କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ନ୍ତୃତୀଯକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ଵୈକୃତଵିଧୀନାମଭିଧାନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅଗ୍ନେ॑ ତେଜସ୍ଵି-ନ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଭୂଯା॒ସ୍ତେଜ॑ସ୍ଵନ୍ତ॒-ମ୍ମାମାଯୁ॑ଷ୍ମନ୍ତଂ॒-ଵଁର୍ଚ॑ସ୍ଵନ୍ତ-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ କୁରୁ ଦୀ॒କ୍ଷାଯୈ॑ ଚ ତ୍ଵା॒ ତପ॑ସଶ୍ଚ॒ ତେଜ॑ସେ ଜୁହୋମି ତେଜୋ॒ଵିଦ॑ସି॒ ତେଜୋ॑ ମା॒ ମା ହା॑ସୀ॒ନ୍ମା-ଽହ-ନ୍ତେଜୋ॑ ହାସିଷ॒-ମ୍ମା ମା-ନ୍ତେଜୋ॑ ହାସୀ॒ଦିନ୍ଦ୍ରୌ॑ଜସ୍ଵିନ୍ନୋଜ॒ସ୍ଵୀ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଭୂଯା॒ ଓଜ॑ସ୍ଵନ୍ତ॒-ମ୍ମାମାଯୁ॑ଷ୍ମନ୍ତଂ॒-ଵଁର୍ଚ॑ସ୍ଵନ୍ତ-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ କୁରୁ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଶ୍ଚ ତ୍ଵା କ୍ଷ॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଚୌ- [କ୍ଷ॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଚ, ଓଜ॑ସେ ଜୁହୋମ୍ଯୋଜୋ॒ଵି-] 1
-ଜ॑ସେ ଜୁହୋମ୍ଯୋଜୋ॒ଵି-ଦ॒ସ୍ଯୋଜୋ॑ ମା॒ ମା ହା॑ସୀ॒ନ୍ମା-ଽହମୋଜୋ॑ ହାସିଷ॒-ମ୍ମା ମାମୋଜୋ॑ ହାସୀ॒-ଥ୍ସୂର୍ଯ॑ ଭ୍ରାଜସ୍ଵି-ନ୍ଭ୍ରାଜ॒ସ୍ଵୀ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଭୂଯା॒ ଭ୍ରାଜ॑ସ୍ଵନ୍ତ॒-ମ୍ମାମାଯୁ॑ଷ୍ମନ୍ତଂ॒-ଵଁର୍ଚ॑ସ୍ଵନ୍ତ-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ କୁରୁ ଵା॒ଯୋଶ୍ଚ॑ ତ୍ଵା॒-ଽପାଞ୍ଚ॒ ଭ୍ରାଜ॑ସେ ଜୁହୋମିସୁଵ॒ର୍ଵିଦ॑ସି॒ ସୁଵ॑ର୍ମା॒ ମା ହା॑ସୀ॒ନ୍ମା-ଽହଗ୍ଂ ସୁଵ॑ର୍ହାସିଷ॒-ମ୍ମା ମାଗ୍ଂ ସୁଵ॑ର୍ହାସୀ॒-ନ୍ମଯି॑ ମେ॒ଧା-ମ୍ମଯି॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମଯ୍ଯ॒ଗ୍ନିସ୍ତେଜୋ॑ ଦଧାତୁ॒ ମଯି॑ ମେ॒ଧା-ମ୍ମଯି॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମଯୀନ୍ଦ୍ର॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଦ॑ଧାତୁ॒ ମଯି॑ ମେ॒ଧା-ମ୍ମଯି॑ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମଯି॒ ସୂର୍ଯୋ॒ ଭ୍ରାଜୋ॑ ଦଧାତୁ ॥ 2 ॥
(କ୍ଷ॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ଚ॒ - ମଯି॒ - ତ୍ରଯୋ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଵା॒ଯୁର୍ହି॑କଂ॒ର୍ତା-ଽଗ୍ନିଃ ପ୍ର॑ସ୍ତୋ॒ତା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସାମ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ରୁଦ୍ଗା॒ତା ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଉ॑ପଗା॒ତାରୋ॑ ମ॒ରୁତଃ॑ ପ୍ରତିହ॒ର୍ତାର॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ନି॒ଧନ॒ନ୍ତେ ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ରା॑ଣ॒ଭୃତଃ॑ ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ମଯି॑ ଦଧତ୍ଵେ॒ତଦ୍ଵୈ ସର୍ଵ॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ରୁ॑ପାକୁ॒ର୍ଵନ୍ନୁ॑ଦ୍ଗା॒ତୃଭ୍ଯ॑ ଉ॒ପାକ॑ରୋତି॒ ତେ ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ରା॑ଣ॒ଭୃତଃ॑ ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ମଯି॑ ଦଧ॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହୈ॒ତଦେ॒ଵ ସଵ॑ର୍ମା॒ତ୍ମ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒ ଇଡା॑ ଦେଵ॒ହୂ ର୍ମନୁ॑-ର୍ଯଜ୍ଞ॒ନୀ-ର୍ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ରୁକ୍ଥାମ॒ଦାନି॑ ଶଗ୍ଂସିଷ॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା- [ଦେ॒ଵାଃ, ସୂ॒କ୍ତ॒ଵାଚଃ॒ ପୃଥି॑ଵି] 3
-ସ୍ସୂ᳚କ୍ତ॒ଵାଚଃ॒ ପୃଥି॑ଵି ମାତ॒ର୍ମା ମା॑ହିଗ୍ଂସୀ॒ ର୍ମଧୁ॑ ମନିଷ୍ଯେ॒ ମଧୁ॑ ଜନିଷ୍ଯେ॒ ମଧୁ॑ଵକ୍ଷ୍ଯାମି॒ ମଧୁ॑ଵଦିଷ୍ଯାମି॒ ମଧୁ॑ମତୀ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ଵାଚ॑ମୁଦ୍ଯାସଗ୍ଂ ଶୁଶ୍ରୂ॒ଷେଣ୍ଯା᳚-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯେ᳚ଭ୍ଯ॒ସ୍ତ-ମ୍ମା॑ ଦେ॒ଵା ଅ॑ଵନ୍ତୁ ଶୋ॒ଭାଯୈ॑ ପି॒ତରୋ-ଽନୁ॑ ମଦନ୍ତୁ ॥ 4 ॥
(ଶ॒ଗ୍ଂ॒ସି॒ଷ॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା - ଅ॒ଷ୍ଟାଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଵସ॑ଵସ୍ତ୍ଵା॒ ପ୍ରଵ॑ହନ୍ତୁ ଗାଯ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ମ୍ପାଥ॒ ଉପେ॑ହି ରୁ॒ଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵା॒ ପ୍ରଵୃ॑ହନ୍ତୁ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ପ୍ରି॒ଯ-ମ୍ପାଥ॒ ଉପେ᳚ହ୍ଯାଦି॒ତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା॒ ପ୍ରଵୃ॑ହନ୍ତୁ॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପ୍ରି॒ଯ-ମ୍ପାଥ॒ ଉପେ॑ହି॒ ମାନ୍ଦା॑ସୁ ତେ ଶୁକ୍ର ଶୁ॒କ୍ରମା ଧୂ॑ନୋମି ଭ॒ନ୍ଦନା॑ସୁ॒ କୋତ॑ନାସୁ॒ ନୂତ॑ନାସୁ॒ ରେଶୀ॑ଷୁ॒ ମେଷୀ॑ଷୁ॒ ଵାଶୀ॑ଷୁ ଵିଶ୍ଵ॒ଭୃଥ୍ସୁ॒ ମାଦ୍ଧ୍ଵୀ॑ଷୁ କକୁ॒ହାସୁ॒ ଶକ୍ଵ॑ରୀଷୁ [ ] 5
ଶୁ॒କ୍ରାସୁ॑ ତେ ଶୁକ୍ର ଶୁ॒କ୍ରମା ଧୂ॑ନୋମି ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଶୁ॒କ୍ରେଣ॑ ଗୃହ୍ଣା॒ମ୍ଯହ୍ନୋ॑ ରୂ॒ପେଣ॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॑ ॥ ଆ-ଽସ୍ମି॑ନ୍ନୁ॒ଗ୍ରା ଅ॑ଚୁଚ୍ଯଵୁର୍ଦି॒ଵୋ ଧାରା॑ ଅସଶ୍ଚତ ॥ କ॒କୁ॒ହଗ୍ଂ ରୂ॒ପଂ-ଵୃଁ॑ଷ॒ଭସ୍ଯ॑ ରୋଚତେ ବୃ॒ହ-ଥ୍ସୋମ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ଯ ପୁରୋ॒ଗା-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ର-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ରସ୍ଯ॑ ପୁରୋ॒ଗାଃ ॥ ଯ-ତ୍ତେ॑ ସୋ॒ମାଦା᳚ଭ୍ଯ॒-ନ୍ନାମ॒ ଜାଗୃ॑ଵି॒ ତସ୍ମୈ॑ ତେ ସୋମ॒ ସୋମା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହୋ॒ଶି-କ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ ସୋମ ଗାଯ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒-ଽଗ୍ନେଃ [ଛନ୍ଦ॑ସା॒-ଽଗ୍ନେଃ, ପ୍ରି॒ଯ-ମ୍ପାଥୋ॒] 6
ପ୍ରି॒ଯ-ମ୍ପାଥୋ॒ ଅପୀ॑ହି ଵ॒ଶୀ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ ସୋମ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ପ୍ରି॒ଯ-ମ୍ପାଥୋ॒ ଅପୀ᳚ହ୍ଯ॒ସ୍ମଥ୍ସ॑ଖା॒ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ ସୋମ॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପ୍ରି॒ଯ-ମ୍ପାଥୋ॒ ଅପୀ॒ହ୍ଯା ନଃ॑ ପ୍ରା॒ଣ ଏ॑ତୁ ପରା॒ଵତ॒ ଆ-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାଦ୍ଦି॒ଵସ୍ପରି॑ । ଆଯୁଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯ॒ମୃତ॑ମସି ପ୍ରା॒ଣାଯ॑ ତ୍ଵା ॥ ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ମେ॒ ଵର୍ଚଃ॑ କୃଣୁତାଂ॒-ଵଁର୍ଚ॒-ସ୍ସୋମୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ଵର୍ଚୋ॑ ମେ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ଦେ॒ଵା ଵର୍ଚୋ॑ ମେ ଧତ୍ତମଶ୍ଵିନା ॥ ଦ॒ଧ॒ନ୍ଵେ ଵା॒ ଯଦୀ॒ମନୁ॒ ଵୋଚ॒ଦ୍ବ୍ରହ୍ମା॑ଣି॒ ଵେରୁ॒ ତତ୍ । ପରି॒ ଵିଶ୍ଵା॑ନି॒ କାଵ୍ଯା॑ ନେ॒ମିଶ୍ଚ॒କ୍ରମି॑ଵା ଭଵତ୍ ॥ 7 ॥
(ଶକ୍ଵ॑ରୀଷ୍ଵ॒ - ଗ୍ନେ - ର୍ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॒ - ପଞ୍ଚ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ପା-ନ୍ନା॑ମ॒ଧେଯ॒-ଙ୍ଗୁହ୍ଯଂ॒-ଯଁଦା॑ଧା॒ଵା ମାନ୍ଦା॑ସୁ ତେ ଶୁକ୍ର ଶୁ॒କ୍ରମା ଧୂ॑ନୋ॒ମୀତ୍ଯା॑ହା॒ପାମେ॒ଵ ନା॑ମ॒ଧେଯେ॑ନ॒ ଗୁହ୍ଯେ॑ନ ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଶୁ॒କ୍ରେଣ॑ ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତ୍ଯା॑ହୈ॒ତଦ୍ଵା ଅହ୍ନୋ॑ ରୂ॒ପଂ-ଯଁଦ୍ରାତ୍ରି॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ର॒ଶ୍ମଯୋ॒ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା॑ ଈଶ॒ତେ-ଽହ୍ନ॑ ଏ॒ଵ ରୂ॒ପେଣ॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ର॒ଶ୍ମିଭି॑ର୍ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॑-ଞ୍ଚ୍ଯାଵଯ॒ତ୍ଯା-ଽସ୍ମି॑ନ୍ନୁ॒ଗ୍ରା [-ଽସ୍ମି॑ନ୍ନୁ॒ଗ୍ରାଃ, ଅ॒ଚୁ॒ଚ୍ଯ॒ଵୁ॒ରିତ୍ଯା॑ହ] 8
ଅ॑ଚୁଚ୍ଯଵୁ॒ରିତ୍ଯା॑ହ ଯଥାଯ॒ଜୁରେ॒ଵୈତ-ତ୍କ॑କୁ॒ହଗ୍ଂ ରୂ॒ପଂ-ଵୃଁ॑ଷ॒ଭସ୍ଯ॑ ରୋଚତେ ବୃ॒ହଦିତ୍ଯା॑ହୈ॒ତଦ୍ଵା ଅ॑ସ୍ଯ କକୁ॒ହଗ୍ଂ ରୂ॒ପଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵୃଷ୍ଟୀ॑ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ଵୃଷ୍ଟି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯତ୍ତେ॑ ସୋ॒ମାଦା᳚ଭ୍ଯ॒-ନ୍ନାମ॒ ଜାଗୃ॒ଵୀତ୍ଯା॑ହୈ॒ଷ ହ॒ ଵୈ ହ॒ଵିଷା॑ ହ॒ଵିର୍ଯ॑ଜତି॒ ଯୋ-ଽଦା᳚ଭ୍ଯ-ଙ୍ଗୃହୀ॒ତ୍ଵା ସୋମା॑ଯ ଜୁ॒ହୋତି॒ପରା॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ଯା-ଽଽଯୁଃ॑ ପ୍ରା॒ଣ ଏ॑ତି॒ [ପ୍ରା॒ଣ ଏ॑ତି, ଯୋ-ଽଗ୍ଂ॑ଶୁ-] 9
ଯୋ-ଽଗ୍ଂ॑ଶୁ-ଙ୍ଗୃ॒ହ୍ଣାତ୍ଯା ନଃ॑ ପ୍ରା॒ଣ ଏ॑ତୁ ପରା॒ଵତ॒ ଇତ୍ଯା॒ହା-ଽଽଯୁ॑ରେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣମା॒ତ୍ମ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତେ॒ ଽମୃତ॑ମସି ପ୍ରା॒ଣାଯ॒ ତ୍ଵେତି॒ ହିର॑ଣ୍ଯମ॒ଭି ଵ୍ଯ॑ନିତ୍ଯ॒ମୃତଂ॒-ଵୈଁ ହିର॑ଣ୍ଯ॒ମାଯୁଃ॑ ପ୍ରା॒ଣୋ॑-ଽମୃତେ॑ନୈ॒ଵା-ଽଽଯୁ॑ରା॒ତ୍ମ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତେ ଶ॒ତମା॑ନ-ମ୍ଭଵତି ଶ॒ତାଯୁଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ଶ୍ଶ॒ତେନ୍ଦ୍ରି॑ଯ॒ ଆଯୁ॑ଷ୍ଯେ॒ଵେନ୍ଦ୍ରି॒ଯେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତ୍ଯ॒ପ ଉପ॑ ସ୍ପୃଶତି ଭେଷ॒ଜଂ-ଵାଁ ଆପୋ॑ ଭେଷ॒ଜମେ॒ଵ କୁ॑ରୁତେ ॥ 10 ॥
(ଉ॒ଗ୍ରା - ଏ॒ତ୍ଯା - ପ॒ - ସ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 4)
ଵା॒ଯୁର॑ସି ପ୍ରା॒ଣୋ ନାମ॑ ସଵି॒ତୁରାଧି॑ପତ୍ଯେ-ଽପା॒ନ-ମ୍ମେ॑ ଦା॒ଶ୍ଚକ୍ଷୁ॑ରସି॒ ଶ୍ରୋତ୍ର॒-ନ୍ନାମ॑ ଧା॒ତୁରାଧି॑ପତ୍ଯ॒ ଆଯୁ॑ର୍ମେ ଦା ରୂ॒ପମ॑ସି॒ ଵର୍ଣୋ॒ ନାମ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତେ॒ରାଧି॑ପତ୍ଯେ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମେ॑ ଦା ଋ॒ତମ॑ସି ସ॒ତ୍ଯ-ନ୍ନାମେନ୍ଦ୍ର॒ସ୍ଯା-ଽଽଧି॑ପତ୍ଯେ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ମେ॑ ଦା ଭୂ॒ତମ॑ସି॒ ଭଵ୍ଯ॒-ନ୍ନାମ॑ ପିତୃ॒ଣାମାଧି॑ପତ୍ଯେ॒-ଽପା-ମୋଷ॑ଧୀନା॒-ଙ୍ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଧା ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒ ଵ୍ଯୋ॑ମନ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ [ ] 11
ତ୍ଵା॒ ଵିଭୂ॑ମନ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒ ଵିଧ॑ର୍ମଣ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ସ॒ତ୍ଯାଯ॒ର୍ତସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷେ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି ର୍ଵି॒ରାଜ॑ମପଶ୍ଯ॒-ତ୍ତଯା॑ ଭୂ॒ତ-ଞ୍ଚ॒ ଭଵ୍ଯ॑-ଞ୍ଚା ସୃଜତ॒ ତାମୃଷି॑ଭ୍ଯସ୍ତି॒ରୋ॑-ଽଦଧା॒-ତ୍ତା-ଞ୍ଜ॒ମଦ॑ଗ୍ନି॒ସ୍ତପ॑ସା-ଽ ପଶ୍ଯ॒-ତ୍ତଯା॒ ଵୈ ସ ପୃଶ୍ଞୀ॒ନ୍ କାମା॑ନସୃଜତ॒ ତ-ତ୍ପୃଶ୍ଞୀ॑ନା-ମ୍ପୃଶ୍ଞି॒ତ୍ଵଂ-ଯଁ-ତ୍ପୃଶ୍ଞ॑ଯୋ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତେ॒ ପୃଶ୍ଞୀ॑ନେ॒ଵ ତୈଃ କାମା॒ନ୍॒. ଯଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଵା॒ଯୁର॑ସି ପ୍ରା॒ଣୋ [ଵା॒ଯୁର॑ସି ପ୍ରା॒ଣଃ, ନାମେତ୍ଯା॑ହ] 12
ନାମେତ୍ଯା॑ହ ପ୍ରାଣାପା॒ନାଵେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଚକ୍ଷୁ॑ରସି॒ ଶ୍ରୋତ୍ର॒-ନ୍ନାମେତ୍ଯା॒ହା-ଽଽଯୁ॑ରେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ରୂ॒ପମ॑ସି॒ ଵର୍ଣୋ॒ ନାମେତ୍ଯା॑ହ ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧଋ॒ତମ॑ସି ସ॒ତ୍ଯ-ନ୍ନାମେତ୍ଯା॑ହ କ୍ଷ॒ତ୍ରମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଭୂ॒ତମ॑ସି॒ ଭଵ୍ଯ॒-ନ୍ନାମେତ୍ଯା॑ହ ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଅ॒ପାମୋଷ॑ଧୀନା॒-ଙ୍ଗର୍ଭଃ॑ ପ॒ଶୂନେ॒ଵା- [ପ॒ଶୂନେ॒ଵ, ଅଵ॑ ରୁନ୍ଧ] 13
-ଵ॑ ରୁନ୍ଧ ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ॒ରିତ॒ସ୍ତଦେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒ ଵ୍ଯୋ॑ମନ॒ ଇତ୍ଯା॑ହେ॒ଯଂ-ଵାଁ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଵ୍ଯୋ॑ମେ॒ମାମେ॒ଵାଭି ଜ॑ଯତ୍ଯୃ॒ତସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒ ଵିଭୂ॑ମନ॒ ଇତ୍ଯା॑ହା॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ॒-ଵାଁ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଵିଭୂ॑ମା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମେ॒ଵାଭି ଜ॑ଯତ୍ଯୃ॒ତସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒ ଵିଧ॑ର୍ମଣ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଦ୍ଯୌର୍ଵା ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଵିଧ॑ର୍ମ॒ ଦିଵ॑ମେ॒ଵାଭି ଜ॑ଯତ୍ଯୃ॒ତସ୍ଯ॑ [ଜ॑ଯତ୍ଯୃ॒ତସ୍ଯ॑, ତ୍ଵା॒ ସ॒ତ୍ଯାଯେତ୍ଯା॑ହ॒] 14
ତ୍ଵା ସ॒ତ୍ଯାଯେତ୍ଯା॑ହ॒ ଦିଶୋ॒ ଵା ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ସ॒ତ୍ଯ-ନ୍ଦିଶ॑ ଏ॒ଵାଭି ଜ॑ଯତ୍ଯୃ॒ତସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋ॒କ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଜ୍ଯୋତିଃ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵ ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯତ୍ଯେ॒ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ଵୈ ଦେ॑ଵଲୋ॒କାସ୍ତାନେ॒ଵାଭି ଜ॑ଯତି॒ ଦଶ॒ ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଡନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରା-ଡ୍ଵି॒ରାଜ୍ଯେ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯେ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 15 ॥
(ଵ୍ଯୋ॑ମନ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ - ପ୍ରା॒ଣଃ - ପ॒ଶୁନେ॒ଵ - ଵିଧ॑ର୍ମ॒ ଦିଵ॑ମେ॒ଵାଭି ଜ॑ଯତ୍ଯୃ॒ତସ୍ଯ॒ -ଷଟ୍ଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 5)
ଦେ॒ଵା ଵୈ ଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ନାଵାରୁ॑ନ୍ଧତ॒ ତ-ତ୍ପରୈ॒ରଵା॑ରୁନ୍ଧତ॒ ତ-ତ୍ପରା॑ଣା-ମ୍ପର॒ତ୍ଵଂ-ଯଁ-ତ୍ପରେ॑ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତେ॒ ଯଦେ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ନାଵ॑ରୁ॒ନ୍ଧେ ତସ୍ଯାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ଯ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ଙ୍ଗୃ॒ହ୍ଣାତୀ॒ମମେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯତି॒ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ନ୍ତେନ॒ ଯ-ନ୍ତୃ॒ତୀଯ॑ମ॒ମୁମେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯତି॒ ଯଦେ॒ତେ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତ॑ ଏ॒ଷାଂ ଁଲୋ॒କାନା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ଯା॒ [-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ଯା, ଉତ୍ତ॑ରେ॒ଷ୍ଵହ-] 16
ଉତ୍ତ॑ରେ॒ଷ୍ଵହଃ॑ ସ୍ଵ॒ମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଞ୍ଚୋ॑ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ ଽଭି॒ଜିତ୍ଯୈ॒ଵେମାଂ-ଲୋଁ॒କା-ନ୍ପୁନ॑ରି॒ମଂ-ଲୋଁ॒କ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯଵ॑ରୋହନ୍ତି॒ ଯ-ତ୍ପୂର୍ଵେ॒ଷ୍ଵହଃ॑ ସ୍ଵି॒ତଃ ପରା᳚ଞ୍ଚୋ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑ଦି॒ତଃ ପରା᳚ଞ୍ଚ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଯଦୁତ୍ତ॑ରେ॒ଷ୍ଵହଃ॑ ସ୍ଵ॒ମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଞ୍ଚୋ॑ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑ଦ॒ମୁତୋ॒ ଽର୍ଵାଞ୍ଚ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାସ୍ତସ୍ମା॒ଦଯା॑ତଯାମ୍ନୋ ଲୋ॒କା-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଉପ॑ ଜୀଵନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି॒ କସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯାଦ॒ଦ୍ଭ୍ଯ ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସ-ମ୍ଭ॑ଵ॒ନ୍ତ୍ଯୋଷ॑ଧଯୋ [ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସ-ମ୍ଭ॑ଵ॒ନ୍ତ୍ଯୋଷ॑ଧଯଃ, ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା॒ମନ୍ନ॑-] 17
ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା॒ମନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଅନୁ॒ ପ୍ରଜା॑ଯନ୍ତ॒ ଇତି॒ ପରା॒ନନ୍ଵିତି॑ ବ୍ରୂଯା॒-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଗୃ॒ହ୍ଣାତ୍ଯ॒ଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵୌଷ॑ଧୀଭ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତି॒ ତସ୍ମା॑ଦ॒ଦ୍ଭ୍ଯ ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ଵନ୍ତି॒ ଯ-ଦ୍ଗୃ॒ହ୍ଣାତ୍ଯୋଷ॑ଧୀଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତି॒ ତସ୍ମା॒ଦୋଷ॑ଧଯୋ ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା॒ମନ୍ନଂ॒-ଯଁ-ଦ୍ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯ॑ସ୍ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତି॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଅନୁ॒ ପ୍ରଜା॑ଯନ୍ତେ ॥ 18 ॥
(ଅ॒ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ - ଭଵ॒ନ୍ତ୍ଯୋଷ॑ଧଯୋ॒ - ଽଷ୍ଟା ଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 6)
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ଦେଵାସୁ॒ରାନ॑ ସୃଜତ॒ ତଦନୁ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ॑-ଽସୃଜ୍ଯତ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ତେ ଵିଷ୍ଵ॑ଞ୍ଚୋ॒ ଵ୍ଯ॑କ୍ରାମ॒ନ୍-ଥ୍ସୋ-ଽସୁ॑ରା॒ନନୁ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॑ମନ୍ଯନ୍ତା॒ମୀ ଵା ଇ॒ଦମ॑ଭୂଵ॒ନ୍॒. ଯ-ଦ୍ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ମ ଇତି॒ ତେ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ମୁପା॑-ଽଧାଵ॒ନ୍-ଥ୍ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍-ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ଶ୍ଛନ୍ଦ॑ସାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯ॑ମା॒ଦାଯ॒ ତଦ୍ଵଃ॒ ପ୍ର ଦା᳚ସ୍ଯା॒ମୀତି॒ ସ ଛନ୍ଦ॑ସାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯ॑- [ଛନ୍ଦ॑ସାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯ᳚ମ୍, ଆ॒ଦାଯ॒ ତଦେ᳚ଭ୍ଯଃ॒] 19
-ମା॒ଦାଯ॒ ତଦେ᳚ଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ରାଯ॑ଚ୍ଛ॒-ତ୍ତଦନୁ॒ ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପା᳚-ଽକ୍ରାମ॒ନ୍ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵ॒-ନ୍ପରା-ଽସୁ॑ରା॒ ଯ ଏ॒ଵ-ଞ୍ଛନ୍ଦ॑ସାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯଂ॑-ଵେଁଦା-ଽଽ ଶ୍ରା॑ଵ॒ଯା-ଽସ୍ତୁ॒ ଶ୍ରୌଷ॒ଡ୍ ଯଜ॒ ଯେ ଯଜା॑ମହେ ଵଷଟ୍କା॒ରୋ ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା॒ ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତି ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି॒ କସ୍ମୈ॒ କମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁରା ଶ୍ରା॑ଵଯ॒ତୀତି॒ ଛନ୍ଦ॑ସାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯା॑ଯେତି॑ ବ୍ରୂଯାଦେ॒ ତ-ଦ୍ଵୈ [ ] 20
ଛନ୍ଦ॑ସାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯ॑ମା ଶ୍ରା॑ଵ॒ଯା-ଽସ୍ତୁ॒ ଶ୍ରୌଷ॒ଡ୍ ଯଜ॒ ଯେ ଯଜା॑ମହେ ଵଷଟ୍କା॒ରୋ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ସଵୀ᳚ର୍ଯୈରେ॒ଵ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରର୍ଚତି॒ ଯ-ତ୍କି-ଞ୍ଚାର୍ଚ॑ତି॒ ଯଦିନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମହ॑ନ୍ନ-ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ତ-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଯତୀ॑ନ॒ପାଵ॑ପଦ-ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ତଦଥ॒ କସ୍ମା॑ଦୈ॒ନ୍ଦ୍ରୋ ଯ॒ଜ୍ଞ ଆ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥା॑ତୋ॒ରିତ୍ଯା॑ହୁ॒ରିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵା ଏ॒ଷା ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ ତ॒ନୂର୍ଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ତାମେ॒ଵ ତ ଦ୍ଯ॑ଜନ୍ତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦୋପୈ॑ନଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମତି ॥ 21 ॥
(ଛନ୍ଦ॑ସାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯଂ॑ - ଁଵା - ଏ॒ଵ ତ - ଦ॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 7)
ଆ॒ଯୁର୍ଦା ଅ॑ଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଜୁଷା॒ଣୋ ଘୃ॒ତପ୍ର॑ତୀକୋ ଘୃ॒ତଯୋ॑ନିରେଧି । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପୀ॒ତ୍ଵା ମଧୁ॒ଚାରୁ॒ ଗଵ୍ଯ॑-ମ୍ପି॒ତେଵ॑ପୁ॒ତ୍ରମ॒ଭି ର॑କ୍ଷତାଦି॒ମମ୍ ॥ ଆ ଵୃ॑ଶ୍ଚ୍ଯତେ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ॒-ଽଗ୍ନିଭ୍ଯାଂ॒-ଯଁଦେ॑ନଯୋ-ଶ୍ଶୃତ॒-ଙ୍କୃତ୍ଯାଥା॒-ଽନ୍ଯତ୍ରା॑-ଵଭୃ॒ଥମ॒ଵୈତ୍ଯା॑ଯୁ॒ର୍ଦା ଅ॑ଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଜୁଷା॒ଣ ଇତ୍ଯ॑ଵଭୃ॒ଥମ॑ଵୈ॒ଷ୍ଯନ୍ ଜୁ॑ହୁଯା॒ଦାହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ଵୈନୌ॑ ଶମଯତି॒ ନା-ଽଽର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି॒ ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଯ-ତ୍କୁସୀ॑ଦ॒- [ଯ-ତ୍କୁସୀ॑ଦମ୍, ଅପ୍ର॑ତୀତ୍ତ॒-ମ୍ମଯି॒ ଯେନ॑] 22
-ମପ୍ର॑ତୀତ୍ତ॒-ମ୍ମଯି॒ ଯେନ॑ ଯ॒ମସ୍ଯ॑ ବ॒ଲିନା॒ ଚରା॑ମି । ଇ॒ହୈଵ ସ-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯେ॒ ତଦେ॒ତ-ତ୍ତଦ॑ଗ୍ନେ ଅନୃ॒ଣୋ ଭ॑ଵାମି । ଵିଶ୍ଵ॑ଲୋପ ଵିଶ୍ଵଦା॒ଵସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା॒ ଽଽସଞ୍ଜୁ॑ହୋମ୍ଯ॒ଗ୍ଧାଦେକୋ॑ ଽହୁ॒ତାଦେକଃ॑ ସମସ॒ନାଦେକଃ॑ । ତେନଃ॑ କୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଭେଷ॒ଜଗ୍ଂ ସଦ॒-ସ୍ସହୋ॒ ଵରେ᳚ଣ୍ଯମ୍ ॥ ଅ॒ଯ-ନ୍ନୋ॒ ନଭ॑ସା ପୁ॒ର-ସ୍ସ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ଫାନୋ॑ ଅ॒ଭି ର॑କ୍ଷତୁ । ଗୃ॒ହାଣା॒ମସ॑ମର୍ତ୍ଯୈ ବ॒ହଵୋ॑ ନୋ ଗୃ॒ହା ଅ॑ସନ୍ନ୍ ॥ ସ ତ୍ଵନ୍ନୋ॑ [ସ ତ୍ଵନ୍ନଃ॑, ନ॒ଭ॒ସ॒ସ୍ପ॒ତ॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ] 23
ନଭସସ୍ପତ॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଭ॒ଦ୍ରଯା᳚ । ପୁନ॑ର୍ନୋ ନ॒ଷ୍ଟମା କୃ॑ଧି॒ ପୁନ॑ର୍ନୋ ର॒ଯିମା କୃ॑ଧି ॥ ଦେଵ॑ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫାନ ସହସ୍ରପୋ॒ଷସ୍ଯେ॑ଶିଷେ॒ ସ ନୋ॑ ରା॒ସ୍ଵା-ଽଜ୍ଯା॑ନିଗ୍ଂ ରା॒ଯସ୍ପୋଷଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଵୀର୍ଯଗ୍ଂ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୀଣାଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିମ୍ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵାଵ ଯ॒ମ ଇ॒ଯଂ-ଯଁ॒ମୀ କୁସୀ॑ଦଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ମସ୍ଯ॒ ଯଜ॑ମାନ॒ ଆ ଦ॑ତ୍ତେ॒ ଯଦୋଷ॑ଧୀଭି॒ର୍ଵେଦିଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ତୃ॒ଣାତି॒ ଯଦନୁ॑ପୌଷ୍ଯ ପ୍ରଯା॒ଯା-ଦ୍ଗ୍ରୀ॑ଵବ॒ଦ୍ଧମେ॑ନ- [-ଦ୍ଗ୍ରୀ॑ଵବ॒ଦ୍ଧମେ॑ନମ୍, ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ] 24
-ମ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ନେ॑ନୀଯେର॒ନ୍॒. ଯ-ତ୍କୁସୀ॑ଦ॒ମପ୍ର॑ତୀତ୍ତ॒-ମ୍ମଯୀତ୍ଯୁପୌ॑ଷତୀ॒ହୈଵ ସନ୍. ଯ॒ମ-ଙ୍କୁସୀ॑ଦ-ନ୍ନିରଵ॒ଦାଯା॑ନୃ॒ଣ-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି॒ଯଦି॑ ମି॒ଶ୍ରମି॑ଵ॒ ଚରେ॑ଦଞ୍ଜ॒ଲିନା॒ ସକ୍ତୂ᳚-ନ୍ପ୍ରଦା॒ଵ୍ଯେ॑ ଜୁହୁଯାଦେ॒ଷ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରୋ ଯ-ତ୍ପ୍ର॑ଦା॒ଵ୍ଯଃ॑ ସ ଏ॒ଵୈନଗ୍ଗ୍॑ସ୍ଵଦଯ॒ତ୍ଯହ୍ନାଂ᳚-ଵିଁ॒ଧାନ୍ଯା॑-ମେକାଷ୍ଟ॒କାଯା॑ମପୂ॒ପ-ଞ୍ଚତୁଃ॑ ଶରାଵ-ମ୍ପ॒କ୍ତ୍ଵା ପ୍ରା॒ତରେ॒ତେନ॒ କକ୍ଷ॒-ମୁପୌ॑ଷେ॒ଦ୍ଯଦି॒ [-ମୁପୌ॑ଷେ॒ଦ୍ଯଦି॑, ଦହ॑ତି] 25
ଦହ॑ତି ପୁଣ୍ଯ॒ସମ॑-ମ୍ଭଵତି॒ ଯଦି॒ ନ ଦହ॑ତି ପାପ॒ସମ॑ମେ॒ତେନ॑ ହସ୍ମ॒ ଵା ଋଷ॑ଯଃ ପୁ॒ରା ଵି॒ଜ୍ଞାନେ॑ନ ଦୀର୍ଘସ॒ତ୍ରମୁପ॑ ଯନ୍ତି॒ ଯୋ ଵା ଉ॑ପଦ୍ର॒ଷ୍ଟାର॑ମୁପ-ଶ୍ରୋ॒ତାର॑ମନୁଖ୍ଯା॒ତାରଂ॑-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଯଜ॑ତେ॒ ସମ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କ ଇ॑ଷ୍ଟାପୂ॒ର୍ତେନ॑ ଗଚ୍ଛତେ॒-ଽଗ୍ନିର୍ଵା ଉ॑ପଦ୍ର॒ଷ୍ଟା ଵା॒ଯୁରୁ॑ପଶ୍ରୋ॒ତା ଽଽଦି॒ତ୍ଯୋ॑-ଽନୁଖ୍ଯା॒ତା ତାନ୍. ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଯଜ॑ତେ॒ ସମ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କ ଇ॑ଷ୍ଟାପୂ॒ର୍ତେନ॑ ଗଚ୍ଛତେ॒ ଽଯ-ନ୍ନୋ॒ ନଭ॑ସା ପୁ॒ର [ପୁ॒ରଃ, ଇତ୍ଯା॑ହା॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ] 26
ଇତ୍ଯା॑ହା॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ନଭ॑ସା ପୁ॒ରୋ᳚-ଽଗ୍ନିମେ॒ଵ ତଦା॑ହୈ॒ତନ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତି॒ ସ ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॑ ନଭସସ୍ପତ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ଵା॒ଯୁର୍ଵୈ ନଭ॑ସ॒ସ୍ପତି॑ର୍ଵା॒ଯୁମେ॒ଵ ତଦା॑ହୈ॒ତନ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତି॒ ଦେଵ॑ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫା॒ନେତ୍ଯା॑ହା॒-ଽସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ଫାନ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯମେ॒ଵ ତଦା॑ହୈ॒ତନ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତି॑ ॥ 27 ॥
(କୁସୀ॑ଦଂ॒ - ତ୍ଵ-ନ୍ନ॑ - ଏନ - ମୋଷେ॒ଦ୍ଯଦି॑ - ପୁ॒ର - ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯମେ॒ଵ ତଦା॑ହୈ॒ତନ୍ମେ॑ ଗୋପା॒ଯେତି॑) (ଅ. 8)
ଏ॒ତଂ-ଯୁଁଵା॑ନ॒-ମ୍ପରି॑ ଵୋ ଦଦାମି॒ ତେନ॒ କ୍ରୀଡ॑ନ୍ତୀଶ୍ଚରତ ପ୍ରି॒ଯେଣ॑ । ମା ନଃ॑ ଶାପ୍ତ ଜ॒ନୁଷା॑ ସୁଭାଗା ରା॒ଯସ୍ପୋଷେ॑ଣ॒ ସମି॒ଷା ମ॑ଦେମ ॥ ନମୋ॑ ମହି॒ମ୍ନ ଉ॒ତ ଚକ୍ଷୁ॑ଷେ ତେ॒ ମରୁ॑ତା-ମ୍ପିତ॒ସ୍ତଦ॒ହ-ଙ୍ଗୃ॑ଣାମି । ଅନୁ॑ ମନ୍ଯସ୍ଵ ସୁ॒ଯଜା॑ ଯଜାମ॒ ଜୁଷ୍ଟ॑-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମି॒ଦମ॑ସ୍ତୁ ହ॒ଵ୍ଯମ୍ ॥ ଦେ॒ଵାନା॑ମେ॒ଷ ଉ॑ପନା॒ହ ଆ॑ସୀଦ॒ପା-ଙ୍ଗର୍ଭ॒ ଓଷ॑ଧୀଷୁ॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତଃ । ସୋମ॑ସ୍ଯ ଦ୍ର॒ଫ୍ସମ॑ଵୃଣୀତ ପୂ॒ଷା [ ] 28
ବୃ॒ହନ୍ନଦ୍ରି॑ରଭଵ॒-ତ୍ତଦେ॑ଷାମ୍ ॥ ପି॒ତା ଵ॒ଥ୍ସାନା॒-ମ୍ପତି॑ରଘ୍ନି॒ଯାନା॒ମଥୋ॑ ପି॒ତା ମ॑ହ॒ତା-ଙ୍ଗର୍ଗ॑ରାଣାମ୍ । ଵ॒ଥ୍ସୋ ଜ॒ରାଯୁ॑ ପ୍ରତି॒ଧୁ-କ୍ପୀ॒ଯୂଷ॑ ଆ॒ମିକ୍ଷା॒ ମସ୍ତୁ॑ ଘୃ॒ତମ॑ସ୍ଯ॒ ରେତଃ॑ ॥ ତ୍ଵା-ଙ୍ଗାଵୋ॑-ଽଵୃଣତ ରା॒ଜ୍ଯାଯ॒ ତ୍ଵାଗ୍ଂ ହ॑ଵନ୍ତ ମ॒ରୁତଃ॑ ସ୍ଵ॒ର୍କାଃ । ଵର୍ଷ୍ମ॑ନ୍ କ୍ଷ॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ କ॒କୁଭି॑ ଶିଶ୍ରିଯା॒ଣସ୍ତତୋ॑ ନ ଉ॒ଗ୍ରୋ ଵି ଭ॑ଜା॒ ଵସୂ॑ନି ॥ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧେନ॒ ଵା ଏ॒ଷ ପ॒ଶୁନା॑ ଯଜତେ॒ ଯସ୍ଯୈ॒ତାନି॒ ନ କ୍ରି॒ଯନ୍ତ॑ ଏ॒ଷ ହ॒ ତ୍ଵୈ ସମୃ॑ଦ୍ଧେନ ଯଜତେ॒ ଯସ୍ଯୈ॒ତାନି॑ କ୍ରି॒ଯନ୍ତେ᳚ ॥ 29 ॥
(ପୂ॒ଷା - କ୍ରି॒ଯନ୍ତ॑ ଏ॒ଷୋ᳚ - ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 9)
ସୂର୍ଯୋ॑ ଦେ॒ଵୋ ଦି॑ଵି॒ଷଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଧା॒ତା କ୍ଷ॒ତ୍ରାଯ॑ ଵା॒ଯୁଃ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ସ୍ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀ-ଞ୍ଜୁହୋତୁ ॥ ଯସ୍ଯା᳚ସ୍ତେ॒ ହରି॑ତୋ॒ ଗର୍ଭୋ-ଽଥୋ॒ ଯୋନି॑ର୍ହିର॒ଣ୍ଯଯୀ᳚ । ଅଙ୍ଗା॒ନ୍ଯହ୍ରୁ॑ତା॒ ଯସ୍ଯୈ॒ ତା-ନ୍ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସମ॑ଜୀଗମମ୍ ॥ ଆ ଵ॑ର୍ତନ ଵର୍ତଯ॒ ନି ନି॑ଵର୍ତନ ଵର୍ତ॒ଯେନ୍ଦ୍ର॑ ନର୍ଦବୁଦ । ଭୂମ୍ଯା॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ ପ୍ର॒ଦିଶ॒ସ୍ତାଭି॒ରା ଵ॑ର୍ତଯା॒ ପୁନଃ॑ ॥ ଵି ତେ॑ ଭିନଦ୍ମି ତକ॒ରୀଂ-ଵିଁଯୋନିଂ॒-ଵିଁ ଗ॑ଵୀ॒ନ୍ଯୌ᳚ । ଵି [ ] 30
ମା॒ତର॑ଞ୍ଚ ପୁ॒ତ୍ର-ଞ୍ଚ॒ ଵି ଗର୍ଭ॑-ଞ୍ଚ ଜ॒ରାଯୁ॑ ଚ ॥ ବ॒ହିସ୍ତେ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ବାଲିତି॑ ॥ ଉ॒ରୁ॒ଦ୍ର॒ଫ୍ସୋ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ॒ ଇନ୍ଦୁଃ॒ ପଵ॑ମାନୋ॒ ଧୀର॑ ଆନଞ୍ଜ॒ ଗର୍ଭ᳚ମ୍ ॥ ଏକ॑ପଦୀ ଦ୍ଵି॒ପଦୀ᳚ ତ୍ରି॒ପଦୀ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦୀ॒ ପଞ୍ଚ॑ପଦୀ॒ ଷଟ୍ପ॑ଦୀ ସ॒ପ୍ତପ॑ଦ୍ଯ॒ଷ୍ଟାପ॑ଦୀ॒ ଭୁଵ॒ନା-ଽନୁ॑ ପ୍ରଥତା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ମ॒ହୀ ଦ୍ଯୌଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ଚ॑ ନ ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ମି॑ମିକ୍ଷତାମ୍ । ପି॒ପୃ॒ତାନ୍ନୋ॒ ଭରୀ॑ମଭିଃ ॥ 31 ॥
(ଗ॒ଵି॒ନ୍ଯୌ॑ ଵି - ଚତୁ॑ଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 10)
ଇ॒ଦଂ-ଵାଁ॑ମା॒ସ୍ଯେ॑ ହ॒ଵିଃ ପ୍ରି॒ଯମି॑ନ୍ଦ୍ରାବୃହସ୍ପତୀ । ଉ॒କ୍ଥ-ମ୍ମଦ॑ଶ୍ଚ ଶସ୍ଯତେ ॥ ଅ॒ଯଂ-ଵାଁ॒-ମ୍ପରି॑ ଷିଚ୍ଯତେ॒ ସୋମ॑ଇନ୍ଦ୍ରାବୃହସ୍ପତୀ । ଚାରୁ॒ର୍ମଦା॑ଯ ପୀ॒ତଯେ᳚ ॥ ଅ॒ସ୍ମେ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରାବୃହସ୍ପତୀ ର॒ଯି-ନ୍ଧ॑ତ୍ତଗ୍ଂ ଶତ॒ଗ୍ଵିନ᳚ମ୍ । ଅଶ୍ଵା॑ଵନ୍ତଗ୍ଂ ସହ॒ସ୍ରିଣ᳚ମ୍ ॥ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ର୍ନଃ॒ ପରି॑ପାତୁ ପ॒ଶ୍ଚାଦୁ॒ତୋତ୍ତ॑ରସ୍ମା॒ଦଧ॑ରାଦଘା॒ଯୋଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦୁ॒ତ ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ନ॒-ସ୍ସଖା॒ ସଖି॑ଭ୍ଯୋ॒ ଵରି॑ଵଃ କୃଣୋତୁ ॥ ଵି ତେ॒ ଵିଷ୍ଵ॒ଗ୍ଵାତ॑ଜୂତାସୋ ଅଗ୍ନେ॒ ଭାମା॑ସ- [ଅଗ୍ନେ॒ ଭାମା॑ସଃ, ଶୁ॒ଚେ॒ ଶୁଚ॑ଯଶ୍ଚରନ୍ତି ।] 32
-ଶ୍ଶୁଚେ॒ ଶୁଚ॑ଯଶ୍ଚରନ୍ତି । ତୁ॒ଵି॒ମ୍ର॒କ୍ଷାସୋ॑ ଦି॒ଵ୍ଯା ନଵ॑ଗ୍ଵା॒ ଵନା॑ ଵନନ୍ତି ଧୃଷ॒ତା ରୁ॒ଜନ୍ତଃ॑ ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ॒ ମାନୁ॑ଷୀରୀଡତେ॒ ଵିଶୋ॑ ହୋତ୍ରା॒ଵିଦଂ॒-ଵିଁଵି॑ଚିଗ୍ଂ ରତ୍ନ॒ଧାତ॑ମମ୍ । ଗୁହା॒ ସନ୍ତଗ୍ଂ॑ ସୁଭଗ ଵି॒ଶ୍ଵଦ॑ର୍ଶତ-ନ୍ତୁ ଵିଷ୍ମ॒ଣସଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଯଜ॑-ଙ୍ଘୃତ॒ଶ୍ରିଯ᳚ମ୍ ॥ ଧା॒ତା ଦ॑ଦାତୁ ନୋ ର॒ଯିମୀଶା॑ନୋ॒ ଜଗ॑ତ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ସ ନଃ॑ ପୂ॒ର୍ଣେନ॑ ଵାଵନତ୍ ॥ ଧା॒ତା ପ୍ର॒ଜାଯା॑ ଉ॒ତ ରା॒ଯ ଈ॑ଶେ ଧା॒ତେଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ଞ୍ଜଜାନ । ଧା॒ତା ପୁ॒ତ୍ରଂ-ଯଁଜ॑ମାନାଯ॒ ଦାତା॒ [ଦାତା᳚, ତସ୍ମା॑] 33
ତସ୍ମା॑ ଉ ହ॒ଵ୍ଯ-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑ଦ୍ଵିଧେମ ॥ ଧା॒ତା ଦ॑ଦାତୁ ନୋ ର॒ଯି-ମ୍ପ୍ରାଚୀ᳚-ଞ୍ଜୀ॒ଵାତୁ॒ମକ୍ଷି॑ତାମ୍ । ଵ॒ଯ-ନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଧୀମହି ସୁମ॒ତିଗ୍ଂ ସ॒ତ୍ଯରା॑ଧସଃ ॥ ଧା॒ତା ଦ॑ଦାତୁ ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵସୂ॑ନି ପ୍ର॒ଜାକା॑ମାଯ ମୀ॒ଢୁଷେ॑ ଦୁରୋ॒ଣେ । ତସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॒ମୃତା॒-ସ୍ସଂଵ୍ଯଁ॑ଯନ୍ତାଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାସୋ॒ ଅଦି॑ତି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ ॥ ଅନୁ॑ ନୋ॒-ଽଦ୍ଯା-ଽନୁ॑ମତିର୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ମନ୍ଯତାମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ ହଵ୍ଯ॒ଵାହ॑ନୋ॒ ଭଵ॑ତା-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॒ ମଯଃ॑ ॥ ଅନ୍ଵିଦ॑ନୁମତେ॒ ତ୍ଵ- [ଅନ୍ଵିଦ॑ନୁମତେ॒ ତ୍ଵମ୍, ମନ୍ଯା॑ସୈ॒ ଶଞ୍ଚ॑ନଃ କୃଧି ।] 34
-ମ୍ମନ୍ଯା॑ସୈ॒ ଶଞ୍ଚ॑ନଃ କୃଧି । କ୍ରତ୍ଵେ॒ ଦକ୍ଷା॑ଯ ନୋ ହିନୁ॒ ପ୍ରଣ॒ ଆଯୂଗ୍ଂ॑ଷି ତାରିଷଃ ॥ ଅନୁ॑ ମନ୍ଯତା-ମନୁ॒ମନ୍ଯ॑ମାନା ପ୍ର॒ଜାଵ॑ନ୍ତଗ୍ଂ ର॒ଯିମକ୍ଷୀ॑ଯମାଣମ୍ । ତସ୍ଯୈ॑ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ହେଡ॑ସି॒ ମା-ଽପି॑ ଭୂମ॒ ସା ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॒ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ ଯସ୍ଯା॑ମି॒ଦ-ମ୍ପ୍ର॒ଦିଶି॒ ଯଦ୍ଵି॒ରୋଚ॒ତେ-ଽନୁ॑ମତି॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ ଭୂଷନ୍ତ୍ଯା॒ଯଵଃ॑ । ଯସ୍ଯା॑ ଉ॒ପସ୍ଥ॑ ଉ॒ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ଗ୍ଂ॒ ସା ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॒ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ 35 ॥
ରା॒କାମ॒ହଗ୍ଂ ସୁ॒ହଵାଗ୍ଂ॑ ସୁଷ୍ଟୁ॒ତୀ ହୁ॑ଵେ ଶୃ॒ଣୋତୁ॑ ନ-ସ୍ସୁ॒ଭଗା॒ ବୋଧ॑ତୁ॒ ତ୍ମନା᳚ । ସୀଵ୍ଯ॒ତ୍ଵପଃ॑ ସୂ॒ଚ୍ଯା-ଽଚ୍ଛି॑ଦ୍ଯମାନଯା॒ ଦଦା॑ତୁ ଵୀ॒ରଗ୍ଂ ଶ॒ତଦା॑ଯମୁ॒କ୍ଥ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ଯାସ୍ତେ॑ ରାକେ ସୁମ॒ତଯଃ॑ ସୁ॒ପେଶ॑ସୋ॒ ଯାଭି॒ର୍ଦଦା॑ସି ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵସୂ॑ନି । ତାଭି॑ର୍ନୋ ଅ॒ଦ୍ଯ ସୁ॒ମନା॑ ଉ॒ପାଗ॑ହି ସହସ୍ରପୋ॒ଷଗ୍ଂ ସୁ॑ଭଗେ॒ ରରା॑ଣା ॥ ସିନୀ॑ଵାଲି॒, ଯା ସୁ॑ପା॒ଣିଃ ॥ କୁ॒ହୂମ॒ହଗ୍ଂ ସୁ॒ଭଗାଂ᳚-ଵିଁଦ୍ମ॒ନାପ॑ସମ॒ସ୍ମିନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞେ ସୁ॒ହଵା᳚-ଞ୍ଜୋହଵୀମି । ସା ନୋ॑ ଦଦାତୁ॒ ଶ୍ରଵ॑ଣ-ମ୍ପିତୃ॒ଣା-ନ୍ତସ୍ଯା᳚ସ୍ତେ ଦେଵି ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ କୁ॒ହୂ-ର୍ଦେ॒ଵାନା॑ମ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ପତ୍ନୀ॒ ହଵ୍ଯା॑ ନୋ ଅ॒ସ୍ଯ ହ॒ଵିଷ॑ଶ୍ଚିକେତୁ । ସ-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॑ କି॒ରତୁ॒ ଭୂରି॑ ଵା॒ମଗ୍ଂ ରା॒ଯସ୍ପୋଷ॑-ଞ୍ଚିକି॒ତୁଷେ॑ ଦଧାତୁ ॥ 36 ॥
(ଭାମା॑ସୋ॒ - ଦାତା॒ - ତ୍ଵ - ମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ଗ୍ଂ॒ ସା ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॒ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ॒ -ଶ୍ରଵ॑ଣଂ॒ - ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 11)
(ଅଗ୍ନେ॑ ତେଜସ୍ଵିନ୍ - ଵା॒ଯୁ - ର୍ଵସ॑ଵସ୍ତ୍ - ଵୈ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ପାଂ - ଁଵା॒ଯୁର॑ସି ପ୍ରା॒ଣୋ ନାମ॑ - ଦେ॒ଵା ଵୈ ଯଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ନ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି ର୍ଦେଵାସୁ॒ରା - ନା॑ଯୁ॒ର୍ଦା - ଏ॒ତଂ-ଯୁଁଵା॑ନ॒ଗ୍ଂ॒ - ସୂର୍ଯୋ॑ ଦେ॒ଵ - ଇ॒ଦଂ-ଵାଁ॒ - ମେକା॑ଦଶ)
(ଅଗ୍ନେ॑ ତେଜସ୍ଵିନ୍ - ଵା॒ଯୁର॑ସି॒ - ଛନ୍ଦ॑ସାଂ-ଵୀଁ॒ର୍ଯଂ॑ - ମା॒ତର॑ଞ୍ଚ॒ - ଷଟ୍ତ୍ରିଗ୍ଂ॑ଶତ୍ )
(ଅଗ୍ନେ॑ ତେଜସ୍ଵିଗ୍ଗ୍, ଶ୍ଚିକି॒ତୁଷେ॑ ଦଧାତୁ )
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ନ୍ତୃତୀଯକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - vaikṛtavidhīnāmabhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
agnḙ tejasvi-nteja॒svī tva-nde॒veṣṷ bhūyā॒steja̭svanta॒-mmāmāyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru dī॒kṣāyai̭ ca tvā॒ tapa̭saśca॒ teja̭se juhomi tejo॒vida̭si॒ tejo̭ mā॒ mā hā̭sī॒nmā-'ha-ntejo̭ hāsiṣa॒-mmā mā-ntejo̭ hāsī॒dindraṷjasvinnoja॒svī tva-nde॒veṣṷ bhūyā॒ oja̭svanta॒-mmāmāyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru॒ brahma̭ṇaśca tvā kṣa॒trasya॒ cau- [kṣa॒trasya॒ ca, oja̭se juhomyojo॒vi-] 1
-ja̭se juhomyojo॒vi-da॒syojo̭ mā॒ mā hā̭sī॒nmā-'hamojo̭ hāsiṣa॒-mmā māmojo̭ hāsī॒-thsūrya̭ bhrājasvi-nbhrāja॒svī tva-nde॒veṣṷ bhūyā॒ bhrāja̭svanta॒-mmāmāyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru vā॒yośca̭ tvā॒-'pāñca॒ bhrāja̭se juhomisuva॒rvida̭si॒ suva̭rmā॒ mā hā̭sī॒nmā-'hagṃ suva̭rhāsiṣa॒-mmā māgṃ suva̭rhāsī॒-nmayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayya॒gnistejo̭ dadhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayīndra̭ indri॒ya-nda̭dhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayi॒ sūryo॒ bhrājo̭ dadhātu || 2 ||
(kṣa॒trasya̭ ca॒ - mayi॒ - trayo̭vigṃśatiśca) (a. 1)
vā॒yurhi̭kaṃ॒rtā-'gniḥ pra̭sto॒tā pra॒jāpa̭ti॒-ssāma॒ bṛha॒spati̭rudgā॒tā viśvḙ de॒vā ṷpagā॒tāro̭ ma॒rutaḥ̭ pratiha॒rtāra॒ indro̭ ni॒dhana॒nte de॒vāḥ prā̭ṇa॒bhṛtaḥ̭ prā॒ṇa-mmayi̭ dadhatve॒tadvai sarva̭maddhva॒ryu-rṷpāku॒rvannṷdgā॒tṛbhya̭ u॒pāka̭roti॒ te de॒vāḥ prā̭ṇa॒bhṛtaḥ̭ prā॒ṇa-mmayi̭ dadha॒tvityā̭hai॒tade॒va sava̭rmā॒tma-ndha̭tta॒ iḍā̭ deva॒hū rmanṷ-ryajña॒nī-rbṛha॒spati̭rukthāma॒dāni̭ śagṃsiṣa॒-dviśvḙ de॒vā- [de॒vāḥ, sū॒kta॒vācaḥ॒ pṛthi̭vi] 3
-ssū᳚kta॒vācaḥ॒ pṛthi̭vi māta॒rmā mā̭higṃsī॒ rmadhṷ maniṣye॒ madhṷ janiṣye॒ madhṷvakṣyāmi॒ madhṷvadiṣyāmi॒ madhṷmatī-nde॒vebhyo॒ vāca̭mudyāsagṃ śuśrū॒ṣeṇyā᳚-mmanu॒ṣye᳚bhya॒sta-mmā̭ de॒vā a̭vantu śo॒bhāyai̭ pi॒taro-'nṷ madantu || 4 ||
(śa॒gṃ॒si॒ṣa॒-dviśvḙ de॒vā - a॒ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 2)
vasa̭vastvā॒ prava̭hantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā॒-'gneḥ pri॒ya-mpātha॒ upḙhi ru॒drāstvā॒ pravṛ̭hantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda॒sendra̭sya pri॒ya-mpātha॒ upe᳚hyādi॒tyāstvā॒ pravṛ̭hantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā॒ viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mpri॒ya-mpātha॒ upḙhi॒ māndā̭su te śukra śu॒kramā dhṷ̄nomi bha॒ndanā̭su॒ kota̭nāsu॒ nūta̭nāsu॒ reśī̭ṣu॒ meṣī̭ṣu॒ vāśī̭ṣu viśva॒bhṛthsu॒ māddhvī̭ṣu kaku॒hāsu॒ śakva̭rīṣu [ ] 5
śu॒krāsṷ te śukra śu॒kramā dhṷ̄nomi śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ gṛhṇā॒myahno̭ rū॒peṇa॒ sūrya̭sya ra॒śmibhiḥ̭ || ā-'smi̭nnu॒grā a̭cucyavurdi॒vo dhārā̭ asaścata || ka॒ku॒hagṃ rū॒paṃ-vṛ~̭ṣa॒bhasya̭ rocate bṛ॒ha-thsoma॒-ssoma̭sya puro॒gā-śśu॒kra-śśu॒krasya̭ puro॒gāḥ || ya-ttḙ so॒mādā᳚bhya॒-nnāma॒ jāgṛ̭vi॒ tasmai̭ te soma॒ somā̭ya॒ svāho॒śi-ktva-ndḙva soma gāya॒treṇa॒ chanda̭sā॒-'gneḥ [chanda̭sā॒-'gneḥ, pri॒ya-mpātho॒] 6
pri॒ya-mpātho॒ apī̭hi va॒śī tva-ndḙva soma॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda॒sendra̭sya pri॒ya-mpātho॒ apī᳚hya॒smathsa̭khā॒ tva-ndḙva soma॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā॒ viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mpri॒ya-mpātho॒ apī॒hyā naḥ̭ prā॒ṇa ḙtu parā॒vata॒ ā-'ntari̭kṣāddi॒vaspari̭ | āyuḥ̭ pṛthi॒vyā addhya॒mṛta̭masi prā॒ṇāya̭ tvā || i॒ndrā॒gnī me॒ varcaḥ̭ kṛṇutāṃ॒-va~rca॒-ssomo॒ bṛha॒spatiḥ̭ | varco̭ me॒ viśvḙde॒vā varco̭ me dhattamaśvinā || da॒dha॒nve vā॒ yadī॒manu॒ voca॒dbrahmā̭ṇi॒ veru॒ tat | pari॒ viśvā̭ni॒ kāvyā̭ ne॒miśca॒krami̭vā bhavat || 7 ||
(śakva̭rīṣva॒ - gne - rbṛha॒spatiḥ॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 3)
e॒tadvā a॒pā-nnā̭ma॒dheya॒-ṅguhyaṃ॒-ya~dā̭dhā॒vā māndā̭su te śukra śu॒kramā dhṷ̄no॒mītyā̭hā॒pāme॒va nā̭ma॒dheyḙna॒ guhyḙna di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ gṛhṇā॒mītyā̭hai॒tadvā ahno̭ rū॒paṃ-ya~drātri॒-ssūrya̭sya ra॒śmayo॒ vṛṣṭyā̭ īśa॒te-'hna̭ e॒va rū॒peṇa॒ sūrya̭sya ra॒śmibhi̭rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvaya॒tyā-'smi̭nnu॒grā [-'smi̭nnu॒grāḥ, a॒cu॒cya॒vu॒rityā̭ha] 8
a̭cucyavu॒rityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tka̭ku॒hagṃ rū॒paṃ-vṛ~̭ṣa॒bhasya̭ rocate bṛ॒hadityā̭hai॒tadvā a̭sya kaku॒hagṃ rū॒paṃ-ya~-dvṛṣṭī̭ rū॒peṇai॒va vṛṣṭi॒mava̭ rundhe॒ yattḙ so॒mādā᳚bhya॒-nnāma॒ jāgṛ॒vītyā̭hai॒ṣa ha॒ vai ha॒viṣā̭ ha॒virya̭jati॒ yo-'dā᳚bhya-ṅgṛhī॒tvā somā̭ya ju॒hoti॒parā॒ vā e॒tasyā-''yuḥ̭ prā॒ṇa ḙti॒ [prā॒ṇa ḙti, yo-'gṃ̭śu-] 9
yo-'gṃ̭śu-ṅgṛ॒hṇātyā naḥ̭ prā॒ṇa ḙtu parā॒vata॒ ityā॒hā-''yṷre॒va prā॒ṇamā॒tma-ndha̭tte॒ 'mṛta̭masi prā॒ṇāya॒ tveti॒ hira̭ṇyama॒bhi vya̭nitya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇya॒māyuḥ̭ prā॒ṇo̭-'mṛtḙnai॒vā-''yṷrā॒tma-ndha̭tte śa॒tamā̭na-mbhavati śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhatya॒pa upa̭ spṛśati bheṣa॒jaṃ-vā~ āpo̭ bheṣa॒jame॒va kṷrute || 10 ||
(u॒grā - e॒tyā - pa॒ - strīṇi̭ ca) (a. 4)
vā॒yura̭si prā॒ṇo nāma̭ savi॒turādhi̭patye-'pā॒na-mmḙ dā॒ścakṣṷrasi॒ śrotra॒-nnāma̭ dhā॒turādhi̭patya॒ āyṷrme dā rū॒pama̭si॒ varṇo॒ nāma॒ bṛha॒spate॒rādhi̭patye pra॒jā-mmḙ dā ṛ॒tama̭si sa॒tya-nnāmendra॒syā-''dhi̭patye kṣa॒tra-mmḙ dā bhū॒tama̭si॒ bhavya॒-nnāma̭ pitṛ॒ṇāmādhi̭patye॒-'pā-moṣa̭dhīnā॒-ṅgarbha̭-ndhā ṛ॒tasya̭ tvā॒ vyo̭mana ṛ॒tasya̭ [ ] 11
tvā॒ vibhṷ̄mana ṛ॒tasya̭ tvā॒ vidha̭rmaṇa ṛ॒tasya̭ tvā sa॒tyāya॒rtasya̭ tvā॒ jyoti̭ṣe pra॒jāpa̭ti rvi॒rāja̭mapaśya॒-ttayā̭ bhū॒ta-ñca॒ bhavya̭-ñcā sṛjata॒ tāmṛṣi̭bhyasti॒ro̭-'dadhā॒-ttā-ñja॒mada̭gni॒stapa̭sā-' paśya॒-ttayā॒ vai sa pṛśñī॒n kāmā̭nasṛjata॒ ta-tpṛśñī̭nā-mpṛśñi॒tvaṃ-ya~-tpṛśña̭yo gṛ॒hyante॒ pṛśñī̭ne॒va taiḥ kāmā॒n॒. yaja̭mā॒no-'va̭ rundhe vā॒yura̭si prā॒ṇo [vā॒yura̭si prā॒ṇaḥ, nāmetyā̭ha] 12
nāmetyā̭ha prāṇāpā॒nāve॒vāva̭ rundhe॒ cakṣṷrasi॒ śrotra॒-nnāmetyā॒hā-''yṷre॒vāva̭ rundhe rū॒pama̭si॒ varṇo॒ nāmetyā̭ha pra॒jāme॒vāva̭ rundhaṛ॒tama̭si sa॒tya-nnāmetyā̭ha kṣa॒trame॒vāva̭ rundhe bhū॒tama̭si॒ bhavya॒-nnāmetyā̭ha pa॒śavo॒ vā a॒pāmoṣa̭dhīnā॒-ṅgarbhaḥ̭ pa॒śūne॒vā- [pa॒śūne॒va, ava̭ rundha] 13
-va̭ rundha e॒tāva॒dvai purṷṣa-mpa॒rita॒stade॒vāva̭ rundha ṛ॒tasya̭ tvā॒ vyo̭mana॒ ityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tasya॒ vyo̭me॒māme॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya̭ tvā॒ vibhṷ̄mana॒ ityā̭hā॒-'ntari̭kṣaṃ॒-vā~ ṛ॒tasya॒ vibhṷ̄mā॒ntari̭kṣame॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya̭ tvā॒ vidha̭rmaṇa॒ ityā̭ha॒ dyaurvā ṛ॒tasya॒ vidha̭rma॒ diva̭me॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya̭ [ja̭yatyṛ॒tasya̭, tvā॒ sa॒tyāyetyā̭ha॒] 14
tvā sa॒tyāyetyā̭ha॒ diśo॒ vā ṛ॒tasya̭ sa॒tya-ndiśa̭ e॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya̭ tvā॒ jyoti̭ṣa॒ ityā̭ha suva॒rgo vai lo॒ka ṛ॒tasya॒ jyotiḥ̭ suva॒rgame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yatye॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstāne॒vābhi ja̭yati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 15 ||
(vyo̭mana ṛ॒tasya̭ - prā॒ṇaḥ - pa॒śune॒va - vidha̭rma॒ diva̭me॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya॒ -ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 5)
de॒vā vai ya-dya॒jñena॒ nāvārṷndhata॒ ta-tparai॒ravā̭rundhata॒ ta-tparā̭ṇā-mpara॒tvaṃ-ya~-tparḙ gṛ॒hyante॒ yade॒va ya॒jñena॒nāva̭ru॒ndhe tasyāva̭ruddhyai॒ ya-mpra̭tha॒ma-ṅgṛ॒hṇātī॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ya-ndvi॒tīya̭ma॒ntari̭kṣa॒-ntena॒ ya-ntṛ॒tīya̭ma॒mume॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ yade॒te gṛ॒hyanta̭ e॒ṣāṃ ~lo॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyā॒ [-ma॒bhiji̭tyā, utta̭re॒ṣvaha-] 16
utta̭re॒ṣvahaḥ̭ sva॒muto॒-'rvāñco̭ gṛhyante 'bhi॒jityai॒vemāṃ-lo~॒kā-npuna̭ri॒maṃ-lo~॒ka-mpra॒tyava̭rohanti॒ ya-tpūrve॒ṣvahaḥ̭ svi॒taḥ parā᳚ñco gṛ॒hyante॒ tasmā̭di॒taḥ parā᳚ñca i॒me lo॒kā yadutta̭re॒ṣvahaḥ̭ sva॒muto॒-'rvāñco̭ gṛ॒hyante॒ tasmā̭da॒muto॒ 'rvāñca̭ i॒me lo॒kāstasmā॒dayā̭tayāmno lo॒kā-nma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyāda॒dbhya oṣa̭dhaya॒-ssa-mbha̭va॒ntyoṣa̭dhayo [oṣa̭dhaya॒-ssa-mbha̭va॒ntyoṣa̭dhayaḥ, ma॒nu॒ṣyā̭ṇā॒manna̭-] 17
manu॒ṣyā̭ṇā॒manna̭-mpra॒jāpa̭ti-mpra॒jā anu॒ prajā̭yanta॒ iti॒ parā॒nanviti̭ brūyā॒-dya-dgṛ॒hṇātya॒dbhyastvauṣa̭dhībhyo gṛhṇā॒mīti॒ tasmā̭da॒dbhya oṣa̭dhaya॒-ssambha̭vanti॒ ya-dgṛ॒hṇātyoṣa̭dhībhyastvā pra॒jābhyo̭ gṛhṇā॒mīti॒ tasmā॒doṣa̭dhayo manu॒ṣyā̭ṇā॒mannaṃ॒-ya~-dgṛ॒hṇāti̭ pra॒jābhya̭stvā pra॒jāpa̭taye gṛhṇā॒mīti॒ tasmā᳚-tpra॒jāpa̭ti-mpra॒jā anu॒ prajā̭yante || 18 ||
(a॒bhiji̭tyai - bhava॒ntyoṣa̭dhayo॒ - 'ṣṭā ca̭tvārigṃśacca) (a. 6)
pra॒jāpa̭tirdevāsu॒rāna̭ sṛjata॒ tadanṷ ya॒jño̭-'sṛjyata ya॒jña-ñchandāgṃ̭si॒ te viṣva̭ñco॒ vya̭krāma॒n-thso-'sṷrā॒nanṷ ya॒jño-'pā᳚krāma-dya॒jña-ñchandāgṃ̭si॒ te de॒vā a̭manyantā॒mī vā i॒dama̭bhūva॒n॒. ya-dva॒yagg sma iti॒ te pra॒jāpa̭ti॒mupā̭-'dhāva॒n-thso᳚-'bravīt-pra॒jāpa̭ti॒śchanda̭sāṃ-vī~॒rya̭mā॒dāya॒ tadvaḥ॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ sa chanda̭sāṃ-vī~॒rya̭- [chanda̭sāṃ-vī~॒rya᳚m, ā॒dāya॒ tade᳚bhyaḥ॒] 19
-mā॒dāya॒ tade᳚bhyaḥ॒ prāya̭ccha॒-ttadanu॒ chandā॒g॒syapā᳚-'krāma॒n chandāgṃ̭si ya॒jñastato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ ya e॒va-ñchanda̭sāṃ-vī~॒ryaṃ̭-ve~dā-'' śrā̭va॒yā-'stu॒ śrauṣa॒ḍ yaja॒ ye yajā̭mahe vaṣaṭkā॒ro bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmai॒ kama̭ddhva॒ryurā śrā̭vaya॒tīti॒ chanda̭sāṃ-vī~॒ryā̭yeti̭ brūyāde॒ ta-dvai [ ] 20
chanda̭sāṃ-vī~॒rya̭mā śrā̭va॒yā-'stu॒ śrauṣa॒ḍ yaja॒ ye yajā̭mahe vaṣaṭkā॒ro ya e॒vaṃ-ve~da॒ savī᳚ryaire॒va chando̭bhirarcati॒ ya-tki-ñcārca̭ti॒ yadindro̭ vṛ॒tramaha̭nna-me॒ddhya-nta-dya-dyatī̭na॒pāva̭pada-me॒ddhya-ntadatha॒ kasmā̭dai॒ndro ya॒jña ā saggsthā̭to॒rityā̭hu॒rindra̭sya॒ vā e॒ṣā ya॒jñiyā̭ ta॒nūrya-dya॒jñastāme॒va ta dya̭janti॒ ya e॒vaṃ-ve~dopai̭naṃ-ya~॒jño na̭mati || 21 ||
(chanda̭sāṃ-vī~॒ryaṃ̭ - ~vā - e॒va ta - da॒ṣṭau ca̭) (a. 7)
ā॒yurdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇo ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒cāru॒ gavya̭-mpi॒teva̭pu॒trama॒bhi ra̭kṣatādi॒mam || ā vṛ̭ścyate॒ vā e॒ta-dyaja̭māno॒-'gnibhyāṃ॒-ya~dḙnayo-śśṛta॒-ṅkṛtyāthā॒-'nyatrā̭-vabhṛ॒thama॒vaityā̭yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇa itya̭vabhṛ॒thama̭vai॒ṣyan jṷhuyā॒dāhṷtyai॒vainaṷ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ ya-tkusī̭da॒- [ya-tkusī̭dam, apra̭tītta॒-mmayi॒ yena̭] 22
-mapra̭tītta॒-mmayi॒ yena̭ ya॒masya̭ ba॒linā॒ carā̭mi | i॒haiva sa-nni॒rava̭daye॒ tade॒ta-ttada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi | viśva̭lopa viśvadā॒vasya̭ tvā॒ ''sañjṷhomya॒gdhādeko̭ 'hu॒tādekaḥ̭ samasa॒nādekaḥ̭ | tenaḥ̭ kṛṇvantu bheṣa॒jagṃ sada॒-ssaho॒ vare᳚ṇyam || a॒ya-nno॒ nabha̭sā pu॒ra-ssa॒gg॒sphāno̭ a॒bhi ra̭kṣatu | gṛ॒hāṇā॒masa̭martyai ba॒havo̭ no gṛ॒hā a̭sann || sa tvanno̭ [sa tvannaḥ̭, na॒bha॒sa॒spa॒ta॒ ūrja̭-nno] 23
nabhasaspata॒ ūrja̭-nno dhehi bha॒drayā᳚ | puna̭rno na॒ṣṭamā kṛ̭dhi॒ puna̭rno ra॒yimā kṛ̭dhi || deva̭ saggsphāna sahasrapo॒ṣasyḙśiṣe॒ sa no̭ rā॒svā-'jyā̭nigṃ rā॒yaspoṣagṃ̭ su॒vīryagṃ̭ saṃva~thsa॒rīṇāg̭ sva॒stim || a॒gnirvāva ya॒ma i॒yaṃ-ya~॒mī kusī̭daṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒masya॒ yaja̭māna॒ ā da̭tte॒ yadoṣa̭dhībhi॒rvedigg̭ stṛ॒ṇāti॒ yadanṷpauṣya prayā॒yā-dgrī̭vaba॒ddhamḙna- [-dgrī̭vaba॒ddhamḙnam, a॒muṣmi̭n ~lo॒ke] 24
-ma॒muṣmi̭n ~lo॒ke nḙnīyera॒n॒. ya-tkusī̭da॒mapra̭tītta॒-mmayītyupaṷṣatī॒haiva san. ya॒ma-ṅkusī̭da-nnirava॒dāyā̭nṛ॒ṇa-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒yadi̭ mi॒śrami̭va॒ carḙdañja॒linā॒ saktū᳚-npradā॒vyḙ juhuyāde॒ṣa vā a॒gnirvai᳚śvāna॒ro ya-tpra̭dā॒vyaḥ̭ sa e॒vainagg̭svadaya॒tyahnāṃ᳚-vi~॒dhānyā̭-mekāṣṭa॒kāyā̭mapū॒pa-ñcatuḥ̭ śarāva-mpa॒ktvā prā॒tare॒tena॒ kakṣa॒-mupaṷṣe॒dyadi॒ [-mupaṷṣe॒dyadi̭, daha̭ti] 25
daha̭ti puṇya॒sama̭-mbhavati॒ yadi॒ na daha̭ti pāpa॒sama̭me॒tena̭ hasma॒ vā ṛṣa̭yaḥ pu॒rā vi॒jñānḙna dīrghasa॒tramupa̭ yanti॒ yo vā ṷpadra॒ṣṭāra̭mupa-śro॒tāra̭manukhyā॒tāraṃ̭-vi~॒dvān. yaja̭te॒ sama॒muṣmi̭n ~lo॒ka i̭ṣṭāpū॒rtena̭ gacchate॒-'gnirvā ṷpadra॒ṣṭā vā॒yurṷpaśro॒tā ''di॒tyo̭-'nukhyā॒tā tān. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. yaja̭te॒ sama॒muṣmi̭n ~lo॒ka i̭ṣṭāpū॒rtena̭ gacchate॒ 'ya-nno॒ nabha̭sā pu॒ra [pu॒raḥ, ityā̭hā॒gnirvai] 26
ityā̭hā॒gnirvai nabha̭sā pu॒ro᳚-'gnime॒va tadā̭hai॒tanmḙ gopā॒yeti॒ sa tva-nno̭ nabhasaspata॒ ityā̭ha vā॒yurvai nabha̭sa॒spati̭rvā॒yume॒va tadā̭hai॒tanmḙ gopā॒yeti॒ deva̭ saggsphā॒netyā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo de॒va-ssa॒gg॒sphāna̭ ādi॒tyame॒va tadā̭hai॒tanmḙ gopā॒yeti̭ || 27 ||
(kusī̭daṃ॒ - tva-nna̭ - ena - moṣe॒dyadi̭ - pu॒ra - ā̭di॒tyame॒va tadā̭hai॒tanmḙ gopā॒yeti̭) (a. 8)
e॒taṃ-yu~vā̭na॒-mpari̭ vo dadāmi॒ tena॒ krīḍa̭ntīścarata pri॒yeṇa̭ | mā naḥ̭ śāpta ja॒nuṣā̭ subhāgā rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā ma̭dema || namo̭ mahi॒mna u॒ta cakṣṷṣe te॒ marṷtā-mpita॒stada॒ha-ṅgṛ̭ṇāmi | anṷ manyasva su॒yajā̭ yajāma॒ juṣṭa̭-nde॒vānā̭mi॒dama̭stu ha॒vyam || de॒vānā̭me॒ṣa ṷpanā॒ha ā̭sīda॒pā-ṅgarbha॒ oṣa̭dhīṣu॒ nya̭ktaḥ | soma̭sya dra॒phsama̭vṛṇīta pū॒ṣā [ ] 28
bṛ॒hannadri̭rabhava॒-ttadḙṣām || pi॒tā va॒thsānā॒-mpati̭raghni॒yānā॒matho̭ pi॒tā ma̭ha॒tā-ṅgarga̭rāṇām | va॒thso ja॒rāyṷ prati॒dhu-kpī॒yūṣa̭ ā॒mikṣā॒ mastṷ ghṛ॒tama̭sya॒ retaḥ̭ || tvā-ṅgāvo̭-'vṛṇata rā॒jyāya॒ tvāgṃ ha̭vanta ma॒rutaḥ̭ sva॒rkāḥ | varṣma̭n kṣa॒trasya̭ ka॒kubhi̭ śiśriyā॒ṇastato̭ na u॒gro vi bha̭jā॒ vasṷ̄ni || vyṛ̭ddhena॒ vā e॒ṣa pa॒śunā̭ yajate॒ yasyai॒tāni॒ na kri॒yanta̭ e॒ṣa ha॒ tvai samṛ̭ddhena yajate॒ yasyai॒tāni̭ kri॒yante᳚ || 29 ||
(pū॒ṣā - kri॒yanta̭ e॒ṣo᳚ - 'ṣṭau ca̭) (a. 9)
sūryo̭ de॒vo di̭vi॒ṣadbhyo̭ dhā॒tā kṣa॒trāya̭ vā॒yuḥ pra॒jābhyaḥ̭ | bṛha॒spati̭stvā pra॒jāpa̭taye॒ jyoti̭ṣmatī-ñjuhotu || yasyā᳚ste॒ hari̭to॒ garbho-'tho॒ yoni̭rhira॒ṇyayī᳚ | aṅgā॒nyahrṷtā॒ yasyai॒ tā-nde॒vai-ssama̭jīgamam || ā va̭rtana vartaya॒ ni ni̭vartana varta॒yendra̭ nardabuda | bhūmyā॒ścata̭sraḥ pra॒diśa॒stābhi॒rā va̭rtayā॒ punaḥ̭ || vi tḙ bhinadmi taka॒rīṃ-vi~yoniṃ॒-vi~ ga̭vī॒nyau᳚ | vi [ ] 30
mā॒tara̭ñca pu॒tra-ñca॒ vi garbha̭-ñca ja॒rāyṷ ca || ba॒histḙ astu॒ bāliti̭ || u॒ru॒dra॒phso vi॒śvarṷ̄pa॒ induḥ॒ pava̭māno॒ dhīra̭ ānañja॒ garbha᳚m || eka̭padī dvi॒padī᳚ tri॒padī॒ catṷṣpadī॒ pañca̭padī॒ ṣaṭpa̭dī sa॒ptapa̭dya॒ṣṭāpa̭dī॒ bhuva॒nā-'nṷ prathatā॒g॒ svāhā᳚ || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tānno॒ bharī̭mabhiḥ || 31 ||
(ga॒vi॒nyaṷ vi - catṷścatvārigṃśacca) (a. 10)
i॒daṃ-vā~̭mā॒syḙ ha॒viḥ pri॒yami̭ndrābṛhaspatī | u॒ktha-mmada̭śca śasyate || a॒yaṃ-vā~॒-mpari̭ ṣicyate॒ soma̭indrābṛhaspatī | cāru॒rmadā̭ya pī॒taye᳚ || a॒sme i̭ndrābṛhaspatī ra॒yi-ndha̭ttagṃ śata॒gvina᳚m | aśvā̭vantagṃ saha॒sriṇa᳚m || bṛha॒spati̭rnaḥ॒ pari̭pātu pa॒ścādu॒totta̭rasmā॒dadha̭rādaghā॒yoḥ | indraḥ̭ pu॒rastā̭du॒ta ma̭ddhya॒to na॒-ssakhā॒ sakhi̭bhyo॒ vari̭vaḥ kṛṇotu || vi te॒ viṣva॒gvāta̭jūtāso agne॒ bhāmā̭sa- [agne॒ bhāmā̭saḥ, śu॒ce॒ śuca̭yaścaranti |] 32
-śśuce॒ śuca̭yaścaranti | tu॒vi॒mra॒kṣāso̭ di॒vyā nava̭gvā॒ vanā̭ vananti dhṛṣa॒tā ru॒jantaḥ̭ || tvāma̭gne॒ mānṷṣīrīḍate॒ viśo̭ hotrā॒vidaṃ॒-vi~vi̭cigṃ ratna॒dhāta̭mam | guhā॒ santagṃ̭ subhaga vi॒śvada̭rśata-ntu viṣma॒ṇasagṃ̭ su॒yaja̭-ṅghṛta॒śriya᳚m || dhā॒tā da̭dātu no ra॒yimīśā̭no॒ jaga̭ta॒spatiḥ̭ | sa naḥ̭ pū॒rṇena̭ vāvanat || dhā॒tā pra॒jāyā̭ u॒ta rā॒ya ī̭śe dhā॒tedaṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna | dhā॒tā pu॒traṃ-ya~ja̭mānāya॒ dātā॒ [dātā᳚, tasmā̭] 33
tasmā̭ u ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭dvidhema || dhā॒tā da̭dātu no ra॒yi-mprācī᳚-ñjī॒vātu॒makṣi̭tām | va॒ya-nde॒vasya̭ dhīmahi suma॒tigṃ sa॒tyarā̭dhasaḥ || dhā॒tā da̭dātu dā॒śuṣe॒ vasṷ̄ni pra॒jākā̭māya mī॒ḍhuṣḙ duro॒ṇe | tasmai̭ de॒vā a॒mṛtā॒-ssaṃvya~̭yantāṃ॒-vi~śvḙ de॒vāso॒ adi̭ti-ssa॒joṣāḥ᳚ || anṷ no॒-'dyā-'nṷmatirya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ || anvida̭numate॒ tva- [anvida̭numate॒ tvam, manyā̭sai॒ śañca̭naḥ kṛdhi |] 34
-mmanyā̭sai॒ śañca̭naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || anṷ manyatā-manu॒manya̭mānā pra॒jāva̭ntagṃ ra॒yimakṣī̭yamāṇam | tasyai̭ va॒yagṃ heḍa̭si॒ mā-'pi̭ bhūma॒ sā no̭ de॒vī su॒havā॒ śarma̭ yacchatu || yasyā̭mi॒da-mpra॒diśi॒ yadvi॒roca॒te-'nṷmati॒-mprati̭ bhūṣantyā॒yavaḥ̭ | yasyā̭ u॒pastha̭ u॒rva̭ntari̭kṣa॒gṃ॒ sā no̭ de॒vī su॒havā॒ śarma̭ yacchatu || 35 ||
rā॒kāma॒hagṃ su॒havāgṃ̭ suṣṭu॒tī hṷve śṛ॒ṇotṷ na-ssu॒bhagā॒ bodha̭tu॒ tmanā᳚ | sīvya॒tvapaḥ̭ sū॒cyā-'cchi̭dyamānayā॒ dadā̭tu vī॒ragṃ śa॒tadā̭yamu॒kthya᳚m || yāstḙ rāke suma॒tayaḥ̭ su॒peśa̭so॒ yābhi॒rdadā̭si dā॒śuṣe॒ vasṷ̄ni | tābhi̭rno a॒dya su॒manā̭ u॒pāga̭hi sahasrapo॒ṣagṃ sṷbhage॒ rarā̭ṇā || sinī̭vāli॒, yā sṷpā॒ṇiḥ || ku॒hūma॒hagṃ su॒bhagāṃ᳚-vi~dma॒nāpa̭sama॒smin. ya॒jñe su॒havā᳚-ñjohavīmi | sā no̭ dadātu॒ śrava̭ṇa-mpitṛ॒ṇā-ntasyā᳚ste devi ha॒viṣā̭ vidhema || ku॒hū-rde॒vānā̭ma॒mṛta̭sya॒ patnī॒ havyā̭ no a॒sya ha॒viṣa̭ściketu | sa-ndā॒śuṣḙ ki॒ratu॒ bhūri̭ vā॒magṃ rā॒yaspoṣa̭-ñciki॒tuṣḙ dadhātu || 36 ||
(bhāmā̭so॒ - dātā॒ - tva - ma॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sā no̭ de॒vī su॒havā॒ śarma̭ yacchatu॒ -śrava̭ṇaṃ॒ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 11)
(agnḙ tejasvin - vā॒yu - rvasa̭vast - vai॒tadvā a॒pāṃ - ~vā॒yura̭si prā॒ṇo nāma̭ - de॒vā vai yadya॒jñena॒na - pra॒jāpa̭ti rdevāsu॒rā - nā̭yu॒rdā - e॒taṃ-yu~vā̭na॒gṃ॒ - sūryo̭ de॒va - i॒daṃ-vā~॒ - mekā̭daśa)
(agnḙ tejasvin - vā॒yura̭si॒ - chanda̭sāṃ-vī~॒ryaṃ̭ - mā॒tara̭ñca॒ - ṣaṭtrigṃ̭śat )
(agnḙ tejasvigg, ściki॒tuṣḙ dadhātu )
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - वैकृतविधीनामभिधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अग्ने॑ तेजस्वि-न्तेज॒स्वी त्व-न्दे॒वेषु॑ भूया॒स्तेज॑स्वन्त॒-म्मामायु॑ष्मन्तं॒-वँर्च॑स्वन्त-म्मनु॒ष्ये॑षु कुरु दी॒क्षायै॑ च त्वा॒ तप॑सश्च॒ तेज॑से जुहोमि तेजो॒विद॑सि॒ तेजो॑ मा॒ मा हा॑सी॒न्मा-ऽह-न्तेजो॑ हासिष॒-म्मा मा-न्तेजो॑ हासी॒दिन्द्रौ॑जस्विन्नोज॒स्वी त्व-न्दे॒वेषु॑ भूया॒ ओज॑स्वन्त॒-म्मामायु॑ष्मन्तं॒-वँर्च॑स्वन्त-म्मनु॒ष्ये॑षु कुरु॒ ब्रह्म॑णश्च त्वा क्ष॒त्रस्य॒ चौ- [क्ष॒त्रस्य॒ च, ओज॑से जुहोम्योजो॒वि-] 1
-ज॑से जुहोम्योजो॒वि-द॒स्योजो॑ मा॒ मा हा॑सी॒न्मा-ऽहमोजो॑ हासिष॒-म्मा मामोजो॑ हासी॒-थ्सूर्य॑ भ्राजस्वि-न्भ्राज॒स्वी त्व-न्दे॒वेषु॑ भूया॒ भ्राज॑स्वन्त॒-म्मामायु॑ष्मन्तं॒-वँर्च॑स्वन्त-म्मनु॒ष्ये॑षु कुरु वा॒योश्च॑ त्वा॒-ऽपाञ्च॒ भ्राज॑से जुहोमिसुव॒र्विद॑सि॒ सुव॑र्मा॒ मा हा॑सी॒न्मा-ऽहग्ं सुव॑र्हासिष॒-म्मा माग्ं सुव॑र्हासी॒-न्मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मय्य॒ग्निस्तेजो॑ दधातु॒ मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मयीन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धातु॒ मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मयि॒ सूर्यो॒ भ्राजो॑ दधातु ॥ 2 ॥
(क्ष॒त्रस्य॑ च॒ - मयि॒ - त्रयो॑विग्ंशतिश्च) (अ. 1)
वा॒युर्हि॑कं॒र्ता-ऽग्निः प्र॑स्तो॒ता प्र॒जाप॑ति॒-स्साम॒ बृह॒स्पति॑रुद्गा॒ता विश्वे॑ दे॒वा उ॑पगा॒तारो॑ म॒रुतः॑ प्रतिह॒र्तार॒ इन्द्रो॑ नि॒धन॒न्ते दे॒वाः प्रा॑ण॒भृतः॑ प्रा॒ण-म्मयि॑ दधत्वे॒तद्वै सर्व॑मद्ध्व॒र्यु-रु॑पाकु॒र्वन्नु॑द्गा॒तृभ्य॑ उ॒पाक॑रोति॒ ते दे॒वाः प्रा॑ण॒भृतः॑ प्रा॒ण-म्मयि॑ दध॒त्वित्या॑है॒तदे॒व सव॑र्मा॒त्म-न्ध॑त्त॒ इडा॑ देव॒हू र्मनु॑-र्यज्ञ॒नी-र्बृह॒स्पति॑रुक्थाम॒दानि॑ शग्ंसिष॒-द्विश्वे॑ दे॒वा- [दे॒वाः, सू॒क्त॒वाचः॒ पृथि॑वि] 3
-स्सू᳚क्त॒वाचः॒ पृथि॑वि मात॒र्मा मा॑हिग्ंसी॒ र्मधु॑ मनिष्ये॒ मधु॑ जनिष्ये॒ मधु॑वक्ष्यामि॒ मधु॑वदिष्यामि॒ मधु॑मती-न्दे॒वेभ्यो॒ वाच॑मुद्यासग्ं शुश्रू॒षेण्या᳚-म्मनु॒ष्ये᳚भ्य॒स्त-म्मा॑ दे॒वा अ॑वन्तु शो॒भायै॑ पि॒तरो-ऽनु॑ मदन्तु ॥ 4 ॥
(श॒ग्ं॒सि॒ष॒-द्विश्वे॑ दे॒वा - अ॒ष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 2)
वस॑वस्त्वा॒ प्रव॑हन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा॒-ऽग्नेः प्रि॒य-म्पाथ॒ उपे॑हि रु॒द्रास्त्वा॒ प्रवृ॑हन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॒सेन्द्र॑स्य प्रि॒य-म्पाथ॒ उपे᳚ह्यादि॒त्यास्त्वा॒ प्रवृ॑हन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा॒ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-म्प्रि॒य-म्पाथ॒ उपे॑हि॒ मान्दा॑सु ते शुक्र शु॒क्रमा धू॑नोमि भ॒न्दना॑सु॒ कोत॑नासु॒ नूत॑नासु॒ रेशी॑षु॒ मेषी॑षु॒ वाशी॑षु विश्व॒भृथ्सु॒ माद्ध्वी॑षु ककु॒हासु॒ शक्व॑रीषु [ ] 5
शु॒क्रासु॑ ते शुक्र शु॒क्रमा धू॑नोमि शु॒क्र-न्ते॑ शु॒क्रेण॑ गृह्णा॒म्यह्नो॑ रू॒पेण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभिः॑ ॥ आ-ऽस्मि॑न्नु॒ग्रा अ॑चुच्यवुर्दि॒वो धारा॑ असश्चत ॥ क॒कु॒हग्ं रू॒पं-वृँ॑ष॒भस्य॑ रोचते बृ॒ह-थ्सोम॒-स्सोम॑स्य पुरो॒गा-श्शु॒क्र-श्शु॒क्रस्य॑ पुरो॒गाः ॥ य-त्ते॑ सो॒मादा᳚भ्य॒-न्नाम॒ जागृ॑वि॒ तस्मै॑ ते सोम॒ सोमा॑य॒ स्वाहो॒शि-क्त्व-न्दे॑व सोम गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा॒-ऽग्नेः [छन्द॑सा॒-ऽग्नेः, प्रि॒य-म्पाथो॒] 6
प्रि॒य-म्पाथो॒ अपी॑हि व॒शी त्व-न्दे॑व सोम॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॒सेन्द्र॑स्य प्रि॒य-म्पाथो॒ अपी᳚ह्य॒स्मथ्स॑खा॒ त्व-न्दे॑व सोम॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा॒ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-म्प्रि॒य-म्पाथो॒ अपी॒ह्या नः॑ प्रा॒ण ए॑तु परा॒वत॒ आ-ऽन्तरि॑क्षाद्दि॒वस्परि॑ । आयुः॑ पृथि॒व्या अद्ध्य॒मृत॑मसि प्रा॒णाय॑ त्वा ॥ इ॒न्द्रा॒ग्नी मे॒ वर्चः॑ कृणुतां॒-वँर्च॒-स्सोमो॒ बृह॒स्पतिः॑ । वर्चो॑ मे॒ विश्वे॑दे॒वा वर्चो॑ मे धत्तमश्विना ॥ द॒ध॒न्वे वा॒ यदी॒मनु॒ वोच॒द्ब्रह्मा॑णि॒ वेरु॒ तत् । परि॒ विश्वा॑नि॒ काव्या॑ ने॒मिश्च॒क्रमि॑वा भवत् ॥ 7 ॥
(शक्व॑रीष्व॒ - ग्ने - र्बृह॒स्पतिः॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 3)
ए॒तद्वा अ॒पा-न्ना॑म॒धेय॒-ङ्गुह्यं॒-यँदा॑धा॒वा मान्दा॑सु ते शुक्र शु॒क्रमा धू॑नो॒मीत्या॑हा॒पामे॒व ना॑म॒धेये॑न॒ गुह्ये॑न दि॒वो वृष्टि॒मव॑ रुन्धे शु॒क्र-न्ते॑ शु॒क्रेण॑ गृह्णा॒मीत्या॑है॒तद्वा अह्नो॑ रू॒पं-यँद्रात्रि॒-स्सूर्य॑स्य र॒श्मयो॒ वृष्ट्या॑ ईश॒ते-ऽह्न॑ ए॒व रू॒पेण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑र्दि॒वो वृष्टि॑-ञ्च्यावय॒त्या-ऽस्मि॑न्नु॒ग्रा [-ऽस्मि॑न्नु॒ग्राः, अ॒चु॒च्य॒वु॒रित्या॑ह] 8
अ॑चुच्यवु॒रित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-त्क॑कु॒हग्ं रू॒पं-वृँ॑ष॒भस्य॑ रोचते बृ॒हदित्या॑है॒तद्वा अ॑स्य ककु॒हग्ं रू॒पं-यँ-द्वृष्टी॑ रू॒पेणै॒व वृष्टि॒मव॑ रुन्धे॒ यत्ते॑ सो॒मादा᳚भ्य॒-न्नाम॒ जागृ॒वीत्या॑है॒ष ह॒ वै ह॒विषा॑ ह॒विर्य॑जति॒ यो-ऽदा᳚भ्य-ङ्गृही॒त्वा सोमा॑य जु॒होति॒परा॒ वा ए॒तस्या-ऽऽयुः॑ प्रा॒ण ए॑ति॒ [प्रा॒ण ए॑ति, यो-ऽग्ं॑शु-] 9
यो-ऽग्ं॑शु-ङ्गृ॒ह्णात्या नः॑ प्रा॒ण ए॑तु परा॒वत॒ इत्या॒हा-ऽऽयु॑रे॒व प्रा॒णमा॒त्म-न्ध॑त्ते॒ ऽमृत॑मसि प्रा॒णाय॒ त्वेति॒ हिर॑ण्यम॒भि व्य॑नित्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्य॒मायुः॑ प्रा॒णो॑-ऽमृते॑नै॒वा-ऽऽयु॑रा॒त्म-न्ध॑त्ते श॒तमा॑न-म्भवति श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑य॒ आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑तिष्ठत्य॒प उप॑ स्पृशति भेष॒जं-वाँ आपो॑ भेष॒जमे॒व कु॑रुते ॥ 10 ॥
(उ॒ग्रा - ए॒त्या - प॒ - स्त्रीणि॑ च) (अ. 4)
वा॒युर॑सि प्रा॒णो नाम॑ सवि॒तुराधि॑पत्ये-ऽपा॒न-म्मे॑ दा॒श्चक्षु॑रसि॒ श्रोत्र॒-न्नाम॑ धा॒तुराधि॑पत्य॒ आयु॑र्मे दा रू॒पम॑सि॒ वर्णो॒ नाम॒ बृह॒स्पते॒राधि॑पत्ये प्र॒जा-म्मे॑ दा ऋ॒तम॑सि स॒त्य-न्नामेन्द्र॒स्या-ऽऽधि॑पत्ये क्ष॒त्र-म्मे॑ दा भू॒तम॑सि॒ भव्य॒-न्नाम॑ पितृ॒णामाधि॑पत्ये॒-ऽपा-मोष॑धीना॒-ङ्गर्भ॑-न्धा ऋ॒तस्य॑ त्वा॒ व्यो॑मन ऋ॒तस्य॑ [ ] 11
त्वा॒ विभू॑मन ऋ॒तस्य॑ त्वा॒ विध॑र्मण ऋ॒तस्य॑ त्वा स॒त्याय॒र्तस्य॑ त्वा॒ ज्योति॑षे प्र॒जाप॑ति र्वि॒राज॑मपश्य॒-त्तया॑ भू॒त-ञ्च॒ भव्य॑-ञ्चा सृजत॒ तामृषि॑भ्यस्ति॒रो॑-ऽदधा॒-त्ता-ञ्ज॒मद॑ग्नि॒स्तप॑सा-ऽ पश्य॒-त्तया॒ वै स पृश्ञी॒न् कामा॑नसृजत॒ त-त्पृश्ञी॑ना-म्पृश्ञि॒त्वं-यँ-त्पृश्ञ॑यो गृ॒ह्यन्ते॒ पृश्ञी॑ने॒व तैः कामा॒न्॒. यज॑मा॒नो-ऽव॑ रुन्धे वा॒युर॑सि प्रा॒णो [वा॒युर॑सि प्रा॒णः, नामेत्या॑ह] 12
नामेत्या॑ह प्राणापा॒नावे॒वाव॑ रुन्धे॒ चक्षु॑रसि॒ श्रोत्र॒-न्नामेत्या॒हा-ऽऽयु॑रे॒वाव॑ रुन्धे रू॒पम॑सि॒ वर्णो॒ नामेत्या॑ह प्र॒जामे॒वाव॑ रुन्धऋ॒तम॑सि स॒त्य-न्नामेत्या॑ह क्ष॒त्रमे॒वाव॑ रुन्धे भू॒तम॑सि॒ भव्य॒-न्नामेत्या॑ह प॒शवो॒ वा अ॒पामोष॑धीना॒-ङ्गर्भः॑ प॒शूने॒वा- [प॒शूने॒व, अव॑ रुन्ध] 13
-व॑ रुन्ध ए॒ताव॒द्वै पुरु॑ष-म्प॒रित॒स्तदे॒वाव॑ रुन्ध ऋ॒तस्य॑ त्वा॒ व्यो॑मन॒ इत्या॑हे॒यं-वाँ ऋ॒तस्य॒ व्यो॑मे॒मामे॒वाभि ज॑यत्यृ॒तस्य॑ त्वा॒ विभू॑मन॒ इत्या॑हा॒-ऽन्तरि॑क्षं॒-वाँ ऋ॒तस्य॒ विभू॑मा॒न्तरि॑क्षमे॒वाभि ज॑यत्यृ॒तस्य॑ त्वा॒ विध॑र्मण॒ इत्या॑ह॒ द्यौर्वा ऋ॒तस्य॒ विध॑र्म॒ दिव॑मे॒वाभि ज॑यत्यृ॒तस्य॑ [ज॑यत्यृ॒तस्य॑, त्वा॒ स॒त्यायेत्या॑ह॒] 14
त्वा स॒त्यायेत्या॑ह॒ दिशो॒ वा ऋ॒तस्य॑ स॒त्य-न्दिश॑ ए॒वाभि ज॑यत्यृ॒तस्य॑ त्वा॒ ज्योति॑ष॒ इत्या॑ह सुव॒र्गो वै लो॒क ऋ॒तस्य॒ ज्योतिः॑ सुव॒र्गमे॒व लो॒कम॒भि ज॑यत्ये॒ताव॑न्तो॒ वै दे॑वलो॒कास्ताने॒वाभि ज॑यति॒ दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वान्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 15 ॥
(व्यो॑मन ऋ॒तस्य॑ - प्रा॒णः - प॒शुने॒व - विध॑र्म॒ दिव॑मे॒वाभि ज॑यत्यृ॒तस्य॒ -षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 5)
दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञेन॒ नावारु॑न्धत॒ त-त्परै॒रवा॑रुन्धत॒ त-त्परा॑णा-म्पर॒त्वं-यँ-त्परे॑ गृ॒ह्यन्ते॒ यदे॒व य॒ज्ञेन॒नाव॑रु॒न्धे तस्याव॑रुद्ध्यै॒ य-म्प्र॑थ॒म-ङ्गृ॒ह्णाती॒ममे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यति॒य-न्द्वि॒तीय॑म॒न्तरि॑क्ष॒-न्तेन॒ य-न्तृ॒तीय॑म॒मुमे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यति॒ यदे॒ते गृ॒ह्यन्त॑ ए॒षां ँलो॒काना॑-म॒भिजि॑त्या॒ [-म॒भिजि॑त्या, उत्त॑रे॒ष्वह-] 16
उत्त॑रे॒ष्वहः॑ स्व॒मुतो॒-ऽर्वाञ्चो॑ गृह्यन्ते ऽभि॒जित्यै॒वेमां-लोँ॒का-न्पुन॑रि॒मं-लोँ॒क-म्प्र॒त्यव॑रोहन्ति॒ य-त्पूर्वे॒ष्वहः॑ स्वि॒तः परा᳚ञ्चो गृ॒ह्यन्ते॒ तस्मा॑दि॒तः परा᳚ञ्च इ॒मे लो॒का यदुत्त॑रे॒ष्वहः॑ स्व॒मुतो॒-ऽर्वाञ्चो॑ गृ॒ह्यन्ते॒ तस्मा॑द॒मुतो॒ ऽर्वाञ्च॑ इ॒मे लो॒कास्तस्मा॒दया॑तयाम्नो लो॒का-न्म॑नु॒ष्या॑ उप॑ जीवन्ति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्याद॒द्भ्य ओष॑धय॒-स्स-म्भ॑व॒न्त्योष॑धयो [ओष॑धय॒-स्स-म्भ॑व॒न्त्योष॑धयः, म॒नु॒ष्या॑णा॒मन्न॑-] 17
मनु॒ष्या॑णा॒मन्न॑-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जा अनु॒ प्रजा॑यन्त॒ इति॒ परा॒नन्विति॑ ब्रूया॒-द्य-द्गृ॒ह्णात्य॒द्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यो गृह्णा॒मीति॒ तस्मा॑द॒द्भ्य ओष॑धय॒-स्सम्भ॑वन्ति॒ य-द्गृ॒ह्णात्योष॑धीभ्यस्त्वा प्र॒जाभ्यो॑ गृह्णा॒मीति॒ तस्मा॒दोष॑धयो मनु॒ष्या॑णा॒मन्नं॒-यँ-द्गृ॒ह्णाति॑ प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्र॒जाप॑तये गृह्णा॒मीति॒ तस्मा᳚-त्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जा अनु॒ प्रजा॑यन्ते ॥ 18 ॥
(अ॒भिजि॑त्यै - भव॒न्त्योष॑धयो॒ - ऽष्टा च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 6)
प्र॒जाप॑तिर्देवासु॒रान॑ सृजत॒ तदनु॑ य॒ज्ञो॑-ऽसृज्यत य॒ज्ञ-ञ्छन्दाग्ं॑सि॒ ते विष्व॑ञ्चो॒ व्य॑क्राम॒न्-थ्सो-ऽसु॑रा॒ननु॑ य॒ज्ञो-ऽपा᳚क्राम-द्य॒ज्ञ-ञ्छन्दाग्ं॑सि॒ ते दे॒वा अ॑मन्यन्ता॒मी वा इ॒दम॑भूव॒न्॒. य-द्व॒यग्ग् स्म इति॒ ते प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑-ऽधाव॒न्-थ्सो᳚-ऽब्रवीत्-प्र॒जाप॑ति॒श्छन्द॑सां-वीँ॒र्य॑मा॒दाय॒ तद्वः॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ स छन्द॑सां-वीँ॒र्य॑- [छन्द॑सां-वीँ॒र्य᳚म्, आ॒दाय॒ तदे᳚भ्यः॒] 19
-मा॒दाय॒ तदे᳚भ्यः॒ प्राय॑च्छ॒-त्तदनु॒ छन्दा॒ग्॒स्यपा᳚-ऽक्राम॒न् छन्दाग्ं॑सि य॒ज्ञस्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ य ए॒व-ञ्छन्द॑सां-वीँ॒र्यं॑-वेँदा-ऽऽ श्रा॑व॒या-ऽस्तु॒ श्रौष॒ड् यज॒ ये यजा॑महे वषट्का॒रो भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मै॒ कम॑द्ध्व॒र्युरा श्रा॑वय॒तीति॒ छन्द॑सां-वीँ॒र्या॑येति॑ ब्रूयादे॒ त-द्वै [ ] 20
छन्द॑सां-वीँ॒र्य॑मा श्रा॑व॒या-ऽस्तु॒ श्रौष॒ड् यज॒ ये यजा॑महे वषट्का॒रो य ए॒वं-वेँद॒ सवी᳚र्यैरे॒व छन्दो॑भिरर्चति॒ य-त्कि-ञ्चार्च॑ति॒ यदिन्द्रो॑ वृ॒त्रमह॑न्न-मे॒द्ध्य-न्त-द्य-द्यती॑न॒पाव॑पद-मे॒द्ध्य-न्तदथ॒ कस्मा॑दै॒न्द्रो य॒ज्ञ आ सग्ग्स्था॑तो॒रित्या॑हु॒रिन्द्र॑स्य॒ वा ए॒षा य॒ज्ञिया॑ त॒नूर्य-द्य॒ज्ञस्तामे॒व त द्य॑जन्ति॒ य ए॒वं-वेँदोपै॑नं-यँ॒ज्ञो न॑मति ॥ 21 ॥
(छन्द॑सां-वीँ॒र्यं॑ - ँवा - ए॒व त - द॒ष्टौ च॑) (अ. 7)
आ॒युर्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒णो घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒त-म्पी॒त्वा मधु॒चारु॒ गव्य॑-म्पि॒तेव॑पु॒त्रम॒भि र॑क्षतादि॒मम् ॥ आ वृ॑श्च्यते॒ वा ए॒त-द्यज॑मानो॒-ऽग्निभ्यां॒-यँदे॑नयो-श्शृत॒-ङ्कृत्याथा॒-ऽन्यत्रा॑-वभृ॒थम॒वैत्या॑यु॒र्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒ण इत्य॑वभृ॒थम॑वै॒ष्यन् जु॑हुया॒दाहु॑त्यै॒वैनौ॑ शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ य-त्कुसी॑द॒- [य-त्कुसी॑दम्, अप्र॑तीत्त॒-म्मयि॒ येन॑] 22
-मप्र॑तीत्त॒-म्मयि॒ येन॑ य॒मस्य॑ ब॒लिना॒ चरा॑मि । इ॒हैव स-न्नि॒रव॑दये॒ तदे॒त-त्तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वामि । विश्व॑लोप विश्वदा॒वस्य॑ त्वा॒ ऽऽसञ्जु॑होम्य॒ग्धादेको॑ ऽहु॒तादेकः॑ समस॒नादेकः॑ । तेनः॑ कृण्वन्तु भेष॒जग्ं सद॒-स्सहो॒ वरे᳚ण्यम् ॥ अ॒य-न्नो॒ नभ॑सा पु॒र-स्स॒ग्ग्॒स्फानो॑ अ॒भि र॑क्षतु । गृ॒हाणा॒मस॑मर्त्यै ब॒हवो॑ नो गृ॒हा अ॑सन्न् ॥ स त्वन्नो॑ [स त्वन्नः॑, न॒भ॒स॒स्प॒त॒ ऊर्ज॑-न्नो] 23
नभसस्पत॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि भ॒द्रया᳚ । पुन॑र्नो न॒ष्टमा कृ॑धि॒ पुन॑र्नो र॒यिमा कृ॑धि ॥ देव॑ सग्ग्स्फान सहस्रपो॒षस्ये॑शिषे॒ स नो॑ रा॒स्वा-ऽज्या॑निग्ं रा॒यस्पोषग्ं॑ सु॒वीर्यग्ं॑ संवँथ्स॒रीणाग्॑ स्व॒स्तिम् ॥ अ॒ग्निर्वाव य॒म इ॒यं-यँ॒मी कुसी॑दं॒-वाँ ए॒त-द्य॒मस्य॒ यज॑मान॒ आ द॑त्ते॒ यदोष॑धीभि॒र्वेदिग्ग्॑ स्तृ॒णाति॒ यदनु॑पौष्य प्रया॒या-द्ग्री॑वब॒द्धमे॑न- [-द्ग्री॑वब॒द्धमे॑नम्, अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के] 24
-म॒मुष्मि॑न् ँलो॒के ने॑नीयेर॒न्॒. य-त्कुसी॑द॒मप्र॑तीत्त॒-म्मयीत्युपौ॑षती॒हैव सन्. य॒म-ङ्कुसी॑द-न्निरव॒दाया॑नृ॒ण-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒यदि॑ मि॒श्रमि॑व॒ चरे॑दञ्ज॒लिना॒ सक्तू᳚-न्प्रदा॒व्ये॑ जुहुयादे॒ष वा अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो य-त्प्र॑दा॒व्यः॑ स ए॒वैनग्ग्॑स्वदय॒त्यह्नां᳚-विँ॒धान्या॑-मेकाष्ट॒काया॑मपू॒प-ञ्चतुः॑ शराव-म्प॒क्त्वा प्रा॒तरे॒तेन॒ कक्ष॒-मुपौ॑षे॒द्यदि॒ [-मुपौ॑षे॒द्यदि॑, दह॑ति] 25
दह॑ति पुण्य॒सम॑-म्भवति॒ यदि॒ न दह॑ति पाप॒सम॑मे॒तेन॑ हस्म॒ वा ऋष॑यः पु॒रा वि॒ज्ञाने॑न दीर्घस॒त्रमुप॑ यन्ति॒ यो वा उ॑पद्र॒ष्टार॑मुप-श्रो॒तार॑मनुख्या॒तारं॑-विँ॒द्वान्. यज॑ते॒ सम॒मुष्मि॑न् ँलो॒क इ॑ष्टापू॒र्तेन॑ गच्छते॒-ऽग्निर्वा उ॑पद्र॒ष्टा वा॒युरु॑पश्रो॒ता ऽऽदि॒त्यो॑-ऽनुख्या॒ता तान्. य ए॒वं-विँ॒द्वान्. यज॑ते॒ सम॒मुष्मि॑न् ँलो॒क इ॑ष्टापू॒र्तेन॑ गच्छते॒ ऽय-न्नो॒ नभ॑सा पु॒र [पु॒रः, इत्या॑हा॒ग्निर्वै] 26
इत्या॑हा॒ग्निर्वै नभ॑सा पु॒रो᳚-ऽग्निमे॒व तदा॑है॒तन्मे॑ गोपा॒येति॒ स त्व-न्नो॑ नभसस्पत॒ इत्या॑ह वा॒युर्वै नभ॑स॒स्पति॑र्वा॒युमे॒व तदा॑है॒तन्मे॑ गोपा॒येति॒ देव॑ सग्ग्स्फा॒नेत्या॑हा॒-ऽसौ वा आ॑दि॒त्यो दे॒व-स्स॒ग्ग्॒स्फान॑ आदि॒त्यमे॒व तदा॑है॒तन्मे॑ गोपा॒येति॑ ॥ 27 ॥
(कुसी॑दं॒ - त्व-न्न॑ - एन - मोषे॒द्यदि॑ - पु॒र - आ॑दि॒त्यमे॒व तदा॑है॒तन्मे॑ गोपा॒येति॑) (अ. 8)
ए॒तं-युँवा॑न॒-म्परि॑ वो ददामि॒ तेन॒ क्रीड॑न्तीश्चरत प्रि॒येण॑ । मा नः॑ शाप्त ज॒नुषा॑ सुभागा रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा म॑देम ॥ नमो॑ महि॒म्न उ॒त चक्षु॑षे ते॒ मरु॑ता-म्पित॒स्तद॒ह-ङ्गृ॑णामि । अनु॑ मन्यस्व सु॒यजा॑ यजाम॒ जुष्ट॑-न्दे॒वाना॑मि॒दम॑स्तु ह॒व्यम् ॥ दे॒वाना॑मे॒ष उ॑पना॒ह आ॑सीद॒पा-ङ्गर्भ॒ ओष॑धीषु॒ न्य॑क्तः । सोम॑स्य द्र॒फ्सम॑वृणीत पू॒षा [ ] 28
बृ॒हन्नद्रि॑रभव॒-त्तदे॑षाम् ॥ पि॒ता व॒थ्साना॒-म्पति॑रघ्नि॒याना॒मथो॑ पि॒ता म॑ह॒ता-ङ्गर्ग॑राणाम् । व॒थ्सो ज॒रायु॑ प्रति॒धु-क्पी॒यूष॑ आ॒मिक्षा॒ मस्तु॑ घृ॒तम॑स्य॒ रेतः॑ ॥ त्वा-ङ्गावो॑-ऽवृणत रा॒ज्याय॒ त्वाग्ं ह॑वन्त म॒रुतः॑ स्व॒र्काः । वर्ष्म॑न् क्ष॒त्रस्य॑ क॒कुभि॑ शिश्रिया॒णस्ततो॑ न उ॒ग्रो वि भ॑जा॒ वसू॑नि ॥ व्यृ॑द्धेन॒ वा ए॒ष प॒शुना॑ यजते॒ यस्यै॒तानि॒ न क्रि॒यन्त॑ ए॒ष ह॒ त्वै समृ॑द्धेन यजते॒ यस्यै॒तानि॑ क्रि॒यन्ते᳚ ॥ 29 ॥
(पू॒षा - क्रि॒यन्त॑ ए॒षो᳚ - ऽष्टौ च॑) (अ. 9)
सूर्यो॑ दे॒वो दि॑वि॒षद्भ्यो॑ धा॒ता क्ष॒त्राय॑ वा॒युः प्र॒जाभ्यः॑ । बृह॒स्पति॑स्त्वा प्र॒जाप॑तये॒ ज्योति॑ष्मती-ञ्जुहोतु ॥ यस्या᳚स्ते॒ हरि॑तो॒ गर्भो-ऽथो॒ योनि॑र्हिर॒ण्ययी᳚ । अङ्गा॒न्यह्रु॑ता॒ यस्यै॒ ता-न्दे॒वै-स्सम॑जीगमम् ॥ आ व॑र्तन वर्तय॒ नि नि॑वर्तन वर्त॒येन्द्र॑ नर्दबुद । भूम्या॒श्चत॑स्रः प्र॒दिश॒स्ताभि॒रा व॑र्तया॒ पुनः॑ ॥ वि ते॑ भिनद्मि तक॒रीं-विँयोनिं॒-विँ ग॑वी॒न्यौ᳚ । वि [ ] 30
मा॒तर॑ञ्च पु॒त्र-ञ्च॒ वि गर्भ॑-ञ्च ज॒रायु॑ च ॥ ब॒हिस्ते॑ अस्तु॒ बालिति॑ ॥ उ॒रु॒द्र॒फ्सो वि॒श्वरू॑प॒ इन्दुः॒ पव॑मानो॒ धीर॑ आनञ्ज॒ गर्भ᳚म् ॥ एक॑पदी द्वि॒पदी᳚ त्रि॒पदी॒ चतु॑ष्पदी॒ पञ्च॑पदी॒ षट्प॑दी स॒प्तप॑द्य॒ष्टाप॑दी॒ भुव॒ना-ऽनु॑ प्रथता॒ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न इ॒मं-यँ॒ज्ञ-म्मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒तान्नो॒ भरी॑मभिः ॥ 31 ॥
(ग॒वि॒न्यौ॑ वि - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 10)
इ॒दं-वाँ॑मा॒स्ये॑ ह॒विः प्रि॒यमि॑न्द्राबृहस्पती । उ॒क्थ-म्मद॑श्च शस्यते ॥ अ॒यं-वाँ॒-म्परि॑ षिच्यते॒ सोम॑इन्द्राबृहस्पती । चारु॒र्मदा॑य पी॒तये᳚ ॥ अ॒स्मे इ॑न्द्राबृहस्पती र॒यि-न्ध॑त्तग्ं शत॒ग्विन᳚म् । अश्वा॑वन्तग्ं सह॒स्रिण᳚म् ॥ बृह॒स्पति॑र्नः॒ परि॑पातु प॒श्चादु॒तोत्त॑रस्मा॒दध॑रादघा॒योः । इन्द्रः॑ पु॒रस्ता॑दु॒त म॑द्ध्य॒तो न॒-स्सखा॒ सखि॑भ्यो॒ वरि॑वः कृणोतु ॥ वि ते॒ विष्व॒ग्वात॑जूतासो अग्ने॒ भामा॑स- [अग्ने॒ भामा॑सः, शु॒चे॒ शुच॑यश्चरन्ति ।] 32
-श्शुचे॒ शुच॑यश्चरन्ति । तु॒वि॒म्र॒क्षासो॑ दि॒व्या नव॑ग्वा॒ वना॑ वनन्ति धृष॒ता रु॒जन्तः॑ ॥ त्वाम॑ग्ने॒ मानु॑षीरीडते॒ विशो॑ होत्रा॒विदं॒-विँवि॑चिग्ं रत्न॒धात॑मम् । गुहा॒ सन्तग्ं॑ सुभग वि॒श्वद॑र्शत-न्तु विष्म॒णसग्ं॑ सु॒यज॑-ङ्घृत॒श्रिय᳚म् ॥ धा॒ता द॑दातु नो र॒यिमीशा॑नो॒ जग॑त॒स्पतिः॑ । स नः॑ पू॒र्णेन॑ वावनत् ॥ धा॒ता प्र॒जाया॑ उ॒त रा॒य ई॑शे धा॒तेदं-विँश्व॒-म्भुव॑न-ञ्जजान । धा॒ता पु॒त्रं-यँज॑मानाय॒ दाता॒ [दाता᳚, तस्मा॑] 33
तस्मा॑ उ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॑द्विधेम ॥ धा॒ता द॑दातु नो र॒यि-म्प्राची᳚-ञ्जी॒वातु॒मक्षि॑ताम् । व॒य-न्दे॒वस्य॑ धीमहि सुम॒तिग्ं स॒त्यरा॑धसः ॥ धा॒ता द॑दातु दा॒शुषे॒ वसू॑नि प्र॒जाका॑माय मी॒ढुषे॑ दुरो॒णे । तस्मै॑ दे॒वा अ॒मृता॒-स्संव्यँ॑यन्तां॒-विँश्वे॑ दे॒वासो॒ अदि॑ति-स्स॒जोषाः᳚ ॥ अनु॑ नो॒-ऽद्या-ऽनु॑मतिर्य॒ज्ञ-न्दे॒वेषु॑ मन्यताम् । अ॒ग्निश्च॑ हव्य॒वाह॑नो॒ भव॑ता-न्दा॒शुषे॒ मयः॑ ॥ अन्विद॑नुमते॒ त्व- [अन्विद॑नुमते॒ त्वम्, मन्या॑सै॒ शञ्च॑नः कृधि ।] 34
-म्मन्या॑सै॒ शञ्च॑नः कृधि । क्रत्वे॒ दक्षा॑य नो हिनु॒ प्रण॒ आयूग्ं॑षि तारिषः ॥ अनु॑ मन्यता-मनु॒मन्य॑माना प्र॒जाव॑न्तग्ं र॒यिमक्षी॑यमाणम् । तस्यै॑ व॒यग्ं हेड॑सि॒ मा-ऽपि॑ भूम॒ सा नो॑ दे॒वी सु॒हवा॒ शर्म॑ यच्छतु ॥ यस्या॑मि॒द-म्प्र॒दिशि॒ यद्वि॒रोच॒ते-ऽनु॑मति॒-म्प्रति॑ भूषन्त्या॒यवः॑ । यस्या॑ उ॒पस्थ॑ उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ सा नो॑ दे॒वी सु॒हवा॒ शर्म॑ यच्छतु ॥ 35 ॥
रा॒काम॒हग्ं सु॒हवाग्ं॑ सुष्टु॒ती हु॑वे शृ॒णोतु॑ न-स्सु॒भगा॒ बोध॑तु॒ त्मना᳚ । सीव्य॒त्वपः॑ सू॒च्या-ऽच्छि॑द्यमानया॒ ददा॑तु वी॒रग्ं श॒तदा॑यमु॒क्थ्य᳚म् ॥ यास्ते॑ राके सुम॒तयः॑ सु॒पेश॑सो॒ याभि॒र्ददा॑सि दा॒शुषे॒ वसू॑नि । ताभि॑र्नो अ॒द्य सु॒मना॑ उ॒पाग॑हि सहस्रपो॒षग्ं सु॑भगे॒ ररा॑णा ॥ सिनी॑वालि॒, या सु॑पा॒णिः ॥ कु॒हूम॒हग्ं सु॒भगां᳚-विँद्म॒नाप॑सम॒स्मिन्. य॒ज्ञे सु॒हवा᳚-ञ्जोहवीमि । सा नो॑ ददातु॒ श्रव॑ण-म्पितृ॒णा-न्तस्या᳚स्ते देवि ह॒विषा॑ विधेम ॥ कु॒हू-र्दे॒वाना॑म॒मृत॑स्य॒ पत्नी॒ हव्या॑ नो अ॒स्य ह॒विष॑श्चिकेतु । स-न्दा॒शुषे॑ कि॒रतु॒ भूरि॑ वा॒मग्ं रा॒यस्पोष॑-ञ्चिकि॒तुषे॑ दधातु ॥ 36 ॥
(भामा॑सो॒ - दाता॒ - त्व - म॒न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ सा नो॑ दे॒वी सु॒हवा॒ शर्म॑ यच्छतु॒ -श्रव॑णं॒ - चतु॑र्विग्ंशतिश्च) (अ. 11)
(अग्ने॑ तेजस्विन् - वा॒यु - र्वस॑वस्त् - वै॒तद्वा अ॒पां - ँवा॒युर॑सि प्रा॒णो नाम॑ - दे॒वा वै यद्य॒ज्ञेन॒न - प्र॒जाप॑ति र्देवासु॒रा - ना॑यु॒र्दा - ए॒तं-युँवा॑न॒ग्ं॒ - सूर्यो॑ दे॒व - इ॒दं-वाँ॒ - मेका॑दश)
(अग्ने॑ तेजस्विन् - वा॒युर॑सि॒ - छन्द॑सां-वीँ॒र्यं॑ - मा॒तर॑ञ्च॒ - षट्त्रिग्ं॑शत् )
(अग्ने॑ तेजस्विग्ग्, श्चिकि॒तुषे॑ दधातु )
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - vaikṛtavidhīnāmabhidhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
agnḙ tejasvi-nteja॒svī tva-nde॒veṣṷ bhūyā॒steja̭svanta॒-mmāmāyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru dī॒kṣāyai̭ ca tvā॒ tapa̭saśca॒ teja̭se juhomi tejo॒vida̭si॒ tejo̭ mā॒ mā hā̭sī॒nmā-'ha-ntejo̭ hāsiṣa॒-mmā mā-ntejo̭ hāsī॒dindraṷjasvinnoja॒svī tva-nde॒veṣṷ bhūyā॒ oja̭svanta॒-mmāmāyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru॒ brahma̭ṇaśca tvā kṣa॒trasya॒ cau- [kṣa॒trasya॒ ca, oja̭se juhomyojo॒vi-] 1
-ja̭se juhomyojo॒vi-da॒syojo̭ mā॒ mā hā̭sī॒nmā-'hamojo̭ hāsiṣa॒-mmā māmojo̭ hāsī॒-thsūrya̭ bhrājasvi-nbhrāja॒svī tva-nde॒veṣṷ bhūyā॒ bhrāja̭svanta॒-mmāmāyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru vā॒yośca̭ tvā॒-'pāñca॒ bhrāja̭se juhomisuva॒rvida̭si॒ suva̭rmā॒ mā hā̭sī॒nmā-'hagṃ suva̭rhāsiṣa॒-mmā māgṃ suva̭rhāsī॒-nmayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayya॒gnistejo̭ dadhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayīndra̭ indri॒ya-nda̭dhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayi॒ sūryo॒ bhrājo̭ dadhātu || 2 ||
(kṣa॒trasya̭ ca॒ - mayi॒ - trayo̭vigṃśatiśca) (a. 1)
vā॒yurhi̭kaṃ॒rtā-'gniḥ pra̭sto॒tā pra॒jāpa̭ti॒-ssāma॒ bṛha॒spati̭rudgā॒tā viśvḙ de॒vā ṷpagā॒tāro̭ ma॒rutaḥ̭ pratiha॒rtāra॒ indro̭ ni॒dhana॒nte de॒vāḥ prā̭ṇa॒bhṛtaḥ̭ prā॒ṇa-mmayi̭ dadhatve॒tadvai sarva̭maddhva॒ryu-rṷpāku॒rvannṷdgā॒tṛbhya̭ u॒pāka̭roti॒ te de॒vāḥ prā̭ṇa॒bhṛtaḥ̭ prā॒ṇa-mmayi̭ dadha॒tvityā̭hai॒tade॒va sava̭rmā॒tma-ndha̭tta॒ iḍā̭ deva॒hū rmanṷ-ryajña॒nī-rbṛha॒spati̭rukthāma॒dāni̭ śagṃsiṣa॒-dviśvḙ de॒vā- [de॒vāḥ, sū॒kta॒vācaḥ॒ pṛthi̭vi] 3
-ssū᳚kta॒vācaḥ॒ pṛthi̭vi māta॒rmā mā̭higṃsī॒ rmadhṷ maniṣye॒ madhṷ janiṣye॒ madhṷvakṣyāmi॒ madhṷvadiṣyāmi॒ madhṷmatī-nde॒vebhyo॒ vāca̭mudyāsagṃ śuśrū॒ṣeṇyā᳚-mmanu॒ṣye᳚bhya॒sta-mmā̭ de॒vā a̭vantu śo॒bhāyai̭ pi॒taro-'nṷ madantu || 4 ||
(śa॒gṃ॒si॒ṣa॒-dviśvḙ de॒vā - a॒ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 2)
vasa̭vastvā॒ prava̭hantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā॒-'gneḥ pri॒ya-mpātha॒ upḙhi ru॒drāstvā॒ pravṛ̭hantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda॒sendra̭sya pri॒ya-mpātha॒ upe᳚hyādi॒tyāstvā॒ pravṛ̭hantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā॒ viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mpri॒ya-mpātha॒ upḙhi॒ māndā̭su te śukra śu॒kramā dhṷ̄nomi bha॒ndanā̭su॒ kota̭nāsu॒ nūta̭nāsu॒ reśī̭ṣu॒ meṣī̭ṣu॒ vāśī̭ṣu viśva॒bhṛthsu॒ māddhvī̭ṣu kaku॒hāsu॒ śakva̭rīṣu [ ] 5
śu॒krāsṷ te śukra śu॒kramā dhṷ̄nomi śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ gṛhṇā॒myahno̭ rū॒peṇa॒ sūrya̭sya ra॒śmibhiḥ̭ || ā-'smi̭nnu॒grā a̭cucyavurdi॒vo dhārā̭ asaścata || ka॒ku॒hagṃ rū॒paṃ-vṛ~̭ṣa॒bhasya̭ rocate bṛ॒ha-thsoma॒-ssoma̭sya puro॒gā-śśu॒kra-śśu॒krasya̭ puro॒gāḥ || ya-ttḙ so॒mādā᳚bhya॒-nnāma॒ jāgṛ̭vi॒ tasmai̭ te soma॒ somā̭ya॒ svāho॒śi-ktva-ndḙva soma gāya॒treṇa॒ chanda̭sā॒-'gneḥ [chanda̭sā॒-'gneḥ, pri॒ya-mpātho॒] 6
pri॒ya-mpātho॒ apī̭hi va॒śī tva-ndḙva soma॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda॒sendra̭sya pri॒ya-mpātho॒ apī᳚hya॒smathsa̭khā॒ tva-ndḙva soma॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā॒ viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mpri॒ya-mpātho॒ apī॒hyā naḥ̭ prā॒ṇa ḙtu parā॒vata॒ ā-'ntari̭kṣāddi॒vaspari̭ | āyuḥ̭ pṛthi॒vyā addhya॒mṛta̭masi prā॒ṇāya̭ tvā || i॒ndrā॒gnī me॒ varcaḥ̭ kṛṇutāṃ॒-va~rca॒-ssomo॒ bṛha॒spatiḥ̭ | varco̭ me॒ viśvḙde॒vā varco̭ me dhattamaśvinā || da॒dha॒nve vā॒ yadī॒manu॒ voca॒dbrahmā̭ṇi॒ veru॒ tat | pari॒ viśvā̭ni॒ kāvyā̭ ne॒miśca॒krami̭vā bhavat || 7 ||
(śakva̭rīṣva॒ - gne - rbṛha॒spatiḥ॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 3)
e॒tadvā a॒pā-nnā̭ma॒dheya॒-ṅguhyaṃ॒-ya~dā̭dhā॒vā māndā̭su te śukra śu॒kramā dhṷ̄no॒mītyā̭hā॒pāme॒va nā̭ma॒dheyḙna॒ guhyḙna di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ gṛhṇā॒mītyā̭hai॒tadvā ahno̭ rū॒paṃ-ya~drātri॒-ssūrya̭sya ra॒śmayo॒ vṛṣṭyā̭ īśa॒te-'hna̭ e॒va rū॒peṇa॒ sūrya̭sya ra॒śmibhi̭rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvaya॒tyā-'smi̭nnu॒grā [-'smi̭nnu॒grāḥ, a॒cu॒cya॒vu॒rityā̭ha] 8
a̭cucyavu॒rityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tka̭ku॒hagṃ rū॒paṃ-vṛ~̭ṣa॒bhasya̭ rocate bṛ॒hadityā̭hai॒tadvā a̭sya kaku॒hagṃ rū॒paṃ-ya~-dvṛṣṭī̭ rū॒peṇai॒va vṛṣṭi॒mava̭ rundhe॒ yattḙ so॒mādā᳚bhya॒-nnāma॒ jāgṛ॒vītyā̭hai॒ṣa ha॒ vai ha॒viṣā̭ ha॒virya̭jati॒ yo-'dā᳚bhya-ṅgṛhī॒tvā somā̭ya ju॒hoti॒parā॒ vā e॒tasyā-''yuḥ̭ prā॒ṇa ḙti॒ [prā॒ṇa ḙti, yo-'gṃ̭śu-] 9
yo-'gṃ̭śu-ṅgṛ॒hṇātyā naḥ̭ prā॒ṇa ḙtu parā॒vata॒ ityā॒hā-''yṷre॒va prā॒ṇamā॒tma-ndha̭tte॒ 'mṛta̭masi prā॒ṇāya॒ tveti॒ hira̭ṇyama॒bhi vya̭nitya॒mṛtaṃ॒-vai~ hira̭ṇya॒māyuḥ̭ prā॒ṇo̭-'mṛtḙnai॒vā-''yṷrā॒tma-ndha̭tte śa॒tamā̭na-mbhavati śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭ya॒ āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhatya॒pa upa̭ spṛśati bheṣa॒jaṃ-vā~ āpo̭ bheṣa॒jame॒va kṷrute || 10 ||
(u॒grā - e॒tyā - pa॒ - strīṇi̭ ca) (a. 4)
vā॒yura̭si prā॒ṇo nāma̭ savi॒turādhi̭patye-'pā॒na-mmḙ dā॒ścakṣṷrasi॒ śrotra॒-nnāma̭ dhā॒turādhi̭patya॒ āyṷrme dā rū॒pama̭si॒ varṇo॒ nāma॒ bṛha॒spate॒rādhi̭patye pra॒jā-mmḙ dā ṛ॒tama̭si sa॒tya-nnāmendra॒syā-''dhi̭patye kṣa॒tra-mmḙ dā bhū॒tama̭si॒ bhavya॒-nnāma̭ pitṛ॒ṇāmādhi̭patye॒-'pā-moṣa̭dhīnā॒-ṅgarbha̭-ndhā ṛ॒tasya̭ tvā॒ vyo̭mana ṛ॒tasya̭ [ ] 11
tvā॒ vibhṷ̄mana ṛ॒tasya̭ tvā॒ vidha̭rmaṇa ṛ॒tasya̭ tvā sa॒tyāya॒rtasya̭ tvā॒ jyoti̭ṣe pra॒jāpa̭ti rvi॒rāja̭mapaśya॒-ttayā̭ bhū॒ta-ñca॒ bhavya̭-ñcā sṛjata॒ tāmṛṣi̭bhyasti॒ro̭-'dadhā॒-ttā-ñja॒mada̭gni॒stapa̭sā-' paśya॒-ttayā॒ vai sa pṛśñī॒n kāmā̭nasṛjata॒ ta-tpṛśñī̭nā-mpṛśñi॒tvaṃ-ya~-tpṛśña̭yo gṛ॒hyante॒ pṛśñī̭ne॒va taiḥ kāmā॒n॒. yaja̭mā॒no-'va̭ rundhe vā॒yura̭si prā॒ṇo [vā॒yura̭si prā॒ṇaḥ, nāmetyā̭ha] 12
nāmetyā̭ha prāṇāpā॒nāve॒vāva̭ rundhe॒ cakṣṷrasi॒ śrotra॒-nnāmetyā॒hā-''yṷre॒vāva̭ rundhe rū॒pama̭si॒ varṇo॒ nāmetyā̭ha pra॒jāme॒vāva̭ rundhaṛ॒tama̭si sa॒tya-nnāmetyā̭ha kṣa॒trame॒vāva̭ rundhe bhū॒tama̭si॒ bhavya॒-nnāmetyā̭ha pa॒śavo॒ vā a॒pāmoṣa̭dhīnā॒-ṅgarbhaḥ̭ pa॒śūne॒vā- [pa॒śūne॒va, ava̭ rundha] 13
-va̭ rundha e॒tāva॒dvai purṷṣa-mpa॒rita॒stade॒vāva̭ rundha ṛ॒tasya̭ tvā॒ vyo̭mana॒ ityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tasya॒ vyo̭me॒māme॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya̭ tvā॒ vibhṷ̄mana॒ ityā̭hā॒-'ntari̭kṣaṃ॒-vā~ ṛ॒tasya॒ vibhṷ̄mā॒ntari̭kṣame॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya̭ tvā॒ vidha̭rmaṇa॒ ityā̭ha॒ dyaurvā ṛ॒tasya॒ vidha̭rma॒ diva̭me॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya̭ [ja̭yatyṛ॒tasya̭, tvā॒ sa॒tyāyetyā̭ha॒] 14
tvā sa॒tyāyetyā̭ha॒ diśo॒ vā ṛ॒tasya̭ sa॒tya-ndiśa̭ e॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya̭ tvā॒ jyoti̭ṣa॒ ityā̭ha suva॒rgo vai lo॒ka ṛ॒tasya॒ jyotiḥ̭ suva॒rgame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yatye॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstāne॒vābhi ja̭yati॒ daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭tiṣṭhati || 15 ||
(vyo̭mana ṛ॒tasya̭ - prā॒ṇaḥ - pa॒śune॒va - vidha̭rma॒ diva̭me॒vābhi ja̭yatyṛ॒tasya॒ -ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 5)
de॒vā vai ya-dya॒jñena॒ nāvārṷndhata॒ ta-tparai॒ravā̭rundhata॒ ta-tparā̭ṇā-mpara॒tvaṃ-ya~-tparḙ gṛ॒hyante॒ yade॒va ya॒jñena॒nāva̭ru॒ndhe tasyāva̭ruddhyai॒ ya-mpra̭tha॒ma-ṅgṛ॒hṇātī॒mame॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ya-ndvi॒tīya̭ma॒ntari̭kṣa॒-ntena॒ ya-ntṛ॒tīya̭ma॒mume॒va tena̭ lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ yade॒te gṛ॒hyanta̭ e॒ṣāṃ ~lo॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyā॒ [-ma॒bhiji̭tyā, utta̭re॒ṣvaha-] 16
utta̭re॒ṣvahaḥ̭ sva॒muto॒-'rvāñco̭ gṛhyante 'bhi॒jityai॒vemāṃ-lo~॒kā-npuna̭ri॒maṃ-lo~॒ka-mpra॒tyava̭rohanti॒ ya-tpūrve॒ṣvahaḥ̭ svi॒taḥ parā᳚ñco gṛ॒hyante॒ tasmā̭di॒taḥ parā᳚ñca i॒me lo॒kā yadutta̭re॒ṣvahaḥ̭ sva॒muto॒-'rvāñco̭ gṛ॒hyante॒ tasmā̭da॒muto॒ 'rvāñca̭ i॒me lo॒kāstasmā॒dayā̭tayāmno lo॒kā-nma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyāda॒dbhya oṣa̭dhaya॒-ssa-mbha̭va॒ntyoṣa̭dhayo [oṣa̭dhaya॒-ssa-mbha̭va॒ntyoṣa̭dhayaḥ, ma॒nu॒ṣyā̭ṇā॒manna̭-] 17
manu॒ṣyā̭ṇā॒manna̭-mpra॒jāpa̭ti-mpra॒jā anu॒ prajā̭yanta॒ iti॒ parā॒nanviti̭ brūyā॒-dya-dgṛ॒hṇātya॒dbhyastvauṣa̭dhībhyo gṛhṇā॒mīti॒ tasmā̭da॒dbhya oṣa̭dhaya॒-ssambha̭vanti॒ ya-dgṛ॒hṇātyoṣa̭dhībhyastvā pra॒jābhyo̭ gṛhṇā॒mīti॒ tasmā॒doṣa̭dhayo manu॒ṣyā̭ṇā॒mannaṃ॒-ya~-dgṛ॒hṇāti̭ pra॒jābhya̭stvā pra॒jāpa̭taye gṛhṇā॒mīti॒ tasmā᳚-tpra॒jāpa̭ti-mpra॒jā anu॒ prajā̭yante || 18 ||
(a॒bhiji̭tyai - bhava॒ntyoṣa̭dhayo॒ - 'ṣṭā ca̭tvārigṃśacca) (a. 6)
pra॒jāpa̭tirdevāsu॒rāna̭ sṛjata॒ tadanṷ ya॒jño̭-'sṛjyata ya॒jña-ñchandāgṃ̭si॒ te viṣva̭ñco॒ vya̭krāma॒n-thso-'sṷrā॒nanṷ ya॒jño-'pā᳚krāma-dya॒jña-ñchandāgṃ̭si॒ te de॒vā a̭manyantā॒mī vā i॒dama̭bhūva॒n॒. ya-dva॒yagg sma iti॒ te pra॒jāpa̭ti॒mupā̭-'dhāva॒n-thso᳚-'bravīt-pra॒jāpa̭ti॒śchanda̭sāṃ-vī~॒rya̭mā॒dāya॒ tadvaḥ॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ sa chanda̭sāṃ-vī~॒rya̭- [chanda̭sāṃ-vī~॒rya᳚m, ā॒dāya॒ tade᳚bhyaḥ॒] 19
-mā॒dāya॒ tade᳚bhyaḥ॒ prāya̭ccha॒-ttadanu॒ chandā॒g॒syapā᳚-'krāma॒n chandāgṃ̭si ya॒jñastato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ ya e॒va-ñchanda̭sāṃ-vī~॒ryaṃ̭-ve~dā-'' śrā̭va॒yā-'stu॒ śrauṣa॒ḍ yaja॒ ye yajā̭mahe vaṣaṭkā॒ro bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmai॒ kama̭ddhva॒ryurā śrā̭vaya॒tīti॒ chanda̭sāṃ-vī~॒ryā̭yeti̭ brūyāde॒ ta-dvai [ ] 20
chanda̭sāṃ-vī~॒rya̭mā śrā̭va॒yā-'stu॒ śrauṣa॒ḍ yaja॒ ye yajā̭mahe vaṣaṭkā॒ro ya e॒vaṃ-ve~da॒ savī᳚ryaire॒va chando̭bhirarcati॒ ya-tki-ñcārca̭ti॒ yadindro̭ vṛ॒tramaha̭nna-me॒ddhya-nta-dya-dyatī̭na॒pāva̭pada-me॒ddhya-ntadatha॒ kasmā̭dai॒ndro ya॒jña ā saggsthā̭to॒rityā̭hu॒rindra̭sya॒ vā e॒ṣā ya॒jñiyā̭ ta॒nūrya-dya॒jñastāme॒va ta dya̭janti॒ ya e॒vaṃ-ve~dopai̭naṃ-ya~॒jño na̭mati || 21 ||
(chanda̭sāṃ-vī~॒ryaṃ̭ - ~vā - e॒va ta - da॒ṣṭau ca̭) (a. 7)
ā॒yurdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇo ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒cāru॒ gavya̭-mpi॒teva̭pu॒trama॒bhi ra̭kṣatādi॒mam || ā vṛ̭ścyate॒ vā e॒ta-dyaja̭māno॒-'gnibhyāṃ॒-ya~dḙnayo-śśṛta॒-ṅkṛtyāthā॒-'nyatrā̭-vabhṛ॒thama॒vaityā̭yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇa itya̭vabhṛ॒thama̭vai॒ṣyan jṷhuyā॒dāhṷtyai॒vainaṷ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ ya-tkusī̭da॒- [ya-tkusī̭dam, apra̭tītta॒-mmayi॒ yena̭] 22
-mapra̭tītta॒-mmayi॒ yena̭ ya॒masya̭ ba॒linā॒ carā̭mi | i॒haiva sa-nni॒rava̭daye॒ tade॒ta-ttada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi | viśva̭lopa viśvadā॒vasya̭ tvā॒ ''sañjṷhomya॒gdhādeko̭ 'hu॒tādekaḥ̭ samasa॒nādekaḥ̭ | tenaḥ̭ kṛṇvantu bheṣa॒jagṃ sada॒-ssaho॒ vare᳚ṇyam || a॒ya-nno॒ nabha̭sā pu॒ra-ssa॒gg॒sphāno̭ a॒bhi ra̭kṣatu | gṛ॒hāṇā॒masa̭martyai ba॒havo̭ no gṛ॒hā a̭sann || sa tvanno̭ [sa tvannaḥ̭, na॒bha॒sa॒spa॒ta॒ ūrja̭-nno] 23
nabhasaspata॒ ūrja̭-nno dhehi bha॒drayā᳚ | puna̭rno na॒ṣṭamā kṛ̭dhi॒ puna̭rno ra॒yimā kṛ̭dhi || deva̭ saggsphāna sahasrapo॒ṣasyḙśiṣe॒ sa no̭ rā॒svā-'jyā̭nigṃ rā॒yaspoṣagṃ̭ su॒vīryagṃ̭ saṃva~thsa॒rīṇāg̭ sva॒stim || a॒gnirvāva ya॒ma i॒yaṃ-ya~॒mī kusī̭daṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒masya॒ yaja̭māna॒ ā da̭tte॒ yadoṣa̭dhībhi॒rvedigg̭ stṛ॒ṇāti॒ yadanṷpauṣya prayā॒yā-dgrī̭vaba॒ddhamḙna- [-dgrī̭vaba॒ddhamḙnam, a॒muṣmi̭n ~lo॒ke] 24
-ma॒muṣmi̭n ~lo॒ke nḙnīyera॒n॒. ya-tkusī̭da॒mapra̭tītta॒-mmayītyupaṷṣatī॒haiva san. ya॒ma-ṅkusī̭da-nnirava॒dāyā̭nṛ॒ṇa-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒yadi̭ mi॒śrami̭va॒ carḙdañja॒linā॒ saktū᳚-npradā॒vyḙ juhuyāde॒ṣa vā a॒gnirvai᳚śvāna॒ro ya-tpra̭dā॒vyaḥ̭ sa e॒vainagg̭svadaya॒tyahnāṃ᳚-vi~॒dhānyā̭-mekāṣṭa॒kāyā̭mapū॒pa-ñcatuḥ̭ śarāva-mpa॒ktvā prā॒tare॒tena॒ kakṣa॒-mupaṷṣe॒dyadi॒ [-mupaṷṣe॒dyadi̭, daha̭ti] 25
daha̭ti puṇya॒sama̭-mbhavati॒ yadi॒ na daha̭ti pāpa॒sama̭me॒tena̭ hasma॒ vā ṛṣa̭yaḥ pu॒rā vi॒jñānḙna dīrghasa॒tramupa̭ yanti॒ yo vā ṷpadra॒ṣṭāra̭mupa-śro॒tāra̭manukhyā॒tāraṃ̭-vi~॒dvān. yaja̭te॒ sama॒muṣmi̭n ~lo॒ka i̭ṣṭāpū॒rtena̭ gacchate॒-'gnirvā ṷpadra॒ṣṭā vā॒yurṷpaśro॒tā ''di॒tyo̭-'nukhyā॒tā tān. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. yaja̭te॒ sama॒muṣmi̭n ~lo॒ka i̭ṣṭāpū॒rtena̭ gacchate॒ 'ya-nno॒ nabha̭sā pu॒ra [pu॒raḥ, ityā̭hā॒gnirvai] 26
ityā̭hā॒gnirvai nabha̭sā pu॒ro᳚-'gnime॒va tadā̭hai॒tanmḙ gopā॒yeti॒ sa tva-nno̭ nabhasaspata॒ ityā̭ha vā॒yurvai nabha̭sa॒spati̭rvā॒yume॒va tadā̭hai॒tanmḙ gopā॒yeti॒ deva̭ saggsphā॒netyā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo de॒va-ssa॒gg॒sphāna̭ ādi॒tyame॒va tadā̭hai॒tanmḙ gopā॒yeti̭ || 27 ||
(kusī̭daṃ॒ - tva-nna̭ - ena - moṣe॒dyadi̭ - pu॒ra - ā̭di॒tyame॒va tadā̭hai॒tanmḙ gopā॒yeti̭) (a. 8)
e॒taṃ-yu~vā̭na॒-mpari̭ vo dadāmi॒ tena॒ krīḍa̭ntīścarata pri॒yeṇa̭ | mā naḥ̭ śāpta ja॒nuṣā̭ subhāgā rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā ma̭dema || namo̭ mahi॒mna u॒ta cakṣṷṣe te॒ marṷtā-mpita॒stada॒ha-ṅgṛ̭ṇāmi | anṷ manyasva su॒yajā̭ yajāma॒ juṣṭa̭-nde॒vānā̭mi॒dama̭stu ha॒vyam || de॒vānā̭me॒ṣa ṷpanā॒ha ā̭sīda॒pā-ṅgarbha॒ oṣa̭dhīṣu॒ nya̭ktaḥ | soma̭sya dra॒phsama̭vṛṇīta pū॒ṣā [ ] 28
bṛ॒hannadri̭rabhava॒-ttadḙṣām || pi॒tā va॒thsānā॒-mpati̭raghni॒yānā॒matho̭ pi॒tā ma̭ha॒tā-ṅgarga̭rāṇām | va॒thso ja॒rāyṷ prati॒dhu-kpī॒yūṣa̭ ā॒mikṣā॒ mastṷ ghṛ॒tama̭sya॒ retaḥ̭ || tvā-ṅgāvo̭-'vṛṇata rā॒jyāya॒ tvāgṃ ha̭vanta ma॒rutaḥ̭ sva॒rkāḥ | varṣma̭n kṣa॒trasya̭ ka॒kubhi̭ śiśriyā॒ṇastato̭ na u॒gro vi bha̭jā॒ vasṷ̄ni || vyṛ̭ddhena॒ vā e॒ṣa pa॒śunā̭ yajate॒ yasyai॒tāni॒ na kri॒yanta̭ e॒ṣa ha॒ tvai samṛ̭ddhena yajate॒ yasyai॒tāni̭ kri॒yante᳚ || 29 ||
(pū॒ṣā - kri॒yanta̭ e॒ṣo᳚ - 'ṣṭau ca̭) (a. 9)
sūryo̭ de॒vo di̭vi॒ṣadbhyo̭ dhā॒tā kṣa॒trāya̭ vā॒yuḥ pra॒jābhyaḥ̭ | bṛha॒spati̭stvā pra॒jāpa̭taye॒ jyoti̭ṣmatī-ñjuhotu || yasyā᳚ste॒ hari̭to॒ garbho-'tho॒ yoni̭rhira॒ṇyayī᳚ | aṅgā॒nyahrṷtā॒ yasyai॒ tā-nde॒vai-ssama̭jīgamam || ā va̭rtana vartaya॒ ni ni̭vartana varta॒yendra̭ nardabuda | bhūmyā॒ścata̭sraḥ pra॒diśa॒stābhi॒rā va̭rtayā॒ punaḥ̭ || vi tḙ bhinadmi taka॒rīṃ-vi~yoniṃ॒-vi~ ga̭vī॒nyau᳚ | vi [ ] 30
mā॒tara̭ñca pu॒tra-ñca॒ vi garbha̭-ñca ja॒rāyṷ ca || ba॒histḙ astu॒ bāliti̭ || u॒ru॒dra॒phso vi॒śvarṷ̄pa॒ induḥ॒ pava̭māno॒ dhīra̭ ānañja॒ garbha᳚m || eka̭padī dvi॒padī᳚ tri॒padī॒ catṷṣpadī॒ pañca̭padī॒ ṣaṭpa̭dī sa॒ptapa̭dya॒ṣṭāpa̭dī॒ bhuva॒nā-'nṷ prathatā॒g॒ svāhā᳚ || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭ na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tānno॒ bharī̭mabhiḥ || 31 ||
(ga॒vi॒nyaṷ vi - catṷścatvārigṃśacca) (a. 10)
i॒daṃ-vā~̭mā॒syḙ ha॒viḥ pri॒yami̭ndrābṛhaspatī | u॒ktha-mmada̭śca śasyate || a॒yaṃ-vā~॒-mpari̭ ṣicyate॒ soma̭indrābṛhaspatī | cāru॒rmadā̭ya pī॒taye᳚ || a॒sme i̭ndrābṛhaspatī ra॒yi-ndha̭ttagṃ śata॒gvina᳚m | aśvā̭vantagṃ saha॒sriṇa᳚m || bṛha॒spati̭rnaḥ॒ pari̭pātu pa॒ścādu॒totta̭rasmā॒dadha̭rādaghā॒yoḥ | indraḥ̭ pu॒rastā̭du॒ta ma̭ddhya॒to na॒-ssakhā॒ sakhi̭bhyo॒ vari̭vaḥ kṛṇotu || vi te॒ viṣva॒gvāta̭jūtāso agne॒ bhāmā̭sa- [agne॒ bhāmā̭saḥ, śu॒ce॒ śuca̭yaścaranti |] 32
-śśuce॒ śuca̭yaścaranti | tu॒vi॒mra॒kṣāso̭ di॒vyā nava̭gvā॒ vanā̭ vananti dhṛṣa॒tā ru॒jantaḥ̭ || tvāma̭gne॒ mānṷṣīrīḍate॒ viśo̭ hotrā॒vidaṃ॒-vi~vi̭cigṃ ratna॒dhāta̭mam | guhā॒ santagṃ̭ subhaga vi॒śvada̭rśata-ntu viṣma॒ṇasagṃ̭ su॒yaja̭-ṅghṛta॒śriya᳚m || dhā॒tā da̭dātu no ra॒yimīśā̭no॒ jaga̭ta॒spatiḥ̭ | sa naḥ̭ pū॒rṇena̭ vāvanat || dhā॒tā pra॒jāyā̭ u॒ta rā॒ya ī̭śe dhā॒tedaṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna | dhā॒tā pu॒traṃ-ya~ja̭mānāya॒ dātā॒ [dātā᳚, tasmā̭] 33
tasmā̭ u ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭dvidhema || dhā॒tā da̭dātu no ra॒yi-mprācī᳚-ñjī॒vātu॒makṣi̭tām | va॒ya-nde॒vasya̭ dhīmahi suma॒tigṃ sa॒tyarā̭dhasaḥ || dhā॒tā da̭dātu dā॒śuṣe॒ vasṷ̄ni pra॒jākā̭māya mī॒ḍhuṣḙ duro॒ṇe | tasmai̭ de॒vā a॒mṛtā॒-ssaṃvya~̭yantāṃ॒-vi~śvḙ de॒vāso॒ adi̭ti-ssa॒joṣāḥ᳚ || anṷ no॒-'dyā-'nṷmatirya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ || anvida̭numate॒ tva- [anvida̭numate॒ tvam, manyā̭sai॒ śañca̭naḥ kṛdhi |] 34
-mmanyā̭sai॒ śañca̭naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || anṷ manyatā-manu॒manya̭mānā pra॒jāva̭ntagṃ ra॒yimakṣī̭yamāṇam | tasyai̭ va॒yagṃ heḍa̭si॒ mā-'pi̭ bhūma॒ sā no̭ de॒vī su॒havā॒ śarma̭ yacchatu || yasyā̭mi॒da-mpra॒diśi॒ yadvi॒roca॒te-'nṷmati॒-mprati̭ bhūṣantyā॒yavaḥ̭ | yasyā̭ u॒pastha̭ u॒rva̭ntari̭kṣa॒gṃ॒ sā no̭ de॒vī su॒havā॒ śarma̭ yacchatu || 35 ||
rā॒kāma॒hagṃ su॒havāgṃ̭ suṣṭu॒tī hṷve śṛ॒ṇotṷ na-ssu॒bhagā॒ bodha̭tu॒ tmanā᳚ | sīvya॒tvapaḥ̭ sū॒cyā-'cchi̭dyamānayā॒ dadā̭tu vī॒ragṃ śa॒tadā̭yamu॒kthya᳚m || yāstḙ rāke suma॒tayaḥ̭ su॒peśa̭so॒ yābhi॒rdadā̭si dā॒śuṣe॒ vasṷ̄ni | tābhi̭rno a॒dya su॒manā̭ u॒pāga̭hi sahasrapo॒ṣagṃ sṷbhage॒ rarā̭ṇā || sinī̭vāli॒, yā sṷpā॒ṇiḥ || ku॒hūma॒hagṃ su॒bhagāṃ᳚-vi~dma॒nāpa̭sama॒smin. ya॒jñe su॒havā᳚-ñjohavīmi | sā no̭ dadātu॒ śrava̭ṇa-mpitṛ॒ṇā-ntasyā᳚ste devi ha॒viṣā̭ vidhema || ku॒hū-rde॒vānā̭ma॒mṛta̭sya॒ patnī॒ havyā̭ no a॒sya ha॒viṣa̭ściketu | sa-ndā॒śuṣḙ ki॒ratu॒ bhūri̭ vā॒magṃ rā॒yaspoṣa̭-ñciki॒tuṣḙ dadhātu || 36 ||
(bhāmā̭so॒ - dātā॒ - tva - ma॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sā no̭ de॒vī su॒havā॒ śarma̭ yacchatu॒ -śrava̭ṇaṃ॒ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 11)
(agnḙ tejasvin - vā॒yu - rvasa̭vast - vai॒tadvā a॒pāṃ - ~vā॒yura̭si prā॒ṇo nāma̭ - de॒vā vai yadya॒jñena॒na - pra॒jāpa̭ti rdevāsu॒rā - nā̭yu॒rdā - e॒taṃ-yu~vā̭na॒gṃ॒ - sūryo̭ de॒va - i॒daṃ-vā~॒ - mekā̭daśa)
(agnḙ tejasvin - vā॒yura̭si॒ - chanda̭sāṃ-vī~॒ryaṃ̭ - mā॒tara̭ñca॒ - ṣaṭtrigṃ̭śat )
(agnḙ tejasvigg, ściki॒tuṣḙ dadhātu )
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.