ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே பாலகாண்டம் ।
அத ஷோடஶஸ்ஸர்கஃ ।
ததோ நாராயணோ தேவோ நியுக்தஸ்ஸுரஸத்தமைஃ ।
ஜாநந்நபி ஸுராநேவம் ஶ்லக்ஷ்ணம் வசநமப்ரவீத் ॥ 1 ॥
உபாயஃ கோ வதே தஸ்ய ராவணஸ்ய துராத்மநஃ ।
யமஹம் தம் ஸமாஸ்தாய நிஹந்யாம்ரு'ஷிகண்டகம் ॥ 2 ॥
ஏவமுக்தாஸ்ஸுராஸ்ஸர்வே ப்ரத்யூசுர்விஷ்ணுமவ்யயம் ।
மாநுஷீம் தநுமாஸ்தாய ராவணம் ஜஹி ஸம்யுகே ॥ 3 ॥
ஸ ஹி தேபே தபஸ்தீவ்ரம் தீர்ககாலமரிந்தம ।
யேந துஷ்டோऽபவத்ப்ரஹ்மா லோகக்ரு'ல்லோகபூர்வஜஃ ॥ 4 ॥
ஸந்துஷ்டஃ ப்ரததௌ தஸ்மை ராக்ஷஸாய வரம் ப்ரபுஃ ।
04 நாநாவிதேப்யோ பூதேப்யோ பயம் நாந்யத்ர மாநுஷாத் ॥ 5 ॥
அவஜ்ஞாதாஃ புரா தேந வரதாநே ஹி மாநவாஃ ।
105 ஏவம் பிதாமஹாத்தஸ்மாத்வரம் ப்ராப்ய ஸ தர்பிதஃ ॥ 6 ॥
உத்ஸாதயதி லோகாந்த்ரீந் ஸ்த்ரியஶ்சாப்யபகர்ஷதி ।
தஸ்மாத்தஸ்ய வதோ த்ரு'ஷ்டோ மாநுஷேப்யஃ பரந்தப ॥ 7 ॥
இத்யேதத்வசநம் ஶ்ருத்வா ஸுராணாம் விஷ்ணுராத்மவாந் ।
பிதரம் ரோசயாமாஸ ததா தஶரதம் ந்ரு'பம் ॥ 8 ॥
ஸ சாப்யபுத்ரோ ந்ரு'பதிஸ்தஸ்மிந்காலே மஹாத்யுதிஃ ।
அயஜத்புத்ரியாமிஷ்டிம் புத்ரேப்ஸுரரிஸூதநஃ ॥ 9 ॥
ஸ க்ரு'த்வா நிஶ்சயம் விஷ்ணுராமந்த்ர்ய ச பிதாமஹம் ।
அந்தர்தாநம் கதோ தேவைஃ பூஜ்யமாநோ மஹர்ஷிபிஃ ॥ 10 ॥
தோ வை யஜமாநஸ்ய பாவகாததுலப்ரபம் ।
ப்ராதுர்பூதம் மஹத்பூதம் மஹாவீர்யம் மஹாபலம் ॥ 11 ॥
க்ரு'ஷ்ணம் ரக்தாம்பரதரம் ரக்தாஸ்யம் துந்துபிஸ்வநம் ।
ஸ்நிக்தஹர்யக்ஷதநுஜஶ்மஶ்ருப்ரவரமூர்தஜம் ॥ 12 ॥
ஶுபலக்ஷணஸம்பந்நம் திவ்யாபரணபூஷிதம் ।
ஶைலஶ்ரு'ங்கஸமுத்ஸேதம் த்ரு'ப்தஶார்தூலவிக்ரமம் ॥ 13 ॥
திவாகரஸமாகாரம் தீப்தாநலஶிகோபமம் ।
தப்தஜாம்பூநதமயீம் ராஜதாந்தபரிச்சதாம் ॥ 14 ॥
திவ்யபாயஸஸம்பூர்ணாம் பாத்ரீம் பத்நீமிவ ப்ரியாம் ।
ப்ரக்ரு'ஹ்ய விபுலாம் தோர்ப்யாம் ஸ்வயம் மாயாமயீமிவ ॥ 15 ॥
ஸமவேக்ஷ்யாப்ரவீத்வாக்யமிதம் தஶரதம் ந்ரு'பம் ।
ப்ராஜாபத்யம் நரம் வித்தி மாமிஹாப்யாகதம் ந்ரு'ப ॥ 16 ॥
ததஃ பரம் ததா ராஜா ப்ரத்யுவாச க்ரு'தாஞ்ஜலிஃ ।
பகவந் ஸ்வாகதம் தேऽஸ்து கிமஹம் கரவாணி தே ॥ 17 ॥
அதோ புநரிதம் வாக்யம் ப்ராஜாபத்யோ நரோऽப்ரவீத் ।
ராஜந்நர்சயதா தேவாநத்ய ப்ராப்தமிதம் த்வயா ॥ 18 ॥
இதம் து ந்ரு'பஶார்தூல பாயஸம் தேவநிர்மிதம் ।
ப்ரஜாகரம் க்ரு'ஹாண த்வம் தந்யமாரோக்யவர்தநம் ॥ 19 ॥
பார்யாணாமநுரூபாணாமஶ்நீதேதி ப்ரயச்ச வை ।
தாஸு த்வம் ப்ராப்ஸ்யஸே புத்ராந்யதர்தம் யஜஸே ந்ரு'ப ॥ 20 ॥
ததேதி ந்ரு'பதிஃ ப்ரீதஶ்ஶிரஸா ப்ரதிக்ரு'ஹ்யதாம் ।
பாத்ரீம் தேவாந்நஸம்பூர்ணாம் தேவதத்தாம் ஹிரண்மயீம் ॥ 21 ॥
அபிவாத்ய ச தத்பூதமத்புதம் ப்ரியதர்ஶநம் ।
முதா பரமயா யுக்தஶ்சகாராபிப்ரதக்ஷிணம் ॥ 22 ॥
ததோ தஶரதஃ ப்ராப்ய பாயஸம் தேவநிர்மிதம் ।
பபூவ பரமப்ரீதஃ ப்ராப்ய வித்தமிவாதநஃ ॥ 23 ॥
ததஸ்ததத்புதப்ரக்யம் பூதம் பரமபாஸ்வரம் ।
ஸம்வர்தயித்வா தத்கர்ம தத்ரைவாந்தரதீயத ॥ 24 ॥
ஹர்ஷரஶ்மிபிருத்யோதம் தஸ்யாந்தஃபுரமாபபௌ ।
ஶாரதஸ்யாபிராமஸ்ய சந்த்ரஸ்யேவ நபோம்ऽஶுபிஃ ॥ 25 ॥
ஸோऽந்தஃபுரம் ப்ரவிஶ்யைவ கௌஸல்யாமிதமப்ரவீத் ।
பாயஸம் ப்ரதிக்ரு'ஹ்ணீஷ்வ புத்ரீயம் த்விதமாத்மநஃ ॥ 26 ॥
கௌஸல்யாயை நரபதிஃ பாயஸார்தம் ததௌ ததா ।
அர்தாதர்தம் ததௌ சாபி ஸுமித்ராயை நராதிபஃ ॥ 27 ॥
கைகேய்யை சாவஶிஷ்டார்தம் ததௌ புத்ரார்தகாரணாத் ।
ப்ரததௌ சாவஶிஷ்டார்தம் பாயஸஸ்யாம்ரு'தோபமம் ॥ 28 ॥
அநுசிந்த்ய ஸுமித்ராயை புநரேவ மஹீபதிஃ ।
ஏவம் தாஸாம் ததௌ ராஜா பார்யாணாம் பாயஸம் ப்ரு'தக் ॥ 29 ॥
தாஸ்த்வேதத்பாயஸம் ப்ராப்ய நரேந்த்ரஸ்யோத்தமாஸ்ஸ்த்ரயஃ ।
ஸம்மாநம் மேநிரே ஸர்வாம்ஃ ப்ரஹர்ஷோதிதசேதஸஃ ॥ 30 ॥
ததஸ்து தாஃ ப்ராஶ்ய ததுத்தமாஸ்த்ரியோ மஹீபதேருத்தமபாயஸம் ப்ரு'தக் ।
ஹுதாஶநாதித்யஸமாநதேஜஸோ ऽசிரேண கர்பாந்ப்ரதிபேதிரே ததா ॥ 31 ॥
ததஸ்து ராஜா ப்ரஸமீக்ஷ்ய தாஃ ஸ்த்ரியஃ ப்ரரூடகர்பாஃ ப்ரதிலப்தமாநஸஃ ।
பபூவ ஹ்ரு'ஷ்டஸ்த்ரிதிவே யதா ஹரிஃ ஸுரேந்த்ரஸித்தர்ஷிகணாபிபூஜிதஃ ॥ 32 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே பாலகாண்டே ஷோடஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
tato nārāyaṇo devo niyuktassurasattamaiḥ |
jānannapi surānevaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 1 ||
upāyaḥ ko vadhe tasya rāvaṇasya durātmanaḥ |
yamahaṃ taṃ samāsthāya nihanyāmṛṣikaṇṭakam || 2 ||
evamuktāssurāssarve pratyūcurviṣṇumavyayam |
mānuṣīṃ tanumāsthāya rāvaṇaṃ jahi saṃyuge || 3 ||
sa hi tepe tapastīvraṃ dīrghakālamarindama |
yena tuṣṭo'bhavadbrahmā lokakṛllokapūrvajaḥ || 4 ||
santuṣṭaḥ pradadau tasmai rākṣasāya varaṃ prabhuḥ |
04 nānāvidhebhyo bhūtebhyo bhayaṃ nānyatra mānuṣāt || 5 ||
avajñātāḥ purā tena varadāne hi mānavāḥ |
105 evaṃ pitāmahāttasmādvaraṃ prāpya sa darpitaḥ || 6 ||
utsādayati lokāntrīn striyaścāpyapakarṣati |
tasmāttasya vadho dṛṣṭo mānuṣebhyaḥ parantapa || 7 ||
ityetadvacanaṃ śrutvā surāṇāṃ viṣṇurātmavān |
pitaraṃ rocayāmāsa tadā daśarathaṃ nṛpam || 8 ||
sa cāpyaputro nṛpatistasminkāle mahādyutiḥ |
ayajatputriyāmiṣṭiṃ putrepsurarisūdanaḥ || 9 ||
sa kṛtvā niścayaṃ viṣṇurāmantrya ca pitāmaham |
antardhānaṃ gato devaiḥ pūjyamāno maharṣibhiḥ || 10 ||
to vai yajamānasya pāvakādatulaprabham |
prādurbhūtaṃ mahadbhūtaṃ mahāvīryaṃ mahābalam || 11 ||
kṛṣṇaṃ raktāmbaradharaṃ raktāsyaṃ dundubhisvanam |
snigdhaharyakṣatanujaśmaśrupravaramūrdhajam || 12 ||
śubhalakṣaṇasampannaṃ divyābharaṇabhūṣitam |
śailaśṛṅgasamutsethaṃ dṛptaśārdūlavikramam || 13 ||
divākarasamākāraṃ dīptānalaśikhopamam |
taptajāmbūnadamayīṃ rājatāntaparicchadām || 14 ||
divyapāyasasampūrṇāṃ pātrīṃ patnīmiva priyām |
pragṛhya vipulāṃ dorbhyāṃ svayaṃ māyāmayīmiva || 15 ||
samavekṣyābravīdvākyamidaṃ daśarathaṃ nṛpam |
prājāpatyaṃ naraṃ viddhi māmihābhyāgataṃ nṛpa || 16 ||
tataḥ paraṃ tadā rājā pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |
bhagavan svāgataṃ te'stu kimahaṃ karavāṇi te || 17 ||
atho punaridaṃ vākyaṃ prājāpatyo naro'bravīt |
rājannarcayatā devānadya prāptamidaṃ tvayā || 18 ||
idaṃ tu nṛpaśārdūla pāyasaṃ devanirmitam |
prajākaraṃ gṛhāṇa tvaṃ dhanyamārogyavardhanam || 19 ||
bhāryāṇāmanurūpāṇāmaśnīteti prayaccha vai |
tāsu tvaṃ prāpsyase putrānyadarthaṃ yajase nṛpa || 20 ||
tatheti nṛpatiḥ prītaśśirasā pratigṛhyatām |
pātrīṃ devānnasampūrṇāṃ devadattāṃ hiraṇmayīm || 21 ||
abhivādya ca tadbhūtamadbhutaṃ priyadarśanam |
mudā paramayā yuktaścakārābhipradakṣiṇam || 22 ||
tato daśarathaḥ prāpya pāyasaṃ devanirmitam |
babhūva paramaprītaḥ prāpya vittamivādhanaḥ || 23 ||
tatastadadbhutaprakhyaṃ bhūtaṃ paramabhāsvaram |
saṃvartayitvā tatkarma tatraivāntaradhīyata || 24 ||
harṣaraśmibhirudyotaṃ tasyāntaḥpuramābabhau |
śāradasyābhirāmasya candrasyeva nabhoṃ'śubhiḥ || 25 ||
so'ntaḥpuraṃ praviśyaiva kausalyāmidamabravīt |
pāyasaṃ pratigṛhṇīṣva putrīyaṃ tvidamātmanaḥ || 26 ||
kausalyāyai narapatiḥ pāyasārdhaṃ dadau tadā |
ardhādardhaṃ dadau cāpi sumitrāyai narādhipaḥ || 27 ||
kaikeyyai cāvaśiṣṭārdhaṃ dadau putrārthakāraṇāt |
pradadau cāvaśiṣṭārdhaṃ pāyasasyāmṛtopamam || 28 ||
anucintya sumitrāyai punareva mahīpatiḥ |
evaṃ tāsāṃ dadau rājā bhāryāṇāṃ pāyasaṃ pṛthak || 29 ||
tāstvetatpāyasaṃ prāpya narendrasyottamāsstrayaḥ |
sammānaṃ menire sarvāṃḥ praharṣoditacetasaḥ || 30 ||
tatastu tāḥ prāśya taduttamāstriyo mahīpateruttamapāyasaṃ pṛthak |
hutāśanādityasamānatejaso 'cireṇa garbhānpratipedire tadā || 31 ||
tatastu rājā prasamīkṣya tāḥ striyaḥ prarūḍhagarbhāḥ pratilabdhamānasaḥ |
babhūva hṛṣṭastridive yathā hariḥ surendrasiddharṣigaṇābhipūjitaḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षोडशस्सर्गः ।
ततो नारायणो देवो नियुक्तस्सुरसत्तमैः ।
जानन्नपि सुरानेवं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ 1 ॥
उपायः को वधे तस्य रावणस्य दुरात्मनः ।
यमहं तं समास्थाय निहन्यामृषिकण्टकम् ॥ 2 ॥
एवमुक्तास्सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम् ।
मानुषीं तनुमास्थाय रावणं जहि संयुगे ॥ 3 ॥
स हि तेपे तपस्तीव्रं दीर्घकालमरिन्दम ।
येन तुष्टोऽभवद्ब्रह्मा लोककृल्लोकपूर्वजः ॥ 4 ॥
सन्तुष्टः प्रददौ तस्मै राक्षसाय वरं प्रभुः ।
04 नानाविधेभ्यो भूतेभ्यो भयं नान्यत्र मानुषात् ॥ 5 ॥
अवज्ञाताः पुरा तेन वरदाने हि मानवाः ।
105 एवं पितामहात्तस्माद्वरं प्राप्य स दर्पितः ॥ 6 ॥
उत्सादयति लोकान्त्रीन् स्त्रियश्चाप्यपकर्षति ।
तस्मात्तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्यः परन्तप ॥ 7 ॥
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सुराणां विष्णुरात्मवान् ।
पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम् ॥ 8 ॥
स चाप्यपुत्रो नृपतिस्तस्मिन्काले महाद्युतिः ।
अयजत्पुत्रियामिष्टिं पुत्रेप्सुररिसूदनः ॥ 9 ॥
स कृत्वा निश्चयं विष्णुरामन्त्र्य च पितामहम् ।
अन्तर्धानं गतो देवैः पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ 10 ॥
तो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम् ।
प्रादुर्भूतं महद्भूतं महावीर्यं महाबलम् ॥ 11 ॥
कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम् ।
स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम् ॥ 12 ॥
शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम् ।
शैलशृङ्गसमुत्सेथं दृप्तशार्दूलविक्रमम् ॥ 13 ॥
दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम् ।
तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम् ॥ 14 ॥
दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम् ।
प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव ॥ 15 ॥
समवेक्ष्याब्रवीद्वाक्यमिदं दशरथं नृपम् ।
प्राजापत्यं नरं विद्धि मामिहाभ्यागतं नृप ॥ 16 ॥
ततः परं तदा राजा प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किमहं करवाणि ते ॥ 17 ॥
अथो पुनरिदं वाक्यं प्राजापत्यो नरोऽब्रवीत् ।
राजन्नर्चयता देवानद्य प्राप्तमिदं त्वया ॥ 18 ॥
इदं तु नृपशार्दूल पायसं देवनिर्मितम् ।
प्रजाकरं गृहाण त्वं धन्यमारोग्यवर्धनम् ॥ 19 ॥
भार्याणामनुरूपाणामश्नीतेति प्रयच्छ वै ।
तासु त्वं प्राप्स्यसे पुत्रान्यदर्थं यजसे नृप ॥ 20 ॥
तथेति नृपतिः प्रीतश्शिरसा प्रतिगृह्यताम् ।
पात्रीं देवान्नसम्पूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम् ॥ 21 ॥
अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम् ।
मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम् ॥ 22 ॥
ततो दशरथः प्राप्य पायसं देवनिर्मितम् ।
बभूव परमप्रीतः प्राप्य वित्तमिवाधनः ॥ 23 ॥
ततस्तदद्भुतप्रख्यं भूतं परमभास्वरम् ।
संवर्तयित्वा तत्कर्म तत्रैवान्तरधीयत ॥ 24 ॥
हर्षरश्मिभिरुद्योतं तस्यान्तःपुरमाबभौ ।
शारदस्याभिरामस्य चन्द्रस्येव नभोंऽशुभिः ॥ 25 ॥
सोऽन्तःपुरं प्रविश्यैव कौसल्यामिदमब्रवीत् ।
पायसं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रीयं त्विदमात्मनः ॥ 26 ॥
कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा ।
अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिपः ॥ 27 ॥
कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात् ।
प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम् ॥ 28 ॥
अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महीपतिः ।
एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक् ॥ 29 ॥
तास्त्वेतत्पायसं प्राप्य नरेन्द्रस्योत्तमास्स्त्रयः ।
सम्मानं मेनिरे सर्वांः प्रहर्षोदितचेतसः ॥ 30 ॥
ततस्तु ताः प्राश्य तदुत्तमास्त्रियो महीपतेरुत्तमपायसं पृथक् ।
हुताशनादित्यसमानतेजसो ऽचिरेण गर्भान्प्रतिपेदिरे तदा ॥ 31 ॥
ततस्तु राजा प्रसमीक्ष्य ताः स्त्रियः प्ररूढगर्भाः प्रतिलब्धमानसः ।
बभूव हृष्टस्त्रिदिवे यथा हरिः सुरेन्द्रसिद्धर्षिगणाभिपूजितः ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षोडशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
tato nārāyaṇo devo niyuktassurasattamaiḥ |
jānannapi surānevaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 1 ||
upāyaḥ ko vadhe tasya rāvaṇasya durātmanaḥ |
yamahaṃ taṃ samāsthāya nihanyāmṛṣikaṇṭakam || 2 ||
evamuktāssurāssarve pratyūcurviṣṇumavyayam |
mānuṣīṃ tanumāsthāya rāvaṇaṃ jahi saṃyuge || 3 ||
sa hi tepe tapastīvraṃ dīrghakālamarindama |
yena tuṣṭo'bhavadbrahmā lokakṛllokapūrvajaḥ || 4 ||
santuṣṭaḥ pradadau tasmai rākṣasāya varaṃ prabhuḥ |
04 nānāvidhebhyo bhūtebhyo bhayaṃ nānyatra mānuṣāt || 5 ||
avajñātāḥ purā tena varadāne hi mānavāḥ |
105 evaṃ pitāmahāttasmādvaraṃ prāpya sa darpitaḥ || 6 ||
utsādayati lokāntrīn striyaścāpyapakarṣati |
tasmāttasya vadho dṛṣṭo mānuṣebhyaḥ parantapa || 7 ||
ityetadvacanaṃ śrutvā surāṇāṃ viṣṇurātmavān |
pitaraṃ rocayāmāsa tadā daśarathaṃ nṛpam || 8 ||
sa cāpyaputro nṛpatistasminkāle mahādyutiḥ |
ayajatputriyāmiṣṭiṃ putrepsurarisūdanaḥ || 9 ||
sa kṛtvā niścayaṃ viṣṇurāmantrya ca pitāmaham |
antardhānaṃ gato devaiḥ pūjyamāno maharṣibhiḥ || 10 ||
to vai yajamānasya pāvakādatulaprabham |
prādurbhūtaṃ mahadbhūtaṃ mahāvīryaṃ mahābalam || 11 ||
kṛṣṇaṃ raktāmbaradharaṃ raktāsyaṃ dundubhisvanam |
snigdhaharyakṣatanujaśmaśrupravaramūrdhajam || 12 ||
śubhalakṣaṇasampannaṃ divyābharaṇabhūṣitam |
śailaśṛṅgasamutsethaṃ dṛptaśārdūlavikramam || 13 ||
divākarasamākāraṃ dīptānalaśikhopamam |
taptajāmbūnadamayīṃ rājatāntaparicchadām || 14 ||
divyapāyasasampūrṇāṃ pātrīṃ patnīmiva priyām |
pragṛhya vipulāṃ dorbhyāṃ svayaṃ māyāmayīmiva || 15 ||
samavekṣyābravīdvākyamidaṃ daśarathaṃ nṛpam |
prājāpatyaṃ naraṃ viddhi māmihābhyāgataṃ nṛpa || 16 ||
tataḥ paraṃ tadā rājā pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |
bhagavan svāgataṃ te'stu kimahaṃ karavāṇi te || 17 ||
atho punaridaṃ vākyaṃ prājāpatyo naro'bravīt |
rājannarcayatā devānadya prāptamidaṃ tvayā || 18 ||
idaṃ tu nṛpaśārdūla pāyasaṃ devanirmitam |
prajākaraṃ gṛhāṇa tvaṃ dhanyamārogyavardhanam || 19 ||
bhāryāṇāmanurūpāṇāmaśnīteti prayaccha vai |
tāsu tvaṃ prāpsyase putrānyadarthaṃ yajase nṛpa || 20 ||
tatheti nṛpatiḥ prītaśśirasā pratigṛhyatām |
pātrīṃ devānnasampūrṇāṃ devadattāṃ hiraṇmayīm || 21 ||
abhivādya ca tadbhūtamadbhutaṃ priyadarśanam |
mudā paramayā yuktaścakārābhipradakṣiṇam || 22 ||
tato daśarathaḥ prāpya pāyasaṃ devanirmitam |
babhūva paramaprītaḥ prāpya vittamivādhanaḥ || 23 ||
tatastadadbhutaprakhyaṃ bhūtaṃ paramabhāsvaram |
saṃvartayitvā tatkarma tatraivāntaradhīyata || 24 ||
harṣaraśmibhirudyotaṃ tasyāntaḥpuramābabhau |
śāradasyābhirāmasya candrasyeva nabhoṃ'śubhiḥ || 25 ||
so'ntaḥpuraṃ praviśyaiva kausalyāmidamabravīt |
pāyasaṃ pratigṛhṇīṣva putrīyaṃ tvidamātmanaḥ || 26 ||
kausalyāyai narapatiḥ pāyasārdhaṃ dadau tadā |
ardhādardhaṃ dadau cāpi sumitrāyai narādhipaḥ || 27 ||
kaikeyyai cāvaśiṣṭārdhaṃ dadau putrārthakāraṇāt |
pradadau cāvaśiṣṭārdhaṃ pāyasasyāmṛtopamam || 28 ||
anucintya sumitrāyai punareva mahīpatiḥ |
evaṃ tāsāṃ dadau rājā bhāryāṇāṃ pāyasaṃ pṛthak || 29 ||
tāstvetatpāyasaṃ prāpya narendrasyottamāsstrayaḥ |
sammānaṃ menire sarvāṃḥ praharṣoditacetasaḥ || 30 ||
tatastu tāḥ prāśya taduttamāstriyo mahīpateruttamapāyasaṃ pṛthak |
hutāśanādityasamānatejaso 'cireṇa garbhānpratipedire tadā || 31 ||
tatastu rājā prasamīkṣya tāḥ striyaḥ prarūḍhagarbhāḥ pratilabdhamānasaḥ |
babhūva hṛṣṭastridive yathā hariḥ surendrasiddharṣigaṇābhipūjitaḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.