6.5 - Indro Vritraya Vajramudayachchat - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം ഷഷ്ഠകാണ്ഡേ പഞ്ചമഃ പ്രശ്നഃ - സോമമന്ത്രബ്രാഹ്മണനിരൂപണം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രായ॒ വജ്ര॒മുദ॑യച്ഛ॒-ഥ്സ വൃ॒ത്രോ വജ്രാ॒ദുദ്യ॑താദബിഭേ॒-ഥ്സോ᳚-ഽബ്രവീ॒ന്മാ മേ॒ പ്ര ഹാ॒രസ്തി॒ വാ ഇ॒ദ-മ്മയി॑ വീ॒ര്യം॑ ത-ത്തേ॒ പ്ര ദാ᳚സ്യാ॒മീതി॒ തസ്മാ॑ ഉ॒ക്ഥ്യ॑-മ്പ്രായ॑ച്ഛ॒-ത്തസ്മൈ᳚ ദ്വി॒തീയ॒മുദ॑യച്ഛ॒-ഥ്സോ᳚-ഽബ്രവീ॒ന്മാ മ॒ പ്ര ഹാ॒രസ്തി॒ വാ ഇ॒ദ-മ്മയി॑ വീ॒ര്യ॑-ന്ത-ത്തേ॒ പ്ര ദാ᳚സ്യാ॒മീതി॒ [പ്ര ദാ᳚സ്യാ॒മീതി॑, തസ്മാ॑ ഉ॒ക്ഥ്യ॑മേ॒വ] 1

തസ്മാ॑ ഉ॒ക്ഥ്യ॑മേ॒വ പ്രായ॑ച്ഛ॒-ത്തസ്മൈ॑ തൃ॒തീയ॒മുദ॑യച്ഛ॒-ത്തം-വിഁഷ്ണു॒രന്വ॑തിഷ്ഠത ജ॒ഹീതി॒ സോ᳚-ഽബ്രവീ॒ന്മാ മേ॒ പ്ര ഹാ॒രസ്തി॒ വാ ഇ॒ദ-മ്മയി॑ വീ॒ര്യ॑-ന്ത-ത്തേ॒ പ്ര ദാ᳚സ്യാ॒മീതി॒ തസ്മാ॑ ഉ॒ക്ഥ്യ॑മേ॒വ പ്രായ॑ച്ഛ॒-ത്ത-ന്നിര്മാ॑യ-മ്ഭൂ॒തമ॑ഹന്. യ॒ജ്ഞോ ഹി തസ്യ॑ മാ॒യാ-ഽഽസീ॒-ദ്യദു॒ക്ഥ്യോ॑ ഗൃ॒ഹ്യത॑ ഇന്ദ്രി॒യമേ॒വ [ ] 2

ത-ദ്വീ॒ര്യം॑-യഁജ॑മാനോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യ വൃങ്ക്ത॒ ഇന്ദ്രാ॑യ ത്വാ ബൃ॒ഹ-ദ്വ॑തേ॒ വയ॑സ്വത॒ ഇത്യാ॒ഹേന്ദ്രാ॑യ॒ ഹി സ ത-മ്പ്രായ॑ച്ഛ॒-ത്തസ്മൈ᳚ ത്വാ॒ വിഷ്ണ॑വേ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ॒ യദേ॒വ വിഷ്ണു॑ര॒ന്വതി॑ഷ്ഠത ജ॒ഹീതി॒ തസ്മാ॒-ദ്വിഷ്ണു॑മ॒ന്വാഭ॑ജതി॒ ത്രിര്നിര്ഗൃ॑ഹ്ണാതി॒ ത്രിര്ഹി സ ത-ന്തസ്മൈ॒ പ്രായ॑ച്ഛദേ॒ഷ തേ॒ യോനിഃ॒ പുന॑ര്ഹവിര॒സീത്യാ॑ഹ॒ പുനഃ॑പുന॒- [പുനഃ॑പുനഃ, ഹ്യ॑സ്മാ-] 3

ര്-ഹ്യ॑സ്മാ-ന്നിര്ഗൃ॒ഹ്ണാതി॒ ചക്ഷു॒ര്വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ യദു॒ക്ഥ്യ॑-സ്തസ്മാ॑ദു॒ക്ഥ്യഗ്ം॑ ഹു॒തഗ്ം സോമാ॑ അ॒ന്വായ॑ന്തി॒ തസ്മാ॑ദാ॒ത്മാ ചക്ഷു॒രന്വേ॑തി॒ തസ്മാ॒ദേകം॒-യഁന്ത॑-മ്ബ॒ഹവോ-ഽനു॑ യന്തി॒ തസ്മാ॒ദേകോ॑ ബഹൂ॒നാ-മ്ഭ॒ദ്രോ ഭ॑വതി॒ തസ്മാ॒ദേകോ॑ ബ॒ഹ്വീര്ജാ॒യാ വി॑ന്ദതേ॒ യദി॑ കാ॒മയേ॑താ-ദ്ധ്വ॒ര്യു-രാ॒ത്മാനം॑-യഁജ്ഞ യശ॒സേനാ᳚-ര്പയേയ॒-മിത്യ॑ന്ത॒രാ-ഽഽഹ॑വ॒നീയ॑-ഞ്ച ഹവി॒ര്ധാന॑-ഞ്ച॒ തിഷ്ഠ॒ന്നവ॑ നയേ- [നയേത്, ആ॒ത്മാന॑മേ॒വ] 4

-ദാ॒ത്മാന॑മേ॒വ യ॑ജ്ഞയശ॒സേനാ᳚ര്പയതി॒ യദി॑ കാ॒മയേ॑ത॒ യജ॑മാനം-യഁജ്ഞ യശ॒സേനാ᳚ര്പയേയ॒-മിത്യ॑ന്ത॒രാ സ॑ദോഹവിര്ധാ॒നേ തിഷ്ഠ॒ന്നവ॑ നയേ॒-ദ്യജ॑മാനമേ॒വ യ॑ജ്ഞയശ॒സേനാ᳚-ര്പയതി॒ യദി॑ കാ॒മയേ॑ത സദ॒സ്യാന്॑ യജ്ഞ യശ॒സേനാ᳚-ര്പയേയ॒മിതി॒ സദ॑ ആ॒ലഭ്യാവ॑ നയേ-ഥ്സദ॒സ്യാ॑നേ॒വ യ॑ജ്ഞയശ॒സേനാ᳚ര്പയതി ॥ 5 ॥

(ഇതീ᳚ - ന്ദ്രി॒യമേ॒വ - പുനഃ॑ പുന - ര്നയേ॒ത് - ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)

ആയു॒ര്വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ യ-ദ്ധ്രു॒വ ഉ॑ത്ത॒മോ ഗ്രഹാ॑ണാ-ങ്ഗൃഹ്യതേ॒ തസ്മാ॒-ദായുഃ॑ പ്രാ॒ണാനാ॑-മുത്ത॒മ-മ്മൂ॒ര്ധാന॑-ന്ദി॒വോ അ॑ര॒തി-മ്പൃ॑ഥി॒വ്യാ ഇത്യാ॑ഹ മൂ॒ര്ധാന॑-മേ॒വൈനഗ്ം॑ സമാ॒നാനാ᳚-ങ്കരോതി വൈശ്വാന॒ര-മൃ॒തായ॑ ജാ॒ത-മ॒ഗ്നി-മിത്യാ॑ഹ വൈശ്വാന॒രഗ്ം ഹി ദേ॒വത॒യാ-ഽഽയു॑-രുഭ॒യതോ॑ വൈശ്വാനരോ ഗൃഹ്യതേ॒ തസ്മാ॑-ദുഭ॒യതഃ॑ പ്രാ॒ണാ അ॒ധസ്താ᳚-ച്ചോ॒പരി॑ഷ്ടാ-ച്ചാ॒ര്ധിനോ॒-ഽന്യേ ഗ്രഹാ॑ ഗൃ॒ഹ്യന്തേ॒-ഽര്ധീ ധ്രു॒വ-സ്തസ്മാ॑- [ധ്രു॒വ-സ്തസ്മാ᳚ത്, അ॒ര്ധ്യവാ᳚-] 6

-ദ॒ര്ധ്യവാ᳚-മ്പ്രാ॒ണോ᳚-ഽന്യേഷാ᳚-മ്പ്രാ॒ണാനാ॒-മുപോ᳚പ്തേ॒-ഽന്യേ ഗ്രഹാ᳚-സ്സാ॒ദ്യന്തേ-ഽനു॑പോപ്തേ ധ്രു॒വസ്തസ്മാ॑-ദ॒സ്ഥ്നാന്യാഃ പ്ര॒ജാഃ പ്ര॑തി॒തിഷ്ഠ॑ന്തി മാ॒ഗ്ം॒സേനാ॒ന്യാ അസു॑രാ॒ വാ ഉ॑ത്തര॒തഃ പൃ॑ഥി॒വീ-മ്പ॒ര്യാചി॑കീര്ഷ॒-ന്താ-ന്ദേ॒വാ ധ്രു॒വേണാ॑ദൃഗ്ംഹ॒-ന്ത-ദ്ധ്രു॒വസ്യ॑ ധ്രുവ॒ത്വം-യഁ-ദ്ധ്രു॒വ ഉ॑ത്തര॒ത-സ്സാ॒ദ്യതേ॒ ധൃത്യാ॒ ആയു॒ര്വാ ഏ॒ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ യ-ദ്ധ്രു॒വ ആ॒ത്മാ ഹോതാ॒ യദ്ധോ॑തൃചമ॒സേ ധ്രു॒വ-മ॑വ॒നയ॑ത്യാ॒ത്മന്നേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യാ- [യ॒ജ്ഞസ്യ॑, ആയു॑-ര്ദധാതി] 7

-ഽഽയു॑-ര്ദധാതി പു॒രസ്താ॑-ദു॒ക്ഥസ്യാ॑-ഽവ॒നീയ॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ പു॒രസ്താ॒ദ്ധ്യായു॑ഷോ ഭു॒ങ്ക്തേ മ॑ദ്ധ്യ॒തോ॑-ഽവ॒നീയ॒ ഇത്യാ॑ഹുര്മദ്ധ്യ॒മേന॒ ഹ്യായു॑ഷോ ഭു॒ങ്ക്ത ഉ॑ത്തരാ॒ര്ധേ॑-ഽവ॒നീയ॒ ഇത്യാ॑ഹുരുത്ത॒മേന॒ ഹ്യായു॑ഷോ ഭു॒ങ്ക്തേ വൈ᳚ശ്വദേ॒വ്യാമൃ॒ചി ശ॒സ്യമാ॑നായാ॒മവ॑ നയതി വൈശ്വദേ॒വ്യോ॑ വൈ പ്ര॒ജാഃ പ്ര॒ജാസ്വേ॒വാ-ഽഽയു॑ര്ദധാതി ॥ 8 ॥

(ധ്രു॒വസ്തസ്മാ॑ - ദേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യൈ - കാ॒ന്നച॑ത്വാരി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 2)

യ॒ജ്ഞേന॒ വൈ ദേ॒വാ-സ്സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമാ॑യ॒-ന്തേ॑-ഽമന്യന്ത മനു॒ഷ്യാ॑ നോ॒-ഽന്വാഭ॑വിഷ്യ॒ന്തീതി॒ തേ സം॑വഁഥ്സ॒രേണ॑ യോപയി॒ത്വാ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമാ॑യ॒-ന്തമൃഷ॑യ ഋതുഗ്ര॒ഹൈരേ॒വാനു॒ പ്രാജാ॑ന॒ന്॒. യദൃ॑തുഗ്ര॒ഹാ ഗൃ॒ഹ്യന്തേ॑ സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ പ്രജ്ഞാ᳚ത്യൈ॒ ദ്വാദ॑ശ ഗൃഹ്യന്തേ॒ ദ്വാദ॑ശ॒ മാസാ᳚-സ്സംവഁഥ്സ॒ര-സ്സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യ॒ പ്രജ്ഞാ᳚ത്യൈ സ॒ഹ പ്ര॑ഥ॒മൌ ഗൃ॑ഹ്യേതേ സ॒ഹോത്ത॒മൌ തസ്മാ॒-ദ്ദ്വൌദ്വാ॑വൃ॒തൂ ഉ॑ഭ॒യതോ॑മുഖ-മൃതുപാ॒ത്ര-മ്ഭ॑വതി॒ കോ [മ്ഭ॑വതി॒ കഃ, ഹി ത-ദ്വേദ॒] 9

ഹി ത-ദ്വേദ॒ യത॑ ഋതൂ॒നാ-മ്മുഖ॑മൃ॒തുനാ॒ പ്രേഷ്യേതി॒ ഷ-ട്കൃത്വ॑ ആഹ॒ ഷഡ്വാ ഋ॒തവ॑ ഋ॒തൂനേ॒വ പ്രീ॑ണാത്യൃ॒തുഭി॒രിതി॑ ച॒തുശ്ചതു॑ഷ്പദ ഏ॒വ പ॒ശൂ-ന്പ്രീ॑ണാതി॒ ദ്വിഃ പുന॑ര്-ഋ॒തുനാ॑-ഽഽഹ ദ്വി॒പദ॑ ഏ॒വ പ്രീ॑ണാത്യൃ॒തുനാ॒ പ്രേഷ്യേതി॒ ഷ-ട്കൃത്വ॑ ആഹ॒ര്തുഭി॒രിതി॑ ച॒തുസ്തസ്മാ॒-ച്ചതു॑ഷ്പാദഃ പ॒ശവ॑ ഋ॒തൂനുപ॑ ജീവന്തി॒ ദ്വിഃ [ദ്വിഃ, പുന॑ര്-ഋ॒തുനാ॑-ഽഽഹ॒] 10

പുന॑ര്-ഋ॒തുനാ॑-ഽഽഹ॒ തസ്മാ᳚-ദ്ദ്വി॒പാദ॒ശ്ചതു॑ഷ്പദഃ പ॒ശൂനുപ॑ ജീവന്ത്യൃ॒തുനാ॒ പ്രേഷ്യേതി॒ ഷ-ട്കൃത്വ॑ ആഹ॒ര്തുഭി॒രിതി॑ ച॒തുര്ദ്വിഃ പുന॑ര്-ഋ॒തുനാ॑-ഽഽഹാ॒ ഽഽക്രമ॑ണമേ॒വ ത-ഥ്സേതും॒-യഁജ॑മാനഃ കുരുതേ സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ സമ॑ഷ്ട്യൈ॒ നാന്യോ᳚-ഽന്യമനു॒ പ്രപ॑ദ്യേത॒ യദ॒ന്യോ᳚-ഽന്യമ॑നു പ്ര॒പദ്യേ॑ത॒ര്തുര്-ഋ॒തുമനു॒ പ്രപ॑ദ്യേത॒ര്തവോ॒ മോഹു॑കാ-സ്സ്യുഃ॒ [മോഹു॑കാ-സ്സ്യുഃ, പ്രസി॑ദ്ധമേ॒വാ-] 11

പ്രസി॑ദ്ധമേ॒വാ-ദ്ധ്വ॒ര്യു-ര്ദക്ഷി॑ണേന॒ പ്രപ॑ദ്യതേ॒ പ്രസി॑ദ്ധ-മ്പ്രതിപ്രസ്ഥാ॒തോത്ത॑രേണ॒ തസ്മാ॑-ദാദി॒ത്യ-ഷ്ഷണ്മാ॒സോ ദക്ഷി॑ണേനൈതി॒ ഷഡുത്ത॑രേണോ-പയാ॒മഗൃ॑ഹീതോ-ഽസി സ॒ഗ്ം॒ സര്പോ᳚-ഽസ്യഗ്ംഹസ്പ॒ത്യായ॒ ത്വേത്യാ॒ഹാസ്തി॑ ത്രയോദ॒ശോ മാസ॒ ഇത്യാ॑ഹു॒സ്ത-മേ॒വ ത-ത്പ്രീ॑ണാതി ॥ 12 ॥

(കോ - ജീ॑വന്തി॒ ദ്വിഃ - സ്യു॒ - ശ്ചതു॑സ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 3)

സു॒വ॒ര്ഗായ॒ വാ ഏ॒തേ ലോ॒കായ॑ ഗൃഹ്യന്തേ॒ യദൃ॑തുഗ്ര॒ഹാ ജ്യോതി॑-രിന്ദ്രാ॒ഗ്നീ യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്ന-മൃ॑തുപാ॒ത്രേണ॑ ഗൃ॒ഹ്ണാതി॒ ജ്യോതി॑-രേ॒വാ-ഽസ്മാ॑ ഉ॒പരി॑ഷ്ടാ-ദ്ദധാതി സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യാ-ഽനു॑ഖ്യാത്യാ ഓജോ॒ഭൃതൌ॒ വാ ഏ॒തൌ ദേ॒വാനാം॒-യഁദി॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ യദൈ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നോ ഗൃ॒ഹ്യത॒ ഓജ॑ ഏ॒വാവ॑ രുന്ധേ വൈശ്വദേ॒വഗ്ം ശു॑ക്രപാ॒ത്രേണ॑ ഗൃഹ്ണാതി വൈശ്വദേ॒വ്യോ॑ വൈ പ്ര॒ജാ അ॒സാവാ॑ദി॒ത്യ-ശ്ശു॒ക്രോ യ-ദ്വൈ᳚ശ്വദേ॒വഗ്ം ശു॑ക്രപാ॒ത്രേണ॑ ഗൃ॒ഹ്ണാതി॒ തസ്മാ॑-ദ॒സാ-വാ॑ദി॒ത്യ- [തസ്മാ॑-ദ॒സാ-വാ॑ദി॒ത്യഃ, സര്വാഃ᳚] 13

-സ്സര്വാഃ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്ര॒ത്യങ്ങുദേ॑തി॒ തസ്മാ॒-ഥ്സര്വ॑ ഏ॒വ മ॑ന്യതേ॒ മാ-മ്പ്രത്യുദ॑ഗാ॒ദിതി॑ വൈശ്വദേ॒വഗ്ം ശു॑ക്രപാ॒ത്രേണ॑ ഗൃഹ്ണാതി വൈശ്വദേ॒വ്യോ॑ വൈ പ്ര॒ജാസ്തേജഃ॑ ശു॒ക്രോ യ-ദ്വൈ᳚ശ്വദേ॒വഗ്ം ശു॑ക്രപാ॒ത്രേണ॑ ഗൃ॒ഹ്ണാതി॑ പ്ര॒ജാസ്വേ॒വ തേജോ॑ ദധാതി ॥ 14 ॥

(തസ്മാ॑ദ॒സാവാ॑ദി॒ത്യ - സ്ത്രി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 4)

ഇന്ദ്രോ॑ മ॒രുദ്ഭി॒-സ്സാംവിഁ॑ദ്യേന॒ മാദ്ധ്യ॑ന്ദിനേ॒ സവ॑നേ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്॒. യന്മാദ്ധ്യ॑ന്ദിനേ॒ സവ॑നേ മരുത്വ॒തീയാ॑ ഗൃ॒ഹ്യന്തേ॒ വാര്ത്ര॑ഘ്നാ ഏ॒വ തേ യജ॑മാനസ്യ ഗൃഹ്യന്തേ॒ തസ്യ॑ വൃ॒ത്ര-ഞ്ജ॒ഘ്നുഷ॑ ഋ॒തവോ॑-ഽമുഹ്യ॒ന്ഥ്സ ഋ॑തുപാ॒ത്രേണ॑ മരുത്വ॒തീയാ॑നഗൃഹ്ണാ॒-ത്തതോ॒ വൈ സ ഋ॒തൂ-ന്പ്രാജാ॑നാ॒-ദ്യദൃ॑തുപാ॒ത്രേണ॑ മരുത്വ॒തീയാ॑ ഗൃ॒ഹ്യന്ത॑ ഋതൂ॒നാ-മ്പ്രജ്ഞാ᳚ത്യൈ॒ വജ്രം॒-വാഁ ഏ॒തം-യഁജ॑മാനോ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യായ॒ പ്ര ഹ॑രതി॒ യന്മ॑രുത്വ॒തീയാ॒ ഉദേ॒വ പ്ര॑ഥ॒മേന॑ [ഉദേ॒വ പ്ര॑ഥ॒മേന॑, യ॒ച്ഛ॒തി॒ പ്ര ഹ॑രതി] 15

യച്ഛതി॒ പ്ര ഹ॑രതി ദ്വി॒തീയേ॑ന സ്തൃണു॒തേ തൃ॒തീയേ॒നാ-ഽഽയു॑ധം॒-വാഁ ഏ॒ത-ദ്യജ॑മാന॒-സ്സഗ്ഗ് സ്കു॑രുതേ॒ യന്മ॑രുത്വ॒തീയാ॒ ധനു॑രേ॒വ പ്ര॑ഥ॒മോ ജ്യാ ദ്വി॒തീയ॒ ഇഷു॑സ്തൃ॒തീയഃ॒ പ്രത്യേ॒വ പ്ര॑ഥ॒മേന॑ ധത്തേ॒ വിസൃ॑ജതി ദ്വി॒തീയേ॑ന॒ വിദ്ധ്യ॑തി തൃ॒തീയേ॒നേന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രഗ്ം ഹ॒ത്വാ പരാ᳚-മ്പരാ॒വത॑-മഗച്ഛ॒-ദപാ॑രാധ॒മിതി॒ മന്യ॑മാന॒-സ്സ ഹരി॑തോ-ഽഭവ॒-ഥ്സ ഏ॒താ-ന്മ॑രുത്വ॒തീയാ॑-നാത്മ॒സ്പര॑ണാ-നപശ്യ॒-ത്താന॑ഗൃഹ്ണീത [ ] 16

പ്രാ॒ണമേ॒വ പ്ര॑ഥ॒മേനാ᳚-സ്പൃണുതാപാ॒ന-ന്ദ്വി॒തീയേ॑നാ॒-ഽഽത്മാന॑-ന്തൃ॒തീയേ॑നാ-ഽഽത്മ॒സ്പര॑ണാ॒ വാ ഏ॒തേ യജ॑മാനസ്യ ഗൃഹ്യന്തേ॒ യന്മ॑രുത്വ॒തീയാഃ᳚ പ്രാ॒ണമേ॒വ പ്ര॑ഥ॒മേന॑ സ്പൃണുതേ-ഽപാ॒ന-ന്ദ്വി॒തീയേ॑നാ॒-ഽഽത്മാന॑-ന്തൃ॒തീയേ॒നേന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒-ന്ത-ന്ദേ॒വാ അ॑ബ്രുവ-ന്മ॒ഹാന്. വാ അ॒യമ॑ഭൂ॒ദ്യോ വൃ॒ത്രമവ॑ധീ॒ദിതി॒ തന്മ॑ഹേ॒ന്ദ്രസ്യ॑ മഹേന്ദ്ര॒ത്വഗ്ം സ ഏ॒ത-മ്മാ॑ഹേ॒ന്ദ്ര-മു॑ദ്ധാ॒ര-മുദ॑ഹരത വൃ॒ത്രഗ്ം ഹ॒ത്വാ-ഽന്യാസു॑ ദേ॒വതാ॒സ്വ ധി॒ യന്മാ॑ഹേ॒ന്ദ്രോ ഗൃ॒ഹ്യത॑ ഉദ്ധാ॒രമേ॒വ തം-യഁജ॑മാന॒ ഉദ്ധ॑രതേ॒-ഽന്യാസു॑ പ്ര॒ജാസ്വധി॑ ശുക്രപാ॒ത്രേണ॑ ഗൃഹ്ണാതി യജമാനദേവ॒ത്യോ॑ വൈ മാ॑ഹേ॒ന്ദ്രസ്തേജഃ॑ ശു॒ക്രോ യന്മാ॑ഹേ॒ന്ദ്രഗ്ം ശു॑ക്രപാ॒ത്രേണ॑ ഗൃ॒ഹ്ണാതി॒ യജ॑മാന ഏ॒വ തേജോ॑ ദധാതി ॥ 17 ॥

(പ്ര॒ഥ॒മേനാ॑ - ഗൃഹ്ണീത - ദേ॒വതാ᳚സ്വ॒ - ഷ്ടാവിഗ്ം॑ശതിശ്ച) (അ. 5)

അദി॑തിഃ പു॒ത്രകാ॑മാ സാ॒ദ്ധ്യേഭ്യോ॑ ദേ॒വേഭ്യോ᳚ ബ്രഹ്മൌദ॒നമ॑പച॒-ത്തസ്യാ॑ ഉ॒ച്ഛേഷ॑ണമദദു॒സ്ത-ത്പ്രാ-ഽഽശ്ഞാ॒-ഥ്സാ രേതോ॑-ഽധത്ത॒ തസ്യൈ॑ ച॒ത്വാര॑ ആദി॒ത്യാ അ॑ജായന്ത॒ സാ ദ്വി॒തീയ॑മപച॒-ഥ്സാ-ഽമ॑ന്യതോ॒ച്ഛേഷ॑ണാന്മ ഇ॒മേ᳚-ഽജ്ഞത॒ യദഗ്രേ᳚ പ്രാശി॒ഷ്യാമീ॒തോ മേ॒ വസീ॑യാഗ്ംസോ ജനിഷ്യന്ത॒ ഇതി॒ സാ-ഽഗ്രേ॒ പ്രാ-ഽഽശ്ഞാ॒-ഥ്സാ രേതോ॑-ഽധത്ത॒ തസ്യൈ॒ വ്യൃ॑ദ്ധമാ॒ണ്ഡമ॑ജായത॒ സാ-ഽഽദി॒ത്യേഭ്യ॑ ഏ॒വ [ ] 18

തൃ॒തീയ॑മപച॒-ദ്ഭോഗാ॑യ മ ഇ॒ദഗ്ഗ് ശ്രാ॒ന്തമ॒സ്ത്വിതി॒ തേ᳚-ഽബ്രുവ॒ന് വരം॑-വൃഁണാമഹൈ॒ യോ-ഽതോ॒ ജായാ॑താ അ॒സ്മാക॒ഗ്ം॒ സ ഏകോ॑-ഽസ॒ദ്യോ᳚-ഽസ്യ പ്ര॒ജായാ॒മൃദ്ധ്യാ॑താ അ॒സ്മാക॒-മ്ഭോഗാ॑യ ഭവാ॒ദിതി॒ തതോ॒ വിവ॑സ്വാനാദി॒ത്യോ॑ ഽജായത॒ തസ്യ॒ വാ ഇ॒യ-മ്പ്ര॒ജാ യന്മ॑നു॒ഷ്യാ᳚സ്താസ്വേക॑ ഏ॒വര്ധോ യോ യജ॑തേ॒ സ ദേ॒വാനാ॒-മ്ഭോഗാ॑യ ഭവതി ദേ॒വാ വൈ യ॒ജ്ഞാ- [യ॒ജ്ഞാത്, രു॒ദ്ര-മ॒ന്ത-] 19

-ദ്രു॒ദ്ര-മ॒ന്ത-രാ॑യ॒ന്-ഥ്സ ആ॑ദി॒ത്യാന॒ന്വാക്ര॑മത॒ തേ ദ്വി॑ദേവ॒ത്യാ᳚-ന്പ്രാപ॑ദ്യന്ത॒ താ-ന്ന പ്രതി॒ പ്രായ॑ച്ഛ॒-ന്തസ്മാ॒ദപി॒ വദ്ധ്യ॒-മ്പ്രപ॑ന്ന॒-ന്ന പ്രതി॒ പ്രയ॑ച്ഛന്തി॒ തസ്മാ᳚-ദ്ദ്വിദേവ॒ത്യേ᳚ഭ്യ ആദി॒ത്യോ നിര്ഗൃ॑ഹ്യതേ॒ യദു॒ച്ഛേഷ॑ണാ॒-ദജാ॑യന്ത॒ തസ്മാ॑-ദു॒ച്ഛേഷ॑ണാ-ദ്ഗൃഹ്യതേ തി॒സൃഭി॑ര്-ഋ॒ഗ്ഭിര്ഗൃ॑ഹ്ണാതി മാ॒താ പി॒താ പു॒ത്രസ്തദേ॒വ തന്മി॑ഥു॒ന-മുല്ബ॒-ങ്ഗര്ഭോ॑ ജ॒രായു॒ തദേ॒വ ത- [തദേ॒വ തത്, മി॒ഥു॒ന-മ്പ॒ശവോ॒] 20

-ന്മി॑ഥു॒ന-മ്പ॒ശവോ॒ വാ ഏ॒തേ യദാ॑ദി॒ത്യ ഊര്ഗ്ദധി॑ ദ॒ദ്ധ്നാ മ॑ദ്ധ്യ॒ത-ശ്ശ്രീ॑ണാ॒ത്യൂര്ജ॑മേ॒വ പ॑ശൂ॒നാ-മ്മ॑ദ്ധ്യ॒തോ ദ॑ധാതി ശൃതാത॒ങ്ക്യേ॑ന മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॒ തസ്മാ॑ദാ॒മാ പ॒ക്വ-ന്ദു॑ഹേ പ॒ശവോ॒ വാ ഏ॒തേ യദാ॑ദി॒ത്യഃ പ॑രി॒ശ്രിത്യ॑ ഗൃഹ്ണാതി പ്രതി॒രുദ്ധ്യൈ॒വാ-ഽസ്മൈ॑ പ॒ശൂ-ന്ഗൃ॑ഹ്ണാതി പ॒ശവോ॒ വാ ഏ॒തേ യദാ॑ദി॒ത്യ ഏ॒ഷ രു॒ദ്രോ യദ॒ഗ്നിഃ പ॑രി॒ശ്രിത്യ॑ ഗൃഹ്ണാതി രു॒ദ്രാദേ॒വ പ॒ശൂ-ന॒ന്ത-ര്ദ॑ധാ- [-ന॒ന്ത-ര്ദ॑ധാതി, ഏ॒ഷ വൈ] 21

-ത്യേ॒ഷ വൈ വിവ॑സ്വാനാദി॒ത്യോ യദു॑പാഗ്ം ശു॒സവ॑ന॒-സ്സ ഏ॒തമേ॒വ സോ॑മപീ॒ഥ-മ്പരി॑ ശയ॒ ആ തൃ॑തീയസവ॒നാ-ദ്വിവ॑സ്വ ആദിത്യൈ॒ഷ തേ॑ സോമപീ॒ഥ ഇത്യാ॑ഹ॒ വിവ॑സ്വന്ത-മേ॒വാ-ഽഽദി॒ത്യഗ്ം സോ॑മപീ॒ഥേന॒ സമ॑ര്ധയതി॒ യാ ദി॒വ്യാ വൃഷ്ടി॒സ്തയാ᳚ ത്വാ ശ്രീണാ॒മീതി॒ വൃഷ്ടി॑കാമസ്യ ശ്രീണീയാ॒-ദ്വൃഷ്ടി॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ യദി॑ താ॒ജ-ക്പ്ര॒സ്കന്ദേ॒-ദ്വര്ഷു॑കഃ പ॒ര്ജന്യഃ॑ സ്യാ॒ദ്യദി॑ ചി॒രമവ॑ര്ഷുകോ॒ ന സാ॑ദയ॒ത്യസ॑ന്നാ॒ദ്ധി പ്ര॒ജാഃ പ്ര॒ജായ॑ന്തേ॒ നാനു॒ വഷ॑-ട്കരോതി॒ യദ॑നുവഷട്കു॒ര്യാ--ദ്രു॒ദ്ര-മ്പ്ര॒ജാ അ॒ന്വവ॑സൃജേ॒ന്ന ഹു॒ത്വാന്വീ᳚ക്ഷേത॒ യദ॒ന്വീക്ഷേ॑ത॒ ചക്ഷു॑രസ്യ പ്ര॒മായു॑കഗ്ഗ് സ്യാ॒-ത്തസ്മാ॒ന്നാന്വീക്ഷ്യഃ॑ ॥ 22 ॥

(ഏ॒വ - യ॒ജ്ഞാ - ജ്ജ॒രായു॒ തദേ॒വ തദ॒ - ന്തര്ദ॑ധാതി॒ - ന - സ॒പ്തവിഗ്ം॑ശതിശ്ച) (അ. 6)

അ॒ന്ത॒ര്യാ॒മ॒പാ॒ത്രേണ॑ സാവി॒ത്ര-മാ᳚ഗ്രയ॒ണാ-ദ്ഗൃ॑ഹ്ണാതി പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്വാ ഏ॒ഷ യദാ᳚ഗ്രയ॒ണഃ പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പ്ര॒ജന॑നായ॒ ന സാ॑ദയ॒ത്യസ॑ന്നാ॒ദ്ധി പ്ര॒ജാഃ പ്ര॒ജായ॑ന്തേ॒ നാനു॒ വഷ॑-ട്കരോതി॒ യദ॑നുവഷട്കു॒ര്യാ-ദ്രു॒ദ്ര-മ്പ്ര॒ജാ അ॒ന്വവ॑സൃജേ-ദേ॒ഷ വൈ ഗാ॑യ॒ത്രോ ദേ॒വാനാം॒-യഁ-ഥ്സ॑വി॒തൈഷ ഗാ॑യത്രി॒യൈ ലോ॒കേ ഗൃ॑ഹ്യതേ॒ യദാ᳚ഗ്രയ॒ണോ യദ॑ന്തര്യാമപാ॒ത്രേണ॑ സാവി॒ത്ര-മാ᳚ഗ്രയ॒ണാ-ദ്ഗൃ॒ഹ്ണാതി॒ സ്വാ-ദേ॒വൈനം॒-യോഁനേ॒-ര്നിര്ഗൃ॑ഹ്ണാതി॒ വിശ്വേ॑ [വിശ്വേ᳚, ദേ॒വാ-സ്തൃ॒തീയ॒ഗ്ം॒] 23

ദേ॒വാ-സ്തൃ॒തീയ॒ഗ്ം॒ സവ॑ന॒-ന്നോദ॑യച്ഛ॒-ന്തേ സ॑വി॒താര॑-മ്പ്രാതസ്സവ॒നഭാ॑ഗ॒ഗ്ം॒ സന്ത॑-ന്തൃതീയസവ॒നമ॒ഭി പര്യ॑ണയ॒-ന്തതോ॒ വൈ തേ തൃ॒തീയ॒ഗ്ം॒ സവ॑ന॒-മുദ॑യച്ഛ॒ന്॒. യ-ത്തൃ॑തീയസവ॒നേ സാ॑വി॒ത്രോ ഗൃ॒ഹ്യതേ॑ തൃ॒തീയ॑സ്യ॒ സവ॑ന॒സ്യോദ്യ॑ത്യൈ സവിതൃപാ॒ത്രേണ॑ വൈശ്വദേ॒വ-ങ്ക॒ലശാ᳚-ദ്ഗൃഹ്ണാതി വൈശ്വദേ॒വ്യോ॑ വൈ പ്ര॒ജാ വൈ᳚ശ്വദേ॒വഃ ക॒ലശഃ॑ സവി॒താ പ്ര॑സ॒വാനാ॑മീശേ॒ യ-ഥ്സ॑വിതൃപാ॒ത്രേണ॑ വൈശ്വദേ॒വ-ങ്ക॒ലശാ᳚-ദ്ഗൃ॒ഹ്ണാതി॑ സവി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വാസ്മൈ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്ര [പ്ര॒ജാഃ പ്ര, ജ॒ന॒യ॒തി॒ സോമേ॒ സോമ॑മ॒ഭി] 24

ജ॑നയതി॒ സോമേ॒ സോമ॑മ॒ഭി ഗൃ॑ഹ്ണാതി॒ രേത॑ ഏ॒വ ത-ദ്ദ॑ധാതി സു॒ശര്മാ॑-ഽസി സുപ്രതിഷ്ഠാ॒ന ഇത്യാ॑ഹ॒ സോമേ॒ ഹി സോമ॑മഭിഗൃ॒ഹ്ണാതി॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യാ ഏ॒തസ്മി॒ന് വാ അപി॒ ഗ്രഹേ॑ മനു॒ഷ്യേ᳚ഭ്യോ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ പി॒തൃഭ്യഃ॑ ക്രിയതേ സു॒ശര്മാ॑-ഽസി സുപ്രതിഷ്ഠാ॒ന ഇത്യാ॑ഹ മനു॒ഷ്യേ᳚ഭ്യ ഏ॒വൈതേന॑ കരോതി ബൃ॒ഹദിത്യാ॑ഹ ദേ॒വേഭ്യ॑ ഏ॒വൈതേന॑ കരോതി॒ നമ॒ ഇത്യാ॑ഹ പി॒തൃഭ്യ॑ ഏ॒വൈതേന॑ കരോത്യേ॒ താവ॑തീ॒ ര്വൈ ദേ॒വതാ॒സ്താഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സര്വാ᳚ഭ്യോ ഗൃഹ്ണാത്യേ॒ഷ തേ॒ യോനി॒ര്വിശ്വേ᳚ഭ്യസ്ത്വാ ദേ॒വേഭ്യ॒ ഇത്യാ॑ഹ വൈശ്വദേ॒വോ ഹ്യേ॑ഷഃ ॥ 25 ॥

(വിശ്വേ॒ - പ്ര - പി॒തൃഭ്യ॑ ഏ॒വൈതേന॑ കരോ॒ത്യേ - കാ॒ന്നവിഗ്ം॑ശ॒തിശ്ച॑) (അ. 7)

പ്രാ॒ണോ വാ ഏ॒ഷ യദു॑പാ॒ഗ്ം॒ശു-ര്യദു॑പാഗ്ംശുപാ॒ത്രേണ॑ പ്രഥ॒മശ്ചോ᳚ത്ത॒മശ്ച॒ ഗ്രഹൌ॑ ഗൃ॒ഹ്യേതേ᳚ പ്രാ॒ണമേ॒വാനു॑ പ്ര॒യന്തി॑ പ്രാ॒ണമനൂദ്യ॑ന്തി പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്വാ ഏ॒ഷ യദാ᳚ഗ്രയ॒ണഃ പ്രാ॒ണ ഉ॑പാ॒ഗ്ം॒ശുഃ പത്നീഃ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്ര ജ॑നയന്തി॒ യദു॑പാഗ്ംശുപാ॒ത്രേണ॑ പാത്നീവ॒തമാ᳚ഗ്രയ॒ണാ-ദ്ഗൃ॒ഹ്ണാതി॑ പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പ്ര॒ജന॑നായ॒ തസ്മാ᳚-ത്പ്രാ॒ണ-മ്പ്ര॒ജാ അനു॒ പ്ര ജാ॑യന്തേ ദേ॒വാ വാ ഇ॒ത ഇ॑തഃ॒ പത്നീ᳚-സ്സുവ॒ര്ഗം- [പത്നീ᳚-സ്സുവ॒ര്ഗമ്, ലോ॒ക-മ॑ജിഗാഗ്ംസ॒-ന്തേ] 26

-ഁലോ॒ക-മ॑ജിഗാഗ്ംസ॒-ന്തേ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ന്ന പ്രാജാ॑ന॒-ന്ത ഏ॒ത-മ്പാ᳚ത്നീവ॒തമ॑പശ്യ॒-ന്തമ॑ഗൃഹ്ണത॒ തതോ॒ വൈ തേ സു॑വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-മ്പ്രാജാ॑ന॒ന്॒. യ-ത്പാ᳚ത്നീവ॒തോ ഗൃ॒ഹ്യതേ॑ സുവ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യ॒ പ്രജ്ഞാ᳚ത്യൈ॒ സ സോമോ॒ നാതി॑ഷ്ഠത സ്ത്രീ॒ഭ്യോ ഗൃ॒ഹ്യമാ॑ണ॒സ്ത-ങ്ഘൃ॒തം-വഁജ്ര॑-ങ്കൃ॒ത്വാ-ഽഘ്ന॒-ന്ത-ന്നിരി॑ന്ദ്രിയ-മ്ഭൂ॒തമ॑ഗൃഹ്ണ॒-ന്തസ്മാ॒-ഥ്സ്ത്രിയോ॒ നിരി॑ന്ദ്രിയാ॒ അദാ॑യാദീ॒രപി॑ പാ॒പാ-ത്പു॒ഗ്ം॒സ ഉപ॑സ്തിതരം- [ഉപ॑സ്തിതരമ്, വ॒ദ॒ന്തി॒ യ-ദ്ഘൃ॒തേന॑] 27

-ഁവദന്തി॒ യ-ദ്ഘൃ॒തേന॑ പാത്നീവ॒തഗ്ഗ് ശ്രീ॒ണാതി॒ വജ്രേ॑ണൈ॒വൈനം॒-വഁശേ॑ കൃ॒ത്വാ ഗൃ॑ഹ്ണാ-ത്യുപയാ॒മഗൃ॑ഹീതോ॒-ഽസീത്യാ॑ഹേ॒യം-വാഁ ഉ॑പയാ॒മ-സ്തസ്മാ॑ദി॒മാ-മ്പ്ര॒ജാ അനു॒ പ്ര ജാ॑യന്തേ॒ ബൃഹ॒സ്പതി॑സുതസ്യ ത॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ബ്രഹ്മ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതി॒-ര്ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വാസ്മൈ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്ര ജ॑നയതീന്ദോ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ രേതോ॒ വാ ഇന്ദൂ॒ രേത॑ ഏ॒വ ത-ദ്ദ॑ധാതീന്ദ്രിയാവ॒ ഇ- [ഇതി॑, ആ॒ഹ॒ പ്ര॒ജാ] 28

-ത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാ വാ ഇ॑ന്ദ്രി॒യ-മ്പ്ര॒ജാ ഏ॒വാസ്മൈ॒ പ്ര ജ॑നയ॒ത്യഗ്നാ(3) ഇത്യാ॑ഹാ॒ഗ്നിര്വൈ രേ॑തോ॒ധാഃ പത്നീ॑വ॒ ഇത്യാ॑ഹ മിഥുന॒ത്വായ॑ സ॒ജൂര്ദേ॒വേന॒ ത്വഷ്ട്രാ॒ സോമ॑-മ്പി॒ബേത്യാ॑ഹ॒ ത്വഷ്ടാ॒ വൈ പ॑ശൂ॒നാ-മ്മി॑ഥു॒നാനാഗ്ം॑ രൂപ॒കൃ-ദ്രൂ॒പമേ॒വ പ॒ശുഷു॑ ദധാതി ദേ॒വാ വൈ ത്വഷ്ടാ॑രമജിഘാഗ്ംസ॒ന്-ഥ്സ പത്നീഃ॒ പ്രാപ॑ദ്യത॒ ത-ന്ന പ്രതി॒ പ്രാ-ഽയ॑ച്ഛ॒-ന്തസ്മാ॒ദപി॒ [പ്രാ-ഽയ॑ച്ഛ॒-ന്തസ്മാ॒ദപി॑, വദ്ധ്യ॒-മ്പ്രപ॑ന്ന॒-] 29

വദ്ധ്യ॒-മ്പ്രപ॑ന്ന॒-ന്ന പ്രതി॒ പ്രയ॑ച്ഛന്തി॒ തസ്മാ᳚-ത്പാത്നീവ॒തേ ത്വഷ്ട്രേ-ഽപി॑ ഗൃഹ്യതേ॒ ന സാ॑ദയ॒ത്യസ॑ന്നാ॒ദ്ധി പ്ര॒ജാഃ പ്ര॒ജായ॑ന്തേ॒ നാനു॒ വഷ॑-ട്കരോതി॒ യദ॑നുവഷ-ട്കു॒ര്യാ-ദ്രു॒ദ്ര-മ്പ്ര॒ജാ അ॒ന്വവ॑സൃജേ॒-ദ്യന്നാ-ഽനു॑വഷട്കു॒ര്യാ-ദശാ᳚ന്ത-മ॒ഗ്നീ-ഥ്സോമ॑-മ്ഭക്ഷയേ-ദുപാ॒ഗ്॒ശ്വനു॒ വഷ॑-ട്കരോതി॒ ന രു॒ദ്ര-മ്പ്ര॒ജാ അ॑ന്വവസൃ॒ജതി॑ ശാ॒ന്തമ॒ഗ്നീ-ഥ്സോമ॑-മ്ഭക്ഷയ॒ത്യഗ്നീ॒-ന്നേഷ്ടു॑-രു॒പസ്ഥ॒മാ സീ॑ദ॒ [സീ॑ദ, നേഷ്ടഃ॒ പത്നീ॑-] 30

നേഷ്ടഃ॒ പത്നീ॑-മു॒ദാന॒യേത്യാ॑ഹാ॒-ഗ്നീദേ॒വ നേഷ്ട॑രി॒ രേതോ॒ ദധാ॑തി॒ നേഷ്ടാ॒ പത്നി॑യാമു-ദ്ഗാ॒ത്രാ സ-ങ്ഖ്യാ॑പയതി പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്വാ ഏ॒ഷ യദു॑ദ്ഗാ॒താ പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പ്ര॒ജന॑നായാ॒പ ഉപ॒ പ്ര വ॑ര്തയതി॒ രേത॑ ഏ॒വ ത-ഥ്സി॑ഞ്ചത്യൂ॒രുണോപ॒ പ്ര വ॑ര്തയത്യൂ॒രുണാ॒ ഹി രേതഃ॑ സി॒ച്യതേ॑ നഗ്ന॒-ങ്കൃത്യോ॒-രുമുപ॒ പ്ര വ॑ര്തയതി യ॒ദാ ഹി ന॒ഗ്ന ഊ॒രുര്ഭവ॒ത്യഥ॑ മിഥു॒നീ ഭ॑വ॒തോ-ഽഥ॒ രേതഃ॑ സിച്യ॒തേ-ഽഥ॑ പ്ര॒ജാഃ പ്ര ജാ॑യന്തേ ॥ 31 ॥

(പത്നീ᳚-സ്സുവ॒ര്ഗ - മുപ॑സ്തിതര - മിന്ദ്രിയാവ॒ ഇത്യ - പി॑ - സീദ - മിഥു॒ന്യ॑ - ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 8)

ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒-ന്തസ്യ॑ ശീര്ഷകപാ॒ല-മുദൌ᳚ബ്ജ॒-ഥ്സ ദ്രോ॑ണകല॒ശോ॑-ഽഭവ॒-ത്തസ്മാ॒-ഥ്സോമ॒-സ്സമ॑സ്രവ॒-ഥ്സ ഹാ॑രിയോജ॒നോ॑-ഽഭവ॒-ത്തം-വ്യഁ॑ചികിഥ്സ-ജ്ജു॒ഹവാ॒നീ(3) മാ ഹൌ॒ഷാ(3)-മിതി॒ സോ॑-ഽമന്യത॒ യദ്ധോ॒ഷ്യാമ്യാ॒മഗ്ം ഹോ᳚ഷ്യാമി॒ യന്ന ഹോ॒ഷ്യാമി॑ യജ്ഞവേശ॒സ-ങ്ക॑രിഷ്യാ॒മീതി॒ തമ॑ദ്ധ്രിയത॒ ഹോതു॒ഗ്ം॒ സോ᳚-ഽഗ്നി-ര॑ബ്രവീ॒ന്ന മയ്യാ॒മഗ്ം ഹോ᳚ഷ്യ॒സീതി॒ ത-ന്ധാ॒നാഭി॑-രശ്രീണാ॒- [-രശ്രീണാത്, തഗ്ം ശൃ॒ത-] 32

-ത്തഗ്ം ശൃ॒ത-മ്ഭൂ॒ത-മ॑ജുഹോ॒ദ്യ-ദ്ധാ॒നാഭി॑ര്-ഹാരിയോജ॒നഗ്ഗ് ശ്രീ॒ണാതി॑ ശൃത॒ത്വായ॑ ശൃ॒ത-മേ॒വൈന॑-മ്ഭൂ॒ത-ഞ്ജു॑ഹോതി ബ॒ഹ്വീഭിഃ॑ ശ്രീണാത്യേ॒താവ॑തീ-രേ॒വാസ്യാ॒-മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ കാ॑മ॒ദുഘാ॑ ഭവ॒ന്ത്യഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹുരേ॒താ വാ ഇന്ദ്ര॑സ്യ॒ പൃശ്ഞ॑യഃ കാമ॒ദുഘാ॒ യദ്ധാ॑രിയോജ॒നീരിതി॒ തസ്മാ᳚-ദ്ബ॒ഹ്വീഭിഃ॑ ശ്രീണീയാദൃഖ്സാ॒മേ വാ ഇന്ദ്ര॑സ്യ॒ ഹരീ॑ സോമ॒പാനൌ॒ തയോഃ᳚ പരി॒ധയ॑ ആ॒ധാനം॒-യഁദപ്ര॑ഹൃത്യ പരി॒ധീ-ഞ്ജു॑ഹു॒യാ-ദ॒ന്തരാ॑ധാനാഭ്യാ- [-ദ॒ന്തരാ॑ധാനാഭ്യാമ്, ഘാ॒സ-മ്പ്ര] 33

-ങ്ഘാ॒സ-മ്പ്ര യ॑ച്ഛേ-ത്പ്ര॒ഹൃത്യ॑ പരി॒ധീഞ്ജു॑ഹോതി॒ നിരാ॑ധാനാഭ്യാ-മേ॒വ ഘാ॒സ-മ്പ്ര യ॑ച്ഛത്യുന്നേ॒താ ജു॑ഹോതി യാ॒തയാ॑മേവ॒ ഹ്യേ॑തര്ഹ്യ॑ദ്ധ്വ॒ര്യു-സ്സ്വ॒ഗാകൃ॑തോ॒ യ-ദ॑ദ്ധ്വ॒ര്യു-ര്ജു॑ഹു॒യാ-ദ്യഥാ॒ വിമു॑ക്ത॒-മ്പുന॑ര്യു॒നക്തി॑ താ॒ദൃഗേ॒വ തച്ഛീ॒ര്॒ഷ-ന്ന॑ധിനി॒ധായ॑ ജുഹോതി ശീര്ഷ॒തോ ഹി സ സ॒മഭ॑വ-ദ്വി॒ക്രമ്യ॑ ജുഹോതി വി॒ക്രമ്യ॒ ഹീന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമഹ॒ന്-ഥ്സമൃ॑ദ്ധ്യൈ പ॒ശവോ॒ വൈ ഹാ॑രിയോജ॒നീര്യ-ഥ്സ॑ഭി॒ന്ന്ദ്യാ-ദല്പാ॑ [-ദല്പാഃ᳚, ഏ॒ന॒-മ്പ॒ശവോ॑] 34

ഏന-മ്പ॒ശവോ॑ ഭു॒ഞ്ജന്ത॒ ഉപ॑തിഷ്ഠേര॒ന്॒. യന്ന സ॑ഭി॒ന്ന്ദ്യാ-ദ്ബ॒ഹവ॑ ഏന-മ്പ॒ശവോ-ഽഭു॑ഞ്ജന്ത॒ ഉപ॑ തിഷ്ഠേര॒-ന്മന॑സാ॒ സ-മ്ബാ॑ധത ഉ॒ഭയ॑-ങ്കരോതി ബ॒ഹവ॑ ഏ॒വൈന॑-മ്പ॒ശവോ॑ ഭു॒ഞ്ജന്ത॒ ഉപ॑ തിഷ്ഠന്ത ഉന്നേ॒തര്യു॑പഹ॒വ-മി॑ച്ഛന്തേ॒ യ ഏ॒വ തത്ര॑ സോമപീ॒ഥസ്ത-മേ॒വാവ॑ രുന്ധത ഉത്തരവേ॒ദ്യാ-ന്നിവ॑പതി പ॒ശവോ॒ വാ ഉ॑ത്തരവേ॒ദിഃ പ॒ശവോ॑ ഹാരിയോജ॒നീഃ പ॒ശുഷ്വേ॒വ പ॒ശൂ-ന്പ്രതി॑ ഷ്ഠാപയന്തി ॥ 35 ॥

(അ॒ശ്രീ॒ണാ॒ - ദ॒ന്തരാ॑ധാനാഭ്യാ॒ - മല്പാഃ᳚ - സ്ഥാപയന്തി) (അ. 9)

ഗ്രഹാ॒ന്॒. വാ അനു॑ പ്ര॒ജാഃ പ॒ശവഃ॒ പ്ര ജാ॑യന്ത ഉപാഗ്ശ്വന്തര്യാ॒-മാവ॑ജാ॒വയഃ॑ ശു॒ക്രാമ॒ന്ഥിനൌ॒ പുരു॑ഷാ ഋതുഗ്ര॒ഹാ-നേക॑ശഫാ ആദിത്യഗ്ര॒ഹ-ങ്ഗാവ॑ ആദിത്യഗ്ര॒ഹോ ഭൂയി॑ഷ്ഠാഭിര്-ഋ॒ഗ്ഭിര്ഗൃ॑ഹ്യതേ॒ തസ്മാ॒-ദ്ഗാവഃ॑ പശൂ॒നാ-മ്ഭൂയി॑ഷ്ഠാ॒ യ-ത്ത്രിരു॑പാ॒ഗ്ം॒ ശുഗ്ം ഹസ്തേ॑ന വിഗൃ॒ഹ്ണാതി॒ തസ്മാ॒-ദ്ദ്വൌ ത്രീന॒ജാ ജ॒നയ॒ത്യഥാവ॑യോ॒ ഭൂയ॑സീഃ പി॒താ വാ ഏ॒ഷ യദാ᳚ഗ്രയ॒ണഃ പു॒ത്രഃ ക॒ലശോ॒ യദാ᳚ഗ്രയ॒ണ ഉ॑പ॒ദസ്യേ᳚-ത്ക॒ലശാ᳚-ദ്ഗൃഹ്ണീയാ॒-ദ്യഥാ॑ പി॒താ [ ] 36

പു॒ത്ര-ങ്ക്ഷി॒ത ഉ॑പ॒ധാവ॑തി താ॒ദൃഗേ॒വ തദ്യ-ത്ക॒ലശ॑ ഉപ॒ദസ്യേ॑-ദാഗ്രയ॒ണാ-ദ്ഗൃ॑ഹ്ണീയാ॒-ദ്യഥാ॑ പു॒ത്രഃ പി॒തര॑-ങ്ക്ഷി॒ത ഉ॑പ॒ധാവ॑തി താ॒ദൃഗേ॒വ തദാ॒ത്മാ വാ ഏ॒ഷ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ യദാ᳚ഗ്രയ॒ണോ യദ്ഗ്രഹോ॑ വാ ക॒ലശോ॑ വോപ॒ദസ്യേ॑-ദാഗ്രയ॒ണാ-ദ്ഗൃ॑ഹ്ണീയാദാ॒ത്മന॑ ഏ॒വാധി॑ യ॒ജ്ഞ-ന്നിഷ്ക॑രോ॒ത്യവി॑ജ്ഞാതോ॒ വാ ഏ॒ഷ ഗൃ॑ഹ്യതേ॒ യദാ᳚ഗ്രയ॒ണ-സ്സ്ഥാ॒ല്യാ ഗൃ॒ഹ്ണാതി॑ വായ॒വ്യേ॑ന ജുഹോതി॒ തസ്മാ॒- [തസ്മാ᳚ത്, ഗര്ഭേ॒ണാ ഽവി॑ജ്ഞാതേന] 37

-ദ്ഗര്ഭേ॒ണാ ഽവി॑ജ്ഞാതേന ബ്രഹ്മ॒ഹാ ഽവ॑ഭൃ॒ഥമവ॑ യന്തി॒ പരാ᳚ സ്ഥാ॒ലീരസ്യ॒ന്ത്യു-ദ്വാ॑യ॒വ്യാ॑നി ഹരന്തി॒ തസ്മാ॒-ഥ്സ്ത്രിയ॑-ഞ്ജാ॒താ-മ്പരാ᳚-ഽസ്യ॒ന്ത്യു-ത്പുമാഗ്ം॑ സഗ്ം ഹരന്തി॒ യ-ത്പു॑രോ॒രുച॒മാഹ॒ യഥാ॒ വസ്യ॑സ ആ॒ഹര॑തി താ॒ദൃഗേ॒വ ത-ദ്യ-ദ്ഗ്രഹ॑-ങ്ഗൃ॒ഹ്ണാതി॒ യഥാ॒ വസ്യ॑സ ആ॒ഹൃത്യ॒ പ്രാ-ഽഽഹ॑ താ॒ദൃഗേ॒വ ത-ദ്യ-ഥ്സാ॒ദയ॑തി॒ യഥാ॒ വസ്യ॑സ ഉപനി॒ധായാ॑-പ॒ക്രാമ॑തി താ॒ദൃഗേ॒വ ത-ദ്യ ദ്വൈ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സാമ്നാ॒ യജു॑ഷാ ക്രി॒യതേ॑ ശിഥി॒ല-ന്ത-ദ്യദൃ॒ചാ ത-ദ്ദൃ॒ഢ-മ്പു॒രസ്താ॑ദുപയാമാ॒ യജു॑ഷാ ഗൃഹ്യന്ത ഉ॒പരി॑ഷ്ടാ-ദുപയാമാ ഋ॒ചാ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ധൃത്യൈ᳚ ॥ 38 ॥

(യഥാ॑ പി॒താ-തസ്മാ॑-ദപ॒ക്രാമ॑തി താ॒ദൃഗേ॒വ ത-ദ്യ-ദ॒ഷ്ടാ ദ॑ശ ച) (അ. 10)

പ്രാന്യാനി॒ പാത്രാ॑ണി യു॒ജ്യന്തേ॒ നാന്യാനി॒ യാനി॑ പരാ॒ചീനാ॑നി പ്രയു॒ജ്യന്തേ॒-ഽമുമേ॒വ തൈര്ലോ॒കമ॒ഭി ജ॑യതി॒ പരാ॑ങിവ॒ ഹ്യ॑സൌ ലോ॒കോ യാനി॒ പുനഃ॑ പ്രയു॒ജ്യന്ത॑ ഇ॒മമേ॒വ തൈര്ലോ॒കമ॒ഭി ജ॑യതി॒ പുനഃ॑പുന-രിവ॒ ഹ്യ॑യം-ലോഁ॒കഃ പ്രാന്യാനി॒ പാത്രാ॑ണി യു॒ജ്യന്തേ॒ നാന്യാനി॒ യാനി॑ പരാ॒ചീനാ॑നി പ്രയു॒ജ്യന്തേ॒ താന്യന്വോഷ॑ധയഃ॒ പരാ॑ ഭവന്തി॒ യാനി॒ പുനഃ॑ [പുനഃ॑, പ്ര॒യു॒ജ്യന്തേ॒] 39

പ്രയു॒ജ്യന്തേ॒ താന്യന്വോഷ॑ധയഃ॒ പുന॒രാ ഭ॑വന്തി॒ പ്രാന്യാനി॒ പാത്രാ॑ണി യു॒ജ്യന്തേ॒ നാന്യാനി॒ യാനി॑ പരാ॒ചീനാ॑നി പ്രയു॒ജ്യന്തേ॒ താന്യന്വാ॑ര॒ണ്യാഃ പ॒ശവോ-ഽര॑ണ്യ॒-മപ॑ യന്തി॒ യാനി॒ പുനഃ॑ പ്രയു॒ജ്യന്തേ॒ താന്യനു॑ ഗ്രാ॒മ്യാഃ പ॒ശവോ॒ ഗ്രാമ॑-മു॒പാവ॑യന്തി॒ യോ വൈ ഗ്രഹാ॑ണാ-ന്നി॒ദാനം॒-വേഁദ॑ നി॒ദാന॑വാ-ന്ഭവ॒ത്യാജ്യ॒-മിത്യു॒ക്ഥ-ന്തദ്വൈ ഗ്രഹാ॑ണാ-ന്നി॒ദാനം॒-യഁദു॑പാ॒ഗ്ം॒ശു ശഗ്ംസ॑തി॒ ത- [ശഗ്ംസ॑തി॒ തത്, ഉ॒പാ॒ഗ്ശ്വ॒ന്ത॒ര്യാ॒മയോ॒-] 40

-ദു॑പാഗ്ശ്വന്തര്യാ॒മയോ॒-ര്യദു॒ച്ചൈ-സ്തദിത॑രേഷാ॒-ങ്ഗ്രഹാ॑ണാമേ॒തദ്വൈ ഗ്രഹാ॑ണാ-ന്നി॒ദാനം॒-യഁ ഏ॒വം-വേഁദ॑ നി॒ദാന॑വാ-ന്ഭവതി॒ യോ വൈ ഗ്രഹാ॑ണാ-മ്മിഥു॒നം-വേഁദ॒ പ്ര പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॑-ര്മിഥു॒നൈ-ര്ജാ॑യതേ സ്ഥാ॒ലീഭി॑-ര॒ന്യേ ഗ്രഹാ॑ ഗൃ॒ഹ്യന്തേ॑ വായ॒വ്യൈ॑-ര॒ന്യ ഏ॒തദ്വൈ ഗ്രഹാ॑ണാ-മ്മിഥു॒നം-യഁ ഏ॒വം-വേഁദ॒ പ്ര പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭി॑-ര്മിഥു॒നൈ-ര്ജാ॑യത॒ ഇന്ദ്ര॒സ്ത്വഷ്ടു॒-സ്സോമ॑-മഭീ॒ഷഹാ॑-ഽപിബ॒-ഥ്സ വിഷ്വ॒- [വിഷ്വങ്ങ്॑, വ്യാ᳚ര്ച്ഛ॒-ഥ്സ] 41

ങ്വ്യാ᳚ര്ച്ഛ॒-ഥ്സ ആ॒ത്മന്നാ॒രമ॑ണ॒-ന്നാവി॑ന്ദ॒-ഥ്സ ഏ॒താ-ന॑നുസവ॒ന-മ്പു॑രോ॒ഡാശാ॑നപശ്യ॒-ത്താ-ന്നിര॑വപ॒-ത്തൈര്വൈ സ ആ॒ത്മന്നാ॒രമ॑ണ-മകുരുത॒ തസ്മാ॑-ദനുസവ॒ന-മ്പു॑രോ॒ഡാശാ॒ നിരു॑പ്യന്തേ॒ തസ്മാ॑-ദനുസവ॒ന-മ്പു॑രോ॒ഡാശാ॑നാ॒-മ്പ്രാ-ഽശ്ഞീ॑യാദാ॒ത്മ-ന്നേ॒വാ-ഽഽരമ॑ണ-ങ്കുരുതേ॒ നൈന॒ഗ്ം॒ സോമോ-ഽതി॑ പവതേ ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി॒ നര്ചാ ന യജു॑ഷാ പ॒ങ്ക്തി-രാ᳚പ്യ॒തേ-ഽഥ॒ കിം ഁയ॒ജ്ഞസ്യ॑ പാങ്ക്ത॒ത്വമിതി॑ ധാ॒നാഃ ക॑ര॒മ്ഭഃ പ॑രിവാ॒പഃ പു॑രോ॒ഡാശഃ॑ പയ॒സ്യാ॑ തേന॑ പ॒ങ്ക്തി-രാ᳚പ്യതേ॒ ത-ദ്യ॒ജ്ഞസ്യ॑ പാങ്ക്ത॒ത്വമ് ॥ 42 ॥

(ഭ॒വ॒ന്തി॒ യാനി॒ പുനഃ॒ - ശഗ്ംസ॑തി॒ ത - ദ്വിഷ്വം॒ - കിം - ചതു॑ര്ദശ ച) (അ. 11)

(ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രായ- ഽഽയു॒ര്വേ - യ॒ജ്ഞേന॑ - സുവ॒ര്ഗാ - യേന്ദ്രോ॑ മ॒രുദ്ഭി॒ - രദി॑തി - രന്തര്യാമപാ॒ത്രേണ॑ - പ്രാ॒ണ ഉ॑പാഗ്ംശു പാ॒ത്രേ - ണേന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒-ന്തസ്യ॒ - ഗ്രഹാ॒ന് - പ്രാന്യാ - ന്യേകാ॑ദശ)

(ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രായ॒ - പുന॑ര്-ഋ॒തുനാ॑-ഽഽഹ - മിഥു॒ന-മ്പ॒ശവോ॒ - നേഷ്ടഃ॒ പത്നീ॑ - മുപാഗ്ശ്വന്തര്യാ॒മയോ॒ - ദ്വിച॑ത്വാരിഗ്ംശത്)

(ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രായ॑, പാങ്ക്ത॒ത്വമ്)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം ഷഷ്ഠകാണ്ഡേ പഞ്ചമഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

indro̭ vṛ॒trāya॒ vajra॒muda̭yaccha॒-thsa vṛ॒tro vajrā॒dudya̭tādabibhe॒-thso᳚-'bravī॒nmā me॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da-mmayi̭ vī॒ryaṃ̭ ta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ tasmā̭ u॒kthya̭-mprāya̭ccha॒-ttasmai᳚ dvi॒tīya॒muda̭yaccha॒-thso᳚-'bravī॒nmā ma॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ [pra dā᳚syā॒mīti̭, tasmā̭ u॒kthya̭me॒va] 1

tasmā̭ u॒kthya̭me॒va prāya̭ccha॒-ttasmai̭ tṛ॒tīya॒muda̭yaccha॒-ttaṃ-vi~ṣṇu॒ranva̭tiṣṭhata ja॒hīti॒ so᳚-'bravī॒nmā me॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ tasmā̭ u॒kthya̭me॒va prāya̭ccha॒-tta-nnirmā̭ya-mbhū॒tama̭han. ya॒jño hi tasya̭ mā॒yā-''sī॒-dyadu॒kthyo̭ gṛ॒hyata̭ indri॒yame॒va [ ] 2

ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkta॒ indrā̭ya tvā bṛ॒ha-dva̭te॒ vaya̭svata॒ ityā॒hendrā̭ya॒ hi sa ta-mprāya̭ccha॒-ttasmai᳚ tvā॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha॒ yade॒va viṣṇṷra॒nvati̭ṣṭhata ja॒hīti॒ tasmā॒-dviṣṇṷma॒nvābha̭jati॒ trirnirgṛ̭hṇāti॒ trirhi sa ta-ntasmai॒ prāya̭cchade॒ṣa te॒ yoniḥ॒ puna̭rhavira॒sītyā̭ha॒ punaḥ̭puna॒- [punaḥ̭punaḥ, hya̭smā-] 3

r-hya̭smā-nnirgṛ॒hṇāti॒ cakṣu॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒kthya̭-stasmā̭du॒kthyagṃ̭ hu॒tagṃ somā̭ a॒nvāya̭nti॒ tasmā̭dā॒tmā cakṣu॒ranvḙti॒ tasmā॒dekaṃ॒-ya~nta̭-mba॒havo-'nṷ yanti॒ tasmā॒deko̭ bahū॒nā-mbha॒dro bha̭vati॒ tasmā॒deko̭ ba॒hvīrjā॒yā vi̭ndate॒ yadi̭ kā॒mayḙtā-ddhva॒ryu-rā॒tmānaṃ̭-ya~jña yaśa॒senā᳚-rpayeya॒-mitya̭nta॒rā-''ha̭va॒nīya̭-ñca havi॒rdhāna̭-ñca॒ tiṣṭha॒nnava̭ naye- [nayet, ā॒tmāna̭me॒va] 4

-dā॒tmāna̭me॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jña yaśa॒senā᳚rpayeya॒-mitya̭nta॒rā sa̭dohavirdhā॒ne tiṣṭha॒nnava̭ naye॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta sada॒syāṋ yajña yaśa॒senā᳚-rpayeya॒miti॒ sada̭ ā॒labhyāva̭ naye-thsada॒syā̭ne॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚rpayati || 5 ||

(itī᳚ - ndri॒yame॒va - punaḥ̭ puna - rnaye॒t - traya̭strigṃśacca) (a. 1)

āyu॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ ya-ddhru॒va ṷtta॒mo grahā̭ṇā-ṅgṛhyate॒ tasmā॒-dāyuḥ̭ prā॒ṇānā̭-mutta॒ma-mmū॒rdhāna̭-ndi॒vo a̭ra॒ti-mpṛ̭thi॒vyā ityā̭ha mū॒rdhāna̭-me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti vaiśvāna॒ra-mṛ॒tāya̭ jā॒ta-ma॒gni-mityā̭ha vaiśvāna॒ragṃ hi de॒vata॒yā-''yṷ-rubha॒yato̭ vaiśvānaro gṛhyate॒ tasmā̭-dubha॒yataḥ̭ prā॒ṇā a॒dhastā᳚-cco॒pari̭ṣṭā-ccā॒rdhino॒-'nye grahā̭ gṛ॒hyante॒-'rdhī dhru॒va-stasmā̭- [dhru॒va-stasmā᳚t, a॒rdhyavā᳚-] 6

-da॒rdhyavā᳚-mprā॒ṇo᳚-'nyeṣā᳚-mprā॒ṇānā॒-mupo᳚pte॒-'nye grahā᳚-ssā॒dyante-'nṷpopte dhru॒vastasmā̭-da॒sthnānyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti mā॒gṃ॒senā॒nyā asṷrā॒ vā ṷttara॒taḥ pṛ̭thi॒vī-mpa॒ryāci̭kīrṣa॒-ntā-nde॒vā dhru॒veṇā̭dṛgṃha॒-nta-ddhru॒vasya̭ dhruva॒tvaṃ-ya~-ddhru॒va ṷttara॒ta-ssā॒dyate॒ dhṛtyā॒ āyu॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ ya-ddhru॒va ā॒tmā hotā॒ yaddho̭tṛcama॒se dhru॒va-ma̭va॒naya̭tyā॒tmanne॒va ya॒jñasyā- [ya॒jñasya̭, āyṷ-rdadhāti] 7

-''yṷ-rdadhāti pu॒rastā̭-du॒kthasyā̭-'va॒nīya॒ ityā̭huḥ pu॒rastā॒ddhyāyṷṣo bhu॒ṅkte ma̭ddhya॒to̭-'va॒nīya॒ ityā̭hurmaddhya॒mena॒ hyāyṷṣo bhu॒ṅkta ṷttarā॒rdhḙ-'va॒nīya॒ ityā̭hurutta॒mena॒ hyāyṷṣo bhu॒ṅkte vai᳚śvade॒vyāmṛ॒ci śa॒syamā̭nāyā॒mava̭ nayati vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāḥ pra॒jāsve॒vā-''yṷrdadhāti || 8 ||

(dhru॒vastasmā̭ - de॒va ya॒jñasyai - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

ya॒jñena॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntḙ-'manyanta manu॒ṣyā̭ no॒-'nvābha̭viṣya॒ntīti॒ te saṃ̭va~thsa॒reṇa̭ yopayi॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntamṛṣa̭ya ṛtugra॒haire॒vānu॒ prājā̭na॒n॒. yadṛ̭tugra॒hā gṛ॒hyantḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai॒ dvāda̭śa gṛhyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒rasya॒ prajñā᳚tyai sa॒ha pra̭tha॒mau gṛ̭hyete sa॒hotta॒mau tasmā॒-ddvaudvā̭vṛ॒tū ṷbha॒yato̭mukha-mṛtupā॒tra-mbha̭vati॒ ko [mbha̭vati॒ kaḥ, hi ta-dveda॒] 9

hi ta-dveda॒ yata̭ ṛtū॒nā-mmukha̭mṛ॒tunā॒ preṣyeti॒ ṣa-ṭkṛtva̭ āha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇātyṛ॒tubhi॒riti̭ ca॒tuścatṷṣpada e॒va pa॒śū-nprī̭ṇāti॒ dviḥ puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha dvi॒pada̭ e॒va prī̭ṇātyṛ॒tunā॒ preṣyeti॒ ṣa-ṭkṛtva̭ āha॒rtubhi॒riti̭ ca॒tustasmā॒-ccatṷṣpādaḥ pa॒śava̭ ṛ॒tūnupa̭ jīvanti॒ dviḥ [dviḥ, puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha॒] 10

puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha॒ tasmā᳚-ddvi॒pāda॒ścatṷṣpadaḥ pa॒śūnupa̭ jīvantyṛ॒tunā॒ preṣyeti॒ ṣa-ṭkṛtva̭ āha॒rtubhi॒riti̭ ca॒turdviḥ puna̭r-ṛ॒tunā̭-''hā॒ ''krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ nānyo᳚-'nyamanu॒ prapa̭dyeta॒ yada॒nyo᳚-'nyama̭nu pra॒padyḙta॒rtur-ṛ॒tumanu॒ prapa̭dyeta॒rtavo॒ mohṷkā-ssyuḥ॒ [mohṷkā-ssyuḥ, prasi̭ddhame॒vā-] 11

prasi̭ddhame॒vā-ddhva॒ryu-rdakṣi̭ṇena॒ prapa̭dyate॒ prasi̭ddha-mpratiprasthā॒totta̭reṇa॒ tasmā̭-dādi॒tya-ṣṣaṇmā॒so dakṣi̭ṇenaiti॒ ṣaḍutta̭reṇo-payā॒magṛ̭hīto-'si sa॒gṃ॒ sarpo᳚-'syagṃhaspa॒tyāya॒ tvetyā॒hāsti̭ trayoda॒śo māsa॒ ityā̭hu॒sta-me॒va ta-tprī̭ṇāti || 12 ||

(ko - jī̭vanti॒ dviḥ - syu॒ - ścatṷstrigṃśacca) (a. 3)

su॒va॒rgāya॒ vā e॒te lo॒kāya̭ gṛhyante॒ yadṛ̭tugra॒hā jyoti̭-rindrā॒gnī yadai᳚ndrā॒gna-mṛ̭tupā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti॒ jyoti̭-re॒vā-'smā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā-'nṷkhyātyā ojo॒bhṛtau॒ vā e॒tau de॒vānāṃ॒-ya~di̭ndrā॒gnī yadai᳚ndrā॒gno gṛ॒hyata॒ oja̭ e॒vāva̭ rundhe vaiśvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛhṇāti vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jā a॒sāvā̭di॒tya-śśu॒kro ya-dvai᳚śvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti॒ tasmā̭-da॒sā-vā̭di॒tya- [tasmā̭-da॒sā-vā̭di॒tyaḥ, sarvāḥ᳚] 13

-ssarvāḥ᳚ pra॒jāḥ pra॒tyaṅṅudḙti॒ tasmā॒-thsarva̭ e॒va ma̭nyate॒ mā-mpratyuda̭gā॒diti̭ vaiśvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛhṇāti vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāstejaḥ̭ śu॒kro ya-dvai᳚śvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti̭ pra॒jāsve॒va tejo̭ dadhāti || 14 ||

(tasmā̭da॒sāvā̭di॒tya - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)

indro̭ ma॒rudbhi॒-ssāṃvi~̭dyena॒ māddhya̭ndine॒ sava̭ne vṛ॒trama̭ha॒n॒. yanmāddhya̭ndine॒ sava̭ne marutva॒tīyā̭ gṛ॒hyante॒ vārtra̭ghnā e॒va te yaja̭mānasya gṛhyante॒ tasya̭ vṛ॒tra-ñja॒ghnuṣa̭ ṛ॒tavo̭-'muhya॒nthsa ṛ̭tupā॒treṇa̭ marutva॒tīyā̭nagṛhṇā॒-ttato॒ vai sa ṛ॒tū-nprājā̭nā॒-dyadṛ̭tupā॒treṇa̭ marutva॒tīyā̭ gṛ॒hyanta̭ ṛtū॒nā-mprajñā᳚tyai॒ vajraṃ॒-vā~ e॒taṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭rati॒ yanma̭rutva॒tīyā॒ ude॒va pra̭tha॒mena̭ [ude॒va pra̭tha॒mena̭, ya॒ccha॒ti॒ pra ha̭rati] 15

yacchati॒ pra ha̭rati dvi॒tīyḙna stṛṇu॒te tṛ॒tīye॒nā-''yṷdhaṃ॒-vā~ e॒ta-dyaja̭māna॒-ssagg skṷrute॒ yanma̭rutva॒tīyā॒ dhanṷre॒va pra̭tha॒mo jyā dvi॒tīya॒ iṣṷstṛ॒tīyaḥ॒ pratye॒va pra̭tha॒mena̭ dhatte॒ visṛ̭jati dvi॒tīyḙna॒ viddhya̭ti tṛ॒tīye॒nendro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā parā᳚-mparā॒vata̭-magaccha॒-dapā̭rādha॒miti॒ manya̭māna॒-ssa hari̭to-'bhava॒-thsa e॒tā-nma̭rutva॒tīyā̭-nātma॒spara̭ṇā-napaśya॒-ttāna̭gṛhṇīta [ ] 16

prā॒ṇame॒va pra̭tha॒menā᳚-spṛṇutāpā॒na-ndvi॒tīyḙnā॒-''tmāna̭-ntṛ॒tīyḙnā-''tma॒spara̭ṇā॒ vā e॒te yaja̭mānasya gṛhyante॒ yanma̭rutva॒tīyāḥ᳚ prā॒ṇame॒va pra̭tha॒mena̭ spṛṇute-'pā॒na-ndvi॒tīyḙnā॒-''tmāna̭-ntṛ॒tīye॒nendro̭ vṛ॒trama̭ha॒-nta-nde॒vā a̭bruva-nma॒hān. vā a॒yama̭bhū॒dyo vṛ॒tramava̭dhī॒diti॒ tanma̭he॒ndrasya̭ mahendra॒tvagṃ sa e॒ta-mmā̭he॒ndra-mṷddhā॒ra-muda̭harata vṛ॒tragṃ ha॒tvā-'nyāsṷ de॒vatā॒sva dhi॒ yanmā̭he॒ndro gṛ॒hyata̭ uddhā॒rame॒va taṃ-ya~ja̭māna॒ uddha̭rate॒-'nyāsṷ pra॒jāsvadhi̭ śukrapā॒treṇa̭ gṛhṇāti yajamānadeva॒tyo̭ vai mā̭he॒ndrastejaḥ̭ śu॒kro yanmā̭he॒ndragṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti॒ yaja̭māna e॒va tejo̭ dadhāti || 17 ||

(pra॒tha॒menā̭ - gṛhṇīta - de॒vatā᳚sva॒ - ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 5)

adi̭tiḥ pu॒trakā̭mā sā॒ddhyebhyo̭ de॒vebhyo᳚ brahmauda॒nama̭paca॒-ttasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇamadadu॒sta-tprā-''śñā॒-thsā reto̭-'dhatta॒ tasyai̭ ca॒tvāra̭ ādi॒tyā a̭jāyanta॒ sā dvi॒tīya̭mapaca॒-thsā-'ma̭nyato॒ccheṣa̭ṇānma i॒me᳚-'jñata॒ yadagre᳚ prāśi॒ṣyāmī॒to me॒ vasī̭yāgṃso janiṣyanta॒ iti॒ sā-'gre॒ prā-''śñā॒-thsā reto̭-'dhatta॒ tasyai॒ vyṛ̭ddhamā॒ṇḍama̭jāyata॒ sā-''di॒tyebhya̭ e॒va [ ] 18

tṛ॒tīya̭mapaca॒-dbhogā̭ya ma i॒dagg śrā॒ntama॒stviti॒ te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai॒ yo-'to॒ jāyā̭tā a॒smāka॒gṃ॒ sa eko̭-'sa॒dyo᳚-'sya pra॒jāyā॒mṛddhyā̭tā a॒smāka॒-mbhogā̭ya bhavā॒diti॒ tato॒ viva̭svānādi॒tyo̭ 'jāyata॒ tasya॒ vā i॒ya-mpra॒jā yanma̭nu॒ṣyā᳚stāsveka̭ e॒vardho yo yaja̭te॒ sa de॒vānā॒-mbhogā̭ya bhavati de॒vā vai ya॒jñā- [ya॒jñāt, ru॒dra-ma॒nta-] 19

-dru॒dra-ma॒nta-rā̭ya॒n-thsa ā̭di॒tyāna॒nvākra̭mata॒ te dvi̭deva॒tyā᳚-nprāpa̭dyanta॒ tā-nna prati॒ prāya̭ccha॒-ntasmā॒dapi॒ vaddhya॒-mprapa̭nna॒-nna prati॒ praya̭cchanti॒ tasmā᳚-ddvideva॒tye᳚bhya ādi॒tyo nirgṛ̭hyate॒ yadu॒ccheṣa̭ṇā॒-dajā̭yanta॒ tasmā̭-du॒ccheṣa̭ṇā-dgṛhyate ti॒sṛbhi̭r-ṛ॒gbhirgṛ̭hṇāti mā॒tā pi॒tā pu॒trastade॒va tanmi̭thu॒na-mulba॒-ṅgarbho̭ ja॒rāyu॒ tade॒va ta- [tade॒va tat, mi॒thu॒na-mpa॒śavo॒] 20

-nmi̭thu॒na-mpa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya ūrgdadhi̭ da॒ddhnā ma̭ddhya॒ta-śśrī̭ṇā॒tyūrja̭me॒va pa̭śū॒nā-mma̭ddhya॒to da̭dhāti śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya॒ tasmā̭dā॒mā pa॒kva-ndṷhe pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tyaḥ pa̭ri॒śritya̭ gṛhṇāti prati॒ruddhyai॒vā-'smai̭ pa॒śū-ngṛ̭hṇāti pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya e॒ṣa ru॒dro yada॒gniḥ pa̭ri॒śritya̭ gṛhṇāti ru॒drāde॒va pa॒śū-na॒nta-rda̭dhā- [-na॒nta-rda̭dhāti, e॒ṣa vai] 21

-tye॒ṣa vai viva̭svānādi॒tyo yadṷpāgṃ śu॒sava̭na॒-ssa e॒tame॒va so̭mapī॒tha-mpari̭ śaya॒ ā tṛ̭tīyasava॒nā-dviva̭sva ādityai॒ṣa tḙ somapī॒tha ityā̭ha॒ viva̭svanta-me॒vā-''di॒tyagṃ so̭mapī॒thena॒ sama̭rdhayati॒ yā di॒vyā vṛṣṭi॒stayā᳚ tvā śrīṇā॒mīti॒ vṛṣṭi̭kāmasya śrīṇīyā॒-dvṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadi̭ tā॒ja-kpra॒skande॒-dvarṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒dyadi̭ ci॒ramava̭rṣuko॒ na sā̭daya॒tyasa̭nnā॒ddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte॒ nānu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ yada̭nuvaṣaṭku॒ryā--dru॒dra-mpra॒jā a॒nvava̭sṛje॒nna hu॒tvānvī᳚kṣeta॒ yada॒nvīkṣḙta॒ cakṣṷrasya pra॒māyṷkagg syā॒-ttasmā॒nnānvīkṣyaḥ̭ || 22 ||

(e॒va - ya॒jñā - jja॒rāyu॒ tade॒va tada॒ - ntarda̭dhāti॒ - na - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 6)

a॒nta॒ryā॒ma॒pā॒treṇa̭ sāvi॒tra-mā᳚graya॒ṇā-dgṛ̭hṇāti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇaḥ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ na sā̭daya॒tyasa̭nnā॒ddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte॒ nānu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ yada̭nuvaṣaṭku॒ryā-dru॒dra-mpra॒jā a॒nvava̭sṛje-de॒ṣa vai gā̭ya॒tro de॒vānāṃ॒-ya~-thsa̭vi॒taiṣa gā̭yatri॒yai lo॒ke gṛ̭hyate॒ yadā᳚graya॒ṇo yada̭ntaryāmapā॒treṇa̭ sāvi॒tra-mā᳚graya॒ṇā-dgṛ॒hṇāti॒ svā-de॒vainaṃ॒-yo~ne॒-rnirgṛ̭hṇāti॒ viśvḙ [viśve᳚, de॒vā-stṛ॒tīya॒gṃ॒] 23

de॒vā-stṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭na॒-nnoda̭yaccha॒-nte sa̭vi॒tāra̭-mprātassava॒nabhā̭ga॒gṃ॒ santa̭-ntṛtīyasava॒nama॒bhi parya̭ṇaya॒-ntato॒ vai te tṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭na॒-muda̭yaccha॒n॒. ya-ttṛ̭tīyasava॒ne sā̭vi॒tro gṛ॒hyatḙ tṛ॒tīya̭sya॒ sava̭na॒syodya̭tyai savitṛpā॒treṇa̭ vaiśvade॒va-ṅka॒laśā᳚-dgṛhṇāti vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jā vai᳚śvade॒vaḥ ka॒laśaḥ̭ savi॒tā pra̭sa॒vānā̭mīśe॒ ya-thsa̭vitṛpā॒treṇa̭ vaiśvade॒va-ṅka॒laśā᳚-dgṛ॒hṇāti̭ savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra [pra॒jāḥ pra, ja॒na॒ya॒ti॒ some॒ soma̭ma॒bhi] 24

ja̭nayati॒ some॒ soma̭ma॒bhi gṛ̭hṇāti॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti su॒śarmā̭-'si supratiṣṭhā॒na ityā̭ha॒ some॒ hi soma̭mabhigṛ॒hṇāti॒ prati̭ṣṭhityā e॒tasmi॒n vā api॒ grahḙ manu॒ṣye᳚bhyo de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhyaḥ̭ kriyate su॒śarmā̭-'si supratiṣṭhā॒na ityā̭ha manu॒ṣye᳚bhya e॒vaitena̭ karoti bṛ॒hadityā̭ha de॒vebhya̭ e॒vaitena̭ karoti॒ nama॒ ityā̭ha pi॒tṛbhya̭ e॒vaitena̭ karotye॒ tāva̭tī॒ rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇātye॒ṣa te॒ yoni॒rviśve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityā̭ha vaiśvade॒vo hyḙṣaḥ || 25 ||

(viśve॒ - pra - pi॒tṛbhya̭ e॒vaitena̭ karo॒tye - kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 7)

prā॒ṇo vā e॒ṣa yadṷpā॒gṃ॒śu-ryadṷpāgṃśupā॒treṇa̭ pratha॒maśco᳚tta॒maśca॒ grahaṷ gṛ॒hyete᳚ prā॒ṇame॒vānṷ pra॒yanti̭ prā॒ṇamanūdya̭nti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇaḥ prā॒ṇa ṷpā॒gṃ॒śuḥ patnīḥ᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayanti॒ yadṷpāgṃśupā॒treṇa̭ pātnīva॒tamā᳚graya॒ṇā-dgṛ॒hṇāti̭ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ tasmā᳚-tprā॒ṇa-mpra॒jā anu॒ pra jā̭yante de॒vā vā i॒ta i̭taḥ॒ patnī᳚-ssuva॒rgaṃ- [patnī᳚-ssuva॒rgam, lo॒ka-ma̭jigāgṃsa॒-nte] 26

-~lo॒ka-ma̭jigāgṃsa॒-nte sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prājā̭na॒-nta e॒ta-mpā᳚tnīva॒tama̭paśya॒-ntama̭gṛhṇata॒ tato॒ vai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mprājā̭na॒n॒. ya-tpā᳚tnīva॒to gṛ॒hyatḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai॒ sa somo॒ nāti̭ṣṭhata strī॒bhyo gṛ॒hyamā̭ṇa॒sta-ṅghṛ॒taṃ-va~jra̭-ṅkṛ॒tvā-'ghna॒-nta-nniri̭ndriya-mbhū॒tama̭gṛhṇa॒-ntasmā॒-thstriyo॒ niri̭ndriyā॒ adā̭yādī॒rapi̭ pā॒pā-tpu॒gṃ॒sa upa̭stitaraṃ- [upa̭stitaram, va॒da॒nti॒ ya-dghṛ॒tena̭] 27

-~vadanti॒ ya-dghṛ॒tena̭ pātnīva॒tagg śrī॒ṇāti॒ vajrḙṇai॒vainaṃ॒-va~śḙ kṛ॒tvā gṛ̭hṇā-tyupayā॒magṛ̭hīto॒-'sītyā̭he॒yaṃ-vā~ ṷpayā॒ma-stasmā̭di॒mā-mpra॒jā anu॒ pra jā̭yante॒ bṛha॒spati̭sutasya ta॒ ityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayatīndo॒ ityā̭ha॒ reto॒ vā indū॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhātīndriyāva॒ i- [iti̭, ā॒ha॒ pra॒jā] 28

-tyā̭ha pra॒jā vā i̭ndri॒ya-mpra॒jā e॒vāsmai॒ pra ja̭naya॒tyagnā(3) ityā̭hā॒gnirvai rḙto॒dhāḥ patnī̭va॒ ityā̭ha mithuna॒tvāya̭ sa॒jūrde॒vena॒ tvaṣṭrā॒ soma̭-mpi॒betyā̭ha॒ tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛ-drū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti de॒vā vai tvaṣṭā̭ramajighāgṃsa॒n-thsa patnīḥ॒ prāpa̭dyata॒ ta-nna prati॒ prā-'ya̭ccha॒-ntasmā॒dapi॒ [prā-'ya̭ccha॒-ntasmā॒dapi̭, vaddhya॒-mprapa̭nna॒-] 29

vaddhya॒-mprapa̭nna॒-nna prati॒ praya̭cchanti॒ tasmā᳚-tpātnīva॒te tvaṣṭre-'pi̭ gṛhyate॒ na sā̭daya॒tyasa̭nnā॒ddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte॒ nānu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ yada̭nuvaṣa-ṭku॒ryā-dru॒dra-mpra॒jā a॒nvava̭sṛje॒-dyannā-'nṷvaṣaṭku॒ryā-daśā᳚nta-ma॒gnī-thsoma̭-mbhakṣaye-dupā॒g॒śvanu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ na ru॒dra-mpra॒jā a̭nvavasṛ॒jati̭ śā॒ntama॒gnī-thsoma̭-mbhakṣaya॒tyagnī॒-nneṣṭṷ-ru॒pastha॒mā sī̭da॒ [sī̭da, neṣṭaḥ॒ patnī̭-] 30

neṣṭaḥ॒ patnī̭-mu॒dāna॒yetyā̭hā॒-gnīde॒va neṣṭa̭ri॒ reto॒ dadhā̭ti॒ neṣṭā॒ patni̭yāmu-dgā॒trā sa-ṅkhyā̭payati pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadṷdgā॒tā pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāyā॒pa upa॒ pra va̭rtayati॒ reta̭ e॒va ta-thsi̭ñcatyū॒ruṇopa॒ pra va̭rtayatyū॒ruṇā॒ hi retaḥ̭ si॒cyatḙ nagna॒-ṅkṛtyo॒-rumupa॒ pra va̭rtayati ya॒dā hi na॒gna ū॒rurbhava॒tyatha̭ mithu॒nī bha̭va॒to-'tha॒ retaḥ̭ sicya॒te-'tha̭ pra॒jāḥ pra jā̭yante || 31 ||

(patnī᳚-ssuva॒rga - mupa̭stitara - mindriyāva॒ itya - pi̭ - sīda - mithu॒nya̭ - ṣṭau ca̭) (a. 8)

indro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya̭ śīrṣakapā॒la-mudau᳚bja॒-thsa dro̭ṇakala॒śo̭-'bhava॒-ttasmā॒-thsoma॒-ssama̭srava॒-thsa hā̭riyoja॒no̭-'bhava॒-ttaṃ-vya~̭cikithsa-jju॒havā॒nī(3) mā hau॒ṣā(3)-miti॒ so̭-'manyata॒ yaddho॒ṣyāmyā॒magṃ ho᳚ṣyāmi॒ yanna ho॒ṣyāmi̭ yajñaveśa॒sa-ṅka̭riṣyā॒mīti॒ tama̭ddhriyata॒ hotu॒gṃ॒ so᳚-'gni-ra̭bravī॒nna mayyā॒magṃ ho᳚ṣya॒sīti॒ ta-ndhā॒nābhi̭-raśrīṇā॒- [-raśrīṇāt, tagṃ śṛ॒ta-] 32

-ttagṃ śṛ॒ta-mbhū॒ta-ma̭juho॒dya-ddhā॒nābhi̭r-hāriyoja॒nagg śrī॒ṇāti̭ śṛta॒tvāya̭ śṛ॒ta-me॒vaina̭-mbhū॒ta-ñjṷhoti ba॒hvībhiḥ̭ śrīṇātye॒tāva̭tī-re॒vāsyā॒-muṣmi̭n ~lo॒ke kā̭ma॒dughā̭ bhava॒ntyatho॒ khalvā̭hure॒tā vā indra̭sya॒ pṛśña̭yaḥ kāma॒dughā॒ yaddhā̭riyoja॒nīriti॒ tasmā᳚-dba॒hvībhiḥ̭ śrīṇīyādṛkhsā॒me vā indra̭sya॒ harī̭ soma॒pānau॒ tayoḥ᳚ pari॒dhaya̭ ā॒dhānaṃ॒-ya~dapra̭hṛtya pari॒dhī-ñjṷhu॒yā-da॒ntarā̭dhānābhyā- [-da॒ntarā̭dhānābhyām, ghā॒sa-mpra] 33

-ṅghā॒sa-mpra ya̭cche-tpra॒hṛtya̭ pari॒dhīñjṷhoti॒ nirā̭dhānābhyā-me॒va ghā॒sa-mpra ya̭cchatyunne॒tā jṷhoti yā॒tayā̭meva॒ hyḙtarhya̭ddhva॒ryu-ssva॒gākṛ̭to॒ ya-da̭ddhva॒ryu-rjṷhu॒yā-dyathā॒ vimṷkta॒-mpuna̭ryu॒nakti̭ tā॒dṛge॒va tacchī॒r॒ṣa-nna̭dhini॒dhāya̭ juhoti śīrṣa॒to hi sa sa॒mabha̭va-dvi॒kramya̭ juhoti vi॒kramya॒ hīndro̭ vṛ॒tramaha॒n-thsamṛ̭ddhyai pa॒śavo॒ vai hā̭riyoja॒nīrya-thsa̭bhi॒nndyā-dalpā̭ [-dalpāḥ᳚, e॒na॒-mpa॒śavo̭] 34

ena-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭhera॒n॒. yanna sa̭bhi॒nndyā-dba॒hava̭ ena-mpa॒śavo-'bhṷñjanta॒ upa̭ tiṣṭhera॒-nmana̭sā॒ sa-mbā̭dhata u॒bhaya̭-ṅkaroti ba॒hava̭ e॒vaina̭-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭ tiṣṭhanta unne॒taryṷpaha॒va-mi̭cchante॒ ya e॒va tatra̭ somapī॒thasta-me॒vāva̭ rundhata uttarave॒dyā-nniva̭pati pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śavo̭ hāriyoja॒nīḥ pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ ṣṭhāpayanti || 35 ||

(a॒śrī॒ṇā॒ - da॒ntarā̭dhānābhyā॒ - malpāḥ᳚ - sthāpayanti) (a. 9)

grahā॒n॒. vā anṷ pra॒jāḥ pa॒śavaḥ॒ pra jā̭yanta upāgśvantaryā॒-māva̭jā॒vayaḥ̭ śu॒krāma॒nthinau॒ purṷṣā ṛtugra॒hā-neka̭śaphā ādityagra॒ha-ṅgāva̭ ādityagra॒ho bhūyi̭ṣṭhābhir-ṛ॒gbhirgṛ̭hyate॒ tasmā॒-dgāvaḥ̭ paśū॒nā-mbhūyi̭ṣṭhā॒ ya-ttrirṷpā॒gṃ॒ śugṃ hastḙna vigṛ॒hṇāti॒ tasmā॒-ddvau trīna॒jā ja॒naya॒tyathāva̭yo॒ bhūya̭sīḥ pi॒tā vā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇaḥ pu॒traḥ ka॒laśo॒ yadā᳚graya॒ṇa ṷpa॒dasye᳚-tka॒laśā᳚-dgṛhṇīyā॒-dyathā̭ pi॒tā [ ] 36

pu॒tra-ṅkṣi॒ta ṷpa॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va tadya-tka॒laśa̭ upa॒dasyḙ-dāgraya॒ṇā-dgṛ̭hṇīyā॒-dyathā̭ pu॒traḥ pi॒tara̭-ṅkṣi॒ta ṷpa॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va tadā॒tmā vā e॒ṣa ya॒jñasya॒ yadā᳚graya॒ṇo yadgraho̭ vā ka॒laśo̭ vopa॒dasyḙ-dāgraya॒ṇā-dgṛ̭hṇīyādā॒tmana̭ e॒vādhi̭ ya॒jña-nniṣka̭ro॒tyavi̭jñāto॒ vā e॒ṣa gṛ̭hyate॒ yadā᳚graya॒ṇa-ssthā॒lyā gṛ॒hṇāti̭ vāya॒vyḙna juhoti॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, garbhe॒ṇā 'vi̭jñātena] 37

-dgarbhe॒ṇā 'vi̭jñātena brahma॒hā 'va̭bhṛ॒thamava̭ yanti॒ parā᳚ sthā॒līrasya॒ntyu-dvā̭ya॒vyā̭ni haranti॒ tasmā॒-thstriya̭-ñjā॒tā-mparā᳚-'sya॒ntyu-tpumāgṃ̭ sagṃ haranti॒ ya-tpṷro॒ruca॒māha॒ yathā॒ vasya̭sa ā॒hara̭ti tā॒dṛge॒va ta-dya-dgraha̭-ṅgṛ॒hṇāti॒ yathā॒ vasya̭sa ā॒hṛtya॒ prā-''ha̭ tā॒dṛge॒va ta-dya-thsā॒daya̭ti॒ yathā॒ vasya̭sa upani॒dhāyā̭-pa॒krāma̭ti tā॒dṛge॒va ta-dya dvai ya॒jñasya॒ sāmnā॒ yajṷṣā kri॒yatḙ śithi॒la-nta-dyadṛ॒cā ta-ddṛ॒ḍha-mpu॒rastā̭dupayāmā॒ yajṷṣā gṛhyanta u॒pari̭ṣṭā-dupayāmā ṛ॒cā ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 38 ||

(yathā̭ pi॒tā-tasmā̭-dapa॒krāma̭ti tā॒dṛge॒va ta-dya-da॒ṣṭā da̭śa ca) (a. 10)

prānyāni॒ pātrā̭ṇi yu॒jyante॒ nānyāni॒ yāni̭ parā॒cīnā̭ni prayu॒jyante॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati॒ parā̭ṅiva॒ hya̭sau lo॒ko yāni॒ punaḥ̭ prayu॒jyanta̭ i॒mame॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati॒ punaḥ̭puna-riva॒ hya̭yaṃ-lo~॒kaḥ prānyāni॒ pātrā̭ṇi yu॒jyante॒ nānyāni॒ yāni̭ parā॒cīnā̭ni prayu॒jyante॒ tānyanvoṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti॒ yāni॒ punaḥ̭ [punaḥ̭, pra॒yu॒jyante॒] 39

prayu॒jyante॒ tānyanvoṣa̭dhayaḥ॒ puna॒rā bha̭vanti॒ prānyāni॒ pātrā̭ṇi yu॒jyante॒ nānyāni॒ yāni̭ parā॒cīnā̭ni prayu॒jyante॒ tānyanvā̭ra॒ṇyāḥ pa॒śavo-'ra̭ṇya॒-mapa̭ yanti॒ yāni॒ punaḥ̭ prayu॒jyante॒ tānyanṷ grā॒myāḥ pa॒śavo॒ grāma̭-mu॒pāva̭yanti॒ yo vai grahā̭ṇā-nni॒dānaṃ॒-ve~da̭ ni॒dāna̭vā-nbhava॒tyājya॒-mityu॒ktha-ntadvai grahā̭ṇā-nni॒dānaṃ॒-ya~dṷpā॒gṃ॒śu śagṃsa̭ti॒ ta- [śagṃsa̭ti॒ tat, u॒pā॒gśva॒nta॒ryā॒mayo॒-] 40

-dṷpāgśvantaryā॒mayo॒-ryadu॒ccai-stadita̭reṣā॒-ṅgrahā̭ṇāme॒tadvai grahā̭ṇā-nni॒dānaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ ni॒dāna̭vā-nbhavati॒ yo vai grahā̭ṇā-mmithu॒naṃ-ve~da॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate sthā॒lībhi̭-ra॒nye grahā̭ gṛ॒hyantḙ vāya॒vyai̭-ra॒nya e॒tadvai grahā̭ṇā-mmithu॒naṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yata॒ indra॒stvaṣṭu॒-ssoma̭-mabhī॒ṣahā̭-'piba॒-thsa viṣva॒- [viṣvaṅṋ̇, vyā᳚rccha॒-thsa] 41

ṅvyā᳚rccha॒-thsa ā॒tmannā॒rama̭ṇa॒-nnāvi̭nda॒-thsa e॒tā-na̭nusava॒na-mpṷro॒ḍāśā̭napaśya॒-ttā-nnira̭vapa॒-ttairvai sa ā॒tmannā॒rama̭ṇa-makuruta॒ tasmā̭-danusava॒na-mpṷro॒ḍāśā॒ nirṷpyante॒ tasmā̭-danusava॒na-mpṷro॒ḍāśā̭nā॒-mprā-'śñī̭yādā॒tma-nne॒vā-''rama̭ṇa-ṅkurute॒ naina॒gṃ॒ somo-'ti̭ pavate brahmavā॒dino̭ vadanti॒ narcā na yajṷṣā pa॒ṅkti-rā᳚pya॒te-'tha॒ kiṃ ~ya॒jñasya̭ pāṅkta॒tvamiti̭ dhā॒nāḥ ka̭ra॒mbhaḥ pa̭rivā॒paḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ paya॒syā̭ tena̭ pa॒ṅkti-rā᳚pyate॒ ta-dya॒jñasya̭ pāṅkta॒tvam || 42 ||

(bha॒va॒nti॒ yāni॒ punaḥ॒ - śagṃsa̭ti॒ ta - dviṣvaṃ॒ - kiṃ - catṷrdaśa ca) (a. 11)

(indro̭ vṛ॒trāya- ''yu॒rve - ya॒jñena̭ - suva॒rgā - yendro̭ ma॒rudbhi॒ - radi̭ti - rantaryāmapā॒treṇa̭ - prā॒ṇa ṷpāgṃśu pā॒tre - ṇendro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya॒ - grahā॒n - prānyā - nyekā̭daśa)

(indro̭ vṛ॒trāya॒ - puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha - mithu॒na-mpa॒śavo॒ - neṣṭaḥ॒ patnī̭ - mupāgśvantaryā॒mayo॒ - dvica̭tvārigṃśat)

(indro̭ vṛ॒trāya̭, pāṅkta॒tvam)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे पञ्चमः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

इन्द्रो॑ वृ॒त्राय॒ वज्र॒मुद॑यच्छ॒-थ्स वृ॒त्रो वज्रा॒दुद्य॑तादबिभे॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒द-म्मयि॑ वी॒र्यं॑ त-त्ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑-म्प्राय॑च्छ॒-त्तस्मै᳚ द्वि॒तीय॒मुद॑यच्छ॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा म॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒द-म्मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ [प्र दा᳚स्या॒मीति॑, तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑मे॒व] 1

तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑मे॒व प्राय॑च्छ॒-त्तस्मै॑ तृ॒तीय॒मुद॑यच्छ॒-त्तं-विँष्णु॒रन्व॑तिष्ठत ज॒हीति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒द-म्मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑मे॒व प्राय॑च्छ॒-त्त-न्निर्मा॑य-म्भू॒तम॑हन्. य॒ज्ञो हि तस्य॑ मा॒या-ऽऽसी॒-द्यदु॒क्थ्यो॑ गृ॒ह्यत॑ इन्द्रि॒यमे॒व [ ] 2

त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्त॒ इन्द्रा॑य त्वा बृ॒ह-द्व॑ते॒ वय॑स्वत॒ इत्या॒हेन्द्रा॑य॒ हि स त-म्प्राय॑च्छ॒-त्तस्मै᳚ त्वा॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह॒ यदे॒व विष्णु॑र॒न्वति॑ष्ठत ज॒हीति॒ तस्मा॒-द्विष्णु॑म॒न्वाभ॑जति॒ त्रिर्निर्गृ॑ह्णाति॒ त्रिर्हि स त-न्तस्मै॒ प्राय॑च्छदे॒ष ते॒ योनिः॒ पुन॑र्हविर॒सीत्या॑ह॒ पुनः॑पुन॒- [पुनः॑पुनः, ह्य॑स्मा-] 3

र्-ह्य॑स्मा-न्निर्गृ॒ह्णाति॒ चक्षु॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदु॒क्थ्य॑-स्तस्मा॑दु॒क्थ्यग्ं॑ हु॒तग्ं सोमा॑ अ॒न्वाय॑न्ति॒ तस्मा॑दा॒त्मा चक्षु॒रन्वे॑ति॒ तस्मा॒देकं॒-यँन्त॑-म्ब॒हवो-ऽनु॑ यन्ति॒ तस्मा॒देको॑ बहू॒ना-म्भ॒द्रो भ॑वति॒ तस्मा॒देको॑ ब॒ह्वीर्जा॒या वि॑न्दते॒ यदि॑ का॒मये॑ता-द्ध्व॒र्यु-रा॒त्मानं॑-यँज्ञ यश॒सेना᳚-र्पयेय॒-मित्य॑न्त॒रा-ऽऽह॑व॒नीय॑-ञ्च हवि॒र्धान॑-ञ्च॒ तिष्ठ॒न्नव॑ नये- [नयेत्, आ॒त्मान॑मे॒व] 4

-दा॒त्मान॑मे॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚र्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यज॑मानं-यँज्ञ यश॒सेना᳚र्पयेय॒-मित्य॑न्त॒रा स॑दोहविर्धा॒ने तिष्ठ॒न्नव॑ नये॒-द्यज॑मानमे॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚-र्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त सद॒स्यान्॑ यज्ञ यश॒सेना᳚-र्पयेय॒मिति॒ सद॑ आ॒लभ्याव॑ नये-थ्सद॒स्या॑ने॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚र्पयति ॥ 5 ॥

(इती᳚ - न्द्रि॒यमे॒व - पुनः॑ पुन - र्नये॒त् - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 1)

आयु॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ य-द्ध्रु॒व उ॑त्त॒मो ग्रहा॑णा-ङ्गृह्यते॒ तस्मा॒-दायुः॑ प्रा॒णाना॑-मुत्त॒म-म्मू॒र्धान॑-न्दि॒वो अ॑र॒ति-म्पृ॑थि॒व्या इत्या॑ह मू॒र्धान॑-मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति वैश्वान॒र-मृ॒ताय॑ जा॒त-म॒ग्नि-मित्या॑ह वैश्वान॒रग्ं हि दे॒वत॒या-ऽऽयु॑-रुभ॒यतो॑ वैश्वानरो गृह्यते॒ तस्मा॑-दुभ॒यतः॑ प्रा॒णा अ॒धस्ता᳚-च्चो॒परि॑ष्टा-च्चा॒र्धिनो॒-ऽन्ये ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॒-ऽर्धी ध्रु॒व-स्तस्मा॑- [ध्रु॒व-स्तस्मा᳚त्, अ॒र्ध्यवा᳚-] 6

-द॒र्ध्यवा᳚-म्प्रा॒णो᳚-ऽन्येषा᳚-म्प्रा॒णाना॒-मुपो᳚प्ते॒-ऽन्ये ग्रहा᳚-स्सा॒द्यन्ते-ऽनु॑पोप्ते ध्रु॒वस्तस्मा॑-द॒स्थ्नान्याः प्र॒जाः प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्ति मा॒ग्ं॒सेना॒न्या असु॑रा॒ वा उ॑त्तर॒तः पृ॑थि॒वी-म्प॒र्याचि॑कीर्ष॒-न्ता-न्दे॒वा ध्रु॒वेणा॑दृग्ंह॒-न्त-द्ध्रु॒वस्य॑ ध्रुव॒त्वं-यँ-द्ध्रु॒व उ॑त्तर॒त-स्सा॒द्यते॒ धृत्या॒ आयु॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ य-द्ध्रु॒व आ॒त्मा होता॒ यद्धो॑तृचम॒से ध्रु॒व-म॑व॒नय॑त्या॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञस्या- [य॒ज्ञस्य॑, आयु॑-र्दधाति] 7

-ऽऽयु॑-र्दधाति पु॒रस्ता॑-दु॒क्थस्या॑-ऽव॒नीय॒ इत्या॑हुः पु॒रस्ता॒द्ध्यायु॑षो भु॒ङ्क्ते म॑द्ध्य॒तो॑-ऽव॒नीय॒ इत्या॑हुर्मद्ध्य॒मेन॒ ह्यायु॑षो भु॒ङ्क्त उ॑त्तरा॒र्धे॑-ऽव॒नीय॒ इत्या॑हुरुत्त॒मेन॒ ह्यायु॑षो भु॒ङ्क्ते वै᳚श्वदे॒व्यामृ॒चि श॒स्यमा॑नाया॒मव॑ नयति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जाः प्र॒जास्वे॒वा-ऽऽयु॑र्दधाति ॥ 8 ॥

(ध्रु॒वस्तस्मा॑ - दे॒व य॒ज्ञस्यै - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)

य॒ज्ञेन॒ वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ते॑-ऽमन्यन्त मनु॒ष्या॑ नो॒-ऽन्वाभ॑विष्य॒न्तीति॒ ते सं॑वँथ्स॒रेण॑ योपयि॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तमृष॑य ऋतुग्र॒हैरे॒वानु॒ प्राजा॑न॒न्॒. यदृ॑तुग्र॒हा गृ॒ह्यन्ते॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै॒ द्वाद॑श गृह्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै स॒ह प्र॑थ॒मौ गृ॑ह्येते स॒होत्त॒मौ तस्मा॒-द्द्वौद्वा॑वृ॒तू उ॑भ॒यतो॑मुख-मृतुपा॒त्र-म्भ॑वति॒ को [म्भ॑वति॒ कः, हि त-द्वेद॒] 9

हि त-द्वेद॒ यत॑ ऋतू॒ना-म्मुख॑मृ॒तुना॒ प्रेष्येति॒ ष-ट्कृत्व॑ आह॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णात्यृ॒तुभि॒रिति॑ च॒तुश्चतु॑ष्पद ए॒व प॒शू-न्प्री॑णाति॒ द्विः पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽह द्वि॒पद॑ ए॒व प्री॑णात्यृ॒तुना॒ प्रेष्येति॒ ष-ट्कृत्व॑ आह॒र्तुभि॒रिति॑ च॒तुस्तस्मा॒-च्चतु॑ष्पादः प॒शव॑ ऋ॒तूनुप॑ जीवन्ति॒ द्विः [द्विः, पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽह॒] 10

पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽह॒ तस्मा᳚-द्द्वि॒पाद॒श्चतु॑ष्पदः प॒शूनुप॑ जीवन्त्यृ॒तुना॒ प्रेष्येति॒ ष-ट्कृत्व॑ आह॒र्तुभि॒रिति॑ च॒तुर्द्विः पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽहा॒ ऽऽक्रम॑णमे॒व त-थ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ नान्यो᳚-ऽन्यमनु॒ प्रप॑द्येत॒ यद॒न्यो᳚-ऽन्यम॑नु प्र॒पद्ये॑त॒र्तुर्-ऋ॒तुमनु॒ प्रप॑द्येत॒र्तवो॒ मोहु॑का-स्स्युः॒ [मोहु॑का-स्स्युः, प्रसि॑द्धमे॒वा-] 11

प्रसि॑द्धमे॒वा-द्ध्व॒र्यु-र्दक्षि॑णेन॒ प्रप॑द्यते॒ प्रसि॑द्ध-म्प्रतिप्रस्था॒तोत्त॑रेण॒ तस्मा॑-दादि॒त्य-ष्षण्मा॒सो दक्षि॑णेनैति॒ षडुत्त॑रेणो-पया॒मगृ॑हीतो-ऽसि स॒ग्ं॒ सर्पो᳚-ऽस्यग्ंहस्प॒त्याय॒ त्वेत्या॒हास्ति॑ त्रयोद॒शो मास॒ इत्या॑हु॒स्त-मे॒व त-त्प्री॑णाति ॥ 12 ॥

(को - जी॑वन्ति॒ द्विः - स्यु॒ - श्चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 3)

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ते लो॒काय॑ गृह्यन्ते॒ यदृ॑तुग्र॒हा ज्योति॑-रिन्द्रा॒ग्नी यदै᳚न्द्रा॒ग्न-मृ॑तुपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ ज्योति॑-रे॒वा-ऽस्मा॑ उ॒परि॑ष्टा-द्दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या-ऽनु॑ख्यात्या ओजो॒भृतौ॒ वा ए॒तौ दे॒वानां॒-यँदि॑न्द्रा॒ग्नी यदै᳚न्द्रा॒ग्नो गृ॒ह्यत॒ ओज॑ ए॒वाव॑ रुन्धे वैश्वदे॒वग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जा अ॒सावा॑दि॒त्य-श्शु॒क्रो य-द्वै᳚श्वदे॒वग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ तस्मा॑-द॒सा-वा॑दि॒त्य- [तस्मा॑-द॒सा-वा॑दि॒त्यः, सर्वाः᳚] 13

-स्सर्वाः᳚ प्र॒जाः प्र॒त्यङ्ङुदे॑ति॒ तस्मा॒-थ्सर्व॑ ए॒व म॑न्यते॒ मा-म्प्रत्युद॑गा॒दिति॑ वैश्वदे॒वग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जास्तेजः॑ शु॒क्रो य-द्वै᳚श्वदे॒वग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॑ प्र॒जास्वे॒व तेजो॑ दधाति ॥ 14 ॥

(तस्मा॑द॒सावा॑दि॒त्य - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)

इन्द्रो॑ म॒रुद्भि॒-स्सांविँ॑द्येन॒ माद्ध्य॑न्दिने॒ सव॑ने वृ॒त्रम॑ह॒न्॒. यन्माद्ध्य॑न्दिने॒ सव॑ने मरुत्व॒तीया॑ गृ॒ह्यन्ते॒ वार्त्र॑घ्ना ए॒व ते यज॑मानस्य गृह्यन्ते॒ तस्य॑ वृ॒त्र-ञ्ज॒घ्नुष॑ ऋ॒तवो॑-ऽमुह्य॒न्थ्स ऋ॑तुपा॒त्रेण॑ मरुत्व॒तीया॑नगृह्णा॒-त्ततो॒ वै स ऋ॒तू-न्प्राजा॑ना॒-द्यदृ॑तुपा॒त्रेण॑ मरुत्व॒तीया॑ गृ॒ह्यन्त॑ ऋतू॒ना-म्प्रज्ञा᳚त्यै॒ वज्रं॒-वाँ ए॒तं-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑रति॒ यन्म॑रुत्व॒तीया॒ उदे॒व प्र॑थ॒मेन॑ [उदे॒व प्र॑थ॒मेन॑, य॒च्छ॒ति॒ प्र ह॑रति] 15

यच्छति॒ प्र ह॑रति द्वि॒तीये॑न स्तृणु॒ते तृ॒तीये॒ना-ऽऽयु॑धं॒-वाँ ए॒त-द्यज॑मान॒-स्सग्ग् स्कु॑रुते॒ यन्म॑रुत्व॒तीया॒ धनु॑रे॒व प्र॑थ॒मो ज्या द्वि॒तीय॒ इषु॑स्तृ॒तीयः॒ प्रत्ये॒व प्र॑थ॒मेन॑ धत्ते॒ विसृ॑जति द्वि॒तीये॑न॒ विद्ध्य॑ति तृ॒तीये॒नेन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा परा᳚-म्परा॒वत॑-मगच्छ॒-दपा॑राध॒मिति॒ मन्य॑मान॒-स्स हरि॑तो-ऽभव॒-थ्स ए॒ता-न्म॑रुत्व॒तीया॑-नात्म॒स्पर॑णा-नपश्य॒-त्तान॑गृह्णीत [ ] 16

प्रा॒णमे॒व प्र॑थ॒मेना᳚-स्पृणुतापा॒न-न्द्वि॒तीये॑ना॒-ऽऽत्मान॑-न्तृ॒तीये॑ना-ऽऽत्म॒स्पर॑णा॒ वा ए॒ते यज॑मानस्य गृह्यन्ते॒ यन्म॑रुत्व॒तीयाः᳚ प्रा॒णमे॒व प्र॑थ॒मेन॑ स्पृणुते-ऽपा॒न-न्द्वि॒तीये॑ना॒-ऽऽत्मान॑-न्तृ॒तीये॒नेन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्त-न्दे॒वा अ॑ब्रुव-न्म॒हान्. वा अ॒यम॑भू॒द्यो वृ॒त्रमव॑धी॒दिति॒ तन्म॑हे॒न्द्रस्य॑ महेन्द्र॒त्वग्ं स ए॒त-म्मा॑हे॒न्द्र-मु॑द्धा॒र-मुद॑हरत वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा-ऽन्यासु॑ दे॒वता॒स्व धि॒ यन्मा॑हे॒न्द्रो गृ॒ह्यत॑ उद्धा॒रमे॒व तं-यँज॑मान॒ उद्ध॑रते॒-ऽन्यासु॑ प्र॒जास्वधि॑ शुक्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति यजमानदेव॒त्यो॑ वै मा॑हे॒न्द्रस्तेजः॑ शु॒क्रो यन्मा॑हे॒न्द्रग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ यज॑मान ए॒व तेजो॑ दधाति ॥ 17 ॥

(प्र॒थ॒मेना॑ - गृह्णीत - दे॒वता᳚स्व॒ - ष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 5)

अदि॑तिः पु॒त्रका॑मा सा॒द्ध्येभ्यो॑ दे॒वेभ्यो᳚ ब्रह्मौद॒नम॑पच॒-त्तस्या॑ उ॒च्छेष॑णमददु॒स्त-त्प्रा-ऽऽश्ञा॒-थ्सा रेतो॑-ऽधत्त॒ तस्यै॑ च॒त्वार॑ आदि॒त्या अ॑जायन्त॒ सा द्वि॒तीय॑मपच॒-थ्सा-ऽम॑न्यतो॒च्छेष॑णान्म इ॒मे᳚-ऽज्ञत॒ यदग्रे᳚ प्राशि॒ष्यामी॒तो मे॒ वसी॑याग्ंसो जनिष्यन्त॒ इति॒ सा-ऽग्रे॒ प्रा-ऽऽश्ञा॒-थ्सा रेतो॑-ऽधत्त॒ तस्यै॒ व्यृ॑द्धमा॒ण्डम॑जायत॒ सा-ऽऽदि॒त्येभ्य॑ ए॒व [ ] 18

तृ॒तीय॑मपच॒-द्भोगा॑य म इ॒दग्ग् श्रा॒न्तम॒स्त्विति॒ ते᳚-ऽब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहै॒ यो-ऽतो॒ जाया॑ता अ॒स्माक॒ग्ं॒ स एको॑-ऽस॒द्यो᳚-ऽस्य प्र॒जाया॒मृद्ध्या॑ता अ॒स्माक॒-म्भोगा॑य भवा॒दिति॒ ततो॒ विव॑स्वानादि॒त्यो॑ ऽजायत॒ तस्य॒ वा इ॒य-म्प्र॒जा यन्म॑नु॒ष्या᳚स्तास्वेक॑ ए॒वर्धो यो यज॑ते॒ स दे॒वाना॒-म्भोगा॑य भवति दे॒वा वै य॒ज्ञा- [य॒ज्ञात्, रु॒द्र-म॒न्त-] 19

-द्रु॒द्र-म॒न्त-रा॑य॒न्-थ्स आ॑दि॒त्यान॒न्वाक्र॑मत॒ ते द्वि॑देव॒त्या᳚-न्प्राप॑द्यन्त॒ ता-न्न प्रति॒ प्राय॑च्छ॒-न्तस्मा॒दपि॒ वद्ध्य॒-म्प्रप॑न्न॒-न्न प्रति॒ प्रय॑च्छन्ति॒ तस्मा᳚-द्द्विदेव॒त्ये᳚भ्य आदि॒त्यो निर्गृ॑ह्यते॒ यदु॒च्छेष॑णा॒-दजा॑यन्त॒ तस्मा॑-दु॒च्छेष॑णा-द्गृह्यते ति॒सृभि॑र्-ऋ॒ग्भिर्गृ॑ह्णाति मा॒ता पि॒ता पु॒त्रस्तदे॒व तन्मि॑थु॒न-मुल्ब॒-ङ्गर्भो॑ ज॒रायु॒ तदे॒व त- [तदे॒व तत्, मि॒थु॒न-म्प॒शवो॒] 20

-न्मि॑थु॒न-म्प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्य ऊर्ग्दधि॑ द॒द्ध्ना म॑द्ध्य॒त-श्श्री॑णा॒त्यूर्ज॑मे॒व प॑शू॒ना-म्म॑द्ध्य॒तो द॑धाति शृतात॒ङ्क्ये॑न मेद्ध्य॒त्वाय॒ तस्मा॑दा॒मा प॒क्व-न्दु॑हे प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्यः प॑रि॒श्रित्य॑ गृह्णाति प्रति॒रुद्ध्यै॒वा-ऽस्मै॑ प॒शू-न्गृ॑ह्णाति प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्य ए॒ष रु॒द्रो यद॒ग्निः प॑रि॒श्रित्य॑ गृह्णाति रु॒द्रादे॒व प॒शू-न॒न्त-र्द॑धा- [-न॒न्त-र्द॑धाति, ए॒ष वै] 21

-त्ये॒ष वै विव॑स्वानादि॒त्यो यदु॑पाग्ं शु॒सव॑न॒-स्स ए॒तमे॒व सो॑मपी॒थ-म्परि॑ शय॒ आ तृ॑तीयसव॒ना-द्विव॑स्व आदित्यै॒ष ते॑ सोमपी॒थ इत्या॑ह॒ विव॑स्वन्त-मे॒वा-ऽऽदि॒त्यग्ं सो॑मपी॒थेन॒ सम॑र्धयति॒ या दि॒व्या वृष्टि॒स्तया᳚ त्वा श्रीणा॒मीति॒ वृष्टि॑कामस्य श्रीणीया॒-द्वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदि॑ ता॒ज-क्प्र॒स्कन्दे॒-द्वर्षु॑कः प॒र्जन्यः॑ स्या॒द्यदि॑ चि॒रमव॑र्षुको॒ न सा॑दय॒त्यस॑न्ना॒द्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते॒ नानु॒ वष॑-ट्करोति॒ यद॑नुवषट्कु॒र्या--द्रु॒द्र-म्प्र॒जा अ॒न्वव॑सृजे॒न्न हु॒त्वान्वी᳚क्षेत॒ यद॒न्वीक्षे॑त॒ चक्षु॑रस्य प्र॒मायु॑कग्ग् स्या॒-त्तस्मा॒न्नान्वीक्ष्यः॑ ॥ 22 ॥

(ए॒व - य॒ज्ञा - ज्ज॒रायु॒ तदे॒व तद॒ - न्तर्द॑धाति॒ - न - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 6)

अ॒न्त॒र्या॒म॒पा॒त्रेण॑ सावि॒त्र-मा᳚ग्रय॒णा-द्गृ॑ह्णाति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णः प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय॒ न सा॑दय॒त्यस॑न्ना॒द्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते॒ नानु॒ वष॑-ट्करोति॒ यद॑नुवषट्कु॒र्या-द्रु॒द्र-म्प्र॒जा अ॒न्वव॑सृजे-दे॒ष वै गा॑य॒त्रो दे॒वानां॒-यँ-थ्स॑वि॒तैष गा॑यत्रि॒यै लो॒के गृ॑ह्यते॒ यदा᳚ग्रय॒णो यद॑न्तर्यामपा॒त्रेण॑ सावि॒त्र-मा᳚ग्रय॒णा-द्गृ॒ह्णाति॒ स्वा-दे॒वैनं॒-योँने॒-र्निर्गृ॑ह्णाति॒ विश्वे॑ [विश्वे᳚, दे॒वा-स्तृ॒तीय॒ग्ं॒] 23

दे॒वा-स्तृ॒तीय॒ग्ं॒ सव॑न॒-न्नोद॑यच्छ॒-न्ते स॑वि॒तार॑-म्प्रातस्सव॒नभा॑ग॒ग्ं॒ सन्त॑-न्तृतीयसव॒नम॒भि पर्य॑णय॒-न्ततो॒ वै ते तृ॒तीय॒ग्ं॒ सव॑न॒-मुद॑यच्छ॒न्॒. य-त्तृ॑तीयसव॒ने सा॑वि॒त्रो गृ॒ह्यते॑ तृ॒तीय॑स्य॒ सव॑न॒स्योद्य॑त्यै सवितृपा॒त्रेण॑ वैश्वदे॒व-ङ्क॒लशा᳚-द्गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जा वै᳚श्वदे॒वः क॒लशः॑ सवि॒ता प्र॑स॒वाना॑मीशे॒ य-थ्स॑वितृपा॒त्रेण॑ वैश्वदे॒व-ङ्क॒लशा᳚-द्गृ॒ह्णाति॑ सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्र [प्र॒जाः प्र, ज॒न॒य॒ति॒ सोमे॒ सोम॑म॒भि] 24

ज॑नयति॒ सोमे॒ सोम॑म॒भि गृ॑ह्णाति॒ रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति सु॒शर्मा॑-ऽसि सुप्रतिष्ठा॒न इत्या॑ह॒ सोमे॒ हि सोम॑मभिगृ॒ह्णाति॒ प्रति॑ष्ठित्या ए॒तस्मि॒न् वा अपि॒ ग्रहे॑ मनु॒ष्ये᳚भ्यो दे॒वेभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॑ क्रियते सु॒शर्मा॑-ऽसि सुप्रतिष्ठा॒न इत्या॑ह मनु॒ष्ये᳚भ्य ए॒वैतेन॑ करोति बृ॒हदित्या॑ह दे॒वेभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करोति॒ नम॒ इत्या॑ह पि॒तृभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करोत्ये॒ ताव॑ती॒ र्वै दे॒वता॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒ग्ं॒ सर्वा᳚भ्यो गृह्णात्ये॒ष ते॒ योनि॒र्विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह वैश्वदे॒वो ह्ये॑षः ॥ 25 ॥

(विश्वे॒ - प्र - पि॒तृभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करो॒त्ये - का॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 7)

प्रा॒णो वा ए॒ष यदु॑पा॒ग्ं॒शु-र्यदु॑पाग्ंशुपा॒त्रेण॑ प्रथ॒मश्चो᳚त्त॒मश्च॒ ग्रहौ॑ गृ॒ह्येते᳚ प्रा॒णमे॒वानु॑ प्र॒यन्ति॑ प्रा॒णमनूद्य॑न्ति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णः प्रा॒ण उ॑पा॒ग्ं॒शुः पत्नीः᳚ प्र॒जाः प्र ज॑नयन्ति॒ यदु॑पाग्ंशुपा॒त्रेण॑ पात्नीव॒तमा᳚ग्रय॒णा-द्गृ॒ह्णाति॑ प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒ण-म्प्र॒जा अनु॒ प्र जा॑यन्ते दे॒वा वा इ॒त इ॑तः॒ पत्नी᳚-स्सुव॒र्गं- [पत्नी᳚-स्सुव॒र्गम्, लो॒क-म॑जिगाग्ंस॒-न्ते] 26

-ँलो॒क-म॑जिगाग्ंस॒-न्ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-न्न प्राजा॑न॒-न्त ए॒त-म्पा᳚त्नीव॒तम॑पश्य॒-न्तम॑गृह्णत॒ ततो॒ वै ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म्प्राजा॑न॒न्॒. य-त्पा᳚त्नीव॒तो गृ॒ह्यते॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै॒ स सोमो॒ नाति॑ष्ठत स्त्री॒भ्यो गृ॒ह्यमा॑ण॒स्त-ङ्घृ॒तं-वँज्र॑-ङ्कृ॒त्वा-ऽघ्न॒-न्त-न्निरि॑न्द्रिय-म्भू॒तम॑गृह्ण॒-न्तस्मा॒-थ्स्त्रियो॒ निरि॑न्द्रिया॒ अदा॑यादी॒रपि॑ पा॒पा-त्पु॒ग्ं॒स उप॑स्तितरं- [उप॑स्तितरम्, व॒द॒न्ति॒ य-द्घृ॒तेन॑] 27

-ँवदन्ति॒ य-द्घृ॒तेन॑ पात्नीव॒तग्ग् श्री॒णाति॒ वज्रे॑णै॒वैनं॒-वँशे॑ कृ॒त्वा गृ॑ह्णा-त्युपया॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीत्या॑हे॒यं-वाँ उ॑पया॒म-स्तस्मा॑दि॒मा-म्प्र॒जा अनु॒ प्र जा॑यन्ते॒ बृह॒स्पति॑सुतस्य त॒ इत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्र ज॑नयतीन्दो॒ इत्या॑ह॒ रेतो॒ वा इन्दू॒ रेत॑ ए॒व त-द्द॑धातीन्द्रियाव॒ इ- [इति॑, आ॒ह॒ प्र॒जा] 28

-त्या॑ह प्र॒जा वा इ॑न्द्रि॒य-म्प्र॒जा ए॒वास्मै॒ प्र ज॑नय॒त्यग्ना(3) इत्या॑हा॒ग्निर्वै रे॑तो॒धाः पत्नी॑व॒ इत्या॑ह मिथुन॒त्वाय॑ स॒जूर्दे॒वेन॒ त्वष्ट्रा॒ सोम॑-म्पि॒बेत्या॑ह॒ त्वष्टा॒ वै प॑शू॒ना-म्मि॑थु॒नानाग्ं॑ रूप॒कृ-द्रू॒पमे॒व प॒शुषु॑ दधाति दे॒वा वै त्वष्टा॑रमजिघाग्ंस॒न्-थ्स पत्नीः॒ प्राप॑द्यत॒ त-न्न प्रति॒ प्रा-ऽय॑च्छ॒-न्तस्मा॒दपि॒ [प्रा-ऽय॑च्छ॒-न्तस्मा॒दपि॑, वद्ध्य॒-म्प्रप॑न्न॒-] 29

वद्ध्य॒-म्प्रप॑न्न॒-न्न प्रति॒ प्रय॑च्छन्ति॒ तस्मा᳚-त्पात्नीव॒ते त्वष्ट्रे-ऽपि॑ गृह्यते॒ न सा॑दय॒त्यस॑न्ना॒द्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते॒ नानु॒ वष॑-ट्करोति॒ यद॑नुवष-ट्कु॒र्या-द्रु॒द्र-म्प्र॒जा अ॒न्वव॑सृजे॒-द्यन्ना-ऽनु॑वषट्कु॒र्या-दशा᳚न्त-म॒ग्नी-थ्सोम॑-म्भक्षये-दुपा॒ग्॒श्वनु॒ वष॑-ट्करोति॒ न रु॒द्र-म्प्र॒जा अ॑न्ववसृ॒जति॑ शा॒न्तम॒ग्नी-थ्सोम॑-म्भक्षय॒त्यग्नी॒-न्नेष्टु॑-रु॒पस्थ॒मा सी॑द॒ [सी॑द, नेष्टः॒ पत्नी॑-] 30

नेष्टः॒ पत्नी॑-मु॒दान॒येत्या॑हा॒-ग्नीदे॒व नेष्ट॑रि॒ रेतो॒ दधा॑ति॒ नेष्टा॒ पत्नि॑यामु-द्गा॒त्रा स-ङ्ख्या॑पयति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदु॑द्गा॒ता प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाया॒प उप॒ प्र व॑र्तयति॒ रेत॑ ए॒व त-थ्सि॑ञ्चत्यू॒रुणोप॒ प्र व॑र्तयत्यू॒रुणा॒ हि रेतः॑ सि॒च्यते॑ नग्न॒-ङ्कृत्यो॒-रुमुप॒ प्र व॑र्तयति य॒दा हि न॒ग्न ऊ॒रुर्भव॒त्यथ॑ मिथु॒नी भ॑व॒तो-ऽथ॒ रेतः॑ सिच्य॒ते-ऽथ॑ प्र॒जाः प्र जा॑यन्ते ॥ 31 ॥

(पत्नी᳚-स्सुव॒र्ग - मुप॑स्तितर - मिन्द्रियाव॒ इत्य - पि॑ - सीद - मिथु॒न्य॑ - ष्टौ च॑) (अ. 8)

इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्तस्य॑ शीर्षकपा॒ल-मुदौ᳚ब्ज॒-थ्स द्रो॑णकल॒शो॑-ऽभव॒-त्तस्मा॒-थ्सोम॒-स्सम॑स्रव॒-थ्स हा॑रियोज॒नो॑-ऽभव॒-त्तं-व्यँ॑चिकिथ्स-ज्जु॒हवा॒नी(3) मा हौ॒षा(3)-मिति॒ सो॑-ऽमन्यत॒ यद्धो॒ष्याम्या॒मग्ं हो᳚ष्यामि॒ यन्न हो॒ष्यामि॑ यज्ञवेश॒स-ङ्क॑रिष्या॒मीति॒ तम॑द्ध्रियत॒ होतु॒ग्ं॒ सो᳚-ऽग्नि-र॑ब्रवी॒न्न मय्या॒मग्ं हो᳚ष्य॒सीति॒ त-न्धा॒नाभि॑-रश्रीणा॒- [-रश्रीणात्, तग्ं शृ॒त-] 32

-त्तग्ं शृ॒त-म्भू॒त-म॑जुहो॒द्य-द्धा॒नाभि॑र्-हारियोज॒नग्ग् श्री॒णाति॑ शृत॒त्वाय॑ शृ॒त-मे॒वैन॑-म्भू॒त-ञ्जु॑होति ब॒ह्वीभिः॑ श्रीणात्ये॒ताव॑ती-रे॒वास्या॒-मुष्मि॑न् ँलो॒के का॑म॒दुघा॑ भव॒न्त्यथो॒ खल्वा॑हुरे॒ता वा इन्द्र॑स्य॒ पृश्ञ॑यः काम॒दुघा॒ यद्धा॑रियोज॒नीरिति॒ तस्मा᳚-द्ब॒ह्वीभिः॑ श्रीणीयादृख्सा॒मे वा इन्द्र॑स्य॒ हरी॑ सोम॒पानौ॒ तयोः᳚ परि॒धय॑ आ॒धानं॒-यँदप्र॑हृत्य परि॒धी-ञ्जु॑हु॒या-द॒न्तरा॑धानाभ्या- [-द॒न्तरा॑धानाभ्याम्, घा॒स-म्प्र] 33

-ङ्घा॒स-म्प्र य॑च्छे-त्प्र॒हृत्य॑ परि॒धीञ्जु॑होति॒ निरा॑धानाभ्या-मे॒व घा॒स-म्प्र य॑च्छत्युन्ने॒ता जु॑होति या॒तया॑मेव॒ ह्ये॑तर्ह्य॑द्ध्व॒र्यु-स्स्व॒गाकृ॑तो॒ य-द॑द्ध्व॒र्यु-र्जु॑हु॒या-द्यथा॒ विमु॑क्त॒-म्पुन॑र्यु॒नक्ति॑ ता॒दृगे॒व तच्छी॒र्॒ष-न्न॑धिनि॒धाय॑ जुहोति शीर्ष॒तो हि स स॒मभ॑व-द्वि॒क्रम्य॑ जुहोति वि॒क्रम्य॒ हीन्द्रो॑ वृ॒त्रमह॒न्-थ्समृ॑द्ध्यै प॒शवो॒ वै हा॑रियोज॒नीर्य-थ्स॑भि॒न्न्द्या-दल्पा॑ [-दल्पाः᳚, ए॒न॒-म्प॒शवो॑] 34

एन-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठेर॒न्॒. यन्न स॑भि॒न्न्द्या-द्ब॒हव॑ एन-म्प॒शवो-ऽभु॑ञ्जन्त॒ उप॑ तिष्ठेर॒-न्मन॑सा॒ स-म्बा॑धत उ॒भय॑-ङ्करोति ब॒हव॑ ए॒वैन॑-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑ तिष्ठन्त उन्ने॒तर्यु॑पह॒व-मि॑च्छन्ते॒ य ए॒व तत्र॑ सोमपी॒थस्त-मे॒वाव॑ रुन्धत उत्तरवे॒द्या-न्निव॑पति प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः प॒शवो॑ हारियोज॒नीः प॒शुष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ ष्ठापयन्ति ॥ 35 ॥

(अ॒श्री॒णा॒ - द॒न्तरा॑धानाभ्या॒ - मल्पाः᳚ - स्थापयन्ति) (अ. 9)

ग्रहा॒न्॒. वा अनु॑ प्र॒जाः प॒शवः॒ प्र जा॑यन्त उपाग्श्वन्तर्या॒-माव॑जा॒वयः॑ शु॒क्राम॒न्थिनौ॒ पुरु॑षा ऋतुग्र॒हा-नेक॑शफा आदित्यग्र॒ह-ङ्गाव॑ आदित्यग्र॒हो भूयि॑ष्ठाभिर्-ऋ॒ग्भिर्गृ॑ह्यते॒ तस्मा॒-द्गावः॑ पशू॒ना-म्भूयि॑ष्ठा॒ य-त्त्रिरु॑पा॒ग्ं॒ शुग्ं हस्ते॑न विगृ॒ह्णाति॒ तस्मा॒-द्द्वौ त्रीन॒जा ज॒नय॒त्यथाव॑यो॒ भूय॑सीः पि॒ता वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णः पु॒त्रः क॒लशो॒ यदा᳚ग्रय॒ण उ॑प॒दस्ये᳚-त्क॒लशा᳚-द्गृह्णीया॒-द्यथा॑ पि॒ता [ ] 36

पु॒त्र-ङ्क्षि॒त उ॑प॒धाव॑ति ता॒दृगे॒व तद्य-त्क॒लश॑ उप॒दस्ये॑-दाग्रय॒णा-द्गृ॑ह्णीया॒-द्यथा॑ पु॒त्रः पि॒तर॑-ङ्क्षि॒त उ॑प॒धाव॑ति ता॒दृगे॒व तदा॒त्मा वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॒ यदा᳚ग्रय॒णो यद्ग्रहो॑ वा क॒लशो॑ वोप॒दस्ये॑-दाग्रय॒णा-द्गृ॑ह्णीयादा॒त्मन॑ ए॒वाधि॑ य॒ज्ञ-न्निष्क॑रो॒त्यवि॑ज्ञातो॒ वा ए॒ष गृ॑ह्यते॒ यदा᳚ग्रय॒ण-स्स्था॒ल्या गृ॒ह्णाति॑ वाय॒व्ये॑न जुहोति॒ तस्मा॒- [तस्मा᳚त्, गर्भे॒णा ऽवि॑ज्ञातेन] 37

-द्गर्भे॒णा ऽवि॑ज्ञातेन ब्रह्म॒हा ऽव॑भृ॒थमव॑ यन्ति॒ परा᳚ स्था॒लीरस्य॒न्त्यु-द्वा॑य॒व्या॑नि हरन्ति॒ तस्मा॒-थ्स्त्रिय॑-ञ्जा॒ता-म्परा᳚-ऽस्य॒न्त्यु-त्पुमाग्ं॑ सग्ं हरन्ति॒ य-त्पु॑रो॒रुच॒माह॒ यथा॒ वस्य॑स आ॒हर॑ति ता॒दृगे॒व त-द्य-द्ग्रह॑-ङ्गृ॒ह्णाति॒ यथा॒ वस्य॑स आ॒हृत्य॒ प्रा-ऽऽह॑ ता॒दृगे॒व त-द्य-थ्सा॒दय॑ति॒ यथा॒ वस्य॑स उपनि॒धाया॑-प॒क्राम॑ति ता॒दृगे॒व त-द्य द्वै य॒ज्ञस्य॒ साम्ना॒ यजु॑षा क्रि॒यते॑ शिथि॒ल-न्त-द्यदृ॒चा त-द्दृ॒ढ-म्पु॒रस्ता॑दुपयामा॒ यजु॑षा गृह्यन्त उ॒परि॑ष्टा-दुपयामा ऋ॒चा य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ 38 ॥

(यथा॑ पि॒ता-तस्मा॑-दप॒क्राम॑ति ता॒दृगे॒व त-द्य-द॒ष्टा द॑श च) (अ. 10)

प्रान्यानि॒ पात्रा॑णि यु॒ज्यन्ते॒ नान्यानि॒ यानि॑ परा॒चीना॑नि प्रयु॒ज्यन्ते॒-ऽमुमे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति॒ परा॑ङिव॒ ह्य॑सौ लो॒को यानि॒ पुनः॑ प्रयु॒ज्यन्त॑ इ॒ममे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति॒ पुनः॑पुन-रिव॒ ह्य॑यं-लोँ॒कः प्रान्यानि॒ पात्रा॑णि यु॒ज्यन्ते॒ नान्यानि॒ यानि॑ परा॒चीना॑नि प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यन्वोष॑धयः॒ परा॑ भवन्ति॒ यानि॒ पुनः॑ [पुनः॑, प्र॒यु॒ज्यन्ते॒] 39

प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यन्वोष॑धयः॒ पुन॒रा भ॑वन्ति॒ प्रान्यानि॒ पात्रा॑णि यु॒ज्यन्ते॒ नान्यानि॒ यानि॑ परा॒चीना॑नि प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यन्वा॑र॒ण्याः प॒शवो-ऽर॑ण्य॒-मप॑ यन्ति॒ यानि॒ पुनः॑ प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यनु॑ ग्रा॒म्याः प॒शवो॒ ग्राम॑-मु॒पाव॑यन्ति॒ यो वै ग्रहा॑णा-न्नि॒दानं॒-वेँद॑ नि॒दान॑वा-न्भव॒त्याज्य॒-मित्यु॒क्थ-न्तद्वै ग्रहा॑णा-न्नि॒दानं॒-यँदु॑पा॒ग्ं॒शु शग्ंस॑ति॒ त- [शग्ंस॑ति॒ तत्, उ॒पा॒ग्श्व॒न्त॒र्या॒मयो॒-] 40

-दु॑पाग्श्वन्तर्या॒मयो॒-र्यदु॒च्चै-स्तदित॑रेषा॒-ङ्ग्रहा॑णामे॒तद्वै ग्रहा॑णा-न्नि॒दानं॒-यँ ए॒वं-वेँद॑ नि॒दान॑वा-न्भवति॒ यो वै ग्रहा॑णा-म्मिथु॒नं-वेँद॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते स्था॒लीभि॑-र॒न्ये ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॑ वाय॒व्यै॑-र॒न्य ए॒तद्वै ग्रहा॑णा-म्मिथु॒नं-यँ ए॒वं-वेँद॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यत॒ इन्द्र॒स्त्वष्टु॒-स्सोम॑-मभी॒षहा॑-ऽपिब॒-थ्स विष्व॒- [विष्वङ्ङ्॑, व्या᳚र्च्छ॒-थ्स] 41

ङ्व्या᳚र्च्छ॒-थ्स आ॒त्मन्ना॒रम॑ण॒-न्नावि॑न्द॒-थ्स ए॒ता-न॑नुसव॒न-म्पु॑रो॒डाशा॑नपश्य॒-त्ता-न्निर॑वप॒-त्तैर्वै स आ॒त्मन्ना॒रम॑ण-मकुरुत॒ तस्मा॑-दनुसव॒न-म्पु॑रो॒डाशा॒ निरु॑प्यन्ते॒ तस्मा॑-दनुसव॒न-म्पु॑रो॒डाशा॑ना॒-म्प्रा-ऽश्ञी॑यादा॒त्म-न्ने॒वा-ऽऽरम॑ण-ङ्कुरुते॒ नैन॒ग्ं॒ सोमो-ऽति॑ पवते ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ नर्चा न यजु॑षा प॒ङ्क्ति-रा᳚प्य॒ते-ऽथ॒ किं ँय॒ज्ञस्य॑ पाङ्क्त॒त्वमिति॑ धा॒नाः क॑र॒म्भः प॑रिवा॒पः पु॑रो॒डाशः॑ पय॒स्या॑ तेन॑ प॒ङ्क्ति-रा᳚प्यते॒ त-द्य॒ज्ञस्य॑ पाङ्क्त॒त्वम् ॥ 42 ॥

(भ॒व॒न्ति॒ यानि॒ पुनः॒ - शग्ंस॑ति॒ त - द्विष्वं॒ - किं - चतु॑र्दश च) (अ. 11)

(इन्द्रो॑ वृ॒त्राय- ऽऽयु॒र्वे - य॒ज्ञेन॑ - सुव॒र्गा - येन्द्रो॑ म॒रुद्भि॒ - रदि॑ति - रन्तर्यामपा॒त्रेण॑ - प्रा॒ण उ॑पाग्ंशु पा॒त्रे - णेन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्तस्य॒ - ग्रहा॒न् - प्रान्या - न्येका॑दश)

(इन्द्रो॑ वृ॒त्राय॒ - पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽह - मिथु॒न-म्प॒शवो॒ - नेष्टः॒ पत्नी॑ - मुपाग्श्वन्तर्या॒मयो॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशत्)

(इन्द्रो॑ वृ॒त्राय॑, पाङ्क्त॒त्वम्)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे पञ्चमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥