Shri Mahanyasam - 7.5. Prati Purusham — Telugu Script

(తై. సం. 1.8.6.1 - తై. సం. 1.8.6.2)

(తై. బ్రా. 1.6.10.1 - తై. బ్రా. 1.6.10.5)

ప్ర॒తి॒పూ॒రు॒ష మేక॑కపాలా॒-న్నిర్వ॑ప॒త్యే-క॒మతి॑రిక్తం॒-యాఁవ॑న్తో గృ॒హ్యా᳚-స్స్మస్తేభ్యః॒ కమ॑కర-మ్పశూ॒నాగ్ం శర్మా॑సి॒ శర్మ॒ యజ॑మానస్య॒ శర్మ॑ మే

య॒చ్ఛైక॑ ఏ॒వ రు॒ద్రో న ద్వి॒తీయా॑య తస్థ ఆ॒ఖుస్తే॑ రుద్ర ప॒శుస్త-ఞ్జు॑షస్వై॒ష తే॑ రుద్ర భా॒గ-స్స॒హ స్వస్రాం-ఽబి॑కయా॒ తఞ్జు॑షస్వ భేష॒జ-ఙ్గవే-ఽశ్వా॑య॒

పురు॑షాయ భేష॒జమథో॑ అ॒స్మభ్య॑-మ్భేష॒జగ్ం సుభే॑షజం॒-యఁథా-ఽస॑తి । 1

సు॒గ-మ్మే॒షాయ॑ మే॒ష్యా॑ అవా᳚బం రు॒ద్రమ॑ది-మ॒హ్యవ॑ దే॒వ-న్త్ర్య॑బఙ్కమ్ ।

యథా॑ న॒-శ్శ్రేయ॑సః॒ కర॒ద్యథా॑ నో॒ వస్య॑ సః॒ కర॒ద్యథా॑ నః పశు॒మతః॒

కర॒ద్యథా॑ నో వ్యవసా॒యయా᳚త్ । త్ర్య॑బఙ్కం-యఁజామహే సుగ॒న్ధి-మ్పు॑ష్టి॒వర్ధ॑నమ్ ।

ఉ॒ర్వా॒రు॒కమి॑వ॒ బన్ధ॑నా-న్మృ॒త్యో ర్ము॑క్షీయ॒ మా-ఽమృతా᳚త్ । ఏ॒షతే॑ రుద్ర భా॒గ స్తఞ్జు॑షస్వ॒ తేనా॑వ॒సేన॑ ప॒రో మూజ॑వ॒తో-ఽతీ॒హ్యవ॑తత

ధన్వా॒ పినా॑కహస్తః॒ కృత్తి॑వాసాః ॥ 2

ప్ర॒తి॒పూ॒రు॒ష-మేక॑కపాలా॒-న్నిర్వ॑పతి । జా॒తా ఏ॒వ ప్ర॒జా రు॒ద్రా-న్ని॒రవ॑దయతే । ఏక॒మతి॑రిక్తమ్ । జ॒ని॒ష్యమా॑ణా ఏ॒వ ప్ర॒జా రు॒ద్రా-న్ని॒రవ॑దయతే । ఏక॑కపాలా భవన్తి । ఏ॒క॒ధైవ రు॒ద్ర-న్ని॒రవ॑దయతే । నాభిఘా॑రయతి । యద॑భిఘా॒రయే᳚త్ । అ॒న్త॒ర॒వ॒-చా॒రిణగ్ం॑ రు॒ద్ర-ఙ్కు॑ర్యాత్ ।

ఏ॒కో॒ల్ము॒కేన॑ యన్తి । 3

తద్ధి రు॒ద్రస్య॑ భాగ॒ధేయ᳚మ్ । ఇ॒మా-న్దిశం॑-యఁన్తి । ఏ॒షా వై రు॒ద్రస్య॒ దిక్ । స్వాయా॑ మే॒వ ది॒శి రు॒ద్ర-న్ని॒రవ॑దయతే । రు॒ద్రో వా అ॑ప॒శుకా॑యా॒ ఆహు॑త్యై॒ నాతి॑ష్ఠత । అ॒సౌ తే॑ ప॒శురితి॒ నిర్ది॑శే॒ద్య-న్ద్వి॒ష్యాత్ । యమే॒వ ద్వేష్టి॑ ।

తమ॑స్మై ప॒శు-న్నిర్ది॑శతి । యది॒ న ద్వి॒ష్యాత్ ।

ఆ॒ఖుస్తే॑ ప॒శురితి॑ బ్రూయాత్ । 4

న గ్రా॒మ్యా-న్ప॒శూన్ హి॒నస్తి॑ । నార॒ణ్యాన్ । చ॒తు॒ష్ప॒థే జు॑హోతి । ఏ॒ష వా అ॑గ్నీ॒నా-మ్పడ్బీ॑శో॒ నామ॑ । అ॒గ్ని॒వత్యే॒వ జు॑హోతి ।

మ॒ద్ధ్య॒మేన॑ ప॒ర్ణేన॑ జుహోతి । స్రుగ్ఘ్యే॑షా । అథో॒ ఖలు॑ । అ॒న్త॒మేనై॒వ హో॑త॒వ్య᳚మ్ । అ॒న్త॒త ఏ॒వ రు॒ద్ర-న్ని॒రవ॑దయతే । 5

ఏష॒ తే॑ రుద్రభా॒గ-స్స॒హస్వస్రాం-ఽబి॑క॒యేత్యా॑హ । శ॒రద్వా అ॒స్యామ్బి॑కా॒ స్వసా᳚ ।

తయా॒ వా ఏ॒ష హి॑నస్తి । యగ్ం హి॒నస్తి॑ । తయై॒వైనగ్ం॑ స॒హ శ॑మయతి ।

భే॒ష॒జఙ్గవ॒ ఇత్యా॑హ । యావ॑న్త ఏ॒వ గ్రా॒మ్యాః ప॒శవః॑ । తేభ్యో॑ భేష॒జ-ఙ్క॑రోతి । అవా᳚బం రు॒ద్రమ॑ది మ॒హీత్యా॑హ । ఆ॒శిష॑మే॒వై-తామా శా᳚స్తే । 6

త్ర్య॑బఙ్కం-యఁజామహ॒ ఇత్యా॑హ । మృ॒త్యో ర్ము॑క్షీయ॒ మా-ఽమృతా॒-దితి॒ వా వై తదా॑హ ।

ఉత్కి॑రన్తి । భగ॑స్య లీఫ్సన్తే । మూతే॑ కృ॒త్వా స॑జన్తి ।

యథా॒ జనం॑-యఁ॒తే॑-ఽవ॒స-ఙ్క॒రోతి॑ । తా॒దృగే॒వ తత్ । ఏ॒ష తే॑ రుద్రభా॒గ ఇత్యా॑హ ని॒రవ॑త్యై । అప్ర॑తీక్ష॒-మాయ॑న్తి । అ॒పః పరి॑షిఞ్చతి । రు॒ద్రస్యా॒న్త ర్హి॑త్యై । ప్రవా ఏ॒తే᳚-ఽస్మా-ల్లో॒కా-చ్చ్య॑వన్తే । యే త్ర్య॑బఙ్కై॒-శ్చర॑న్తి । ఆ॒ది॒త్య-ఞ్చ॒రు-మ్పున॒రేత్య॒ నిర్వ॑పతి । ఇ॒యం-వాఁ అది॑తిః । అ॒స్యామే॒వ ప్రతి॑తిష్ఠన్తి ॥ 7

ఓ-న్నమో భగవతే॑ రుద్రా॒య ॥ ప్రతిపూరుషం-విఁభాడితి నేత్రత్రయా॑య వౌ॒షట్ ॥

Roman (IAST) Transliteration

(tai. saṃ. 1.8.6.1 - tai. saṃ. 1.8.6.2)

(tai. brā. 1.6.10.1 - tai. brā. 1.6.10.5)

pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa meka̭kapālā॒-nnirva̭pa॒tye-ka॒mati̭riktaṃ॒-yā~va̭nto gṛ॒hyā᳚-ssmastebhyaḥ॒ kama̭kara-mpaśū॒nāgṃ śarmā̭si॒ śarma॒ yaja̭mānasya॒ śarma̭ me

ya॒cchaika̭ e॒va ru॒dro na dvi॒tīyā̭ya tastha ā॒khustḙ rudra pa॒śusta-ñjṷṣasvai॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrāṃ-'bi̭kayā॒ tañjṷṣasva bheṣa॒ja-ṅgave-'śvā̭ya॒

purṷṣāya bheṣa॒jamatho̭ a॒smabhya̭-mbheṣa॒jagṃ subhḙṣajaṃ॒-ya~thā-'sa̭ti | 1

su॒ga-mme॒ṣāya̭ me॒ṣyā̭ avā᳚baṃ ru॒drama̭di-ma॒hyava̭ de॒va-ntrya̭baṅkam |

yathā̭ na॒-śśreya̭saḥ॒ kara॒dyathā̭ no॒ vasya̭ saḥ॒ kara॒dyathā̭ naḥ paśu॒mataḥ॒

kara॒dyathā̭ no vyavasā॒yayā᳚t | trya̭baṅkaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |

u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t | e॒ṣatḙ rudra bhā॒ga stañjṷṣasva॒ tenā̭va॒sena̭ pa॒ro mūja̭va॒to-'tī॒hyava̭tata

dhanvā॒ pinā̭kahastaḥ॒ kṛtti̭vāsāḥ || 2

e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | 3

tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt |

ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt | 4

eṣa॒ tḙ rudrabhā॒ga-ssa॒hasvasrāṃ-'bi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ |

tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati |

trya̭baṅkaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā॒-diti॒ vā vai tadā̭ha |

utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā sa̭janti |

yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒va tat | e॒ṣa tḙ rudrabhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭tyai | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒nta rhi̭tyai | pravā e॒te᳚-'smā-llo॒kā-ccya̭vante | ye trya̭baṅkai॒-ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhanti || 7

o-nnamo bhagavatḙ rudrā॒ya || pratipūruṣaṃ-vi~bhāḍiti netratrayā̭ya vau॒ṣaṭ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

(तै. सं. 1.8.6.1 - तै. सं. 1.8.6.2)

(तै. ब्रा. 1.6.10.1 - तै. ब्रा. 1.6.10.5)

प्र॒ति॒पू॒रु॒ष मेक॑कपाला॒-न्निर्व॑प॒त्ये-क॒मति॑रिक्तं॒-याँव॑न्तो गृ॒ह्या᳚-स्स्मस्तेभ्यः॒ कम॑कर-म्पशू॒नाग्ं शर्मा॑सि॒ शर्म॒ यज॑मानस्य॒ शर्म॑ मे

य॒च्छैक॑ ए॒व रु॒द्रो न द्वि॒तीया॑य तस्थ आ॒खुस्ते॑ रुद्र प॒शुस्त-ञ्जु॑षस्वै॒ष ते॑ रुद्र भा॒ग-स्स॒ह स्वस्रां-ऽबि॑कया॒ तञ्जु॑षस्व भेष॒ज-ङ्गवे-ऽश्वा॑य॒

पुरु॑षाय भेष॒जमथो॑ अ॒स्मभ्य॑-म्भेष॒जग्ं सुभे॑षजं॒-यँथा-ऽस॑ति । 1

सु॒ग-म्मे॒षाय॑ मे॒ष्या॑ अवा᳚बं रु॒द्रम॑दि-म॒ह्यव॑ दे॒व-न्त्र्य॑बङ्कम् ।

यथा॑ न॒-श्श्रेय॑सः॒ कर॒द्यथा॑ नो॒ वस्य॑ सः॒ कर॒द्यथा॑ नः पशु॒मतः॒

कर॒द्यथा॑ नो व्यवसा॒यया᳚त् । त्र्य॑बङ्कं-यँजामहे सुग॒न्धि-म्पु॑ष्टि॒वर्ध॑नम् ।

उ॒र्वा॒रु॒कमि॑व॒ बन्ध॑ना-न्मृ॒त्यो र्मु॑क्षीय॒ मा-ऽमृता᳚त् । ए॒षते॑ रुद्र भा॒ग स्तञ्जु॑षस्व॒ तेना॑व॒सेन॑ प॒रो मूज॑व॒तो-ऽती॒ह्यव॑तत

धन्वा॒ पिना॑कहस्तः॒ कृत्ति॑वासाः ॥ 2

प्र॒ति॒पू॒रु॒ष-मेक॑कपाला॒-न्निर्व॑पति । जा॒ता ए॒व प्र॒जा रु॒द्रा-न्नि॒रव॑दयते । एक॒मति॑रिक्तम् । ज॒नि॒ष्यमा॑णा ए॒व प्र॒जा रु॒द्रा-न्नि॒रव॑दयते । एक॑कपाला भवन्ति । ए॒क॒धैव रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । नाभिघा॑रयति । यद॑भिघा॒रये᳚त् । अ॒न्त॒र॒व॒-चा॒रिणग्ं॑ रु॒द्र-ङ्कु॑र्यात् ।

ए॒को॒ल्मु॒केन॑ यन्ति । 3

तद्धि रु॒द्रस्य॑ भाग॒धेय᳚म् । इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्ति । ए॒षा वै रु॒द्रस्य॒ दिक् । स्वाया॑ मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । रु॒द्रो वा अ॑प॒शुका॑या॒ आहु॑त्यै॒ नाति॑ष्ठत । अ॒सौ ते॑ प॒शुरिति॒ निर्दि॑शे॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । यमे॒व द्वेष्टि॑ ।

तम॑स्मै प॒शु-न्निर्दि॑शति । यदि॒ न द्वि॒ष्यात् ।

आ॒खुस्ते॑ प॒शुरिति॑ ब्रूयात् । 4

न ग्रा॒म्या-न्प॒शून् हि॒नस्ति॑ । नार॒ण्यान् । च॒तु॒ष्प॒थे जु॑होति । ए॒ष वा अ॑ग्नी॒ना-म्पड्बी॑शो॒ नाम॑ । अ॒ग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति ।

म॒द्ध्य॒मेन॑ प॒र्णेन॑ जुहोति । स्रुग्घ्ये॑षा । अथो॒ खलु॑ । अ॒न्त॒मेनै॒व हो॑त॒व्य᳚म् । अ॒न्त॒त ए॒व रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । 5

एष॒ ते॑ रुद्रभा॒ग-स्स॒हस्वस्रां-ऽबि॑क॒येत्या॑ह । श॒रद्वा अ॒स्याम्बि॑का॒ स्वसा᳚ ।

तया॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति । यग्ं हि॒नस्ति॑ । तयै॒वैनग्ं॑ स॒ह श॑मयति ।

भे॒ष॒जङ्गव॒ इत्या॑ह । याव॑न्त ए॒व ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ । तेभ्यो॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति । अवा᳚बं रु॒द्रम॑दि म॒हीत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वै-तामा शा᳚स्ते । 6

त्र्य॑बङ्कं-यँजामह॒ इत्या॑ह । मृ॒त्यो र्मु॑क्षीय॒ मा-ऽमृता॒-दिति॒ वा वै तदा॑ह ।

उत्कि॑रन्ति । भग॑स्य लीफ्सन्ते । मूते॑ कृ॒त्वा स॑जन्ति ।

यथा॒ जनं॑-यँ॒ते॑-ऽव॒स-ङ्क॒रोति॑ । ता॒दृगे॒व तत् । ए॒ष ते॑ रुद्रभा॒ग इत्या॑ह नि॒रव॑त्यै । अप्र॑तीक्ष॒-माय॑न्ति । अ॒पः परि॑षिञ्चति । रु॒द्रस्या॒न्त र्हि॑त्यै । प्रवा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒का-च्च्य॑वन्ते । ये त्र्य॑बङ्कै॒-श्चर॑न्ति । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रु-म्पुन॒रेत्य॒ निर्व॑पति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठन्ति ॥ 7

ओ-न्नमो भगवते॑ रुद्रा॒य ॥ प्रतिपूरुषं-विँभाडिति नेत्रत्रया॑य वौ॒षट् ॥