𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌃𑌪𑌞𑍍𑌚𑌾𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌤𑌿 𑌤𑌾𑌰𑍇 𑌤𑍁 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌤𑌿𑌵𑌰𑍍𑌚𑌸𑌿 ।
𑌅𑌥 𑌮𑍇𑌨𑍇 𑌹𑍃𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑌙𑍍𑌗𑌦𑍇𑌨 𑌤𑌤𑍍 ॥ 1 ॥
𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌹𑍍𑌯𑌷𑍍𑌟𑌾𑌙𑍍𑌗𑌯𑌾 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌬𑌲𑌸𑌮𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶𑌗𑍁𑌣𑌂 𑌮𑍇𑌨𑍇 𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌆𑌪𑍂𑌰𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑌂 𑌶𑌶𑍍𑌵𑌚𑍍𑌚 𑌤𑍇𑌜𑍋𑌬𑌲𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑍈𑌃 ।
𑌶𑌶𑌿𑌨𑌂 𑌶𑍁𑌕𑍍𑌲𑌪𑌕𑍍𑌷𑌾𑌦𑍗 𑌵𑌰𑍍𑌧𑌮𑌾𑌨𑌮𑌿𑌵 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 ॥ 3 ॥
𑌬𑍃𑌹𑌸𑍍𑌪𑌤𑌿𑌸𑌮𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇 𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌃 ।
𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌮𑌾𑌣𑌂 𑌤𑌾𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌕𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯𑍇𑌵 𑌪𑍁𑌰𑌨𑍍𑌦𑌰𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌪𑌰𑌿𑌶𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌵𑌿𑌦𑌾𑌂𑌵𑌰𑌮𑍍 ।
𑌅𑌭𑌿𑌸𑌨𑍍𑌧𑌾𑌤𑍁𑌮𑌾𑌰𑍇𑌭𑍇 𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑌙𑍍𑌗𑌦𑌂 𑌤𑌤𑌃 ॥ 5 ॥
𑌸 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌣𑌾𑌮𑍁𑌪𑌾𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑌮𑍁𑌪𑌵𑌰𑍍𑌣𑌯𑌨𑍍 ।
𑌭𑍇𑌦𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌤𑌾𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌸𑌮𑍍𑌪𑌦𑌾 ॥ 6 ॥
𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑍁 𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌤𑌤𑍋𑌽𑌭𑍀𑌷𑌯𑌦𑌙𑍍𑌗𑌦𑌮𑍍 ।
𑌭𑍀𑌷𑌣𑍈𑌰𑍍𑌭𑌹𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍈𑌃 𑌕𑍋𑌪𑍋𑌪𑌾𑌯𑌸𑌮𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑍈𑌃 ॥ 7 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑌤𑌰𑌃 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇 𑌤𑌾𑌰𑍇𑌯 𑌵𑍈 𑌧𑍁𑌰𑌮𑍍 ।
𑌦𑍃𑌢𑌂 𑌧𑌾𑌰𑌯𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌕𑌪𑌿𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌪𑌿𑌤𑌾 ॥ 8 ॥
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌮𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾 𑌹𑌿 𑌕𑌪𑌯𑍋 𑌹𑌰𑌿𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵 ।
𑌨𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌷𑌹𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌦𑌾𑌰𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ॥ 9 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌨𑍈𑌤𑍇𑌹𑍍𑌯𑌨𑍁𑌯𑍁𑌞𑍍𑌜𑍇𑌯𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌦𑌾𑌮𑌿 𑌤𑍇 ।
𑌯𑌥𑌾𑌯𑌂 𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑌵𑌾𑌨𑍍𑌨𑍀𑌲𑌸𑍍𑌸𑍁𑌹𑍋𑌤𑍍𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌕𑌪𑌿𑌃 ॥ 10 ॥
𑌨 𑌹𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌤𑍇 𑌇𑌮𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌸𑌾𑌮𑌦𑌾𑌨𑌾𑌦𑌿𑌭𑌿𑌰𑍍𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 ।
𑌦𑌣𑍍𑌡𑍇𑌨 𑌵𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌶𑌕𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌾𑌦𑌪𑌕𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌵𑌿𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌾𑌸𑌨𑌮𑌪𑍍𑌯𑌾𑌹𑍁𑌰𑍍𑌦𑍁𑌰𑍍𑌬𑌲𑍇𑌨 𑌬𑌲𑍀𑌯𑌸𑌃 ।
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌰𑌕𑍍𑌷𑌾𑌕𑌰𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌵𑌿𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑍀𑌤 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌬𑌲𑌃 ॥ 12 ॥
𑌯𑌾𑌂 𑌚𑍇𑌮𑌾𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌧𑌾𑌤𑍍𑌰𑍀𑌮𑍇𑌤𑌦𑍍𑌬𑌿𑌲𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌮𑍍 ।
𑌏𑌤𑌲𑍍𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌬𑌾𑌣𑌾𑌨𑌾𑌮𑍀𑌷𑌤𑍍𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌦𑌾𑌰𑌣𑍇 ॥ 13 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌲𑍍𑌪𑌂 𑌹𑌿 𑌕𑍃𑌤𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑌤𑌾 𑌹𑍍𑌯𑌶𑌨𑌿𑌂 𑌪𑍁𑌰𑌾 ।
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌨𑌿𑌶𑌿𑌤𑍈𑌰𑍍𑌬𑌾𑌣𑍈𑌰𑍍𑌭𑌿𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌪𑌤𑍍𑌰𑌪𑍁𑌟𑌂 𑌯𑌥𑌾 ॥ 14 ॥
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌨𑌾𑌰𑌾𑌚𑌾 𑌬𑌹𑌵𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌧𑌾𑌃 ।
𑌵𑌜𑍍𑌰𑌾𑌶𑌨𑌿𑌸𑌮𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌾 𑌗𑌿𑌰𑍀𑌣𑌾𑌮𑌪𑌿 𑌦𑌾𑌰𑌣𑌾𑌃 ॥ 15 ॥
𑌅𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑍇 𑌯𑌦𑍈𑌵 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌾𑌸𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌪𑌰𑌨𑍍𑌤𑌪 ।
𑌤𑌦𑍈𑌵 𑌹𑌰𑌯𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌕𑍃𑌤𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌾𑌃 ॥ 16 ॥
𑌸𑍍𑌮𑌰𑌨𑍍𑌤𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌦𑌾𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑍋𑌦𑍍𑌵𑌿𑌗𑍍𑌨𑌾 𑌬𑍁𑌭𑍁𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌖𑍇𑌦𑌿𑌤𑌾 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌶𑌯𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑍃𑌷𑍍𑌠𑌤𑌃 ॥ 17 ॥
𑌸 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌹𑍀𑌨𑌸𑍍𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑍍𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌹𑌿𑌤𑌕𑌾𑌮𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌭𑌿𑌃 ।
𑌤𑍃𑌣𑌾𑌦𑌪𑌿 𑌭𑍃𑌶𑍋𑌦𑍍𑌵𑌿𑌗𑍍𑌨𑌸𑍍𑌸𑍍𑌪𑌨𑍍𑌦𑌮𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 18 ॥
𑌨 𑌚 𑌜𑌾𑌤𑍁 𑌨 𑌹𑌿𑌂𑌸𑍍𑌯𑍁𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌸𑌾𑌯𑌕𑌾𑌃 ।
𑌅𑌪𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌜𑌿𑌘𑌾𑌂𑌸𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌵𑍇𑌗𑌾 𑌦𑍁𑌰𑌾𑌸𑌦𑌾𑌃 ॥ 19 ॥
𑌨 𑌚 𑌜𑌾𑌤𑍁 𑌨 𑌹𑌿𑌂𑌸𑍍𑌯𑍁𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌘𑍋𑌰𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌸𑌾𑌯𑌕𑌾𑌃 ।
𑌅𑌪𑌾𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌜𑌿𑌘𑌾𑌂𑌸𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌵𑍇𑌗𑌾 𑌦𑍁𑌰𑌾𑌸𑌦𑌾𑌃 ॥ 20 ॥
𑌅𑌸𑍍𑌮𑌾𑌭𑌿𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌗𑌤𑌂 𑌸𑌾𑌰𑍍𑌧𑌂 𑌵𑌿𑌨𑍀𑌤𑌵𑌦𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌆𑌨𑍁𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 21 ॥
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌕𑌾𑌮𑌃 𑌪𑌿𑌤𑍃𑌵𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌕𑌾𑌮𑍋 𑌦𑍃𑌢𑌵𑍍𑌰𑌤𑌃 ।
𑌶𑍁𑌚𑌿𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌶𑍍𑌚 𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌜𑌾𑌤𑍁 𑌜𑌿𑌘𑌾𑌂𑌸𑌤𑌿 ॥ 22 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌕𑌾𑌮𑌶𑍍𑌚 𑌤𑍇 𑌮𑌾𑌤𑍁𑌸𑍍𑌤𑌦𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌯𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑌙𑍍𑌗𑌦 𑌗𑌮𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 23 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌃𑌪𑌞𑍍𑌚𑌾𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
tathā bruvati tāre tu tārādhipativarcasi |
atha mene hṛtaṃ rājyaṃ hanūmānaṅgadena tat || 1 ||
buddhyā hyaṣṭāṅgayā yuktaṃ caturbalasamanvitam |
caturdaśaguṇaṃ mene hanūmānvālinassutam || 2 ||
āpūryamāṇaṃ śaśvacca tejobalaparākramaiḥ |
śaśinaṃ śuklapakṣādau vardhamānamiva śriyā || 3 ||
bṛhaspatisamaṃ buddhyā vikrame sadṛśaṃ pituḥ |
śuśrūṣamāṇaṃ tārasya śakrasyeva purandaram || 4 ||
bharturarthe pariśrāntaṃ sarvaśāstravidāṃvaram |
abhisandhātumārebhe hanūmānaṅgadaṃ tataḥ || 5 ||
sa caturṇāmupāyānāṃ tṛtīyamupavarṇayan |
bhedayāmāsa tānsarvān vānarānvākyasampadā || 6 ||
teṣu sarveṣu bhinneṣu tato'bhīṣayadaṅgadam |
bhīṣaṇairbhahubhirvākyaiḥ kopopāyasamanvitaiḥ || 7 ||
tvaṃ samarthataraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhuram |
dṛḍhaṃ dhārayituṃ śaktaḥ kapirājyaṃ yathā pitā || 8 ||
nityamasthiracittā hi kapayo haripuṅgava |
nājñāpyaṃ viṣahiṣyanti putradārānvinā tvayā || 9 ||
tvāṃ naitehyanuyuñjeyuḥ pratyakṣaṃ pravadāmi te |
yathāyaṃ jāmbavānnīlassuhotraśca mahākapiḥ || 10 ||
na hyahaṃ te ime sarve sāmadānādibhirguṇaiḥ |
daṇḍena vā tvayā śakyāssugrīvādapakarṣitam || 11 ||
vigṛhyāsanamapyāhurdurbalena balīyasaḥ |
ātmarakṣākarastasmānna vigṛhṇīta durbalaḥ || 12 ||
yāṃ cemāṃ manyase dhātrīmetadbilamiti śrutam |
etallakṣmaṇabāṇānāmīṣatkāryaṃ vidāraṇe || 13 ||
svalpaṃ hi kṛtamindreṇa kṣipatā hyaśaniṃ purā |
lakṣmaṇo niśitairbāṇairbhindhyātpatrapuṭaṃ yathā || 14 ||
lakṣmaṇasya ca nārācā bahavassanti tadvidhāḥ |
vajrāśanisamasparśā girīṇāmapi dāraṇāḥ || 15 ||
avasthāne yadaiva tvamāsiṣyasi parantapa |
tadaiva harayassarve tyakṣyanti kṛtaniścayāḥ || 16 ||
smarantaḥ putradārāṇāṃ nityodvignā bubhukṣitāḥ |
kheditā duḥkhaśayyābhistvāṃ kariṣyanti pṛṣṭhataḥ || 17 ||
sa tvaṃ hīnassuhṛdbhiśca hitakāmaiśca bandhubhiḥ |
tṛṇādapi bhṛśodvignasspandamānādbhaviṣyasi || 18 ||
na ca jātu na hiṃsyustvāṃ ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apavṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 19 ||
na ca jātu na hiṃsyustvā ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apāvṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 20 ||
asmābhistu gataṃ sārdhaṃ vinītavadupasthitam |
ānupūrvyāttu sugrīvo rājye tvāṃ sthāpayiṣyati || 21 ||
dharmakāmaḥ pitṛvyaste prītikāmo dṛḍhavrataḥ |
śucissatyapratijñaśca na tvāṃ jātu jighāṃsati || 22 ||
priyakāmaśca te mātustadarthaṃ cāsya jīvitam |
tasyāpatyaṃ ca nāstyanyattasmādaṅgada gamyatām || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ चतुःपञ्चाशस्सर्गः ।
तथा ब्रुवति तारे तु ताराधिपतिवर्चसि ।
अथ मेने हृतं राज्यं हनूमानङ्गदेन तत् ॥ 1 ॥
बुद्ध्या ह्यष्टाङ्गया युक्तं चतुर्बलसमन्वितम् ।
चतुर्दशगुणं मेने हनूमान्वालिनस्सुतम् ॥ 2 ॥
आपूर्यमाणं शश्वच्च तेजोबलपराक्रमैः ।
शशिनं शुक्लपक्षादौ वर्धमानमिव श्रिया ॥ 3 ॥
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या विक्रमे सदृशं पितुः ।
शुश्रूषमाणं तारस्य शक्रस्येव पुरन्दरम् ॥ 4 ॥
भर्तुरर्थे परिश्रान्तं सर्वशास्त्रविदांवरम् ।
अभिसन्धातुमारेभे हनूमानङ्गदं ततः ॥ 5 ॥
स चतुर्णामुपायानां तृतीयमुपवर्णयन् ।
भेदयामास तान्सर्वान् वानरान्वाक्यसम्पदा ॥ 6 ॥
तेषु सर्वेषु भिन्नेषु ततोऽभीषयदङ्गदम् ।
भीषणैर्भहुभिर्वाक्यैः कोपोपायसमन्वितैः ॥ 7 ॥
त्वं समर्थतरः पित्रा युद्धे तारेय वै धुरम् ।
दृढं धारयितुं शक्तः कपिराज्यं यथा पिता ॥ 8 ॥
नित्यमस्थिरचित्ता हि कपयो हरिपुङ्गव ।
नाज्ञाप्यं विषहिष्यन्ति पुत्रदारान्विना त्वया ॥ 9 ॥
त्वां नैतेह्यनुयुञ्जेयुः प्रत्यक्षं प्रवदामि ते ।
यथायं जाम्बवान्नीलस्सुहोत्रश्च महाकपिः ॥ 10 ॥
न ह्यहं ते इमे सर्वे सामदानादिभिर्गुणैः ।
दण्डेन वा त्वया शक्यास्सुग्रीवादपकर्षितम् ॥ 11 ॥
विगृह्यासनमप्याहुर्दुर्बलेन बलीयसः ।
आत्मरक्षाकरस्तस्मान्न विगृह्णीत दुर्बलः ॥ 12 ॥
यां चेमां मन्यसे धात्रीमेतद्बिलमिति श्रुतम् ।
एतल्लक्ष्मणबाणानामीषत्कार्यं विदारणे ॥ 13 ॥
स्वल्पं हि कृतमिन्द्रेण क्षिपता ह्यशनिं पुरा ।
लक्ष्मणो निशितैर्बाणैर्भिन्ध्यात्पत्रपुटं यथा ॥ 14 ॥
लक्ष्मणस्य च नाराचा बहवस्सन्ति तद्विधाः ।
वज्राशनिसमस्पर्शा गिरीणामपि दारणाः ॥ 15 ॥
अवस्थाने यदैव त्वमासिष्यसि परन्तप ।
तदैव हरयस्सर्वे त्यक्ष्यन्ति कृतनिश्चयाः ॥ 16 ॥
स्मरन्तः पुत्रदाराणां नित्योद्विग्ना बुभुक्षिताः ।
खेदिता दुःखशय्याभिस्त्वां करिष्यन्ति पृष्ठतः ॥ 17 ॥
स त्वं हीनस्सुहृद्भिश्च हितकामैश्च बन्धुभिः ।
तृणादपि भृशोद्विग्नस्स्पन्दमानाद्भविष्यसि ॥ 18 ॥
न च जातु न हिंस्युस्त्वां घोरा लक्ष्मणसायकाः ।
अपवृत्तं जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः ॥ 19 ॥
न च जातु न हिंस्युस्त्वा घोरा लक्ष्मणसायकाः ।
अपावृत्तं जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः ॥ 20 ॥
अस्माभिस्तु गतं सार्धं विनीतवदुपस्थितम् ।
आनुपूर्व्यात्तु सुग्रीवो राज्ये त्वां स्थापयिष्यति ॥ 21 ॥
धर्मकामः पितृव्यस्ते प्रीतिकामो दृढव्रतः ।
शुचिस्सत्यप्रतिज्ञश्च न त्वां जातु जिघांसति ॥ 22 ॥
प्रियकामश्च ते मातुस्तदर्थं चास्य जीवितम् ।
तस्यापत्यं च नास्त्यन्यत्तस्मादङ्गद गम्यताम् ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे चतुःपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
tathā bruvati tāre tu tārādhipativarcasi |
atha mene hṛtaṃ rājyaṃ hanūmānaṅgadena tat || 1 ||
buddhyā hyaṣṭāṅgayā yuktaṃ caturbalasamanvitam |
caturdaśaguṇaṃ mene hanūmānvālinassutam || 2 ||
āpūryamāṇaṃ śaśvacca tejobalaparākramaiḥ |
śaśinaṃ śuklapakṣādau vardhamānamiva śriyā || 3 ||
bṛhaspatisamaṃ buddhyā vikrame sadṛśaṃ pituḥ |
śuśrūṣamāṇaṃ tārasya śakrasyeva purandaram || 4 ||
bharturarthe pariśrāntaṃ sarvaśāstravidāṃvaram |
abhisandhātumārebhe hanūmānaṅgadaṃ tataḥ || 5 ||
sa caturṇāmupāyānāṃ tṛtīyamupavarṇayan |
bhedayāmāsa tānsarvān vānarānvākyasampadā || 6 ||
teṣu sarveṣu bhinneṣu tato'bhīṣayadaṅgadam |
bhīṣaṇairbhahubhirvākyaiḥ kopopāyasamanvitaiḥ || 7 ||
tvaṃ samarthataraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhuram |
dṛḍhaṃ dhārayituṃ śaktaḥ kapirājyaṃ yathā pitā || 8 ||
nityamasthiracittā hi kapayo haripuṅgava |
nājñāpyaṃ viṣahiṣyanti putradārānvinā tvayā || 9 ||
tvāṃ naitehyanuyuñjeyuḥ pratyakṣaṃ pravadāmi te |
yathāyaṃ jāmbavānnīlassuhotraśca mahākapiḥ || 10 ||
na hyahaṃ te ime sarve sāmadānādibhirguṇaiḥ |
daṇḍena vā tvayā śakyāssugrīvādapakarṣitam || 11 ||
vigṛhyāsanamapyāhurdurbalena balīyasaḥ |
ātmarakṣākarastasmānna vigṛhṇīta durbalaḥ || 12 ||
yāṃ cemāṃ manyase dhātrīmetadbilamiti śrutam |
etallakṣmaṇabāṇānāmīṣatkāryaṃ vidāraṇe || 13 ||
svalpaṃ hi kṛtamindreṇa kṣipatā hyaśaniṃ purā |
lakṣmaṇo niśitairbāṇairbhindhyātpatrapuṭaṃ yathā || 14 ||
lakṣmaṇasya ca nārācā bahavassanti tadvidhāḥ |
vajrāśanisamasparśā girīṇāmapi dāraṇāḥ || 15 ||
avasthāne yadaiva tvamāsiṣyasi parantapa |
tadaiva harayassarve tyakṣyanti kṛtaniścayāḥ || 16 ||
smarantaḥ putradārāṇāṃ nityodvignā bubhukṣitāḥ |
kheditā duḥkhaśayyābhistvāṃ kariṣyanti pṛṣṭhataḥ || 17 ||
sa tvaṃ hīnassuhṛdbhiśca hitakāmaiśca bandhubhiḥ |
tṛṇādapi bhṛśodvignasspandamānādbhaviṣyasi || 18 ||
na ca jātu na hiṃsyustvāṃ ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apavṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 19 ||
na ca jātu na hiṃsyustvā ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apāvṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 20 ||
asmābhistu gataṃ sārdhaṃ vinītavadupasthitam |
ānupūrvyāttu sugrīvo rājye tvāṃ sthāpayiṣyati || 21 ||
dharmakāmaḥ pitṛvyaste prītikāmo dṛḍhavrataḥ |
śucissatyapratijñaśca na tvāṃ jātu jighāṃsati || 22 ||
priyakāmaśca te mātustadarthaṃ cāsya jīvitam |
tasyāpatyaṃ ca nāstyanyattasmādaṅgada gamyatām || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.