣmalayati kṣaṇavīkṣaṇaṃ te ||62||
kādambinī kimayate na jalānuṣaṅgaṃ
bhṛṅgāvalī kimurarīkurute na padmam |
kiṃ vā kalindatanayā sahate na bhaṅgaṃ
kāmākṣi niścayapadaṃ na tavākṣilakṣmīḥ ||63||
kākolapāvakatṛṇīkaraṇe'pi dakṣaḥ
kāmākṣi bālakasudhākaraśekharasya |
atyantaśītalatamo'pyanupārataṃ te
cittaṃ vimohayati citramayaṃ kaṭākṣaḥ ||64||
kārpaṇyapūraparivardhitamamba moha-
kandodgataṃ bhavamayaṃ viṣapādapaṃ me |
tuṅgaṃ chinattu tuhinādrisute bhavatyāḥ
kāñcīpureśvari kaṭākṣakuṭhāradhārā ||65||
kāmākṣi ghorabhavarogacikitsanārtha-
mabhyarthya deśikakaṭākṣabhiṣakprasādāt |
tatrāpi devi labhate sukṛtī kadāci-
danyasya durlabhamapāṅgamahauṣadhaṃ te ||66||
kāmākṣi deśikakṛpāṅkuramāśrayanto
nānātaponiyamanāśitapāśabandhāḥ |
vāsālayaṃ tava kaṭākṣamamuṃ mahānto
labdhvā sukhaṃ samādhiyo vicaranti loke ||67||
sākūtasaṃlapitasambhṛtamugdhahāsaṃ
vrīḍānurāgasahacāri vilokanaṃ te |
kāmākṣi kāmaparipanthini māravīra-
sāmrājyavibhramadaśāṃ saphalīkaroti ||68||
kāmākṣi vibhramabalaikanidhirvidhāya
bhrūvallicāpakuṭilīkṛtimeva citram |
svādhīnatāṃ tava nināya śaśāṅkamaule-
raṅgārdharājyasukhalābhamapāṅgavīraḥ ||69||
kāmāṅkuraikanilayastava dṛṣṭipātaḥ
kāmākṣi bhaktamanasāṃ pradadātu kāmān |
rāgānvitaḥ svayamapi prakaṭīkaroti
vairāgyameva kathameṣa mahāmunīnām ||70||
kālāmbuvāhanivahaiḥ kalahāyate te
kāmākṣi kālimamadena sadā kaṭākṣaḥ |
citraṃ tathāpi nitarāmamumeva dṛṣṭvā
sotkaṇṭha eva ramate kila nīlakaṇṭhaḥ ||71||
kāmākṣi manmatharipuṃ prati māratāpa-
mohāndhakārajaladāgamanena nṛtyan |
duṣkarmakañcukikulaṃ kabalīkarotu
vyāmiśramecakarucistvadapāṅgakekī ||72||
kāmākṣi manmathariporavalokaneṣu
kāntaṃ payojamiva tāvakamakṣipātam |
premāgamo divasavadvikacīkaroti
lajjābharo rajanivanmukulīkaroti ||73||
mūko viriñcati paraṃ puruṣaḥ kurūpaḥ
kandarpati tridaśarājati kimpacānaḥ |
kāmākṣi kevalamupakramakāla eva
līlātaraṅgitakaṭākṣarucaḥ kṣaṇaṃ te ||74||
nīlālakā madhukaranti manojñanāsā-
muktārucaḥ prakaṭakandabisāṅkuranti |
kāruṇyamamba makarandati kāmakoṭi
manye tataḥ kamalameva vilocanaṃ te ||75||
ākāṅkṣyamāṇaphaladānavicakṣaṇāyāḥ |
kāmākṣi tāvakakaṭākṣakakāmadhenoḥ |
samparka eva kathamamba vimuktapāśa-
bandhāḥ sphuṭaṃ tanubhṛtaḥ paśutāṃ tyajanti ||76||
saṃsāragharmaparitāpajuṣāṃ narāṇāṃ
kāmākṣi śītalatarāṇi tavekṣitāni |
candrātapanti ghanacandanakardamanti
muktāguṇanti himavāriniṣecananti ||77||
premāmburāśisatatasnapitāni citraṃ
kāmākṣi tāvakakaṭākṣanirīkṣaṇāni |
sandhukṣayanti muhurindhanarāśirītyā
māradruho manasi manmathacitrabhānum ||78||
kālāñjanapratibhaṭaṃ kamanīyakāntyā
kandarpatantrakalayā kalitānubhāvam |
kāñcīvihārarasike kaluṣārticoraṃ
kallolayasva mayi te karuṇākaṭākṣam ||79||
krāntena manmathadena vimohyamāna-
svāntena cūtatarumūlagatasya puṃsaḥ |
kāntena kiñcidavalokaya locanasya
prāntena māṃ janani kāñcipurīvibhūṣe ||80||
kāmākṣi ko'pi sujanāstvadapāṅgasaṅge
kaṇṭhena kandalitakālimasampradāyāḥ |
uttaṃsakalpitacakorakuṭumbapoṣā
naktandivasaprasavabhūnayanā bhavanti ||81||
nīlotpalaprasavakāntinirdaśanena
kāruṇyavibhramajuṣā tava vīkṣaṇena |
kāmākṣi karmajaladheḥ kalaśīsutena
pāśatrayādvayamamī parimocanīyāḥ ||82||
atyantacañcalamakṛtrimamañjanaṃ kiṃ
jhaṅkārabhaṅgirahitā kimu bhṛṅgamālā |
dhūmāṅkuraḥ kimu hutāśanasaṅgahīnaḥ
kāmākṣi netrarucinīlimakandalī te ||83||
kāmākṣi nityamayamañjalirastu mukti-
bījāya vibhramamadodayaghūrṇitāya |
kandarpadarpapunarudbhavasiddhidāya
kalyāṇadāya tava devi dṛgañcalāya ||84||
darpāṅkuro makaraketanavibhramāṇāṃ
nindāṅkuro vidalitotpalacāturīṇām |
dīpāṅkuro bhavatamisrakadambakānāṃ
kāmākṣi pālayatu māṃ tvadapāṅgapātaḥ ||85||
kaivalyadivyamaṇirohaṇaparvatebhyaḥ
kāruṇyanirjharapayaḥkṛtamañjanebhyaḥ |
kāmākṣi kiṅkaritaśaṅkaramānasebhya-
stebhyo namo'stu tava vīkṣaṇavibhramebhyaḥ ||86||
alpīya eva navamutpalamamba hīnā
mīnasya vā saraṇiramburuhāṃ ca kiṃ vā |
dūre mṛgīdṛgasamañjasamañjanaṃ ca
kāmākṣi vīkṣaṇarucau tava tarkayāmaḥ ||87||
miśrībhavadgaralapaṅkilaśaṅkaroras-
sīmāṅgaṇe kimapi riṅkhaṇamādadhānaḥ |
helāvadhūtalalitaśravaṇotpalo'sau
kāmākṣi bāla iva rājati te kaṭākṣaḥ ||88||
prauḍhikaroti viduṣāṃ navasūktidhāṭī-
cūtāṭavīṣu budhakokilalālyamānam |
mādhvīrasaṃ parimalaṃ ca nirargalaṃ te
kāmākṣi vīkṣaṇavilāsavasantalakṣmīḥ ||89||
kūlaṅkaṣaṃ vitanute karuṇāmbuvarṣī
sārasvataṃ sukṛtinaḥ sulabhaṃ pravāham |
tucchīkaroti yamunāmbutaraṅgabhaṅgīṃ
kāmākṣi kiṃ tava kaṭākṣamahāmbuvāhaḥ ||90||
jagarti devi karuṇāśukasundarī te
tāṭaṅkaratnarucidāḍimakhaṇḍaśoṇe |
kāmākṣi nirbharakaṭākṣamarīcipuñja-
māhendranīlamaṇipañjaramadhyabhāge ||91||
kāmākṣi satkuvalayasya sagotrabhāvā-
dākrāmati śrutimasau tava dṛṣṭipātaḥ |
kiñca sphuṭaṃ kuṭilatāṃ prakaṭīkaroti
bhrūvallarīparicitasya phalaṃ kimetat ||92||
eṣā tavākṣisuṣamā viṣamāyudhasya
nārācavarṣalaharī nagarājakanye |
śaṅke karoti śatadhā hṛdi dhairyamudrāṃ
śrīkāmakoṭi yadasau śiśirāṃśumauleḥ ||93||
bāṇena puṣpadhanuṣaḥ parikalpyamāna-
trāṇena bhaktamanasāṃ karuṇākareṇa |
koṇena komaladṛśastava kāmakoṭi
śoṇena śoṣaya śive mama śokasindhum ||94||
māradruhā mukuṭasīmani lālyamāne
mandākinīpayasi te kuṭilaṃ cariṣṇuḥ |
kāmākṣi koparabhasādvalamānamīna-
sandehamaṅkurayati kṣaṇamakṣipātaḥ ||95||
kāmākṣi saṃvalitamauktikakuṇḍalāṃśu-
cañcatsitaśravaṇacāmaracāturīkaḥ |
stambhe nirantaramapāṅgamaye bhavatyā
baddhaścakāsti makaradhvajamattahastī ||96||
yāvatkaṭākṣarajanīsamayāgamaste
kāmākṣi tāvadacirānnamatāṃ narāṇām |
āvirbhavatyamṛtadīdhitibimbamamba
saṃvinmayaṃ hṛdayapūrvagirīndraśṛṅge ||97||
kāmākṣi kalpaviṭapīva bhavatkaṭākṣo
ditsuḥ samastavibhavaṃ namatāṃ narāṇām |
bhṛṅgasya nīlanalinasya ca kāntisampa-
tsarvasvameva haratīti paraṃ vicitram ||98||
atyantaśītalamanargalakarmapāka-
kākolahāri sulabhaṃ sumanobhiretat |
pīyūṣameva tava vīkṣaṇamamba kintu
kāmākṣi nīlamidamityayameva bhedaḥ ||99||
ajñātabhaktirasamaprasaradviveka-
matyantagarvamanadhītasamastaśāstram |
aprāptasatyamasamīpagataṃ ca mukteḥ
kāmākṣi naiva tava spṛhayati dṛṣṭipātaḥ ||100||
(kāmākṣi māmavatu te karuṇākaṭākṣaḥ)
pātena locanarucestava kāmakoṭi
potena patakapayodhibhayāturāṇām |
pūtena tena navakāñcanakuṇḍalāṃśu-
vītena śītalaya bhūdharakanyake mām ||101||
|| iti kaṭākṣaśatakaṃ sampūrṇam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
मोहान्धकारनिवहं विनिहन्तुमीडे
मूकात्मनामपि महाकवितावदान्यान् ।
श्रीकाञ्चिदेशशिशिरीकृतिजागरूकान्
एकाम्रनाथतरुणीकरुणावलोकान् ॥1॥
मातर्जयन्ति ममताग्रहमोक्षणानि
माहेन्द्रनीलरुचिशिक्षणदक्षिणानि ।
कामाक्षि कल्पितजगत्त्रयरक्षणानि
त्वद्वीक्षणानि वरदानविचक्षणानि ॥2॥
आनङ्गतन्त्रविधिदर्शितकौशलानाम्
आनन्दमन्दपरिघूर्णितमन्थराणाम् ।
तारल्यमम्ब तव ताडितकर्णसीम्नां
कामाक्षि खेलति कटाक्षनिरीक्षणानाम् ॥3॥
कल्लोलितेन करुणारसवेल्लितेन
कल्माषितेन कमनीयमृदुस्मितेन ।
मामञ्चितेन तव किञ्चन कुञ्चितेन
कामाक्षि तेन शिशिरीकुरु वीक्षितेन ॥4॥
साहाय्यकं गतवती मुहुरर्जनस्य
मन्दस्मितस्य परितोषितभीमचेताः ।
कामाक्षि पाण्डवचमूरिव तावकीना
कर्णान्तिकं चलति हन्त कटाक्षलक्ष्मीः ॥5॥
अस्तं क्षणान्नयतु मे परितापसूर्यम्
आनन्दचन्द्रमसमानयतां प्रकाशम् ।
कालान्धकारसुषुमां कलयन्दिगन्ते
कामाक्षि कोमलकटाक्षनिशागमस्ते ॥6॥
ताटाङ्कमौक्तिकरुचाङ्कुरदन्तकान्तिः
कारुण्यहस्तिपशिखामणिनाधिरूढः ।
उन्मूलयत्वशुभपादपमस्मदीयं
कामाक्षि तावककटाक्षमतङ्गजेतन्द्रः ॥7॥
छायाभरणे जगतां परितापहारी
ताटङ्करत्नमणितल्लजपल्लवश्रीः ।
कारुण्यनाम विकिरन्मकरन्दजालं
कामाक्षि राजति कटाक्षसुरद्रुमस्ते ॥8॥
सूर्याश्रयप्रणयिनी मणिकुण्डलांशु-
लौहित्यकोकनदकाननमाननीया ।
यान्ती तव स्मरहराननकान्तिसिन्धुं
कामाक्षि राजति कटाक्षकलिन्दकन्या ॥9॥
प्राप्नोति यं सुकृतिनं तव पक्षपातात्
कामाक्षि वीक्षणविलासकलापुरन्ध्री ।
सद्यस्तमेव किल मुक्तिवधूर्वृणीते
तस्मान्नितान्तमनयोरिदमैकमत्यम् ॥10॥
यान्ती सदैव मरुतामनुकूलभावं
भ्रूवल्लिशक्रधनुरुल्लसिता रसार्द्रा ।
कामाक्षि कौतुकतरङ्गितनीलकण्ठा
कादम्बिनीव तव भाति कटाक्षमाला ॥11॥
गङ्गाम्भसि स्मितमये तपनात्मजेव
गङ्गाधरोरसि नवोत्पलमालिकेव ।
वक्त्रप्रभासरसि शैवलमण्डलीव
कामाक्षि राजति कटाक्षरुचिच्छटा ते ॥12॥
संस्कारतः किमपि कन्दलितान् रसज्ञ-
केदारसीम्नि सुधियामुपभोगयोग्यान् ।
कल्याणसूक्तिलहरीकलमाङ्कुरान्नः
कामाक्षि पक्ष्मलयतु त्वदपाङ्गमेघः ॥13॥
चाञ्चल्यमेव नियतं कलयन्प्रकृत्या
मालिन्यभूः श्रतिपथाक्रमजागरूकः ।
कैवल्यमेव किमु कल्पयते नतानां
कामाक्षि चित्रमपि ते करुणाकटाक्षः ॥14॥
सञ्जीवने जननि चूतशिलीमुखस्य
सम्मोहने शशिकिशोरकशेखरस्य ।
संस्तम्भने च ममताग्रहचेष्टितस्य
कामाक्षि वीक्षणकला परमौषधं ते ॥15॥
नीलोऽपि रागमधिकं जनयन्पुरारेः
लोलोऽपि भक्तिमधिकां दृढयन्नराणाम् ।
वक्रोऽपि देवि नमतां समतां वितन्वन्
कामाक्षि नृत्यतु मयि त्वदपाङ्गपातः ॥16॥
कामद्रुहो हृदययन्त्रणजागरूका
कामाक्षि चञ्चलदृगञ्चलमेखला ते ।
आश्चर्यमम्ब भजतां झटिति स्वकीय-
सम्पर्क एव विधुनोति समस्तबन्धान् ॥17॥
कुण्ठीकरोतु विपदं मम कुञ्चितभ्रू-
चापाञ्चितः श्रितविदेहभवानुरागः ।
रक्षोपकारमनिशं जनयञ्जगत्यां
कामाक्षि राम इव ते करुणाकटाक्षः ॥18॥
श्रीकामकोटि शिवलोचनशोषितस्य
शृङ्गारबीजविभवस्य पुनःप्ररोहे ।
प्रेमाम्भसार्द्रमचिरात्प्रचुरेण शङ्के
केदारमम्ब तव केवलदृष्टिपातम् ॥19॥
माहात्म्यशेवधिरसौ तव दुर्विलङ्घ्य-
संसारविन्ध्यगिरिकुण्ठनकेलिचुञ्चुः ।
धैर्याम्बुधिं पशुपतेश्चुलकीकरोति
कामाक्षि वीक्षणविजृम्भणकुम्भजन्मा ॥20॥
पीयूषवर्षवशिशिरा स्फुटदुत्पलश्री-
मैत्री निसर्गमधुरा कृततारकाप्तिः ।
कामाक्षि संश्रितवती वपुरष्टमूर्तेः
ज्योत्स्नायते भगवति त्वदपाङ्गमाला ॥21॥
अम्ब स्मरप्रतिभटस्य वपुर्मनोज्ञम्
अम्भोजकाननमिवाञ्चितकण्टकाभम् ।
भृङ्गीव चुम्बति सदैव सपक्षपाता
कामाक्षि कोमलरुचिस्त्वदपाङ्गमाला ॥22॥
केशप्रभापटलनीलवितानजाले
कामाक्षि कुण्डलमणिच्छविदीपशोभे ।
शङ्के कटाक्षरुचिरङ्गतले कृपाख्या
शैलूषिका नटति शङ्करवल्लभे ते ॥23॥
अत्यन्तशीतलमतन्द्रयतु क्षणार्धम्
अस्तोकविभ्रममनङ्गविलासकन्दम् ।
अल्पस्मितादृतमपारकृपाप्रवाहम्
अक्षिप्ररोहमचिरान्मयि कामकोटि ॥24॥
मन्दाक्षरागतरलीकृतिपारतन्त्र्यात्
कामाक्षि मन्थरतरां त्वदपाङ्गडोलाम् ।
आरुह्य मन्दमतिकौतुकशालि चक्षुः
आनन्दमेति मुहुरर्धशशाङ्कमौलेः ॥25॥
त्रैयम्बकं त्रिपुरसुन्दरि हर्म्यभूमि-
रङ्गं विहारसरसी करुणाप्रवाहः ।
दासाश्च वासवमुखाः परिपालनीयं
कामाक्षि विश्वमपि वीक्षणभूभृतस्ते ॥26॥
वागीश्वरी सहचरी नियमेन लक्ष्मीः
भ्रूवल्लरीवशकरी भुवनानि गेहम् ।
रूपं त्रिलोकनयनामृतमम्ब तेषां
कामाक्षि येषु तव वीक्षणपारतन्त्री ॥27॥
माहेश्वरं झटिति मानसमीनमम्ब
कामाक्षि धैर्यजलधौ नितरां निमग्नम् ।
जालेन शृङ्खलयति त्वदपाङ्गनाम्ना
विस्तारितेन विषमायुधदाशकोऽसौ ॥28॥
उन्मथ्य बोधकमलाकारमम्ब जाड्य-
स्तम्बेरमं मम मनोविपिने भ्रमन्तम् ।
कुण्ठीकुरुष्व तरसा कुटिलाग्रसीम्ना
कामाक्षि तावककटाक्षमहाङ्कुशेन ॥29॥
उद्वेल्लितस्तबकितैर्ललितैर्विलासैः
उत्थाय देवि तव गाढकटाक्षकुञ्जात् ।
दूरं पलाययतु मोहमृगीकुलं मे
कामाक्षि स्तवरमनुग्रहकेसरीन्द्रः ॥30॥
स्नेहादृतां विदलितोत्पलकन्तिचोरां
जेतारमेव जगदीश्वरि जेतुकामः ।
मानोद्धतो मकरकेतुरसौ धुनीते
कामाक्षि तावककटाक्षकृपाणवल्लीम् ॥31॥
श्रौतीं व्रजन्नपि सदा सरणिं मुनीनां
कामाक्षि सन्ततमपि स्मृतिमार्गगामी ।
कौटिल्यमम्ब कथमस्थिरतां च धत्ते
चौर्यं च पङ्कजरुचां त्वदपाङ्गपातः ॥32॥
नित्यं श्रेतुः परिचितौ यतमानमेव
नीलोत्पलं निजसमीपनिवासलोलम् ।
प्रीत्यैव पाठयति वीक्षणदेशिकेन्द्रः
कामाक्षी किन्तु तव कालिमसम्प्रदायम् ॥33॥
भ्रान्त्वा मुहुः स्तबकितस्मितफेनराशौ
कामाक्षि वक्त्ररुचिसञ्चयवारिराशौ ।
आनन्दति त्रिपुरमर्दननेत्रलक्ष्मीः
आलम्ब्य देवि तव मन्दमपाङ्गसेतुम् ॥34॥
श्यामा तव त्रिपुरसुन्दरि लोचनश्रीः
कामाक्षि कन्दलितमेदुरतारकान्तिः ।
ज्योत्स्नावती स्मितरुचापि कथं तनोति
स्पर्धामहो कुवलयैश्च तथा चकोरैः ॥35॥
कालाञ्जनं च तव देवि निरीक्षणं च
कामाक्षि साम्यसरणिं समुपैति कान्त्या ।
निश्शेषनेत्रसुलभं जगतीषु पूर्व-
मन्यत्त्रिनेत्रसुलभं तुहिनाद्रिकन्ये ॥36॥
धूमाङ्कुरो मकरकेतनपावकस्य
कामाक्षि नेत्ररुचिनीलिमचातुरी ते ।
अत्यन्तमद्भुतमिदं नयनत्रयस्य
हर्षोदयं जनयते हरुणाङ्कमौलेः ॥37॥
आरभ्भलेशसमये तव वीक्षणस्स
कामाक्षि मूकमपि वीक्षणमात्रनम्रम् ।
सर्वज्ञता सकललोकसमक्षमेव
कीर्तिस्वयंवरणमाल्यवती वृणीते ॥38॥
कालाम्बुवाह उव ते परितापहारी
कामाक्षि पुष्करमधःकुरुते कटाख्क्ष्षः ।
पूर्वः परं क्षणरुचा समुपैति मैत्री-
मन्यस्तु स.ततरुचिं प्रकटीकरोति ॥39॥
सूक्ष्मेऽपि दुर्गमतरेऽपि गुरुप्रसाद-
साहाय्यकेन विचरन्नपवर्गमार्गे ।
संसारपङ्कनिचये न पतत्यमूं ते
कामाक्षि गाढमवलम्ब्य कटाक्षयष्टिम् ॥40॥
कामाक्षि सन्ततमसौ हरिनीलरत्न-
स्तम्भे कटाक्षरुचिपुञ्जमये भवत्याः ।
बद्धोऽपि भक्तिनिगलैर्मम चित्तहस्ती
स्तम्भं च बन्धमपि मुञ्चति हन्त चित्रम् ॥41॥
कामाक्षि काष्णर्यमपि सन्ततमञ्जनं च
बिभ्रन्निसर्गतरलोऽपि भवत्कटाक्षः ।
वैमल्यमन्वहमनञ्जनता च भूयः
स्थैर्यं च भक्तहृदयाय कथं ददाति ॥42॥
मन्दस्मितस्तबकितं मणिकुण्डलांशु-
स्तोमप्रवालरुचिरं शिशिरीकृताशम् ।
कामाक्षि राजति कटाक्षरुचेः कदम्बम्
उद्यानमम्ब करुणाहरिणेक्षणायाः ॥43॥
कामाक्षि तावककटाक्षमहेन्द्रनील-
सिंहासनं श्रितवतो मकरध्वजस्य ।
साम्राज्यमङ्गलविधौ मुणिकुण्डलश्रीः
नीराजनोत्सवतरङ्गितदीपमाला ॥44॥
मातः क्षणं स्नपय मां तव वीक्षितेन
मन्दाक्षितेन सुजनैरपरोक्षितेन ।
कामाक्षि कर्मतिमिरोत्करभास्करेण
श्रेयस्करेण मधुपद्युतितस्करेण ॥45॥
प्रेमापगापयसि मज्जनमारचय्य
युक्तः स्मितांशुकृतभस्मविलेपनेन ।
कामाक्षि कुण्डलमणिद्युतिभिर्जटालः
श्रीकण्ठमेव भजते तव दृष्टिपातः ॥46॥
कैवल्यदाय करुणारसकिङ्कराय
कामाक्षि कन्दलितविभ्रमशङ्कराय ।
आलोकनाय तव भक्तशिवङ्कराय
मातर्नमोऽस्तु परतन्त्रितशङ्कराय ॥47॥
साम्राज्यमङ्गलविधौ मकरध्वजस्य
लोलालकालिकृततोरणमाल्यशोभे ।
कामेश्वरि प्रचलदुत्पलवैजयन्ती-
चातुर्यमेति तव चञ्चलदृष्टिपातः ॥48॥
मार्गेण मञ्जुकचकान्तितमोवृतेन
मन्दायमानगमना मदनातुरासौ ।
कामाक्षि दृष्टिरयते तव शङ्कराय
सङ्केतभूमिमचिरादभिसारिकेव ॥49॥
व्रीडनुवृत्तिरमणीकृतसाहचर्या
शैवालितां गलरुचा शशिशेखरस्य ।
कामाक्षि कान्तिसरसीं त्वदपाङ्गलक्ष्मीः
मन्दं समाश्रयति मज्जनखेलनाय ॥50॥
काषायमंशुकमिव प्रकटं दधानो
माणिक्यकुण्डलरुचिं ममताविरोधी ।
श्रुत्यन्तसीमनि रतः सुतरां चकास्ति
कामाक्षि तावककटाक्षयतीश्वरोऽसौ ॥51॥
पाषाण एव हरिनीलमणिर्दिनेषु
प्रम्लनतां कुवलयं प्रकटीकरोति ।
नौमित्तिको जलदमेचकिमा ततस्ते
कामाक्षि शून्यमुपमनमपाङ्गलक्ष्म्याः ॥52॥
शृङ्गारविभ्रमवती सुतरां सलज्जा
नासाग्रमौक्तिकरुचा कृतमन्दहासा ।
श्यामा कटाक्षसुषमा तव युक्तमेतत्
कामाक्षि चुम्बति दिगम्बरवक्त्रबिम्बम् ॥53॥
नीलोत्पलेन मधुपेन च दृष्टिपातः
कामाक्षि तुल्य इति ते कथमामनन्ति ।
शैत्येन निन्दयति यदन्वहमिन्दुपादान्
पाथोरुहेण यदसौ कलहायते च ॥54॥
ओष्ठप्रभापटलविद्रुममुद्रिते ते
भ्रूवल्लिवीचिसुभगे मुखकान्तिसिन्धौ ।
कामाक्षि वारिभरपूरणलम्बमान-
कालाम्बुवाहसरणिं लभते कटाक्षः ॥55॥
मन्दस्मितैर्धवलिता मणिकुण्डलांशु-
सम्पर्कलोहितरुचिस्त्वदपाङ्गधारा ।
कामाक्षि मल्लिकुसुमैर्नवपल्लवैश्च
नीलोत्पलैश्च रचितेव विभाति माला ॥56॥
कामाक्षि शीतलकृपारसनिर्झराम्भः-
सम्पर्कपक्ष्मलरुचिस्त्वदपाङ्गमाला ।
गोभिः सदा पुररिपोरभिलष्यमाणा
दूर्वाकदम्बकविडम्बनमातनोति ॥57॥
हृत्पङ्कजं मम विकासयतु प्रमुष्ण-
न्नुल्लासमुत्पलरुचेस्तमसां निरोद्धा ।
दोषानुषङ्गजडतां जगतां धुनानः
कामाक्षि वीक्षणविलासदिनोदयस्ते ॥58॥
चक्षुर्विमोहयति चन्द्रविभूषणस्य
कामाक्षि तावककटाक्षतमःप्ररोहः ।
प्रत्यङ्मुखं तु नयनं स्तिमितं मुनीनां
प्राकाश्यमेव नयतीति परं विचित्रम् ॥59॥
कामाक्षि वीक्षणरुचा युधि निर्जितं ते
नीलोत्पलं निरवशेषगताभिमानम् ।
आगत्य तत्परिसरं श्रवणवतंस-
व्योजेन नूनमभयार्थनमातनोति ॥60॥
आश्चर्यमम्ब मदानाभ्युदयावलम्बः
कामाक्षि चञ्चलनिरीक्षणविभ्रमस्ते ।
धैर्यं विधूय तनुते हृदि रागबन्धं
शम्भोस्तदेव विपरीततया मुनीनाम् ॥61॥
जन्तोः सकृत्प्रणमतो जगदीड्यतां च
तेजास्वितां च निशितां च मतिं सभायाम् ।
कामाक्षि माक्षिकझरीमिव वैखरीं च
लक्ष्मीं च पक्ष्मलयति क्षणवीक्षणं ते ॥62॥
कादम्बिनी किमयते न जलानुषङ्गं
भृङ्गावली किमुररीकुरुते न पद्मम् ।
किं वा कलिन्दतनया सहते न भङ्गं
कामाक्षि निश्चयपदं न तवाक्षिलक्ष्मीः ॥63॥
काकोलपावकतृणीकरणेऽपि दक्षः
कामाक्षि बालकसुधाकरशेखरस्य ।
अत्यन्तशीतलतमोऽप्यनुपारतं ते
चित्तं विमोहयति चित्रमयं कटाक्षः ॥64॥
कार्पण्यपूरपरिवर्धितमम्ब मोह-
कन्दोद्गतं भवमयं विषपादपं मे ।
तुङ्गं छिनत्तु तुहिनाद्रिसुते भवत्याः
काञ्चीपुरेश्वरि कटाक्षकुठारधारा ॥65॥
कामाक्षि घोरभवरोगचिकित्सनार्थ-
मभ्यर्थ्य देशिककटाक्षभिषक्प्रसादात् ।
तत्रापि देवि लभते सुकृती कदाचि-
दन्यस्य दुर्लभमपाङ्गमहौषधं ते ॥66॥
कामाक्षि देशिककृपाङ्कुरमाश्रयन्तो
नानातपोनियमनाशितपाशबन्धाः ।
वासालयं तव कटाक्षममुं महान्तो
लब्ध्वा सुखं समाधियो विचरन्ति लोके ॥67॥
साकूतसंलपितसम्भृतमुग्धहासं
व्रीडानुरागसहचारि विलोकनं ते ।
कामाक्षि कामपरिपन्थिनि मारवीर-
साम्राज्यविभ्रमदशां सफलीकरोति ॥68॥
कामाक्षि विभ्रमबलैकनिधिर्विधाय
भ्रूवल्लिचापकुटिलीकृतिमेव चित्रम् ।
स्वाधीनतां तव निनाय शशाङ्कमौले-
रङ्गार्धराज्यसुखलाभमपाङ्गवीरः ॥69॥
कामाङ्कुरैकनिलयस्तव दृष्टिपातः
कामाक्षि भक्तमनसां प्रददातु कामान् ।
रागान्वितः स्वयमपि प्रकटीकरोति
वैराग्यमेव कथमेष महामुनीनाम् ॥70॥
कालाम्बुवाहनिवहैः कलहायते ते
कामाक्षि कालिममदेन सदा कटाक्षः ।
चित्रं तथापि नितराममुमेव दृष्ट्वा
सोत्कण्ठ एव रमते किल नीलकण्ठः ॥71॥
कामाक्षि मन्मथरिपुं प्रति मारताप-
मोहान्धकारजलदागमनेन नृत्यन् ।
दुष्कर्मकञ्चुकिकुलं कबलीकरोतु
व्यामिश्रमेचकरुचिस्त्वदपाङ्गकेकी ॥72॥
कामाक्षि मन्मथरिपोरवलोकनेषु
कान्तं पयोजमिव तावकमक्षिपातम् ।
प्रेमागमो दिवसवद्विकचीकरोति
लज्जाभरो रजनिवन्मुकुलीकरोति ॥73॥
मूको विरिञ्चति परं पुरुषः कुरूपः
कन्दर्पति त्रिदशराजति किम्पचानः ।
कामाक्षि केवलमुपक्रमकाल एव
लीलातरङ्गितकटाक्षरुचः क्षणं ते ॥74॥
नीलालका मधुकरन्ति मनोज्ञनासा-
मुक्तारुचः प्रकटकन्दबिसाङ्कुरन्ति ।
कारुण्यमम्ब मकरन्दति कामकोटि
मन्ये ततः कमलमेव विलोचनं ते ॥75॥
आकाङ्क्ष्यमाणफलदानविचक्षणायाः ।
कामाक्षि तावककटाक्षककामधेनोः ।
सम्पर्क एव कथमम्ब विमुक्तपाश-
बन्धाः स्फुटं तनुभृतः पशुतां त्यजन्ति ॥76॥
संसारघर्मपरितापजुषां नराणां
कामाक्षि शीतलतराणि तवेक्षितानि ।
चन्द्रातपन्ति घनचन्दनकर्दमन्ति
मुक्तागुणन्ति हिमवारिनिषेचनन्ति ॥77॥
प्रेमाम्बुराशिसततस्नपितानि चित्रं
कामाक्षि तावककटाक्षनिरीक्षणानि ।
सन्धुक्षयन्ति मुहुरिन्धनराशिरीत्या
मारद्रुहो मनसि मन्मथचित्रभानुम् ॥78॥
कालाञ्जनप्रतिभटं कमनीयकान्त्या
कन्दर्पतन्त्रकलया कलितानुभावम् ।
काञ्चीविहाररसिके कलुषार्तिचोरं
कल्लोलयस्व मयि ते करुणाकटाक्षम् ॥79॥
क्रान्तेन मन्मथदेन विमोह्यमान-
स्वान्तेन चूततरुमूलगतस्य पुंसः ।
कान्तेन किञ्चिदवलोकय लोचनस्य
प्रान्तेन मां जननि काञ्चिपुरीविभूषे ॥80॥
कामाक्षि कोऽपि सुजनास्त्वदपाङ्गसङ्गे
कण्ठेन कन्दलितकालिमसम्प्रदायाः ।
उत्तंसकल्पितचकोरकुटुम्बपोषा
नक्तन्दिवसप्रसवभूनयना भवन्ति ॥81॥
नीलोत्पलप्रसवकान्तिनिर्दशनेन
कारुण्यविभ्रमजुषा तव वीक्षणेन ।
कामाक्षि कर्मजलधेः कलशीसुतेन
पाशत्रयाद्वयममी परिमोचनीयाः ॥82॥
अत्यन्तचञ्चलमकृत्रिममञ्जनं किं
झङ्कारभङ्गिरहिता किमु भृङ्गमाला ।
धूमाङ्कुरः किमु हुताशनसङ्गहीनः
कामाक्षि नेत्ररुचिनीलिमकन्दली ते ॥83॥
कामाक्षि नित्यमयमञ्जलिरस्तु मुक्ति-
बीजाय विभ्रममदोदयघूर्णिताय ।
कन्दर्पदर्पपुनरुद्भवसिद्धिदाय
कल्याणदाय तव देवि दृगञ्चलाय ॥84॥
दर्पाङ्कुरो मकरकेतनविभ्रमाणां
निन्दाङ्कुरो विदलितोत्पलचातुरीणाम् ।
दीपाङ्कुरो भवतमिस्रकदम्बकानां
कामाक्षि पालयतु मां त्वदपाङ्गपातः ॥85॥
कैवल्यदिव्यमणिरोहणपर्वतेभ्यः
कारुण्यनिर्झरपयःकृतमञ्जनेभ्यः ।
कामाक्षि किङ्करितशङ्करमानसेभ्य-
स्तेभ्यो नमोऽस्तु तव वीक्षणविभ्रमेभ्यः ॥86॥
अल्पीय एव नवमुत्पलमम्ब हीना
मीनस्य वा सरणिरम्बुरुहां च किं वा ।
दूरे मृगीदृगसमञ्जसमञ्जनं च
कामाक्षि वीक्षणरुचौ तव तर्कयामः ॥87॥
मिश्रीभवद्गरलपङ्किलशङ्करोरस्-
सीमाङ्गणे किमपि रिङ्खणमादधानः ।
हेलावधूतललितश्रवणोत्पलोऽसौ
कामाक्षि बाल इव राजति ते कटाक्षः ॥88॥
प्रौढिकरोति विदुषां नवसूक्तिधाटी-
चूताटवीषु बुधकोकिललाल्यमानम् ।
माध्वीरसं परिमलं च निरर्गलं ते
कामाक्षि वीक्षणविलासवसन्तलक्ष्मीः ॥89॥
कूलङ्कषं वितनुते करुणाम्बुवर्षी
सारस्वतं सुकृतिनः सुलभं प्रवाहम् ।
तुच्छीकरोति यमुनाम्बुतरङ्गभङ्गीं
कामाक्षि किं तव कटाक्षमहाम्बुवाहः ॥90॥
जगर्ति देवि करुणाशुकसुन्दरी ते
ताटङ्करत्नरुचिदाडिमखण्डशोणे ।
कामाक्षि निर्भरकटाक्षमरीचिपुञ्ज-
माहेन्द्रनीलमणिपञ्जरमध्यभागे ॥91॥
कामाक्षि सत्कुवलयस्य सगोत्रभावा-
दाक्रामति श्रुतिमसौ तव दृष्टिपातः ।
किञ्च स्फुटं कुटिलतां प्रकटीकरोति
भ्रूवल्लरीपरिचितस्य फलं किमेतत् ॥92॥
एषा तवाक्षिसुषमा विषमायुधस्य
नाराचवर्षलहरी नगराजकन्ये ।
शङ्के करोति शतधा हृदि धैर्यमुद्रां
श्रीकामकोटि यदसौ शिशिरांशुमौलेः ॥93॥
बाणेन पुष्पधनुषः परिकल्प्यमान-
त्राणेन भक्तमनसां करुणाकरेण ।
कोणेन कोमलदृशस्तव कामकोटि
शोणेन शोषय शिवे मम शोकसिन्धुम् ॥94॥
मारद्रुहा मुकुटसीमनि लाल्यमाने
मन्दाकिनीपयसि ते कुटिलं चरिष्णुः ।
कामाक्षि कोपरभसाद्वलमानमीन-
सन्देहमङ्कुरयति क्षणमक्षिपातः ॥95॥
कामाक्षि संवलितमौक्तिककुण्डलांशु-
चञ्चत्सितश्रवणचामरचातुरीकः ।
स्तम्भे निरन्तरमपाङ्गमये भवत्या
बद्धश्चकास्ति मकरध्वजमत्तहस्ती ॥96॥
यावत्कटाक्षरजनीसमयागमस्ते
कामाक्षि तावदचिरान्नमतां नराणाम् ।
आविर्भवत्यमृतदीधितिबिम्बमम्ब
संविन्मयं हृदयपूर्वगिरीन्द्रशृङ्गे ॥97॥
कामाक्षि कल्पविटपीव भवत्कटाक्षो
दित्सुः समस्तविभवं नमतां नराणाम् ।
भृङ्गस्य नीलनलिनस्य च कान्तिसम्प-
त्सर्वस्वमेव हरतीति परं विचित्रम् ॥98॥
अत्यन्तशीतलमनर्गलकर्मपाक-
काकोलहारि सुलभं सुमनोभिरेतत् ।
पीयूषमेव तव वीक्षणमम्ब किन्तु
कामाक्षि नीलमिदमित्ययमेव भेदः ॥99॥
अज्ञातभक्तिरसमप्रसरद्विवेक-
मत्यन्तगर्वमनधीतसमस्तशास्त्रम् ।
अप्राप्तसत्यमसमीपगतं च मुक्तेः
कामाक्षि नैव तव स्पृहयति दृष्टिपातः ॥100॥
(कामाक्षि मामवतु ते करुणाकटाक्षः)
पातेन लोचनरुचेस्तव कामकोटि
पोतेन पतकपयोधिभयातुराणाम् ।
पूतेन तेन नवकाञ्चनकुण्डलांशु-
वीतेन शीतलय भूधरकन्यके माम् ॥101॥
॥ इति कटाक्षशतकं सम्पूर्णम् ॥
mohāndhakāranivahaṃ vinihantumīḍe
mūkātmanāmapi mahākavitāvadānyān |
śrīkāñcideśaśiśirīkṛtijāgarūkān
ekāmranāthataruṇīkaruṇāvalokān ||1||
mātarjayanti mamatāgrahamokṣaṇāni
māhendranīlaruciśikṣaṇadakṣiṇāni |
kāmākṣi kalpitajagattrayarakṣaṇāni
tvadvīkṣaṇāni varadānavicakṣaṇāni ||2||
ānaṅgatantravidhidarśitakauśalānām
ānandamandaparighūrṇitamantharāṇām |
tāralyamamba tava tāḍitakarṇasīmnāṃ
kāmākṣi khelati kaṭākṣanirīkṣaṇānām ||3||
kallolitena karuṇārasavellitena
kalmāṣitena kamanīyamṛdusmitena |
māmañcitena tava kiñcana kuñcitena
kāmākṣi tena śiśirīkuru vīkṣitena ||4||
sāhāyyakaṃ gatavatī muhurarjanasya
mandasmitasya paritoṣitabhīmacetāḥ |
kāmākṣi pāṇḍavacamūriva tāvakīnā
karṇāntikaṃ calati hanta kaṭākṣalakṣmīḥ ||5||
astaṃ kṣaṇānnayatu me paritāpasūryam
ānandacandramasamānayatāṃ prakāśam |
kālāndhakārasuṣumāṃ kalayandigante
kāmākṣi komalakaṭākṣaniśāgamaste ||6||
tāṭāṅkamauktikarucāṅkuradantakāntiḥ
kāruṇyahastipaśikhāmaṇinādhirūḍhaḥ |
unmūlayatvaśubhapādapamasmadīyaṃ
kāmākṣi tāvakakaṭākṣamataṅgajetandraḥ ||7||
chāyābharaṇe jagatāṃ paritāpahārī
tāṭaṅkaratnamaṇitallajapallavaśrīḥ |
kāruṇyanāma vikiranmakarandajālaṃ
kāmākṣi rājati kaṭākṣasuradrumaste ||8||
sūryāśrayapraṇayinī maṇikuṇḍalāṃśu-
lauhityakokanadakānanamānanīyā |
yāntī tava smaraharānanakāntisindhuṃ
kāmākṣi rājati kaṭākṣakalindakanyā ||9||
prāpnoti yaṃ sukṛtinaṃ tava pakṣapātāt
kāmākṣi vīkṣaṇavilāsakalāpurandhrī |
sadyastameva kila muktivadhūrvṛṇīte
tasmānnitāntamanayoridamaikamatyam ||10||
yāntī sadaiva marutāmanukūlabhāvaṃ
bhrūvalliśakradhanurullasitā rasārdrā |
kāmākṣi kautukataraṅgitanīlakaṇṭhā
kādambinīva tava bhāti kaṭākṣamālā ||11||
gaṅgāmbhasi smitamaye tapanātmajeva
gaṅgādharorasi navotpalamālikeva |
vaktraprabhāsarasi śaivalamaṇḍalīva
kāmākṣi rājati kaṭākṣarucicchaṭā te ||12||
saṃskārataḥ kimapi kandalitān rasajña-
kedārasīmni sudhiyāmupabhogayogyān |
kalyāṇasūktilaharīkalamāṅkurānnaḥ
kāmākṣi pakṣmalayatu tvadapāṅgameghaḥ ||13||
cāñcalyameva niyataṃ kalayanprakṛtyā
mālinyabhūḥ śratipathākramajāgarūkaḥ |
kaivalyameva kimu kalpayate natānāṃ
kāmākṣi citramapi te karuṇākaṭākṣaḥ ||14||
sañjīvane janani cūtaśilīmukhasya
sammohane śaśikiśorakaśekharasya |
saṃstambhane ca mamatāgrahaceṣṭitasya
kāmākṣi vīkṣaṇakalā paramauṣadhaṃ te ||15||
nīlo'pi rāgamadhikaṃ janayanpurāreḥ
lolo'pi bhaktimadhikāṃ dṛḍhayannarāṇām |
vakro'pi devi namatāṃ samatāṃ vitanvan
kāmākṣi nṛtyatu mayi tvadapāṅgapātaḥ ||16||
kāmadruho hṛdayayantraṇajāgarūkā
kāmākṣi cañcaladṛgañcalamekhalā te |
āścaryamamba bhajatāṃ jhaṭiti svakīya-
samparka eva vidhunoti samastabandhān ||17||
kuṇṭhīkarotu vipadaṃ mama kuñcitabhrū-
cāpāñcitaḥ śritavidehabhavānurāgaḥ |
rakṣopakāramaniśaṃ janayañjagatyāṃ
kāmākṣi rāma iva te karuṇākaṭākṣaḥ ||18||
śrīkāmakoṭi śivalocanaśoṣitasya
śṛṅgārabījavibhavasya punaḥprarohe |
premāmbhasārdramacirātpracureṇa śaṅke
kedāramamba tava kevaladṛṣṭipātam ||19||
māhātmyaśevadhirasau tava durvilaṅghya-
saṃsāravindhyagirikuṇṭhanakelicuñcuḥ |
dhairyāmbudhiṃ paśupateśculakīkaroti
kāmākṣi vīkṣaṇavijṛmbhaṇakumbhajanmā ||20||
pīyūṣavarṣavaśiśirā sphuṭadutpalaśrī-
maitrī nisargamadhurā kṛtatārakāptiḥ |
kāmākṣi saṃśritavatī vapuraṣṭamūrteḥ
jyotsnāyate bhagavati tvadapāṅgamālā ||21||
amba smarapratibhaṭasya vapurmanojñam
ambhojakānanamivāñcitakaṇṭakābham |
bhṛṅgīva cumbati sadaiva sapakṣapātā
kāmākṣi komalarucistvadapāṅgamālā ||22||
keśaprabhāpaṭalanīlavitānajāle
kāmākṣi kuṇḍalamaṇicchavidīpaśobhe |
śaṅke kaṭākṣaruciraṅgatale kṛpākhyā
śailūṣikā naṭati śaṅkaravallabhe te ||23||
atyantaśītalamatandrayatu kṣaṇārdham
astokavibhramamanaṅgavilāsakandam |
alpasmitādṛtamapārakṛpāpravāham
akṣiprarohamacirānmayi kāmakoṭi ||24||
mandākṣarāgataralīkṛtipāratantryāt
kāmākṣi mantharatarāṃ tvadapāṅgaḍolām |
āruhya mandamatikautukaśāli cakṣuḥ
ānandameti muhurardhaśaśāṅkamauleḥ ||25||
traiyambakaṃ tripurasundari harmyabhūmi-
raṅgaṃ vihārasarasī karuṇāpravāhaḥ |
dāsāśca vāsavamukhāḥ paripālanīyaṃ
kāmākṣi viśvamapi vīkṣaṇabhūbhṛtaste ||26||
vāgīśvarī sahacarī niyamena lakṣmīḥ
bhrūvallarīvaśakarī bhuvanāni geham |
rūpaṃ trilokanayanāmṛtamamba teṣāṃ
kāmākṣi yeṣu tava vīkṣaṇapāratantrī ||27||
māheśvaraṃ jhaṭiti mānasamīnamamba
kāmākṣi dhairyajaladhau nitarāṃ nimagnam |
jālena śṛṅkhalayati tvadapāṅganāmnā
vistāritena viṣamāyudhadāśako'sau ||28||
unmathya bodhakamalākāramamba jāḍya-
stamberamaṃ mama manovipine bhramantam |
kuṇṭhīkuruṣva tarasā kuṭilāgrasīmnā
kāmākṣi tāvakakaṭākṣamahāṅkuśena ||29||
udvellitastabakitairlalitairvilāsaiḥ
utthāya devi tava gāḍhakaṭākṣakuñjāt |
dūraṃ palāyayatu mohamṛgīkulaṃ me
kāmākṣi stavaramanugrahakesarīndraḥ ||30||
snehādṛtāṃ vidalitotpalakanticorāṃ
jetārameva jagadīśvari jetukāmaḥ |
mānoddhato makaraketurasau dhunīte
kāmākṣi tāvakakaṭākṣakṛpāṇavallīm ||31||
śrautīṃ vrajannapi sadā saraṇiṃ munīnāṃ
kāmākṣi santatamapi smṛtimārgagāmī |
kauṭilyamamba kathamasthiratāṃ ca dhatte
cauryaṃ ca paṅkajarucāṃ tvadapāṅgapātaḥ ||32||
nityaṃ śretuḥ paricitau yatamānameva
nīlotpalaṃ nijasamīpanivāsalolam |
prītyaiva pāṭhayati vīkṣaṇadeśikendraḥ
kāmākṣī kintu tava kālimasampradāyam ||33||
bhrāntvā muhuḥ stabakitasmitaphenarāśau
kāmākṣi vaktrarucisañcayavārirāśau |
ānandati tripuramardananetralakṣmīḥ
ālambya devi tava mandamapāṅgasetum ||34||
śyāmā tava tripurasundari locanaśrīḥ
kāmākṣi kandalitameduratārakāntiḥ |
jyotsnāvatī smitarucāpi kathaṃ tanoti
spardhāmaho kuvalayaiśca tathā cakoraiḥ ||35||
kālāñjanaṃ ca tava devi nirīkṣaṇaṃ ca
kāmākṣi sāmyasaraṇiṃ samupaiti kāntyā |
niśśeṣanetrasulabhaṃ jagatīṣu pūrva-
manyattrinetrasulabhaṃ tuhinādrikanye ||36||
dhūmāṅkuro makaraketanapāvakasya
kāmākṣi netrarucinīlimacāturī te |
atyantamadbhutamidaṃ nayanatrayasya
harṣodayaṃ janayate haruṇāṅkamauleḥ ||37||
ārabhbhaleśasamaye tava vīkṣaṇassa
kāmākṣi mūkamapi vīkṣaṇamātranamram |
sarvajñatā sakalalokasamakṣameva
kīrtisvayaṃvaraṇamālyavatī vṛṇīte ||38||
kālāmbuvāha uva te paritāpahārī
kāmākṣi puṣkaramadhaḥkurute kaṭākhkṣṣaḥ |
pūrvaḥ paraṃ kṣaṇarucā samupaiti maitrī-
manyastu sa.tataruciṃ prakaṭīkaroti ||39||
sūkṣme'pi durgamatare'pi guruprasāda-
sāhāyyakena vicarannapavargamārge |
saṃsārapaṅkanicaye na patatyamūṃ te
kāmākṣi gāḍhamavalambya kaṭākṣayaṣṭim ||40||
kāmākṣi santatamasau harinīlaratna-
stambhe kaṭākṣarucipuñjamaye bhavatyāḥ |
baddho'pi bhaktinigalairmama cittahastī
stambhaṃ ca bandhamapi muñcati hanta citram ||41||
kāmākṣi kāṣṇaryamapi santatamañjanaṃ ca
bibhrannisargataralo'pi bhavatkaṭākṣaḥ |
vaimalyamanvahamanañjanatā ca bhūyaḥ
sthairyaṃ ca bhaktahṛdayāya kathaṃ dadāti ||42||
mandasmitastabakitaṃ maṇikuṇḍalāṃśu-
stomapravālaruciraṃ śiśirīkṛtāśam |
kāmākṣi rājati kaṭākṣaruceḥ kadambam
udyānamamba karuṇāhariṇekṣaṇāyāḥ ||43||
kāmākṣi tāvakakaṭākṣamahendranīla-
siṃhāsanaṃ śritavato makaradhvajasya |
sāmrājyamaṅgalavidhau muṇikuṇḍalaśrīḥ
nīrājanotsavataraṅgitadīpamālā ||44||
mātaḥ kṣaṇaṃ snapaya māṃ tava vīkṣitena
mandākṣitena sujanairaparokṣitena |
kāmākṣi karmatimirotkarabhāskareṇa
śreyaskareṇa madhupadyutitaskareṇa ||45||
premāpagāpayasi majjanamāracayya
yuktaḥ smitāṃśukṛtabhasmavilepanena |
kāmākṣi kuṇḍalamaṇidyutibhirjaṭālaḥ
śrīkaṇṭhameva bhajate tava dṛṣṭipātaḥ ||46||
kaivalyadāya karuṇārasakiṅkarāya
kāmākṣi kandalitavibhramaśaṅkarāya |
ālokanāya tava bhaktaśivaṅkarāya
mātarnamo'stu paratantritaśaṅkarāya ||47||
sāmrājyamaṅgalavidhau makaradhvajasya
lolālakālikṛtatoraṇamālyaśobhe |
kāmeśvari pracaladutpalavaijayantī-
cāturyameti tava cañcaladṛṣṭipātaḥ ||48||
mārgeṇa mañjukacakāntitamovṛtena
mandāyamānagamanā madanāturāsau |
kāmākṣi dṛṣṭirayate tava śaṅkarāya
saṅketabhūmimacirādabhisārikeva ||49||
vrīḍanuvṛttiramaṇīkṛtasāhacaryā
śaivālitāṃ galarucā śaśiśekharasya |
kāmākṣi kāntisarasīṃ tvadapāṅgalakṣmīḥ
mandaṃ samāśrayati majjanakhelanāya ||50||
kāṣāyamaṃśukamiva prakaṭaṃ dadhāno
māṇikyakuṇḍalaruciṃ mamatāvirodhī |
śrutyantasīmani rataḥ sutarāṃ cakāsti
kāmākṣi tāvakakaṭākṣayatīśvaro'sau ||51||
pāṣāṇa eva harinīlamaṇirdineṣu
pramlanatāṃ kuvalayaṃ prakaṭīkaroti |
naumittiko jaladamecakimā tataste
kāmākṣi śūnyamupamanamapāṅgalakṣmyāḥ ||52||
śṛṅgāravibhramavatī sutarāṃ salajjā
nāsāgramauktikarucā kṛtamandahāsā |
śyāmā kaṭākṣasuṣamā tava yuktametat
kāmākṣi cumbati digambaravaktrabimbam ||53||
nīlotpalena madhupena ca dṛṣṭipātaḥ
kāmākṣi tulya iti te kathamāmananti |
śaityena nindayati yadanvahamindupādān
pāthoruheṇa yadasau kalahāyate ca ||54||
oṣṭhaprabhāpaṭalavidrumamudrite te
bhrūvallivīcisubhage mukhakāntisindhau |
kāmākṣi vāribharapūraṇalambamāna-
kālāmbuvāhasaraṇiṃ labhate kaṭākṣaḥ ||55||
mandasmitairdhavalitā maṇikuṇḍalāṃśu-
samparkalohitarucistvadapāṅgadhārā |
kāmākṣi mallikusumairnavapallavaiśca
nīlotpalaiśca raciteva vibhāti mālā ||56||
kāmākṣi śītalakṛpārasanirjharāmbhaḥ-
samparkapakṣmalarucistvadapāṅgamālā |
gobhiḥ sadā purariporabhilaṣyamāṇā
dūrvākadambakaviḍambanamātanoti ||57||
hṛtpaṅkajaṃ mama vikāsayatu pramuṣṇa-
nnullāsamutpalarucestamasāṃ niroddhā |
doṣānuṣaṅgajaḍatāṃ jagatāṃ dhunānaḥ
kāmākṣi vīkṣaṇavilāsadinodayaste ||58||
cakṣurvimohayati candravibhūṣaṇasya
kāmākṣi tāvakakaṭākṣatamaḥprarohaḥ |
pratyaṅmukhaṃ tu nayanaṃ stimitaṃ munīnāṃ
prākāśyameva nayatīti paraṃ vicitram ||59||
kāmākṣi vīkṣaṇarucā yudhi nirjitaṃ te
nīlotpalaṃ niravaśeṣagatābhimānam |
āgatya tatparisaraṃ śravaṇavataṃsa-
vyojena nūnamabhayārthanamātanoti ||60||
āścaryamamba madānābhyudayāvalambaḥ
kāmākṣi cañcalanirīkṣaṇavibhramaste |
dhairyaṃ vidhūya tanute hṛdi rāgabandhaṃ
śambhostadeva viparītatayā munīnām ||61||
jantoḥ sakṛtpraṇamato jagadīḍyatāṃ ca
tejāsvitāṃ ca niśitāṃ ca matiṃ sabhāyām |
kāmākṣi mākṣikajharīmiva vaikharīṃ ca
lakṣmīṃ ca pakṣmalayati kṣaṇavīkṣaṇaṃ te ||62||
kādambinī kimayate na jalānuṣaṅgaṃ
bhṛṅgāvalī kimurarīkurute na padmam |
kiṃ vā kalindatanayā sahate na bhaṅgaṃ
kāmākṣi niścayapadaṃ na tavākṣilakṣmīḥ ||63||
kākolapāvakatṛṇīkaraṇe'pi dakṣaḥ
kāmākṣi bālakasudhākaraśekharasya |
atyantaśītalatamo'pyanupārataṃ te
cittaṃ vimohayati citramayaṃ kaṭākṣaḥ ||64||
kārpaṇyapūraparivardhitamamba moha-
kandodgataṃ bhavamayaṃ viṣapādapaṃ me |
tuṅgaṃ chinattu tuhinādrisute bhavatyāḥ
kāñcīpureśvari kaṭākṣakuṭhāradhārā ||65||
kāmākṣi ghorabhavarogacikitsanārtha-
mabhyarthya deśikakaṭākṣabhiṣakprasādāt |
tatrāpi devi labhate sukṛtī kadāci-
danyasya durlabhamapāṅgamahauṣadhaṃ te ||66||
kāmākṣi deśikakṛpāṅkuramāśrayanto
nānātaponiyamanāśitapāśabandhāḥ |
vāsālayaṃ tava kaṭākṣamamuṃ mahānto
labdhvā sukhaṃ samādhiyo vicaranti loke ||67||
sākūtasaṃlapitasambhṛtamugdhahāsaṃ
vrīḍānurāgasahacāri vilokanaṃ te |
kāmākṣi kāmaparipanthini māravīra-
sāmrājyavibhramadaśāṃ saphalīkaroti ||68||
kāmākṣi vibhramabalaikanidhirvidhāya
bhrūvallicāpakuṭilīkṛtimeva citram |
svādhīnatāṃ tava nināya śaśāṅkamaule-
raṅgārdharājyasukhalābhamapāṅgavīraḥ ||69||
kāmāṅkuraikanilayastava dṛṣṭipātaḥ
kāmākṣi bhaktamanasāṃ pradadātu kāmān |
rāgānvitaḥ svayamapi prakaṭīkaroti
vairāgyameva kathameṣa mahāmunīnām ||70||
kālāmbuvāhanivahaiḥ kalahāyate te
kāmākṣi kālimamadena sadā kaṭākṣaḥ |
citraṃ tathāpi nitarāmamumeva dṛṣṭvā
sotkaṇṭha eva ramate kila nīlakaṇṭhaḥ ||71||
kāmākṣi manmatharipuṃ prati māratāpa-
mohāndhakārajaladāgamanena nṛtyan |
duṣkarmakañcukikulaṃ kabalīkarotu
vyāmiśramecakarucistvadapāṅgakekī ||72||
kāmākṣi manmathariporavalokaneṣu
kāntaṃ payojamiva tāvakamakṣipātam |
premāgamo divasavadvikacīkaroti
lajjābharo rajanivanmukulīkaroti ||73||
mūko viriñcati paraṃ puruṣaḥ kurūpaḥ
kandarpati tridaśarājati kimpacānaḥ |
kāmākṣi kevalamupakramakāla eva
līlātaraṅgitakaṭākṣarucaḥ kṣaṇaṃ te ||74||
nīlālakā madhukaranti manojñanāsā-
muktārucaḥ prakaṭakandabisāṅkuranti |
kāruṇyamamba makarandati kāmakoṭi
manye tataḥ kamalameva vilocanaṃ te ||75||
ākāṅkṣyamāṇaphaladānavicakṣaṇāyāḥ |
kāmākṣi tāvakakaṭākṣakakāmadhenoḥ |
samparka eva kathamamba vimuktapāśa-
bandhāḥ sphuṭaṃ tanubhṛtaḥ paśutāṃ tyajanti ||76||
saṃsāragharmaparitāpajuṣāṃ narāṇāṃ
kāmākṣi śītalatarāṇi tavekṣitāni |
candrātapanti ghanacandanakardamanti
muktāguṇanti himavāriniṣecananti ||77||
premāmburāśisatatasnapitāni citraṃ
kāmākṣi tāvakakaṭākṣanirīkṣaṇāni |
sandhukṣayanti muhurindhanarāśirītyā
māradruho manasi manmathacitrabhānum ||78||
kālāñjanapratibhaṭaṃ kamanīyakāntyā
kandarpatantrakalayā kalitānubhāvam |
kāñcīvihārarasike kaluṣārticoraṃ
kallolayasva mayi te karuṇākaṭākṣam ||79||
krāntena manmathadena vimohyamāna-
svāntena cūtatarumūlagatasya puṃsaḥ |
kāntena kiñcidavalokaya locanasya
prāntena māṃ janani kāñcipurīvibhūṣe ||80||
kāmākṣi ko'pi sujanāstvadapāṅgasaṅge
kaṇṭhena kandalitakālimasampradāyāḥ |
uttaṃsakalpitacakorakuṭumbapoṣā
naktandivasaprasavabhūnayanā bhavanti ||81||
nīlotpalaprasavakāntinirdaśanena
kāruṇyavibhramajuṣā tava vīkṣaṇena |
kāmākṣi karmajaladheḥ kalaśīsutena
pāśatrayādvayamamī parimocanīyāḥ ||82||
atyantacañcalamakṛtrimamañjanaṃ kiṃ
jhaṅkārabhaṅgirahitā kimu bhṛṅgamālā |
dhūmāṅkuraḥ kimu hutāśanasaṅgahīnaḥ
kāmākṣi netrarucinīlimakandalī te ||83||
kāmākṣi nityamayamañjalirastu mukti-
bījāya vibhramamadodayaghūrṇitāya |
kandarpadarpapunarudbhavasiddhidāya
kalyāṇadāya tava devi dṛgañcalāya ||84||
darpāṅkuro makaraketanavibhramāṇāṃ
nindāṅkuro vidalitotpalacāturīṇām |
dīpāṅkuro bhavatamisrakadambakānāṃ
kāmākṣi pālayatu māṃ tvadapāṅgapātaḥ ||85||
kaivalyadivyamaṇirohaṇaparvatebhyaḥ
kāruṇyanirjharapayaḥkṛtamañjanebhyaḥ |
kāmākṣi kiṅkaritaśaṅkaramānasebhya-
stebhyo namo'stu tava vīkṣaṇavibhramebhyaḥ ||86||
alpīya eva navamutpalamamba hīnā
mīnasya vā saraṇiramburuhāṃ ca kiṃ vā |
dūre mṛgīdṛgasamañjasamañjanaṃ ca
kāmākṣi vīkṣaṇarucau tava tarkayāmaḥ ||87||
miśrībhavadgaralapaṅkilaśaṅkaroras-
sīmāṅgaṇe kimapi riṅkhaṇamādadhānaḥ |
helāvadhūtalalitaśravaṇotpalo'sau
kāmākṣi bāla iva rājati te kaṭākṣaḥ ||88||
prauḍhikaroti viduṣāṃ navasūktidhāṭī-
cūtāṭavīṣu budhakokilalālyamānam |
mādhvīrasaṃ parimalaṃ ca nirargalaṃ te
kāmākṣi vīkṣaṇavilāsavasantalakṣmīḥ ||89||
kūlaṅkaṣaṃ vitanute karuṇāmbuvarṣī
sārasvataṃ sukṛtinaḥ sulabhaṃ pravāham |
tucchīkaroti yamunāmbutaraṅgabhaṅgīṃ
kāmākṣi kiṃ tava kaṭākṣamahāmbuvāhaḥ ||90||
jagarti devi karuṇāśukasundarī te
tāṭaṅkaratnarucidāḍimakhaṇḍaśoṇe |
kāmākṣi nirbharakaṭākṣamarīcipuñja-
māhendranīlamaṇipañjaramadhyabhāge ||91||
kāmākṣi satkuvalayasya sagotrabhāvā-
dākrāmati śrutimasau tava dṛṣṭipātaḥ |
kiñca sphuṭaṃ kuṭilatāṃ prakaṭīkaroti
bhrūvallarīparicitasya phalaṃ kimetat ||92||
eṣā tavākṣisuṣamā viṣamāyudhasya
nārācavarṣalaharī nagarājakanye |
śaṅke karoti śatadhā hṛdi dhairyamudrāṃ
śrīkāmakoṭi yadasau śiśirāṃśumauleḥ ||93||
bāṇena puṣpadhanuṣaḥ parikalpyamāna-
trāṇena bhaktamanasāṃ karuṇākareṇa |
koṇena komaladṛśastava kāmakoṭi
śoṇena śoṣaya śive mama śokasindhum ||94||
māradruhā mukuṭasīmani lālyamāne
mandākinīpayasi te kuṭilaṃ cariṣṇuḥ |
kāmākṣi koparabhasādvalamānamīna-
sandehamaṅkurayati kṣaṇamakṣipātaḥ ||95||
kāmākṣi saṃvalitamauktikakuṇḍalāṃśu-
cañcatsitaśravaṇacāmaracāturīkaḥ |
stambhe nirantaramapāṅgamaye bhavatyā
baddhaścakāsti makaradhvajamattahastī ||96||
yāvatkaṭākṣarajanīsamayāgamaste
kāmākṣi tāvadacirānnamatāṃ narāṇām |
āvirbhavatyamṛtadīdhitibimbamamba
saṃvinmayaṃ hṛdayapūrvagirīndraśṛṅge ||97||
kāmākṣi kalpaviṭapīva bhavatkaṭākṣo
ditsuḥ samastavibhavaṃ namatāṃ narāṇām |
bhṛṅgasya nīlanalinasya ca kāntisampa-
tsarvasvameva haratīti paraṃ vicitram ||98||
atyantaśītalamanargalakarmapāka-
kākolahāri sulabhaṃ sumanobhiretat |
pīyūṣameva tava vīkṣaṇamamba kintu
kāmākṣi nīlamidamityayameva bhedaḥ ||99||
ajñātabhaktirasamaprasaradviveka-
matyantagarvamanadhītasamastaśāstram |
aprāptasatyamasamīpagataṃ ca mukteḥ
kāmākṣi naiva tava spṛhayati dṛṣṭipātaḥ ||100||
(kāmākṣi māmavatu te karuṇākaṭākṣaḥ)
pātena locanarucestava kāmakoṭi
potena patakapayodhibhayāturāṇām |
pūtena tena navakāñcanakuṇḍalāṃśu-
vītena śītalaya bhūdharakanyake mām ||101||
|| iti kaṭākṣaśatakaṃ sampūrṇam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.