ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩම් .
අථ චතුඃපඤ්චාශස්සර්ගඃ .
තථා බ්රුවති තාරේ තු තාරාධිපතිවර්චසි .
අථ මේනේ හෘතං රාජ්යං හනූමානඞ්ගදේන තත් .. 1 ..
බුද්ධ්යා හ්යෂ්ටාඞ්ගයා යුක්තං චතුර්බලසමන්විතම් .
චතුර්දශගුණං මේනේ හනූමාන්වාලිනස්සුතම් .. 2 ..
ආපූර්යමාණං ශශ්වච්ච තේජෝබලපරාක්රමෛඃ .
ශශිනං ශුක්ලපක්ෂාදෞ වර්ධමානමිව ශ්රියා .. 3 ..
බෘහස්පතිසමං බුද්ධ්යා වික්රමේ සදෘශං පිතුඃ .
ශුශ්රූෂමාණං තාරස්ය ශක්රස්යේව පුරන්දරම් .. 4 ..
භර්තුරර්ථේ පරිශ්රාන්තං සර්වශාස්ත්රවිදාංවරම් .
අභිසන්ධාතුමාරේභේ හනූමානඞ්ගදං තතඃ .. 5 ..
ස චතුර්ණාමුපායානාං තෘතීයමුපවර්ණයන් .
භේදයාමාස තාන්සර්වාන් වානරාන්වාක්යසම්පදා .. 6 ..
තේෂු සර්වේෂු භින්නේෂු තතෝ(අ)භීෂයදඞ්ගදම් .
භීෂණෛර්භහුභිර්වාක්යෛඃ කෝපෝපායසමන්විතෛඃ .. 7 ..
ත්වං සමර්ථතරඃ පිත්රා යුද්ධේ තාරේය වෛ ධුරම් .
දෘඪං ධාරයිතුං ශක්තඃ කපිරාජ්යං යථා පිතා .. 8 ..
නිත්යමස්ථිරචිත්තා හි කපයෝ හරිපුඞ්ගව .
නාජ්ඤාප්යං විෂහිෂ්යන්ති පුත්රදාරාන්විනා ත්වයා .. 9 ..
ත්වාං නෛතේහ්යනුයුඤ්ජේයුඃ ප්රත්යක්ෂං ප්රවදාමි තේ .
යථායං ජාම්බවාන්නීලස්සුහෝත්රශ්ච මහාකපිඃ .. 10 ..
න හ්යහං තේ ඉමේ සර්වේ සාමදානාදිභිර්ගුණෛඃ .
දණ්ඩේන වා ත්වයා ශක්යාස්සුග්රීවාදපකර්ෂිතම් .. 11 ..
විගෘහ්යාසනමප්යාහුර්දුර්බලේන බලීයසඃ .
ආත්මරක්ෂාකරස්තස්මාන්න විගෘහ්ණීත දුර්බලඃ .. 12 ..
යාං චේමාං මන්යසේ ධාත්රීමේතද්බිලමිති ශ්රුතම් .
ඒතල්ලක්ෂ්මණබාණානාමීෂත්කාර්යං විදාරණේ .. 13 ..
ස්වල්පං හි කෘතමින්ද්රේණ ක්ෂිපතා හ්යශනිං පුරා .
ලක්ෂ්මණෝ නිශිතෛර්බාණෛර්භින්ධ්යාත්පත්රපුටං යථා .. 14 ..
ලක්ෂ්මණස්ය ච නාරාචා බහවස්සන්ති තද්විධාඃ .
වජ්රාශනිසමස්පර්ශා ගිරීණාමපි දාරණාඃ .. 15 ..
අවස්ථානේ යදෛව ත්වමාසිෂ්යසි පරන්තප .
තදෛව හරයස්සර්වේ ත්යක්ෂ්යන්ති කෘතනිශ්චයාඃ .. 16 ..
ස්මරන්තඃ පුත්රදාරාණාං නිත්යෝද්විග්නා බුභුක්ෂිතාඃ .
ඛේදිතා දුඃඛශය්යාභිස්ත්වාං කරිෂ්යන්ති පෘෂ්ඨතඃ .. 17 ..
ස ත්වං හීනස්සුහෘද්භිශ්ච හිතකාමෛශ්ච බන්ධුභිඃ .
තෘණාදපි භෘශෝද්විග්නස්ස්පන්දමානාද්භවිෂ්යසි .. 18 ..
න ච ජාතු න හිංස්යුස්ත්වාං ඝෝරා ලක්ෂ්මණසායකාඃ .
අපවෘත්තං ජිඝාංසන්තෝ මහාවේගා දුරාසදාඃ .. 19 ..
න ච ජාතු න හිංස්යුස්ත්වා ඝෝරා ලක්ෂ්මණසායකාඃ .
අපාවෘත්තං ජිඝාංසන්තෝ මහාවේගා දුරාසදාඃ .. 20 ..
අස්මාභිස්තු ගතං සාර්ධං විනීතවදුපස්ථිතම් .
ආනුපූර්ව්යාත්තු සුග්රීවෝ රාජ්යේ ත්වාං ස්ථාපයිෂ්යති .. 21 ..
ධර්මකාමඃ පිතෘව්යස්තේ ප්රීතිකාමෝ දෘඪව්රතඃ .
ශුචිස්සත්යප්රතිජ්ඤශ්ච න ත්වාං ජාතු ජිඝාංසති .. 22 ..
ප්රියකාමශ්ච තේ මාතුස්තදර්ථං චාස්ය ජීවිතම් .
තස්යාපත්යං ච නාස්ත්යන්යත්තස්මාදඞ්ගද ගම්යතාම් .. 23 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කින්ධාකාණ්ඩේ චතුඃපඤ්චාශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
tathā bruvati tāre tu tārādhipativarcasi |
atha mene hṛtaṃ rājyaṃ hanūmānaṅgadena tat || 1 ||
buddhyā hyaṣṭāṅgayā yuktaṃ caturbalasamanvitam |
caturdaśaguṇaṃ mene hanūmānvālinassutam || 2 ||
āpūryamāṇaṃ śaśvacca tejobalaparākramaiḥ |
śaśinaṃ śuklapakṣādau vardhamānamiva śriyā || 3 ||
bṛhaspatisamaṃ buddhyā vikrame sadṛśaṃ pituḥ |
śuśrūṣamāṇaṃ tārasya śakrasyeva purandaram || 4 ||
bharturarthe pariśrāntaṃ sarvaśāstravidāṃvaram |
abhisandhātumārebhe hanūmānaṅgadaṃ tataḥ || 5 ||
sa caturṇāmupāyānāṃ tṛtīyamupavarṇayan |
bhedayāmāsa tānsarvān vānarānvākyasampadā || 6 ||
teṣu sarveṣu bhinneṣu tato'bhīṣayadaṅgadam |
bhīṣaṇairbhahubhirvākyaiḥ kopopāyasamanvitaiḥ || 7 ||
tvaṃ samarthataraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhuram |
dṛḍhaṃ dhārayituṃ śaktaḥ kapirājyaṃ yathā pitā || 8 ||
nityamasthiracittā hi kapayo haripuṅgava |
nājñāpyaṃ viṣahiṣyanti putradārānvinā tvayā || 9 ||
tvāṃ naitehyanuyuñjeyuḥ pratyakṣaṃ pravadāmi te |
yathāyaṃ jāmbavānnīlassuhotraśca mahākapiḥ || 10 ||
na hyahaṃ te ime sarve sāmadānādibhirguṇaiḥ |
daṇḍena vā tvayā śakyāssugrīvādapakarṣitam || 11 ||
vigṛhyāsanamapyāhurdurbalena balīyasaḥ |
ātmarakṣākarastasmānna vigṛhṇīta durbalaḥ || 12 ||
yāṃ cemāṃ manyase dhātrīmetadbilamiti śrutam |
etallakṣmaṇabāṇānāmīṣatkāryaṃ vidāraṇe || 13 ||
svalpaṃ hi kṛtamindreṇa kṣipatā hyaśaniṃ purā |
lakṣmaṇo niśitairbāṇairbhindhyātpatrapuṭaṃ yathā || 14 ||
lakṣmaṇasya ca nārācā bahavassanti tadvidhāḥ |
vajrāśanisamasparśā girīṇāmapi dāraṇāḥ || 15 ||
avasthāne yadaiva tvamāsiṣyasi parantapa |
tadaiva harayassarve tyakṣyanti kṛtaniścayāḥ || 16 ||
smarantaḥ putradārāṇāṃ nityodvignā bubhukṣitāḥ |
kheditā duḥkhaśayyābhistvāṃ kariṣyanti pṛṣṭhataḥ || 17 ||
sa tvaṃ hīnassuhṛdbhiśca hitakāmaiśca bandhubhiḥ |
tṛṇādapi bhṛśodvignasspandamānādbhaviṣyasi || 18 ||
na ca jātu na hiṃsyustvāṃ ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apavṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 19 ||
na ca jātu na hiṃsyustvā ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apāvṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 20 ||
asmābhistu gataṃ sārdhaṃ vinītavadupasthitam |
ānupūrvyāttu sugrīvo rājye tvāṃ sthāpayiṣyati || 21 ||
dharmakāmaḥ pitṛvyaste prītikāmo dṛḍhavrataḥ |
śucissatyapratijñaśca na tvāṃ jātu jighāṃsati || 22 ||
priyakāmaśca te mātustadarthaṃ cāsya jīvitam |
tasyāpatyaṃ ca nāstyanyattasmādaṅgada gamyatām || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ चतुःपञ्चाशस्सर्गः ।
तथा ब्रुवति तारे तु ताराधिपतिवर्चसि ।
अथ मेने हृतं राज्यं हनूमानङ्गदेन तत् ॥ 1 ॥
बुद्ध्या ह्यष्टाङ्गया युक्तं चतुर्बलसमन्वितम् ।
चतुर्दशगुणं मेने हनूमान्वालिनस्सुतम् ॥ 2 ॥
आपूर्यमाणं शश्वच्च तेजोबलपराक्रमैः ।
शशिनं शुक्लपक्षादौ वर्धमानमिव श्रिया ॥ 3 ॥
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या विक्रमे सदृशं पितुः ।
शुश्रूषमाणं तारस्य शक्रस्येव पुरन्दरम् ॥ 4 ॥
भर्तुरर्थे परिश्रान्तं सर्वशास्त्रविदांवरम् ।
अभिसन्धातुमारेभे हनूमानङ्गदं ततः ॥ 5 ॥
स चतुर्णामुपायानां तृतीयमुपवर्णयन् ।
भेदयामास तान्सर्वान् वानरान्वाक्यसम्पदा ॥ 6 ॥
तेषु सर्वेषु भिन्नेषु ततोऽभीषयदङ्गदम् ।
भीषणैर्भहुभिर्वाक्यैः कोपोपायसमन्वितैः ॥ 7 ॥
त्वं समर्थतरः पित्रा युद्धे तारेय वै धुरम् ।
दृढं धारयितुं शक्तः कपिराज्यं यथा पिता ॥ 8 ॥
नित्यमस्थिरचित्ता हि कपयो हरिपुङ्गव ।
नाज्ञाप्यं विषहिष्यन्ति पुत्रदारान्विना त्वया ॥ 9 ॥
त्वां नैतेह्यनुयुञ्जेयुः प्रत्यक्षं प्रवदामि ते ।
यथायं जाम्बवान्नीलस्सुहोत्रश्च महाकपिः ॥ 10 ॥
न ह्यहं ते इमे सर्वे सामदानादिभिर्गुणैः ।
दण्डेन वा त्वया शक्यास्सुग्रीवादपकर्षितम् ॥ 11 ॥
विगृह्यासनमप्याहुर्दुर्बलेन बलीयसः ।
आत्मरक्षाकरस्तस्मान्न विगृह्णीत दुर्बलः ॥ 12 ॥
यां चेमां मन्यसे धात्रीमेतद्बिलमिति श्रुतम् ।
एतल्लक्ष्मणबाणानामीषत्कार्यं विदारणे ॥ 13 ॥
स्वल्पं हि कृतमिन्द्रेण क्षिपता ह्यशनिं पुरा ।
लक्ष्मणो निशितैर्बाणैर्भिन्ध्यात्पत्रपुटं यथा ॥ 14 ॥
लक्ष्मणस्य च नाराचा बहवस्सन्ति तद्विधाः ।
वज्राशनिसमस्पर्शा गिरीणामपि दारणाः ॥ 15 ॥
अवस्थाने यदैव त्वमासिष्यसि परन्तप ।
तदैव हरयस्सर्वे त्यक्ष्यन्ति कृतनिश्चयाः ॥ 16 ॥
स्मरन्तः पुत्रदाराणां नित्योद्विग्ना बुभुक्षिताः ।
खेदिता दुःखशय्याभिस्त्वां करिष्यन्ति पृष्ठतः ॥ 17 ॥
स त्वं हीनस्सुहृद्भिश्च हितकामैश्च बन्धुभिः ।
तृणादपि भृशोद्विग्नस्स्पन्दमानाद्भविष्यसि ॥ 18 ॥
न च जातु न हिंस्युस्त्वां घोरा लक्ष्मणसायकाः ।
अपवृत्तं जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः ॥ 19 ॥
न च जातु न हिंस्युस्त्वा घोरा लक्ष्मणसायकाः ।
अपावृत्तं जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः ॥ 20 ॥
अस्माभिस्तु गतं सार्धं विनीतवदुपस्थितम् ।
आनुपूर्व्यात्तु सुग्रीवो राज्ये त्वां स्थापयिष्यति ॥ 21 ॥
धर्मकामः पितृव्यस्ते प्रीतिकामो दृढव्रतः ।
शुचिस्सत्यप्रतिज्ञश्च न त्वां जातु जिघांसति ॥ 22 ॥
प्रियकामश्च ते मातुस्तदर्थं चास्य जीवितम् ।
तस्यापत्यं च नास्त्यन्यत्तस्मादङ्गद गम्यताम् ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे चतुःपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
tathā bruvati tāre tu tārādhipativarcasi |
atha mene hṛtaṃ rājyaṃ hanūmānaṅgadena tat || 1 ||
buddhyā hyaṣṭāṅgayā yuktaṃ caturbalasamanvitam |
caturdaśaguṇaṃ mene hanūmānvālinassutam || 2 ||
āpūryamāṇaṃ śaśvacca tejobalaparākramaiḥ |
śaśinaṃ śuklapakṣādau vardhamānamiva śriyā || 3 ||
bṛhaspatisamaṃ buddhyā vikrame sadṛśaṃ pituḥ |
śuśrūṣamāṇaṃ tārasya śakrasyeva purandaram || 4 ||
bharturarthe pariśrāntaṃ sarvaśāstravidāṃvaram |
abhisandhātumārebhe hanūmānaṅgadaṃ tataḥ || 5 ||
sa caturṇāmupāyānāṃ tṛtīyamupavarṇayan |
bhedayāmāsa tānsarvān vānarānvākyasampadā || 6 ||
teṣu sarveṣu bhinneṣu tato'bhīṣayadaṅgadam |
bhīṣaṇairbhahubhirvākyaiḥ kopopāyasamanvitaiḥ || 7 ||
tvaṃ samarthataraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhuram |
dṛḍhaṃ dhārayituṃ śaktaḥ kapirājyaṃ yathā pitā || 8 ||
nityamasthiracittā hi kapayo haripuṅgava |
nājñāpyaṃ viṣahiṣyanti putradārānvinā tvayā || 9 ||
tvāṃ naitehyanuyuñjeyuḥ pratyakṣaṃ pravadāmi te |
yathāyaṃ jāmbavānnīlassuhotraśca mahākapiḥ || 10 ||
na hyahaṃ te ime sarve sāmadānādibhirguṇaiḥ |
daṇḍena vā tvayā śakyāssugrīvādapakarṣitam || 11 ||
vigṛhyāsanamapyāhurdurbalena balīyasaḥ |
ātmarakṣākarastasmānna vigṛhṇīta durbalaḥ || 12 ||
yāṃ cemāṃ manyase dhātrīmetadbilamiti śrutam |
etallakṣmaṇabāṇānāmīṣatkāryaṃ vidāraṇe || 13 ||
svalpaṃ hi kṛtamindreṇa kṣipatā hyaśaniṃ purā |
lakṣmaṇo niśitairbāṇairbhindhyātpatrapuṭaṃ yathā || 14 ||
lakṣmaṇasya ca nārācā bahavassanti tadvidhāḥ |
vajrāśanisamasparśā girīṇāmapi dāraṇāḥ || 15 ||
avasthāne yadaiva tvamāsiṣyasi parantapa |
tadaiva harayassarve tyakṣyanti kṛtaniścayāḥ || 16 ||
smarantaḥ putradārāṇāṃ nityodvignā bubhukṣitāḥ |
kheditā duḥkhaśayyābhistvāṃ kariṣyanti pṛṣṭhataḥ || 17 ||
sa tvaṃ hīnassuhṛdbhiśca hitakāmaiśca bandhubhiḥ |
tṛṇādapi bhṛśodvignasspandamānādbhaviṣyasi || 18 ||
na ca jātu na hiṃsyustvāṃ ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apavṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 19 ||
na ca jātu na hiṃsyustvā ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apāvṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 20 ||
asmābhistu gataṃ sārdhaṃ vinītavadupasthitam |
ānupūrvyāttu sugrīvo rājye tvāṃ sthāpayiṣyati || 21 ||
dharmakāmaḥ pitṛvyaste prītikāmo dṛḍhavrataḥ |
śucissatyapratijñaśca na tvāṃ jātu jighāṃsati || 22 ||
priyakāmaśca te mātustadarthaṃ cāsya jīvitam |
tasyāpatyaṃ ca nāstyanyattasmādaṅgada gamyatām || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.