4.6 - Ashmannurjam Parvate - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Oriya Script

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ଞ୍ଚତୁର୍ଥକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ପରିଷେଚନ-ସଂସ୍କାରାଭିଧାନଂ

ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,

ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥

ଅଶ୍ମ॒ନ୍ନୂର୍ଜ॒-ମ୍ପର୍ଵ॑ତେ ଶିଶ୍ରିଯା॒ଣାଂ-ଵାଁତେ॑ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯେ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ଶୁଷ୍ମେ᳚ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ ଓଷ॑ଧୀଭ୍ଯୋ॒ ଵନ॒ସ୍ପତି॒ଭ୍ଯୋ-ଽଧି॒ ସମ୍ଭୃ॑ତା॒-ନ୍ତା-ନ୍ନ॒ ଇଷ॒ମୂର୍ଜ॑-ନ୍ଧତ୍ତ ମରୁତ-ସ୍ସଗ୍ଂ ରରା॒ଣାଃ ॥ ଅଶ୍ମଗ୍ଗ୍॑ସ୍ତେ॒ କ୍ଷୁଦ॒ମୁ-ନ୍ତେ॒ ଶୁଗୃ॑ଚ୍ଛତୁ॒ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମଃ ॥ ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒-ଽଵାକ॒ଯା-ଽଗ୍ନେ॒ ପରି॑ ଵ୍ଯଯାମସି । ପା॒ଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ହି॒ମସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ଜ॒ରାଯୁ॒ଣା-ଽଗ୍ନେ॒ ପରି॑ ଵ୍ଯଯାମସି । ପା॒ଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ଉପ॒- [ଉପ॑, ଜ୍ମନ୍ନୁପ॑] 1

-ଜ୍ମନ୍ନୁପ॑ ଵେତ॒ସେ-ଽଵ॑ତ୍ତର-ନ୍ନ॒ଦୀଷ୍ଵା । ଅଗ୍ନେ॑ ପି॒ତ୍ତମ॒ପାମ॑ସି ॥ ମଣ୍ଡୂ॑କି॒ ତାଭି॒ରା ଗ॑ହି॒ ସେମ-ନ୍ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ପା॒ଵ॒କଵ॑ର୍ଣଗ୍ଂ ଶି॒ଵ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ପା॒ଵ॒କ ଆ ଚି॒ତଯ॑ନ୍ତ୍ଯା କୃ॒ପା । କ୍ଷାମ॑-ନ୍ରୁରୁ॒ଚ ଉ॒ଷସୋ॒ ନ ଭା॒ନୁନା᳚ ॥ ତୂର୍ଵ॒-ନ୍ନ ଯାମ॒ନ୍ନେତ॑ଶସ୍ଯ॒ ନୂ ରଣ॒ ଆ ଯୋ ଘୃ॒ଣେ । ନ ତ॑ତୃଷା॒ଣୋ ଅ॒ଜରଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ପାଵକ ରୋ॒ଚିଷା॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରଯା॑ ଦେଵ ଜି॒ହ୍ଵଯା᳚ । ଆ ଦେ॒ଵାନ୍ [ଆ ଦେ॒ଵାନ୍, ଵ॒କ୍ଷି॒ ଯକ୍ଷି॑ ଚ ।] 2

ଵ॑କ୍ଷି॒ ଯକ୍ଷି॑ ଚ ॥ ସ ନଃ॑ ପାଵକ ଦୀଦି॒ଵୋ-ଽଗ୍ନେ॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଇ॒ହା-ଽଽ ଵ॑ହ । ଉପ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॒ଵିଶ୍ଚ॑ ନଃ ॥ ଅ॒ପାମି॒ଦ-ନ୍ନ୍ଯଯ॑ନଗ୍ଂ ସମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ନି॒ଵେଶ॑ନମ୍ । ଅ॒ନ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମ-ତ୍ତ॑ପନ୍ତୁ ହେ॒ତଯଃ॑ ପାଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ନମ॑ସ୍ତେ॒ ହର॑ସେ ଶୋ॒ଚିଷେ॒ ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ଵ॒ର୍ଚିଷେ᳚ । ଅ॒ନ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମ-ତ୍ତ॑ପନ୍ତୁ ହେ॒ତଯଃ॑ ପାଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ନୃ॒ଷଦେ॒ ଵ- [ନୃ॒ଷଦେ॒ ଵଟ୍, ଅ॒ଫ୍ସୁ॒ଷଦେ॒ ଵ-ଡ୍ଵ॑ନ॒ସଦେ॒] 3

-ଡ॑ଫ୍ସୁ॒ଷଦେ॒ ଵ-ଡ୍ଵ॑ନ॒ସଦେ॒ ଵ-ଡ୍ବ॑ର୍ହି॒ଷଦେ॒ ଵଟ୍-ଥ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଵିଦେ॒ ଵଟ୍ ॥ ଯେ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯା॑ ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନାଗ୍ଂ ସଂଵଁ-ଥ୍ସ॒ରୀଣ॒ମୁପ॑ ଭା॒ଗମାସ॑ତେ । ଅ॒ହୁ॒ତାଦୋ॑ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍-ଥ୍ସ୍ଵ॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॑ହୁଦ୍ଧ୍ଵ॒-ମ୍ମଧୁ॑ନୋ ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ॥ ଯେ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵେଷ୍ଵଧି॑ ଦେଵ॒ତ୍ଵମାଯ॒ନ୍॒ ଯେ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଃ ପୁର ଏ॒ତାରୋ॑ ଅ॒ସ୍ଯ । ଯେଭ୍ଯୋ॒ ନର୍ତେ ପଵ॑ତେ॒ ଧାମ॒ କି-ଞ୍ଚ॒ନ ନ ତେ ଦି॒ଵୋ ନ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଅଧି॒ ସ୍ନୁଷୁ॑ ॥ ପ୍ରା॒ଣ॒ଦା [ପ୍ରା॒ଣ॒ଦାଃ, ଅ॒ପା॒ନ॒ଦା ଵ୍ଯା॑ନ॒ଦା-] 4

ଅ॑ପାନ॒ଦା ଵ୍ଯା॑ନ॒ଦା-ଶ୍ଚ॑କ୍ଷୁ॒ର୍ଦା ଵ॑ର୍ଚୋ॒ଦା ଵ॑ରିଵୋ॒ଦାଃ । ଅ॒ନ୍ଯ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମ-ତ୍ତ॑ପନ୍ତୁ ହେ॒ତଯଃ॑ ପାଵ॒କୋ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ॑ ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିସ୍ତି॒ଗ୍ମେନ॑ ଶୋ॒ଚିଷା॒ ଯଗ୍ଂସ॒ଦ୍ଵିଶ୍ଵ॒-ନ୍ନ୍ଯ॑ତ୍ରିଣ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ନୋ॑ ଵଗ୍ଂସତେ ର॒ଯିମ୍ ॥ ସୈନା-ଽନୀ॑କେନ ସୁଵି॒ଦତ୍ରୋ॑ ଅ॒ସ୍ମେ ଯଷ୍ଟା॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆଯ॑ଜିଷ୍ଠ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତି । ଅଦ॑ବ୍ଧୋ ଗୋ॒ପା ଉ॒ତ ନଃ॑ ପର॒ସ୍ପା ଅଗ୍ନେ᳚ ଦ୍ଯୁ॒ମଦୁ॒ତ ରେ॒ଵ-ଦ୍ଦି॑ଦୀହି ॥ 5 ॥

(ଉପ॑-ଦେ॒ଵାନ୍-ଵଟ୍-ପ୍ରା॑ଣ॒ଦା-ଶ୍ଚତୁ॑ଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 1)

ଯ ଇ॒ମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଜୁହ୍ଵ॒ଦୃଷି॒ର୍॒ହୋତା॑ ନିଷ॒ସାଦା॑ ପି॒ତା ନଃ॑ । ସ ଆ॒ଶିଷା॒ ଦ୍ରଵି॑ଣମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ ପରମ॒ଚ୍ଛଦୋ॒ ଵର॒ ଆ ଵି॑ଵେଶ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ମନ॑ସା॒ ଯଦ୍ଵିହା॑ଯା ଧା॒ତା ଵି॑ଧା॒ତା ପ॑ର॒ମୋତ ସ॒ନ୍ଦୃକ୍ । ତେଷା॑ମି॒ଷ୍ଟାନି॒ ସମି॒ଷା ମ॑ଦନ୍ତି॒ ଯତ୍ର॑ ସପ୍ତ॒ର୍॒ଷୀ-ନ୍ପ॒ର ଏକ॑ମା॒ହୁଃ ॥ ଯୋ ନଃ॑ ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତା ଯୋ ଵି॑ଧା॒ତା ଯୋ ନଃ॑ ସ॒ତୋ ଅ॒ଭ୍ଯା ସଜ୍ଜ॒ଜାନ॑ । 6

ଯୋ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନାମ॒ଧା ଏକ॑ ଏ॒ଵ ତଗ୍ଂ ସ॑ମ୍ପ୍ର॒ଶ୍ଞ-ମ୍ଭୁଵ॑ନା ଯନ୍ତ୍ଯ॒ନ୍ଯା ॥ ତ ଆ-ଽଯ॑ଜନ୍ତ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ସ୍ମା॒ ଋଷ॑ଯଃ॒ ପୂର୍ଵେ॑ ଜରି॒ତାରୋ॒ ନ ଭୂ॒ନା । ଅ॒ସୂର୍ତା॒ ସୂର୍ତା॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନେ॒ ଯେ ଭୂ॒ତାନି॑ ସ॒ମକୃ॑ଣ୍ଵନ୍ନି॒ମାନି॑ ॥ ନ ତଂ-ଵିଁ॑ଦାଥ॒ ଯ ଇ॒ଦ-ଞ୍ଜ॒ଜାନା॒ନ୍ଯ-ଦ୍ଯୁ॒ଷ୍ମାକ॒ମନ୍ତ॑ର-ମ୍ଭଵାତି । ନୀ॒ହା॒ରେଣ॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତା॒ ଜଲ୍ପ୍ଯା॑ ଚାସୁ॒ତୃପ॑ ଉକ୍ଥ॒ ଶାସ॑ଶ୍ଚରନ୍ତି ॥ ପ॒ରୋ ଦି॒ଵା ପ॒ର ଏ॒ନା [ପ॒ର ଏ॒ନା, ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା ପ॒ରୋ] 7

ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ପ॒ରୋ ଦେ॒ଵେଭି॒ରସୁ॑ରୈ॒ର୍ଗୁହା॒ ଯତ୍ । କଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॒ଦ୍ଗର୍ଭ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ଦ॑ଦ୍ଧ୍ର॒ ଆପୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ॥ ତମିଦ୍ଗର୍ଭ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ଦ॑ଦ୍ଧ୍ର॒ ଆପୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଅ॒ଜସ୍ଯ॒ ନାଭା॒ଵଦ୍ଧ୍ଯେକ॒-ମର୍ପି॑ତଂ॒-ଯଁସ୍ମି॑ନ୍ନି॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ॒ମଧି॑ ଶ୍ରି॒ତମ୍ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ହ୍ଯଜ॑ନିଷ୍ଟ ଦେ॒ଵ ଆଦି-ଦ୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଅ॑ଭଵ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯଃ॑ । ତୃ॒ତୀଯଃ॑ ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତୌଷ॑ଧୀନା- [ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତୌଷ॑ଧୀନାମ୍, ଅ॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଦଧା-ତ୍ପୁରୁ॒ତ୍ରା ।] 8

-ମ॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଦଧା-ତ୍ପୁରୁ॒ତ୍ରା ॥ ଚକ୍ଷୁ॑ଷଃ ପି॒ତା ମନ॑ସା॒ ହି ଧୀରୋ॑ ଘୃ॒ତମେ॑ନେ ଅଜନ॒ନ୍ନ॑ମାନେ । ଯ॒ଦେଦନ୍ତା॒ ଅଦ॑ଦୃଗ୍ଂହନ୍ତ॒ ପୂର୍ଵ॒ ଆଦି-ଦ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ପ୍ରଥେତାମ୍ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑-ଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ମୁଖୋ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ହସ୍ତ ଉ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑ସ୍ପାତ୍ । ସ-ମ୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା॒-ନ୍ନମ॑ତି॒ ସ-ମ୍ପତ॑ତ୍ରୈ॒ ର୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ନଯ॑-ନ୍ଦେ॒ଵ ଏକଃ॑ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀ-ଦଧି॒ଷ୍ଠାନ॑-ମା॒ରମ୍ଭ॑ଣ-ଙ୍କତ॒ମ-ଥ୍ସ୍ଵି॒-ତ୍କିମା॑ସୀତ୍ । ଯଦୀ॒ ଭୂମି॑-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑- [ଯଦୀ॒ ଭୂମି॑-ଞ୍ଜ॒ନଯନ୍ନ୍॑, ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒] 9

-ନ୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ଵି ଦ୍ଯାମୌର୍ଣୋ᳚-ନ୍ମହି॒ନା ଵି॒ଶ୍ଵଚ॑କ୍ଷାଃ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॒ଦ୍ଵନ॒-ଙ୍କ ଉ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀ॒ଦ୍ଯତୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା ପୃ॒ଚ୍ଛତେଦୁ॒ ତଦ୍ଯଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରଯନ୍ନ୍॑ ॥ ଯା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ପର॒ମାଣି॒ ଯା-ଽଵ॒ମା ଯା ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମା ଵି॑ଶ୍ଵକର୍ମନ୍ନୁ॒ତେମା । ଶିକ୍ଷା॒ ସଖି॑ଭ୍ଯୋ ହ॒ଵିଷି॑ ସ୍ଵଧାଵ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜସ୍ଵ ତ॒ନୁଵ॑-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣଃ ॥ ଵା॒ଚସ୍ପତିଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମାଣ-ମୂ॒ତଯେ॑ [-ମୂ॒ତଯେ᳚, ମ॒ନୋ॒ଯୁଜଂ॒-ଵାଁଜେ॑] 10

ମନୋ॒ଯୁଜଂ॒-ଵାଁଜେ॑ ଅ॒ଦ୍ଯା ହୁ॑ଵେମ । ସ ନୋ॒ ନେଦି॑ଷ୍ଠା॒ ହଵ॑ନାନି ଜୋଷତେ ଵି॒ଶ୍ଵଶ॑ଭୂଂ॒ରଵ॑ସେ ସା॒ଧୁକ॑ର୍ମା ॥ ଵିଶ୍ଵ॑କର୍ମନ୍. ହ॒ଵିଷା॑ ଵାଵୃଧା॒ନ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଯଂ-ଯଁ॑ଜସ୍ଵ ତ॒ନୁଵ॑-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣଃ । ମୁହ୍ଯ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ନ୍ଯେ ଅ॒ଭିତଃ॑ ସ॒ପତ୍ନା॑ ଇ॒ହାସ୍ମାକ॑-ମ୍ମ॒ଘଵା॑ ସୂ॒ରିର॑ସ୍ତୁ ॥ ଵିଶ୍ଵ॑କର୍ମନ୍. ହ॒ଵିଷା॒ ଵର୍ଧ॑ନେନ ତ୍ରା॒ତାର॒ମିନ୍ଦ୍ର॑-ମକୃଣୋରଵ॒ଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତସ୍ମୈ॒ ଵିଶ॒-ସ୍ସମ॑ନମନ୍ତ ପୂ॒ର୍ଵୀର॒ଯମୁ॒ଗ୍ରୋ ଵି॑ହ॒ଵ୍ଯୋ॑ ଯଥା-ଽସ॑ତ୍ ॥ ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ଵ॒ଯୁନା॑ଯ॒ ସିନ୍ଧୂ॑ନା॒-ମ୍ପତ॑ଯେ॒ ନମଃ॑ । ନ॒ଦୀନା॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵା॑ସା-ମ୍ପି॒ତ୍ରେ ଜୁ॑ହୁ॒ତା ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମଣେ॒ ଵିଶ୍ଵା-ଽହାମ॑ର୍ତ୍ଯଗ୍ଂ ହ॒ଵିଃ ॥ 11 ॥

(ଜ॒ଜାନୈ॒ - ନୌ - ଷ॑ଧୀନାଂ॒ - ଭୂମି॑-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑ - ନ୍ନୂ॒ତଯେ॒ - ନମୋ॒ - ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 2)

ଉଦେ॑ନମୁତ୍ତ॒ରା-ନ୍ନ॒ଯାଗ୍ନେ॑ ଘୃତେନା-ଽଽହୁତ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ଣ॒ ସଗ୍ଂ ସୃ॑ଜ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ଚ॒ ଧନେ॑ନ ଚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରେ॒ମ-ମ୍ପ୍ର॑ତ॒ରା-ଙ୍କୃ॑ଧି ସଜା॒ତାନା॑-ମସଦ୍ଵ॒ଶୀ । ସମେ॑ନଂ॒-ଵଁର୍ଚ॑ସା ସୃଜ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଭାଗ॒ଧା ଅ॑ସତ୍ ॥ ଯସ୍ଯ॑ କୁ॒ର୍ମୋ ହ॒ଵିର୍ଗୃ॒ହେ ତମ॑ଗ୍ନେ ଵର୍ଧଯା॒ ତ୍ଵମ୍ । ତସ୍ମ॑ ଦେ॒ଵା ଅଧି॑ ବ୍ରଵନ୍ନ॒ଯ-ଞ୍ଚ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ ଉଦୁ॑ ତ୍ଵା॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା [ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାଃ, ଅଗ୍ନେ॒ ଭର॑ନ୍ତୁ॒ ଚିତ୍ତି॑ଭିଃ ।] 12

ଅଗ୍ନେ॒ ଭର॑ନ୍ତୁ॒ ଚିତ୍ତି॑ଭିଃ । ସ ନୋ॑ ଭଵ ଶି॒ଵତ॑ମ-ସ୍ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କୋ ଵି॒ଭାଵ॑ସୁଃ ॥ ପଞ୍ଚ॒ ଦିଶୋ॒ ଦୈଵୀ᳚ର୍ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଵନ୍ତୁ ଦେ॒ଵୀରପାମ॑ତି-ନ୍ଦୁର୍ମ॒ତି-ମ୍ବାଧ॑ମାନାଃ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତି-ମା॒ଭଜ॑ନ୍ତୀଃ ॥ ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॒ ଅଧି॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଅ॑ସ୍ଥା॒-ଥ୍ସମି॑ଦ୍ଧେ ଅ॒ଗ୍ନାଵଧି॑ ମାମହା॒ନଃ । ଉ॒କ୍ଥପ॑ତ୍ର॒ ଈଡ୍ଯୋ॑ ଗୃଭୀ॒ତସ୍ତ॒ପ୍ତ-ଙ୍ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପ॑ରି॒ଗୃହ୍ଯା॑ଯଜନ୍ତ ॥ ଊ॒ର୍ଜା ଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞମଶ॑ମନ୍ତ ଦେ॒ଵା ଦୈଵ୍ଯା॑ଯ ଧ॒ର୍ତ୍ରେ ଜୋଷ୍ଟ୍ରେ᳚ । ଦେ॒ଵ॒ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ରୀମ॑ଣା-ଶ୍ଶ॒ତପ॑ଯାଃ [ଦେ॒ଵ॒ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ରୀମ॑ଣା-ଶ୍ଶ॒ତପ॑ଯାଃ, ପ॒ରି॒ଗୃହ୍ଯ॑] 13

ପରି॒ଗୃହ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵା ଯ॒ଜ୍ଞମା॑ଯନ୍ନ୍ ॥ ସୂର୍ଯ॑ରଶ୍ମି॒ର୍॒ହରି॑କେଶଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସଵି॒ତା ଜ୍ଯୋତି॒ରୁଦ॑ଯା॒ଗ୍ଂ॒ ଅଜ॑ସ୍ରମ୍ । ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ଷା ପ୍ର॑ସ॒ଵଂ-ଯାଁ॑ତି ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॒ପଂଶ୍ଯ॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ଗୋ॒ପାଃ ॥ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯନ୍ତୋ॑ ଅସ୍ଥୁର୍ଵୀ॒ତଗ୍ଂ ଶ॑ମି॒ତ୍ରେ ଶ॑ମି॒ତା ଯ॒ଜଦ୍ଧ୍ଯୈ᳚ । ତୁ॒ରୀଯୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯତ୍ର॑ ହ॒ଵ୍ଯମେତି॒ ତତଃ॑ ପାଵ॒କା ଆ॒ଶିଷୋ॑ ନୋ ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ ଵି॒ମାନ॑ ଏ॒ଷ ଦି॒ଵୋ ମଦ୍ଧ୍ଯ॑ ଆସ୍ତ ଆପପ୍ରି॒ଵା-ନ୍ରୋଦ॑ସୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ସ ଵି॒ଶ୍ଵାଚୀ॑ର॒ଭି- [ସ ଵି॒ଶ୍ଵାଚୀ॑ର॒ଭି, ଚ॒ଷ୍ଟେ॒ ଘୃ॒ତାଚୀ॑ରନ୍ତ॒ରା] 14

-ଚ॑ଷ୍ଟେ ଘୃ॒ତାଚୀ॑ରନ୍ତ॒ରା ପୂର୍ଵ॒ମପ॑ର-ଞ୍ଚ କେ॒ତୁମ୍ ॥ ଉ॒କ୍ଷା ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରୋ ଅ॑ରୁ॒ଣ-ସ୍ସୁ॑ପ॒ର୍ଣଃ ପୂର୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଯୋନି॑-ମ୍ପି॒ତୁରା ଵି॑ଵେଶ । ମଦ୍ଧ୍ଯେ॑ ଦି॒ଵୋ ନିହି॑ତଃ॒ ପୃଶ୍ଞି॒ରଶ୍ମା॒ ଵି ଚ॑କ୍ରମେ॒ ରଜ॑ସଃ ପା॒ତ୍ଯନ୍ତୌ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵା॑ ଅଵୀଵୃଧନ୍-ଥ୍ସମୁ॒ଦ୍ରଵ୍ଯ॑ଚସ॒-ଙ୍ଗିରଃ॑ । ର॒ଥୀତ॑ମଗ୍ଂ ରଥୀ॒ନାଂ-ଵାଁଜା॑ନା॒ଗ୍ଂ॒ ସତ୍ପ॑ତି॒-ମ୍ପତି᳚ମ୍ ॥ ସୁ॒ମ୍ନ॒ହୂର୍ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆ ଚ॑ ଵକ୍ଷ॒ଦ୍ଯକ୍ଷ॑ଦ॒ଗ୍ନିର୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆ ଚ॑ ଵକ୍ଷତ୍ ॥ ଵାଜ॑ସ୍ଯ ମା ପ୍ରସ॒ଵେନୋ᳚-ଦ୍ଗ୍ରା॒ଭେଣୋ-ଦ॑ଗ୍ରଭୀତ୍ । ଅଥା॑ ସ॒ପତ୍ନା॒ଗ୍ଂ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ ନିଗ୍ରା॒ଭେଣାଧ॑ରାଗ୍ଂ ଅକଃ ॥ ଉ॒ଦ୍ଗ୍ରା॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ ନିଗ୍ରା॒ଭ-ଞ୍ଚ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॑ଵୀଵୃଧନ୍ନ୍ । ଅଥା॑ ସ॒ପତ୍ନା॑ନିନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ମେ॑ ଵିଷୂ॒ଚୀନା॒ନ୍ ଵ୍ଯ॑ସ୍ଯତାମ୍ ॥ 15 ॥

(ଦେ॒ଵାଃ - ଶ॒ତପ॑ଯା - ଅ॒ଭି - ଵାଜ॑ସ୍ଯ॒ - ଷଡ୍ଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ ) (ଅ. 3)

ଆ॒ଶୁ-ଶ୍ଶିଶା॑ନୋ ଵୃଷ॒ଭୋ ନ ଯୁ॒ଦ୍ଧ୍ମୋ ଘ॑ନାଘ॒ନଃ, କ୍ଷୋଭ॑ଣ-ଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ସ॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନୋ-ଽନିମି॒ଷ ଏ॑କ ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତଗ୍ଂ ସେନା॑ ଅଜଯ-ଥ୍ସା॒କମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ ସ॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନେନା ନିମି॒ଷେଣ॑ ଜି॒ଷ୍ଣୁନା॑ ଯୁତ୍କା॒ରେଣ॑ ଦୁଶ୍ଚ୍ଯଵ॒ନେନ॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣୁନା᳚ । ତଦିନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଜଯତ॒ ତ-ଥ୍ସ॑ହଦ୍ଧ୍ଵଂ॒-ଯୁଁଧୋ॑ ନର॒ ଇଷୁ॑ହସ୍ତେନ॒ ଵୃଷ୍ଣା᳚ ॥ ସ ଇଷୁ॑ହସ୍ତୈ॒-ସ୍ସ ନି॑ଷ॒ଙ୍ଗିଭି॑ର୍ଵ॒ଶୀ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ର॑ଷ୍ଟା॒ ସ ଯୁଧ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଗ॒ଣେନ॑ । ସ॒ଗ୍ଂ॒ସୃ॒ଷ୍ଟ॒ଜି-ଥ୍ସୋ॑ମ॒ପା ବା॑ହୁଶ॒ର୍ଧ୍ଯୂ᳚ର୍ଧ୍ଵଧ॑ନ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ହିତାଭି॒ରସ୍ତା᳚ ॥ ବୃହ॑ସ୍ପତେ॒ ପରି॑ ଦୀଯା॒ [ପରି॑ ଦୀଯ, ରଥେ॑ନ] 16

ରଥେ॑ନ ରକ୍ଷୋ॒ହା ଽମିତ୍ରାଗ୍ଂ॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ପ୍ର॒ଭ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସେନାଃ᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣୋ ଯୁ॒ଧା ଜଯ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମାକ॑-ମେଦ୍ଧ୍ଯଵି॒ତା ରଥା॑ନାମ୍ ॥ ଗୋ॒ତ୍ର॒ଭିଦ॑-ଙ୍ଗୋ॒ଵିଦଂ॒-ଵଁଜ୍ର॑ବାହୁ॒-ଞ୍ଜଯ॑ନ୍ତ॒ମଜ୍ମ॑ ପ୍ରମୃ॒ଣନ୍ତ॒-ମୋଜ॑ସା । ଇ॒ମଗ୍ଂ ସ॑ଜାତା॒ ଅନୁ॑ଵୀର-ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ॑ ସଖା॒ଯୋ-ଽନୁ॒ ସଗ୍ଂ ର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ବ॒ଲ॒ଵି॒ଜ୍ଞା॒ଯଃ-ସ୍ଥଵି॑ରଃ॒ ପ୍ରଵୀ॑ର॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାନ୍. ଵା॒ଜୀ ସହ॑ମାନ ଉ॒ଗ୍ରଃ । ଅ॒ଭିଵୀ॑ରୋ ଅ॒ଭିସ॑ତ୍ଵା ସହୋ॒ଜା ଜୈତ୍ର॑ମିନ୍ଦ୍ର॒ ରଥ॒ମାତି॑ଷ୍ଠ ଗୋ॒ଵିତ୍ ॥ ଅ॒ଭି ଗୋ॒ତ୍ରାଣି॒ ସହ॑ସା॒ ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ଯୋ [ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ଯଃ, ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ଯୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ।] 17

ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ଯୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଦୁ॒ଶ୍ଚ୍ଯ॒ଵ॒ନଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡ॑ ଯୁ॒ଦ୍ଧ୍ଯୋ᳚-ସ୍ମାକ॒ଗ୍ଂ॒ ସେନା॑ ଅଵତୁ॒ ପ୍ର ଯୁ॒ଥ୍ସୁ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସାଂ-ନେ॒ତା ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ ର୍ଦକ୍ଷି॑ଣା ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ସୋମଃ॑ । ଦେ॒ଵ॒ସେ॒ନାନା॑-ମଭିଭଞ୍ଜତୀ॒ନା-ଞ୍ଜଯ॑ନ୍ତୀନା-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ଯ॒ନ୍ତ୍ଵଗ୍ରେ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ରାଜ୍ଞ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯାନା᳚-ମ୍ମ॒ରୁତା॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ଧ॑ ଉ॒ଗ୍ରମ୍ । ମ॒ହାମ॑ନସା-ମ୍ଭୁଵନଚ୍ଯ॒ଵାନା॒-ଙ୍ଘୋଷୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒-ଞ୍ଜଯ॑ତା॒ ମୁଦ॑ସ୍ଥାତ୍ ॥ ଅ॒ସ୍ମାକ॒-ମିନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସମୃ॑ତେଷୁ ଧ୍ଵ॒ଜେଷ୍ଵ॒ସ୍ମାକଂ॒-ଯାଁ ଇଷ॑ଵ॒ସ୍ତା ଜ॑ଯନ୍ତୁ । 18

ଅ॒ସ୍ମାକଂ॑-ଵୀଁ॒ରା ଉତ୍ତ॑ରେ ଭଵନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମାନୁ॑ ଦେଵା ଅଵତା॒ ହଵେ॑ଷୁ ॥ ଉଦ୍ଧ॑ର୍ଷଯ ମଘଵ॒ନ୍ନା-ଯୁ॑ଧା॒-ନ୍ଯୁଥ୍ସତ୍ଵ॑ନା-ମ୍ମାମ॒କାନା॒-ମ୍ମହାଗ୍ଂ॑ସି । ଉଦ୍ଵୃ॑ତ୍ରହନ୍ ଵା॒ଜିନାଂ॒-ଵାଁଜି॑ନା॒ନ୍ଯୁ-ଦ୍ରଥା॑ନା॒-ଞ୍ଜଯ॑ତାମେତୁ॒ ଘୋଷଃ॑ ॥ ଉପ॒ ପ୍ରେତ॒ ଜଯ॑ତା ନରସ୍ସ୍ଥି॒ରା ଵଃ॑ ସନ୍ତୁ ବା॒ହଵଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛ ତ୍ଵନା-ଧୃ॒ଷ୍ଯା ଯଥାସ॑ଥ ॥ ଅଵ॑ସୃଷ୍ଟା॒ ପରା॑ ପତ॒ ଶର॑ଵ୍ଯେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ସଗ୍ଂଶିତା । ଗଚ୍ଛା॒-ଽମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ର- [ଗଚ୍ଛା॒-ଽମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ର, ଵି॒ଶ॒ ମୈଷା॒-] 19

-ଵି॑ଶ॒ ମୈଷା॒-ଙ୍କଞ୍ଚ॒ନୋଚ୍ଛି॑ଷଃ ॥ ମର୍ମା॑ଣି ତେ॒ ଵର୍ମ॑ଭିଶ୍ଛାଦଯାମି॒ ସୋମ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ରାଜା॒ ଽମୃତେ॑ନା॒ଭି-ଵ॑ସ୍ତାମ୍ । ଉ॒ରୋର୍ଵରୀ॑ଯୋ॒ ଵରି॑ଵସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ଜଯ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଯତ୍ର॑ ବା॒ଣା-ସ୍ସ॒ମ୍ପତ॑ନ୍ତି କୁମା॒ରା ଵି॑ଶି॒ଖା ଇ॑ଵ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ନ॒ସ୍ତତ୍ର॑ ଵୃତ୍ର॒ହା ଵି॑ଶ୍ଵା॒ହା ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ 20 ॥

(ଦୀ॒ଯା॒ - ଽଦା॒ଯୋ - ଜ॑ଯନ୍ତ୍ଵ॒ - ମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ର - ଚ॑ତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଚ୍ଚ॑) (ଅ. 4)

ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॑ ପ୍ର॒ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ରେହି॑ ଵି॒ଦ୍ଵାନ॒ଗ୍ନେର॑ଗ୍ନେ ପୁ॒ରୋ ଅ॑ଗ୍ନିର୍ଭଵେ॒ହ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ ଦୀଦ୍ଯା॑ନୋ॒ ଵି ଭା॒ହ୍ଯୂର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ କ୍ରମ॑ଦ୍ଧ୍ଵମ॒ଗ୍ନିନା॒ ନାକ॒ମୁଖ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ହସ୍ତେ॑ଷୁ॒ ବିଭ୍ର॑ତଃ । ଦି॒ଵଃ ପୃ॒ଷ୍ଠଗ୍ଂ ସୁଵ॑ର୍ଗ॒ତ୍ଵା ମି॒ଶ୍ରା ଦେ॒ଵେଭି॑ରାଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯା ଅ॒ହମୁଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମା-ଽରୁ॑ହ-ମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷା॒-ଦ୍ଦିଵ॒ମା-ଽରୁ॑ହମ୍ । ଦି॒ଵୋ ନାକ॑ସ୍ଯ ପୃ॒ଷ୍ଠା-ଥ୍ସୁଵ॒ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଗା- [ପୃ॒ଷ୍ଠା-ଥ୍ସୁଵ॒ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଗାମ୍, ଅ॒ହମ୍ ।] 21

-ମ॒ହମ୍ ॥ ସୁଵ॒ର୍ଯନ୍ତୋ॒ ନାପେ᳚କ୍ଷନ୍ତ॒ ଆ ଦ୍ଯାଗ୍ଂ ରୋ॑ହନ୍ତି॒ ରୋଦ॑ସୀ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଯେଁ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ଧାର॒ଗ୍ଂ॒ ସୁଵି॑ଦ୍ଵାଗ୍ଂସୋ ଵିତେନି॒ରେ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ପ୍ରେହି॑ ପ୍ରଥ॒ମୋ ଦେ॑ଵଯ॒ତା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ଦେ॒ଵାନା॑ମୁ॒ତ ମର୍ତ୍ଯା॑ନାମ୍ । ଇଯ॑କ୍ଷମାଣା॒ ଭୃଗୁ॑ଭି-ସ୍ସ॒ଜୋଷା॒-ସ୍ସୁଵ॑ର୍ଯନ୍ତୁ॒ ଯଜ॑ମାନା-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ॥ ନକ୍ତୋ॒ଷାସା॒ ସମ॑ନସା॒ ଵିରୂ॑ପେ ଧା॒ପଯେ॑ତେ॒ ଶିଶୁ॒ମେକଗ୍ଂ॑ ସମୀ॒ଚୀ । ଦ୍ଯାଵା॒ କ୍ଷାମା॑ ରୁ॒କ୍ମୋ ଅ॒ନ୍ତର୍ଵି ଭା॑ତି ଦେ॒ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ନ୍ଧା॑ରଯ-ନ୍ଦ୍ରଵିଣୋ॒ଦାଃ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ସହସ୍ରାକ୍ଷ [ଅଗ୍ନେ॑ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ଶ॒ତ॒ମୂ॒ର୍ଧ॒ଞ୍ଛ॒ତ-ନ୍ତେ᳚] 22

ଶତମୂର୍ଧଞ୍ଛ॒ତ-ନ୍ତେ᳚ ପ୍ରା॒ଣା-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑ମପା॒ନାଃ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ସା॑ହ॒ସ୍ରସ୍ଯ॑ ରା॒ଯ ଈ॑ଶିଷେ॒ ତସ୍ମୈ॑ ତେ ଵିଧେମ॒ ଵାଜା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ସୁ॒ପ॒ର୍ଣୋ॑-ଽସି ଗ॒ରୁତ୍ମା᳚-ନ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଗ୍ଂ ସୀ॑ଦ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସୀ॑ଦ ଭା॒ସା-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମା ପୃ॑ଣ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷା॒ ଦିଵ॒ମୁତ୍ତ॑ଭାନ॒ ତେଜ॑ସା॒ ଦିଶ॒ ଉ-ଦ୍ଦୃଗ୍ଂ॑ହ ॥ ଆ॒ଜୁହ୍ଵା॑ନ-ସ୍ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦଗ୍ନେ॒ ସ୍ଵାଂ-ଯୋଁନି॒ମା ସୀ॑ଦ ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯା । ଅ॒ସ୍ମିନ୍-ଥ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ॒ ଅଦ୍ଧ୍ଯୁତ୍ତ॑ରସ୍ମି॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା॒ [ଅଦ୍ଧ୍ଯୁତ୍ତ॑ରସ୍ମି॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵାଃ, ଯଜ॑ମାନଶ୍ଚ ସୀଦତ ।] 23

ଯଜ॑ମାନଶ୍ଚ ସୀଦତ ॥ ପ୍ରେଦ୍ଧୋ॑ ଅଗ୍ନେ ଦୀଦିହି ପୁ॒ରୋ ନୋ-ଽଜ॑ସ୍ରଯା ସୂ॒ର୍ମ୍ଯା॑ ଯଵିଷ୍ଠ । ତ୍ଵାଗ୍ଂ ଶଶ୍ଵ॑ନ୍ତ॒ ଉପ॑ ଯନ୍ତି॒ ଵାଜାଃ᳚ ॥ ଵି॒ଧେମ॑ ତେ ପର॒ମେ ଜନ୍ମ॑ନ୍ନଗ୍ନେ ଵି॒ଧେମ॒ ସ୍ତୋମୈ॒ରଵ॑ରେ ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚ । ଯସ୍ମା॒-ଦ୍ଯୋନେ॑ରୁ॒ଦାରି॑ଥା॒ ଯଜେ॒ ତ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଵେ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ଜୁହୁରେ॒ ସମି॑ଦ୍ଧେ ॥ ତାଗ୍ଂ ସ॑ଵି॒ତୁର୍ଵରେ᳚ଣ୍ଯସ୍ଯ ଚି॒ତ୍ରାମା-ଽହଂ-ଵୃଁ॑ଣେ ସୁମ॒ତିଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଜ॑ନ୍ଯାମ୍ । ଯାମ॑ସ୍ଯ॒ କଣ୍ଵୋ॒ ଅଦୁ॑ହ॒-ତ୍ପ୍ରପୀ॑ନାଗ୍ଂ ସ॒ହସ୍ର॑ଧାରା॒- [ସ॒ହସ୍ର॑ଧାରାମ୍, ପଯ॑ସା ମ॒ହୀ-ଙ୍ଗାମ୍ ।] 24

-ମ୍ପଯ॑ସା ମ॒ହୀ-ଙ୍ଗାମ୍ ॥ ସ॒ପ୍ତ ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ସ॒ମିଧଃ॑ ସ॒ପ୍ତ ଜି॒ହ୍ଵା-ସ୍ସ॒ପ୍ତର୍ଷ॑ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ଧାମ॑ ପ୍ରି॒ଯାଣି॑ । ସ॒ପ୍ତ ହୋତ୍ରା᳚-ସ୍ସପ୍ତ॒ଧା ତ୍ଵା॑ ଯଜନ୍ତି ସ॒ପ୍ତ ଯୋନୀ॒ରା ପୃ॑ଣସ୍ଵା ଘୃ॒ତେନ॑ ॥ ଈ॒ଦୃ-ଞ୍ଚା᳚ନ୍ଯା॒ଦୃ-ଞ୍ଚୈ॑ତା॒ଦୃଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି॒ଦୃ-ଞ୍ଚ॑ ମି॒ତଶ୍ଚ॒ ସମ୍ମି॑ତଶ୍ଚ॒ ସଭ॑ରାଃ ॥ ଶୁ॒କ୍ରଜ୍ଯୋ॑ତିଶ୍ଚ ଚି॒ତ୍ରଜ୍ଯୋ॑ତିଶ୍ଚ ସ॒ତ୍ଯଜ୍ଯୋ॑ତିଶ୍ଚ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମାଗ୍ଶ୍ଚ ସ॒ତ୍ଯଶ୍ଚ॑ର୍ତ॒ପାଶ୍ଚାତ୍ଯଗ୍ଂ॑ହାଃ । 25

ଋ॒ତ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସତ୍ଯ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସେନ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସୁ॒ଷେଣ॒ଶ୍ଚାନ୍ତ୍ଯ॑ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଦୂ॒ରେ ଅ॑ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଗ॒ଣଃ ॥ ଋ॒ତଶ୍ଚ॑ ସ॒ତ୍ଯଶ୍ଚ॑ ଧ୍ରୁ॒ଵଶ୍ଚ॑ ଧ॒ରୁଣ॑ଶ୍ଚ ଧ॒ର୍ତା ଚ॑ ଵିଧ॒ର୍ତା ଚ॑ ଵିଧାର॒ଯଃ ॥ ଈ॒ଦୃକ୍ଷା॑ସ ଏତା॒ଦୃକ୍ଷା॑ସ ଊ॒ ଷୁଣଃ॑ ସ॒ଦୃକ୍ଷା॑ସଃ॒ ପ୍ରତି॑ସଦୃକ୍ଷାସ॒ ଏତ॑ନ । ମି॒ତାସ॑ଶ୍ଚ॒ ସମ୍ମି॑ତାସଶ୍ଚ ନ ଊ॒ତଯେ॒ ସଭ॑ରସୋ ମରୁତୋ ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ଦୈଵୀ॒ର୍ଵିଶୋ॑ ମ॒ରୁତୋ-ଽନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନୋ॒ ଯଥେନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ଦୈଵୀ॒ର୍ଵିଶୋ॑ ମ॒ରୁତୋ-ଽନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନ ଏ॒ଵମି॒ମଂ-ଯଁଜ॑ମାନ॒-ନ୍ଦୈଵୀ᳚ଶ୍ଚ॒ ଵିଶୋ॒ ମାନୁ॑ଷୀ॒ଶ୍ଚାନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନୋ ଭଵନ୍ତୁ ॥ 26 ॥

(ଅ॒ଗା॒ଗ୍ଂ॒ - ସ॒ହ॒ସ୍ରା॒କ୍ଷ॒ - ଦେ॒ଵାଃ॒ - ସ॒ହସ୍ର॑ଧାରା॒ - ମତ୍ଯଗ୍ଂ॑ହା॒ - ଅନୁ॑ଵର୍ତ୍ମାନଃ॒ - ଷୋଡ॑ଶ ଚ) (ଅ. 5)

ଜୀ॒ମୂତ॑ସ୍ଯେଵ ଭଵତି॒ ପ୍ରତୀ॑କଂ॒-ଯଁଦ୍ଵ॒ର୍ମୀ ଯାତି॑ ସ॒ମଦା॑ମୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅନା॑ଵିଦ୍ଧଯା ତ॒ନୁଵା॑ ଜଯ॒ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସ ତ୍ଵା॒ ଵର୍ମ॑ଣୋ ମହି॒ମା ପି॑ପର୍ତୁ ॥ ଧନ୍ଵ॑ନା॒ ଗା ଧନ୍ଵ॑ନା॒-ଽଽଜି-ଞ୍ଜ॑ଯେମ॒ ଧନ୍ଵ॑ନା ତୀ॒ଵ୍ରା-ସ୍ସ॒ମଦୋ॑ ଜଯେମ । ଧନୁ॒-ଶ୍ଶତ୍ରୋ॑ରପକା॒ମ-ଙ୍କୃ॑ଣୋତି॒ ଧନ୍ଵ॑ନା॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॑ ଜଯେମ ॥ ଵ॒କ୍ଷ୍ଯନ୍ତୀ॒ଵେଦା ଗ॑ନୀଗନ୍ତି॒ କର୍ଣ॑-ମ୍ପ୍ରି॒ଯଗ୍ଂ ସଖା॑ଯ-ମ୍ପରିଷସ୍ଵଜା॒ନା । ଯୋଷେ॑ଵ ଶିଙ୍କ୍ତେ॒ ଵିତ॒ତା-ଽଧି॒ ଧନ୍ଵ॒- [ଧନ୍ଵନ୍ନ୍॑, ଜ୍ଯା ଇ॒ଯଗ୍ଂ] 27

-ଞ୍ଜ୍ଯା ଇ॒ଯଗ୍ଂ ସମ॑ନେ ପା॒ରଯ॑ନ୍ତୀ ॥ ତେ ଆ॒ଚର॑ନ୍ତୀ॒ ସମ॑ନେଵ॒ ଯୋଷା॑ ମା॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ମ୍ବି॑ଭୃତାମୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅପ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ ଵିଦ୍ଧ୍ଯତାଗ୍ଂ ସଂଵିଁଦା॒ନେ ଆର୍ତ୍ନୀ॑ ଇ॒ମେ ଵି॑ଷ୍ଫୁ॒ରନ୍ତୀ॑ ଅ॒ମିତ୍ରାନ୍॑ ॥ ବ॒ହ୍ଵୀ॒ନା-ମ୍ପି॒ତା ବ॒ହୁର॑ସ୍ଯ ପୁ॒ତ୍ରଶ୍ଚି॒ଶ୍ଚା କୃ॑ଣୋତି॒ ସମ॑ନା-ଽଵ॒ଗତ୍ଯ॑ । ଇ॒ଷୁ॒ଧି-ସ୍ସଙ୍କାଃ॒ ପୃତ॑ନାଶ୍ଚ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ନିନ॑ଦ୍ଧୋ ଜଯତି॒ ପ୍ରସୂ॑ତଃ ॥ ରଥେ॒ ତିଷ୍ଠ॑-ନ୍ନଯତି ଵା॒ଜିନଃ॑ ପୁ॒ରୋ ଯତ୍ର॑ଯତ୍ର କା॒ମଯ॑ତେ ସୁଷାର॒ଥିଃ । ଅ॒ଭୀଶୂ॑ନା-ମ୍ମହି॒ମାନ॑- [ମହି॒ମାନ᳚ମ୍, ପ॒ନା॒ଯ॒ତ॒ ମନଃ॑] 28

-ମ୍ପନାଯତ॒ ମନଃ॑ ପ॒ଶ୍ଚାଦନୁ॑ ଯଚ୍ଛନ୍ତି ର॒ଶ୍ମଯଃ॑ ॥ ତୀ॒ଵ୍ରା-ନ୍ଘୋଷା᳚ନ୍ କୃଣ୍ଵତେ॒ ଵୃଷ॑ପାଣ॒ଯୋ-ଽଶ୍ଵା॒ ରଥେ॑ଭି-ସ୍ସ॒ହ ଵା॒ଜଯ॑ନ୍ତଃ । ଅ॒ଵ॒କ୍ରାମ॑ନ୍ତଃ॒ ପ୍ରପ॑ଦୈର॒ମିତ୍ରା᳚ନ୍ କ୍ଷି॒ଣନ୍ତି॒ ଶତ୍ରୂ॒ଗ୍ଂ॒ରନ॑ପଵ୍ଯଯନ୍ତଃ ॥ ର॒ଥ॒ଵାହ॑ନଗ୍ଂ ହ॒ଵିର॑ସ୍ଯ॒ ନାମ॒ ଯତ୍ରା-ଽଽଯୁ॑ଧ॒-ନ୍ନିହି॑ତମସ୍ଯ॒ ଵର୍ମ॑ । ତତ୍ରା॒ ରଥ॒ମୁପ॑ ଶ॒ଗ୍ମଗ୍ଂ ସ॑ଦେମ ଵି॒ଶ୍ଵାହା॑ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୁ॑ମନ॒ସ୍ଯମା॑ନାଃ ॥ ସ୍ଵା॒ଦୁ॒ଷ॒ଗ୍ଂ॒ ସଦଃ॑ ପି॒ତରୋ॑ ଵଯୋ॒ଧାଃ କୃ॑ଚ୍ଛ୍ରେ॒ଶ୍ରିତ॒-ଶ୍ଶକ୍ତୀ॑ଵନ୍ତୋ ଗଭୀ॒ରାଃ । ଚି॒ତ୍ରସେ॑ନା॒ ଇଷୁ॑ବଲା॒ ଅମୃ॑ଦ୍ଧ୍ରା-ସ୍ସ॒ତୋଵୀ॑ରା ଉ॒ରଵୋ᳚ ଵ୍ରାତସା॒ହାଃ ॥ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣାସଃ॒ [ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣାସଃ, ପିତ॑ର॒-] 29

ପିତ॑ର॒-ସ୍ସୋମ୍ଯା॑ସ-ଶ୍ଶି॒ଵେ ନୋ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ନେ॒ହସା᳚ । ପୂ॒ଷା ନଃ॑ ପାତୁ ଦୁରି॒ତାଦୃ॑ତାଵୃଧୋ॒ ରକ୍ଷା॒ ମାକି॑ର୍ନୋ ଅ॒ଘଶଗ୍ଂ॑ସ ଈଶତ ॥ ସୁ॒ପ॒ର୍ଣଂ-ଵଁ॑ସ୍ତେ ମୃ॒ଗୋ ଅ॑ସ୍ଯା॒ ଦନ୍ତୋ॒ ଗୋଭି॒-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧା ପତତି॒ ପ୍ରସୂ॑ତା । ଯତ୍ରା॒ ନର॒-ସ୍ସ-ଞ୍ଚ॒ ଵି ଚ॒ ଦ୍ରଵ॑ନ୍ତି॒ ତତ୍ରା॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒ମିଷ॑ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଗ୍ଂସନ୍ନ୍ ॥ ଋଜୀ॑ତେ॒ ପରି॑ ଵୃଙ୍ଗ୍ଧି॒ ନୋ-ଽଶ୍ମା॑ ଭଵତୁ ନସ୍ତ॒ନୂଃ । ସୋମୋ॒ ଅଧି॑ ବ୍ରଵୀତୁ॒ ନୋ-ଽଦି॑ତି॒- [ନୋ-ଽଦି॑ତିଃ, ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ।] 30

-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ ଆ ଜ॑ଙ୍ଘନ୍ତି॒ ସାନ୍ଵେ॑ଷା-ଞ୍ଜ॒ଘନା॒ଗ୍ଂ॒ ଉପ॑ ଜିଘ୍ନତେ । ଅଶ୍ଵା॑ଜନି॒ ପ୍ରଚେ॑ତ॒ସୋ-ଽଶ୍ଵା᳚ନ୍-ଥ୍ସ॒ମଥ୍ସୁ॑ ଚୋଦଯ ॥ ଅହି॑ରିଵ ଭୋ॒ଗୈଃ ପର୍ଯେ॑ତି ବା॒ହୁ-ଞ୍ଜ୍ଯାଯା॑ ହେ॒ତି-ମ୍ପ॑ରି॒ବାଧ॑ମାନଃ । ହ॒ସ୍ତ॒ଘ୍ନୋ ଵିଶ୍ଵା॑ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପୁମା॒-ନ୍ପୁମାଗ୍ଂ॑ସ॒-ମ୍ପରି॑ ପାତୁ ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ॥ ଵନ॑ସ୍ପତେ ଵୀ॒ଡ୍ଵ॑ଙ୍ଗୋ॒ ହି ଭୂ॒ଯା ଅ॒ସ୍ମ-ଥ୍ସ॑ଖା ପ୍ର॒ତର॑ଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀରଃ॑ । ଗୋଭି॒-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧୋ ଅସି ଵୀ॒ଡଯ॑ସ୍ଵା-ଽଽସ୍ଥା॒ତା ତେ॑ ଜଯତୁ॒ ଜେତ୍ଵା॑ନି ॥ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପ- [ପରି॑, ଓଜ॒ ଉ-ଦ୍ଭୃ॑ତଂ॒-] 31

-ର୍ଯୋଜ॒ ଉ-ଦ୍ଭୃ॑ତଂ॒-ଵଁନ॒ସ୍ପତି॑ଭ୍ଯଃ॒ ପର୍ଯାଭୃ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସହଃ॑ । ଅ॒ପାମୋ॒ଜ୍ମାନ॒-ମ୍ପରି॒ ଗୋଭି॒ରାଵୃ॑ତ॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵଜ୍ରଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଷା॒ ରଥଂ॑-ଯଁଜ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵଜ୍ରୋ॑ ମ॒ରୁତା॒ମନୀ॑କ-ମ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଗର୍ଭୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ନାଭିଃ॑ । ସେମା-ନ୍ନୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଦା॑ତି-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣୋ ଦେଵ॑ ରଥ॒ ପ୍ରତି॑ ହ॒ଵ୍ଯା ଗୃ॑ଭାଯ ॥ ଉପ॑ ଶ୍ଵାସଯ ପୃଥି॒ଵୀମୁ॒ତ ଦ୍ଯା-ମ୍ପୁ॑ରୁ॒ତ୍ରା ତେ॑ ମନୁତାଂ॒-ଵିଁଷ୍ଠି॑ତ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ସ ଦୁ॑ନ୍ଦୁଭେ ସ॒ଜୂରିନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଦେ॒ଵୈର୍ଦୂ॒ରା- [ଦେ॒ଵୈର୍ଦୂ॒ରାତ୍, ଦଵୀ॑ଯୋ॒] 32

-ଦ୍ଦଵୀ॑ଯୋ॒ ଅପ॑ସେଧ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ ॥ ଆ କ୍ର॑ନ୍ଦଯ॒ ବଲ॒ମୋଜୋ॑ ନ॒ ଆ ଧା॒ ନିଷ୍ଟ॑ନିହି ଦୁରି॒ତା ବାଧ॑ମାନଃ । ଅପ॑ ପ୍ରୋଥ ଦୁନ୍ଦୁଭେ ଦୁ॒ଚ୍ଛୁନାଗ୍ଂ॑ ଇ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ମୁ॒ଷ୍ଟିର॑ସି ଵୀ॒ଡଯ॑ସ୍ଵ ॥ ଆ-ଽମୂର॑ଜ ପ୍ର॒ତ୍ଯାଵ॑ର୍ତଯେ॒ମାଃ କେ॑ତୁ॒ମ-ଦ୍ଦୁ॑ନ୍ଦୁ॒ଭି ର୍ଵା॑ଵଦୀତି । ସମଶ୍ଵ॑ପର୍ଣା॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି ନୋ॒ ନରୋ॒-ଽସ୍ମାକ॑ମିନ୍ଦ୍ର ର॒ଥିନୋ॑ ଜଯନ୍ତୁ ॥ 33 ॥

(ଧନ୍ଵ॑ନ୍ - ମହି॒ମାନଂ॒ - ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣା॒ସୋ - ଽଦି॑ତିଃ - ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପରି॑ - ଦୂ॒ରା - ଦେକ॑ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 6)

ଯଦକ୍ର॑ନ୍ଦଃ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାଯ॑ମାନ ଉ॒ଦ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରାଦୁ॒ତ ଵା॒ ପୁରୀ॑ଷାତ୍ । ଶ୍ଯେ॒ନସ୍ଯ॑ ପ॒କ୍ଷା ହ॑ରି॒ଣସ୍ଯ॑ ବା॒ହୂ ଉ॑ପ॒ସ୍ତୁତ୍ଯ॒-ମ୍ମହି॑ ଜା॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅର୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ଯ॒ମେନ॑ ଦ॒ତ୍ତ-ନ୍ତ୍ରି॒ତ ଏ॑ନମାଯୁନ॒ଗିନ୍ଦ୍ର॑ ଏଣ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମୋ ଅଦ୍ଧ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ଗ॒ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଅ॑ସ୍ଯ ରଶ॒ନାମ॑-ଗୃଭ୍ଣା॒-ଥ୍ସୂରା॒ଦଶ୍ଵଂ॑-ଵଁସଵୋ॒ ନିର॑ତଷ୍ଟ ॥ ଅସି॑ ଯ॒ମୋ ଅସ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ଅ॑ର୍ଵ॒ନ୍ନସି॑ ତ୍ରି॒ତୋ ଗୁହ୍ଯେ॑ନ ଵ୍ର॒ତେନ॑ । ଅସି॒ ସୋମେ॑ନ ସ॒ମଯା॒ ଵିପୃ॑କ୍ତ [ଵିପୃ॑କ୍ତଃ, ଆ॒ହୁସ୍ତେ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଦି॒ଵି ବନ୍ଧ॑ନାନି ।] 34

ଆ॒ହୁସ୍ତେ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଦି॒ଵି ବନ୍ଧ॑ନାନି ॥ ତ୍ରୀଣି॑ ତ ଆହୁର୍ଦି॒ଵି ବନ୍ଧ॑ନାନି॒ ତ୍ରୀଣ୍ଯ॒ଫ୍ସୁ ତ୍ରୀଣ୍ଯ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ । ଉ॒ତେଵ॑ ମେ॒ ଵରୁ॑ଣଶ୍ଛନ୍-ଥ୍ସ୍ଯର୍ଵ॒ନ୍॒. ଯତ୍ରା॑ ତ ଆ॒ହୁଃ ପ॑ର॒ମ-ଞ୍ଜ॒ନିତ୍ର᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମା ତେ॑ ଵାଜିନ୍ନଵ॒ମାର୍ଜ॑ନାନୀ॒ମା ଶ॒ଫାନାଗ୍ଂ॑ ସନି॒ତୁର୍ନି॒ଧାନା᳚ । ଅତ୍ରା॑ ତେ ଭ॒ଦ୍ରା ର॑ଶ॒ନା ଅ॑ପଶ୍ଯମୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଯା ଅ॑ଭି॒ରକ୍ଷ॑ନ୍ତି ଗୋ॒ପାଃ ॥ ଆ॒ତ୍ମାନ॑-ନ୍ତେ॒ ମନ॑ସା॒-ଽଽରାଦ॑ଜାନାମ॒ଵୋ ଦି॒ଵା [ ] 35

ପ॒ତଯ॑ନ୍ତ-ମ୍ପତ॒ଙ୍ଗମ୍ । ଶିରୋ॑ ଅପଶ୍ଯ-ମ୍ପ॒ଥିଭିଃ॑ ସୁ॒ଗେଭି॑ରରେ॒ଣୁଭି॒ର୍ଜେହ॑ମାନ-ମ୍ପତ॒ତ୍ରି ॥ ଅତ୍ରା॑ ତେ ରୂ॒ପମୁ॑ତ୍ତ॒ମମ॑ପଶ୍ଯ॒-ଞ୍ଜିଗୀ॑ଷମାଣମି॒ଷ ଆ ପ॒ଦେ ଗୋଃ । ଯ॒ଦା ତେ॒ ମର୍ତୋ॒ ଅନୁ॒ ଭୋଗ॒ମାନ॒ଡାଦି-ଦ୍ଗ୍ରସି॑ଷ୍ଠ॒ ଓଷ॑ଧୀରଜୀଗଃ ॥ ଅନୁ॑ ତ୍ଵା॒ ରଥୋ॒ ଅନୁ॒ ମର୍ଯୋ॑ ଅର୍ଵ॒ନ୍ନନୁ॒ ଗାଵୋ-ଽନୁ॒ ଭଗଃ॑ କ॒ନୀନା᳚ମ୍ । ଅନୁ॒ ଵ୍ରାତା॑ସ॒ସ୍ତଵ॑ ସ॒ଖ୍ଯମୀ॑ଯୁ॒ରନୁ॑ ଦେ॒ଵା ମ॑ମିରେ ଵୀ॒ର୍ଯ॑- [ଵୀ॒ର୍ଯ᳚ମ୍, ତେ ।] 36

-ନ୍ତେ ॥ ହିର॑ଣ୍ଯଶୃ॒ଙ୍ଗୋ-ଽଯୋ॑ ଅସ୍ଯ॒ ପାଦା॒ ମନୋ॑ଜଵା॒ ଅଵ॑ର॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସୀତ୍ । ଦେ॒ଵା ଇଦ॑ସ୍ଯ ହଵି॒ରଦ୍ଯ॑ମାଯ॒ନ୍॒. ଯୋ ଅର୍ଵ॑ନ୍ତ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମୋ ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଯତି॑ଷ୍ଠତ୍ ॥ ଈ॒ର୍ମାନ୍ତା॑ସ॒-ସ୍ସିଲି॑କମଦ୍ଧ୍ଯମାସ॒-ସ୍ସଗ୍ଂ ଶୂର॑ଣାସୋ ଦି॒ଵ୍ଯାସୋ॒ ଅତ୍ଯାଃ᳚ । ହ॒ଗ୍ଂ॒ସା ଇ॑ଵ ଶ୍ରେଣି॒ଶୋ ଯ॑ତନ୍ତେ॒ ଯଦାକ୍ଷି॑ଷୁର୍ଦି॒ଵ୍ଯ-ମଜ୍ମ॒ମଶ୍ଵାଃ᳚ ॥ ତଵ॒ ଶରୀ॑ର-ମ୍ପତଯି॒ଷ୍ଣ୍ଵ॑ର୍ଵ॒-ନ୍ତଵ॑ ଚି॒ତ୍ତଂ-ଵାଁତ॑ ଇଵ॒ ଧ୍ରଜୀ॑ମାନ୍ । ତଵ॒ ଶୃଙ୍ଗା॑ଣି॒ ଵିଷ୍ଠି॑ତା ପୁରୁ॒ତ୍ରା-ଽର॑ଣ୍ଯେଷୁ॒ ଜର୍ଭୁ॑ରାଣା ଚରନ୍ତି ॥ ଉପ॒ [ଉପ॑, ପ୍ରାଗା॒ଚ୍ଛସ॑ନଂ-] 37

ପ୍ରାଗା॒ଚ୍ଛସ॑ନଂ-ଵାଁ॒ଜ୍ଯର୍ଵା॑ ଦେଵ॒ଦ୍ରୀଚା॒ ମନ॑ସା॒ ଦୀଦ୍ଧ୍ଯା॑ନଃ । ଅ॒ଜଃ ପୁ॒ରୋ ନୀ॑ଯତେ॒ ନାଭି॑ର॒ସ୍ଯାନୁ॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍କ॒ଵଯୋ॑ ଯନ୍ତି ରେ॒ଭାଃ ॥ ଉପ॒ ପ୍ରାଗା᳚-ତ୍ପର॒ମଂ-ଯଁ-ଥ୍ସ॒ଧସ୍ଥ॒ମର୍ଵା॒ଗ୍ଂ॒ ଅଚ୍ଛା॑ ପି॒ତର॑-ମ୍ମା॒ତର॑-ଞ୍ଚ । ଅ॒ଦ୍ଯା ଦେ॒ଵାନ୍ ଜୁଷ୍ଟ॑ତମୋ॒ ହି ଗ॒ମ୍ଯା ଅଥା-ଽଽଶା᳚ସ୍ତେ ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵାର୍ଯା॑ଣି ॥ 38 ॥

(ଵିପୃ॑କ୍ତୋ - ଦି॒ଵା - ଵୀ॒ର୍ଯ॑ - ମୁପୈ - କା॒ନ୍ନଚ॑ତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଚ୍ଚ॑) (ଅ. 7)

ମା ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ ଵରୁ॑ଣୋ ଅର୍ଯ॒ମା-ଽଽଯୁରିନ୍ଦ୍ର॑ ଋଭୁ॒କ୍ଷା ମ॒ରୁତଃ॒ ପରି॑ ଖ୍ଯନ୍ନ୍ । ଯ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୋ॑ ଦେ॒ଵଜା॑ତସ୍ଯ॒ ସପ୍ତେଃ᳚ ପ୍ରଵ॒କ୍ଷ୍ଯାମୋ॑ ଵି॒ଦଥେ॑ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଣି ॥ ଯନ୍ନି॒ର୍ଣିଜା॒ ରେକ୍ଣ॑ସା॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତସ୍ଯ ରା॒ତି-ଙ୍ଗୃ॑ଭୀ॒ତା-ମ୍ମୁ॑ଖ॒ତୋ ନଯ॑ନ୍ତି । ସୁପ୍ରା॑ଙ॒ଜୋ ମେମ୍ଯ॑-ଦ୍ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ ଇନ୍ଦ୍ରାପୂ॒ଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରି॒ଯମପ୍ଯେ॑ତି॒ ପାଥଃ॑ ॥ ଏ॒ଷ ଚ୍ଛାଗଃ॑ ପୁ॒ରୋ ଅଶ୍ଵେ॑ନ ଵା॒ଜିନା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ଭା॒ଗୋ ନୀ॑ଯତେ ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ଯଃ । ଅ॒ଭି॒ପ୍ରିଯଂ॒-ଯଁ-ତ୍ପୁ॑ରୋ॒ଡାଶ॒ମର୍ଵ॑ତା॒ ତ୍ଵଷ୍ଟେ- [ତ୍ଵଷ୍ଟେତ୍, ଏ॒ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସୌ॒ଶ୍ର॒ଵ॒ସାଯ॑ ଜିନ୍ଵତି ।] 39

-ଦେ॑ନଗ୍ଂ ସୌଶ୍ରଵ॒ସାଯ॑ ଜିନ୍ଵତି ॥ ଯଦ୍ଧ॒ଵିଷ୍ଯ॑ମୃତୁ॒ଶୋ ଦେ॑ଵ॒ଯାନ॒-ନ୍ତ୍ରିର୍ମାନୁ॑ଷାଃ॒ ପର୍ଯଶ୍ଵ॒-ନ୍ନଯ॑ନ୍ତି । ଅତ୍ରା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣଃ ପ୍ର॑ଥ॒ମୋ ଭା॒ଗ ଏ॑ତି ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ପ୍ରତିଵେ॒ଦଯ॑ନ୍ନ॒ଜଃ ॥ ହୋତା᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁରାଵ॑ଯା ଅଗ୍ନିମି॒ନ୍ଧୋ ଗ୍ରା॑ଵଗ୍ରା॒ଭ ଉ॒ତ ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ତା॒ ସୁଵି॑ପ୍ରଃ । ତେନ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ସ୍ଵ॑ରଙ୍କୃତେନ॒ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟେନ ଵ॒କ୍ଷଣା॒ ଆ ପୃ॑ଣଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଯୂ॒ପ॒ଵ୍ର॒ସ୍କା ଉ॒ତ ଯେ ଯୂ॑ପଵା॒ହାଶ୍ଚ॒ଷାଲଂ॒-ଯେଁ ଅ॑ଶ୍ଵଯୂ॒ପାଯ॒ ତକ୍ଷ॑ତି । ଯେ ଚାର୍ଵ॑ତେ॒ ପଚ॑ନଗ୍ଂ ସ॒ଭଂର॑ନ୍ତ୍ଯୁ॒ତୋ [ ] 40

ତେଷା॑-ମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତିର୍ନ ଇନ୍ଵତୁ ॥ ଉପ॒ ପ୍ରାଗା᳚-ଥ୍ସୁ॒ମନ୍ମେ॑-ଽଧାଯି॒ ମନ୍ମ॑ ଦେ॒ଵାନା॒ମାଶା॒ ଉପ॑ ଵୀ॒ତପୃ॑ଷ୍ଠଃ । ଅନ୍ଵେ॑ନଂ॒-ଵିଁପ୍ରା॒ ଋଷ॑ଯୋ ମଦନ୍ତି ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପୁ॒ଷ୍ଟେ ଚ॑କୃମା ସୁ॒ବନ୍ଧୁ᳚ମ୍ ॥ ଯ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୋ॒ ଦାମ॑ ସ॒ଦାନ୍ନ॒ମର୍ଵ॑ତୋ॒ ଯା ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ଯା॑ ରଶ॒ନା ରଜ୍ଜୁ॑ରସ୍ଯ । ଯଦ୍ଵା॑ ଘାସ୍ଯ॒ ପ୍ରଭୃ॑ତମା॒ସ୍ଯେ॑ ତୃଣ॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ଅପି॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ॥ ଯଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ କ୍ର॒ଵିଷୋ॒ [ଯଦଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ କ୍ର॒ଵିଷଃ॑, ମକ୍ଷି॒କା-ଽଽଶ॒] 41

ମକ୍ଷି॒କା-ଽଽଶ॒ ଯଦ୍ଵା॒ ସ୍ଵରୌ॒ ସ୍ଵଧି॑ତୌ ରି॒ପ୍ତମସ୍ତି॑ । ଯଦ୍ଧସ୍ତ॑ଯୋ-ଶ୍ଶମି॒ତୁର୍ଯନ୍ନ॒ଖେଷୁ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ଅପି॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ॥ ଯଦୂଵ॑ଦ୍ଧ୍ଯମୁ॒ଦର॑ସ୍ଯାପ॒ଵାତି॒ ଯ ଆ॒ମସ୍ଯ॑ କ୍ର॒ଵିଷୋ॑ ଗ॒ନ୍ଧୋ ଅସ୍ତି॑ । ସୁ॒କୃ॒ତା ତଚ୍ଛ॑ମି॒ତାରଃ॑ କୃଣ୍ଵନ୍ତୂ॒ତ ମେଧଗ୍ଂ॑ ଶୃତ॒ପାକ॑-ମ୍ପଚନ୍ତୁ ॥ ଯ-ତ୍ତେ॒ ଗାତ୍ରା॑ଦ॒ଗ୍ନିନା॑ ପ॒ଚ୍ଯମା॑ନାଦ॒ଭି ଶୂଲ॒-ନ୍ନିହ॑ତସ୍ଯାଵ॒ଧାଵ॑ତି । ମା ତ-ଦ୍ଭୂମ୍ଯା॒ମା ଶ୍ରି॑ଷ॒ ( )-ନ୍ମା ତୃଣେ॑ଷୁ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॒ସ୍ତଦୁ॒ଶଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ରା॒ତମ॑ସ୍ତୁ ॥ 42 ॥

(ଇ - ଦୁ॒ତୋ - କ୍ର॒ଵିଷଃ॑ - ଶ୍ରିଷଥ୍ - ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 8)

ଯେ ଵା॒ଜିନ॑-ମ୍ପରି॒ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତି ପ॒କ୍ଵଂ-ଯଁ ଈ॑ମା॒ହୁ-ସ୍ସୁ॑ର॒ଭିର୍ନିର୍ହ॒ରେତି॑ । ଯେ ଚାର୍ଵ॑ତୋ ମାଗ୍ଂସଭି॒କ୍ଷାମୁ॒ପାସ॑ତ ଉ॒ତୋ ତେଷା॑ମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତିର୍ନ ଇନ୍ଵତୁ ॥ ଯନ୍ନୀକ୍ଷ॑ଣ-ମ୍ମା॒ଗ୍॒ସ୍ପଚ॑ନ୍ଯା ଉ॒ଖାଯା॒ ଯା ପାତ୍ରା॑ଣି ଯୂ॒ଷ୍ଣ ଆ॒ସେଚ॑ନାନି । ଊ॒ଷ୍ମ॒ଣ୍ଯା॑-ଽପି॒ଧାନା॑ ଚରୂ॒ଣାମ॒ଙ୍କା-ସ୍ସୂ॒ନାଃ ପରି॑ ଭୂଷ॒ନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵ᳚ମ୍ ॥ ନି॒କ୍ରମ॑ଣ-ନ୍ନି॒ଷଦ॑ନଂ-ଵିଁ॒ଵର୍ତ॑ନଂ॒-ଯଁଚ୍ଚ॒ ପଡ୍ବୀ॑ଶ॒ମର୍ଵ॑ତଃ । ଯଚ୍ଚ॑ ପ॒ପୌ ଯଚ୍ଚ॑ ଘା॒ସି- [ଘା॒ସିମ୍, ଜ॒ଘାସ॒ ସର୍ଵା॒ ତା] 43

-ଞ୍ଜ॒ଘାସ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ଅପି॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ॥ ମା ତ୍ଵା॒-ଽଗ୍ନି-ର୍ଧ୍ଵ॑ନଯି-ଦ୍ଧୂ॒ମଗ॑ନ୍ଧି॒ର୍ମୋଖା ଭ୍ରାଜ॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଭି ଵି॑କ୍ତ॒ ଜଘ୍ରିଃ॑ । ଇ॒ଷ୍ଟଂ-ଵୀଁ॒ତମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କୃତ॒-ନ୍ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାସଃ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃଭ୍ଣ॒ନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵ᳚ମ୍ ॥ ଯଦଶ୍ଵା॑ଯ॒ ଵାସ॑ ଉପସ୍ତୃ॒ଣନ୍ତ୍ଯ॑ଧୀଵା॒ସଂ-ଯାଁ ହିର॑ଣ୍ଯାନ୍ଯସ୍ମୈ । ସ॒ନ୍ଦାନ॒ମର୍ଵ॑ନ୍ତ॒-ମ୍ପଡ୍ବୀ॑ଶ-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ଦେ॒ଵେଷ୍ଵା ଯା॑ମଯନ୍ତି ॥ ଯ-ତ୍ତେ॑ ସା॒ଦେ ମହ॑ସା॒ ଶୂକୃ॑ତସ୍ଯ॒ ପାର୍ଷ୍ଣି॑ଯା ଵା॒ କଶ॑ଯା [ଵା॒ କଶ॑ଯା, ଵା॒ ତୁ॒ତୋଦ॑ ।] 44

ଵା ତୁ॒ତୋଦ॑ । ସ୍ରୁ॒ଚେଵ॒ ତା ହ॒ଵିଷୋ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଷୁ॒ ସର୍ଵା॒ ତା ତେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ସୂଦଯାମି ॥ ଚତୁ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୋ॑ ଦେ॒ଵବ॑ନ୍ଧୋ॒-ର୍ଵଙ୍କ୍ରୀ॒-ରଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ସ୍ଵଧି॑ତି॒-ସ୍ସମେ॑ତି । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ରା॒ ଗାତ୍ରା॑ ଵ॒ଯୁନା॑ କୃଣୋତ॒ ପରୁ॑ଷ୍ପରୁରନୁ॒ଘୁଷ୍ଯା॒ ଵି ଶ॑ସ୍ତ ॥ ଏକ॒ସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ରଶ୍ଵ॑ସ୍ଯା ଵିଶ॒ସ୍ତା ଦ୍ଵା ଯ॒ନ୍ତାରା॑ ଭଵତ॒ସ୍ତଥ॒ର୍ତୁଃ । ଯା ତେ॒ ଗାତ୍ରା॑ଣାମୃତୁ॒ଥା କୃ॒ଣୋମି॒ ତାତା॒ ପିଣ୍ଡା॑ନା॒-ମ୍ପ୍ର ଜୁ॑ହୋମ୍ଯ॒ଗ୍ନୌ ॥ ମା ତ୍ଵା॑ ତପ- [ତପତ୍, ପ୍ରି॒ଯ ଆ॒ତ୍ମା-] 45

-ତ୍ପ୍ରି॒ଯ ଆ॒ତ୍ମା-ଽପି॒ଯନ୍ତ॒-ମ୍ମା ସ୍ଵଧି॑ତିସ୍ତ॒ନୁଵ॒ ଆ ତି॑ଷ୍ଠିପ-ତ୍ତେ । ମା ତେ॑ ଗୃ॒ଦ୍ଧ୍ନୁ-ର॑ଵିଶ॒ସ୍ତା-ଽତି॒ହାଯ॑ ଛି॒ଦ୍ରା ଗାତ୍ରା᳚ଣ୍ଯ॒ସିନା॒ ମିଥୂ॑ କଃ ॥ ନ ଵା ଉ॑ଵେ॒ତନ୍ମ୍ରି॑ଯସେ॒ ନ ରି॑ଷ୍ଯସି ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଇଦେ॑ଷି ପ॒ଥିଭିଃ॑ ସୁ॒ଗେଭିଃ॑ । ହରୀ॑ ତେ॒ ଯୁଞ୍ଜା॒ ପୃଷ॑ତୀ ଅଭୂତା॒ମୁପା᳚ସ୍ଥା-ଦ୍ଵା॒ଜୀ ଧୁ॒ରି ରାସ॑ଭସ୍ଯ ॥ ସୁ॒ଗଵ୍ଯ॑-ନ୍ନୋ ଵା॒ଜୀ ସ୍ଵଶ୍ଵି॑ଯ-ମ୍ପୁ॒ଗ୍ଂ॒ସଃ ପୁ॒ତ୍ରାଗ୍ଂ ଉ॒ତ ଵି॑ଶ୍ଵା॒ପୁଷଗ୍ଂ॑ ର॒ଯିମ୍ । ଅ॒ନା॒ଗା॒ସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॒ ଅଦି॑ତିଃ କୃଣୋତୁ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ନୋ॒ ଅଶ୍ଵୋ॑ ଵନତାଗ୍ଂ ହ॒ଵିଷ୍ମାନ୍॑ ॥ 46 ॥

(ଘା॒ସିଂ-କଶ॑ଯା - ତପ-ଦ୍- ର॒ଯିଂ - ନଵ॑ ଚ ) (ଅ. 9)

(ଅଶ୍ମ॒ନ୍ - ଯ ଇ॒ମୋ - ଦେ॑ନ - ମା॒ଶୁଃ - ପ୍ରାଚୀଂ᳚ - ଜୀ॒ମୂତ॑ସ୍ଯ॒ - ଯଦକ୍ର॑ନ୍ଦୋ॒ - ମା ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ - ଯେ ଵା॒ଜିନଂ॒ - ନଵ॑)

(ଅଶ୍ମ॑ନ୍ - ମନୋ॒ଯୁଜଂ॒ - ପ୍ରାଚୀ॒ମନୁ॒ - ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ॒ - ତେଷା॑ମ॒ଭିଗୂ᳚ର୍ତିଃ॒ - ଷଟ୍ଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍)

(ଅଶ୍ମ॑ନ୍, ହ॒ଵିଷ୍ମାନ୍॑)

॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥

॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ଞ୍ଚତୁର୍ଥ କାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ , ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ , ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ , ହ॒ରିଃ॒ ଓଁ

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - pariṣecana-saṃskārābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

aśma॒nnūrja॒-mparva̭te śiśriyā॒ṇāṃ-vā~tḙ pa॒rjanye॒ varṷṇasya॒ śuṣme᳚ | a॒dbhya oṣa̭dhībhyo॒ vana॒spati॒bhyo-'dhi॒ sambhṛ̭tā॒-ntā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃ rarā॒ṇāḥ || aśmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śugṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣmaḥ || sa॒mu॒drasya̭ tvā॒-'vāka॒yā-'gne॒ pari̭ vyayāmasi | pā॒va॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || hi॒masya̭ tvā ja॒rāyu॒ṇā-'gne॒ pari̭ vyayāmasi | pā॒va॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || upa॒- [upa̭, jmannupa̭] 1

-jmannupa̭ veta॒se-'va̭ttara-nna॒dīṣvā | agnḙ pi॒ttama॒pāma̭si || maṇḍṷ̄ki॒ tābhi॒rā ga̭hi॒ sema-nno̭ ya॒jñam | pā॒va॒kava̭rṇagṃ śi॒va-ṅkṛ̭dhi || pā॒va॒ka ā ci॒taya̭ntyā kṛ॒pā | kṣāma̭-nruru॒ca u॒ṣaso॒ na bhā॒nunā᳚ || tūrva॒-nna yāma॒nneta̭śasya॒ nū raṇa॒ ā yo ghṛ॒ṇe | na ta̭tṛṣā॒ṇo a॒jaraḥ̭ || agnḙ pāvaka ro॒ciṣā̭ ma॒ndrayā̭ deva ji॒hvayā᳚ | ā de॒vān [ā de॒vān, va॒kṣi॒ yakṣi̭ ca |] 2

va̭kṣi॒ yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdi॒vo-'gnḙ de॒vāgṃ i॒hā-'' va̭ha | upa̭ ya॒jñagṃ ha॒viśca̭ naḥ || a॒pāmi॒da-nnyaya̭nagṃ samu॒drasya̭ ni॒veśa̭nam | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣe॒ nama̭ste astva॒rciṣe᳚ | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || nṛ॒ṣade॒ va- [nṛ॒ṣade॒ vaṭ, a॒phsu॒ṣade॒ va-ḍva̭na॒sade॒] 3

-ḍa̭phsu॒ṣade॒ va-ḍva̭na॒sade॒ va-ḍba̭rhi॒ṣade॒ vaṭ-thsṷva॒rvide॒ vaṭ || ye de॒vā de॒vānāṃ᳚-ya~॒jñiyā̭ ya॒jñiyā̭nāgṃ saṃva~-thsa॒rīṇa॒mupa̭ bhā॒gamāsa̭te | a॒hu॒tādo̭ ha॒viṣo̭ ya॒jñe a॒smin-thsva॒ya-ñjṷhuddhva॒-mmadhṷno ghṛ॒tasya̭ || ye de॒vā de॒veṣvadhi̭ deva॒tvamāya॒n॒ ye brahma̭ṇaḥ pura e॒tāro̭ a॒sya | yebhyo॒ narte pava̭te॒ dhāma॒ ki-ñca॒na na te di॒vo na pṛ̭thi॒vyā adhi॒ snuṣṷ || prā॒ṇa॒dā [prā॒ṇa॒dāḥ, a॒pā॒na॒dā vyā̭na॒dā-] 4

a̭pāna॒dā vyā̭na॒dā-śca̭kṣu॒rdā va̭rco॒dā va̭rivo॒dāḥ | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || a॒gnisti॒gmena̭ śo॒ciṣā॒ yagṃsa॒dviśva॒-nnya̭triṇa᳚m | a॒gnirno̭ vagṃsate ra॒yim || sainā-'nī̭kena suvi॒datro̭ a॒sme yaṣṭā̭ de॒vāgṃ āya̭jiṣṭha-ssva॒sti | ada̭bdho go॒pā u॒ta naḥ̭ para॒spā agne᳚ dyu॒madu॒ta re॒va-ddi̭dīhi || 5 ||

(upa̭-de॒vān-vaṭ-prā̭ṇa॒dā-ścatṷścatvārigṃśacca) (a. 1)

ya i॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ juhva॒dṛṣi॒r॒hotā̭ niṣa॒sādā̭ pi॒tā naḥ̭ | sa ā॒śiṣā॒ dravi̭ṇami॒cchamā̭naḥ parama॒cchado॒ vara॒ ā vi̭veśa || vi॒śvaka̭rmā॒ mana̭sā॒ yadvihā̭yā dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛk | teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ sami॒ṣā ma̭danti॒ yatra̭ sapta॒r॒ṣī-npa॒ra eka̭mā॒huḥ || yo naḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tā yo vi̭dhā॒tā yo naḥ̭ sa॒to a॒bhyā sajja॒jāna̭ | 6

yo de॒vānā᳚-nnāma॒dhā eka̭ e॒va tagṃ sa̭mpra॒śña-mbhuva̭nā yantya॒nyā || ta ā-'ya̭janta॒ dravi̭ṇa॒gṃ॒ sama̭smā॒ ṛṣa̭yaḥ॒ pūrvḙ jari॒tāro॒ na bhū॒nā | a॒sūrtā॒ sūrtā॒ raja̭so vi॒māne॒ ye bhū॒tāni̭ sa॒makṛ̭ṇvanni॒māni̭ || na taṃ-vi~̭dātha॒ ya i॒da-ñja॒jānā॒nya-dyu॒ṣmāka॒manta̭ra-mbhavāti | nī॒hā॒reṇa॒ prāvṛ̭tā॒ jalpyā̭ cāsu॒tṛpa̭ uktha॒ śāsa̭ścaranti || pa॒ro di॒vā pa॒ra e॒nā [pa॒ra e॒nā, pṛ॒thi॒vyā pa॒ro] 7

pṛ̭thi॒vyā pa॒ro de॒vebhi॒rasṷrai॒rguhā॒ yat | kagg svi॒dgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭ddhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve᳚ || tamidgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭ddhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve᳚ | a॒jasya॒ nābhā॒vaddhyeka॒-marpi̭taṃ॒-ya~smi̭nni॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na॒madhi̭ śri॒tam || vi॒śvaka̭rmā॒ hyaja̭niṣṭa de॒va ādi-dga̭ndha॒rvo a̭bhava-ddvi॒tīyaḥ̭ | tṛ॒tīyaḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnā- [pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnām, a॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhā-tpuru॒trā |] 8

-ma॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhā-tpuru॒trā || cakṣṷṣaḥ pi॒tā mana̭sā॒ hi dhīro̭ ghṛ॒tamḙne ajana॒nna̭māne | ya॒dedantā॒ ada̭dṛgṃhanta॒ pūrva॒ ādi-ddyāvā̭pṛthi॒vī a̭prathetām || vi॒śvata̭-ścakṣuru॒ta vi॒śvato̭mukho vi॒śvato̭hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt | sa-mbā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sa-mpata̭trai॒ rdyāvā̭pṛthi॒vī ja॒naya̭-nde॒va ekaḥ̭ || kigg svi̭dāsī-dadhi॒ṣṭhāna̭-mā॒rambha̭ṇa-ṅkata॒ma-thsvi॒-tkimā̭sīt | yadī॒ bhūmi̭-ñja॒naya̭- [yadī॒ bhūmi̭-ñja॒nayanṋ, vi॒śvaka̭rmā॒] 9

-nvi॒śvaka̭rmā॒ vi dyāmaurṇo᳚-nmahi॒nā vi॒śvaca̭kṣāḥ || kigg svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sī॒dyato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ | manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tadyada॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || yā te॒ dhāmā̭ni para॒māṇi॒ yā-'va॒mā yā ma̭ddhya॒mā vi̭śvakarmannu॒temā | śikṣā॒ sakhi̭bhyo ha॒viṣi̭ svadhāva-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ || vā॒caspatiṃ̭-vi~॒śvaka̭rmāṇa-mū॒tayḙ [-mū॒taye᳚, ma॒no॒yujaṃ॒-vā~jḙ] 10

mano॒yujaṃ॒-vā~jḙ a॒dyā hṷvema | sa no॒ nedi̭ṣṭhā॒ hava̭nāni joṣate vi॒śvaśa̭bhūṃ॒rava̭se sā॒dhuka̭rmā || viśva̭karman. ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒na-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ | muhya̭ntva॒nye a॒bhitaḥ̭ sa॒patnā̭ i॒hāsmāka̭-mma॒ghavā̭ sū॒rira̭stu || viśva̭karman. ha॒viṣā॒ vardha̭nena trā॒tāra॒mindra̭-makṛṇorava॒ddhyam | tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta pū॒rvīra॒yamu॒gro vi̭ha॒vyo̭ yathā-'sa̭t || sa॒mu॒drāya̭ va॒yunā̭ya॒ sindhṷ̄nā॒-mpata̭ye॒ namaḥ̭ | na॒dīnā॒gṃ॒ sarvā̭sā-mpi॒tre jṷhu॒tā vi॒śvaka̭rmaṇe॒ viśvā-'hāma̭rtyagṃ ha॒viḥ || 11 ||

(ja॒jānai॒ - nau - ṣa̭dhīnāṃ॒ - bhūmi̭-ñja॒naya̭ - nnū॒taye॒ - namo॒ - nava̭ ca) (a. 2)

udḙnamutta॒rā-nna॒yāgnḙ ghṛtenā-''huta | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sagṃ sṛ̭ja pra॒jayā̭ ca॒ dhanḙna ca || indre॒ma-mpra̭ta॒rā-ṅkṛ̭dhi sajā॒tānā̭-masadva॒śī | samḙnaṃ॒-va~rca̭sā sṛja de॒vebhyo̭ bhāga॒dhā a̭sat || yasya̭ ku॒rmo ha॒virgṛ॒he tama̭gne vardhayā॒ tvam | tasma̭ de॒vā adhi̭ bravanna॒ya-ñca॒ brahma̭ṇa॒spatiḥ̭ || udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā [viśvḙ de॒vāḥ, agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ |] 12

agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ | sa no̭ bhava śi॒vata̭ma-ssu॒pratī̭ko vi॒bhāva̭suḥ || pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrapāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānāḥ | rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntīḥ || rā॒yaspoṣe॒ adhi̭ ya॒jño a̭sthā॒-thsami̭ddhe a॒gnāvadhi̭ māmahā॒naḥ | u॒kthapa̭tra॒ īḍyo̭ gṛbhī॒tasta॒pta-ṅgha॒rma-mpa̭ri॒gṛhyā̭yajanta || ū॒rjā ya-dya॒jñamaśa̭manta de॒vā daivyā̭ya dha॒rtre joṣṭre᳚ | de॒va॒śrī-śśrīma̭ṇā-śśa॒tapa̭yāḥ [de॒va॒śrī-śśrīma̭ṇā-śśa॒tapa̭yāḥ, pa॒ri॒gṛhya̭] 13

pari॒gṛhya̭ de॒vā ya॒jñamā̭yann || sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā᳚-thsavi॒tā jyoti॒ruda̭yā॒gṃ॒ aja̭sram | tasya̭ pū॒ṣā pra̭sa॒vaṃ-yā~̭ti de॒va-ssa॒paṃśya॒n viśvā॒ bhuva̭nāni go॒pāḥ || de॒vā de॒vebhyo̭ addhva॒ryanto̭ asthurvī॒tagṃ śa̭mi॒tre śa̭mi॒tā ya॒jaddhyai᳚ | tu॒rīyo̭ ya॒jño yatra̭ ha॒vyameti॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantām || vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta āpapri॒vā-nroda̭sī a॒ntari̭kṣam | sa vi॒śvācī̭ra॒bhi- [sa vi॒śvācī̭ra॒bhi, ca॒ṣṭe॒ ghṛ॒tācī̭ranta॒rā] 14

-ca̭ṣṭe ghṛ॒tācī̭ranta॒rā pūrva॒mapa̭ra-ñca ke॒tum || u॒kṣā sa̭mu॒dro a̭ru॒ṇa-ssṷpa॒rṇaḥ pūrva̭sya॒ yoni̭-mpi॒turā vi̭veśa | maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmā॒ vi ca̭krame॒ raja̭saḥ pā॒tyantau᳚ || indraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdhan-thsamu॒dravya̭casa॒-ṅgiraḥ̭ | ra॒thīta̭magṃ rathī॒nāṃ-vā~jā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati᳚m || su॒mna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dyakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣat || vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇo-da̭grabhīt | athā̭ sa॒patnā॒gṃ॒ indro̭ me nigrā॒bheṇādha̭rāgṃ akaḥ || u॒dgrā॒bha-ñca̭ nigrā॒bha-ñca॒ brahma̭ de॒vā a̭vīvṛdhann | athā̭ sa॒patnā̭nindrā॒gnī mḙ viṣū॒cīnā॒n vya̭syatām || 15 ||

(de॒vāḥ - śa॒tapa̭yā - a॒bhi - vāja̭sya॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca ) (a. 3)

ā॒śu-śśiśā̭no vṛṣa॒bho na yu॒ddhmo gha̭nāgha॒naḥ, kṣobha̭ṇa-ścarṣaṇī॒nām | sa॒ṅkranda̭no-'nimi॒ṣa ḙka vī॒ra-śśa॒tagṃ senā̭ ajaya-thsā॒kamindraḥ̭ || sa॒ṅkranda̭nenā nimi॒ṣeṇa̭ ji॒ṣṇunā̭ yutkā॒reṇa̭ duścyava॒nena̭ dhṛ॒ṣṇunā᳚ | tadindrḙṇa jayata॒ ta-thsa̭haddhvaṃ॒-yu~dho̭ nara॒ iṣṷhastena॒ vṛṣṇā᳚ || sa iṣṷhastai॒-ssa ni̭ṣa॒ṅgibhi̭rva॒śī saggsra̭ṣṭā॒ sa yudha॒ indro̭ ga॒ṇena̭ | sa॒gṃ॒sṛ॒ṣṭa॒ji-thso̭ma॒pā bā̭huśa॒rdhyū᳚rdhvadha̭nvā॒ prati̭hitābhi॒rastā᳚ || bṛha̭spate॒ pari̭ dīyā॒ [pari̭ dīya, rathḙna] 16

rathḙna rakṣo॒hā 'mitrāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ | pra॒bha॒ñjan-thsenāḥ᳚ pramṛ॒ṇo yu॒dhā jaya̭nna॒smāka̭-meddhyavi॒tā rathā̭nām || go॒tra॒bhida̭-ṅgo॒vidaṃ॒-va~jra̭bāhu॒-ñjaya̭nta॒majma̭ pramṛ॒ṇanta॒-moja̭sā | i॒magṃ sa̭jātā॒ anṷvīra-yaddhva॒mindragṃ̭ sakhā॒yo-'nu॒ sagṃ ra̭bhaddhvam || ba॒la॒vi॒jñā॒yaḥ-sthavi̭raḥ॒ pravī̭ra॒-ssaha̭svān. vā॒jī saha̭māna u॒graḥ | a॒bhivī̭ro a॒bhisa̭tvā saho॒jā jaitra̭mindra॒ ratha॒māti̭ṣṭha go॒vit || a॒bhi go॒trāṇi॒ saha̭sā॒ gāha̭māno-'dā॒yo [gāha̭māno-'dā॒yaḥ, vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ |] 17

vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ | du॒ścya॒va॒naḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍa̭ yu॒ddhyo᳚-smāka॒gṃ॒ senā̭ avatu॒ pra yu॒thsu || indra̭ āsāṃ-ne॒tā bṛha॒spati॒ rdakṣi̭ṇā ya॒jñaḥ pu॒ra ḙtu॒ somaḥ̭ | de॒va॒se॒nānā̭-mabhibhañjatī॒nā-ñjaya̭ntīnā-mma॒ruto̭ ya॒ntvagre᳚ || indra̭sya॒ vṛṣṇo॒ varṷṇasya॒ rājña̭ ādi॒tyānā᳚-mma॒rutā॒gṃ॒ śardha̭ u॒gram | ma॒hāma̭nasā-mbhuvanacya॒vānā॒-ṅghoṣo̭ de॒vānā॒-ñjaya̭tā॒ muda̭sthāt || a॒smāka॒-mindra॒-ssamṛ̭teṣu dhva॒jeṣva॒smākaṃ॒-yā~ iṣa̭va॒stā ja̭yantu | 18

a॒smākaṃ̭-vī~॒rā utta̭re bhavantva॒smānṷ devā avatā॒ havḙṣu || uddha̭rṣaya maghava॒nnā-yṷdhā॒-nyuthsatva̭nā-mmāma॒kānā॒-mmahāgṃ̭si | udvṛ̭trahan vā॒jināṃ॒-vā~ji̭nā॒nyu-drathā̭nā॒-ñjaya̭tāmetu॒ ghoṣaḥ̭ || upa॒ preta॒ jaya̭tā narassthi॒rā vaḥ̭ santu bā॒havaḥ̭ | indro̭ va॒-śśarma̭ yaccha tvanā-dhṛ॒ṣyā yathāsa̭tha || ava̭sṛṣṭā॒ parā̭ pata॒ śara̭vye॒ brahma̭ sagṃśitā | gacchā॒-'mitrā॒-npra- [gacchā॒-'mitrā॒-npra, vi॒śa॒ maiṣā॒-] 19

-vi̭śa॒ maiṣā॒-ṅkañca॒nocchi̭ṣaḥ || marmā̭ṇi te॒ varma̭bhiśchādayāmi॒ soma̭stvā॒ rājā॒ 'mṛtḙnā॒bhi-va̭stām | u॒rorvarī̭yo॒ vari̭vaste astu॒ jaya̭nta॒-ntvāmanṷ madantu de॒vāḥ || yatra̭ bā॒ṇā-ssa॒mpata̭nti kumā॒rā vi̭śi॒khā i̭va | indro̭ na॒statra̭ vṛtra॒hā vi̭śvā॒hā śarma̭ yacchatu || 20 ||

(dī॒yā॒ - 'dā॒yo - ja̭yantva॒ - mitrā॒-npra - ca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)

prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvāna॒gnera̭gne pu॒ro a̭gnirbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vi bhā॒hyūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒mukhya॒gṃ॒ hastḙṣu॒ bibhra̭taḥ | di॒vaḥ pṛ॒ṣṭhagṃ suva̭rga॒tvā mi॒śrā de॒vebhi̭rāddhvam || pṛ॒thi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒-mā-'rṷha-ma॒ntari̭kṣā॒-ddiva॒mā-'rṷham | di॒vo nāka̭sya pṛ॒ṣṭhā-thsuva॒rjyoti̭ragā- [pṛ॒ṣṭhā-thsuva॒rjyoti̭ragām, a॒ham |] 21

-ma॒ham || suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ā dyāgṃ ro̭hanti॒ roda̭sī | ya॒jñaṃ-ye~ vi॒śvato̭dhāra॒gṃ॒ suvi̭dvāgṃso viteni॒re || agne॒ prehi̭ pratha॒mo dḙvaya॒tā-ñcakṣṷrde॒vānā̭mu॒ta martyā̭nām | iya̭kṣamāṇā॒ bhṛgṷbhi-ssa॒joṣā॒-ssuva̭ryantu॒ yaja̭mānā-ssva॒sti || nakto॒ṣāsā॒ sama̭nasā॒ virṷ̄pe dhā॒payḙte॒ śiśu॒mekagṃ̭ samī॒cī | dyāvā॒ kṣāmā̭ ru॒kmo a॒ntarvi bhā̭ti de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dāḥ || agnḙ sahasrākṣa [agnḙ sahasrākṣa, śa॒ta॒mū॒rdha॒ñcha॒ta-nte᳚] 22

śatamūrdhañcha॒ta-nte᳚ prā॒ṇā-ssa॒hasra̭mapā॒nāḥ | tvagṃ sā̭ha॒srasya̭ rā॒ya ī̭śiṣe॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhā᳚ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā᳚-npṛthi॒vyāgṃ sī̭da pṛ॒ṣṭhe pṛ̭thi॒vyā-ssī̭da bhā॒sā-'ntari̭kṣa॒mā pṛ̭ṇa॒ jyoti̭ṣā॒ diva॒mutta̭bhāna॒ teja̭sā॒ diśa॒ u-ddṛgṃ̭ha || ā॒juhvā̭na-ssu॒pratī̭kaḥ pu॒rastā॒dagne॒ svāṃ-yo~ni॒mā sī̭da sā॒ddhyā | a॒smin-thsa॒dhasthe॒ addhyutta̭rasmi॒n viśvḙ devā॒ [addhyutta̭rasmi॒n viśvḙ devāḥ, yaja̭mānaśca sīdata |] 23

yaja̭mānaśca sīdata || preddho̭ agne dīdihi pu॒ro no-'ja̭srayā sū॒rmyā̭ yaviṣṭha | tvāgṃ śaśva̭nta॒ upa̭ yanti॒ vājāḥ᳚ || vi॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagne vi॒dhema॒ stomai॒rava̭re sa॒dhasthe᳚ | yasmā॒-dyonḙru॒dāri̭thā॒ yaje॒ ta-mpratve ha॒vīgṃṣi̭ juhure॒ sami̭ddhe || tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmā-'haṃ-vṛ~̭ṇe suma॒tiṃ-vi~॒śvaja̭nyām | yāma̭sya॒ kaṇvo॒ adṷha॒-tprapī̭nāgṃ sa॒hasra̭dhārā॒- [sa॒hasra̭dhārām, paya̭sā ma॒hī-ṅgām |] 24

-mpaya̭sā ma॒hī-ṅgām || sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā-ssa॒ptarṣa̭ya-ssa॒pta dhāma̭ pri॒yāṇi̭ | sa॒pta hotrā᳚-ssapta॒dhā tvā̭ yajanti sa॒pta yonī॒rā pṛ̭ṇasvā ghṛ॒tena̭ || ī॒dṛ-ñcā᳚nyā॒dṛ-ñcai̭tā॒dṛñca̭ prati॒dṛ-ñca̭ mi॒taśca॒ sammi̭taśca॒ sabha̭rāḥ || śu॒krajyo̭tiśca ci॒trajyo̭tiśca sa॒tyajyo̭tiśca॒ jyoti̭ṣmāgśca sa॒tyaśca̭rta॒pāścātyagṃ̭hāḥ | 25

ṛ॒ta॒jicca̭ satya॒jicca̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa॒ścāntya̭mitraśca dū॒re a̭mitraśca ga॒ṇaḥ || ṛ॒taśca̭ sa॒tyaśca̭ dhru॒vaśca̭ dha॒ruṇa̭śca dha॒rtā ca̭ vidha॒rtā ca̭ vidhāra॒yaḥ || ī॒dṛkṣā̭sa etā॒dṛkṣā̭sa ū॒ ṣuṇaḥ̭ sa॒dṛkṣā̭saḥ॒ prati̭sadṛkṣāsa॒ eta̭na | mi॒tāsa̭śca॒ sammi̭tāsaśca na ū॒taye॒ sabha̭raso maruto ya॒jñe a॒sminnindra॒-ndaivī॒rviśo̭ ma॒ruto-'nṷvartmāno॒ yathendra॒-ndaivī॒rviśo̭ ma॒ruto-'nṷvartmāna e॒vami॒maṃ-ya~ja̭māna॒-ndaivī᳚śca॒ viśo॒ mānṷṣī॒ścānṷvartmāno bhavantu || 26 ||

(a॒gā॒gṃ॒ - sa॒ha॒srā॒kṣa॒ - de॒vāḥ॒ - sa॒hasra̭dhārā॒ - matyagṃ̭hā॒ - anṷvartmānaḥ॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 5)

jī॒mūta̭syeva bhavati॒ pratī̭kaṃ॒-ya~dva॒rmī yāti̭ sa॒madā̭mu॒pasthe᳚ | anā̭viddhayā ta॒nuvā̭ jaya॒ tvagṃ sa tvā॒ varma̭ṇo mahi॒mā pi̭partu || dhanva̭nā॒ gā dhanva̭nā॒-''ji-ñja̭yema॒ dhanva̭nā tī॒vrā-ssa॒mado̭ jayema | dhanu॒-śśatro̭rapakā॒ma-ṅkṛ̭ṇoti॒ dhanva̭nā॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo̭ jayema || va॒kṣyantī॒vedā ga̭nīganti॒ karṇa̭-mpri॒yagṃ sakhā̭ya-mpariṣasvajā॒nā | yoṣḙva śiṅkte॒ vita॒tā-'dhi॒ dhanva॒- [dhanvanṋ, jyā i॒yagṃ] 27

-ñjyā i॒yagṃ sama̭ne pā॒raya̭ntī || te ā॒cara̭ntī॒ sama̭neva॒ yoṣā̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mbi̭bhṛtāmu॒pasthe᳚ | apa॒ śatrūṋ viddhyatāgṃ saṃvi~dā॒ne ārtnī̭ i॒me vi̭ṣphu॒rantī̭ a॒mitrāṋ || ba॒hvī॒nā-mpi॒tā ba॒hura̭sya pu॒traści॒ścā kṛ̭ṇoti॒ sama̭nā-'va॒gatya̭ | i॒ṣu॒dhi-ssaṅkāḥ॒ pṛta̭nāśca॒ sarvāḥ᳚ pṛ॒ṣṭhe nina̭ddho jayati॒ prasṷ̄taḥ || rathe॒ tiṣṭha̭-nnayati vā॒jinaḥ̭ pu॒ro yatra̭yatra kā॒maya̭te suṣāra॒thiḥ | a॒bhīśṷ̄nā-mmahi॒māna̭- [mahi॒māna᳚m, pa॒nā॒ya॒ta॒ manaḥ̭] 28

-mpanāyata॒ manaḥ̭ pa॒ścādanṷ yacchanti ra॒śmayaḥ̭ || tī॒vrā-nghoṣā᳚n kṛṇvate॒ vṛṣa̭pāṇa॒yo-'śvā॒ rathḙbhi-ssa॒ha vā॒jaya̭ntaḥ | a॒va॒krāma̭ntaḥ॒ prapa̭daira॒mitrā᳚n kṣi॒ṇanti॒ śatrū॒gṃ॒rana̭pavyayantaḥ || ra॒tha॒vāha̭nagṃ ha॒vira̭sya॒ nāma॒ yatrā-''yṷdha॒-nnihi̭tamasya॒ varma̭ | tatrā॒ ratha॒mupa̭ śa॒gmagṃ sa̭dema vi॒śvāhā̭ va॒yagṃ sṷmana॒syamā̭nāḥ || svā॒du॒ṣa॒gṃ॒ sadaḥ̭ pi॒taro̭ vayo॒dhāḥ kṛ̭cchre॒śrita॒-śśaktī̭vanto gabhī॒rāḥ | ci॒trasḙnā॒ iṣṷbalā॒ amṛ̭ddhrā-ssa॒tovī̭rā u॒ravo᳚ vrātasā॒hāḥ || brāhma̭ṇāsaḥ॒ [brāhma̭ṇāsaḥ, pita̭ra॒-] 29

pita̭ra॒-ssomyā̭sa-śśi॒ve no॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a̭ne॒hasā᳚ | pū॒ṣā naḥ̭ pātu duri॒tādṛ̭tāvṛdho॒ rakṣā॒ māki̭rno a॒ghaśagṃ̭sa īśata || su॒pa॒rṇaṃ-va~̭ste mṛ॒go a̭syā॒ danto॒ gobhi॒-ssanna̭ddhā patati॒ prasṷ̄tā | yatrā॒ nara॒-ssa-ñca॒ vi ca॒ drava̭nti॒ tatrā॒smabhya॒miṣa̭va॒-śśarma̭ yagṃsann || ṛjī̭te॒ pari̭ vṛṅgdhi॒ no-'śmā̭ bhavatu nasta॒nūḥ | somo॒ adhi̭ bravītu॒ no-'di̭ti॒- [no-'di̭tiḥ, śarma̭ yacchatu |] 30

-śśarma̭ yacchatu || ā ja̭ṅghanti॒ sānvḙṣā-ñja॒ghanā॒gṃ॒ upa̭ jighnate | aśvā̭jani॒ pracḙta॒so-'śvā᳚n-thsa॒mathsṷ codaya || ahi̭riva bho॒gaiḥ paryḙti bā॒hu-ñjyāyā̭ he॒ti-mpa̭ri॒bādha̭mānaḥ | ha॒sta॒ghno viśvā̭ va॒yunā̭ni vi॒dvā-npumā॒-npumāgṃ̭sa॒-mpari̭ pātu vi॒śvataḥ̭ || vana̭spate vī॒ḍva̭ṅgo॒ hi bhū॒yā a॒sma-thsa̭khā pra॒tara̭ṇa-ssu॒vīraḥ̭ | gobhi॒-ssanna̭ddho asi vī॒ḍaya̭svā-''sthā॒tā tḙ jayatu॒ jetvā̭ni || di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ pa- [pari̭, oja॒ u-dbhṛ̭taṃ॒-] 31

-ryoja॒ u-dbhṛ̭taṃ॒-va~na॒spati̭bhyaḥ॒ paryābhṛ̭ta॒gṃ॒ sahaḥ̭ | a॒pāmo॒jmāna॒-mpari॒ gobhi॒rāvṛ̭ta॒mindra̭sya॒ vajragṃ̭ ha॒viṣā॒ rathaṃ̭-ya~ja || indra̭sya॒ vajro̭ ma॒rutā॒manī̭ka-mmi॒trasya॒ garbho॒ varṷṇasya॒ nābhiḥ̭ | semā-nno̭ ha॒vyadā̭ti-ñjuṣā॒ṇo deva̭ ratha॒ prati̭ ha॒vyā gṛ̭bhāya || upa̭ śvāsaya pṛthi॒vīmu॒ta dyā-mpṷru॒trā tḙ manutāṃ॒-vi~ṣṭhi̭ta॒-ñjaga̭t | sa dṷndubhe sa॒jūrindrḙṇa de॒vairdū॒rā- [de॒vairdū॒rāt, davī̭yo॒] 32

-ddavī̭yo॒ apa̭sedha॒ śatrūṋ || ā kra̭ndaya॒ bala॒mojo̭ na॒ ā dhā॒ niṣṭa̭nihi duri॒tā bādha̭mānaḥ | apa̭ protha dundubhe du॒cchunāgṃ̭ i॒ta indra̭sya mu॒ṣṭira̭si vī॒ḍaya̭sva || ā-'mūra̭ja pra॒tyāva̭rtaye॒māḥ kḙtu॒ma-ddṷndu॒bhi rvā̭vadīti | samaśva̭parṇā॒ścara̭nti no॒ naro॒-'smāka̭mindra ra॒thino̭ jayantu || 33 ||

(dhanva̭n - mahi॒mānaṃ॒ - brāhma̭ṇā॒so - 'di̭tiḥ - pṛthi॒vyāḥ pari̭ - dū॒rā - deka̭catvārigṃśacca) (a. 6)

yadakra̭ndaḥ pratha॒ma-ñjāya̭māna u॒dyan-thsa̭mu॒drādu॒ta vā॒ purī̭ṣāt | śye॒nasya̭ pa॒kṣā ha̭ri॒ṇasya̭ bā॒hū ṷpa॒stutya॒-mmahi̭ jā॒ta-ntḙ arvann || ya॒mena̭ da॒tta-ntri॒ta ḙnamāyuna॒gindra̭ eṇa-mpratha॒mo addhya̭tiṣṭhat | ga॒ndha॒rvo a̭sya raśa॒nāma̭-gṛbhṇā॒-thsūrā॒daśvaṃ̭-va~savo॒ nira̭taṣṭa || asi̭ ya॒mo asyā̭di॒tyo a̭rva॒nnasi̭ tri॒to guhyḙna vra॒tena̭ | asi॒ somḙna sa॒mayā॒ vipṛ̭kta [vipṛ̭ktaḥ, ā॒huste॒ trīṇi̭ di॒vi bandha̭nāni |] 34

ā॒huste॒ trīṇi̭ di॒vi bandha̭nāni || trīṇi̭ ta āhurdi॒vi bandha̭nāni॒ trīṇya॒phsu trīṇya॒nta-ssa̭mu॒dre | u॒teva̭ me॒ varṷṇaśchan-thsyarva॒n॒. yatrā̭ ta ā॒huḥ pa̭ra॒ma-ñja॒nitra᳚m || i॒mā tḙ vājinnava॒mārja̭nānī॒mā śa॒phānāgṃ̭ sani॒turni॒dhānā᳚ | atrā̭ te bha॒drā ra̭śa॒nā a̭paśyamṛ॒tasya॒ yā a̭bhi॒rakṣa̭nti go॒pāḥ || ā॒tmāna̭-nte॒ mana̭sā॒-''rāda̭jānāma॒vo di॒vā [ ] 35

pa॒taya̭nta-mpata॒ṅgam | śiro̭ apaśya-mpa॒thibhiḥ̭ su॒gebhi̭rare॒ṇubhi॒rjeha̭māna-mpata॒tri || atrā̭ te rū॒pamṷtta॒mama̭paśya॒-ñjigī̭ṣamāṇami॒ṣa ā pa॒de goḥ | ya॒dā te॒ marto॒ anu॒ bhoga॒māna॒ḍādi-dgrasi̭ṣṭha॒ oṣa̭dhīrajīgaḥ || anṷ tvā॒ ratho॒ anu॒ maryo̭ arva॒nnanu॒ gāvo-'nu॒ bhagaḥ̭ ka॒nīnā᳚m | anu॒ vrātā̭sa॒stava̭ sa॒khyamī̭yu॒ranṷ de॒vā ma̭mire vī॒rya̭- [vī॒rya᳚m, te |] 36

-nte || hira̭ṇyaśṛ॒ṅgo-'yo̭ asya॒ pādā॒ mano̭javā॒ ava̭ra॒ indra̭ āsīt | de॒vā ida̭sya havi॒radya̭māya॒n॒. yo arva̭nta-mpratha॒mo a॒ddhyati̭ṣṭhat || ī॒rmāntā̭sa॒-ssili̭kamaddhyamāsa॒-ssagṃ śūra̭ṇāso di॒vyāso॒ atyāḥ᳚ | ha॒gṃ॒sā i̭va śreṇi॒śo ya̭tante॒ yadākṣi̭ṣurdi॒vya-majma॒maśvāḥ᳚ || tava॒ śarī̭ra-mpatayi॒ṣṇva̭rva॒-ntava̭ ci॒ttaṃ-vā~ta̭ iva॒ dhrajī̭mān | tava॒ śṛṅgā̭ṇi॒ viṣṭhi̭tā puru॒trā-'ra̭ṇyeṣu॒ jarbhṷrāṇā caranti || upa॒ [upa̭, prāgā॒cchasa̭naṃ-] 37

prāgā॒cchasa̭naṃ-vā~॒jyarvā̭ deva॒drīcā॒ mana̭sā॒ dīddhyā̭naḥ | a॒jaḥ pu॒ro nī̭yate॒ nābhi̭ra॒syānṷ pa॒ścā-tka॒vayo̭ yanti re॒bhāḥ || upa॒ prāgā᳚-tpara॒maṃ-ya~-thsa॒dhastha॒marvā॒gṃ॒ acchā̭ pi॒tara̭-mmā॒tara̭-ñca | a॒dyā de॒vān juṣṭa̭tamo॒ hi ga॒myā athā-''śā᳚ste dā॒śuṣe॒ vāryā̭ṇi || 38 ||

(vipṛ̭kto - di॒vā - vī॒rya̭ - mupai - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 7)

mā no̭ mi॒tro varṷṇo arya॒mā-''yurindra̭ ṛbhu॒kṣā ma॒rutaḥ॒ pari̭ khyann | ya-dvā॒jino̭ de॒vajā̭tasya॒ sapteḥ᳚ prava॒kṣyāmo̭ vi॒dathḙ vī॒ryā̭ṇi || yanni॒rṇijā॒ rekṇa̭sā॒ prāvṛ̭tasya rā॒ti-ṅgṛ̭bhī॒tā-mmṷkha॒to naya̭nti | suprā̭ṅa॒jo memya̭-dvi॒śvarṷ̄pa indrāpū॒ṣṇoḥ pri॒yamapyḙti॒ pāthaḥ̭ || e॒ṣa cchāgaḥ̭ pu॒ro aśvḙna vā॒jinā̭ pū॒ṣṇo bhā॒go nī̭yate vi॒śvade᳚vyaḥ | a॒bhi॒priyaṃ॒-ya~-tpṷro॒ḍāśa॒marva̭tā॒ tvaṣṭe- [tvaṣṭet, e॒na॒gṃ॒ sau॒śra॒va॒sāya̭ jinvati |] 39

-dḙnagṃ sauśrava॒sāya̭ jinvati || yaddha॒viṣya̭mṛtu॒śo dḙva॒yāna॒-ntrirmānṷṣāḥ॒ paryaśva॒-nnaya̭nti | atrā̭ pū॒ṣṇaḥ pra̭tha॒mo bhā॒ga ḙti ya॒jña-nde॒vebhyaḥ̭ prative॒daya̭nna॒jaḥ || hotā᳚-'ddhva॒ryurāva̭yā agnimi॒ndho grā̭vagrā॒bha u॒ta śaggstā॒ suvi̭praḥ | tena̭ ya॒jñena॒ sva̭raṅkṛtena॒ svi̭ṣṭena va॒kṣaṇā॒ ā pṛ̭ṇaddhvam || yū॒pa॒vra॒skā u॒ta ye yṷ̄pavā॒hāśca॒ṣālaṃ॒-ye~ a̭śvayū॒pāya॒ takṣa̭ti | ye cārva̭te॒ paca̭nagṃ sa॒bhaṃra̭ntyu॒to [ ] 40

teṣā̭-ma॒bhigū᳚rtirna invatu || upa॒ prāgā᳚-thsu॒manmḙ-'dhāyi॒ manma̭ de॒vānā॒māśā॒ upa̭ vī॒tapṛ̭ṣṭhaḥ | anvḙnaṃ॒-vi~prā॒ ṛṣa̭yo madanti de॒vānā᳚-mpu॒ṣṭe ca̭kṛmā su॒bandhu᳚m || ya-dvā॒jino॒ dāma̭ sa॒dānna॒marva̭to॒ yā śī̭rṣa॒ṇyā̭ raśa॒nā rajjṷrasya | yadvā̭ ghāsya॒ prabhṛ̭tamā॒syḙ tṛṇa॒gṃ॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || yadaśva̭sya kra॒viṣo॒ [yadaśva̭sya kra॒viṣaḥ̭, makṣi॒kā-''śa॒] 41

makṣi॒kā-''śa॒ yadvā॒ svarau॒ svadhi̭tau ri॒ptamasti̭ | yaddhasta̭yo-śśami॒turyanna॒kheṣu॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || yadūva̭ddhyamu॒dara̭syāpa॒vāti॒ ya ā॒masya̭ kra॒viṣo̭ ga॒ndho asti̭ | su॒kṛ॒tā taccha̭mi॒tāraḥ̭ kṛṇvantū॒ta medhagṃ̭ śṛta॒pāka̭-mpacantu || ya-tte॒ gātrā̭da॒gninā̭ pa॒cyamā̭nāda॒bhi śūla॒-nniha̭tasyāva॒dhāva̭ti | mā ta-dbhūmyā॒mā śri̭ṣa॒ ( )-nmā tṛṇḙṣu de॒vebhya॒stadu॒śadbhyo̭ rā॒tama̭stu || 42 ||

(i - du॒to - kra॒viṣaḥ̭ - śriṣath - sa॒pta ca̭) (a. 8)

ye vā॒jina̭-mpari॒paśya̭nti pa॒kvaṃ-ya~ ī̭mā॒hu-ssṷra॒bhirnirha॒reti̭ | ye cārva̭to māgṃsabhi॒kṣāmu॒pāsa̭ta u॒to teṣā̭ma॒bhigū᳚rtirna invatu || yannīkṣa̭ṇa-mmā॒g॒spaca̭nyā u॒khāyā॒ yā pātrā̭ṇi yū॒ṣṇa ā॒seca̭nāni | ū॒ṣma॒ṇyā̭-'pi॒dhānā̭ carū॒ṇāma॒ṅkā-ssū॒nāḥ pari̭ bhūṣa॒ntyaśva᳚m || ni॒krama̭ṇa-nni॒ṣada̭naṃ-vi~॒varta̭naṃ॒-ya~cca॒ paḍbī̭śa॒marva̭taḥ | yacca̭ pa॒pau yacca̭ ghā॒si- [ghā॒sim, ja॒ghāsa॒ sarvā॒ tā] 43

-ñja॒ghāsa॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || mā tvā॒-'gni-rdhva̭nayi-ddhū॒maga̭ndhi॒rmokhā bhrāja̭ntya॒bhi vi̭kta॒ jaghriḥ̭ | i॒ṣṭaṃ-vī~॒tama॒bhigū᳚rtaṃ॒-va~ṣa̭ṭkṛta॒-nta-nde॒vāsaḥ॒ prati̭ gṛbhṇa॒ntyaśva᳚m || yadaśvā̭ya॒ vāsa̭ upastṛ॒ṇantya̭dhīvā॒saṃ-yā~ hira̭ṇyānyasmai | sa॒ndāna॒marva̭nta॒-mpaḍbī̭śa-mpri॒yā de॒veṣvā yā̭mayanti || ya-ttḙ sā॒de maha̭sā॒ śūkṛ̭tasya॒ pārṣṇi̭yā vā॒ kaśa̭yā [vā॒ kaśa̭yā, vā॒ tu॒toda̭ |] 44

vā tu॒toda̭ | sru॒ceva॒ tā ha॒viṣo̭ addhva॒reṣu॒ sarvā॒ tā te॒ brahma̭ṇā sūdayāmi || catṷstrigṃśa-dvā॒jino̭ de॒vaba̭ndho॒-rvaṅkrī॒-raśva̭sya॒ svadhi̭ti॒-ssamḙti | acchi̭drā॒ gātrā̭ va॒yunā̭ kṛṇota॒ parṷṣparuranu॒ghuṣyā॒ vi śa̭sta || eka॒stvaṣṭu॒raśva̭syā viśa॒stā dvā ya॒ntārā̭ bhavata॒statha॒rtuḥ | yā te॒ gātrā̭ṇāmṛtu॒thā kṛ॒ṇomi॒ tātā॒ piṇḍā̭nā॒-mpra jṷhomya॒gnau || mā tvā̭ tapa- [tapat, pri॒ya ā॒tmā-] 45

-tpri॒ya ā॒tmā-'pi॒yanta॒-mmā svadhi̭tista॒nuva॒ ā ti̭ṣṭhipa-tte | mā tḙ gṛ॒ddhnu-ra̭viśa॒stā-'ti॒hāya̭ chi॒drā gātrā᳚ṇya॒sinā॒ mithṷ̄ kaḥ || na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ | harī̭ te॒ yuñjā॒ pṛṣa̭tī abhūtā॒mupā᳚sthā-dvā॒jī dhu॒ri rāsa̭bhasya || su॒gavya̭-nno vā॒jī svaśvi̭ya-mpu॒gṃ॒saḥ pu॒trāgṃ u॒ta vi̭śvā॒puṣagṃ̭ ra॒yim | a॒nā॒gā॒stva-nno॒ adi̭tiḥ kṛṇotu kṣa॒tra-nno॒ aśvo̭ vanatāgṃ ha॒viṣmāṋ || 46 ||

(ghā॒siṃ-kaśa̭yā - tapa-d- ra॒yiṃ - nava̭ ca ) (a. 9)

(aśma॒n - ya i॒mo - dḙna - mā॒śuḥ - prācīṃ᳚ - jī॒mūta̭sya॒ - yadakra̭ndo॒ - mā no̭ mi॒tro - ye vā॒jinaṃ॒ - nava̭)

(aśma̭n - mano॒yujaṃ॒ - prācī॒manu॒ - śarma̭ yacchatu॒ - teṣā̭ma॒bhigū᳚rtiḥ॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśat)

(aśma̭n, ha॒viṣmāṋ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

o-nnamaḥ paramātmane , śrī mahāgaṇapataye namaḥ , śrī gurubhyo namaḥ , ha॒riḥ॒ oṃ

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - परिषेचन-संस्काराभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अश्म॒न्नूर्ज॒-म्पर्व॑ते शिश्रिया॒णां-वाँते॑ प॒र्जन्ये॒ वरु॑णस्य॒ शुष्मे᳚ । अ॒द्भ्य ओष॑धीभ्यो॒ वन॒स्पति॒भ्यो-ऽधि॒ सम्भृ॑ता॒-न्ता-न्न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धत्त मरुत-स्सग्ं ररा॒णाः ॥ अश्मग्ग्॑स्ते॒ क्षुद॒मु-न्ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्मः ॥ स॒मु॒द्रस्य॑ त्वा॒-ऽवाक॒या-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसि । पा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ हि॒मस्य॑ त्वा ज॒रायु॒णा-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसि । पा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ उप॒- [उप॑, ज्मन्नुप॑] 1

-ज्मन्नुप॑ वेत॒से-ऽव॑त्तर-न्न॒दीष्वा । अग्ने॑ पि॒त्तम॒पाम॑सि ॥ मण्डू॑कि॒ ताभि॒रा ग॑हि॒ सेम-न्नो॑ य॒ज्ञम् । पा॒व॒कव॑र्णग्ं शि॒व-ङ्कृ॑धि ॥ पा॒व॒क आ चि॒तय॑न्त्या कृ॒पा । क्षाम॑-न्रुरु॒च उ॒षसो॒ न भा॒नुना᳚ ॥ तूर्व॒-न्न याम॒न्नेत॑शस्य॒ नू रण॒ आ यो घृ॒णे । न त॑तृषा॒णो अ॒जरः॑ ॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ । आ दे॒वान् [आ दे॒वान्, व॒क्षि॒ यक्षि॑ च ।] 2

व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥ स नः॑ पावक दीदि॒वो-ऽग्ने॑ दे॒वाग्ं इ॒हा-ऽऽ व॑ह । उप॑ य॒ज्ञग्ं ह॒विश्च॑ नः ॥ अ॒पामि॒द-न्न्यय॑नग्ं समु॒द्रस्य॑ नि॒वेश॑नम् । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ नम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिषे॒ नम॑स्ते अस्त्व॒र्चिषे᳚ । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ नृ॒षदे॒ व- [नृ॒षदे॒ वट्, अ॒फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒] 3

-ड॑फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒ व-ड्ब॑र्हि॒षदे॒ वट्-थ्सु॑व॒र्विदे॒ वट् ॥ ये दे॒वा दे॒वानां᳚-यँ॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञिया॑नाग्ं संवँ-थ्स॒रीण॒मुप॑ भा॒गमास॑ते । अ॒हु॒तादो॑ ह॒विषो॑ य॒ज्ञे अ॒स्मिन्-थ्स्व॒य-ञ्जु॑हुद्ध्व॒-म्मधु॑नो घृ॒तस्य॑ ॥ ये दे॒वा दे॒वेष्वधि॑ देव॒त्वमाय॒न्॒ ये ब्रह्म॑णः पुर ए॒तारो॑ अ॒स्य । येभ्यो॒ नर्ते पव॑ते॒ धाम॒ कि-ञ्च॒न न ते दि॒वो न पृ॑थि॒व्या अधि॒ स्नुषु॑ ॥ प्रा॒ण॒दा [प्रा॒ण॒दाः, अ॒पा॒न॒दा व्या॑न॒दा-] 4

अ॑पान॒दा व्या॑न॒दा-श्च॑क्षु॒र्दा व॑र्चो॒दा व॑रिवो॒दाः । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ अ॒ग्निस्ति॒ग्मेन॑ शो॒चिषा॒ यग्ंस॒द्विश्व॒-न्न्य॑त्रिण᳚म् । अ॒ग्निर्नो॑ वग्ंसते र॒यिम् ॥ सैना-ऽनी॑केन सुवि॒दत्रो॑ अ॒स्मे यष्टा॑ दे॒वाग्ं आय॑जिष्ठ-स्स्व॒स्ति । अद॑ब्धो गो॒पा उ॒त नः॑ पर॒स्पा अग्ने᳚ द्यु॒मदु॒त रे॒व-द्दि॑दीहि ॥ 5 ॥

(उप॑-दे॒वान्-वट्-प्रा॑ण॒दा-श्चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)

य इ॒मा विश्वा॒ भुव॑नानि॒ जुह्व॒दृषि॒र्॒होता॑ निष॒सादा॑ पि॒ता नः॑ । स आ॒शिषा॒ द्रवि॑णमि॒च्छमा॑नः परम॒च्छदो॒ वर॒ आ वि॑वेश ॥ वि॒श्वक॑र्मा॒ मन॑सा॒ यद्विहा॑या धा॒ता वि॑धा॒ता प॑र॒मोत स॒न्दृक् । तेषा॑मि॒ष्टानि॒ समि॒षा म॑दन्ति॒ यत्र॑ सप्त॒र्॒षी-न्प॒र एक॑मा॒हुः ॥ यो नः॑ पि॒ता ज॑नि॒ता यो वि॑धा॒ता यो नः॑ स॒तो अ॒भ्या सज्ज॒जान॑ । 6

यो दे॒वाना᳚-न्नाम॒धा एक॑ ए॒व तग्ं स॑म्प्र॒श्ञ-म्भुव॑ना यन्त्य॒न्या ॥ त आ-ऽय॑जन्त॒ द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सम॑स्मा॒ ऋष॑यः॒ पूर्वे॑ जरि॒तारो॒ न भू॒ना । अ॒सूर्ता॒ सूर्ता॒ रज॑सो वि॒माने॒ ये भू॒तानि॑ स॒मकृ॑ण्वन्नि॒मानि॑ ॥ न तं-विँ॑दाथ॒ य इ॒द-ञ्ज॒जाना॒न्य-द्यु॒ष्माक॒मन्त॑र-म्भवाति । नी॒हा॒रेण॒ प्रावृ॑ता॒ जल्प्या॑ चासु॒तृप॑ उक्थ॒ शास॑श्चरन्ति ॥ प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना [प॒र ए॒ना, पृ॒थि॒व्या प॒रो] 7

पृ॑थि॒व्या प॒रो दे॒वेभि॒रसु॑रै॒र्गुहा॒ यत् । कग्ग् स्वि॒द्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚ ॥ तमिद्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚ । अ॒जस्य॒ नाभा॒वद्ध्येक॒-मर्पि॑तं॒-यँस्मि॑न्नि॒दं-विँश्व॒-म्भुव॑न॒मधि॑ श्रि॒तम् ॥ वि॒श्वक॑र्मा॒ ह्यज॑निष्ट दे॒व आदि-द्ग॑न्ध॒र्वो अ॑भव-द्द्वि॒तीयः॑ । तृ॒तीयः॑ पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीना- [पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीनाम्, अ॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्रा ।] 8

-म॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्रा ॥ चक्षु॑षः पि॒ता मन॑सा॒ हि धीरो॑ घृ॒तमे॑ने अजन॒न्न॑माने । य॒देदन्ता॒ अद॑दृग्ंहन्त॒ पूर्व॒ आदि-द्द्यावा॑पृथि॒वी अ॑प्रथेताम् ॥ वि॒श्वत॑-श्चक्षुरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो वि॒श्वतो॑हस्त उ॒त वि॒श्वत॑स्पात् । स-म्बा॒हुभ्या॒-न्नम॑ति॒ स-म्पत॑त्रै॒ र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑-न्दे॒व एकः॑ ॥ किग्ग् स्वि॑दासी-दधि॒ष्ठान॑-मा॒रम्भ॑ण-ङ्कत॒म-थ्स्वि॒-त्किमा॑सीत् । यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नय॑- [यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नयन्न्॑, वि॒श्वक॑र्मा॒] 9

-न्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि द्यामौर्णो᳚-न्महि॒ना वि॒श्वच॑क्षाः ॥ किग्ग् स्वि॒द्वन॒-ङ्क उ॒ स वृ॒क्ष आ॑सी॒द्यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः । मनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒ तद्यद॒द्ध्यति॑ष्ठ॒-द्भुव॑नानि धा॒रयन्न्॑ ॥ या ते॒ धामा॑नि पर॒माणि॒ या-ऽव॒मा या म॑द्ध्य॒मा वि॑श्वकर्मन्नु॒तेमा । शिक्षा॒ सखि॑भ्यो ह॒विषि॑ स्वधाव-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः ॥ वा॒चस्पतिं॑-विँ॒श्वक॑र्माण-मू॒तये॑ [-मू॒तये᳚, म॒नो॒युजं॒-वाँजे॑] 10

मनो॒युजं॒-वाँजे॑ अ॒द्या हु॑वेम । स नो॒ नेदि॑ष्ठा॒ हव॑नानि जोषते वि॒श्वश॑भूं॒रव॑से सा॒धुक॑र्मा ॥ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॑ वावृधा॒न-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः । मुह्य॑न्त्व॒न्ये अ॒भितः॑ स॒पत्ना॑ इ॒हास्माक॑-म्म॒घवा॑ सू॒रिर॑स्तु ॥ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन त्रा॒तार॒मिन्द्र॑-मकृणोरव॒द्ध्यम् । तस्मै॒ विश॒-स्सम॑नमन्त पू॒र्वीर॒यमु॒ग्रो वि॑ह॒व्यो॑ यथा-ऽस॑त् ॥ स॒मु॒द्राय॑ व॒युना॑य॒ सिन्धू॑ना॒-म्पत॑ये॒ नमः॑ । न॒दीना॒ग्ं॒ सर्वा॑सा-म्पि॒त्रे जु॑हु॒ता वि॒श्वक॑र्मणे॒ विश्वा-ऽहाम॑र्त्यग्ं ह॒विः ॥ 11 ॥

(ज॒जानै॒ - नौ - ष॑धीनां॒ - भूमि॑-ञ्ज॒नय॑ - न्नू॒तये॒ - नमो॒ - नव॑ च) (अ. 2)

उदे॑नमुत्त॒रा-न्न॒याग्ने॑ घृतेना-ऽऽहुत । रा॒यस्पोषे॑ण॒ सग्ं सृ॑ज प्र॒जया॑ च॒ धने॑न च ॥ इन्द्रे॒म-म्प्र॑त॒रा-ङ्कृ॑धि सजा॒ताना॑-मसद्व॒शी । समे॑नं॒-वँर्च॑सा सृज दे॒वेभ्यो॑ भाग॒धा अ॑सत् ॥ यस्य॑ कु॒र्मो ह॒विर्गृ॒हे तम॑ग्ने वर्धया॒ त्वम् । तस्म॑ दे॒वा अधि॑ ब्रवन्न॒य-ञ्च॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा [विश्वे॑ दे॒वाः, अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः ।] 12

अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वत॑म-स्सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः ॥ पञ्च॒ दिशो॒ दैवी᳚र्य॒ज्ञम॑वन्तु दे॒वीरपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑मानाः । रा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑ति-मा॒भज॑न्तीः ॥ रा॒यस्पोषे॒ अधि॑ य॒ज्ञो अ॑स्था॒-थ्समि॑द्धे अ॒ग्नावधि॑ मामहा॒नः । उ॒क्थप॑त्र॒ ईड्यो॑ गृभी॒तस्त॒प्त-ङ्घ॒र्म-म्प॑रि॒गृह्या॑यजन्त ॥ ऊ॒र्जा य-द्य॒ज्ञमश॑मन्त दे॒वा दैव्या॑य ध॒र्त्रे जोष्ट्रे᳚ । दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः [दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः, प॒रि॒गृह्य॑] 13

परि॒गृह्य॑ दे॒वा य॒ज्ञमा॑यन्न् ॥ सूर्य॑रश्मि॒र्॒हरि॑केशः पु॒रस्ता᳚-थ्सवि॒ता ज्योति॒रुद॑या॒ग्ं॒ अज॑स्रम् । तस्य॑ पू॒षा प्र॑स॒वं-याँ॑ति दे॒व-स्स॒पंश्य॒न् विश्वा॒ भुव॑नानि गो॒पाः ॥ दे॒वा दे॒वेभ्यो॑ अद्ध्व॒र्यन्तो॑ अस्थुर्वी॒तग्ं श॑मि॒त्रे श॑मि॒ता य॒जद्ध्यै᳚ । तु॒रीयो॑ य॒ज्ञो यत्र॑ ह॒व्यमेति॒ ततः॑ पाव॒का आ॒शिषो॑ नो जुषन्ताम् ॥ वि॒मान॑ ए॒ष दि॒वो मद्ध्य॑ आस्त आपप्रि॒वा-न्रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् । स वि॒श्वाची॑र॒भि- [स वि॒श्वाची॑र॒भि, च॒ष्टे॒ घृ॒ताची॑रन्त॒रा] 14

-च॑ष्टे घृ॒ताची॑रन्त॒रा पूर्व॒मप॑र-ञ्च के॒तुम् ॥ उ॒क्षा स॑मु॒द्रो अ॑रु॒ण-स्सु॑प॒र्णः पूर्व॑स्य॒ योनि॑-म्पि॒तुरा वि॑वेश । मद्ध्ये॑ दि॒वो निहि॑तः॒ पृश्ञि॒रश्मा॒ वि च॑क्रमे॒ रज॑सः पा॒त्यन्तौ᳚ ॥ इन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृधन्-थ्समु॒द्रव्य॑चस॒-ङ्गिरः॑ । र॒थीत॑मग्ं रथी॒नां-वाँजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति᳚म् ॥ सु॒म्न॒हूर्य॒ज्ञो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒द्यक्ष॑द॒ग्निर्दे॒वो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्षत् ॥ वाज॑स्य मा प्रस॒वेनो᳚-द्ग्रा॒भेणो-द॑ग्रभीत् । अथा॑ स॒पत्ना॒ग्ं॒ इन्द्रो॑ मे निग्रा॒भेणाध॑राग्ं अकः ॥ उ॒द्ग्रा॒भ-ञ्च॑ निग्रा॒भ-ञ्च॒ ब्रह्म॑ दे॒वा अ॑वीवृधन्न् । अथा॑ स॒पत्ना॑निन्द्रा॒ग्नी मे॑ विषू॒चीना॒न् व्य॑स्यताम् ॥ 15 ॥

(दे॒वाः - श॒तप॑या - अ॒भि - वाज॑स्य॒ - षड्विग्ं॑शतिश्च ) (अ. 3)

आ॒शु-श्शिशा॑नो वृष॒भो न यु॒द्ध्मो घ॑नाघ॒नः, क्षोभ॑ण-श्चर्षणी॒नाम् । स॒ङ्क्रन्द॑नो-ऽनिमि॒ष ए॑क वी॒र-श्श॒तग्ं सेना॑ अजय-थ्सा॒कमिन्द्रः॑ ॥ स॒ङ्क्रन्द॑नेना निमि॒षेण॑ जि॒ष्णुना॑ युत्का॒रेण॑ दुश्च्यव॒नेन॑ धृ॒ष्णुना᳚ । तदिन्द्रे॑ण जयत॒ त-थ्स॑हद्ध्वं॒-युँधो॑ नर॒ इषु॑हस्तेन॒ वृष्णा᳚ ॥ स इषु॑हस्तै॒-स्स नि॑ष॒ङ्गिभि॑र्व॒शी सग्ग्स्र॑ष्टा॒ स युध॒ इन्द्रो॑ ग॒णेन॑ । स॒ग्ं॒सृ॒ष्ट॒जि-थ्सो॑म॒पा बा॑हुश॒र्ध्यू᳚र्ध्वध॑न्वा॒ प्रति॑हिताभि॒रस्ता᳚ ॥ बृह॑स्पते॒ परि॑ दीया॒ [परि॑ दीय, रथे॑न] 16

रथे॑न रक्षो॒हा ऽमित्राग्ं॑ अप॒ बाध॑मानः । प्र॒भ॒ञ्जन्-थ्सेनाः᳚ प्रमृ॒णो यु॒धा जय॑न्न॒स्माक॑-मेद्ध्यवि॒ता रथा॑नाम् ॥ गो॒त्र॒भिद॑-ङ्गो॒विदं॒-वँज्र॑बाहु॒-ञ्जय॑न्त॒मज्म॑ प्रमृ॒णन्त॒-मोज॑सा । इ॒मग्ं स॑जाता॒ अनु॑वीर-यद्ध्व॒मिन्द्रग्ं॑ सखा॒यो-ऽनु॒ सग्ं र॑भद्ध्वम् ॥ ब॒ल॒वि॒ज्ञा॒यः-स्थवि॑रः॒ प्रवी॑र॒-स्सह॑स्वान्. वा॒जी सह॑मान उ॒ग्रः । अ॒भिवी॑रो अ॒भिस॑त्वा सहो॒जा जैत्र॑मिन्द्र॒ रथ॒माति॑ष्ठ गो॒वित् ॥ अ॒भि गो॒त्राणि॒ सह॑सा॒ गाह॑मानो-ऽदा॒यो [गाह॑मानो-ऽदा॒यः, वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑ ।] 17

वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑ । दु॒श्च्य॒व॒नः पृ॑तना॒षाड॑ यु॒द्ध्यो᳚-स्माक॒ग्ं॒ सेना॑ अवतु॒ प्र यु॒थ्सु ॥ इन्द्र॑ आसां-ने॒ता बृह॒स्पति॒ र्दक्षि॑णा य॒ज्ञः पु॒र ए॑तु॒ सोमः॑ । दे॒व॒से॒नाना॑-मभिभञ्जती॒ना-ञ्जय॑न्तीना-म्म॒रुतो॑ य॒न्त्वग्रे᳚ ॥ इन्द्र॑स्य॒ वृष्णो॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञ॑ आदि॒त्याना᳚-म्म॒रुता॒ग्ं॒ शर्ध॑ उ॒ग्रम् । म॒हाम॑नसा-म्भुवनच्य॒वाना॒-ङ्घोषो॑ दे॒वाना॒-ञ्जय॑ता॒ मुद॑स्थात् ॥ अ॒स्माक॒-मिन्द्र॒-स्समृ॑तेषु ध्व॒जेष्व॒स्माकं॒-याँ इष॑व॒स्ता ज॑यन्तु । 18

अ॒स्माकं॑-वीँ॒रा उत्त॑रे भवन्त्व॒स्मानु॑ देवा अवता॒ हवे॑षु ॥ उद्ध॑र्षय मघव॒न्ना-यु॑धा॒-न्युथ्सत्व॑ना-म्माम॒काना॒-म्महाग्ं॑सि । उद्वृ॑त्रहन् वा॒जिनां॒-वाँजि॑ना॒न्यु-द्रथा॑ना॒-ञ्जय॑तामेतु॒ घोषः॑ ॥ उप॒ प्रेत॒ जय॑ता नरस्स्थि॒रा वः॑ सन्तु बा॒हवः॑ । इन्द्रो॑ व॒-श्शर्म॑ यच्छ त्वना-धृ॒ष्या यथास॑थ ॥ अव॑सृष्टा॒ परा॑ पत॒ शर॑व्ये॒ ब्रह्म॑ सग्ंशिता । गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र- [गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र, वि॒श॒ मैषा॒-] 19

-वि॑श॒ मैषा॒-ङ्कञ्च॒नोच्छि॑षः ॥ मर्मा॑णि ते॒ वर्म॑भिश्छादयामि॒ सोम॑स्त्वा॒ राजा॒ ऽमृते॑ना॒भि-व॑स्ताम् । उ॒रोर्वरी॑यो॒ वरि॑वस्ते अस्तु॒ जय॑न्त॒-न्त्वामनु॑ मदन्तु दे॒वाः ॥ यत्र॑ बा॒णा-स्स॒म्पत॑न्ति कुमा॒रा वि॑शि॒खा इ॑व । इन्द्रो॑ न॒स्तत्र॑ वृत्र॒हा वि॑श्वा॒हा शर्म॑ यच्छतु ॥ 20 ॥

(दी॒या॒ - ऽदा॒यो - ज॑यन्त्व॒ - मित्रा॒-न्प्र - च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)

प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्निर्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ वि भा॒ह्यूर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ क्रम॑द्ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒मुख्य॒ग्ं॒ हस्ते॑षु॒ बिभ्र॑तः । दि॒वः पृ॒ष्ठग्ं सुव॑र्ग॒त्वा मि॒श्रा दे॒वेभि॑राद्ध्वम् ॥ पृ॒थि॒व्या अ॒हमुद॒न्तरि॑क्ष॒-मा-ऽरु॑ह-म॒न्तरि॑क्षा॒-द्दिव॒मा-ऽरु॑हम् । दि॒वो नाक॑स्य पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगा- [पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगाम्, अ॒हम् ।] 21

-म॒हम् ॥ सुव॒र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्त॒ आ द्याग्ं रो॑हन्ति॒ रोद॑सी । य॒ज्ञं-येँ वि॒श्वतो॑धार॒ग्ं॒ सुवि॑द्वाग्ंसो वितेनि॒रे ॥ अग्ने॒ प्रेहि॑ प्रथ॒मो दे॑वय॒ता-ञ्चक्षु॑र्दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । इय॑क्षमाणा॒ भृगु॑भि-स्स॒जोषा॒-स्सुव॑र्यन्तु॒ यज॑माना-स्स्व॒स्ति ॥ नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेकग्ं॑ समी॒ची । द्यावा॒ क्षामा॑ रु॒क्मो अ॒न्तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दाः ॥ अग्ने॑ सहस्राक्ष [अग्ने॑ सहस्राक्ष, श॒त॒मू॒र्ध॒ञ्छ॒त-न्ते᳚] 22

शतमूर्धञ्छ॒त-न्ते᳚ प्रा॒णा-स्स॒हस्र॑मपा॒नाः । त्वग्ं सा॑ह॒स्रस्य॑ रा॒य ई॑शिषे॒ तस्मै॑ ते विधेम॒ वाजा॑य॒ स्वाहा᳚ ॥ सु॒प॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा᳚-न्पृथि॒व्याग्ं सी॑द पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्या-स्सी॑द भा॒सा-ऽन्तरि॑क्ष॒मा पृ॑ण॒ ज्योति॑षा॒ दिव॒मुत्त॑भान॒ तेज॑सा॒ दिश॒ उ-द्दृग्ं॑ह ॥ आ॒जुह्वा॑न-स्सु॒प्रती॑कः पु॒रस्ता॒दग्ने॒ स्वां-योँनि॒मा सी॑द सा॒द्ध्या । अ॒स्मिन्-थ्स॒धस्थे॒ अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवा॒ [अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवाः, यज॑मानश्च सीदत ।] 23

यज॑मानश्च सीदत ॥ प्रेद्धो॑ अग्ने दीदिहि पु॒रो नो-ऽज॑स्रया सू॒र्म्या॑ यविष्ठ । त्वाग्ं शश्व॑न्त॒ उप॑ यन्ति॒ वाजाः᳚ ॥ वि॒धेम॑ ते पर॒मे जन्म॑न्नग्ने वि॒धेम॒ स्तोमै॒रव॑रे स॒धस्थे᳚ । यस्मा॒-द्योने॑रु॒दारि॑था॒ यजे॒ त-म्प्रत्वे ह॒वीग्ंषि॑ जुहुरे॒ समि॑द्धे ॥ ताग्ं स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामा-ऽहं-वृँ॑णे सुम॒तिं-विँ॒श्वज॑न्याम् । याम॑स्य॒ कण्वो॒ अदु॑ह॒-त्प्रपी॑नाग्ं स॒हस्र॑धारा॒- [स॒हस्र॑धाराम्, पय॑सा म॒ही-ङ्गाम् ।] 24

-म्पय॑सा म॒ही-ङ्गाम् ॥ स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा-स्स॒प्तर्ष॑य-स्स॒प्त धाम॑ प्रि॒याणि॑ । स॒प्त होत्रा᳚-स्सप्त॒धा त्वा॑ यजन्ति स॒प्त योनी॒रा पृ॑णस्वा घृ॒तेन॑ ॥ ई॒दृ-ञ्चा᳚न्या॒दृ-ञ्चै॑ता॒दृञ्च॑ प्रति॒दृ-ञ्च॑ मि॒तश्च॒ सम्मि॑तश्च॒ सभ॑राः ॥ शु॒क्रज्यो॑तिश्च चि॒त्रज्यो॑तिश्च स॒त्यज्यो॑तिश्च॒ ज्योति॑ष्माग्श्च स॒त्यश्च॑र्त॒पाश्चात्यग्ं॑हाः । 25

ऋ॒त॒जिच्च॑ सत्य॒जिच्च॑ सेन॒जिच्च॑ सु॒षेण॒श्चान्त्य॑मित्रश्च दू॒रे अ॑मित्रश्च ग॒णः ॥ ऋ॒तश्च॑ स॒त्यश्च॑ ध्रु॒वश्च॑ ध॒रुण॑श्च ध॒र्ता च॑ विध॒र्ता च॑ विधार॒यः ॥ ई॒दृक्षा॑स एता॒दृक्षा॑स ऊ॒ षुणः॑ स॒दृक्षा॑सः॒ प्रति॑सदृक्षास॒ एत॑न । मि॒तास॑श्च॒ सम्मि॑तासश्च न ऊ॒तये॒ सभ॑रसो मरुतो य॒ज्ञे अ॒स्मिन्निन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मानो॒ यथेन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मान ए॒वमि॒मं-यँज॑मान॒-न्दैवी᳚श्च॒ विशो॒ मानु॑षी॒श्चानु॑वर्त्मानो भवन्तु ॥ 26 ॥

(अ॒गा॒ग्ं॒ - स॒ह॒स्रा॒क्ष॒ - दे॒वाः॒ - स॒हस्र॑धारा॒ - मत्यग्ं॑हा॒ - अनु॑वर्त्मानः॒ - षोड॑श च) (अ. 5)

जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑कं॒-यँद्व॒र्मी याति॑ स॒मदा॑मु॒पस्थे᳚ । अना॑विद्धया त॒नुवा॑ जय॒ त्वग्ं स त्वा॒ वर्म॑णो महि॒मा पि॑पर्तु ॥ धन्व॑ना॒ गा धन्व॑ना॒-ऽऽजि-ञ्ज॑येम॒ धन्व॑ना ती॒व्रा-स्स॒मदो॑ जयेम । धनु॒-श्शत्रो॑रपका॒म-ङ्कृ॑णोति॒ धन्व॑ना॒ सर्वाः᳚ प्र॒दिशो॑ जयेम ॥ व॒क्ष्यन्ती॒वेदा ग॑नीगन्ति॒ कर्ण॑-म्प्रि॒यग्ं सखा॑य-म्परिषस्वजा॒ना । योषे॑व शिङ्क्ते॒ वित॒ता-ऽधि॒ धन्व॒- [धन्वन्न्॑, ज्या इ॒यग्ं] 27

-ञ्ज्या इ॒यग्ं सम॑ने पा॒रय॑न्ती ॥ ते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्बि॑भृतामु॒पस्थे᳚ । अप॒ शत्रून्॑ विद्ध्यताग्ं संविँदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रान्॑ ॥ ब॒ह्वी॒ना-म्पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑ना-ऽव॒गत्य॑ । इ॒षु॒धि-स्सङ्काः॒ पृत॑नाश्च॒ सर्वाः᳚ पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः ॥ रथे॒ तिष्ठ॑-न्नयति वा॒जिनः॑ पु॒रो यत्र॑यत्र का॒मय॑ते सुषार॒थिः । अ॒भीशू॑ना-म्महि॒मान॑- [महि॒मान᳚म्, प॒ना॒य॒त॒ मनः॑] 28

-म्पनायत॒ मनः॑ प॒श्चादनु॑ यच्छन्ति र॒श्मयः॑ ॥ ती॒व्रा-न्घोषा᳚न् कृण्वते॒ वृष॑पाण॒यो-ऽश्वा॒ रथे॑भि-स्स॒ह वा॒जय॑न्तः । अ॒व॒क्राम॑न्तः॒ प्रप॑दैर॒मित्रा᳚न् क्षि॒णन्ति॒ शत्रू॒ग्ं॒रन॑पव्ययन्तः ॥ र॒थ॒वाह॑नग्ं ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रा-ऽऽयु॑ध॒-न्निहि॑तमस्य॒ वर्म॑ । तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मग्ं स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यग्ं सु॑मन॒स्यमा॑नाः ॥ स्वा॒दु॒ष॒ग्ं॒ सदः॑ पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒-श्शक्ती॑वन्तो गभी॒राः । चि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑द्ध्रा-स्स॒तोवी॑रा उ॒रवो᳚ व्रातसा॒हाः ॥ ब्राह्म॑णासः॒ [ब्राह्म॑णासः, पित॑र॒-] 29

पित॑र॒-स्सोम्या॑स-श्शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा᳚ । पू॒षा नः॑ पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घशग्ं॑स ईशत ॥ सु॒प॒र्णं-वँ॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒-स्सन्न॑द्धा पतति॒ प्रसू॑ता । यत्रा॒ नर॒-स्स-ञ्च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒-श्शर्म॑ यग्ंसन्न् ॥ ऋजी॑ते॒ परि॑ वृङ्ग्धि॒ नो-ऽश्मा॑ भवतु नस्त॒नूः । सोमो॒ अधि॑ ब्रवीतु॒ नो-ऽदि॑ति॒- [नो-ऽदि॑तिः, शर्म॑ यच्छतु ।] 30

-श्शर्म॑ यच्छतु ॥ आ ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षा-ञ्ज॒घना॒ग्ं॒ उप॑ जिघ्नते । अश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सो-ऽश्वा᳚न्-थ्स॒मथ्सु॑ चोदय ॥ अहि॑रिव भो॒गैः पर्ये॑ति बा॒हु-ञ्ज्याया॑ हे॒ति-म्प॑रि॒बाध॑मानः । ह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वा-न्पुमा॒-न्पुमाग्ं॑स॒-म्परि॑ पातु वि॒श्वतः॑ ॥ वन॑स्पते वी॒ड्व॑ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्म-थ्स॑खा प्र॒तर॑ण-स्सु॒वीरः॑ । गोभि॒-स्सन्न॑द्धो असि वी॒डय॑स्वा-ऽऽस्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑नि ॥ दि॒वः पृ॑थि॒व्याः प- [परि॑, ओज॒ उ-द्भृ॑तं॒-] 31

-र्योज॒ उ-द्भृ॑तं॒-वँन॒स्पति॑भ्यः॒ पर्याभृ॑त॒ग्ं॒ सहः॑ । अ॒पामो॒ज्मान॒-म्परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्रग्ं॑ ह॒विषा॒ रथं॑-यँज ॥ इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ म॒रुता॒मनी॑क-म्मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभिः॑ । सेमा-न्नो॑ ह॒व्यदा॑ति-ञ्जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ॥ उप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्या-म्पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒-विँष्ठि॑त॒-ञ्जग॑त् । स दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒रा- [दे॒वैर्दू॒रात्, दवी॑यो॒] 32

-द्दवी॑यो॒ अप॑सेध॒ शत्रून्॑ ॥ आ क्र॑न्दय॒ बल॒मोजो॑ न॒ आ धा॒ निष्ट॑निहि दुरि॒ता बाध॑मानः । अप॑ प्रोथ दुन्दुभे दु॒च्छुनाग्ं॑ इ॒त इन्द्र॑स्य मु॒ष्टिर॑सि वी॒डय॑स्व ॥ आ-ऽमूर॑ज प्र॒त्याव॑र्तये॒माः के॑तु॒म-द्दु॑न्दु॒भि र्वा॑वदीति । समश्व॑पर्णा॒श्चर॑न्ति नो॒ नरो॒-ऽस्माक॑मिन्द्र र॒थिनो॑ जयन्तु ॥ 33 ॥

(धन्व॑न् - महि॒मानं॒ - ब्राह्म॑णा॒सो - ऽदि॑तिः - पृथि॒व्याः परि॑ - दू॒रा - देक॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 6)

यदक्र॑न्दः प्रथ॒म-ञ्जाय॑मान उ॒द्यन्-थ्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्य॒-म्महि॑ जा॒त-न्ते॑ अर्वन्न् ॥ य॒मेन॑ द॒त्त-न्त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एण-म्प्रथ॒मो अद्ध्य॑तिष्ठत् । ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑-गृभ्णा॒-थ्सूरा॒दश्वं॑-वँसवो॒ निर॑तष्ट ॥ असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ । असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त [विपृ॑क्तः, आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ।] 34

आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ॥ त्रीणि॑ त आहुर्दि॒वि बन्ध॑नानि॒ त्रीण्य॒फ्सु त्रीण्य॒न्त-स्स॑मु॒द्रे । उ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्छन्-थ्स्यर्व॒न्॒. यत्रा॑ त आ॒हुः प॑र॒म-ञ्ज॒नित्र᳚म् ॥ इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फानाग्ं॑ सनि॒तुर्नि॒धाना᳚ । अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाः ॥ आ॒त्मान॑-न्ते॒ मन॑सा॒-ऽऽराद॑जानाम॒वो दि॒वा [ ] 35

प॒तय॑न्त-म्पत॒ङ्गम् । शिरो॑ अपश्य-म्प॒थिभिः॑ सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मान-म्पत॒त्रि ॥ अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्य॒-ञ्जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः । य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒डादि-द्ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः ॥ अनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावो-ऽनु॒ भगः॑ क॒नीना᳚म् । अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्य॑- [वी॒र्य᳚म्, ते ।] 36

-न्ते ॥ हिर॑ण्यशृ॒ङ्गो-ऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इन्द्र॑ आसीत् । दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न्॒. यो अर्व॑न्त-म्प्रथ॒मो अ॒द्ध्यति॑ष्ठत् ॥ ई॒र्मान्ता॑स॒-स्सिलि॑कमद्ध्यमास॒-स्सग्ं शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्याः᳚ । ह॒ग्ं॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्य-मज्म॒मश्वाः᳚ ॥ तव॒ शरी॑र-म्पतयि॒ष्ण्व॑र्व॒-न्तव॑ चि॒त्तं-वाँत॑ इव॒ ध्रजी॑मान् । तव॒ शृङ्गा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रा-ऽर॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरन्ति ॥ उप॒ [उप॑, प्रागा॒च्छस॑नं-] 37

प्रागा॒च्छस॑नं-वाँ॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीद्ध्या॑नः । अ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चा-त्क॒वयो॑ यन्ति रे॒भाः ॥ उप॒ प्रागा᳚-त्पर॒मं-यँ-थ्स॒धस्थ॒मर्वा॒ग्ं॒ अच्छा॑ पि॒तर॑-म्मा॒तर॑-ञ्च । अ॒द्या दे॒वान् जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा-ऽऽशा᳚स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि ॥ 38 ॥

(विपृ॑क्तो - दि॒वा - वी॒र्य॑ - मुपै - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 7)

मा नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मा-ऽऽयुरिन्द्र॑ ऋभु॒क्षा म॒रुतः॒ परि॑ ख्यन्न् । य-द्वा॒जिनो॑ दे॒वजा॑तस्य॒ सप्तेः᳚ प्रव॒क्ष्यामो॑ वि॒दथे॑ वी॒र्या॑णि ॥ यन्नि॒र्णिजा॒ रेक्ण॑सा॒ प्रावृ॑तस्य रा॒ति-ङ्गृ॑भी॒ता-म्मु॑ख॒तो नय॑न्ति । सुप्रा॑ङ॒जो मेम्य॑-द्वि॒श्वरू॑प इन्द्रापू॒ष्णोः प्रि॒यमप्ये॑ति॒ पाथः॑ ॥ ए॒ष च्छागः॑ पु॒रो अश्वे॑न वा॒जिना॑ पू॒ष्णो भा॒गो नी॑यते वि॒श्वदे᳚व्यः । अ॒भि॒प्रियं॒-यँ-त्पु॑रो॒डाश॒मर्व॑ता॒ त्वष्टे- [त्वष्टेत्, ए॒न॒ग्ं॒ सौ॒श्र॒व॒साय॑ जिन्वति ।] 39

-दे॑नग्ं सौश्रव॒साय॑ जिन्वति ॥ यद्ध॒विष्य॑मृतु॒शो दे॑व॒यान॒-न्त्रिर्मानु॑षाः॒ पर्यश्व॒-न्नय॑न्ति । अत्रा॑ पू॒ष्णः प्र॑थ॒मो भा॒ग ए॑ति य॒ज्ञ-न्दे॒वेभ्यः॑ प्रतिवे॒दय॑न्न॒जः ॥ होता᳚-ऽद्ध्व॒र्युराव॑या अग्निमि॒न्धो ग्रा॑वग्रा॒भ उ॒त शग्ग्स्ता॒ सुवि॑प्रः । तेन॑ य॒ज्ञेन॒ स्व॑रङ्कृतेन॒ स्वि॑ष्टेन व॒क्षणा॒ आ पृ॑णद्ध्वम् ॥ यू॒प॒व्र॒स्का उ॒त ये यू॑पवा॒हाश्च॒षालं॒-येँ अ॑श्वयू॒पाय॒ तक्ष॑ति । ये चार्व॑ते॒ पच॑नग्ं स॒भंर॑न्त्यु॒तो [ ] 40

तेषा॑-म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतु ॥ उप॒ प्रागा᳚-थ्सु॒मन्मे॑-ऽधायि॒ मन्म॑ दे॒वाना॒माशा॒ उप॑ वी॒तपृ॑ष्ठः । अन्वे॑नं॒-विँप्रा॒ ऋष॑यो मदन्ति दे॒वाना᳚-म्पु॒ष्टे च॑कृमा सु॒बन्धु᳚म् ॥ य-द्वा॒जिनो॒ दाम॑ स॒दान्न॒मर्व॑तो॒ या शी॑र्ष॒ण्या॑ रश॒ना रज्जु॑रस्य । यद्वा॑ घास्य॒ प्रभृ॑तमा॒स्ये॑ तृण॒ग्ं॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ यदश्व॑स्य क्र॒विषो॒ [यदश्व॑स्य क्र॒विषः॑, मक्षि॒का-ऽऽश॒] 41

मक्षि॒का-ऽऽश॒ यद्वा॒ स्वरौ॒ स्वधि॑तौ रि॒प्तमस्ति॑ । यद्धस्त॑यो-श्शमि॒तुर्यन्न॒खेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ यदूव॑द्ध्यमु॒दर॑स्याप॒वाति॒ य आ॒मस्य॑ क्र॒विषो॑ ग॒न्धो अस्ति॑ । सु॒कृ॒ता तच्छ॑मि॒तारः॑ कृण्वन्तू॒त मेधग्ं॑ शृत॒पाक॑-म्पचन्तु ॥ य-त्ते॒ गात्रा॑द॒ग्निना॑ प॒च्यमा॑नाद॒भि शूल॒-न्निह॑तस्याव॒धाव॑ति । मा त-द्भूम्या॒मा श्रि॑ष॒ ( )-न्मा तृणे॑षु दे॒वेभ्य॒स्तदु॒शद्भ्यो॑ रा॒तम॑स्तु ॥ 42 ॥

(इ - दु॒तो - क्र॒विषः॑ - श्रिषथ् - स॒प्त च॑) (अ. 8)

ये वा॒जिन॑-म्परि॒पश्य॑न्ति प॒क्वं-यँ ई॑मा॒हु-स्सु॑र॒भिर्निर्ह॒रेति॑ । ये चार्व॑तो माग्ंसभि॒क्षामु॒पास॑त उ॒तो तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतु ॥ यन्नीक्ष॑ण-म्मा॒ग्॒स्पच॑न्या उ॒खाया॒ या पात्रा॑णि यू॒ष्ण आ॒सेच॑नानि । ऊ॒ष्म॒ण्या॑-ऽपि॒धाना॑ चरू॒णाम॒ङ्का-स्सू॒नाः परि॑ भूष॒न्त्यश्व᳚म् ॥ नि॒क्रम॑ण-न्नि॒षद॑नं-विँ॒वर्त॑नं॒-यँच्च॒ पड्बी॑श॒मर्व॑तः । यच्च॑ प॒पौ यच्च॑ घा॒सि- [घा॒सिम्, ज॒घास॒ सर्वा॒ ता] 43

-ञ्ज॒घास॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ मा त्वा॒-ऽग्नि-र्ध्व॑नयि-द्धू॒मग॑न्धि॒र्मोखा भ्राज॑न्त्य॒भि वि॑क्त॒ जघ्रिः॑ । इ॒ष्टं-वीँ॒तम॒भिगू᳚र्तं॒-वँष॑ट्कृत॒-न्त-न्दे॒वासः॒ प्रति॑ गृभ्ण॒न्त्यश्व᳚म् ॥ यदश्वा॑य॒ वास॑ उपस्तृ॒णन्त्य॑धीवा॒सं-याँ हिर॑ण्यान्यस्मै । स॒न्दान॒मर्व॑न्त॒-म्पड्बी॑श-म्प्रि॒या दे॒वेष्वा या॑मयन्ति ॥ य-त्ते॑ सा॒दे मह॑सा॒ शूकृ॑तस्य॒ पार्ष्णि॑या वा॒ कश॑या [वा॒ कश॑या, वा॒ तु॒तोद॑ ।] 44

वा तु॒तोद॑ । स्रु॒चेव॒ ता ह॒विषो॑ अद्ध्व॒रेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ ब्रह्म॑णा सूदयामि ॥ चतु॑स्त्रिग्ंश-द्वा॒जिनो॑ दे॒वब॑न्धो॒-र्वङ्क्री॒-रश्व॑स्य॒ स्वधि॑ति॒-स्समे॑ति । अच्छि॑द्रा॒ गात्रा॑ व॒युना॑ कृणोत॒ परु॑ष्परुरनु॒घुष्या॒ वि श॑स्त ॥ एक॒स्त्वष्टु॒रश्व॑स्या विश॒स्ता द्वा य॒न्तारा॑ भवत॒स्तथ॒र्तुः । या ते॒ गात्रा॑णामृतु॒था कृ॒णोमि॒ ताता॒ पिण्डा॑ना॒-म्प्र जु॑होम्य॒ग्नौ ॥ मा त्वा॑ तप- [तपत्, प्रि॒य आ॒त्मा-] 45

-त्प्रि॒य आ॒त्मा-ऽपि॒यन्त॒-म्मा स्वधि॑तिस्त॒नुव॒ आ ति॑ष्ठिप-त्ते । मा ते॑ गृ॒द्ध्नु-र॑विश॒स्ता-ऽति॒हाय॑ छि॒द्रा गात्रा᳚ण्य॒सिना॒ मिथू॑ कः ॥ न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाग्ं इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑ । हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा᳚स्था-द्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्य ॥ सु॒गव्य॑-न्नो वा॒जी स्वश्वि॑य-म्पु॒ग्ं॒सः पु॒त्राग्ं उ॒त वि॑श्वा॒पुषग्ं॑ र॒यिम् । अ॒ना॒गा॒स्त्व-न्नो॒ अदि॑तिः कृणोतु क्ष॒त्र-न्नो॒ अश्वो॑ वनताग्ं ह॒विष्मान्॑ ॥ 46 ॥

(घा॒सिं-कश॑या - तप-द्- र॒यिं - नव॑ च ) (अ. 9)

(अश्म॒न् - य इ॒मो - दे॑न - मा॒शुः - प्राचीं᳚ - जी॒मूत॑स्य॒ - यदक्र॑न्दो॒ - मा नो॑ मि॒त्रो - ये वा॒जिनं॒ - नव॑)

(अश्म॑न् - मनो॒युजं॒ - प्राची॒मनु॒ - शर्म॑ यच्छतु॒ - तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिः॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशत्)

(अश्म॑न्, ह॒विष्मान्॑)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥

ओ-न्नमः परमात्मने , श्री महागणपतये नमः , श्री गुरुभ्यो नमः , ह॒रिः॒ ॐ