Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
Verse 01
മുഹൂര്തമപി ജീവേച്ച നരഃ ശുക്ലേന കര്മണാ ।
ന കല്പമപി കഷ്ടേന ലോകദ്വയവിരോധിനാ ॥ 01 ॥
ന കല്പമപി കഷ്ടേന ലോകദ്വയവിരോധിനാ ॥ 01 ॥
muhūrtamapi jīvecca naraḥ śuklena karmaṇā |
na kalpamapi kaṣṭena lokadvayavirodhinā || 01 ||
na kalpamapi kaṣṭena lokadvayavirodhinā || 01 ||
Verse 02
ഗതേ ശോകോ ന കര്തവ്യോ ഭവിഷ്യം നൈവ ചിന്തയേത് ।
വര്തമാനേന കാലേന വര്തയന്തി വിചക്ഷണാഃ ॥ 02 ॥
വര്തമാനേന കാലേന വര്തയന്തി വിചക്ഷണാഃ ॥ 02 ॥
gate śoko na kartavyo bhaviṣyaṃ naiva cintayet |
vartamānena kālena vartayanti vicakṣaṇāḥ || 02 ||
vartamānena kālena vartayanti vicakṣaṇāḥ || 02 ||
Verse 03
സ്വഭാവേന ഹി തുഷ്യന്തി ദേവാഃ സത്പുരുഷാഃ പിതാ ।
ജ്ഞാതയഃ സ്നാനപാനാഭ്യാം വാക്യദാനേന പണ്ഡിതാഃ ॥ 03 ॥
ജ്ഞാതയഃ സ്നാനപാനാഭ്യാം വാക്യദാനേന പണ്ഡിതാഃ ॥ 03 ॥
svabhāvena hi tuṣyanti devāḥ satpuruṣāḥ pitā |
jñātayaḥ snānapānābhyāṃ vākyadānena paṇḍitāḥ || 03 ||
jñātayaḥ snānapānābhyāṃ vākyadānena paṇḍitāḥ || 03 ||
Verse 05
ആയുഃ കര്മ ച വിത്തം ച വിദ്യാ നിധനമേവ ച ।
പഞ്ചൈതാനി ഹി സൃജ്യന്തേ ഗര്ഭസ്ഥസ്യൈവ ദേഹിനഃ ॥ 04 (4.1) ॥
അഹോ ബത വിചിത്രാണി ചരിതാനി മഹാത്മനാമ് ।
ലക്ഷ്മീം തൃണായ മന്യന്തേ തദ്ഭാരേണ നമന്തി ച ॥ 05 ॥
പഞ്ചൈതാനി ഹി സൃജ്യന്തേ ഗര്ഭസ്ഥസ്യൈവ ദേഹിനഃ ॥ 04 (4.1) ॥
അഹോ ബത വിചിത്രാണി ചരിതാനി മഹാത്മനാമ് ।
ലക്ഷ്മീം തൃണായ മന്യന്തേ തദ്ഭാരേണ നമന്തി ച ॥ 05 ॥
āyuḥ karma ca vittaṃ ca vidyā nidhanameva ca |
pañcaitāni hi sṛjyante garbhasthasyaiva dehinaḥ || 04 (4.1) ||
aho bata vicitrāṇi caritāni mahātmanām |
lakṣmīṃ tṛṇāya manyante tadbhāreṇa namanti ca || 05 ||
pañcaitāni hi sṛjyante garbhasthasyaiva dehinaḥ || 04 (4.1) ||
aho bata vicitrāṇi caritāni mahātmanām |
lakṣmīṃ tṛṇāya manyante tadbhāreṇa namanti ca || 05 ||
Verse 06
യസ്യ സ്നേഹോ ഭയം തസ്യ സ്നേഹോ ദുഃഖസ്യ ഭാജനമ് ।
സ്നേഹമൂലാനി ദുഃഖാനി താനി ത്യക്ത്വാ വസേത് സുഖമ് ॥ 06 ॥
സ്നേഹമൂലാനി ദുഃഖാനി താനി ത്യക്ത്വാ വസേത് സുഖമ് ॥ 06 ॥
yasya sneho bhayaṃ tasya sneho duḥkhasya bhājanam |
snehamūlāni duḥkhāni tāni tyaktvā vaset sukham || 06 ||
snehamūlāni duḥkhāni tāni tyaktvā vaset sukham || 06 ||
Verse 07
അനാഗതവിധാതാ ച പ്രത്യുത്പന്നമതിസ്തഥാ ।
ദ്വാവേതൌ സുഖമേധേതേ യദ്ഭവിഷ്യോ വിനശ്യതി ॥ 07 ॥
ദ്വാവേതൌ സുഖമേധേതേ യദ്ഭവിഷ്യോ വിനശ്യതി ॥ 07 ॥
anāgatavidhātā ca pratyutpannamatistathā |
dvāvetau sukhamedhete yadbhaviṣyo vinaśyati || 07 ||
dvāvetau sukhamedhete yadbhaviṣyo vinaśyati || 07 ||
Verse 08
രാജ്ഞി ധര്മിണി ധര്മിഷ്ഠാഃ പാപേ പാപാഃ സമേ സമാഃ ।
രാജാനമനുവര്തന്തേ യഥാ രാജാ തഥാ പ്രജാഃ ॥ 08 ॥
രാജാനമനുവര്തന്തേ യഥാ രാജാ തഥാ പ്രജാഃ ॥ 08 ॥
rājñi dharmiṇi dharmiṣṭhāḥ pāpe pāpāḥ same samāḥ |
rājānamanuvartante yathā rājā tathā prajāḥ || 08 ||
rājānamanuvartante yathā rājā tathā prajāḥ || 08 ||
Verse 09
ജീവന്തം മൃതവന്മന്യേ ദേഹിനം ധര്മവര്ജിതമ് ।
മൃതോ ധര്മേണ സംയുക്തോ ദീര്ഘജീവീ ന സംശയഃ ॥ 09 ॥
മൃതോ ധര്മേണ സംയുക്തോ ദീര്ഘജീവീ ന സംശയഃ ॥ 09 ॥
jīvantaṃ mṛtavanmanye dehinaṃ dharmavarjitam |
mṛto dharmeṇa saṃyukto dīrghajīvī na saṃśayaḥ || 09 ||
mṛto dharmeṇa saṃyukto dīrghajīvī na saṃśayaḥ || 09 ||
Verse 10
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം യസ്യൈകോഽപി ന വിദ്യതേ ।
അജാഗലസ്തനസ്യേവ തസ്യ ജന്മ നിരര്ഥകമ് ॥ 10 ॥
അജാഗലസ്തനസ്യേവ തസ്യ ജന്മ നിരര്ഥകമ് ॥ 10 ॥
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ yasyaiko'pi na vidyate |
ajāgalastanasyeva tasya janma nirarthakam || 10 ||
ajāgalastanasyeva tasya janma nirarthakam || 10 ||
Verse 11
ദഹ്യമാനാഃ സുതീവ്രേണ നീചാഃ പരയശോഽഗ്നിനാ ।
അശക്താസ്തത്പദം ഗന്തും തതോ നിണ്ഡാം പ്രകുര്വതേ ॥ 11 ॥
അശക്താസ്തത്പദം ഗന്തും തതോ നിണ്ഡാം പ്രകുര്വതേ ॥ 11 ॥
dahyamānāḥ sutīvreṇa nīcāḥ parayaśo'gninā |
aśaktāstatpadaṃ gantuṃ tato niṇḍāṃ prakurvate || 11 ||
aśaktāstatpadaṃ gantuṃ tato niṇḍāṃ prakurvate || 11 ||
Verse 12
ബന്ധായ വിഷയാസങ്ഗോ മുക്ത്യൈ നിര്വിഷയം മനഃ ।
മന ഏവ മനുഷ്യാണാം കാരണം ബന്ധമോക്ഷയോഃ ॥ 12 ॥
മന ഏവ മനുഷ്യാണാം കാരണം ബന്ധമോക്ഷയോഃ ॥ 12 ॥
bandhāya viṣayāsaṅgo muktyai nirviṣayaṃ manaḥ |
mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ || 12 ||
mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ || 12 ||
Verse 13
ദേഹാഭിമാനേ ഗലിതം ജ്ഞാനേന പരമാത്മനി ।
യത്ര യത്ര മനോ യാതി തത്ര തത്ര സമാധയഃ ॥ 13 ॥
യത്ര യത്ര മനോ യാതി തത്ര തത്ര സമാധയഃ ॥ 13 ॥
dehābhimāne galitaṃ jñānena paramātmani |
yatra yatra mano yāti tatra tatra samādhayaḥ || 13 ||
yatra yatra mano yāti tatra tatra samādhayaḥ || 13 ||
Verse 14
ഈപ്സിതം മനസഃ സര്വം കസ്യ സമ്പദ്യതേ സുഖമ് ।
ദൈവായത്തം യതഃ സര്വം തസ്മാത്സന്തോഷമാശ്രയേത് ॥ 14 ॥
ദൈവായത്തം യതഃ സര്വം തസ്മാത്സന്തോഷമാശ്രയേത് ॥ 14 ॥
īpsitaṃ manasaḥ sarvaṃ kasya sampadyate sukham |
daivāyattaṃ yataḥ sarvaṃ tasmātsantoṣamāśrayet || 14 ||
daivāyattaṃ yataḥ sarvaṃ tasmātsantoṣamāśrayet || 14 ||
Verse 15
യഥാ ധേനുസഹസ്രേഷു വത്സോ ഗച്ഛതി മാതരമ് ।
തഥാ യച്ച കൃതം കര്മ കര്താരമനുഗച്ഛതി ॥ 15 ॥
തഥാ യച്ച കൃതം കര്മ കര്താരമനുഗച്ഛതി ॥ 15 ॥
yathā dhenusahasreṣu vatso gacchati mātaram |
tathā yacca kṛtaṃ karma kartāramanugacchati || 15 ||
tathā yacca kṛtaṃ karma kartāramanugacchati || 15 ||
Verse 16
അനവസ്ഥിതകാര്യസ്യ ന ജനേ ന വനേ സുഖമ് ।
ജനോ ദഹതി സംസര്ഗാദ്വനം സങ്ഗവിവര്ജനാത് ॥ 16 ॥
ജനോ ദഹതി സംസര്ഗാദ്വനം സങ്ഗവിവര്ജനാത് ॥ 16 ॥
anavasthitakāryasya na jane na vane sukham |
jano dahati saṃsargādvanaṃ saṅgavivarjanāt || 16 ||
jano dahati saṃsargādvanaṃ saṅgavivarjanāt || 16 ||
Verse 17
ഖനിത്വാ ഹി ഖനിത്രേണ ഭൂതലേ വാരി വിന്ദതി ।
തഥാ ഗുരുഗതാം വിദ്യാം ശുശ്രൂഷുരധിഗച്ഛതി ॥ 17 ॥
തഥാ ഗുരുഗതാം വിദ്യാം ശുശ്രൂഷുരധിഗച്ഛതി ॥ 17 ॥
khanitvā hi khanitreṇa bhūtale vāri vindati |
tathā gurugatāṃ vidyāṃ śuśrūṣuradhigacchati || 17 ||
tathā gurugatāṃ vidyāṃ śuśrūṣuradhigacchati || 17 ||
Verse 18
കര്മായത്തം ഫലം പുംസാം ബുദ്ധിഃ കര്മാനുസാരിണീ ।
തഥാപി സുധിയശ്ചാര്യാ സുവിചാര്യൈവ കുര്വതേ ॥ 18 ॥
തഥാപി സുധിയശ്ചാര്യാ സുവിചാര്യൈവ കുര്വതേ ॥ 18 ॥
karmāyattaṃ phalaṃ puṃsāṃ buddhiḥ karmānusāriṇī |
tathāpi sudhiyaścāryā suvicāryaiva kurvate || 18 ||
tathāpi sudhiyaścāryā suvicāryaiva kurvate || 18 ||
Verse 19
ഏകാക്ഷരപ്രദാതാരം യോ ഗുരും നാഭിവന്ദതേ ।
ശ്വാനയോനിശതം ഗത്വാ ചാണ്ഡാലേഷ്വഭിജായതേ ॥ 19 ॥
ശ്വാനയോനിശതം ഗത്വാ ചാണ്ഡാലേഷ്വഭിജായതേ ॥ 19 ॥
ekākṣarapradātāraṃ yo guruṃ nābhivandate |
śvānayoniśataṃ gatvā cāṇḍāleṣvabhijāyate || 19 ||
śvānayoniśataṃ gatvā cāṇḍāleṣvabhijāyate || 19 ||
Verse 20
യുഗാന്തേ പ്രചലേന്മേരുഃ കല്പാന്തേ സപ്ത സാഗരാഃ ।
സാധവഃ പ്രതിപന്നാര്ഥാന്ന ചലന്തി കദാചന ॥ 20 ॥
സാധവഃ പ്രതിപന്നാര്ഥാന്ന ചലന്തി കദാചന ॥ 20 ॥
yugānte pracalenmeruḥ kalpānte sapta sāgarāḥ |
sādhavaḥ pratipannārthānna calanti kadācana || 20 ||
sādhavaḥ pratipannārthānna calanti kadācana || 20 ||
Verse 21
പൃഥിവ്യാം ത്രീണി രത്നാനി ജലമന്നം സുഭാഷിതമ് ।
മൂഢൈഃ പാഷാണഖണ്ഡേഷു രത്നസഞ്ജ്ഞാ വിധീയതേ ॥ 21 ॥
മൂഢൈഃ പാഷാണഖണ്ഡേഷു രത്നസഞ്ജ്ഞാ വിധീയതേ ॥ 21 ॥
pṛthivyāṃ trīṇi ratnāni jalamannaṃ subhāṣitam |
mūḍhaiḥ pāṣāṇakhaṇḍeṣu ratnasañjñā vidhīyate || 21 ||
mūḍhaiḥ pāṣāṇakhaṇḍeṣu ratnasañjñā vidhīyate || 21 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
मुहूर्तमपि जीवेच्च नरः शुक्लेन कर्मणा ।
न कल्पमपि कष्टेन लोकद्वयविरोधिना ॥ 01 ॥
गते शोको न कर्तव्यो भविष्यं नैव चिन्तयेत् ।
वर्तमानेन कालेन वर्तयन्ति विचक्षणाः ॥ 02 ॥
स्वभावेन हि तुष्यन्ति देवाः सत्पुरुषाः पिता ।
ज्ञातयः स्नानपानाभ्यां वाक्यदानेन पण्डिताः ॥ 03 ॥
आयुः कर्म च वित्तं च विद्या निधनमेव च ।
पञ्चैतानि हि सृज्यन्ते गर्भस्थस्यैव देहिनः ॥ 04 (4.1) ॥
अहो बत विचित्राणि चरितानि महात्मनाम् ।
लक्ष्मीं तृणाय मन्यन्ते तद्भारेण नमन्ति च ॥ 05 ॥
यस्य स्नेहो भयं तस्य स्नेहो दुःखस्य भाजनम् ।
स्नेहमूलानि दुःखानि तानि त्यक्त्वा वसेत् सुखम् ॥ 06 ॥
अनागतविधाता च प्रत्युत्पन्नमतिस्तथा ।
द्वावेतौ सुखमेधेते यद्भविष्यो विनश्यति ॥ 07 ॥
राज्ञि धर्मिणि धर्मिष्ठाः पापे पापाः समे समाः ।
राजानमनुवर्तन्ते यथा राजा तथा प्रजाः ॥ 08 ॥
जीवन्तं मृतवन्मन्ये देहिनं धर्मवर्जितम् ।
मृतो धर्मेण संयुक्तो दीर्घजीवी न संशयः ॥ 09 ॥
धर्मार्थकाममोक्षाणां यस्यैकोऽपि न विद्यते ।
अजागलस्तनस्येव तस्य जन्म निरर्थकम् ॥ 10 ॥
दह्यमानाः सुतीव्रेण नीचाः परयशोऽग्निना ।
अशक्तास्तत्पदं गन्तुं ततो निण्डां प्रकुर्वते ॥ 11 ॥
बन्धाय विषयासङ्गो मुक्त्यै निर्विषयं मनः ।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः ॥ 12 ॥
देहाभिमाने गलितं ज्ञानेन परमात्मनि ।
यत्र यत्र मनो याति तत्र तत्र समाधयः ॥ 13 ॥
ईप्सितं मनसः सर्वं कस्य सम्पद्यते सुखम् ।
दैवायत्तं यतः सर्वं तस्मात्सन्तोषमाश्रयेत् ॥ 14 ॥
यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो गच्छति मातरम् ।
तथा यच्च कृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति ॥ 15 ॥
अनवस्थितकार्यस्य न जने न वने सुखम् ।
जनो दहति संसर्गाद्वनं सङ्गविवर्जनात् ॥ 16 ॥
खनित्वा हि खनित्रेण भूतले वारि विन्दति ।
तथा गुरुगतां विद्यां शुश्रूषुरधिगच्छति ॥ 17 ॥
कर्मायत्तं फलं पुंसां बुद्धिः कर्मानुसारिणी ।
तथापि सुधियश्चार्या सुविचार्यैव कुर्वते ॥ 18 ॥
एकाक्षरप्रदातारं यो गुरुं नाभिवन्दते ।
श्वानयोनिशतं गत्वा चाण्डालेष्वभिजायते ॥ 19 ॥
युगान्ते प्रचलेन्मेरुः कल्पान्ते सप्त सागराः ।
साधवः प्रतिपन्नार्थान्न चलन्ति कदाचन ॥ 20 ॥
पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि जलमन्नं सुभाषितम् ।
मूढैः पाषाणखण्डेषु रत्नसञ्ज्ञा विधीयते ॥ 21 ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.