Muka Pancha Shati 4 - Kataksha Shatakam — Telugu Script

మోహాన్ధకారనివహం వినిహన్తుమీడే

మూకాత్మనామపి మహాకవితావదాన్యాన్ ।

శ్రీకాఞ్చిదేశశిశిరీకృతిజాగరూకాన్

ఏకామ్రనాథతరుణీకరుణావలోకాన్ ॥1॥

మాతర్జయన్తి మమతాగ్రహమోక్షణాని

మాహేన్ద్రనీలరుచిశిక్షణదక్షిణాని ।

కామాక్షి కల్పితజగత్త్రయరక్షణాని

త్వద్వీక్షణాని వరదానవిచక్షణాని ॥2॥

ఆనఙ్గతన్త్రవిధిదర్శితకౌశలానామ్

ఆనన్దమన్దపరిఘూర్ణితమన్థరాణామ్ ।

తారల్యమమ్బ తవ తాడితకర్ణసీమ్నాం

కామాక్షి ఖేలతి కటాక్షనిరీక్షణానామ్ ॥3॥

కల్లోలితేన కరుణారసవేల్లితేన

కల్మాషితేన కమనీయమృదుస్మితేన ।

మామఞ్చితేన తవ కిఞ్చన కుఞ్చితేన

కామాక్షి తేన శిశిరీకురు వీక్షితేన ॥4॥

సాహాయ్యకం గతవతీ ముహురర్జనస్య

మన్దస్మితస్య పరితోషితభీమచేతాః ।

కామాక్షి పాణ్డవచమూరివ తావకీనా

కర్ణాన్తికం చలతి హన్త కటాక్షలక్ష్మీః ॥5॥

అస్తం క్షణాన్నయతు మే పరితాపసూర్యమ్

ఆనన్దచన్ద్రమసమానయతాం ప్రకాశమ్ ।

కాలాన్ధకారసుషుమాం కలయన్దిగన్తే

కామాక్షి కోమలకటాక్షనిశాగమస్తే ॥6॥

తాటాఙ్కమౌక్తికరుచాఙ్కురదన్తకాన్తిః

కారుణ్యహస్తిపశిఖామణినాధిరూఢః ।

ఉన్మూలయత్వశుభపాదపమస్మదీయం

కామాక్షి తావకకటాక్షమతఙ్గజేతన్ద్రః ॥7॥

ఛాయాభరణే జగతాం పరితాపహారీ

తాటఙ్కరత్నమణితల్లజపల్లవశ్రీః ।

కారుణ్యనామ వికిరన్మకరన్దజాలం

కామాక్షి రాజతి కటాక్షసురద్రుమస్తే ॥8॥

సూర్యాశ్రయప్రణయినీ మణికుణ్డలాంశు-

లౌహిత్యకోకనదకాననమాననీయా ।

యాన్తీ తవ స్మరహరాననకాన్తిసిన్ధుం

కామాక్షి రాజతి కటాక్షకలిన్దకన్యా ॥9॥

ప్రాప్నోతి యం సుకృతినం తవ పక్షపాతాత్

కామాక్షి వీక్షణవిలాసకలాపురన్ధ్రీ ।

సద్యస్తమేవ కిల ముక్తివధూర్వృణీతే

తస్మాన్నితాన్తమనయోరిదమైకమత్యమ్ ॥10॥

యాన్తీ సదైవ మరుతామనుకూలభావం

భ్రూవల్లిశక్రధనురుల్లసితా రసార్ద్రా ।

కామాక్షి కౌతుకతరఙ్గితనీలకణ్ఠా

కాదమ్బినీవ తవ భాతి కటాక్షమాలా ॥11॥

గఙ్గామ్భసి స్మితమయే తపనాత్మజేవ

గఙ్గాధరోరసి నవోత్పలమాలికేవ ।

వక్త్రప్రభాసరసి శైవలమణ్డలీవ

కామాక్షి రాజతి కటాక్షరుచిచ్ఛటా తే ॥12॥

సంస్కారతః కిమపి కన్దలితాన్ రసజ్ఞ-

కేదారసీమ్ని సుధియాముపభోగయోగ్యాన్ ।

కల్యాణసూక్తిలహరీకలమాఙ్కురాన్నః

కామాక్షి పక్ష్మలయతు త్వదపాఙ్గమేఘః ॥13॥

చాఞ్చల్యమేవ నియతం కలయన్ప్రకృత్యా

మాలిన్యభూః శ్రతిపథాక్రమజాగరూకః ।

కైవల్యమేవ కిము కల్పయతే నతానాం

కామాక్షి చిత్రమపి తే కరుణాకటాక్షః ॥14॥

సఞ్జీవనే జనని చూతశిలీముఖస్య

సమ్మోహనే శశికిశోరకశేఖరస్య ।

సంస్తమ్భనే చ మమతాగ్రహచేష్టితస్య

కామాక్షి వీక్షణకలా పరమౌషధం తే ॥15॥

నీలోఽపి రాగమధికం జనయన్పురారేః

లోలోఽపి భక్తిమధికాం దృఢయన్నరాణామ్ ।

వక్రోఽపి దేవి నమతాం సమతాం వితన్వన్

కామాక్షి నృత్యతు మయి త్వదపాఙ్గపాతః ॥16॥

కామద్రుహో హృదయయన్త్రణజాగరూకా

కామాక్షి చఞ్చలదృగఞ్చలమేఖలా తే ।

ఆశ్చర్యమమ్బ భజతాం ఝటితి స్వకీయ-

సమ్పర్క ఏవ విధునోతి సమస్తబన్ధాన్ ॥17॥

కుణ్ఠీకరోతు విపదం మమ కుఞ్చితభ్రూ-

చాపాఞ్చితః శ్రితవిదేహభవానురాగః ।

రక్షోపకారమనిశం జనయఞ్జగత్యాం

కామాక్షి రామ ఇవ తే కరుణాకటాక్షః ॥18॥

శ్రీకామకోటి శివలోచనశోషితస్య

శృఙ్గారబీజవిభవస్య పునఃప్రరోహే ।

ప్రేమామ్భసార్ద్రమచిరాత్ప్రచురేణ శఙ్కే

కేదారమమ్బ తవ కేవలదృష్టిపాతమ్ ॥19॥

మాహాత్మ్యశేవధిరసౌ తవ దుర్విలఙ్ఘ్య-

సంసారవిన్ధ్యగిరికుణ్ఠనకేలిచుఞ్చుః ।

ధైర్యామ్బుధిం పశుపతేశ్చులకీకరోతి

కామాక్షి వీక్షణవిజృమ్భణకుమ్భజన్మా ॥20॥

పీయూషవర్షవశిశిరా స్ఫుటదుత్పలశ్రీ-

మైత్రీ నిసర్గమధురా కృతతారకాప్తిః ।

కామాక్షి సంశ్రితవతీ వపురష్టమూర్తేః

జ్యోత్స్నాయతే భగవతి త్వదపాఙ్గమాలా ॥21॥

అమ్బ స్మరప్రతిభటస్య వపుర్మనోజ్ఞమ్

అమ్భోజకాననమివాఞ్చితకణ్టకాభమ్ ।

భృఙ్గీవ చుమ్బతి సదైవ సపక్షపాతా

కామాక్షి కోమలరుచిస్త్వదపాఙ్గమాలా ॥22॥

కేశప్రభాపటలనీలవితానజాలే

కామాక్షి కుణ్డలమణిచ్ఛవిదీపశోభే ।

శఙ్కే కటాక్షరుచిరఙ్గతలే కృపాఖ్యా

శైలూషికా నటతి శఙ్కరవల్లభే తే ॥23॥

అత్యన్తశీతలమతన్ద్రయతు క్షణార్ధమ్

అస్తోకవిభ్రమమనఙ్గవిలాసకన్దమ్ ।

అల్పస్మితాదృతమపారకృపాప్రవాహమ్

అక్షిప్రరోహమచిరాన్మయి కామకోటి ॥24॥

మన్దాక్షరాగతరలీకృతిపారతన్త్ర్యాత్

కామాక్షి మన్థరతరాం త్వదపాఙ్గడోలామ్ ।

ఆరుహ్య మన్దమతికౌతుకశాలి చక్షుః

ఆనన్దమేతి ముహురర్ధశశాఙ్కమౌలేః ॥25॥

త్రైయమ్బకం త్రిపురసున్దరి హర్మ్యభూమి-

రఙ్గం విహారసరసీ కరుణాప్రవాహః ।

దాసాశ్చ వాసవముఖాః పరిపాలనీయం

కామాక్షి విశ్వమపి వీక్షణభూభృతస్తే ॥26॥

వాగీశ్వరీ సహచరీ నియమేన లక్ష్మీః

భ్రూవల్లరీవశకరీ భువనాని గేహమ్ ।

రూపం త్రిలోకనయనామృతమమ్బ తేషాం

కామాక్షి యేషు తవ వీక్షణపారతన్త్రీ ॥27॥

మాహేశ్వరం ఝటితి మానసమీనమమ్బ

కామాక్షి ధైర్యజలధౌ నితరాం నిమగ్నమ్ ।

జాలేన శృఙ్ఖలయతి త్వదపాఙ్గనామ్నా

విస్తారితేన విషమాయుధదాశకోఽసౌ ॥28॥

ఉన్మథ్య బోధకమలాకారమమ్బ జాడ్య-

స్తమ్బేరమం మమ మనోవిపినే భ్రమన్తమ్ ।

కుణ్ఠీకురుష్వ తరసా కుటిలాగ్రసీమ్నా

కామాక్షి తావకకటాక్షమహాఙ్కుశేన ॥29॥

ఉద్వేల్లితస్తబకితైర్లలితైర్విలాసైః

ఉత్థాయ దేవి తవ గాఢకటాక్షకుఞ్జాత్ ।

దూరం పలాయయతు మోహమృగీకులం మే

కామాక్షి స్తవరమనుగ్రహకేసరీన్ద్రః ॥30॥

స్నేహాదృతాం విదలితోత్పలకన్తిచోరాం

జేతారమేవ జగదీశ్వరి జేతుకామః ।

మానోద్ధతో మకరకేతురసౌ ధునీతే

కామాక్షి తావకకటాక్షకృపాణవల్లీమ్ ॥31॥

శ్రౌతీం వ్రజన్నపి సదా సరణిం మునీనాం

కామాక్షి సన్తతమపి స్మృతిమార్గగామీ ।

కౌటిల్యమమ్బ కథమస్థిరతాం చ ధత్తే

చౌర్యం చ పఙ్కజరుచాం త్వదపాఙ్గపాతః ॥32॥

నిత్యం శ్రేతుః పరిచితౌ యతమానమేవ

నీలోత్పలం నిజసమీపనివాసలోలమ్ ।

ప్రీత్యైవ పాఠయతి వీక్షణదేశికేన్ద్రః

కామాక్షీ కిన్తు తవ కాలిమసమ్ప్రదాయమ్ ॥33॥

భ్రాన్త్వా ముహుః స్తబకితస్మితఫేనరాశౌ

కామాక్షి వక్త్రరుచిసఞ్చయవారిరాశౌ ।

ఆనన్దతి త్రిపురమర్దననేత్రలక్ష్మీః

ఆలమ్బ్య దేవి తవ మన్దమపాఙ్గసేతుమ్ ॥34॥

శ్యామా తవ త్రిపురసున్దరి లోచనశ్రీః

కామాక్షి కన్దలితమేదురతారకాన్తిః ।

జ్యోత్స్నావతీ స్మితరుచాపి కథం తనోతి

స్పర్ధామహో కువలయైశ్చ తథా చకోరైః ॥35॥

కాలాఞ్జనం చ తవ దేవి నిరీక్షణం చ

కామాక్షి సామ్యసరణిం సముపైతి కాన్త్యా ।

నిశ్శేషనేత్రసులభం జగతీషు పూర్వ-

మన్యత్త్రినేత్రసులభం తుహినాద్రికన్యే ॥36॥

ధూమాఙ్కురో మకరకేతనపావకస్య

కామాక్షి నేత్రరుచినీలిమచాతురీ తే ।

అత్యన్తమద్భుతమిదం నయనత్రయస్య

హర్షోదయం జనయతే హరుణాఙ్కమౌలేః ॥37॥

ఆరభ్భలేశసమయే తవ వీక్షణస్స

కామాక్షి మూకమపి వీక్షణమాత్రనమ్రమ్ ।

సర్వజ్ఞతా సకలలోకసమక్షమేవ

కీర్తిస్వయంవరణమాల్యవతీ వృణీతే ॥38॥

కాలామ్బువాహ ఉవ తే పరితాపహారీ

కామాక్షి పుష్కరమధఃకురుతే కటాఖ్క్ష్షః ।

పూర్వః పరం క్షణరుచా సముపైతి మైత్రీ-

మన్యస్తు స.తతరుచిం ప్రకటీకరోతి ॥39॥

సూక్ష్మేఽపి దుర్గమతరేఽపి గురుప్రసాద-

సాహాయ్యకేన విచరన్నపవర్గమార్గే ।

సంసారపఙ్కనిచయే న పతత్యమూం తే

కామాక్షి గాఢమవలమ్బ్య కటాక్షయష్టిమ్ ॥40॥

కామాక్షి సన్తతమసౌ హరినీలరత్న-

స్తమ్భే కటాక్షరుచిపుఞ్జమయే భవత్యాః ।

బద్ధోఽపి భక్తినిగలైర్మమ చిత్తహస్తీ

స్తమ్భం చ బన్ధమపి ముఞ్చతి హన్త చిత్రమ్ ॥41॥

కామాక్షి కాష్ణర్యమపి సన్తతమఞ్జనం చ

బిభ్రన్నిసర్గతరలోఽపి భవత్కటాక్షః ।

వైమల్యమన్వహమనఞ్జనతా చ భూయః

స్థైర్యం చ భక్తహృదయాయ కథం దదాతి ॥42॥

మన్దస్మితస్తబకితం మణికుణ్డలాంశు-

స్తోమప్రవాలరుచిరం శిశిరీకృతాశమ్ ।

కామాక్షి రాజతి కటాక్షరుచేః కదమ్బమ్

ఉద్యానమమ్బ కరుణాహరిణేక్షణాయాః ॥43॥

కామాక్షి తావకకటాక్షమహేన్ద్రనీల-

సింహాసనం శ్రితవతో మకరధ్వజస్య ।

సామ్రాజ్యమఙ్గలవిధౌ ముణికుణ్డలశ్రీః

నీరాజనోత్సవతరఙ్గితదీపమాలా ॥44॥

మాతః క్షణం స్నపయ మాం తవ వీక్షితేన

మన్దాక్షితేన సుజనైరపరోక్షితేన ।

కామాక్షి కర్మతిమిరోత్కరభాస్కరేణ

శ్రేయస్కరేణ మధుపద్యుతితస్కరేణ ॥45॥

ప్రేమాపగాపయసి మజ్జనమారచయ్య

యుక్తః స్మితాంశుకృతభస్మవిలేపనేన ।

కామాక్షి కుణ్డలమణిద్యుతిభిర్జటాలః

శ్రీకణ్ఠమేవ భజతే తవ దృష్టిపాతః ॥46॥

కైవల్యదాయ కరుణారసకిఙ్కరాయ

కామాక్షి కన్దలితవిభ్రమశఙ్కరాయ ।

ఆలోకనాయ తవ భక్తశివఙ్కరాయ

మాతర్నమోఽస్తు పరతన్త్రితశఙ్కరాయ ॥47॥

సామ్రాజ్యమఙ్గలవిధౌ మకరధ్వజస్య

లోలాలకాలికృతతోరణమాల్యశోభే ।

కామేశ్వరి ప్రచలదుత్పలవైజయన్తీ-

చాతుర్యమేతి తవ చఞ్చలదృష్టిపాతః ॥48॥

మార్గేణ మఞ్జుకచకాన్తితమోవృతేన

మన్దాయమానగమనా మదనాతురాసౌ ।

కామాక్షి దృష్టిరయతే తవ శఙ్కరాయ

సఙ్కేతభూమిమచిరాదభిసారికేవ ॥49॥

వ్రీడనువృత్తిరమణీకృతసాహచర్యా

శైవాలితాం గలరుచా శశిశేఖరస్య ।

కామాక్షి కాన్తిసరసీం త్వదపాఙ్గలక్ష్మీః

మన్దం సమాశ్రయతి మజ్జనఖేలనాయ ॥50॥

కాషాయమంశుకమివ ప్రకటం దధానో

మాణిక్యకుణ్డలరుచిం మమతావిరోధీ ।

శ్రుత్యన్తసీమని రతః సుతరాం చకాస్తి

కామాక్షి తావకకటాక్షయతీశ్వరోఽసౌ ॥51॥

పాషాణ ఏవ హరినీలమణిర్దినేషు

ప్రమ్లనతాం కువలయం ప్రకటీకరోతి ।

నౌమిత్తికో జలదమేచకిమా తతస్తే

కామాక్షి శూన్యముపమనమపాఙ్గలక్ష్మ్యాః ॥52॥

శృఙ్గారవిభ్రమవతీ సుతరాం సలజ్జా

నాసాగ్రమౌక్తికరుచా కృతమన్దహాసా ।

శ్యామా కటాక్షసుషమా తవ యుక్తమేతత్

కామాక్షి చుమ్బతి దిగమ్బరవక్త్రబిమ్బమ్ ॥53॥

నీలోత్పలేన మధుపేన చ దృష్టిపాతః

కామాక్షి తుల్య ఇతి తే కథమామనన్తి ।

శైత్యేన నిన్దయతి యదన్వహమిన్దుపాదాన్

పాథోరుహేణ యదసౌ కలహాయతే చ ॥54॥

ఓష్ఠప్రభాపటలవిద్రుమముద్రితే తే

భ్రూవల్లివీచిసుభగే ముఖకాన్తిసిన్ధౌ ।

కామాక్షి వారిభరపూరణలమ్బమాన-

కాలామ్బువాహసరణిం లభతే కటాక్షః ॥55॥

మన్దస్మితైర్ధవలితా మణికుణ్డలాంశు-

సమ్పర్కలోహితరుచిస్త్వదపాఙ్గధారా ।

కామాక్షి మల్లికుసుమైర్నవపల్లవైశ్చ

నీలోత్పలైశ్చ రచితేవ విభాతి మాలా ॥56॥

కామాక్షి శీతలకృపారసనిర్ఝరామ్భః-

సమ్పర్కపక్ష్మలరుచిస్త్వదపాఙ్గమాలా ।

గోభిః సదా పురరిపోరభిలష్యమాణా

దూర్వాకదమ్బకవిడమ్బనమాతనోతి ॥57॥

హృత్పఙ్కజం మమ వికాసయతు ప్రముష్ణ-

న్నుల్లాసముత్పలరుచేస్తమసాం నిరోద్ధా ।

దోషానుషఙ్గజడతాం జగతాం ధునానః

కామాక్షి వీక్షణవిలాసదినోదయస్తే ॥58॥

చక్షుర్విమోహయతి చన్ద్రవిభూషణస్య

కామాక్షి తావకకటాక్షతమఃప్రరోహః ।

ప్రత్యఙ్ముఖం తు నయనం స్తిమితం మునీనాం

ప్రాకాశ్యమేవ నయతీతి పరం విచిత్రమ్ ॥59॥

కామాక్షి వీక్షణరుచా యుధి నిర్జితం తే

నీలోత్పలం నిరవశేషగతాభిమానమ్ ।

ఆగత్య తత్పరిసరం శ్రవణవతంస-

వ్యోజేన నూనమభయార్థనమాతనోతి ॥60॥

ఆశ్చర్యమమ్బ మదానాభ్యుదయావలమ్బః

కామాక్షి చఞ్చలనిరీక్షణవిభ్రమస్తే ।

ధైర్యం విధూయ తనుతే హృది రాగబన్ధం

శమ్భోస్తదేవ విపరీతతయా మునీనామ్ ॥61॥

జన్తోః సకృత్ప్రణమతో జగదీడ్యతాం చ

తేజాస్వితాం చ నిశితాం చ మతిం సభాయామ్ ।

కామాక్షి మాక్షికఝరీమివ వైఖరీం చ

లక్ష్మీం చ పక్ష్మలయతి క్షణవీక్షణం తే ॥62॥

కాదమ్బినీ కిమయతే న జలానుషఙ్గం

భృఙ్గావలీ కిమురరీకురుతే న పద్మమ్ ।

కిం వా కలిన్దతనయా సహతే న భఙ్గం

కామాక్షి నిశ్చయపదం న తవాక్షిలక్ష్మీః ॥63॥

కాకోలపావకతృణీకరణేఽపి దక్షః

కామాక్షి బాలకసుధాకరశేఖరస్య ।

అత్యన్తశీతలతమోఽప్యనుపారతం తే

చిత్తం విమోహయతి చిత్రమయం కటాక్షః ॥64॥

కార్పణ్యపూరపరివర్ధితమమ్బ మోహ-

కన్దోద్గతం భవమయం విషపాదపం మే ।

తుఙ్గం ఛినత్తు తుహినాద్రిసుతే భవత్యాః

కాఞ్చీపురేశ్వరి కటాక్షకుఠారధారా ॥65॥

కామాక్షి ఘోరభవరోగచికిత్సనార్థ-

మభ్యర్థ్య దేశికకటాక్షభిషక్ప్రసాదాత్ ।

తత్రాపి దేవి లభతే సుకృతీ కదాచి-

దన్యస్య దుర్లభమపాఙ్గమహౌషధం తే ॥66॥

కామాక్షి దేశికకృపాఙ్కురమాశ్రయన్తో

నానాతపోనియమనాశితపాశబన్ధాః ।

వాసాలయం తవ కటాక్షమముం మహాన్తో

లబ్ధ్వా సుఖం సమాధియో విచరన్తి లోకే ॥67॥

సాకూతసంలపితసమ్భృతముగ్ధహాసం

వ్రీడానురాగసహచారి విలోకనం తే ।

కామాక్షి కామపరిపన్థిని మారవీర-

సామ్రాజ్యవిభ్రమదశాం సఫలీకరోతి ॥68॥

కామాక్షి విభ్రమబలైకనిధిర్విధాయ

భ్రూవల్లిచాపకుటిలీకృతిమేవ చిత్రమ్ ।

స్వాధీనతాం తవ నినాయ శశాఙ్కమౌలే-

రఙ్గార్ధరాజ్యసుఖలాభమపాఙ్గవీరః ॥69॥

కామాఙ్కురైకనిలయస్తవ దృష్టిపాతః

కామాక్షి భక్తమనసాం ప్రదదాతు కామాన్ ।

రాగాన్వితః స్వయమపి ప్రకటీకరోతి

వైరాగ్యమేవ కథమేష మహామునీనామ్ ॥70॥

కాలామ్బువాహనివహైః కలహాయతే తే

కామాక్షి కాలిమమదేన సదా కటాక్షః ।

చిత్రం తథాపి నితరామముమేవ దృష్ట్వా

సోత్కణ్ఠ ఏవ రమతే కిల నీలకణ్ఠః ॥71॥

కామాక్షి మన్మథరిపుం ప్రతి మారతాప-

మోహాన్ధకారజలదాగమనేన నృత్యన్ ।

దుష్కర్మకఞ్చుకికులం కబలీకరోతు

వ్యామిశ్రమేచకరుచిస్త్వదపాఙ్గకేకీ ॥72॥

కామాక్షి మన్మథరిపోరవలోకనేషు

కాన్తం పయోజమివ తావకమక్షిపాతమ్ ।

ప్రేమాగమో దివసవద్వికచీకరోతి

లజ్జాభరో రజనివన్ముకులీకరోతి ॥73॥

మూకో విరిఞ్చతి పరం పురుషః కురూపః

కన్దర్పతి త్రిదశరాజతి కిమ్పచానః ।

కామాక్షి కేవలముపక్రమకాల ఏవ

లీలాతరఙ్గితకటాక్షరుచః క్షణం తే ॥74॥

నీలాలకా మధుకరన్తి మనోజ్ఞనాసా-

ముక్తారుచః ప్రకటకన్దబిసాఙ్కురన్తి ।

కారుణ్యమమ్బ మకరన్దతి కామకోటి

మన్యే తతః కమలమేవ విలోచనం తే ॥75॥

ఆకాఙ్క్ష్యమాణఫలదానవిచక్షణాయాః ।

కామాక్షి తావకకటాక్షకకామధేనోః ।

సమ్పర్క ఏవ కథమమ్బ విముక్తపాశ-

బన్ధాః స్ఫుటం తనుభృతః పశుతాం త్యజన్తి ॥76॥

సంసారఘర్మపరితాపజుషాం నరాణాం

కామాక్షి శీతలతరాణి తవేక్షితాని ।

చన్ద్రాతపన్తి ఘనచన్దనకర్దమన్తి

ముక్తాగుణన్తి హిమవారినిషేచనన్తి ॥77॥

ప్రేమామ్బురాశిసతతస్నపితాని చిత్రం

కామాక్షి తావకకటాక్షనిరీక్షణాని ।

సన్ధుక్షయన్తి ముహురిన్ధనరాశిరీత్యా

మారద్రుహో మనసి మన్మథచిత్రభానుమ్ ॥78॥

కాలాఞ్జనప్రతిభటం కమనీయకాన్త్యా

కన్దర్పతన్త్రకలయా కలితానుభావమ్ ।

కాఞ్చీవిహారరసికే కలుషార్తిచోరం

కల్లోలయస్వ మయి తే కరుణాకటాక్షమ్ ॥79॥

క్రాన్తేన మన్మథదేన విమోహ్యమాన-

స్వాన్తేన చూతతరుమూలగతస్య పుంసః ।

కాన్తేన కిఞ్చిదవలోకయ లోచనస్య

ప్రాన్తేన మాం జనని కాఞ్చిపురీవిభూషే ॥80॥

కామాక్షి కోఽపి సుజనాస్త్వదపాఙ్గసఙ్గే

కణ్ఠేన కన్దలితకాలిమసమ్ప్రదాయాః ।

ఉత్తంసకల్పితచకోరకుటుమ్బపోషా

నక్తన్దివసప్రసవభూనయనా భవన్తి ॥81॥

నీలోత్పలప్రసవకాన్తినిర్దశనేన

కారుణ్యవిభ్రమజుషా తవ వీక్షణేన ।

కామాక్షి కర్మజలధేః కలశీసుతేన

పాశత్రయాద్వయమమీ పరిమోచనీయాః ॥82॥

అత్యన్తచఞ్చలమకృత్రిమమఞ్జనం కిం

ఝఙ్కారభఙ్గిరహితా కిము భృఙ్గమాలా ।

ధూమాఙ్కురః కిము హుతాశనసఙ్గహీనః

కామాక్షి నేత్రరుచినీలిమకన్దలీ తే ॥83॥

కామాక్షి నిత్యమయమఞ్జలిరస్తు ముక్తి-

బీజాయ విభ్రమమదోదయఘూర్ణితాయ ।

కన్దర్పదర్పపునరుద్భవసిద్ధిదాయ

కల్యాణదాయ తవ దేవి దృగఞ్చలాయ ॥84॥

దర్పాఙ్కురో మకరకేతనవిభ్రమాణాం

నిన్దాఙ్కురో విదలితోత్పలచాతురీణామ్ ।

దీపాఙ్కురో భవతమిస్రకదమ్బకానాం

కామాక్షి పాలయతు మాం త్వదపాఙ్గపాతః ॥85॥

కైవల్యదివ్యమణిరోహణపర్వతేభ్యః

కారుణ్యనిర్ఝరపయఃకృతమఞ్జనేభ్యః ।

కామాక్షి కిఙ్కరితశఙ్కరమానసేభ్య-

స్తేభ్యో నమోఽస్తు తవ వీక్షణవిభ్రమేభ్యః ॥86॥

అల్పీయ ఏవ నవముత్పలమమ్బ హీనా

మీనస్య వా సరణిరమ్బురుహాం చ కిం వా ।

దూరే మృగీదృగసమఞ్జసమఞ్జనం చ

కామాక్షి వీక్షణరుచౌ తవ తర్కయామః ॥87॥

మిశ్రీభవద్గరలపఙ్కిలశఙ్కరోరస్-

సీమాఙ్గణే కిమపి రిఙ్ఖణమాదధానః ।

హేలావధూతలలితశ్రవణోత్పలోఽసౌ

కామాక్షి బాల ఇవ రాజతి తే కటాక్షః ॥88॥

ప్రౌఢికరోతి విదుషాం నవసూక్తిధాటీ-

చూతాటవీషు బుధకోకిలలాల్యమానమ్ ।

మాధ్వీరసం పరిమలం చ నిరర్గలం తే

కామాక్షి వీక్షణవిలాసవసన్తలక్ష్మీః ॥89॥

కూలఙ్కషం వితనుతే కరుణామ్బువర్షీ

సారస్వతం సుకృతినః సులభం ప్రవాహమ్ ।

తుచ్ఛీకరోతి యమునామ్బుతరఙ్గభఙ్గీం

కామాక్షి కిం తవ కటాక్షమహామ్బువాహః ॥90॥

జగర్తి దేవి కరుణాశుకసున్దరీ తే

తాటఙ్కరత్నరుచిదాడిమఖణ్డశోణే ।

కామాక్షి నిర్భరకటాక్షమరీచిపుఞ్జ-

మాహేన్ద్రనీలమణిపఞ్జరమధ్యభాగే ॥91॥

కామాక్షి సత్కువలయస్య సగోత్రభావా-

దాక్రామతి శ్రుతిమసౌ తవ దృష్టిపాతః ।

కిఞ్చ స్ఫుటం కుటిలతాం ప్రకటీకరోతి

భ్రూవల్లరీపరిచితస్య ఫలం కిమేతత్ ॥92॥

ఏషా తవాక్షిసుషమా విషమాయుధస్య

నారాచవర్షలహరీ నగరాజకన్యే ।

శఙ్కే కరోతి శతధా హృది ధైర్యముద్రాం

శ్రీకామకోటి యదసౌ శిశిరాంశుమౌలేః ॥93॥

బాణేన పుష్పధనుషః పరికల్ప్యమాన-

త్రాణేన భక్తమనసాం కరుణాకరేణ ।

కోణేన కోమలదృశస్తవ కామకోటి

శోణేన శోషయ శివే మమ శోకసిన్ధుమ్ ॥94॥

మారద్రుహా ముకుటసీమని లాల్యమానే

మన్దాకినీపయసి తే కుటిలం చరిష్ణుః ।

కామాక్షి కోపరభసాద్వలమానమీన-

సన్దేహమఙ్కురయతి క్షణమక్షిపాతః ॥95॥

కామాక్షి సంవలితమౌక్తికకుణ్డలాంశు-

చఞ్చత్సితశ్రవణచామరచాతురీకః ।

స్తమ్భే నిరన్తరమపాఙ్గమయే భవత్యా

బద్ధశ్చకాస్తి మకరధ్వజమత్తహస్తీ ॥96॥

యావత్కటాక్షరజనీసమయాగమస్తే

కామాక్షి తావదచిరాన్నమతాం నరాణామ్ ।

ఆవిర్భవత్యమృతదీధితిబిమ్బమమ్బ

సంవిన్మయం హృదయపూర్వగిరీన్ద్రశృఙ్గే ॥97॥

కామాక్షి కల్పవిటపీవ భవత్కటాక్షో

దిత్సుః సమస్తవిభవం నమతాం నరాణామ్ ।

భృఙ్గస్య నీలనలినస్య చ కాన్తిసమ్ప-

త్సర్వస్వమేవ హరతీతి పరం విచిత్రమ్ ॥98॥

అత్యన్తశీతలమనర్గలకర్మపాక-

కాకోలహారి సులభం సుమనోభిరేతత్ ।

పీయూషమేవ తవ వీక్షణమమ్బ కిన్తు

కామాక్షి నీలమిదమిత్యయమేవ భేదః ॥99॥

అజ్ఞాతభక్తిరసమప్రసరద్వివేక-

మత్యన్తగర్వమనధీతసమస్తశాస్త్రమ్ ।

అప్రాప్తసత్యమసమీపగతం చ ముక్తేః

కామాక్షి నైవ తవ స్పృహయతి దృష్టిపాతః ॥100॥

(కామాక్షి మామవతు తే కరుణాకటాక్షః)

పాతేన లోచనరుచేస్తవ కామకోటి

పోతేన పతకపయోధిభయాతురాణామ్ ।

పూతేన తేన నవకాఞ్చనకుణ్డలాంశు-

వీతేన శీతలయ భూధరకన్యకే మామ్ ॥101॥

॥ ఇతి కటాక్షశతకం సమ్పూర్ణమ్ ॥

Roman (IAST) Transliteration

mohāndhakāranivahaṃ vinihantumīḍe

mūkātmanāmapi mahākavitāvadānyān |

śrīkāñcideśaśiśirīkṛtijāgarūkān

ekāmranāthataruṇīkaruṇāvalokān ||1||

mātarjayanti mamatāgrahamokṣaṇāni

māhendranīlaruciśikṣaṇadakṣiṇāni |

kāmākṣi kalpitajagattrayarakṣaṇāni

tvadvīkṣaṇāni varadānavicakṣaṇāni ||2||

ānaṅgatantravidhidarśitakauśalānām

ānandamandaparighūrṇitamantharāṇām |

tāralyamamba tava tāḍitakarṇasīmnāṃ

kāmākṣi khelati kaṭākṣanirīkṣaṇānām ||3||

kallolitena karuṇārasavellitena

kalmāṣitena kamanīyamṛdusmitena |

māmañcitena tava kiñcana kuñcitena

kāmākṣi tena śiśirīkuru vīkṣitena ||4||

sāhāyyakaṃ gatavatī muhurarjanasya

mandasmitasya paritoṣitabhīmacetāḥ |

kāmākṣi pāṇḍavacamūriva tāvakīnā

karṇāntikaṃ calati hanta kaṭākṣalakṣmīḥ ||5||

astaṃ kṣaṇānnayatu me paritāpasūryam

ānandacandramasamānayatāṃ prakāśam |

kālāndhakārasuṣumāṃ kalayandigante

kāmākṣi komalakaṭākṣaniśāgamaste ||6||

tāṭāṅkamauktikarucāṅkuradantakāntiḥ

kāruṇyahastipaśikhāmaṇinādhirūḍhaḥ |

unmūlayatvaśubhapādapamasmadīyaṃ

kāmākṣi tāvakakaṭākṣamataṅgajetandraḥ ||7||

chāyābharaṇe jagatāṃ paritāpahārī

tāṭaṅkaratnamaṇitallajapallavaśrīḥ |

kāruṇyanāma vikiranmakarandajālaṃ

kāmākṣi rājati kaṭākṣasuradrumaste ||8||

sūryāśrayapraṇayinī maṇikuṇḍalāṃśu-

lauhityakokanadakānanamānanīyā |

yāntī tava smaraharānanakāntisindhuṃ

kāmākṣi rājati kaṭākṣakalindakanyā ||9||

prāpnoti yaṃ sukṛtinaṃ tava pakṣapātāt

kāmākṣi vīkṣaṇavilāsakalāpurandhrī |

sadyastameva kila muktivadhūrvṛṇīte

tasmānnitāntamanayoridamaikamatyam ||10||

yāntī sadaiva marutāmanukūlabhāvaṃ

bhrūvalliśakradhanurullasitā rasārdrā |

kāmākṣi kautukataraṅgitanīlakaṇṭhā

kādambinīva tava bhāti kaṭākṣamālā ||11||

gaṅgāmbhasi smitamaye tapanātmajeva

gaṅgādharorasi navotpalamālikeva |

vaktraprabhāsarasi śaivalamaṇḍalīva

kāmākṣi rājati kaṭākṣarucicchaṭā te ||12||

saṃskārataḥ kimapi kandalitān rasajña-

kedārasīmni sudhiyāmupabhogayogyān |

kalyāṇasūktilaharīkalamāṅkurānnaḥ

kāmākṣi pakṣmalayatu tvadapāṅgameghaḥ ||13||

cāñcalyameva niyataṃ kalayanprakṛtyā

mālinyabhūḥ śratipathākramajāgarūkaḥ |

kaivalyameva kimu kalpayate natānāṃ

kāmākṣi citramapi te karuṇākaṭākṣaḥ ||14||

sañjīvane janani cūtaśilīmukhasya

sammohane śaśikiśorakaśekharasya |

saṃstambhane ca mamatāgrahaceṣṭitasya

kāmākṣi vīkṣaṇakalā paramauṣadhaṃ te ||15||

nīlo'pi rāgamadhikaṃ janayanpurāreḥ

lolo'pi bhaktimadhikāṃ dṛḍhayannarāṇām |

vakro'pi devi namatāṃ samatāṃ vitanvan

kāmākṣi nṛtyatu mayi tvadapāṅgapātaḥ ||16||

kāmadruho hṛdayayantraṇajāgarūkā

kāmākṣi cañcaladṛgañcalamekhalā te |

āścaryamamba bhajatāṃ jhaṭiti svakīya-

samparka eva vidhunoti samastabandhān ||17||

kuṇṭhīkarotu vipadaṃ mama kuñcitabhrū-

cāpāñcitaḥ śritavidehabhavānurāgaḥ |

rakṣopakāramaniśaṃ janayañjagatyāṃ

kāmākṣi rāma iva te karuṇākaṭākṣaḥ ||18||

śrīkāmakoṭi śivalocanaśoṣitasya

śṛṅgārabījavibhavasya punaḥprarohe |

premāmbhasārdramacirātpracureṇa śaṅke

kedāramamba tava kevaladṛṣṭipātam ||19||

māhātmyaśevadhirasau tava durvilaṅghya-

saṃsāravindhyagirikuṇṭhanakelicuñcuḥ |

dhairyāmbudhiṃ paśupateśculakīkaroti

kāmākṣi vīkṣaṇavijṛmbhaṇakumbhajanmā ||20||

pīyūṣavarṣavaśiśirā sphuṭadutpalaśrī-

maitrī nisargamadhurā kṛtatārakāptiḥ |

kāmākṣi saṃśritavatī vapuraṣṭamūrteḥ

jyotsnāyate bhagavati tvadapāṅgamālā ||21||

amba smarapratibhaṭasya vapurmanojñam

ambhojakānanamivāñcitakaṇṭakābham |

bhṛṅgīva cumbati sadaiva sapakṣapātā

kāmākṣi komalarucistvadapāṅgamālā ||22||

keśaprabhāpaṭalanīlavitānajāle

kāmākṣi kuṇḍalamaṇicchavidīpaśobhe |

śaṅke kaṭākṣaruciraṅgatale kṛpākhyā

śailūṣikā naṭati śaṅkaravallabhe te ||23||

atyantaśītalamatandrayatu kṣaṇārdham

astokavibhramamanaṅgavilāsakandam |

alpasmitādṛtamapārakṛpāpravāham

akṣiprarohamacirānmayi kāmakoṭi ||24||

mandākṣarāgataralīkṛtipāratantryāt

kāmākṣi mantharatarāṃ tvadapāṅgaḍolām |

āruhya mandamatikautukaśāli cakṣuḥ

ānandameti muhurardhaśaśāṅkamauleḥ ||25||

traiyambakaṃ tripurasundari harmyabhūmi-

raṅgaṃ vihārasarasī karuṇāpravāhaḥ |

dāsāśca vāsavamukhāḥ paripālanīyaṃ

kāmākṣi viśvamapi vīkṣaṇabhūbhṛtaste ||26||

vāgīśvarī sahacarī niyamena lakṣmīḥ

bhrūvallarīvaśakarī bhuvanāni geham |

rūpaṃ trilokanayanāmṛtamamba teṣāṃ

kāmākṣi yeṣu tava vīkṣaṇapāratantrī ||27||

māheśvaraṃ jhaṭiti mānasamīnamamba

kāmākṣi dhairyajaladhau nitarāṃ nimagnam |

jālena śṛṅkhalayati tvadapāṅganāmnā

vistāritena viṣamāyudhadāśako'sau ||28||

unmathya bodhakamalākāramamba jāḍya-

stamberamaṃ mama manovipine bhramantam |

kuṇṭhīkuruṣva tarasā kuṭilāgrasīmnā

kāmākṣi tāvakakaṭākṣamahāṅkuśena ||29||

udvellitastabakitairlalitairvilāsaiḥ

utthāya devi tava gāḍhakaṭākṣakuñjāt |

dūraṃ palāyayatu mohamṛgīkulaṃ me

kāmākṣi stavaramanugrahakesarīndraḥ ||30||

snehādṛtāṃ vidalitotpalakanticorāṃ

jetārameva jagadīśvari jetukāmaḥ |

mānoddhato makaraketurasau dhunīte

kāmākṣi tāvakakaṭākṣakṛpāṇavallīm ||31||

śrautīṃ vrajannapi sadā saraṇiṃ munīnāṃ

kāmākṣi santatamapi smṛtimārgagāmī |

kauṭilyamamba kathamasthiratāṃ ca dhatte

cauryaṃ ca paṅkajarucāṃ tvadapāṅgapātaḥ ||32||

nityaṃ śretuḥ paricitau yatamānameva

nīlotpalaṃ nijasamīpanivāsalolam |

prītyaiva pāṭhayati vīkṣaṇadeśikendraḥ

kāmākṣī kintu tava kālimasampradāyam ||33||

bhrāntvā muhuḥ stabakitasmitaphenarāśau

kāmākṣi vaktrarucisañcayavārirāśau |

ānandati tripuramardananetralakṣmīḥ

ālambya devi tava mandamapāṅgasetum ||34||

śyāmā tava tripurasundari locanaśrīḥ

kāmākṣi kandalitameduratārakāntiḥ |

jyotsnāvatī smitarucāpi kathaṃ tanoti

spardhāmaho kuvalayaiśca tathā cakoraiḥ ||35||

kālāñjanaṃ ca tava devi nirīkṣaṇaṃ ca

kāmākṣi sāmyasaraṇiṃ samupaiti kāntyā |

niśśeṣanetrasulabhaṃ jagatīṣu pūrva-

manyattrinetrasulabhaṃ tuhinādrikanye ||36||

dhūmāṅkuro makaraketanapāvakasya

kāmākṣi netrarucinīlimacāturī te |

atyantamadbhutamidaṃ nayanatrayasya

harṣodayaṃ janayate haruṇāṅkamauleḥ ||37||

ārabhbhaleśasamaye tava vīkṣaṇassa

kāmākṣi mūkamapi vīkṣaṇamātranamram |

sarvajñatā sakalalokasamakṣameva

kīrtisvayaṃvaraṇamālyavatī vṛṇīte ||38||

kālāmbuvāha uva te paritāpahārī

kāmākṣi puṣkaramadhaḥkurute kaṭākhkṣṣaḥ |

pūrvaḥ paraṃ kṣaṇarucā samupaiti maitrī-

manyastu sa.tataruciṃ prakaṭīkaroti ||39||

sūkṣme'pi durgamatare'pi guruprasāda-

sāhāyyakena vicarannapavargamārge |

saṃsārapaṅkanicaye na patatyamūṃ te

kāmākṣi gāḍhamavalambya kaṭākṣayaṣṭim ||40||

kāmākṣi santatamasau harinīlaratna-

stambhe kaṭākṣarucipuñjamaye bhavatyāḥ |

baddho'pi bhaktinigalairmama cittahastī

stambhaṃ ca bandhamapi muñcati hanta citram ||41||

kāmākṣi kāṣṇaryamapi santatamañjanaṃ ca

bibhrannisargataralo'pi bhavatkaṭākṣaḥ |

vaimalyamanvahamanañjanatā ca bhūyaḥ

sthairyaṃ ca bhaktahṛdayāya kathaṃ dadāti ||42||

mandasmitastabakitaṃ maṇikuṇḍalāṃśu-

stomapravālaruciraṃ śiśirīkṛtāśam |

kāmākṣi rājati kaṭākṣaruceḥ kadambam

udyānamamba karuṇāhariṇekṣaṇāyāḥ ||43||

kāmākṣi tāvakakaṭākṣamahendranīla-

siṃhāsanaṃ śritavato makaradhvajasya |

sāmrājyamaṅgalavidhau muṇikuṇḍalaśrīḥ

nīrājanotsavataraṅgitadīpamālā ||44||

mātaḥ kṣaṇaṃ snapaya māṃ tava vīkṣitena

mandākṣitena sujanairaparokṣitena |

kāmākṣi karmatimirotkarabhāskareṇa

śreyaskareṇa madhupadyutitaskareṇa ||45||

premāpagāpayasi majjanamāracayya

yuktaḥ smitāṃśukṛtabhasmavilepanena |

kāmākṣi kuṇḍalamaṇidyutibhirjaṭālaḥ

śrīkaṇṭhameva bhajate tava dṛṣṭipātaḥ ||46||

kaivalyadāya karuṇārasakiṅkarāya

kāmākṣi kandalitavibhramaśaṅkarāya |

ālokanāya tava bhaktaśivaṅkarāya

mātarnamo'stu paratantritaśaṅkarāya ||47||

sāmrājyamaṅgalavidhau makaradhvajasya

lolālakālikṛtatoraṇamālyaśobhe |

kāmeśvari pracaladutpalavaijayantī-

cāturyameti tava cañcaladṛṣṭipātaḥ ||48||

mārgeṇa mañjukacakāntitamovṛtena

mandāyamānagamanā madanāturāsau |

kāmākṣi dṛṣṭirayate tava śaṅkarāya

saṅketabhūmimacirādabhisārikeva ||49||

vrīḍanuvṛttiramaṇīkṛtasāhacaryā

śaivālitāṃ galarucā śaśiśekharasya |

kāmākṣi kāntisarasīṃ tvadapāṅgalakṣmīḥ

mandaṃ samāśrayati majjanakhelanāya ||50||

kāṣāyamaṃśukamiva prakaṭaṃ dadhāno

māṇikyakuṇḍalaruciṃ mamatāvirodhī |

śrutyantasīmani rataḥ sutarāṃ cakāsti

kāmākṣi tāvakakaṭākṣayatīśvaro'sau ||51||

pāṣāṇa eva harinīlamaṇirdineṣu

pramlanatāṃ kuvalayaṃ prakaṭīkaroti |

naumittiko jaladamecakimā tataste

kāmākṣi śūnyamupamanamapāṅgalakṣmyāḥ ||52||

śṛṅgāravibhramavatī sutarāṃ salajjā

nāsāgramauktikarucā kṛtamandahāsā |

śyāmā kaṭākṣasuṣamā tava yuktametat

kāmākṣi cumbati digambaravaktrabimbam ||53||

nīlotpalena madhupena ca dṛṣṭipātaḥ

kāmākṣi tulya iti te kathamāmananti |

śaityena nindayati yadanvahamindupādān

pāthoruheṇa yadasau kalahāyate ca ||54||

oṣṭhaprabhāpaṭalavidrumamudrite te

bhrūvallivīcisubhage mukhakāntisindhau |

kāmākṣi vāribharapūraṇalambamāna-

kālāmbuvāhasaraṇiṃ labhate kaṭākṣaḥ ||55||

mandasmitairdhavalitā maṇikuṇḍalāṃśu-

samparkalohitarucistvadapāṅgadhārā |

kāmākṣi mallikusumairnavapallavaiśca

nīlotpalaiśca raciteva vibhāti mālā ||56||

kāmākṣi śītalakṛpārasanirjharāmbhaḥ-

samparkapakṣmalarucistvadapāṅgamālā |

gobhiḥ sadā purariporabhilaṣyamāṇā

dūrvākadambakaviḍambanamātanoti ||57||

hṛtpaṅkajaṃ mama vikāsayatu pramuṣṇa-

nnullāsamutpalarucestamasāṃ niroddhā |

doṣānuṣaṅgajaḍatāṃ jagatāṃ dhunānaḥ

kāmākṣi vīkṣaṇavilāsadinodayaste ||58||

cakṣurvimohayati candravibhūṣaṇasya

kāmākṣi tāvakakaṭākṣatamaḥprarohaḥ |

pratyaṅmukhaṃ tu nayanaṃ stimitaṃ munīnāṃ

prākāśyameva nayatīti paraṃ vicitram ||59||

kāmākṣi vīkṣaṇarucā yudhi nirjitaṃ te

nīlotpalaṃ niravaśeṣagatābhimānam |

āgatya tatparisaraṃ śravaṇavataṃsa-

vyojena nūnamabhayārthanamātanoti ||60||

āścaryamamba madānābhyudayāvalambaḥ

kāmākṣi cañcalanirīkṣaṇavibhramaste |

dhairyaṃ vidhūya tanute hṛdi rāgabandhaṃ

śambhostadeva viparītatayā munīnām ||61||

jantoḥ sakṛtpraṇamato jagadīḍyatāṃ ca

tejāsvitāṃ ca niśitāṃ ca matiṃ sabhāyām |

kāmākṣi mākṣikajharīmiva vaikharīṃ ca

lakṣmīṃ ca pakṣmalayati kṣaṇavīkṣaṇaṃ te ||62||

kādambinī kimayate na jalānuṣaṅgaṃ

bhṛṅgāvalī kimurarīkurute na padmam |

kiṃ vā kalindatanayā sahate na bhaṅgaṃ

kāmākṣi niścayapadaṃ na tavākṣilakṣmīḥ ||63||

kākolapāvakatṛṇīkaraṇe'pi dakṣaḥ

kāmākṣi bālakasudhākaraśekharasya |

atyantaśītalatamo'pyanupārataṃ te

cittaṃ vimohayati citramayaṃ kaṭākṣaḥ ||64||

kārpaṇyapūraparivardhitamamba moha-

kandodgataṃ bhavamayaṃ viṣapādapaṃ me |

tuṅgaṃ chinattu tuhinādrisute bhavatyāḥ

kāñcīpureśvari kaṭākṣakuṭhāradhārā ||65||

kāmākṣi ghorabhavarogacikitsanārtha-

mabhyarthya deśikakaṭākṣabhiṣakprasādāt |

tatrāpi devi labhate sukṛtī kadāci-

danyasya durlabhamapāṅgamahauṣadhaṃ te ||66||

kāmākṣi deśikakṛpāṅkuramāśrayanto

nānātaponiyamanāśitapāśabandhāḥ |

vāsālayaṃ tava kaṭākṣamamuṃ mahānto

labdhvā sukhaṃ samādhiyo vicaranti loke ||67||

sākūtasaṃlapitasambhṛtamugdhahāsaṃ

vrīḍānurāgasahacāri vilokanaṃ te |

kāmākṣi kāmaparipanthini māravīra-

sāmrājyavibhramadaśāṃ saphalīkaroti ||68||

kāmākṣi vibhramabalaikanidhirvidhāya

bhrūvallicāpakuṭilīkṛtimeva citram |

svādhīnatāṃ tava nināya śaśāṅkamaule-

raṅgārdharājyasukhalābhamapāṅgavīraḥ ||69||

kāmāṅkuraikanilayastava dṛṣṭipātaḥ

kāmākṣi bhaktamanasāṃ pradadātu kāmān |

rāgānvitaḥ svayamapi prakaṭīkaroti

vairāgyameva kathameṣa mahāmunīnām ||70||

kālāmbuvāhanivahaiḥ kalahāyate te

kāmākṣi kālimamadena sadā kaṭākṣaḥ |

citraṃ tathāpi nitarāmamumeva dṛṣṭvā

sotkaṇṭha eva ramate kila nīlakaṇṭhaḥ ||71||

kāmākṣi manmatharipuṃ prati māratāpa-

mohāndhakārajaladāgamanena nṛtyan |

duṣkarmakañcukikulaṃ kabalīkarotu

vyāmiśramecakarucistvadapāṅgakekī ||72||

kāmākṣi manmathariporavalokaneṣu

kāntaṃ payojamiva tāvakamakṣipātam |

premāgamo divasavadvikacīkaroti

lajjābharo rajanivanmukulīkaroti ||73||

mūko viriñcati paraṃ puruṣaḥ kurūpaḥ

kandarpati tridaśarājati kimpacānaḥ |

kāmākṣi kevalamupakramakāla eva

līlātaraṅgitakaṭākṣarucaḥ kṣaṇaṃ te ||74||

nīlālakā madhukaranti manojñanāsā-

muktārucaḥ prakaṭakandabisāṅkuranti |

kāruṇyamamba makarandati kāmakoṭi

manye tataḥ kamalameva vilocanaṃ te ||75||

ākāṅkṣyamāṇaphaladānavicakṣaṇāyāḥ |

kāmākṣi tāvakakaṭākṣakakāmadhenoḥ |

samparka eva kathamamba vimuktapāśa-

bandhāḥ sphuṭaṃ tanubhṛtaḥ paśutāṃ tyajanti ||76||

saṃsāragharmaparitāpajuṣāṃ narāṇāṃ

kāmākṣi śītalatarāṇi tavekṣitāni |

candrātapanti ghanacandanakardamanti

muktāguṇanti himavāriniṣecananti ||77||

premāmburāśisatatasnapitāni citraṃ

kāmākṣi tāvakakaṭākṣanirīkṣaṇāni |

sandhukṣayanti muhurindhanarāśirītyā

māradruho manasi manmathacitrabhānum ||78||

kālāñjanapratibhaṭaṃ kamanīyakāntyā

kandarpatantrakalayā kalitānubhāvam |

kāñcīvihārarasike kaluṣārticoraṃ

kallolayasva mayi te karuṇākaṭākṣam ||79||

krāntena manmathadena vimohyamāna-

svāntena cūtatarumūlagatasya puṃsaḥ |

kāntena kiñcidavalokaya locanasya

prāntena māṃ janani kāñcipurīvibhūṣe ||80||

kāmākṣi ko'pi sujanāstvadapāṅgasaṅge

kaṇṭhena kandalitakālimasampradāyāḥ |

uttaṃsakalpitacakorakuṭumbapoṣā

naktandivasaprasavabhūnayanā bhavanti ||81||

nīlotpalaprasavakāntinirdaśanena

kāruṇyavibhramajuṣā tava vīkṣaṇena |

kāmākṣi karmajaladheḥ kalaśīsutena

pāśatrayādvayamamī parimocanīyāḥ ||82||

atyantacañcalamakṛtrimamañjanaṃ kiṃ

jhaṅkārabhaṅgirahitā kimu bhṛṅgamālā |

dhūmāṅkuraḥ kimu hutāśanasaṅgahīnaḥ

kāmākṣi netrarucinīlimakandalī te ||83||

kāmākṣi nityamayamañjalirastu mukti-

bījāya vibhramamadodayaghūrṇitāya |

kandarpadarpapunarudbhavasiddhidāya

kalyāṇadāya tava devi dṛgañcalāya ||84||

darpāṅkuro makaraketanavibhramāṇāṃ

nindāṅkuro vidalitotpalacāturīṇām |

dīpāṅkuro bhavatamisrakadambakānāṃ

kāmākṣi pālayatu māṃ tvadapāṅgapātaḥ ||85||

kaivalyadivyamaṇirohaṇaparvatebhyaḥ

kāruṇyanirjharapayaḥkṛtamañjanebhyaḥ |

kāmākṣi kiṅkaritaśaṅkaramānasebhya-

stebhyo namo'stu tava vīkṣaṇavibhramebhyaḥ ||86||

alpīya eva navamutpalamamba hīnā

mīnasya vā saraṇiramburuhāṃ ca kiṃ vā |

dūre mṛgīdṛgasamañjasamañjanaṃ ca

kāmākṣi vīkṣaṇarucau tava tarkayāmaḥ ||87||

miśrībhavadgaralapaṅkilaśaṅkaroras-

sīmāṅgaṇe kimapi riṅkhaṇamādadhānaḥ |

helāvadhūtalalitaśravaṇotpalo'sau

kāmākṣi bāla iva rājati te kaṭākṣaḥ ||88||

prauḍhikaroti viduṣāṃ navasūktidhāṭī-

cūtāṭavīṣu budhakokilalālyamānam |

mādhvīrasaṃ parimalaṃ ca nirargalaṃ te

kāmākṣi vīkṣaṇavilāsavasantalakṣmīḥ ||89||

kūlaṅkaṣaṃ vitanute karuṇāmbuvarṣī

sārasvataṃ sukṛtinaḥ sulabhaṃ pravāham |

tucchīkaroti yamunāmbutaraṅgabhaṅgīṃ

kāmākṣi kiṃ tava kaṭākṣamahāmbuvāhaḥ ||90||

jagarti devi karuṇāśukasundarī te

tāṭaṅkaratnarucidāḍimakhaṇḍaśoṇe |

kāmākṣi nirbharakaṭākṣamarīcipuñja-

māhendranīlamaṇipañjaramadhyabhāge ||91||

kāmākṣi satkuvalayasya sagotrabhāvā-

dākrāmati śrutimasau tava dṛṣṭipātaḥ |

kiñca sphuṭaṃ kuṭilatāṃ prakaṭīkaroti

bhrūvallarīparicitasya phalaṃ kimetat ||92||

eṣā tavākṣisuṣamā viṣamāyudhasya

nārācavarṣalaharī nagarājakanye |

śaṅke karoti śatadhā hṛdi dhairyamudrāṃ

śrīkāmakoṭi yadasau śiśirāṃśumauleḥ ||93||

bāṇena puṣpadhanuṣaḥ parikalpyamāna-

trāṇena bhaktamanasāṃ karuṇākareṇa |

koṇena komaladṛśastava kāmakoṭi

śoṇena śoṣaya śive mama śokasindhum ||94||

māradruhā mukuṭasīmani lālyamāne

mandākinīpayasi te kuṭilaṃ cariṣṇuḥ |

kāmākṣi koparabhasādvalamānamīna-

sandehamaṅkurayati kṣaṇamakṣipātaḥ ||95||

kāmākṣi saṃvalitamauktikakuṇḍalāṃśu-

cañcatsitaśravaṇacāmaracāturīkaḥ |

stambhe nirantaramapāṅgamaye bhavatyā

baddhaścakāsti makaradhvajamattahastī ||96||

yāvatkaṭākṣarajanīsamayāgamaste

kāmākṣi tāvadacirānnamatāṃ narāṇām |

āvirbhavatyamṛtadīdhitibimbamamba

saṃvinmayaṃ hṛdayapūrvagirīndraśṛṅge ||97||

kāmākṣi kalpaviṭapīva bhavatkaṭākṣo

ditsuḥ samastavibhavaṃ namatāṃ narāṇām |

bhṛṅgasya nīlanalinasya ca kāntisampa-

tsarvasvameva haratīti paraṃ vicitram ||98||

atyantaśītalamanargalakarmapāka-

kākolahāri sulabhaṃ sumanobhiretat |

pīyūṣameva tava vīkṣaṇamamba kintu

kāmākṣi nīlamidamityayameva bhedaḥ ||99||

ajñātabhaktirasamaprasaradviveka-

matyantagarvamanadhītasamastaśāstram |

aprāptasatyamasamīpagataṃ ca mukteḥ

kāmākṣi naiva tava spṛhayati dṛṣṭipātaḥ ||100||

(kāmākṣi māmavatu te karuṇākaṭākṣaḥ)

pātena locanarucestava kāmakoṭi

potena patakapayodhibhayāturāṇām |

pūtena tena navakāñcanakuṇḍalāṃśu-

vītena śītalaya bhūdharakanyake mām ||101||

|| iti kaṭākṣaśatakaṃ sampūrṇam ||

Sanskrit — Devanagari (original)

मोहान्धकारनिवहं विनिहन्तुमीडे

मूकात्मनामपि महाकवितावदान्यान् ।

श्रीकाञ्चिदेशशिशिरीकृतिजागरूकान्

एकाम्रनाथतरुणीकरुणावलोकान् ॥1॥

मातर्जयन्ति ममताग्रहमोक्षणानि

माहेन्द्रनीलरुचिशिक्षणदक्षिणानि ।

कामाक्षि कल्पितजगत्त्रयरक्षणानि

त्वद्वीक्षणानि वरदानविचक्षणानि ॥2॥

आनङ्गतन्त्रविधिदर्शितकौशलानाम्

आनन्दमन्दपरिघूर्णितमन्थराणाम् ।

तारल्यमम्ब तव ताडितकर्णसीम्नां

कामाक्षि खेलति कटाक्षनिरीक्षणानाम् ॥3॥

कल्लोलितेन करुणारसवेल्लितेन

कल्माषितेन कमनीयमृदुस्मितेन ।

मामञ्चितेन तव किञ्चन कुञ्चितेन

कामाक्षि तेन शिशिरीकुरु वीक्षितेन ॥4॥

साहाय्यकं गतवती मुहुरर्जनस्य

मन्दस्मितस्य परितोषितभीमचेताः ।

कामाक्षि पाण्डवचमूरिव तावकीना

कर्णान्तिकं चलति हन्त कटाक्षलक्ष्मीः ॥5॥

अस्तं क्षणान्नयतु मे परितापसूर्यम्

आनन्दचन्द्रमसमानयतां प्रकाशम् ।

कालान्धकारसुषुमां कलयन्दिगन्ते

कामाक्षि कोमलकटाक्षनिशागमस्ते ॥6॥

ताटाङ्कमौक्तिकरुचाङ्कुरदन्तकान्तिः

कारुण्यहस्तिपशिखामणिनाधिरूढः ।

उन्मूलयत्वशुभपादपमस्मदीयं

कामाक्षि तावककटाक्षमतङ्गजेतन्द्रः ॥7॥

छायाभरणे जगतां परितापहारी

ताटङ्करत्नमणितल्लजपल्लवश्रीः ।

कारुण्यनाम विकिरन्मकरन्दजालं

कामाक्षि राजति कटाक्षसुरद्रुमस्ते ॥8॥

सूर्याश्रयप्रणयिनी मणिकुण्डलांशु-

लौहित्यकोकनदकाननमाननीया ।

यान्ती तव स्मरहराननकान्तिसिन्धुं

कामाक्षि राजति कटाक्षकलिन्दकन्या ॥9॥

प्राप्नोति यं सुकृतिनं तव पक्षपातात्

कामाक्षि वीक्षणविलासकलापुरन्ध्री ।

सद्यस्तमेव किल मुक्तिवधूर्वृणीते

तस्मान्नितान्तमनयोरिदमैकमत्यम् ॥10॥

यान्ती सदैव मरुतामनुकूलभावं

भ्रूवल्लिशक्रधनुरुल्लसिता रसार्द्रा ।

कामाक्षि कौतुकतरङ्गितनीलकण्ठा

कादम्बिनीव तव भाति कटाक्षमाला ॥11॥

गङ्गाम्भसि स्मितमये तपनात्मजेव

गङ्गाधरोरसि नवोत्पलमालिकेव ।

वक्त्रप्रभासरसि शैवलमण्डलीव

कामाक्षि राजति कटाक्षरुचिच्छटा ते ॥12॥

संस्कारतः किमपि कन्दलितान् रसज्ञ-

केदारसीम्नि सुधियामुपभोगयोग्यान् ।

कल्याणसूक्तिलहरीकलमाङ्कुरान्नः

कामाक्षि पक्ष्मलयतु त्वदपाङ्गमेघः ॥13॥

चाञ्चल्यमेव नियतं कलयन्प्रकृत्या

मालिन्यभूः श्रतिपथाक्रमजागरूकः ।

कैवल्यमेव किमु कल्पयते नतानां

कामाक्षि चित्रमपि ते करुणाकटाक्षः ॥14॥

सञ्जीवने जननि चूतशिलीमुखस्य

सम्मोहने शशिकिशोरकशेखरस्य ।

संस्तम्भने च ममताग्रहचेष्टितस्य

कामाक्षि वीक्षणकला परमौषधं ते ॥15॥

नीलोऽपि रागमधिकं जनयन्पुरारेः

लोलोऽपि भक्तिमधिकां दृढयन्नराणाम् ।

वक्रोऽपि देवि नमतां समतां वितन्वन्

कामाक्षि नृत्यतु मयि त्वदपाङ्गपातः ॥16॥

कामद्रुहो हृदययन्त्रणजागरूका

कामाक्षि चञ्चलदृगञ्चलमेखला ते ।

आश्चर्यमम्ब भजतां झटिति स्वकीय-

सम्पर्क एव विधुनोति समस्तबन्धान् ॥17॥

कुण्ठीकरोतु विपदं मम कुञ्चितभ्रू-

चापाञ्चितः श्रितविदेहभवानुरागः ।

रक्षोपकारमनिशं जनयञ्जगत्यां

कामाक्षि राम इव ते करुणाकटाक्षः ॥18॥

श्रीकामकोटि शिवलोचनशोषितस्य

शृङ्गारबीजविभवस्य पुनःप्ररोहे ।

प्रेमाम्भसार्द्रमचिरात्प्रचुरेण शङ्के

केदारमम्ब तव केवलदृष्टिपातम् ॥19॥

माहात्म्यशेवधिरसौ तव दुर्विलङ्घ्य-

संसारविन्ध्यगिरिकुण्ठनकेलिचुञ्चुः ।

धैर्याम्बुधिं पशुपतेश्चुलकीकरोति

कामाक्षि वीक्षणविजृम्भणकुम्भजन्मा ॥20॥

पीयूषवर्षवशिशिरा स्फुटदुत्पलश्री-

मैत्री निसर्गमधुरा कृततारकाप्तिः ।

कामाक्षि संश्रितवती वपुरष्टमूर्तेः

ज्योत्स्नायते भगवति त्वदपाङ्गमाला ॥21॥

अम्ब स्मरप्रतिभटस्य वपुर्मनोज्ञम्

अम्भोजकाननमिवाञ्चितकण्टकाभम् ।

भृङ्गीव चुम्बति सदैव सपक्षपाता

कामाक्षि कोमलरुचिस्त्वदपाङ्गमाला ॥22॥

केशप्रभापटलनीलवितानजाले

कामाक्षि कुण्डलमणिच्छविदीपशोभे ।

शङ्के कटाक्षरुचिरङ्गतले कृपाख्या

शैलूषिका नटति शङ्करवल्लभे ते ॥23॥

अत्यन्तशीतलमतन्द्रयतु क्षणार्धम्

अस्तोकविभ्रममनङ्गविलासकन्दम् ।

अल्पस्मितादृतमपारकृपाप्रवाहम्

अक्षिप्ररोहमचिरान्मयि कामकोटि ॥24॥

मन्दाक्षरागतरलीकृतिपारतन्त्र्यात्

कामाक्षि मन्थरतरां त्वदपाङ्गडोलाम् ।

आरुह्य मन्दमतिकौतुकशालि चक्षुः

आनन्दमेति मुहुरर्धशशाङ्कमौलेः ॥25॥

त्रैयम्बकं त्रिपुरसुन्दरि हर्म्यभूमि-

रङ्गं विहारसरसी करुणाप्रवाहः ।

दासाश्च वासवमुखाः परिपालनीयं

कामाक्षि विश्वमपि वीक्षणभूभृतस्ते ॥26॥

वागीश्वरी सहचरी नियमेन लक्ष्मीः

भ्रूवल्लरीवशकरी भुवनानि गेहम् ।

रूपं त्रिलोकनयनामृतमम्ब तेषां

कामाक्षि येषु तव वीक्षणपारतन्त्री ॥27॥

माहेश्वरं झटिति मानसमीनमम्ब

कामाक्षि धैर्यजलधौ नितरां निमग्नम् ।

जालेन शृङ्खलयति त्वदपाङ्गनाम्ना

विस्तारितेन विषमायुधदाशकोऽसौ ॥28॥

उन्मथ्य बोधकमलाकारमम्ब जाड्य-

स्तम्बेरमं मम मनोविपिने भ्रमन्तम् ।

कुण्ठीकुरुष्व तरसा कुटिलाग्रसीम्ना

कामाक्षि तावककटाक्षमहाङ्कुशेन ॥29॥

उद्वेल्लितस्तबकितैर्ललितैर्विलासैः

उत्थाय देवि तव गाढकटाक्षकुञ्जात् ।

दूरं पलाययतु मोहमृगीकुलं मे

कामाक्षि स्तवरमनुग्रहकेसरीन्द्रः ॥30॥

स्नेहादृतां विदलितोत्पलकन्तिचोरां

जेतारमेव जगदीश्वरि जेतुकामः ।

मानोद्धतो मकरकेतुरसौ धुनीते

कामाक्षि तावककटाक्षकृपाणवल्लीम् ॥31॥

श्रौतीं व्रजन्नपि सदा सरणिं मुनीनां

कामाक्षि सन्ततमपि स्मृतिमार्गगामी ।

कौटिल्यमम्ब कथमस्थिरतां च धत्ते

चौर्यं च पङ्कजरुचां त्वदपाङ्गपातः ॥32॥

नित्यं श्रेतुः परिचितौ यतमानमेव

नीलोत्पलं निजसमीपनिवासलोलम् ।

प्रीत्यैव पाठयति वीक्षणदेशिकेन्द्रः

कामाक्षी किन्तु तव कालिमसम्प्रदायम् ॥33॥

भ्रान्त्वा मुहुः स्तबकितस्मितफेनराशौ

कामाक्षि वक्त्ररुचिसञ्चयवारिराशौ ।

आनन्दति त्रिपुरमर्दननेत्रलक्ष्मीः

आलम्ब्य देवि तव मन्दमपाङ्गसेतुम् ॥34॥

श्यामा तव त्रिपुरसुन्दरि लोचनश्रीः

कामाक्षि कन्दलितमेदुरतारकान्तिः ।

ज्योत्स्नावती स्मितरुचापि कथं तनोति

स्पर्धामहो कुवलयैश्च तथा चकोरैः ॥35॥

कालाञ्जनं च तव देवि निरीक्षणं च

कामाक्षि साम्यसरणिं समुपैति कान्त्या ।

निश्शेषनेत्रसुलभं जगतीषु पूर्व-

मन्यत्त्रिनेत्रसुलभं तुहिनाद्रिकन्ये ॥36॥

धूमाङ्कुरो मकरकेतनपावकस्य

कामाक्षि नेत्ररुचिनीलिमचातुरी ते ।

अत्यन्तमद्भुतमिदं नयनत्रयस्य

हर्षोदयं जनयते हरुणाङ्कमौलेः ॥37॥

आरभ्भलेशसमये तव वीक्षणस्स

कामाक्षि मूकमपि वीक्षणमात्रनम्रम् ।

सर्वज्ञता सकललोकसमक्षमेव

कीर्तिस्वयंवरणमाल्यवती वृणीते ॥38॥

कालाम्बुवाह उव ते परितापहारी

कामाक्षि पुष्करमधःकुरुते कटाख्क्ष्षः ।

पूर्वः परं क्षणरुचा समुपैति मैत्री-

मन्यस्तु स.ततरुचिं प्रकटीकरोति ॥39॥

सूक्ष्मेऽपि दुर्गमतरेऽपि गुरुप्रसाद-

साहाय्यकेन विचरन्नपवर्गमार्गे ।

संसारपङ्कनिचये न पतत्यमूं ते

कामाक्षि गाढमवलम्ब्य कटाक्षयष्टिम् ॥40॥

कामाक्षि सन्ततमसौ हरिनीलरत्न-

स्तम्भे कटाक्षरुचिपुञ्जमये भवत्याः ।

बद्धोऽपि भक्तिनिगलैर्मम चित्तहस्ती

स्तम्भं च बन्धमपि मुञ्चति हन्त चित्रम् ॥41॥

कामाक्षि काष्णर्यमपि सन्ततमञ्जनं च

बिभ्रन्निसर्गतरलोऽपि भवत्कटाक्षः ।

वैमल्यमन्वहमनञ्जनता च भूयः

स्थैर्यं च भक्तहृदयाय कथं ददाति ॥42॥

मन्दस्मितस्तबकितं मणिकुण्डलांशु-

स्तोमप्रवालरुचिरं शिशिरीकृताशम् ।

कामाक्षि राजति कटाक्षरुचेः कदम्बम्

उद्यानमम्ब करुणाहरिणेक्षणायाः ॥43॥

कामाक्षि तावककटाक्षमहेन्द्रनील-

सिंहासनं श्रितवतो मकरध्वजस्य ।

साम्राज्यमङ्गलविधौ मुणिकुण्डलश्रीः

नीराजनोत्सवतरङ्गितदीपमाला ॥44॥

मातः क्षणं स्नपय मां तव वीक्षितेन

मन्दाक्षितेन सुजनैरपरोक्षितेन ।

कामाक्षि कर्मतिमिरोत्करभास्करेण

श्रेयस्करेण मधुपद्युतितस्करेण ॥45॥

प्रेमापगापयसि मज्जनमारचय्य

युक्तः स्मितांशुकृतभस्मविलेपनेन ।

कामाक्षि कुण्डलमणिद्युतिभिर्जटालः

श्रीकण्ठमेव भजते तव दृष्टिपातः ॥46॥

कैवल्यदाय करुणारसकिङ्कराय

कामाक्षि कन्दलितविभ्रमशङ्कराय ।

आलोकनाय तव भक्तशिवङ्कराय

मातर्नमोऽस्तु परतन्त्रितशङ्कराय ॥47॥

साम्राज्यमङ्गलविधौ मकरध्वजस्य

लोलालकालिकृततोरणमाल्यशोभे ।

कामेश्वरि प्रचलदुत्पलवैजयन्ती-

चातुर्यमेति तव चञ्चलदृष्टिपातः ॥48॥

मार्गेण मञ्जुकचकान्तितमोवृतेन

मन्दायमानगमना मदनातुरासौ ।

कामाक्षि दृष्टिरयते तव शङ्कराय

सङ्केतभूमिमचिरादभिसारिकेव ॥49॥

व्रीडनुवृत्तिरमणीकृतसाहचर्या

शैवालितां गलरुचा शशिशेखरस्य ।

कामाक्षि कान्तिसरसीं त्वदपाङ्गलक्ष्मीः

मन्दं समाश्रयति मज्जनखेलनाय ॥50॥

काषायमंशुकमिव प्रकटं दधानो

माणिक्यकुण्डलरुचिं ममताविरोधी ।

श्रुत्यन्तसीमनि रतः सुतरां चकास्ति

कामाक्षि तावककटाक्षयतीश्वरोऽसौ ॥51॥

पाषाण एव हरिनीलमणिर्दिनेषु

प्रम्लनतां कुवलयं प्रकटीकरोति ।

नौमित्तिको जलदमेचकिमा ततस्ते

कामाक्षि शून्यमुपमनमपाङ्गलक्ष्म्याः ॥52॥

शृङ्गारविभ्रमवती सुतरां सलज्जा

नासाग्रमौक्तिकरुचा कृतमन्दहासा ।

श्यामा कटाक्षसुषमा तव युक्तमेतत्

कामाक्षि चुम्बति दिगम्बरवक्त्रबिम्बम् ॥53॥

नीलोत्पलेन मधुपेन च दृष्टिपातः

कामाक्षि तुल्य इति ते कथमामनन्ति ।

शैत्येन निन्दयति यदन्वहमिन्दुपादान्

पाथोरुहेण यदसौ कलहायते च ॥54॥

ओष्ठप्रभापटलविद्रुममुद्रिते ते

भ्रूवल्लिवीचिसुभगे मुखकान्तिसिन्धौ ।

कामाक्षि वारिभरपूरणलम्बमान-

कालाम्बुवाहसरणिं लभते कटाक्षः ॥55॥

मन्दस्मितैर्धवलिता मणिकुण्डलांशु-

सम्पर्कलोहितरुचिस्त्वदपाङ्गधारा ।

कामाक्षि मल्लिकुसुमैर्नवपल्लवैश्च

नीलोत्पलैश्च रचितेव विभाति माला ॥56॥

कामाक्षि शीतलकृपारसनिर्झराम्भः-

सम्पर्कपक्ष्मलरुचिस्त्वदपाङ्गमाला ।

गोभिः सदा पुररिपोरभिलष्यमाणा

दूर्वाकदम्बकविडम्बनमातनोति ॥57॥

हृत्पङ्कजं मम विकासयतु प्रमुष्ण-

न्नुल्लासमुत्पलरुचेस्तमसां निरोद्धा ।

दोषानुषङ्गजडतां जगतां धुनानः

कामाक्षि वीक्षणविलासदिनोदयस्ते ॥58॥

चक्षुर्विमोहयति चन्द्रविभूषणस्य

कामाक्षि तावककटाक्षतमःप्ररोहः ।

प्रत्यङ्मुखं तु नयनं स्तिमितं मुनीनां

प्राकाश्यमेव नयतीति परं विचित्रम् ॥59॥

कामाक्षि वीक्षणरुचा युधि निर्जितं ते

नीलोत्पलं निरवशेषगताभिमानम् ।

आगत्य तत्परिसरं श्रवणवतंस-

व्योजेन नूनमभयार्थनमातनोति ॥60॥

आश्चर्यमम्ब मदानाभ्युदयावलम्बः

कामाक्षि चञ्चलनिरीक्षणविभ्रमस्ते ।

धैर्यं विधूय तनुते हृदि रागबन्धं

शम्भोस्तदेव विपरीततया मुनीनाम् ॥61॥

जन्तोः सकृत्प्रणमतो जगदीड्यतां च

तेजास्वितां च निशितां च मतिं सभायाम् ।

कामाक्षि माक्षिकझरीमिव वैखरीं च

लक्ष्मीं च पक्ष्मलयति क्षणवीक्षणं ते ॥62॥

कादम्बिनी किमयते न जलानुषङ्गं

भृङ्गावली किमुररीकुरुते न पद्मम् ।

किं वा कलिन्दतनया सहते न भङ्गं

कामाक्षि निश्चयपदं न तवाक्षिलक्ष्मीः ॥63॥

काकोलपावकतृणीकरणेऽपि दक्षः

कामाक्षि बालकसुधाकरशेखरस्य ।

अत्यन्तशीतलतमोऽप्यनुपारतं ते

चित्तं विमोहयति चित्रमयं कटाक्षः ॥64॥

कार्पण्यपूरपरिवर्धितमम्ब मोह-

कन्दोद्गतं भवमयं विषपादपं मे ।

तुङ्गं छिनत्तु तुहिनाद्रिसुते भवत्याः

काञ्चीपुरेश्वरि कटाक्षकुठारधारा ॥65॥

कामाक्षि घोरभवरोगचिकित्सनार्थ-

मभ्यर्थ्य देशिककटाक्षभिषक्प्रसादात् ।

तत्रापि देवि लभते सुकृती कदाचि-

दन्यस्य दुर्लभमपाङ्गमहौषधं ते ॥66॥

कामाक्षि देशिककृपाङ्कुरमाश्रयन्तो

नानातपोनियमनाशितपाशबन्धाः ।

वासालयं तव कटाक्षममुं महान्तो

लब्ध्वा सुखं समाधियो विचरन्ति लोके ॥67॥

साकूतसंलपितसम्भृतमुग्धहासं

व्रीडानुरागसहचारि विलोकनं ते ।

कामाक्षि कामपरिपन्थिनि मारवीर-

साम्राज्यविभ्रमदशां सफलीकरोति ॥68॥

कामाक्षि विभ्रमबलैकनिधिर्विधाय

भ्रूवल्लिचापकुटिलीकृतिमेव चित्रम् ।

स्वाधीनतां तव निनाय शशाङ्कमौले-

रङ्गार्धराज्यसुखलाभमपाङ्गवीरः ॥69॥

कामाङ्कुरैकनिलयस्तव दृष्टिपातः

कामाक्षि भक्तमनसां प्रददातु कामान् ।

रागान्वितः स्वयमपि प्रकटीकरोति

वैराग्यमेव कथमेष महामुनीनाम् ॥70॥

कालाम्बुवाहनिवहैः कलहायते ते

कामाक्षि कालिममदेन सदा कटाक्षः ।

चित्रं तथापि नितराममुमेव दृष्ट्वा

सोत्कण्ठ एव रमते किल नीलकण्ठः ॥71॥

कामाक्षि मन्मथरिपुं प्रति मारताप-

मोहान्धकारजलदागमनेन नृत्यन् ।

दुष्कर्मकञ्चुकिकुलं कबलीकरोतु

व्यामिश्रमेचकरुचिस्त्वदपाङ्गकेकी ॥72॥

कामाक्षि मन्मथरिपोरवलोकनेषु

कान्तं पयोजमिव तावकमक्षिपातम् ।

प्रेमागमो दिवसवद्विकचीकरोति

लज्जाभरो रजनिवन्मुकुलीकरोति ॥73॥

मूको विरिञ्चति परं पुरुषः कुरूपः

कन्दर्पति त्रिदशराजति किम्पचानः ।

कामाक्षि केवलमुपक्रमकाल एव

लीलातरङ्गितकटाक्षरुचः क्षणं ते ॥74॥

नीलालका मधुकरन्ति मनोज्ञनासा-

मुक्तारुचः प्रकटकन्दबिसाङ्कुरन्ति ।

कारुण्यमम्ब मकरन्दति कामकोटि

मन्ये ततः कमलमेव विलोचनं ते ॥75॥

आकाङ्क्ष्यमाणफलदानविचक्षणायाः ।

कामाक्षि तावककटाक्षककामधेनोः ।

सम्पर्क एव कथमम्ब विमुक्तपाश-

बन्धाः स्फुटं तनुभृतः पशुतां त्यजन्ति ॥76॥

संसारघर्मपरितापजुषां नराणां

कामाक्षि शीतलतराणि तवेक्षितानि ।

चन्द्रातपन्ति घनचन्दनकर्दमन्ति

मुक्तागुणन्ति हिमवारिनिषेचनन्ति ॥77॥

प्रेमाम्बुराशिसततस्नपितानि चित्रं

कामाक्षि तावककटाक्षनिरीक्षणानि ।

सन्धुक्षयन्ति मुहुरिन्धनराशिरीत्या

मारद्रुहो मनसि मन्मथचित्रभानुम् ॥78॥

कालाञ्जनप्रतिभटं कमनीयकान्त्या

कन्दर्पतन्त्रकलया कलितानुभावम् ।

काञ्चीविहाररसिके कलुषार्तिचोरं

कल्लोलयस्व मयि ते करुणाकटाक्षम् ॥79॥

क्रान्तेन मन्मथदेन विमोह्यमान-

स्वान्तेन चूततरुमूलगतस्य पुंसः ।

कान्तेन किञ्चिदवलोकय लोचनस्य

प्रान्तेन मां जननि काञ्चिपुरीविभूषे ॥80॥

कामाक्षि कोऽपि सुजनास्त्वदपाङ्गसङ्गे

कण्ठेन कन्दलितकालिमसम्प्रदायाः ।

उत्तंसकल्पितचकोरकुटुम्बपोषा

नक्तन्दिवसप्रसवभूनयना भवन्ति ॥81॥

नीलोत्पलप्रसवकान्तिनिर्दशनेन

कारुण्यविभ्रमजुषा तव वीक्षणेन ।

कामाक्षि कर्मजलधेः कलशीसुतेन

पाशत्रयाद्वयममी परिमोचनीयाः ॥82॥

अत्यन्तचञ्चलमकृत्रिममञ्जनं किं

झङ्कारभङ्गिरहिता किमु भृङ्गमाला ।

धूमाङ्कुरः किमु हुताशनसङ्गहीनः

कामाक्षि नेत्ररुचिनीलिमकन्दली ते ॥83॥

कामाक्षि नित्यमयमञ्जलिरस्तु मुक्ति-

बीजाय विभ्रममदोदयघूर्णिताय ।

कन्दर्पदर्पपुनरुद्भवसिद्धिदाय

कल्याणदाय तव देवि दृगञ्चलाय ॥84॥

दर्पाङ्कुरो मकरकेतनविभ्रमाणां

निन्दाङ्कुरो विदलितोत्पलचातुरीणाम् ।

दीपाङ्कुरो भवतमिस्रकदम्बकानां

कामाक्षि पालयतु मां त्वदपाङ्गपातः ॥85॥

कैवल्यदिव्यमणिरोहणपर्वतेभ्यः

कारुण्यनिर्झरपयःकृतमञ्जनेभ्यः ।

कामाक्षि किङ्करितशङ्करमानसेभ्य-

स्तेभ्यो नमोऽस्तु तव वीक्षणविभ्रमेभ्यः ॥86॥

अल्पीय एव नवमुत्पलमम्ब हीना

मीनस्य वा सरणिरम्बुरुहां च किं वा ।

दूरे मृगीदृगसमञ्जसमञ्जनं च

कामाक्षि वीक्षणरुचौ तव तर्कयामः ॥87॥

मिश्रीभवद्गरलपङ्किलशङ्करोरस्-

सीमाङ्गणे किमपि रिङ्खणमादधानः ।

हेलावधूतललितश्रवणोत्पलोऽसौ

कामाक्षि बाल इव राजति ते कटाक्षः ॥88॥

प्रौढिकरोति विदुषां नवसूक्तिधाटी-

चूताटवीषु बुधकोकिललाल्यमानम् ।

माध्वीरसं परिमलं च निरर्गलं ते

कामाक्षि वीक्षणविलासवसन्तलक्ष्मीः ॥89॥

कूलङ्कषं वितनुते करुणाम्बुवर्षी

सारस्वतं सुकृतिनः सुलभं प्रवाहम् ।

तुच्छीकरोति यमुनाम्बुतरङ्गभङ्गीं

कामाक्षि किं तव कटाक्षमहाम्बुवाहः ॥90॥

जगर्ति देवि करुणाशुकसुन्दरी ते

ताटङ्करत्नरुचिदाडिमखण्डशोणे ।

कामाक्षि निर्भरकटाक्षमरीचिपुञ्ज-

माहेन्द्रनीलमणिपञ्जरमध्यभागे ॥91॥

कामाक्षि सत्कुवलयस्य सगोत्रभावा-

दाक्रामति श्रुतिमसौ तव दृष्टिपातः ।

किञ्च स्फुटं कुटिलतां प्रकटीकरोति

भ्रूवल्लरीपरिचितस्य फलं किमेतत् ॥92॥

एषा तवाक्षिसुषमा विषमायुधस्य

नाराचवर्षलहरी नगराजकन्ये ।

शङ्के करोति शतधा हृदि धैर्यमुद्रां

श्रीकामकोटि यदसौ शिशिरांशुमौलेः ॥93॥

बाणेन पुष्पधनुषः परिकल्प्यमान-

त्राणेन भक्तमनसां करुणाकरेण ।

कोणेन कोमलदृशस्तव कामकोटि

शोणेन शोषय शिवे मम शोकसिन्धुम् ॥94॥

मारद्रुहा मुकुटसीमनि लाल्यमाने

मन्दाकिनीपयसि ते कुटिलं चरिष्णुः ।

कामाक्षि कोपरभसाद्वलमानमीन-

सन्देहमङ्कुरयति क्षणमक्षिपातः ॥95॥

कामाक्षि संवलितमौक्तिककुण्डलांशु-

चञ्चत्सितश्रवणचामरचातुरीकः ।

स्तम्भे निरन्तरमपाङ्गमये भवत्या

बद्धश्चकास्ति मकरध्वजमत्तहस्ती ॥96॥

यावत्कटाक्षरजनीसमयागमस्ते

कामाक्षि तावदचिरान्नमतां नराणाम् ।

आविर्भवत्यमृतदीधितिबिम्बमम्ब

संविन्मयं हृदयपूर्वगिरीन्द्रशृङ्गे ॥97॥

कामाक्षि कल्पविटपीव भवत्कटाक्षो

दित्सुः समस्तविभवं नमतां नराणाम् ।

भृङ्गस्य नीलनलिनस्य च कान्तिसम्प-

त्सर्वस्वमेव हरतीति परं विचित्रम् ॥98॥

अत्यन्तशीतलमनर्गलकर्मपाक-

काकोलहारि सुलभं सुमनोभिरेतत् ।

पीयूषमेव तव वीक्षणमम्ब किन्तु

कामाक्षि नीलमिदमित्ययमेव भेदः ॥99॥

अज्ञातभक्तिरसमप्रसरद्विवेक-

मत्यन्तगर्वमनधीतसमस्तशास्त्रम् ।

अप्राप्तसत्यमसमीपगतं च मुक्तेः

कामाक्षि नैव तव स्पृहयति दृष्टिपातः ॥100॥

(कामाक्षि मामवतु ते करुणाकटाक्षः)

पातेन लोचनरुचेस्तव कामकोटि

पोतेन पतकपयोधिभयातुराणाम् ।

पूतेन तेन नवकाञ्चनकुण्डलांशु-

वीतेन शीतलय भूधरकन्यके माम् ॥101॥

॥ इति कटाक्षशतकं सम्पूर्णम् ॥