കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ തൃതീയാഷ്ടകേ സപ്തമഃ പ്രപാഠകഃ - അച്ഛിദ്ര-ങ്കാണ്ഡ-മ്പ്രായശ്ചിത്തമ്
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥
അച്ഛിദ്ര-ങ്കാണ്ഡ-മ്പ്രായശ്ചിത്തേന മന്ത്രൈശ്ച യജ്ഞച്ഛിദ്രപൂരണാദച്ഛിദ്രമുച്യതേ
അനുവാകം 1 - ദര്ശപൂര്ണമാസേഷ്ടിവിഷയാണി കാനി ചിത്പ്രായശ്ചിത്താനി
സര്വാ॒ന്॒. വാ ഏ॒ഷോ᳚-ഽഗ്നൌ കാമാ॒-ന്പ്രവേ॑ശയതി ।
യോ᳚-ഽഗ്നീന॑ന്വാ॒ധായ॑ വ്ര॒തമു॒പൈതി॑ ।
സ യദനി॑ഷ്ട്വാ പ്രയാ॒യാത് । അകാ॑മപ്രീതാ ഏന॒-ങ്കാമാ॒ നാനു॒ പ്രയാ॑യുഃ । അ॒തേ॒ജാ അ॑വീ॒ര്യഃ॑ സ്യാത് ।
സ ജു॑ഹുയാത് । തുഭ്യ॒-ന്താ അ॑ങ്ഗിരസ്തമ ।
വിശ്വാ᳚-സ്സുക്ഷി॒തയഃ॒ പൃഥ॑ക് ।
അഗ്നേ॒ കാമാ॑യ യേമിര॒ ഇതി॑ ।
കാമാ॑നേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി ॥ 1 ॥
കാമ॑പ്രീതാ ഏന॒-ങ്കാമാ॒ അനു॒പ്രയാ᳚ന്തി ।
തേ॒ജ॒സ്വീ വീ॒ര്യാ॑വാ-ന്ഭവതി ॥
സന്ത॑തി॒ര്വാ ഏ॒ഷാ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ।
യോ᳚-ഽഗ്നീന॑ന്വാ॒ധായ॑ വ്ര॒തമു॒പൈതി॑ ।
സ യദു॒ദ്വായ॑തി । വിച്ഛി॑ത്തി-രേ॒വാസ്യ॒ സാ ॥
ത-മ്പ്രാഞ്ച॑മു॒ദ്ധൃത്യ॑ ।
മന॒സോപ॑തിഷ്ഠേത । മനോ॒ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ ।
പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യോ യ॒ജ്ഞഃ ॥ 2 ॥
മന॑സൈ॒വ യ॒ജ്ഞഗ്ം സന്ത॑നോതി । ഭൂരിത്യാ॑ഹ । ഭൂ॒തോ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । ഭൂതി॑മേ॒വോപൈ॑തി ॥
വി വാ ഏ॒ഷ ഇ॑ന്ദ്രി॒യേണ॑ വീ॒ര്യേ॑ണര്ധ്യതേ ।
യസ്യാ-ഹി॑താഗ്നേ-ര॒ഗ്നിര॑പ॒ക്ഷായ॑തി । യാവ॒ച്ഛമ്യ॑യാ പ്ര॒വിദ്ധ്യേ᳚ത് ।
യദി॒ താവ॑ദപ॒ക്ഷായേ᳚ത് । തഗ്ം സമ്ഭ॑രേത് ।
ഇ॒ദ-ന്ത॒ ഏക॑-മ്പ॒ര ഉ॑ത॒ ഏക᳚മ് ॥ 3 ॥
തൃ॒തീയേ॑ന॒ ജ്യോതി॑ഷാ॒ സംവിഁ॑ശസ്വ । സം॒വേഁശ॑നസ്ത॒നുവൈ॒ ചാരു॑രേധി ।
പ്രി॒യേ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പര॒മേ ജ॒നിത്ര॒ ഇതി॑ । ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ്ഭ॑രതി ।
സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ । യദി॑ പരസ്ത॒-രാമ॑പ॒ക്ഷായേ᳚ത് । അ॒നു॒ പ്ര॒യായാവ॑സ്യേത് ।
സോ ഏ॒വ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥
ഓഷ॑ധീ॒ര്വാ ഏ॒തസ്യ॑ പ॒ശൂ-ന്പയഃ॒ പ്രവി॑ശതി ।
യസ്യ॑ ഹ॒വിഷേ॑ വ॒ഥ്സാ അ॒പാകൃ॑താ॒ ധയ॑ന്തി ॥ 4 ॥
താന്. യദ്ദു॒ഹ്യാത് । യാ॒തയാ᳚മ്നാ ഹ॒വിഷാ॑ യജേത । യന്ന ദു॒ഹ്യാത് । യ॒ജ്ഞ॒പ॒രു-ര॒ന്തരി॑യാത് । വാ॒യ॒വ്യാം᳚-യഁവാ॒ഗൂ-ന്നിര്വ॑പേത് ।
വാ॒യുര്വൈ പയ॑സഃ പ്രദാപയി॒താ । സ ഏ॒വാസ്മൈ॒ പയഃ॒ പ്രദാ॑പയതി । പയോ॒ വാ ഓഷ॑ധയഃ ।
പയഃ॒ പയഃ॑ ।
പയ॑സൈ॒വാസ്മൈ॒ പയോ-ഽവ॑രുന്ധേ ॥ 5 ॥
അഥോത്ത॑രസ്മൈ ഹ॒വിഷേ॑ വ॒ഥ്സാന॒പാ കു॑ര്യാത് ।
സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥ അ॒ന്യ॒ത॒രാന്. വാ ഏ॒ഷ ദേ॒വാ-ന്ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ വ്യ॑ര്ധയതി ।
യേ യജ॑മാനസ്യ സാ॒യ-ങ്ഗൃ॒ഹമാ॒-ഗച്ഛ॑ന്തി ।
യസ്യ॑ സായ-ന്ദു॒ഗ്ധഗ്ം ഹ॒വിരാര്തി॑-മാ॒ര്ച്ഛതി॑ ।
ഇന്ദ്രാ॑യ വ്രീ॒ഹീന്നി॒-രുപ്യോ-പ॑വസേത് । പയോ॒ വാ ഓഷ॑ധയഃ । പയ॑ ഏ॒വാരഭ്യ॑ ഗൃഹീ॒ത്വോ-പ॑വസതി । യത്പ്രാ॒ത-സ്സ്യാത് । തച്ഛൃ॒ത-ങ്കു॑ര്യാത് ॥ 6 ॥
അഥേത॑ര ഐ॒ന്ദ്രഃ പു॑രോ॒ഡാശഃ॑ സ്യാത് ।
ഇ॒ന്ദ്രി॒യേ ഏ॒വാസ്മൈ॑ സ॒മീചീ॑ ദധാതി ।
പയോ॒ വാ ഓഷ॑ധയഃ । പയഃ॒ പയഃ॑ । പയ॑സൈ॒വാസ്മൈ॒ പയോ-ഽവ॑രുന്ധേ ।
അഥോത്ത॑രസ്മൈ ഹ॒വിഷേ॑ വ॒ഥ്സാന॒പാ കു॑ര്യാത് ।
സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥ ഉ॒ഭയാ॒ന്॒. വാ ഏ॒ഷ ദേ॒വാ-ന്ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ വ്യ॑ര്ധയതി ।
യേ യജ॑മാനസ്യ സാ॒യ-ഞ്ച॑ പ്രാ॒തശ്ച॑ ഗൃ॒ഹമാ॒-ഗച്ഛ॑ന്തി । യസ്യോ॒ഭയഗ്ം॑ ഹ॒വിരാര്തി॑-മാ॒ര്ച്ഛതി॑ ॥ 7 ॥
ഐ॒ന്ദ്ര-മ്പഞ്ച॑ശരാവ-മോദ॒ന-ന്നിര്വ॑പേത് ।
അ॒ഗ്നി-ന്ദേ॒വതാ॑നാ-മ്പ്രഥ॒മം-യഁ॑ജേത് ।
അ॒ഗ്നിമു॑ഖാ ഏ॒വ ദേ॒വതാഃ᳚ പ്രീണാതി ।
അ॒ഗ്നിം-വാഁ അന്വ॒ന്യാ ദേ॒വതാഃ᳚ ।
ഇന്ദ്ര॒മന്വ॒ന്യാഃ । താ ഏ॒വോഭയീഃ᳚ പ്രീണാതി ।
പയോ॒ വാ ഓഷ॑ധയഃ ।
പയഃ॒ പയഃ॑ । പയ॑സൈ॒വാസ്മൈ॒ പയോ-ഽവ॑രുന്ധേ ।
അഥോത്ത॑രസ്മൈ ഹ॒വിഷേ॑ വ॒ഥ്സാന॒പാ കു॑ര്യാത് ॥ 8 ॥
സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥ അ॒ര്ധോ വാ ഏ॒തസ്യ॑ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ മീയതേ ।
യസ്യ॒ വ്രത്യേ-ഽഹ॒-ന്പത്ന്യ॑നാ-ലമ്ഭു॒കാ ഭവ॑തി । താമ॑പ॒രുദ്ധ്യ॑ യജേത ।
സര്വേ॑ണൈ॒വ യ॒ജ്ഞേന॑ യജതേ ।
താമി॒ഷ്ട്വോ-പ॑ഹ്വയേത । അമൂ॒ഹമ॑സ്മി ।
സാ ത്വമ് । ദ്യൌര॒ഹമ് । പൃ॒ഥി॒വീ ത്വമ് । സാമാ॒ഹമ് । ഋക്ത്വമ് । താവേഹി॒ സമ്ഭ॑വാവ । സ॒ഹ രേതോ॑ ദധാവഹൈ । പു॒ഗ്ം॒സേ പു॒ത്രായ॒ വേത്ത॑വൈ ।
രാ॒യസ്പോഷാ॑യ സുപ്രജാ॒സ്ത്വായ॑ സു॒വീര്യാ॒യേതി॑ ।
അ॒ര്ധ ഏ॒വൈനാ॒മു-പ॑ഹ്വയതേ ।
സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥ 9 ॥
(ദ॒ധാ॒തി॒ - യ॒ജ്ഞ - ഉ॑ത॒ ഏകം॒ - ധയ॑ന്തി - രുന്ധേ - കുര്യാ - ദാ॒ര്ഛ - ത്യ॒പാകു॑ര്യാത് - പൃഥി॒വീ ത്വമ॒ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 1)
(സര്വാ॒ന്॒. വി വൈ യദി॑ പരസ്ത॒രാമോഷ॑ധീരന് യത॒രാനു॒ഭയാ॑ന॒ര്ധോ വൈ )
അനുവാകം 2 - അഗ്നിഹോത്രസാമ്നായ്യസാധാരണാനി പ്രായശ്ചിത്താനി
3.7.2.1
യദ്വി-ഷ്ഷ॑ണ്ണേന ജുഹു॒യാത് ।
അപ്ര॑ജാ അപ॒ശുര്യജ॑മാന-സ്സ്യാത് ।
യദനാ॑യതനേ നി॒നയേ᳚ത് । അ॒നാ॒യ॒ത॒ന-സ്സ്യാ᳚ത് ।
പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യയ॒ര്ചാ വ॑ല്മീക-വ॒പായാ॒മ-വ॑നയേത് । പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യോ വൈ വ॒ല്മീകഃ॑ । യ॒ജ്ഞഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑താവേ॒വ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ।
ഭൂരിത്യാ॑ഹ । ഭൂ॒തോ വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ ॥ 10 ॥
ഭൂതി॑മേ॒വോപൈ॑തി । ത-ത്കൃ॒ത്വാ । അ॒ന്യാ-ന്ദു॒ഗ്ധ്വാ പുന॑ര്-ഹോത॒വ്യ᳚മ് । സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥ യത്കീ॒ടാ-വ॑പന്നേന ജുഹു॒യാത് ।
അപ്ര॑ജാ അപ॒ശു-ര്യജ॑മാന-സ്സ്യാത് ।
യദനാ॑യതനേ നി॒നയേ᳚ത് । അ॒നാ॒യ॒ത॒ന-സ്സ്യാ᳚ത് ।
മ॒ദ്ധ്യ॒മേന॑ പ॒ര്ണേന॑ ദ്യാവാ-പൃഥി॒വ്യ॑-യ॒ര്ചാ-ഽന്തഃ॑ പരി॒ധി നിന॑യേത് ।
ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോ-രേ॒വൈന॒ത്-പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ॥ 11 ॥
തത്കൃ॒ത്വാ । അ॒ന്യാ-ന്ദു॒ഗ്ധ്വാ പുന॑ര്-ഹോത॒വ്യ᳚മ് । സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥ യദവ॑വൃഷ്ടേന ജുഹു॒യാത് । അപ॑രൂപ-മസ്യാ॒ത്മ-ഞ്ജാ॑യേത ।
കി॒ലാസോ॑ വാ॒ സ്യാദ॑ര്ശ॒സോ വാ᳚ । യ-ത്പ്രത്യേ॒യാത് । യ॒ജ്ഞം-വിഁച്ഛി॑ന്ദ്യാത് । സ ജു॑ഹുയാത് ।
മി॒ത്രോ ജനാ᳚ന് കല്പയതി പ്രജാ॒നന്ന് ॥ 12 ॥
മി॒ത്രോ ദാ॑ധാര പൃഥി॒വീമു॒ത ദ്യാമ് । മി॒ത്രഃ കൃ॒ഷ്ടീര-നി॑മിഷാ॒ ഽഭിച॑ഷ്ടേ ।
സ॒ത്യായ॑ ഹ॒വ്യ-ങ്ഘൃ॒തവ॑-ജ്ജുഹോ॒തേതി॑ । മി॒ത്രേണൈ॒വൈന॑-ത്കല്പയതി । തത്കൃ॒ത്വാ । അ॒ന്യാ-ന്ദു॒ഗ്ധ്വാ പുന॑ര്ഹോത॒വ്യ᳚മ് ।
സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥
യ-ത്പൂര്വ॑സ്യാ॒-മാഹു॑ത്യാഗ്ം ഹു॒തായാ॒-മുത്ത॒രാ-ഽഽഹു॑തി॒-സ്സ്കന്ദേ᳚ത് ।
ദ്വി॒പാദ്ഭിഃ॑ പ॒ശുഭി॒-ര്യജ॑മാനോ॒ വ്യൃ॑॑ദ്ധ്യേത ।
യദുത്ത॑രയാ॒ ഽഭിജു॑ഹു॒യാത് ॥ 13 ॥
ചതു॑ഷ്പാദ്ഭിഃ പ॒ശുഭി॒-ര്യജ॑മാനോ॒ വ്യൃ॑ദ്ധ്യേത ।
യത്ര॒ വേത്ഥ॑ വനസ്പതേ ദേ॒വാനാ॒-ങ്ഗുഹ്യാ॒ നാമാ॑നി ।
തത്ര॑ ഹ॒വ്യാനി॑ ഗാമ॒യേതി॑ വാനസ്പ॒ത്യ-യ॒ര്ചാ സ॒മിധ॑-മാ॒ധായ॑ । തൂ॒ഷ്ണീമേ॒വ പുന॑-ര്ജുഹുയാത് ।
വന॒സ്പതി॑നൈ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യാര്താ॒-ഞ്ചാനാ᳚ര്താ॒-ഞ്ചാഹു॑തീ॒ വിദാ॑ധാര । തത്കൃ॒ത്വാ । അ॒ന്യാ-ന്ദു॒ഗ്ധ്വാ പുന॑ര്-ഹോത॒വ്യ᳚മ് । സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥
യത്പു॒രാ പ്ര॑യാ॒ജേഭ്യഃ॒ പ്രാംഅങ്ഗാ॑ര॒-സ്സ്കന്ദേ᳚ത് ।
അ॒ദ്ധ്വ॒ര്യവേ॑ ച॒ യജ॑മാനായ॒ ചാകഗ്ഗ്॑ സ്യാത് ॥ 14 ॥
യ-ദ്ദ॑ക്ഷി॒ണാ । ബ്ര॒ഹ്മണേ॑ ച॒ യജ॑മാനായ॒ ചാകഗ്ഗ്॑ സ്യാത് । യ-ത്പ്ര॒ത്യക് ।
ഹോത്രേ॑ ച॒ പത്നി॑യൈ ച॒ യജ॑മാനായ॒ ചാകഗ്ഗ്॑ സ്യാത് ।
യദുദം॑ । അ॒ഗ്നീധേ॑ ച പ॒ശുഭ്യ॑ശ്ച॒ യജ॑മാനായ॒ ചാകഗ്ഗ്॑ സ്യാത് । യദ॑ഭിജുഹു॒യാത് । രു॒ദ്രോ᳚-ഽസ്യ പ॒ശൂ-ന്ഘാതു॑ക-സ്സ്യാത് ।
യന്നാഭി॑ ജുഹു॒യാത് । അശാ᳚ന്തഃ॒ പ്രഹ്രി॑യേത ॥ 15 ॥
സ്രു॒വസ്യ॒ ബുദ്ധ്നേ॑നാഭി॒ നിദ॑ദ്ധ്യാത് ।
മാ ത॑മോ॒ മാ യ॒ജ്ഞസ്ത॑മ॒ന്മാ യജ॑മാന-സ്തമത് ।
നമ॑സ്തേ അസ്ത്വായ॒തേ । നമോ॑ രുദ്ര പരായ॒തേ ।
നമോ॒ യത്ര॑ നി॒ഷീദ॑സി ।
അ॒മു-മ്മാ ഹിഗ്ം॑സീര॒മു-മ്മാ ഹിഗ്ം॑സീ॒രിതി॒ യേന॒ സ്കന്ദേ᳚ത് ॥ ത-മ്പ്രഹ॑രേത് ।
സ॒ഹസ്ര॑ശൃങ്ഗോ വൃഷ॒ഭോ ജാ॒തവേ॑ദാഃ । സ്തോമ॑പൃഷ്ഠോ ഘൃ॒തവാ᳚ന്-ഥ്സു॒പ്രതീ॑കഃ ।
മാ നോ॑ ഹാസീന്മേത്ഥി॒തോ (ഹാസീര്മേത്ഥി॒തോ) നേത്ത്വാ॒ ജഹാ॑മ ।
ഗോ॒പോ॒ഷ-ന്നോ॑ വീരപോ॒ഷ-ഞ്ച॑ യ॒ച്ഛേതി॑ ।
ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈന॒-മ്പ്രഹ॑രതി । സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥ 16 ॥
(വൈ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ - സ്ഥാപയതി - പ്രജാ॒നന് - ന॒ഭിജു॑ഹു॒യാഥ് - സ്യാ᳚-ദ്- ധ്രിയേത॒ - ജഹാ॑മ॒ ത്രിണി॑ ച) (അ. 2)
(യദ്വിസ്ഷ॑ണ്ണേന പ്രാജാപ॒ത്യയാ॒ യ-ത്കീ॒ടാ മ॑ദ്ധ്യ॒മേന॒ യദവ॑വൃഷ്ടേന॒ യ-ത്പൂര്വ॑സ്യാം॒-യഁ-ത്പു॒രാ പ്ര॑യാ॒ജേഭ്യ॒ പ്രംങ്ഗാ॑രോ॒ യ-ദ്ദ॑ക്ഷി॒ണാ യ-ത്പ്ര॒ത്യഗ്യദുദങ്ങ്॑)
അനുവാകം 3 - മുഖ്യാഗ്ന്യസമ്ഭവേ-ഽനുകല്പാഃ ഹോമാധാരാഃ
വി വാ ഏ॒ഷ ഇ॑ന്ദ്രി॒യേണ॑ വീ॒ര്യേ॑ണര്ധ്യതേ ।
യസ്യാ-ഹി॑താഗ്നേ-ര॒ഗ്നി-ര്മ॒ഥ്യമാ॑നോ॒ ന ജായ॑തേ । യത്രാ॒ന്യ-മ്പശ്യേ᳚ത് । തത॑ ആ॒ഹൃത്യ॑ ഹോത॒വ്യ᳚മ് ।
അ॒ഗ്നാ-വേ॒വാസ്യാ᳚-ഗ്നിഹോ॒ത്രഗ്ം ഹു॒ത-മ്ഭ॑വതി ॥
യദ്യ॒ന്യ-ന്ന വി॒ന്ദേത് । അ॒ജായാഗ്ം॑ ഹോത॒വ്യ᳚മ് । ആ॒ഗ്നേ॒യീ വാ ഏ॒ഷാ । യദ॒ജാ । അ॒ഗ്നാ-വേ॒വാസ്യാ᳚-ഗ്നിഹോ॒ത്രഗ്ം ഹു॒ത-മ്ഭ॑വതി ॥ 17 ॥
അ॒ജസ്യ॒ തു നാശ്ഞീ॑യാത് । യദ॒ജസ്യാ᳚-ശ്ഞീ॒യാത് ।
യാമേ॒വാഗ്നാ-വാഹു॑തി-ഞ്ജുഹു॒യാത് । താമ॑ദ്യാത് । തസ്മാ॑ദ॒ജസ്യ॒ നാശ്യ᳚മ് ॥ യദ്യ॒ജാ-ന്ന വി॒ന്ദേത് । ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണസ്യ॒ ദക്ഷി॑ണേ॒ ഹസ്തേ॑ ഹോത॒വ്യ᳚മ് ।
ഏ॒ഷ വാ അ॒ഗ്നി ര്വൈ᳚ശ്വാന॒രഃ । യദ്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണഃ ।
അ॒ഗ്നാ-വേ॒വാസ്യാ᳚-ഗ്നിഹോ॒ത്രഗ്ം ഹു॒ത-മ്ഭ॑വതി ॥ 18 ॥
ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണ-ന്തു വ॑സ॒ത്യൈ॑ നാപ॑രുന്ധ്യാത് । യദ്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണം-വഁ॑സ॒ത്യാ അ॑പരു॒ന്ധ്യാത് ।
യസ്മി॑ന്നേ॒-വാഗ്നാവാഹു॑തി-ഞ്ജുഹു॒യാത് । ത-മ്ഭാ॑ഗ॒ധേയേ॑ന॒ വ്യ॑ര്ധയേത് ।
തസ്മാ᳚-ദ്ബ്രാഹ്മ॒ണോ വ॑സ॒ത്യൈ॑ നാപ॒രുദ്ധ്യഃ॑ ॥ യദി॑ ബ്രാഹ്മ॒ണ-ന്ന വി॒ന്ദേത് ।
ദ॒ര്ഭ॒സ്ത॒ബേം ഹോ॑ത॒വ്യ᳚മ് ।
അ॒ഗ്നി॒വാന്. വൈ ദ॑ര്ഭസ്ത॒ബംഃ ।
അ॒ഗ്നാവേ॒-വാസ്യാ᳚-ഗ്നിഹോ॒ത്രഗ്ം ഹു॒ത-മ്ഭ॑വതി ।
ദ॒ര്ഭാഗ്സ്തു നാദ്ധ്യാ॑സീത ॥ 19 ॥
യദ്ദ॒ര്ഭാന॒ദ്ധ്യാസീ॑ത । യാമേ॒വാഗ്നാ-വാഹു॑തി-ഞ്ജുഹു॒യാത് । താമദ്ധ്യാ॑സീത ।
തസ്മാ᳚-ദ്ദ॒ര്ഭാ നാദ്ധ്യാ॑സിത॒വ്യാഃ᳚ ॥
യദി॑ ദ॒ര്ഭാന്ന വി॒ന്ദേത് । അ॒ഫ്സു ഹോ॑ത॒വ്യ᳚മ് ।
ആപോ॒ വൈ സര്വാ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ ।
ദേ॒വതാ᳚സ്വേ॒ വാസ്യാ᳚-ഗ്നിഹോ॒ത്രഗ്ം ഹു॒ത-മ്ഭ॑വതി ।
ആപ॒സ്തു ന പരി॑ചക്ഷീത । യദാപഃ॑ പരി॒ചക്ഷീ॑ത ॥ 20 ॥
യാ മേ॒വാഫ്സ്വാഹു॑തി-ഞ്ജുഹു॒യാത് । താ-മ്പരി॑ചക്ഷീത ।
തസ്മാ॒ദാപോ॒ ന പ॑രി॒ചക്ഷ്യാഃ᳚ ॥
മേദ്ധ്യാ॑ ച॒ വാ ഏ॒തസ്യാ॑മേ॒ദ്ധ്യാ ച॑ ത॒നുവൌ॒ സഗ്ംസൃ॑ജ്യേതേ । യസ്യാ-ഹി॑താഗ്നേ-ര॒ന്യൈര॒ഗ്നിഭി॑-ര॒ഗ്നയഃ॑ സഗ്ംസൃ॒ജ്യന്തേ᳚ । അ॒ഗ്നയേ॒ വിവി॑ചയേ പുരോ॒ഡാശ॑-മ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിര്വ॑പേത് ।
മേദ്ധ്യാ᳚-ഞ്ചൈ॒വാസ്യാ॑-മേ॒ദ്ധ്യാ-ഞ്ച॑ ത॒നുവൌ॒ വ്യാവ॑ര്തയതി ॥ അ॒ഗ്നയേ᳚ വ്ര॒തപ॑തയേ പുരോ॒ഡാശ॑-മ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിര്വ॑പേത് । അ॒ഗ്നിമേ॒വ വ്ര॒തപ॑തി॒ഗ്ഗ്॒ സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॒-നോപ॑ധാവതി ।
സ ഏ॒വൈനം॑-വ്രഁ॒തമാ-ല॑ഭംയഁതി ॥ 21 ॥
ഗര്ഭ॒ഗ്ഗ്॒ സ്രവ॑ന്തമഗ॒ദമ॑കഃ । അ॒ഗ്നി-രിന്ദ്ര॒-സ്ത്വഷ്ടാ॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । പൃ॒ഥി॒വ്യാ-മവ॑ചുശ്ചോ-തൈ॒തത് । നാഭി-പ്രാപ്നോ॑തി॒ നിര്-ഋ॑തി-മ്പരാ॒ചൈഃ ॥
രേതോ॒ വാ ഏ॒തദ്വാജി॑ന॒-മാഹി॑താഗ്നേഃ । യദ॑ഗ്നിഹോ॒ത്രമ് । തദ്യഥ്സ്രവേ᳚ത് ।
രേതോ᳚-ഽസ്യ॒ വാജി॑നഗ്ഗ് സ്രവേത് । ഗര്ഭ॒ഗ്ഗ്॒ സ്രവ॑ന്തമ-ഗ॒ദമ॑ക॒-രിത്യാ॑ഹ ।
രേത॑ ഏ॒വാസ്മി॒ന് വാജി॑ന-ന്ദധാതി ॥ 22 ॥
അ॒ഗ്നിരിത്യാ॑ഹ । അ॒ഗ്നിര്വൈ രേ॑തോ॒ധാഃ । രേത॑ ഏ॒വ തദ്ദ॑ധാതി । ഇന്ദ്ര॒ ഇത്യാ॑ഹ । ഇ॒ന്ദ്രി॒യ-മേ॒വാസ്മി॑ന്-ദധാതി । ത്വഷ്ടേത്യാ॑ഹ । ത്വഷ്ടാ॒ വൈ പ॑ശൂ॒നാ-മ്മി॑ഥു॒നാനാഗ്ം॑ രൂപ॒കൃത് । രൂ॒പമ॒വ പ॒ശുഷു॑ ദധാതി । ബൃഹ॒സ്പതി॒രിത്യാ॑ഹ ।
ബ്രഹ്മ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വാസ്മൈ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്രജ॑നയതി ॥
പൃ॒ഥി॒വ്യാ-മവ॑ചുശ്ചോതൈ॒ത-ദിത്യാ॑ഹ ।
അ॒സ്യാ-മേ॒വൈന॒-ത്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ॥
നാഭി പ്രാപ്നോ॑തി॒ നിര്-ഋ॑തി-മ്പരാ॒ചൈരിത്യാ॑ഹ ।
രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ ॥ 23 ॥
(അ॒ജാ-ഽഗ്നാവേ॒വാസ്യാ᳚ഗ്നിഹോ॒ത്രഗ്ം ഹു॒ത-മ്ഭ॑വതി - ഭവ - ത്യാസീത - പരി॒ചക്ഷീ॑ത - ലമ്ഭയതി - ദധാതി - ദേ॒വാനാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതിഃ॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 3)
(വി വൈ യ-ദ്യ॒ന്യമ॒ജായാ᳚-മ്ബ്രാഹ്മ॒ണസ്യ॑ ദര്ഭസ്ത॒മ്ബേ᳚-ഽഫ്സു ഹോ॑ത॒വ്യ᳚മ്)
അനുവാകം 4 - ഐഷ്ടികയാജമാനമന്ത്രാഃ
യാഃ പു॒രസ്താ᳚-ത്പ്ര॒സ്രവ॑ന്തി । ഉ॒പരി॑ഷ്ടാ-ഥ്സ॒ര്വത॑ശ്ച॒ യാഃ । താഭീ॑ ര॒ശ്മിപ॑വിത്രാഭിഃ । ശ്ര॒ദ്ധാം-യഁ॒ജ്ഞമാര॑ഭേ ॥ ദേവാ॑ ഗാതുവിദഃ ।
ഗാ॒തും-യഁ॒ജ്ഞായ॑ വിന്ദത । മന॑സ॒സ്പതി॑നാ ദേ॒വേന॑ । വാതാ᳚-ദ്യ॒ജ്ഞഃ പ്രയു॑ജ്യതാമ് ॥ തൃ॒തീയ॑സ്യൈ ദി॒വഃ । ഗാ॒യ॒ത്രി॒യാ സോമ॒ ആഭൃ॑തഃ ॥ 24 ॥
സോ॒മ॒പീ॒ഥായ॒ സന്ന॑യിതുമ് । വക॑ല॒-മന്ത॑ര॒മാദ॑ദേ ॥ ആപോ॑ ദേവീ-ശ്ശു॒ദ്ധാ-സ്സ്ഥ॑ । ഇ॒മാ പാത്രാ॑ണി ശുന്ധത । ഉ॒പാ॒ത॒ങ്ക്യാ॑യ ദേ॒വാനാ᳚മ് । പ॒ര്ണ॒വ॒ല്കമു॒ത ശു॑ന്ധത ॥
പയോ॑ ഗൃ॒ഹേഷു॒ പയോ॑ അഘ്നി॒യാസു॑ ।
പയോ॑ വ॒ഥ്സേഷു॒ പയ॒ ഇന്ദ്രാ॑യ ഹ॒വിഷേ᳚ ധ്രിയസ്വ । ഗാ॒യ॒ത്രീ പ॑ര്ണവ॒ല്കേന॑ । പയ-സ്സോമ॑-ങ്കരോത്വി॒മമ് ॥ 25 ॥
അ॒ഗ്നി-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണാമി സു॒രഥം॒-യോഁ മ॑യോ॒ ഭൂഃ ।
യ ഉ॒ദ്യന്ത॑മാ॒ രോഹ॑തി॒ സൂര്യ॒മഹ്നേ᳚ ।
ആ॒ദി॒ത്യ-ഞ്ജ്യോതി॑ഷാ॒-ഞ്ജ്യോതി॑രുത്ത॒മമ് ।
ശ്വോ യ॒ജ്ഞായ॑ രമതാ-ന്ദേ॒വതാ᳚ഭ്യഃ ॥
വസൂ᳚-ന്രു॒ദ്രാനാ॑ദി॒ത്യാന് । ഇന്ദ്രേ॑ണ സ॒ഹ ദേ॒വതാഃ᳚ । താഃ പൂര്വഃ॒ പരി॑ഗൃഹ്ണാമി । സ്വ ആ॒യത॑നേ മനീ॒ഷയാ᳚ ॥ ഇ॒മാമൂര്ജ॑-മ്പഞ്ചദ॒ശീം-യേഁ പ്രവി॑ഷ്ടാഃ । താന്ദേ॒വാ-ന്പരി॑ഗൃഹ്ണാമി॒ പൂര്വഃ॑ ॥ 26 ॥
അ॒ഗ്നിര്-ഹ॑വ്യ॒വാഡി॒ഹ താനാവ॑ഹതു । പൌ॒ര്ണ॒മാ॒സഗ്ം ഹ॒വിരി॒ദമേ॑ഷാ॒-മ്മയി॑ ।
ആ॒മാ॒വാ॒സ്യഗ്ം॑ ഹ॒വിരി॒ദമേ॑ഷാ॒-മ്മയി॑ ॥ അ॒ന്ത॒രാ-ഽഗ്നീ പ॒ശവഃ॑ । ദേ॒വ॒സ॒ഗ്ം॒ സദ॒മാഗ॑മന്ന് । താ-ന്പൂര്വഃ॒ പരി॑ഗൃഹ്ണാമി ।
സ്വ ആ॒യത॑നേ മനീ॒ഷയാ᳚ ॥ ഇ॒ഹ പ്ര॒ജാ വി॒ശ്വരൂ॑പാ രമന്താമ് । അ॒ഗ്നി-ങ്ഗൃ॒ഹപ॑തിമ॒ഭി സം॒വഁസാ॑നാഃ । താഃ പൂര്വഃ॒ പരി॑ഗൃഹ്ണാമി ॥ 27 ॥
സ്വ ആ॒യത॑നേ മനീ॒ഷയാ᳚ ॥
ഇ॒ഹ പ॒ശവോ॑ വി॒ശ്വരൂ॑പാ രമന്താമ് ।
അ॒ഗ്നി-ങ്ഗൃ॒ഹപ॑തിമ॒ഭി സം॒വഁസാ॑നാഃ ।
താ-ന്പൂര്വഃ॒ പരി॑ഗൃഹ്ണാമി । സ്വ ആ॒യത॑നേ മനീ॒ഷയാ᳚ ॥ അ॒യ-മ്പി॑തൃ॒ണാമ॒ഗ്നിഃ ।
അവാ᳚ഡ്ഢ॒വ്യാ പി॒തൃഭ്യ॒ ആ । ത-മ്പൂര്വഃ॒ പരി॑ഗൃഹ്ണാമി । അവി॑ഷ-ന്നഃ പി॒തു-ങ്ക॑രത് ॥ അജ॑സ്ര॒-ന്ത്വാഗ്ം സ॑ഭാപാ॒ലാഃ ॥ 28 ॥
വി॒ജ॒യഭാ॑ഗ॒ഗ്ം॒ സമി॑ന്ധതാമ് । അഗ്നേ॑ ദീ॒ദായ॑ മേ സഭ്യ । വിജി॑ത്യൈ ശ॒രദഃ॑ ശ॒തമ് ॥ അന്ന॑മാവസ॒ഥീയ᳚മ് । അ॒ഭിഹ॑രാണി ശ॒രദഃ॑ ശ॒തമ് । ആ॒വ॒സ॒ഥേ ശ്രിയ॒-മ്മന്ത്ര᳚മ് । അഹി॑ര്ബു॒ദ്ധ്നിയോ॒ നിയ॑ച്ഛതു ॥ ഇ॒ദമ॒ഹ-മ॒ഗ്നി ജ്യേ᳚ഷ്ഠേഭ്യഃ । വസു॑ഭ്യോ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രബ്ര॑വീമി ।
ഇ॒ദമ॒ഹ-മിന്ദ്ര॑ ജ്യേഷ്ഠേഭ്യഃ ॥ 29 ॥
രു॒ദ്രേഭ്യോ॑ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രബ്ര॑വീമി । ഇ॒ദമ॒ഹം-വഁരു॑ണ-ജ്യേഷ്ഠേഭ്യഃ । ആ॒ദി॒ത്യേഭ്യോ॑ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രബ്ര॑വീമി ॥ പയ॑സ്വതീ॒-രോഷ॑ധയഃ ।
പയ॑സ്വദ്വീ॒രുധാ॒-മ്പയഃ॑ । അ॒പാ-മ്പയ॑സോ॒ യത്പയഃ॑ । തേന॒ മാമി॑ന്ദ്ര॒ സഗ്ംസൃ॑ജ ॥
അഗ്നേ᳚ വ്രതപതേ വ്ര॒ത-ഞ്ച॑രിഷ്യാമി ।
തച്ഛ॑കേയ॒-ന്തന്മേ॑ രാദ്ധ്യതാമ് ।
വായോ᳚ വ്രതപത॒ ആദി॑ത്യ വ്രതപതേ ॥ 30 ॥
വ്ര॒താനാം᳚-വ്രഁതപതേ വ്ര॒ത-ഞ്ച॑രിഷ്യാമി । തച്ഛ॑കേയ॒-ന്തന്മേ॑ രാദ്ധ്യതാമ് ॥
ഇ॒മാ-മ്പ്രാചീ॒മുദീ॑ചീമ് । ഇഷ॒മൂര്ജ॑മ॒ഭി സഗ്ഗ്സ്കൃ॑താമ് । ബ॒ഹു॒പ॒ര്ണാമശു॑ഷ്കാഗ്രാമ് ।
ഹരാ॑മി പശു॒പാമ॒ഹമ് ॥ യത്കൃഷ്ണോ॑ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വാ । പ്രാവി॑ശ॒സ്ത്വം-വഁന॒സ്പതീന്॑ ।
തത॒സ്ത്വാമേ॑കവിഗ്ംശതി॒ധാ । സമ്ഭ॑രാമി സുസ॒മ്ഭൃതാ᳚ ॥ 31 ॥
ത്രീ-ന്പ॑രി॒ധീഗ്സ്തി॒സ്ര-സ്സ॒മിധഃ॑ । യ॒ജ്ഞായു॑രനുസഞ്ച॒രാന് ।
ഉ॒പ॒വേ॒ഷ-മ്മേക്ഷ॑ണ॒-ന്ധൃഷ്ടി᳚മ് । സമ്ഭ॑രാമി സുസ॒ഭൃന്താ᳚ ॥ യാ ജാ॒താ ഓഷ॑ധയഃ । ദേ॒വേഭ്യ॑ സ്ത്രിയു॒ഗ-മ്പു॒രാ । താസാ॒-മ്പര്വ॑ രാദ്ധ്യാസമ് । പ॒രി॒സ്ത॒ര-മാ॒ഹരന്ന്॑ ॥
അ॒പാ-മ്മേദ്ധ്യം॑-യഁ॒ജ്ഞിയ᳚മ് ।
സദേ॑വഗ്ം ശി॒വമ॑സ്തു മേ ॥ 32 ॥
ആ॒ച്ഛേ॒ത്താ വോ॒ മാ രി॑ഷമ് । ജീവാ॑നി ശ॒രദഃ॑ ശ॒തമ് ॥ അപ॑രിമിതാനാ॒-മ്പരി॑മിതാഃ । സന്ന॑ഹ്യേ സുകൃ॒തായ॒കമ് । ഏനോ॒ മാ നിഗാ᳚-ങ്കത॒മച്ച॒ നാഹമ് । പുന॑രു॒ത്ഥായ॑ ബഹു॒ലാ ഭ॑വന്തു ॥ സ॒കൃ॒ദാ॒ച്ഛി॒ന്ന-മ്ബ॒ര്॒ഹിരൂര്ണാ॑മൃദു ।
സ്യോ॒ന-മ്പി॒തൃഭ്യ॑സ്ത്വാ ഭരാമ്യ॒ഹമ് । അ॒സ്മി-ന്ഥ്സീ॑ദന്തു മേ പി॒തരഃ॑ സോ॒മ്യാഃ ।
പി॒താ॒മ॒ഹാഃ പ്രപി॑താമഹാശ്ചാനു॒ഗൈ-സ്സ॒ഹ ॥ 33 ॥
ത്രി॒വൃ-ത്പ॑ലാ॒ശേ ദ॒ര്ഭഃ । ഇയാ᳚-ന്പ്രാദേ॒ശ സ॑മിന്തഃ । യ॒ജ്ഞേ പ॒വിത്ര॒-മ്പോതൃ॑തമമ് । പയോ॑ ഹ॒വ്യ-ങ്ക॑രോതു മേ ॥ ഇ॒മൌ പ്രാ॑ണാപാ॒നൌ ।
യ॒ജ്ഞസ്യാങ്ഗാ॑നി സര്വ॒ശഃ । ആ॒പ്യാ॒യയ॑ന്തൌ॒ സഞ്ച॑രതാമ് । പ॒വിത്രേ॑ ഹവ്യ॒ശോധ॑നേ ॥
പ॒വിത്രേ᳚ സ്ഥോ വൈഷ്ണ॒വീ । വാ॒യുര്വാ॒-മ്മന॑സാ പുനാതു ॥ 34 ॥
അ॒യ-മ്പ്രാ॒ണശ്ചാ॑പാ॒നശ്ച॑ । യജ॑മാന॒-മപി॑ഗച്ഛതാമ് । യ॒ജ്ഞേ ഹ്യഭൂ॑താ॒-മ്പോതാ॑രൌ ।
പ॒വിത്രേ॑ ഹവ്യ॒ശോധ॑നേ ॥ ത്വയാ॒ വേദിം॑-വിഁവിദുഃ പൃഥി॒വീമ് । ത്വയാ॑ യ॒ജ്ഞോ ജാ॑യതേ വിശ്വ॒ദാനിഃ॑ । അച്ഛി॑ദ്രം-യഁ॒ജ്ഞമന്വേ॑ഷി വി॒ദ്വാന് ।
ത്വയാ॒ ഹോതാ॒ സന്ത॑നോത്യര്ധമാ॒സാന് ॥ ത്ര॒യ॒സ്ത്രി॒ഗ്ം॒ശോ॑-ഽസി॒ തന്തൂ॑നാമ് ।
പ॒വിത്രേ॑ണ സ॒ഹാഗ॑ഹി ॥ 35 ॥
ശി॒വേയഗ്ം രജ്ജു॑രഭി॒ധാനീ᳚ । അ॒ഘ്നി॒യാ-മുപ॑സേവതാമ് ॥ അപ്ര॑സ്രഗ്ംസായ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ।
ഉ॒ഖേ ഉപ॑ദധാമ്യ॒ഹമ് । പ॒ശുഭി॒-സ്സന്നീ॑ത-മ്ബിഭൃതാമ് । ഇന്ദ്രാ॑യ ശൃ॒ത-ന്ദധി॑ ॥
ഉ॒പ॒വേ॒ഷോ॑-ഽസി യ॒ജ്ഞായ॑ । ത്വാ-മ്പ॑രിവേ॒ഷ-മ॑ധാരയന്ന് । ഇന്ദ്രാ॑യ ഹ॒വിഃ കൃ॒ണ്വന്തഃ॑ ।
ശി॒വ-ശ്ശ॒ഗ്മോ ഭ॑വാസി നഃ ॥ 36 ॥
അമൃ॑ന്മയ-ന്ദേവപാ॒ത്രമ് । യ॒ജ്ഞസ്യായു॑ഷി॒ പ്രയു॑ജ്യതാമ് । തി॒രഃ॒ പ॒വി॒ത്രമതി॑നീതാഃ ।
ആപോ॑ ധാരയ॒ മാ-ഽതി॑ഗുഃ ॥ ദേ॒വേന॑ സവി॒ത്രോത്പൂ॑താഃ । വസോ॒-സ്സൂര്യ॑സ്യ ര॒ശ്മിഭിഃ॑ । ഗാ-ന്ദോ॑ഹപവി॒ത്രേ രജ്ജു᳚മ് । സര്വാ॒ പാത്രാ॑ണി ശുന്ധത ॥ ഏ॒താ ആച॑രന്തി॒ മധു॑മ॒ദ്ദുഹാ॑നാഃ ।
പ്ര॒ജാവ॑തീ-ര്യ॒ശസോ॑ വി॒ശ്വരൂ॑പാഃ ॥ 37 ॥
ബ॒ഹ്വീ ര്ഭവ॑ന്തീ॒രുപ॒ ജായ॑മാനാഃ । ഇ॒ഹ വ॒ ഇന്ദ്രോ॑ രമയതു ഗാവഃ ॥ പൂ॒ഷാ സ്ഥ॑ ॥ അ॒യ॒ക്ഷ്മാ വഃ॑ പ്ര॒ജയാ॒ സഗ്ംസൃ॑ജാമി ।
രാ॒യസ്പോഷേ॑ണ ബഹു॒ലാ ഭവ॑ന്തീഃ । ഊര്ജ॒-മ്പയഃ॒ പിന്വ॑മാനാ ഘൃ॒ത-ഞ്ച॑ ।
ജീ॒വോ ജീവ॑ന്തീ॒രുപ॑ വ-സ്സദേയമ് ॥ ദ്യൌശ്ചേ॒മം-യഁ॒ജ്ഞ-മ്പൃ॑ഥി॒വീ ച॒ സന്ദു॑ഹാതാമ് ।
ധാ॒താ സോമേ॑ന സ॒ഹ വാതേ॑ന വാ॒യുഃ । യജ॑മാനായ॒ ദ്രവി॑ണ-ന്ദധാതു ॥ 38 ॥
ഉഥ്സ॑-ന്ദുഹന്തി ക॒ലശ॒-ഞ്ചതു॑ര്ബിലമ് । ഇഡാ᳚-ന്ദേ॒വീ-മ്മധു॑മതീഗ്ം സുവ॒ര്വിദ᳚മ് ।
തദി॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ ജി॑ന്വതഗ്ം സൂ॒നൃതാ॑വത് । ത-ദ്യജ॑മാന-മമൃത॒ത്വേ ദ॑ധാതു ॥
കാമ॑ധുക്ഷഃ॒ പ്രണോ᳚ ബ്രൂഹി । ഇന്ദ്രാ॑യ ഹ॒വിരി॑ന്ദ്രി॒യമ് ॥ അ॒മൂം-യഁസ്യാ᳚-ന്ദേ॒വാനാ᳚മ് ।
മ॒നു॒ഷ്യാ॑ണാ॒-മ്പയോ॑ ഹി॒തമ് ॥ ബ॒ഹു ദു॒ഗ്ധീന്ദ്രാ॑യ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ ।
ഹ॒വ്യ-മാപ്യാ॑യതാ॒-മ്പുനഃ॑ ॥ 39 ॥
വ॒ഥ്സേഭ്യോ॑ മനു॒ഷ്യേ᳚ഭ്യഃ । പു॒ന॒ര്ദോ॒ഹായ॑ കല്പതാമ് ॥ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സന്ത॑തിരസി ।
യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ത്വാ॒ സന്ത॑തി॒മനു॒സന്ത॑നോമി ॥ അദ॑സ്തമസി॒ വിഷ്ണ॑വേ ത്വാ ।
യ॒ജ്ഞായാപി॑ ദധാമ്യ॒ഹമ് । അ॒ദ്ഭിരരി॑ക്തേന॒ പാത്രേ॑ണ । യാഃ പൂ॒താഃ പ॑രി॒ശേര॑തേ ॥
അ॒യ-മ്പയ॒-സ്സോമ॑-ങ്കൃ॒ത്വാ । സ്വാം-യോഁനി॒-മപി॑ഗച്ഛതു ॥ 40 ॥
പ॒ര്ണ॒വ॒ല്കഃ പ॒വിത്ര᳚മ് । സൌ॒മ്യ-സ്സോമാ॒ദ്ധി നിര്മി॑തഃ ॥ ഇ॒മൌ പ॒ര്ണ-ഞ്ച॑ ദ॒ര്ഭ-ഞ്ച॑ ।
ദേ॒വാനാഗ്ം॑ ഹവ്യ॒ശോധ॑നൌ । പ്രാ॒ത॒ര്വേ॒ഷായ॑ ഗോപായ । വിഷ്ണോ॑ ഹ॒വ്യഗ്ം ഹി രക്ഷ॑സി ॥
ഉ॒ഭാവ॒ഗ്നീ ഉ॑പസ്തൃണ॒തേ । ദേ॒വതാ॒ ഉപ॑വസന്തു മേ । അ॒ഹ-ങ്ഗ്രാ॒മ്യാ-നുപ॑വസാമി ।
മഹ്യ॒-ങ്ഗോപ॑തയേ പ॒ശൂന് ॥ 41 ॥
[ആഭൃ॑ത - ഇ॒മം - ഗൃ॑ഹ്ണാമി॒ പൂര്വ॒ - സ്താഃ പുര്വഃ॒ പരി॑ഗൃഹ്ണാമി - സഭാപാ॒ലാ - ഇന്ദ്ര॑ജ്യേഷ്ഠേഭ്യ॒-ആദി॑ത്യ വ്രതപതേ-സുസ॒ഭ്രുന്താ॑ - മേ - സ॒ഹ - പു॑നാതു - ഗഹി - നോ - വി॒ശ്വരൂ॑പാ - ദധാതു॒ - പുന॑--ര് ഗച്ഛതു - പ॒ശുന് ] (അ. 4)
യാഃ പു॒രസ്താ॑ദി॒മാമൂര്ജ॑മി॒ഹ പ്ര॒ജാ ഇ॒ഹ പ॒ശവോ॒-ഽയ-മ്പി॑തൃ॒ണാമ॒ഗ്നിഃ
അനുവാകം 5 - ഐഷ്ടികയാജമാനമന്ത്രാഃ
ദേവാ॑ ദേ॒വേഷു॒ പരാ᳚ക്രമദ്ധ്വമ് । പ്രഥ॑മാ ദ്വി॒തീയേ॑ഷു । ദ്വിതീ॑യാ-സ്തൃ॒തീയേ॑ഷു ।
ത്രിരേ॑കാദശാ ഇ॒ഹ മാ॑-ഽവത । ഇ॒ദഗ്ം ശ॑കേയം॒-യഁദി॒ദ-ങ്ക॒രോമി॑ ।
ആ॒ത്മാ ക॑രോത്വാ॒ത്മനേ᳚ । ഇ॒ദ-ങ്ക॑രിഷ്യേ ഭേഷ॒ജമ് । ഇ॒ദ-മ്മേ॑ വിശ്വഭേഷജാ ।
അശ്വി॑നാ॒ പ്രാവ॑തം-യുഁ॒വമ് ॥ ഇ॒ദമ॒ഹഗ്ം സേനാ॑യാ അ॒ഭീത്വ॑ര്യൈ ॥ 42 ॥
മുഖ॒മപോ॑ഹാമി ॥ സൂര്യ॑ജ്യോതി॒ ര്വിഭാ॑ഹി । മ॒ഹ॒ത ഇ॑ന്ദ്രി॒യായ॑ ॥ ആപ്യാ॑യതാ-ങ്ഘൃ॒തയോ॑നിഃ । അ॒ഗ്നിര്-ഹ॒വ്യാ-ഽനു॑മന്യതാമ് ।
ഖമ॑ങ്ക്ഷ്വ॒ ത്വച॑മങ്ക്ഷ്വ । സു॒രൂ॒പ-ന്ത്വാ॑ വസു॒വിദ᳚മ് । പ॒ശൂ॒നാ-ന്തേജ॑സാ ।
അ॒ഗ്നയേ॒ ജുഷ്ട॑-മ॒ഭിഘാ॑രയാമി ॥ സ്യോ॒ന-ന്തേ॒ സദ॑ന-ങ്കരോമി ॥ 43 ॥
ഘൃ॒തസ്യ॒ ധാര॑യാ സു॒ശേവ॑-ങ്കല്പയാമി ॥
തസ്മി᳚ന്-ഥ്സീദാ॒മൃതേ॒ പ്രതി॑തിഷ്ഠ ।
വ്രീ॒ഹീ॒ണാ-മ്മേ॑ധ സുമന॒സ്യമാ॑നഃ ॥
ആ॒ര്ദ്രഃ പ്ര॑ഥസ്നു॒-ര്ഭുവ॑നസ്യ ഗോ॒പാഃ ।
ശൃ॒ത ഉഥ്സ്നാ॑തി ജനി॒താ മ॑തീ॒നാമ് ॥
യസ്ത॑ ആ॒ത്മാ പ॒ശുഷു॒ പ്രവി॑ഷ്ടഃ ।
ദേ॒വാനാം᳚-വിഁ॒ഷ്ഠാമനു॒ യോ വി॑ത॒സ്ഥേ ।
ആ॒ത്മ॒ന്വാ-ന്ഥ്സോ॑മ ഘൃ॒തവാ॒ന്॒. ഹി ഭൂ॒ത്വാ ।
ദേ॒വാ-ന്ഗ॑ച്ഛ॒ സുവ॑ര്വിന്ദ॒ യജ॑മാനായ॒ മഹ്യ᳚മ് ॥ ഇരാ॒ ഭൂതിഃ॑ പൃഥി॒വ്യൈ രസോ॒ മോത്ക്ര॑മീത് ॥ 44 ॥
ദേവാഃ᳚ പിതരഃ॒ പിത॑രോ ദേവാഃ । യോ॑-ഽഹമ॑സ്മി॒ സ സന്. യ॑ജേ । യസ്യാ᳚സ്മി॒ ന തമ॒ന്തരേ॑മി । സ്വ-മ്മ॑ ഇ॒ഷ്ടഗ്ഗ് സ്വ-ന്ദ॒ത്തമ് । സ്വ-മ്പൂ॒ര്തഗ്ഗ് സ്വഗ്ഗ് ശ്രാ॒ന്തമ് । സ്വഗ്ം ഹു॒തമ് । തസ്യ॑ മേ॒-ഽഗ്നി-രു॑പദ്ര॒ഷ്ടാ । വാ॒യുരു॑പശ്രോ॒താ ।
ആ॒ദി॒ത്യോ॑-ഽനുഖ്യാ॒താ । ദ്യൌഃ പി॒താ ॥ 45 ॥
പൃ॒ഥി॒വീ മാ॒താ । പ്ര॒ജാപ॑തി॒ ര്ബന്ധുഃ॑ ।
യ ഏ॒വാസ്മി॒ സ സന്. യ॑ജേ ॥ മാ ഭേര്മാ സംവിഁ॑ക്ഥാ॒ മാ ത്വാ॑ ഹിഗ്ംസിഷമ് । മാ തേ॒ തേജോ-ഽപ॑ക്രമീത് ।
ഭ॒ര॒തമുദ്ധ॑രേ॒ മനു॑ഷിഞ്ച । അ॒വ॒ദാനാ॑നി തേ പ്ര॒ത്യവ॑ദാസ്യാമി ।
നമ॑സ്തേ അസ്തു॒ മാ മാ॑ ഹിഗ്ംസീഃ ॥ യദ॑വ॒ദാനാ॑നി തേ-ഽവ॒ദ്യന്ന് । വിലോ॒മാകാ॑ര്ഷമാ॒ത്മനഃ॑ ॥ 46 ॥
ആജ്യേ॑ന॒ പ്രത്യ॑നജ്മ്യേനത് । തത്ത॒ ആപ്യാ॑യതാ॒-മ്പുനഃ॑ ॥ അജ്യാ॑യോ യവമാ॒ത്രാത് ।
ആ॒വ്യാ॒ധാ-ത്കൃ॑ത്യതാമി॒ദമ് । മാ രൂ॑രുപാമ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ । ശു॒ദ്ധഗ്ഗ് സ്വി॑ഷ്ടമി॒ദഗ്ം ഹ॒വിഃ ॥ മനു॑നാ ദൃ॒ഷ്ടാ-ങ്ഘൃ॒തപ॑ദീമ് । മി॒ത്രാവരു॑ണസമീരിതാമ് । ദ॒ക്ഷി॒ണാ॒ര്ധാദസ॑ഭിന്ന്ദന്ന് । അവ॑ദ്യാ-മ്യേക॒തോ മു॑ഖാമ് ॥ 47 ॥
ഇഡേ॑ ഭാ॒ഗ-ഞ്ജു॑ഷസ്വ നഃ । ജിന്വ॒ ഗാ ജിന്വാര്വ॑തഃ । തസ്യാ᳚സ്തേ ഭക്ഷി॒വാണഃ॑ സ്യാമ । സ॒ര്വാത്മാ॑ന-സ്സ॒ര്വഗ॑ണാഃ ॥ ബ്രദ്ധ്ന॒ പിന്വ॑സ്വ ।
ദദ॑തോ മേ॒ മാ ക്ഷാ॑യി । കു॒ര്വ॒തോ മേ॒ മോപ॑ദസത് । ദി॒ശാ-ങ്ക്ലൃപ്തി॑രസി । ദിശോ॑ മേ കല്പന്താമ് । കല്പ॑ന്താ-മ്മേ॒ ദിശഃ॑ ॥ 48 ॥
ദൈവീ᳚ശ്ച॒ മാനു॑ഷീശ്ച । അ॒ഹോ॒രാ॒ത്രേ മേ॑ കല്പേതാമ് । അ॒ര്ധ॒മാ॒സാ മേ॑ കല്പന്താമ് । മാസാ॑ മേ കല്പന്താമ് । ഋ॒തവോ॑ മേ കല്പന്താമ് । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രോ മേ॑ കല്പതാമ് ।
ക്ലൃപ്തി॑രസി॒ കല്പ॑താ-മ്മേ ॥
ആശാ॑നാ-ന്ത്വാ-ഽഽശാപാ॒ലേഭ്യഃ॑ ।
ച॒തുര്ഭ്യോ॑ അ॒മൃതേ᳚ഭ്യഃ ।
ഇ॒ദ-മ്ഭൂ॒തസ്യാ-ദ്ധ്യ॑ക്ഷേഭ്യഃ ॥ 49 ॥
വി॒ധേമ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വ॒യമ് । ഭജ॑താ-മ്ഭാ॒ഗീ ഭാ॒ഗമ് । മാ-ഽഭാ॒ഗോ-ഽഭ॑ക്ത ।
നിര॑ഭാ॒ഗ-മ്ഭ॑ജാമഃ । അ॒പസ്പി॑ന്വ । ഓഷ॑ധീര്ജിന്വ । ദ്വി॒പാത്പാ॑ഹി । ചതു॑ഷ്പാദവ । ദി॒വോ വൃഷ്ടി॒മേര॑യ । ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണാനാ॑-മി॒ദഗ്ം ഹ॒വിഃ ॥ 50 ॥
സോ॒മ്യാനാഗ്ം॑ സോമപീ॒ഥിനാ᳚മ് । നിര്ഭ॒ക്തോ ബ്രാ᳚ഹ്മണഃ । നേഹാ-ബ്രാ᳚ഹ്മണസ്യാസ്തി ॥
സമ॑ങ്ക്താ-മ്ബ॒ര॒ഃഇര്-ഹ॒വിഷാ॑ ഘൃ॒തേന॑ । സമാ॑ദി॒ത്യൈ ര്വസു॑ഭി॒-സ്സ-മ്മ॒രുദ്ഭിഃ॑ ।
സമിന്ദ്രേ॑ണ॒ വിശ്വേ॑ഭി ര്ദേ॒വേഭി॑രങ്ക്താമ് ।
ദി॒വ്യ-ന്നഭോ॑ ഗച്ഛതു॒ യ-ഥ്സ്വാഹാ᳚ ॥
ഇ॒ന്ദ്രാ॒ണീ വാ॑ വിധ॒വാ ഭൂ॑യാസമ് । അദി॑തിരിവ സുപു॒ത്രാ ।
അ॒സ്ഥൂ॒രി ത്വാ॑ ഗാര്ഹപത്യ ॥ 51 ॥
ഉപ॒നിഷ॑ദേ സുപ്രജാ॒സ്ത്വായ॑ ॥
സ-മ്പത്നീ॒ പത്യാ॑ സുകൃ॒തേന॑ ഗച്ഛതാമ് ।
യ॒ജ്ഞസ്യ॑ യു॒ക്തൌ ധുര്യാ॑വഭൂതാമ് ।
സ॒ജാ॒ന്നാ॒നൌ വിജ॑ഹതാ॒-മരാ॑തീഃ ।
ദി॒വി ജ്യോതി॑ര॒ജ-ര॒മാര॑ഭേതാമ് ॥
ദശ॑ തേ ത॒നുവോ॑ യജ്ഞ യ॒ജ്ഞിയാഃ᳚ ।
താഃ പ്രീ॑ണാതു॒ യജ॑മാനോ ഘൃ॒തേന॑ । നാ॒രി॒ഷ്ഠയോഃ᳚ പ്ര॒ശിഷ॒മീഡ॑മാനഃ ।
ദേ॒വാനാ॒-ന്ദൈവ്യേ-ഽപി॒ യജ॑മാനോ॒-ഽമൃതോ॑-ഽഭൂത് ॥
യം-വാഁ᳚-ന്ദേ॒വാ അ॑കല്പയന്ന് ॥ 52 ॥
ഊ॒ര്ജോ ഭാ॒ഗഗ്ം ശ॑തക്രതൂ । ഏ॒തദ്വാ॒-ന്തേന॑ പ്രീണാനി । തേന॑ തൃപ്യതമഗ്ംഹഹൌ ॥ അ॒ഹ-ന്ദേ॒വാനാഗ്ം॑ സു॒കൃതാ॑മസ്മി ലോ॒കേ ।
മമേ॒ദമി॒ഷ്ട-ന്ന മിഥു॑ ര്ഭവാതി । അ॒ഹ-ന്നാ॑രി॒ഷ്ഠാ-വനു॑യജാമി വി॒ദ്വാന് ।
യദാ᳚ഭ്യാ॒-മിന്ദ്രോ॒ അദ॑ധാ-ദ്ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് ॥ അദാ॑രസൃദ്ഭവത ദേവ സോമ ।
അ॒സ്മിന്. യ॒ജ്ഞേ മ॑രുതോ മൃഡതാ നഃ ।
മാ നോ॑ വിദദ॒ഭി ഭാ॒മോ അശ॑സ്തിഃ ॥ 53 ॥
മാ നോ॑ വിദ-ദ്വ॒ജനാ॒ ദ്വേഷ്യാ॒ യാ ॥
ഋ॒ഷ॒ഭം-വാഁ॒ജിനം॑-വഁ॒യമ് ।
പൂ॒ര്ണമാ॑സം-യഁജാമഹേ । സ നോ॑ ദോഹതാഗ്ം സു॒വീര്യ᳚മ് । രാ॒യസ്പോഷഗ്ം॑ സഹ॒സ്രിണ᳚മ് । പ്രാ॒ണായ॑ സു॒രാധ॑സേ । പൂ॒ര്ണമാ॑സായ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥
അ॒മാ॒വാ॒സ്യാ॑ സു॒ഭഗാ॑ സു॒ശേവാ᳚ । ധേ॒നുരി॑വ॒ ഭൂയ॑ ആ॒പ്യായ॑മാനാ । സാ നോ॑ ദോഹതാഗ്ം സു॒വീര്യ᳚മ് । രാ॒യസ്പോഷഗ്ം॑ സഹ॒സ്രിണ᳚മ് ।
അ॒പാ॒നായ॑ സു॒രാധ॑സേ । അ॒മാ॒വാ॒സ്യാ॑യൈ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ അ॒ഭിസ്തൃ॑ണീഹി॒ പരി॑ധേഹി॒ വേദി᳚മ് ।
ജാ॒മി-മ്മാ ഹിഗ്ം॑സീരമു॒യാ ശയാ॑നാ ।
ഹോ॒തൃ॒ഷദ॑നാ॒ ഹരി॑താ-സ്സു॒വര്ണാഃ᳚ । നി॒ഷ്കാ ഇ॒മേ യജ॑മാനസ്യ ബ്ര॒ദ്ധ്നേ ॥ 54 ॥
(അ॒ഭീത്വ॑ര്യൈ - കരോമി - ക്രമീത് - പി॒താ - ഽഽത്മന॑ - ഏക॒തോമു॑ഖാം - മേ॒ ദിശോ - ഽധ്യ॑ക്ഷേഭ്യോ - ഹ॒വി--ര് ഗാ॑ര്ഹപത്യാ - കല്പയ॒ - ന്നശ॑സ്തിഃ॒ - സാ നോ॑ ദോഹതാഗ്ം സു॒വീര്യഗ്ം॑ സ॒പ്ത ച॑) (അ. 5)
അനുവാകം 6 - ഐഷ്ടികയാജമാനമന്ത്രാഃ
പരി॑സ്തൃണീത॒ പരി॑ധത്താ॒ഗ്നിമ് । പരി॑ഹിതോ॒-ഽഗ്നി ര്യജ॑മാന-മ്ഭുനക്തു । അ॒പാഗ്ം രസ॒ ഓഷ॑ധീനാഗ്ം സു॒വര്ണഃ॑ । നി॒ഷ്കാ ഇ॒മേ യജ॑മാനസ്യ സന്തു കാമ॒ദുഘാഃ᳚ । അ॒മുത്രാ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ ॥
ഭൂപ॑തേ॒ ഭുവ॑നപതേ । മ॒ഹ॒തോ ഭൂ॒തസ്യ॑ പതേ । ബ്ര॒ഹ്മാണ॑-ന്ത്വാ വൃണീമഹേ ॥
അ॒ഹ-മ്ഭൂപ॑തിര॒ഹ-മ്ഭുവ॑നപതിഃ ।
അ॒ഹ-മ്മ॑ഹ॒തോ ഭൂ॒തസ്യ॒ പതിഃ॑ ॥ 55 ॥
ദേ॒വേന॑ സവി॒ത്രാ പ്രസൂ॑ത॒ ആര്ത്വി॑ജ്യ-ങ്കരിഷ്യാമി । ദേവ॑ സവിതരേ॒ത-ന്ത്വാ॑ വൃണതേ ।
ബൃഹ॒സ്പതി॒-ന്ദൈവ്യ॑-മ്ബ്ര॒ഹ്മാണ᳚മ് । തദ॒ഹ-മ്മന॑സേ॒ പ്രബ്ര॑വീമി । മനോ॑ ഗായത്രി॒യൈ ।
ഗാ॒യ॒ത്രീ ത്രി॒ഷ്ടുഭേ᳚ । ത്രി॒ഷ്ടു-ബ്ജഗ॑ത്യൈ । ജഗ॑ത്യനു॒ഷ്ടുഭേ᳚ । അ॒നു॒ഷ്ടു-ക്പ॒ങ്ക്ത്യൈ । പ॒ങ്ക്തിഃ പ്ര॒ജാപ॑തയേ ॥ 56 ॥
പ്ര॒ജാപ॑തി॒ ര്വിശ്വേ᳚ഭ്യോ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ । വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ ബൃഹ॒സ്പത॑യേ । ബൃഹ॒സ്പതി॒-ര്ബ്രഹ്മ॑ണേ ।
ബ്രഹ്മ॒ ഭൂര്ഭുവ॒-സ്സുവഃ॑ । ബൃഹ॒സ്പതി॑ ര്ദേ॒വാനാ᳚-മ്ബ്ര॒ഹ്മാ । അ॒ഹ-മ്മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാമ് । ബൃഹ॑സ്പതേ യ॒ജ്ഞ-ങ്ഗോ॑പായ ॥ ഇ॒ദ-ന്തസ്മൈ॑ ഹ॒ര്മ്യ-ങ്ക॑രോമി । യോ വോ॑ ദേവാ॒ശ്ചര॑തി ബ്രഹ്മ॒ചര്യ᳚മ് । മേ॒ധാ॒വീ ദി॒ക്ഷു മന॑സാ തപ॒സ്വീ ॥ 57 ॥
അ॒ന്തര്ദൂ॒തശ്ച॑രതി॒ മാനു॑ഷീഷു ॥
ചതുഃ॑ ശിഖണ്ഡാ യുവ॒തി-സ്സു॒പേശാഃ᳚ ।
ഘൃ॒തപ്ര॑തീകാ॒ ഭുവ॑നസ്യ॒ മദ്ധ്യേ᳚ । മ॒ര്മൃ॒ജ്യമാ॑നാ മഹ॒തേ സൌഭ॑ഗായ ।
മഹ്യ॑-ന്ധുക്ഷ്വ॒ യജ॑മാനായ॒ കാമാന്॑ ॥
ഭൂമി॑ ര്ഭൂ॒ത്വാ മ॑ഹി॒മാന॑-മ്പുപോഷ ।
തതോ॑ ദേ॒വീ വ॑ര്ധയതേ॒ പയാഗ്ം॑സി ।
യ॒ജ്ഞിയാ॑ യ॒ജ്ഞം-വിഁച॒യന്തി॒ ശഞ്ച॑ ।
ഓഷ॑ധീ॒രാപ॑ ഇ॒ഹ ശക്വ॑രീശ്ച ॥
യോ മാ॑ ഹൃ॒ദാ മന॑സാ॒ യശ്ച॑ വാ॒ചാ ॥ 58 ॥
യോ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ കര്മ॑ണാ॒ ദ്വേഷ്ടി॑ ദേവാഃ ।
യ-ശ്ശ്രു॒തേന॒ ഹൃദ॑യേനേഷ്ണ॒താ ച॑ ।
തസ്യേ᳚ന്ദ്ര॒ വജ്രേ॑ണ॒ ശിര॑ശ്ഛിനദ്മി ॥
ഊര്ണാ॑മൃദു॒ പ്രഥ॑മാനഗ്ഗ് സ്യോ॒നമ് ।
ദേ॒വേഭ്യോ॒ ജുഷ്ട॒ഗ്ം॒ സദ॑നായ ബ॒ര്॒ഹിഃ । സു॒വ॒ര്ഗേ ലോ॒കേ യജ॑മാന॒ഗ്ം॒ ഹി ധേ॒ഹി ।
മാ-ന്നാക॑സ്യ പൃ॒ഷ്ഠേ പ॑ര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് ॥ ചതുഃ॑ ശിഖണ്ഡാ യുവ॒തി-സ്സു॒പേശാഃ᳚ ।
ഘൃ॒തപ്ര॑തീകാ വ॒യുനാ॑നി വസ്തേ ।
സാ സ്തീ॒ര്യമാ॑ണാ മഹ॒തേ സൌഭ॑ഗായ ॥ 59 ॥
സാ മേ॑ ധുക്ഷ്വ॒ യജ॑മാനായ॒ കാമാന്॑ ।
ശി॒വാ ച॑ മേ ശ॒ഗ്മാ ചൈ॑ധി ।
സ്യോ॒നാ ച॑ മേ സു॒ഷദാ॑ ചൈധി ।
ഊര്ജ॑സ്വതീ ച മേ॒ പയ॑സ്വതീ ചൈധി ।
ഇഷ॒മൂര്ജ॑-മ്മേ പിന്വസ്വ । ബ്രഹ്മ॒ തേജോ॑ മേ പിന്വസ്വ । ക്ഷ॒ത്രമോജോ॑ മേ പിന്വസ്വ ।
വിശ॒-മ്പുഷ്ടി॑-മ്മേ പിന്വസ്വ ।
ആയു॑ര॒ന്നാദ്യ॑-മ്മേ പിന്വസ്വ ।
പ്ര॒ജാ-മ്പ॒ശൂ-ന്മേ॑ പിന്വസ്വ ॥ 60 ॥
അ॒സ്മിന്. യ॒ജ്ഞ ഉപ॒ ഭൂയ॒ ഇന്നു മേ᳚ ।
അവി॑ക്ഷോഭായ പരി॒ധീന്ദ॑ധാമി ।
ധ॒ര്താ ധ॒രുണോ॒ ധരീ॑യാന് ।
അ॒ഗ്നി ര്ദ്വേഷാഗ്ം॑സി॒ നിരി॒തോ നു॑ദാതൈ ॥
വിച്ഛി॑നദ്മി॒ വിധൃ॑തീഭ്യാഗ്ം സ॒പത്നാന്॑ ।
ജാ॒താ-ന്ഭ്രാതൃ॑വ്യാ॒ന്॒. യേ ച॑ ജനി॒ഷ്യമാ॑ണാഃ ।
വി॒ശോ യ॒ന്ത്രാഭ്യാം॒-വിഁധ॑മാമ്യേനാന് । അ॒ഹഗ്ഗ്സ്വാനാ॑-മുത്ത॒മോ॑-ഽസാനി ദേവാഃ ।
വി॒ശോ യ॒ന്ത്രേ നു॒ദമാ॑നേ॒ അരാ॑തിമ് । വിശ്വ॑-മ്പാ॒പ്മാന॒മമ॑തി-ന്ദുര്മരാ॒യുമ് ॥ 61 ॥
സീദ॑ന്തീ ദേ॒വീ സു॑കൃ॒തസ്യ॑ ലോ॒കേ ।
ധൃതീ᳚ സ്ഥോ॒ വിധൃ॑തീ॒ സ്വധൃ॑തീ ।
പ്രാ॒ണാന്മയി॑ ധാരയതമ് । പ്ര॒ജാ-മ്മയി॑ ധാരയതമ് । പ॒ശൂന്മയി॑ ധാരയതമ് ॥
അ॒യ-മ്പ്ര॑സ്ത॒ര ഉ॒ഭയ॑സ്യ ധ॒ര്താ ।
ധ॒ര്താ പ്ര॑യാ॒ജാനാ॑-മു॒താനൂ॑യാ॒ജാനാ᳚മ് ।
സ ദാ॑ധാര സ॒മിധോ॑ വി॒ശ്വരൂ॑പാഃ ।
തസ്മി॒ന്-ഥ്സ്രുചോ॒ അദ്ധ്യാസാ॑ദയാമി ॥
ആരോ॑ഹ പ॒ഥോ ജു॑ഹു ദേവ॒യാനാന്॑ ॥ 62 ॥
യത്രര്ഷ॑യഃ പ്രഥമ॒ജാ യേ പു॑രാ॒ണാഃ । ഹിര॑ണ്യപക്ഷാ-ഽജി॒രാ സമ്ഭൃ॑താങ്ഗാ ।
വഹാ॑സി മാ സു॒കൃതാം॒-യഁത്ര॑ ലോ॒കാഃ ॥
അവാ॒ഹ-മ്ബാ॑ധ ഉപ॒ഭൃതാ॑ സ॒പത്നാന്॑ ।
ജാ॒താ-ന്ഭ്രാതൃ॑വ്യാ॒ന്॒. യേ ച॑ ജനി॒ഷ്യമാ॑ണാഃ । ദോഹൈ॑ യ॒ജ്ഞഗ്ം സു॒ദുഘാ॑മിവ ധേ॒നുമ് ।
അ॒ഹമുത്ത॑രോ ഭൂയാസമ് । അധ॑രേ॒ മഥ്സ॒പത്നാഃ᳚ ॥
യോ മാ॑ വാ॒ചാ മന॑സാ ദുര്മരാ॒യുഃ ।
ഹൃ॒ദാ-ഽരാ॑തീ॒യാ-ദ॑ഭി॒ദാസ॑-ദഗ്നേ ॥ 63 ॥
ഇ॒ദമ॑സ്യ ചി॒ത്തമധ॑ര-ന്ധ്രു॒വായാഃ᳚ । അ॒ഹമുത്ത॑രോ ഭൂയാസമ് । അധ॑രേ॒ മഥ്സ॒പത്നാഃ᳚ ॥
ഋ॒ഷ॒ഭോ॑-ഽസി ശാക്വ॒രഃ । ഘൃ॒താചീ॑നാഗ്ം സൂ॒നുഃ । പ്രി॒യേണ॒ നാമ്നാ᳚ പ്രി॒യേ സദ॑സി സീദ ॥
സ്യോ॒നോ മേ॑ സീദ സു॒ഷദഃ॑ പൃഥി॒വ്യാമ് ।
പ്രഥ॑യി പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭിഃ॑ സുവ॒ര്ഗേ ലോ॒കേ ।
ദി॒വി സീ॑ദ പൃഥി॒വ്യാ-മ॒ന്തരി॑ക്ഷേ ।
അ॒ഹമുത്ത॑രോ ഭൂയാസമ് ॥ 64 ॥
അധ॑രേ॒ മഥ്സ॒പത്നാഃ᳚ ॥
ഇ॒യഗ്ഗ് സ്ഥാ॒ലീ ഘൃ॒തസ്യ॑ പൂ॒ര്ണാ ।
അച്ഛി॑ന്നപയാ-ശ്ശ॒തധാ॑ര॒ ഉഥ്സഃ॑ ।
മാ॒രു॒തേന॒ ശര്മ॑ണാ॒ ദൈവ്യേ॑ന ॥
യ॒ജ്ഞോ॑-ഽസി സ॒ര്വതഃ॑ ശ്രി॒തഃ । സ॒ര്വതോ॒ മാ-മ്ഭൂ॒ത-മ്ഭ॑വി॒ഷ്യ-ച്ഛ്ര॑യതാമ് । ശ॒ത-മ്മേ॑ സന്ത്വാ॒ശിഷഃ॑ । സ॒ഹസ്ര॑-മ്മേ സന്തു സൂ॒നൃതാഃ᳚ । ഇരാ॑വതീഃ പശു॒മതീഃ᳚ । പ്ര॒ജാപ॑തിരസി സ॒ര്വതഃ॑ ശ്രി॒തഃ ॥ 65 ॥
സ॒ര്വതോ॒ മാ-മ്ഭൂ॒ത-മ്ഭ॑വി॒ഷ്യ-ച്ഛ്ര॑യതാമ് । ശ॒ത-മ്മേ॑ സന്ത്വാ॒ശിഷഃ॑ ।
സ॒ഹസ്ര॑-മ്മേ സന്തു സൂ॒നൃതാഃ᳚ । ഇരാ॑വതീഃ പശു॒മതീഃ᳚ ॥ ഇ॒ദമി॑ന്ദ്രി॒യ-മ॒മൃതം॑-വീഁ॒ര്യ᳚മ് । അ॒നേനേന്ദ്രാ॑യ പ॒ശവോ॑-ഽചികിഥ്സന്ന് ।
തേന॑ ദേവാ അവ॒തോപ॒ മാമ് । ഇ॒ഹേഷ॒മൂര്ജം॒-യഁശ॒-സ്സഹ॒ ഓജഃ॑ സനേയമ് । ശൃ॒ത-മ്മയി॑ ശ്രയതാമ് ॥ യ-ത്പൃ॑ഥി॒വീ-മച॑ര॒ത്തത്-പ്രവി॑ഷ്ടമ് ॥ 66 ॥
യേനാസി॑ഞ്ച॒-ദ്ബല॒മിന്ദ്രേ᳚ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ ।
ഇ॒ദ-ന്തച്ഛു॒ക്ര-മ്മധു॑ വാ॒ജിനീ॑വത് ।
യേനോ॒-പരി॑ഷ്ടാ॒ദധി॑നോ-ന്മഹേ॒ന്ദ്രമ് ।
ദധി॒ മാ-ന്ധി॑നോതു ॥
അ॒യം-വേഁ॒ദഃ പൃ॑ഥി॒വീ-മന്വ॑വിന്ദത് ।
ഗുഹാ॑ സ॒തീ-ങ്ഗഹ॑നേ॒ ഗഹ്വ॑രേഷു ।
സ വി॑ന്ദതു॒ യജ॑മാനായ ലോ॒കമ് ।
അച്ഛി॑ദ്രം-യഁ॒ജ്ഞ-മ്ഭൂരി॑കര്മാ കരോതു ॥
അ॒യം-യഁ॒ജ്ഞ-സ്സമ॑സദദ്ധ॒വിഷ്മാന്॑ ।
ഋ॒ചാ സാമ്നാ॒ യജു॑ഷാ ദേ॒വതാ॑ഭിഃ ॥ 67 ॥
തേന॑ ലോ॒കാന്-ഥ്സൂര്യ॑വതോ ജയേമ ।
ഇന്ദ്ര॑സ്യ സ॒ഖ്യ-മ॑മൃത॒ത്വ-മ॑ശ്യാമ് ॥
യോ നഃ॒ കനീ॑യ ഇ॒ഹ കാ॒മയാ॑തൈ ।
അ॒സ്മിന്. യ॒ജ്ഞേ യജ॑മാനായ॒ മഹ്യ᳚മ് ।
അപ॒ തമി॑ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ ഭുവ॑നാന്നുദേതാമ് ।
അ॒ഹ-മ്പ്ര॒ജാം-വീഁ॒രവ॑തീം-വിഁദേയ ॥
അഗ്നേ॑ വാജജിത് । വാജ॑-ന്ത്വാ സരി॒ഷ്യന്ത᳚മ് ।
വാജ॑-ഞ്ജേ॒ഷ്യന്ത᳚മ് । വാ॒ജിനം॑-വാഁജ॒ജിത᳚മ് ॥ 68 ॥
വാ॒ജ॒ജി॒ത്യായൈ॒ സമ്മാ᳚ര്ജ്മി । അ॒ഗ്നിമ॑ന്നാ॒-ദമ॒ന്നാദ്യാ॑യ ॥ ഉപ॑ഹൂതോ॒ ദ്യൌഃ പി॒താ ।
ഉപ॒ മാ-ന്ദ്യൌഃ പി॒താ ഹ്വ॑യതാമ് । അ॒ഗ്നി-രാഗ്നീ᳚ദ്ധ്രാത് । ആയു॑ഷേ॒ വര്ച॑സേ । ജീ॒വാത്വൈ പുണ്യാ॑യ । ഉപ॑ഹൂതാ പൃഥി॒വീ മാ॒താ । ഉപ॒ മാ-മ്മാ॒താ പൃ॑ഥി॒വീ ഹ്വ॑യതാമ് । അ॒ഗ്നി-രാഗ്നീ᳚ദ്ധ്രാത് ॥ 69 ॥
ആയു॑ഷേ॒ വര്ച॑സേ । ജീ॒വാത്വൈ പുണ്യാ॑യ ॥
മനോ॒ ജ്യോതി॑ ര്ജുഷതാ॒മാജ്യ᳚മ് ।
വിച്ഛി॑ന്നം-യഁ॒ജ്ഞഗ്ം സമി॒മ-ന്ദ॑ധാതു । ബൃഹ॒സ്പതി॑-സ്തനുതാമി॒മ-ന്നഃ॑ ।
വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ ഇ॒ഹ മാ॑ദയന്താമ് ॥
യ-ന്തേ॑ അഗ്ന ആവൃ॒ശ്ചാമി॑ । അ॒ഹം-വാഁ᳚ ക്ഷിപി॒തശ്ചരന്ന്॑ । പ്ര॒ജാ-ഞ്ച॒ തസ്യ॒ മൂല॑-ഞ്ച ।
നീ॒ചൈര്ദേ॑വാ॒ നിവൃ॑ശ്ചത ॥ 70 ॥
അഗ്നേ॒ യോ നോ॑-ഽഭി॒ദാസ॑തി । സ॒മാ॒നോ യശ്ച॒ നിഷ്ട്യഃ॑ । ഇ॒ദ്ധ്മസ്യേ॑വ പ്ര॒ക്ഷായ॑തഃ ।
മാ തസ്യോച്ഛേ॑ഷി॒ കിഞ്ച॒ന । യോ മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി॑ ജാതവേദഃ । യ-ഞ്ചാ॒ഹ-ന്ദ്വേഷ്മി॒ യശ്ച॒ മാമ് । സര്വാ॒ഗ്॒സ്താന॑ഗ്നേ॒ സന്ദ॑ഹ ।
യാഗ്ശ്ചാ॒ഹ-ന്ദ്വേഷ്മി॒ യേ ച॒ മാമ് ॥ അഗ്നേ॑ വാജജിത് ।
വാജ॑-ന്ത്വാ സസൃ॒വാഗ്ംസ᳚മ് ॥ 71 ॥
വാജ॑-ഞ്ജിഗി॒വാഗ്ംസ᳚മ് । വാ॒ജിനം॑-വാഁജ॒ജിത᳚മ് । വാ॒ജ॒ജി॒ത്യായൈ॒ സമ്മാ᳚ര്ജ്മി । അ॒ഗ്നി-മ॑ന്നാ॒ദ-മ॒ന്നാദ്യാ॑യ ॥ വേദി॑ ര്ബ॒ര॒ഃഇ-ശ്ശൃ॒തഗ്ം ഹ॒വിഃ ।
ഇ॒ദ്ധ്മഃ പ॑രി॒ധയ॒-സ്സ്രുചഃ॑ । ആജ്യം॑-യഁ॒ജ്ഞ ഋചോ॒ യജുഃ॑ । യാ॒ജ്യാ᳚ശ്ച വഷട്കാ॒രാഃ । സ-മ്മേ॒ സന്ന॑തയോ നമന്താമ് ।
ഇ॒ദ്ധ്മ॒സം॒-നഹ॑നേ ഹു॒തേ ॥ 72 ॥
ദി॒വഃ ഖീലോ-ഽവ॑തതഃ । പൃ॒ഥി॒വ്യാ അദ്ധ്യുത്ഥി॑തഃ । തേനാ॑ സ॒ഹസ്ര॑കാണ്ഡേന । ദ്വി॒ഷന്തഗ്ം॑ ശോചയാമസി । ദ്വി॒ഷന്മേ॑ ബ॒ഹു ശോ॑ചതു ।
ഓഷ॑ധേ॒ മോ അ॒ഹഗ്ം ശു॑ചമ് ॥ യജ്ഞ॒ നമ॑സ്തേ യജ്ഞ । നമോ॒ നമ॑ശ്ച തേ യജ്ഞ । ശി॒വേന॑ മേ॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ । സ്യോ॒നേന॑ മേ॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ ॥ 73 ॥
സു॒ഭൂ॒തേന॑ മേ॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സേന॑ മേ॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ ।
യ॒ജ്ഞസ്യര്ധി॒മനു॒ സന്തി॑ഷ്ഠസ്വ । ഉപ॑ തേ യജ്ഞ॒ നമഃ॑ । ഉപ॑ തേ॒ നമഃ॑ ।
ഉപ॑ തേ॒ നമഃ॑ ॥ ത്രിഷ്ഫ॒ലീ ക്രി॒യമാ॑ണാനാമ് । യോ ന്യ॒ങ്ഗോ അ॑വ॒ശിഷ്യ॑തേ ।
രക്ഷ॑സാ-മ്ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് । ആപ॒സ്ത-ത്പ്രവ॑ഹതാദി॒തഃ ॥ 74 ॥
ഉ॒ലൂഖ॑ലേ॒ മുസ॑ലേ॒ യച്ച॒ ശൂര്പേ᳚ ।
ആ॒ശി॒ശ്ലേഷ॑ ദൃ॒ഷദി॒ യത്ക॒പാലേ᳚ ।
അ॒വ॒പ്രുഷോ॑ വി॒പ്രുഷ॒-സ്സംയഁ॑ജാമി ।
വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ ഹ॒വിരി॒ദ-ഞ്ജു॑ഷന്താമ് ।
യ॒ജ്ഞേ യാ വി॒പ്രുഷ॒-സ്സന്തി॑ ബ॒ഹ്വീഃ ।
അ॒ഗ്നൌ താ-സ്സര്വാ॒-സ്സ്വി॑ഷ്ടാ॒-സ്സുഹു॑താ ജുഹോമി ॥ ഉ॒ദ്യന്ന॒ദ്യ മി॑ത്രമഹഃ ।
സ॒പത്നാ᳚ന്മേ അനീനശഃ । ദിവൈ॑നാന്. വി॒ദ്യുതാ॑ ജഹി ।
നി॒മ്രോച॒ന്നധ॑രാന് കൃധി ॥ 75 ॥
ഉ॒ദ്യന്ന॒ദ്യ വി നോ॑ ഭജ । പി॒താ പു॒ത്രേഭ്യോ॒ യഥാ᳚ । ദീ॒ര്ഘാ॒യു॒ത്വസ്യ॑ ഹേശിഷേ । തസ്യ॑ നോ ദേഹി സൂര്യ ॥ ഉ॒ദ്യന്ന॒ദ്യ മി॑ത്രമഹഃ । ആ॒രോഹ॒ന്നുത്ത॑രാ॒-ന്ദിവ᳚മ് । ഹൃ॒ദ്രോ॒ഗ-മ്മമ॑ സൂര്യ । ഹ॒രി॒മാണ॑-ഞ്ച നാശയ ॥ ശുകേ॑ഷു മേ ഹരി॒മാണ᳚മ് ।
രോ॒പ॒ണാകാ॑സു ദദ്ധ്മസി ॥ 76 ॥
അഥോ॑ ഹാരിദ്ര॒വേഷു॑ മേ । ഹ॒രി॒മാണ॒-ന്നിദ॑ദ്ധ്മസി ॥ ഉദ॑ഗാദ॒യ-മാ॑ദി॒ത്യഃ ।
വിശ്വേ॑ന॒ സഹ॑സാ സ॒ഹ । ദ്വി॒ഷന്ത॒-മ്മമ॑ ര॒ന്ധയന്ന്॑ । മോ അ॒ഹ-ന്ദ്വി॑ഷ॒തോ ര॑ധമ് ॥
യോ ന॒-ശ്ശപാ॒ദശ॑പതഃ । യശ്ച॑ ന॒-ശ്ശപ॑ത॒-ശ്ശപാ᳚ത് । ഉ॒ഷാശ്ച॒ തസ്മൈ॑ നി॒മ്രുക്ച॑ । സര്വ॑-മ്പാ॒പഗ്ം സമൂ॑ഹതാമ് ॥ 77 ॥
യോ നഃ॑ സ॒പത്നോ॒ യോ രണഃ॑ । മര്തോ॑-ഽഭി॒ദാസ॑തി ദേവാഃ। ഇ॒ദ്ധ്മസ്യേ॑വ പ്ര॒ക്ഷായ॑തഃ ।
മാ തസ്യോച്ഛേ॑ഷി॒ കിഞ്ച॒ന ॥ അവ॑സൃഷ്ടഃ॒ പരാ॑പത । ശ॒രോ ബ്രഹ്മ॑സഗ്ംശിതഃ ।
ഗച്ഛാ॒-ഽമിത്രാ॒-ന്പ്രവി॑ശ । മൈഷാ॒-ങ്കഞ്ച॒നോച്ഛി॑ഷഃ ॥ 78 ॥
(പതിഃ॑ - പ്ര॒ജാപ॑തയേ - തപ॒സ്വീ - വാ॒ചാ - സൌഭ॑ഗായ - പ॒ശൂന്മേ॑ പിന്വസ്വ - ദുര്മരാ॒യും - ദേ॑വ॒യാനാ॑ - നഗ്നേ॒ - ഽന്തരി॑ക്ഷേ॒-ഽഹമുത്ത॑രോ ഭൂയാസം -പ്ര॒ജാപ॑തിരസി സ॒ര്വതഃ॑ ശ്രി॒തഃ - പ്രവി॑ഷ്ടം - ദേ॒വതാ॑ഭി--ര് വാജ॒ജിതം॑ -
പൃഥി॒വീ ഹ്വ॑യതാമ॒ഗ്നിരാഗ്നീ᳚ദ്ധ്രാ-ദ്- വൃശ്ചത - സസൃ॒വാഗ്ംസഗ്ം॑ - ഹു॒തേ - സ്യോ॒നേന॑ മേ॒ സമ്തി॑ഷ്ഠസ്വേ॒ - തഃ - കൃ॑ധി- ദധ്മ - സ്യൂഹതാ - +മ॒ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 6)
അനുവാകം 7 - സോമാങ്ഗ.ഭൂതേഷു മന്ത്രേഷു-ദീക്ഷാമാരഭ്യാഗ്നീഷോമയി പശുപര്യന്തേ പ്രയോഗേ ശേഷഭൂതാ മന്ത്രാഃ
സക്ഷേ॒ദ-മ്പ॑ശ്യ । വിധ॑ര്തരി॒ദ-മ്പ॑ശ്യ । നാകേ॒ദ-മ്പ॑ശ്യ । ര॒മതിഃ॒ പനി॑ഷ്ഠാ ।
ഋ॒തം-വഁര്ഷി॑ഷ്ഠമ് । അ॒മൃതാ॒ യാന്യാ॒ഹുഃ । സൂര്യോ॒ വരി॑ഷ്ഠോ അ॒ക്ഷഭി॒ര്വിഭാ॑തി ।
അന॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ദേ॒വപു॑ത്രേ ॥ ദീ॒ക്ഷാ-ഽസി॒ തപ॑സോ॒ യോനിഃ॑ । തപോ॑-ഽസി॒ ബ്രഹ്മ॑ണോ॒ യോനിഃ॑ ॥ 79 ॥
ബ്രഹ്മാ॑സി ക്ഷ॒ത്രസ്യ॒ യോനിഃ॑ । ക്ഷ॒ത്രമ॑സ്യൃ॒തസ്യ॒ യോനിഃ॑ ।
ഋ॒തമ॑സി॒ ഭൂരാര॑ഭേ । ശ്ര॒ദ്ധാ-മ്മന॑സാ । ദീ॒ക്ഷാ-ന്തപ॑സാ । വിശ്വ॑സ്യ॒ ഭുവ॑ന॒സ്യാധി॑പത്നീമ് । സര്വേ॒ കാമാ॒ യജ॑മാനസ്യ സന്തു ॥
വാത॑-മ്പ്രാ॒ണ-മ്മന॑സാ॒-ഽന്വാര॑ഭാമഹേ । പ്ര॒ജാപ॑തിം॒-യോഁ ഭുവ॑നസ്യ ഗോ॒പാഃ ।
സ നോ॑ മൃ॒ത്യോസ്ത്രാ॑യതാ॒-മ്പാത്വഗ്ംഹ॑സഃ ॥ 80 ॥
ജ്യോഗ്ജീ॒വാ ജ॒രാമ॑ശീമഹി ॥ ഇന്ദ്ര॑ ശാക്വര ഗായ॒ത്രീ-മ്പ്രപ॑ദ്യേ । താ-ന്തേ॑ യുനജ്മി । ഇന്ദ്ര॑ ശാക്വര ത്രി॒ഷ്ടുഭ॒-മ്പ്രപ॑ദ്യേ । താ-ന്തേ॑ യുനജ്മി ।
ഇന്ദ്ര॑ ശാക്വര॒ ജഗ॑തീ॒-മ്പ്രപ॑ദ്യേ । താ-ന്തേ॑ യുനജ്മി ।
ഇന്ദ്ര॑ ശാക്വരാനു॒ഷ്ടുഭ॒-മ്പ്രപ॑ദ്യേ । താ-ന്തേ॑ യുനജ്മി । ഇന്ദ്ര॑ ശാക്വര പ॒ങ്ക്തി-മ്പ്രപ॑ദ്യേ ॥ 81 ॥
താ-ന്തേ॑ യുനജ്മി ॥ ആ-ഽഹ-ന്ദീ॒ക്ഷാമ॑രുഹ-മൃ॒തസ്യ॒ പത്നീ᳚മ് । ഗാ॒യ॒ത്രേണ॒ ഛന്ദ॑സാ॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ ച । ഋ॒തഗ്ം സ॒ത്യേ॑-ഽധായി । സ॒ത്യമൃ॒തേ॑-ഽധായി ।
ഋ॒ത-ഞ്ച॑ മേ സ॒ത്യ-ഞ്ചാ॑ഭൂതാമ് । ജ്യോതി॑രഭൂവ॒ഗ്ം॒ സുവ॑രഗമമ് ।
സു॒വ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ന്നാക॑സ്യ പൃ॒ഷ്ഠമ് । ബ്ര॒ദ്ധ്നസ്യ॑ വി॒ഷ്ടപ॑മഗമമ് ॥
പൃ॒ഥി॒വീ ദീ॒ക്ഷാ ॥ 82 ॥
തയാ॒-ഽഗ്നി ര്ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ । യയാ॒-ഽഗ്നി ര്ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ । തയാ᳚ ത്വാ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷയാമി । അ॒ന്തരി॑ക്ഷ-ന്ദീ॒ക്ഷാ ।
തയാ॑ വാ॒യു ര്ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ ।
യയാ॑ വാ॒യു ര്ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ ।
തയാ᳚ ത്വാ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷയാമി । ദ്യൌ ര്ദീ॒ക്ഷാ ।
തയാ॑-ഽഽദി॒ത്യോ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ ।
യയാ॑-ഽഽദി॒ത്യോ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ ॥ 83 ॥
തയാ᳚ ത്വാ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷയാമി । ദിശോ॑ ദീ॒ക്ഷാ ।
തയാ॑ ച॒ന്ദ്രമാ॑ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ ।
യയാ॑ ച॒ന്ദ്രമാ॑ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ ।
തയാ᳚ ത്വാ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷയാമി ।
ആപോ॑ ദീ॒ക്ഷാ । തയാ॒ വരു॑ണോ॒ രാജാ॑ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ । യയാ॒ വരു॑ണോ॒ രാജാ॑ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ । തയാ᳚ ത്വാ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷയാമി ।
ഓഷ॑ധയോ ദീ॒ക്ഷാ ॥ 84 ॥
തയാ॒ സോമോ॒ രാജാ॑ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ। യയാ॒ സോമോ॒ രാജാ॑ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ ।
തയാ᳚ ത്വാ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷയാമി । വാഗ് ദീ॒ക്ഷാ ।
തയാ᳚ പ്രാ॒ണോ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ ।
യയാ᳚ പ്രാ॒ണോ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒തഃ ।
തയാ᳚ ത്വാ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷയാമി । പൃ॒ഥി॒വീ ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷതാമ് ।
അ॒ന്തരി॑ക്ഷ-ന്ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷതാമ് ।
ദ്യൌസ്ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷതാമ് ॥ 85 ॥
ദിശ॑സ്ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷന്താമ് । ആപ॑സ്ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷന്താമ് ।
ഓഷ॑ധയസ്ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷന്താമ് । വാക്ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷതാമ് ।
ഋച॑സ്ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷന്താമ് । സാമാ॑നി ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷന്താമ് ।
യജൂഗ്ം॑ഷി ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷന്താമ് । അഹ॑ശ്ച॒ രാത്രി॑ശ്ച । കൃ॒ഷിശ്ച॒ വൃഷ്ടി॑ശ്ച । ത്വിഷി॒ശ്ചാ-പ॑ചിതിശ്ച ॥ 86 ॥
ആപ॒ശ്ചൌഷ॑ധയശ്ച । ഊര്ക്ച॑ സൂ॒നൃതാ॑ ച । താസ്ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷന്താമ് ॥
സ്വേ ദക്ഷേ॒ ദക്ഷ॑പിതേ॒ഹ സീ॑ദ । ദേ॒വാനാഗ്ം॑ സു॒മ്നോ മ॑ഹ॒തേ രണാ॑യ । സ്വാ॒സ॒സ്ഥ-സ്ത॒നുവാ॒ സംവിഁ॑ശസ്വ । പി॒തേവൈ॑ധി സൂ॒നവ॒ ആ സു॒ശേവഃ॑ ।
ശി॒വോ മാ॑ ശി॒വമാവി॑ശ । സ॒ത്യ-മ്മ॑ ആ॒ത്മാ । ശ്ര॒ദ്ധാ മേ ഽക്ഷി॑തിഃ ॥ 87 ॥
തപോ॑ മേ പ്രതി॒ഷ്ഠാ । സ॒വി॒തൃ-പ്ര॑സൂതാ മാ॒ ദിശോ॑ ദീക്ഷയന്തു । സ॒ത്യമ॑സ്മി ॥ അ॒ഹ-ന്ത്വദ॑സ്മി॒ മദ॑സി॒ ത്വമേ॒തത് । മമാ॑സി॒ യോനി॒സ്തവ॒ യോനി॑രസ്മി । മമൈ॒വ സന്വഹ॑ ഹ॒വ്യാന്യ॑ഗ്നേ ।
പു॒ത്രഃ പി॒ത്രേ ലോ॑ക॒കൃ-ജ്ജാ॑തവേദഃ ॥
ആ॒ജുഹ്വാ॑ന-സ്സു॒പ്രതീ॑കഃ പു॒രസ്താ᳚ത് ।
അഗ്നേ॒ സ്വാം-യോഁനി॒മാസീ॑ദ സാ॒ദ്ധ്യാ ।
അ॒സ്മിന്-ഥ്സ॒ധസ്ഥേ॒ അദ്ധ്യുത്ത॑രസ്മിന്ന് ॥ 88 ॥
വിശ്വേ॑ ദേവാ॒ യജ॑മാനശ്ച സീദത ॥
ഏക॑മി॒ഷേ വിഷ്ണു॒സ്ത്വാ-ഽന്വേ॑തു ।
ദ്വേ ഊ॒ര്ജേ വിഷ്ണു॒സ്ത്വാ-ഽന്വേ॑തു ।
ത്രീണി॑ വ്ര॒തായ॒ വിഷ്ണു॒സ്ത്വാ-ഽന്വേ॑തു ।
ച॒ത്വാരി॒ മായോ॑ ഭവായ॒ വിഷ്ണു॒സ്ത്വാ-ഽന്വേ॑തു ।
പഞ്ച॑ പ॒ശുഭ്യോ॒ വിഷ്ണു॒സ്ത്വാ-ഽന്വേ॑തു । ഷഡ്രാ॒യസ്പോഷാ॑യ॒ വിഷ്ണു॒സ്ത്വാ-ഽന്വേ॑തു ।
സ॒പ്ത സ॒പ്തഭ്യോ॒ ഹോത്രാ᳚ഭ്യോ॒ വിഷ്ണു॒സ്ത്വാ-ഽന്വേ॑തു ॥
സഖാ॑യ-സ്സ॒പ്തപ॑ദാ അഭൂമ । സ॒ഖ്യ-ന്തേ॑ ഗമേയമ് ॥ 89 ॥
സ॒ഖ്യാത്തേ॒ മാ യോ॑ഷമ് । സ॒ഖ്യാന്മേ॒ മാ യോ᳚ഷ്ഠാഃ ॥ സാ-ഽസി॑ സുബ്രഹ്മണ്യേ ।
തസ്യാ᳚സ്തേ പൃഥി॒വീ പാദഃ॑ । സാ-ഽസി॑ സുബ്രഹ്മണ്യേ । തസ്യാ᳚സ്തേ॒-ഽന്തരി॑ക്ഷ॒-മ്പാദഃ॑ ।
സാ-ഽസി॑ സുബ്രഹ്മണ്യേ । തസ്യാ᳚സ്തേ॒ ദ്യൌഃ പാദഃ॑ । സാ-ഽസി॑ സുബ്രഹ്മണ്യേ । തസ്യാ᳚സ്തേ॒ ദിശഃ॒ പാദഃ॑ ॥ 90 ॥
പ॒രോ ര॑ജാസ്തേ പഞ്ച॒മഃ പാദഃ॑ । സാ ന॒ ഇഷ॒മൂര്ജ॑-ന്ധുക്ഷ്വ । തേജ॑ ഇന്ദ്രി॒യമ് । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സ-മ॒ന്നാദ്യ᳚മ് ॥ വിമി॑മേ ത്വാ॒ പയ॑സ്വതീമ് । ദേ॒വാനാ᳚-ന്ധേ॒നുഗ്ം സു॒ദുഘാ॒-മന॑പ-സ്ഫുരന്തീമ് । ഇന്ദ്ര॒-സ്സോമ॑-മ്പിബതു ।
ക്ഷേമോ॑ അസ്തു നഃ ॥ ഇ॒മാ-ന്ന॑രാഃ കൃണുത॒ വേദി॒മേത്യ॑ । വസു॑മതീഗ്ം രു॒ദ്രവ॑തീ-മാദി॒ത്യവ॑തീമ് ॥ 91 ॥
വര്ഷ്മ॑ന്ദി॒വഃ । നാഭാ॑ പൃഥി॒വ്യാഃ ।
യഥാ॒-ഽയം-യഁജ॑മാനോ॒ ന രിഷ്യേ᳚ത് ।
ദേ॒വസ്യ॑ സവി॒തു-സ്സ॒വേ ॥
ചതുഃ॑ ശിഖണ്ഡാ യുവ॒തി-സ്സു॒പേശാഃ᳚ ।
ഘൃ॒തപ്ര॑തീകാ॒ ഭുവ॑നസ്യ॒ മദ്ധ്യേ᳚ ।
തസ്യാഗ്ം॑ സുപ॒ര്ണാവധി॒ യൌ നിവി॑ഷ്ടൌ ।
തയോ᳚ ര്ദേ॒വാനാ॒മധി॑ ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് ॥
അപ॒ ജന്യ॑-മ്ഭ॒യ-ന്നു॑ദ । അപ ച॒ക്രാണി॑ വര്തയ । ഗൃ॒ഹഗ്ം സോമ॑സ്യ ഗച്ഛതമ് ॥
ന വാ ഉ॑വേ॒തന്മ്രി॑യസേ॒ ന രി॑ഷ്യസി ।
ദേ॒വാഗ്ം ഇദേ॑ഷി പ॒ഥിഭിഃ॑ സു॒ഗേഭിഃ॑ ।
യത്ര॒ യന്തി॑ സു॒കൃതോ॒ നാപി॑ ദു॒ഷ്കൃതഃ॑ ।
തത്ര॑ ത്വാ ദേ॒വ-സ്സ॑വി॒താ ദ॑ധാതു ॥ 92 ॥
(ബ്രഹ്മ॑ണോ॒ യോനി॒ - രഗ്ംഹ॑സഃ - പ॒ങ്ക്തി-മ്പ്രപ॑ദ്യേ - ദീ॒ക്ഷാ - യയോ॑-ഽഽദി॒ത്യോ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷി॒ത - സ്തയാ᳚ ത്വാ ദീ॒ക്ഷയാ॑ ദീക്ഷയാ॒മ്യോഷ॑ധയോ ദീ॒ക്ഷാ - ദ്യൌസ്ത്വാ॒ ദീക്ഷ॑മാണ॒മനു॑ ദീക്ഷതാ॒ - മപ॑ചിതി॒ശ്ചാ - ക്ഷി॑തി॒ - രുത്ത॑രസ്മിന് - ഗമേയം॒ - ദിശഃ॒ പാദ॑ - ആദി॒ത്യവ॑തീം - ഁവര്തയ॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 7)
അനുവാകം 8 - പശുവിഷയാ അച്ഛിദ്രമന്ത്രാഃ
യദ॒സ്യ പാ॒രേ രജ॑സഃ । ശു॒ക്ര-ഞ്ജ്യോതി॒-രജാ॑യത । തന്നഃ॑ പര്ഷ॒ദതി॒ ദ്വിഷഃ॑ ।
അഗ്നേ॑ വൈശ്വാനര॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ യസ്മാ᳚ദ്ഭീ॒ഷാ-ഽവാ॑ശിഷ്ഠാഃ । തതോ॑ നോ॒ അഭ॑യ-ങ്കൃധി ।
പ്ര॒ജാഭ്യ॒-സ്സര്വാ᳚ഭ്യോ മൃഡ । നമോ॑ രു॒ദ്രായ॑ മീ॒ഢുഷേ᳚ ॥ യസ്മാ᳚ദ്ഭീ॒ഷാ ന്യഷ॑ദഃ ।
തതോ॑ നോ॒ അഭ॑യ-ങ്കൃധി ॥ 93 ॥
പ്ര॒ജാഭ്യ॒-സ്സര്വാ᳚ഭ്യോ മൃഡ । നമോ॑ രു॒ദ്രായ॑ മീ॒ഢുഷേ᳚ ॥ ഉദു॑സ്ര തിഷ്ഠ॒ പ്രതി॑തിഷ്ഠ॒ മാ രി॑ഷഃ । മേമം-യഁ॒ജ്ഞം-യഁജ॑മാന-ഞ്ച രീരിഷഃ । സു॒വ॒ര്ഗേ ലോ॒കേ യജ॑മാന॒ഗ്ം॒ ഹി ധേ॒ഹി । ശ-ന്ന॑ ഏധി ദ്വി॒പദേ॒ ശ-ഞ്ചതു॑ഷ്പദേ ॥
യസ്മാ᳚ദ്ഭീ॒ഷാ-ഽവേ॑പിഷ്ഠാഃ പ॒ലായി॑ഷ്ഠാ-സ്സ॒മജ്ഞാ᳚സ്ഥാഃ । തതോ॑ നോ॒ അഭ॑യ-ങ്കൃധി ।
പ്ര॒ജാഭ്യ॒-സ്സര്വാ᳚ഭ്യോ മൃഡ । നമോ॑ രു॒ദ്രായ॑ മീ॒ഢുഷേ᳚ ॥ 94 ॥
യ ഇ॒ദമകഃ॑ । തസ്മൈ॒ നമഃ॑ । തസ്മൈ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥
ന വാ ഉ॑വേ॒തന്മ്രി॑യസേ॒ ന രി॑ഷ്യസി ദേ॒വാഗ്ം ഇദേ॑ഷി പ॒ഥിഭിഃ॑ സു॒ഗേഭിഃ॑ । ഹരീ॑ തേ॒ യുഞ്ജാ॒ പൃഷ॑തീ അഭൂതാ॒മുപാ᳚സ്ഥാ-ദ്വാ॒ജീ ധു॒രി രാസ॑ഭസ്യ ॥ । ആശാ॑നാ-ന്ത്വാ ഽഽശാപാ॒ലേഭ്യഃ॑ । ച॒തുര്ഭ്യോ॑ അ॒മൃതേ᳚ഭ്യഃ । ഇ॒ദ-മ്ഭൂ॒തസ്യാധ്യ॑ക്ഷേഭ്യഃ । വി॒ധേമ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വ॒യമ് ॥
വിശ്വാ॒ ആശാ॒ മധു॑നാ॒ സഗ്ംസൃ॑ജാമി । അ॒ന॒മീ॒വാ ആപ॒ ഓഷ॑ധയോ ഭവന്തു । അ॒യം-യഁജ॑മാനോ॒ മൃധോ॒ വ്യ॑സ്യതാമ് । അഗൃ॑ഭീതാഃ പ॒ശവഃ॑ സന്തു॒ സര്വേ᳚ ॥ ॥ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ഹി സ്ഥ ഋ॒ത്വിയൌ᳚ ।
ഇന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ॒ ചേത॑നസ്യ ച । ഹു॒താ॒ഹു॒തസ്യ॑ തൃപ്യതമ് । അഹു॑തസ്യ ഹു॒തസ്യ॑ ച । ഹു॒തസ്യ॒ ചാഹു॑തസ്യ ച । അഹു॑തസ്യ ഹു॒തസ്യ॑ ച । ഇന്ദ്രാ᳚ഗ്നീ അ॒സ്യ സോമ॑സ്യ । വീ॒ത-മ്പി॑ബത-ഞ്ജു॒ഷേഥാ᳚മ് ॥
മാ യജ॑മാന॒-ന്തമോ॑ വിദത് । മര്ത്വിജോ॒ മോ ഇ॒മാഃ പ്ര॒ജാഃ । മാ യ-സ്സോമ॑മി॒മ-മ്പിബാ᳚ത് । സഗ്ംസൃ॑ഷ്ടമു॒ഭയ॑-ങ്കൃ॒തമ് ॥ 95 ॥
(കൃ॒ധി॒ - മീ॒ഢുഷേ - ഽഹു॑തസ്യ ച സ॒പ്ത ച॑) (അ. 8)
അനുവാകം 9 - ഉപാംശ്വഭിഷവാ മന്ത്രാഃ
അ॒നാ॒ഗസ॑സ്ത്വാ വ॒യമ് । ഇന്ദ്രേ॑ണ॒ പ്രേഷി॑താ॒ ഉപ॑ । വാ॒യുഷ്ടേ॑ അസ്ത്വഗ്ംശ॒ഭൂഃ । മി॒ത്രസ്തേ॑ അസ്ത്വഗ്ംശ॒ഭൂഃ । വരു॑ണസ്തേ അസ്ത്വഗ്ംശ॒ഭൂഃ ॥
അപാ᳚-ങ്ക്ഷയാ॒ ഋത॑സ്യ ഗര്ഭാഃ । ഭുവ॑നസ്യ ഗോപാ॒-ശ്ശ്യേനാ॑ അതിഥയഃ । പര്വ॑താനാ-ങ്കകുഭഃ പ്ര॒യുതോ॑ നപാതാരഃ । വ॒ഗ്നുനേന്ദ്രഗ്ഗ്॑ ഹ്വയത ।
ഘോഷേ॒ണാമീ॑-വാഗ്ശ്ചാതയത ॥ 96 ॥
യു॒ക്താ-സ്സ്ഥ॒ വഹ॑ത ॥ ദേ॒വാ ഗ്രാവാ॑ണ॒ ഇന്ദു॒രിന്ദ്ര॒ ഇത്യ॑വാദിഷുഃ । ഏന്ദ്ര॑മചുച്യവുഃ പര॒മസ്യാഃ᳚ പരാ॒വതഃ॑ । ആ-ഽസ്മാ-ഥ്സ॒ധസ്ഥാ᳚ത് ।
ഓരോര॒ന്തരി॑ക്ഷാത് । ആ സു॑ഭൂ॒തമ॑സുഷവുഃ । ബ്ര॒ഹ്മ॒വ॒ര്ച॒സ-മ്മ॒ ആ-ഽസു॑ഷവുഃ ।
സ॒മ॒രേ രക്ഷാഗ്॑സ്യവധിഷുഃ । അപ॑ഹത-മ്ബ്രഹ്മ॒ജ്യസ്യ॑ ॥ വാക്ച॑ ത്വാ॒ മന॑ശ്ച ശ്രിണീതാമ് ॥ 97 ॥
പ്രാ॒ണശ്ച॑ ത്വാ-ഽപാ॒നശ്ച॑ ശ്രീണീതാമ് ।
ചക്ഷു॑ശ്ച ത്വാ॒ ശ്രോത്ര॑-ഞ്ച ശ്രീണീതാമ് ।
ദക്ഷ॑ശ്ച ത്വാ॒ ബല॑-ഞ്ച ശ്രീണീതാമ് । ഓജ॑ശ്ച ത്വാ॒ സഹ॑ശ്ച ശ്രീണീതാമ് । ആയു॑ശ്ച ത്വാ ജ॒രാ ച॑ ശ്രീണീതാമ് । ആ॒ത്മാ ച॑ ത്വാ ത॒നൂശ്ച॑ ശ്രീണീതാമ് । ശൃ॒തോ॑-ഽസി ശൃ॒ത-ങ്കൃ॑തഃ । ശൃ॒തായ॑ ത്വാ ശൃ॒തേഭ്യ॑സ്ത്വാ ॥
യമിന്ദ്ര॑മാ॒ഹു ര്വരു॑ണം॒-യഁമാ॒ഹുഃ । യ-മ്മി॒ത്രമാ॒ഹു-ര്യമു॑ സ॒ത്യമാ॒ഹുഃ ॥ 98 ॥
യോ ദേ॒വാനാ᳚-ന്ദേ॒വത॑മസ്തപോ॒ജാഃ । തസ്മൈ᳚ ത്വാ॒ തേഭ്യ॑സ്ത്വാ ॥ മയി॒ ത്യദി॑ന്ദ്രി॒യ-മ്മ॒ഹത് । മയി॒ ദക്ഷോ॒ മയി॒ ക്രതുഃ॑ । മയി॑ ധായി സു॒വീര്യ᳚മ് । ത്രിശു॑ഗ്ഘ॒ര്മോ വിഭാ॑തു മേ । ആകൂ᳚ത്യാ॒ മന॑സാ സ॒ഹ ।
വി॒രാജാ॒ ജ്യോതി॑ഷാ സ॒ഹ । യ॒ജ്ഞേന॒ പയ॑സാ സ॒ഹ ।
തസ്യ॒ ദോഹ॑മശീമഹി ॥ 99 ॥
തസ്യ॑ സു॒മ്നമ॑ശീമഹി । തസ്യ॑ ഭ॒ക്ഷമ॑ശീമഹി ।
വാഗ്ജു॑ഷാ॒ണാ സോമ॑സ്യ തൃപ്യതു ॥ മി॒ത്രോ ജനാന്॑ യാതയതി പ്രജാ॒ന-ന്മി॒ത്രോ ദാ॑ധാര പൃഥി॒വീമു॒ത ദ്യാമ് । മി॒ത്രഃ കൃ॒ഷ്ടീരനി॑മിഷാ॒-ഽഭി ച॑ഷ്ടേ സ॒ത്യായ॑ ഹ॒വ്യ-ങ്ഘൃ॒തവ॑-ദ്വിധേമ ॥ പ്ര സ മി॑ത്ര॒ മര്തോ॑ അസ്തു॒ പ്രയ॑സ്വാ॒ന്. യസ്ത॑ ആദിത്യ॒ ശിക്ഷ॑തി വ്ര॒തേന॑ । ന ഹ॑ന്യതേ॒ ന ജീ॑യതേ॒ ത്വോതോ॒ നൈന॒മഗ്ംഹോ॑ അശ്നോ॒ത്യന്തി॑തോ॒ ന ദൂ॒രാത് ॥ ॥ യസ്മാ॒ന്ന ജാ॒തഃ പരോ॑ അ॒ന്യോ അസ്തി॑ । യ ആ॑വി॒വേശ॒ ഭുവ॑നാനി॒ വിശ്വാ᳚ ।
പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജയാ॑ സംവിഁദാ॒നഃ ।
ത്രീണി॒ ജ്യോതീഗ്ം॑ഷി സചതേ॒ സ ഷോ॑ഡ॒ശീ ॥
ഏ॒ഷ ബ്ര॒ഹ്മാ യ ഋ॒ത്വിയഃ॑ ।
ഇന്ദ്രോ॒ നാമ॑ ശ്രു॒തോ ഗ॒ണേ ॥ 100 ॥
പ്ര തേ॑ മ॒ഹേ വി॒ദഥേ॑ ഽശഗ്ംസിഷ॒ഗ്ം॒ ഹരീ᳚ । യ ഋ॒ത്വിയഃ॒ പ്ര തേ॑ വന്വേ ।
വ॒നുഷോ॑ ഹര്യ॒ത-മ്മദ᳚മ് ॥ ഇന്ദ്രോ॒ നാമ॑ ഘൃ॒ത-ന്ന യഃ । ഹരി॑ഭി॒ശ്ചാരു॒ സേച॑തേ ।
ശ്രു॒തോ ഗ॒ണ ആ ത്വാ॑ വിശന്തു । ഹരി॑വര്പസ॒ഗിംരഃ॑ ॥
ഇന്ദ്രാധി॑പ॒തേ-ഽധി॑പതി॒സ്ത്വ-ന്ദേ॒വാനാ॑മസി । അധി॑പതി॒-മ്മാമ് । ആയു॑ഷ്മന്തം॒-വഁര്ച॑സ്വന്ത-മ്മനു॒ഷ്യേ॑ഷു കുരു ॥ 101 ॥
ഇന്ദ്ര॑ശ്ച സ॒മ്രാ-ഡ്വരു॑ണശ്ച॒ രാജാ᳚ ।
തൌ തേ॑ ഭ॒ക്ഷ-ഞ്ച॑ക്രതു॒രഗ്ര॑ ഏ॒തമ് ।
തയോ॒രനു॑ ഭ॒ക്ഷ-മ്ഭ॑ക്ഷയാമി ।
വാഗ്ജു॑ഷാ॒ണാ സോമ॑സ്യ തൃപ്യതു ॥
പ്ര॒ജാപ॑തി ര്വി॒ശ്വക॑ര്മാ । തസ്യ॒ മനോ॑ ദേ॒വം-യഁ॒ജ്ഞേന॑ രാദ്ധ്യാസമ് । അ॒ര്ഥേ॒ ഗാ അ॒സ്യ ജ॑ഹിതഃ । അ॒വ॒സാന॑പതേ-ഽവ॒സാന॑-മ്മേ വിന്ദ ॥
നമോ॑ രു॒ദ്രായ॑ വാസ്തോ॒ഷ്പത॑യേ ।
ആയ॑നേ വി॒ദ്രവ॑ണേ ॥ 102 ॥
ഉ॒ദ്യാനേ॒ യത്പ॒രായ॑ണേ । ആ॒വര്ത॑നേ വി॒വര്ത॑നേ ।
യോ ഗോ॑പാ॒യതി॒ തഗ്ം ഹു॑വേ ॥
യാന്യ॑പാ॒മിത്യാ॒-ന്യപ്ര॑തീത്താ॒-ന്യസ്മി॑ ।
യ॒മസ്യ॑ ബ॒ലിനാ॒ ചരാ॑മി ।
ഇ॒ഹൈവ സന്തഃ॒ പ്രതി॒ തദ്യാ॑തയാമഃ ।
ജീ॒വാ ജീ॒വേഭ്യോ॒ നിഹ॑രാമ ഏനത് ॥
അ॒നൃ॒ണാ അ॒സ്മിന്ന॑-നൃ॒ണാഃ പര॑സ്മിന്ന് ।
തൃ॒തീയേ॑ ലോ॒കേ അ॑നൃ॒ണാ-സ്സ്യാ॑മ ।
യേ ദേ॑വ॒യാനാ॑ ഉ॒ത പി॑തൃ॒യാണാഃ᳚ ॥ 103 ॥
സര്വാ᳚-ന്പ॒ഥോ അ॑നൃ॒ണാ ആക്ഷീ॑യേമ ॥
ഇ॒ദമൂ॒ നു ശ്രേയോ॑-ഽവ॒സാന॒-മാഗ॑ന്മ ।
ശി॒വേ നോ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഉ॒ഭേ ഇ॒മേ । ഗോമ॒ദ്ധന॑-വ॒ദശ്വ॑വ॒-ദൂര്ജ॑സ്വത് ।
സു॒വീരാ॑ വീ॒രൈരനു॒ സഞ്ച॑രേമ ॥ അ॒ര്കഃ പ॒വിത്ര॒ഗ്ം॒ രജ॑സോ വി॒മാനഃ॑ ।
പു॒നാതി॑ ദേ॒വാനാ॒-മ്ഭുവ॑നാനി॒ വിശ്വാ᳚ । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ പയ॑സാ സംവിഁദാ॒നേ ।
ഘൃ॒ത-ന്ദു॑ഹാതേ അ॒മൃത॒-മ്പ്രപീ॑നേ ॥ പ॒വിത്ര॑മ॒ര്കോ രജ॑സോ വി॒മാനഃ॑ ।
പു॒നാതി॑ ദേ॒വാനാ॒-മ്ഭുവ॑നാനി॒ വിശ്വാ᳚ ।
സുവ॒ ര്ജ്യോതി॒ ര്യശോ॑ മ॒ഹത് ।
അ॒ശീ॒മഹി॑ ഗാ॒ധമു॒ത പ്ര॑തി॒ഷ്ഠാമ് ॥ 104 ॥
(ചാ॒ത॒യ॒ത॒ - ശ്രീ॒ണീ॒താ॒ഗ്ം॒ - സ॒ത്യമാ॒ഹു - ര॑ശീമഹി - ഗ॒ണേ - കു॑രു - വി॒ദ്രവ॑ണേ - പിതൃ॒യാണാ॑ - അ॒ര്കോ രജ॑സോ വി॒മാന॒സ്ത്രീണി॑ ച) (അ. 9)
അനുവാകം 10 - സൌമികപ്രായാശ്ചിത്തമന്ത്രാഃ
ഉദ॑സ്താമ്ഫ്സീ-ഥ്സവി॒താ മി॒ത്രോ അ॑ര്യ॒മാ ।
സര്വാ॑-ന॒മിത്രാ॑-നവധീദ്യു॒ഗേന॑ ।
ബൃ॒ഹന്ത॒-മ്മാമ॑കര-ദ്വീ॒രവ॑ന്തമ് । ര॒ഥ॒ന്ത॒രേ ശ്ര॑യസ്വ॒ സ്വാഹാ॑ പൃഥി॒വ്യാമ് ।
വാ॒മ॒ദേ॒വ്യേ ശ്ര॑യസ്വ॒ സ്വാഹാ॒-ഽന്തരി॑ക്ഷേ । ബൃ॒ഹ॒തി ശ്ര॑യസ്വ॒ സ്വാഹാ॑ ദി॒വി ।
ബൃ॒ഹ॒താ ത്വോപ॑സ്തഭ്നോമി ॥
ആ ത്വാ॑ ദദേ॒ യശ॑സേ വീ॒ര്യാ॑യ ച ।
അ॒സ്മാസ്വ॑-ഘ്നിയാ യൂ॒യ-ന്ദ॑ധാഥേന്ദ്രി॒യ-മ്പയഃ॑ ॥ യസ്തേ᳚ ദ്ര॒ഫ്സോ യസ്ത॑ ഉദ॒ര്॒ഷഃ ॥ 105 ॥
ദൈവ്യഃ॑ കേ॒തു ര്വിശ്വ॒-മ്ഭുവ॑ന-മാവി॒വേശ॑ ।
സ നഃ॑ പാ॒ഹ്യരി॑ഷ്ട്യൈ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥
അനു॑ മാ॒ സര്വോ॑ യ॒ജ്ഞോ॑-ഽയമേ॑തു ।
വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ മ॒രുത॒-സ്സാമാ॒ര്കഃ ।
ആ॒പ്രിയ॒ ॑007ആ;ഛന്ദാഗ്ം॑സി നി॒വിദോ॒ യജൂഗ്ം॑ഷി । അ॒സ്യൈ പൃ॑ഥി॒വ്യൈ യദ്യ॒ജ്ഞിയ᳚മ് ॥
പ്ര॒ജാപ॑തേ ര്വര്ത॒നിമനു॑ വര്തസ്വ ।
അനു॑ വീ॒രൈരനു॑ രാദ്ധ്യാമ॒ ഗോഭിഃ॑ ।
അന്വശ്വൈ॒രനു॒ സര്വൈ॑രു പു॒ഷ്ടൈഃ ।
അനു॑ പ്ര॒ജയാ-ഽന്വി॑ന്ദ്രി॒യേണ॑ ॥ 106 ॥
ദേ॒വാ നോ॑ യ॒ജ്ഞ-മൃ॑ജു॒ധാ ന॑യന്തു ॥
പ്രതി॑ ക്ഷ॒ത്രേ പ്രതി॑ തിഷ്ഠാമി രാ॒ഷ്ട്രേ ।
പ്രത്യശ്വേ॑ഷു॒ പ്രതി॑തിഷ്ഠാമി॒ ഗോഷു॑ ।
പ്രതി॑ പ്ര॒ജായാ॒-മ്പ്രതി॑ തിഷ്ഠാമി॒ ഭവ്യേ᳚ ।
വിശ്വ॑മ॒ന്യാ-ഽഭി॑ വാവൃ॒ധേ । തദ॒ന്യസ്യാ॒-മധി॑ശ്രി॒തമ് । ദി॒വേ ച॑ വി॒ശ്വക॑ര്മണേ ।
പൃ॒ഥി॒വ്യൈ ചാ॑കര॒-ന്നമഃ॑ ॥ അസ്കാ॒ന്ദ്യൌഃ പൃ॑ഥി॒വീമ് । അസ്കാ॑നൃഷ॒ഭോ യുവാ॒ ഗാഃ ॥ 107 ॥
സ്ക॒ന്നേമാ വിശ്വാ॒ ഭുവ॑നാ । സ്ക॒ന്നോ യ॒ജ്ഞഃ പ്രജ॑നയതു । അസ്കാ॒നജ॑നി॒ പ്രാജ॑നി ।
ആ സ്ക॒ന്നാജ്ജാ॑യതേ॒ വൃഷാ᳚ । സ്ക॒ന്നാ-ത്പ്രജ॑നിഷീമഹി ॥ യേ ദേ॒വാ യേഷാ॑മി॒ദ-മ്ഭാ॑ഗ॒ധേയ॑-മ്ബ॒ഭൂവ॑ । യേഷാ᳚-മ്പ്രയാ॒ജാ ഉ॒താനൂ॑യാ॒ജാഃ । ഇന്ദ്ര॑ജ്യേഷ്ഠേഭ്യോ॒ വരു॑ണരാജഭ്യഃ । അ॒ഗ്നിഹോ॑തൃഭ്യോ ദേ॒വേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ॥ ഉ॒ത ത്യാ നോ॒ ദിവാ॑ മ॒തിഃ ॥ 108 ॥
അദി॑തിരൂ॒ത്യാ-ഽഽഗ॑മത് । സാ ശന്താ॑ചീ॒ മയ॑സ്കരത് । അപ॒ സ്രിധഃ॑ ॥ ഉ॒ത ത്യാ ദൈവ്യാ॑ ഭി॒ഷജാ᳚ । ശ-ന്ന॑സ്കരതോ അ॒ശ്വിനാ᳚ । യൂ॒യാതാ॑-മ॒സ്മദ്രപഃ॑ ।
അപ॒ സ്രിധഃ॑ ॥ ശമ॒ഗ്നി-ര॒ഗ്നിഭി॑സ്കരത് । ശ-ന്ന॑സ്തപതു॒ സൂര്യഃ॑ । ശം-വാഁതോ॑ വാത്വര॒പാഃ ॥ 109 ॥
അപ॒ സ്രിധഃ॑ ॥ തദിത്പ॒ദ-ന്ന വിചി॑കേത വി॒ദ്വാന് ।
യന്മൃ॒തഃ പുന॑ര॒പ്യേതി॑ ജീ॒വാന് । ത്രി॒വൃദ്യ-ദ്ഭുവ॑നസ്യ രഥ॒വൃത് । ജീ॒വോ ഗര്ഭോ॒ ന മൃ॒ത-സ്സ ജീ॑വാത് ॥ പ്രത്യ॑സ്മൈ॒ പിപീ॑ഷതേ । വി॒ശ്വാ॑നി വി॒ദുഷേ॑ ഭര । അ॒ര॒-ങ്ഗ॒മായ॒ ജഗ്മ॑വേ ।
അപ॑ശ്ചാദ്ദധ്വനേ॒ നരേ᳚ (ഓ-രപ॑ശ്ചാദ്ദഘ്വനേ॒ നരേ᳚) ॥ ഇന്ദു॒രിന്ദു॒മ-വാ॑ഗാത് ।
ഇന്ദോ॒രിന്ദ്രോ॑-ഽപാത് । തസ്യ॑ ത ഇന്ദ॒വിന്ദ്ര॑-പീതസ്യ॒ മധു॑മതഃ । ഉപ॑ഹൂത॒സ്യോപ॑ഹൂതോ ഭക്ഷയാമി ॥ 110 ॥
(ഉ॒ദ॒ര്॒ഷ - ഇ॑ന്ദ്രി॒യേണ॒ - ഗാ - മ॒തി - ര॑ര॒പാ - അ॑ഗാ॒ത്രീണി॑ ച) (അ. 10)
അനുവാകം 11 - ദര്ശപൂര്ണമാസപ്രായശ്ചിത്തമന്ത്രാഃ
ബ്രഹ്മ॑ പ്രതി॒ഷ്ഠാ മന॑സോ॒ ബ്രഹ്മ॑ വാ॒ചഃ । ബ്രഹ്മ॑ യ॒ജ്ഞാനാഗ്ം॑ ഹ॒വിഷാ॒-മാജ്യ॑സ്യ ।
അതി॑രിക്ത॒-ങ്കര്മ॑ണോ॒ യച്ച॑ ഹീ॒നമ് । യ॒ജ്ഞഃ പര്വാ॑ണി പ്രതി॒രന്നേ॑തി ക॒ല്പയന്ന്॑ ।
സ്വാഹാ॑കൃ॒താ-ഽഽഹു॑തിരേതു ദേ॒വാന് ॥ ആശ്രാ॑വിതമ॒ത്യാശ്രാ॑വിതമ് ।
വഷ॑ട്കൃത-മ॒ത്യനൂ᳚ക്ത-ഞ്ച യ॒ജ്ഞേ ।
അതി॑രിക്ത॒-ങ്കര്മ॑ണോ॒ യച്ച॑ ഹീ॒നമ് ।
യ॒ജ്ഞഃ പര്വാ॑ണി പ്രതി॒രന്നേ॑തി ക॒ല്പയന്ന്॑ ।
സ്വാഹാ॑കൃ॒താ-ഽഽഹു॑തിരേതു ദേ॒വാന് ॥ 111 ॥
യദ്വോ॑ ദേവാ അതിപാ॒ദയാ॑നി । വാ॒ചാ ചി॒ത്പ്രയ॑ത-ന്ദേവ॒ ഹേഡ॑നമ് । അ॒രാ॒യോ അ॒സ്മാഗ്ം അ॒ഭി-ദു॑ച്ഛുനാ॒യതേ᳚। അ॒ന്യത്രാ॒സ്മ-ന്മ॑രുത॒സ്ത-ന്നിധേ॑തന ॥ ത॒ത-മ്മ॒ ആപ॒സ്തദു॑ തായത॒ പുനഃ॑ । സ്വാദി॑ഷ്ഠാ ധീ॒തിരു॒ചഥാ॑യ ശസ്യതേ ।
അ॒യഗ്ം സ॑മു॒ദ്ര ഉ॒ത വി॒ശ്വഭേ॑ഷജഃ ।
സ്വാഹാ॑-കൃതസ്യ॒ സമു॑തൃപ്ണുത ര്ഭുവഃ ॥
ഉദ്വ॒യ-ന്തമ॑സ॒സ്പരി॒ പശ്യ॑ന്തോ॒ ജ്യോതി॒രുത്ത॑രമ് । ദേ॒വ-ന്ദേ॑വ॒ത്രാ സൂര്യ॒മഗ॑ന്മ॒ ജ്യോതി॑രുത്ത॒മമ് ॥ ।
ഉദു॒ ത്യ-ഞ്ജാ॒തവേ॑ദസ-ന്ദേ॒വം-വഁ॑ഹന്തി കേ॒തവഃ॑ । ദൃ॒ശേ വിശ്വാ॑യ॒ സൂര്യ᳚മ് ॥ ചി॒ത്ര-ന്ദേ॒വാനാ॒-മുദ॑ഗാ॒ദനീ॑ക॒-ഞ്ചക്ഷു॑-ര്മി॒ത്രസ്യ॒ വരു॑ണസ്യാ॒-ഽഗ്നേഃ । ആ-ഽ പ്രാ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ അ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒ഗ്ം॒ സൂര്യ॑ ആ॒ത്മാ ജഗ॑തസ്ത॒സ്ഥുഷ॑ശ്ച ॥ ॥ 112 ॥
ഇ॒മ-മ്മേ॑ വരുണ ശ്രുധീ॒ ഹവ॑മ॒ദ്യാ ച॑ മൃഡയ । ത്വാമ॑വ॒സ്യുരാ ച॑കേ ॥ തത്ത്വാ॑ യാമി॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വന്ദ॑മാന॒-സ്തദാ ശാ᳚സ്തേ॒ യജ॑മാനോ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । അഹേ॑ഡമാനോ വരുണേ॒ഹ ബോ॒ധ്യുരു॑ശഗ്ംസ॒ മാ ന॒ ആയുഃ॒ പ്രമോ॑ഷീഃ ॥ ।
ത്വ-ന്നോ॑ അഗ്നേ॒ വരു॑ണസ്യ വി॒ദ്വാ-ന്ദേ॒വസ്യ॒ ഹേഡോ-ഽവ॑ യാസി സീഷ്ഠാഃ । യജി॑ഷ്ഠോ॒ വഹ്നി॑ തമ॒-ശ്ശോശു॑ചാനോ॒ വിശ്വാ॒ ദ്വേഷാഗ്ം॑സി॒ പ്രമു॑മുഗ്ധ്യ॒സ്മത് ॥
സ ത്വന്നോ॑ അഗ്നേ-ഽവ॒മോ ഭ॑വോ॒തീ നേദി॑ഷ്ഠോ അ॒സ്യാ ഉ॒ഷസോ॒ വ്യു॑ഷ്ടൌ । അവ॑ യക്ഷ്വ നോ॒ വരു॑ണ॒ഗ്ം॒ രരാ॑ണോ വീ॒ഹി മൃ॑ഡീ॒കഗ്ം സു॒ഹവോ॑ ന ഏധി ॥ । ത്വമ॑ഗ്നേ അ॒യാ-ഽസി॑ । അ॒യാ സന്മന॑സാ ഹി॒തഃ । അ॒യാ സനഃഅ॒വ്യമൂ॑ഹിഷേ । അ॒യാ നോ॑ ധേഹി ഭേഷ॒ജമ് । ഇ॒ഷ്ടോ അ॒ഗ്നിരാഹു॑തഃ । സ്വാഹാ॑കൃതഃ പിപര്തു നഃ । സ്വ॒ഗാ ദേ॒വേഭ്യ॑ ഇ॒ദ-ന്നമഃ॑ ॥ പ്രജാ॑പതേ॒ ന ത്വദേ॒താന്യ॒ന്യോ വിശ്വാ॑ ജാ॒താനി॒ പരി॒ താ ബ॑ഭൂവ । യത്കാ॑മാസ്തേ ജുഹു॒മസ്തന്നോ॑ അസ്തു വ॒യഗ്ഗ് സ്യാ॑മ॒ പത॑യോ രയീ॒ണാമ് ॥ ॥ ഇ॒മ-ഞ്ജീ॒വേഭ്യഃ॑ പരി॒ധി-ന്ദ॑ധാമി । മൈഷാ-ന്നു॑ ഗാ॒ദപ॑രോ॒ അര്ധ॑മേ॒തമ് । ശ॒ത-ഞ്ജീ॑വന്തു ശ॒രദഃ॑ പുരൂ॒ചീഃ । തി॒രോ മൃ॒ത്യു-ന്ദ॑ധതാ॒-മ്പര്വ॑തേന ॥
ഇ॒ഷ്ടേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ॒ വഷ॒ഡനി॑ഷ്ടേഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । ഭേ॒ഷ॒ജ-ന്ദുരി॑ഷ്ട്യൈ॒ സ്വാഹാ॒ നിഷ്കൃ॑ത്യൈ॒ സ്വാഹാ᳚ । ദൌരാ᳚ര്ധ്യൈ॒ സ്വാഹാ॒ ദൈവീ᳚ഭ്യ-സ്ത॒നൂഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ॥ 113 ॥
ഋദ്ധ്യൈ॒ സ്വാഹാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥
യത॑ ഇന്ദ്ര॒ ഭയാ॑മഹേ ।
തതോ॑ നോ॒ അഭ॑യ-ങ്കൃധി । മഘ॑വഞ്ഛ॒ഗ്ധി തവ॒ തന്ന॑ ഊ॒തയേ᳚ । വി ദ്വിഷോ॒ വി മൃധോ॑ ജഹി ॥ സ്വ॒സ്തി॒ദാ വി॒ശസ്പതിഃ॑ । വൃ॒ത്ര॒ഹാ വിമൃധോ॑ വ॒ശീ । വൃഷേന്ദ്രഃ॑ പു॒ര ഏ॑തു നഃ । സ്വ॒സ്തി॒ദാ അ॑ഭയ-ങ്ക॒രഃ ॥ ആ॒ഭി ര്ഗീ॒ര്ഭി ര്യദതോ॑ ന ഊ॒നമ് ॥ 114 ॥
ആപ്യാ॑യയ ഹരിവോ॒ വര്ധ॑മാനഃ ।
യ॒ദാ സ്തോ॒തൃഭ്യോ॒ മഹി॑ ഗോ॒ത്രാ രു॒ജാസി॑ ।
ഭൂ॒യി॒ഷ്ഠ॒ഭാജോ॒ അധ॑ തേ സ്യാമ ॥ അനാ᳚ജ്ഞാതം॒-യഁദാജ്ഞാ॑തമ് । യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ക്രി॒യതേ॒ മിഥു॑ । അഗ്നേ॒ തദ॑സ്യ കല്പയ । ത്വഗ്ം ഹി വേത്ഥ॑ യഥാത॒ഥമ് ॥ പുരു॑ഷ സമ്മിതോ യ॒ജ്ഞഃ । യ॒ജ്ഞഃ പുരു॑ഷ സമ്മിതഃ । അഗ്നേ॒ തദ॑സ്യ കല്പയ ।
ത്വഗ്ം ഹി വേത്ഥ॑ യഥാത॒ഥമ് ॥ യ-ത്പാ॑ക॒ത്രാ മന॑സാ ദീ॒നദ॑ക്ഷാ॒ ന । യ॒ജ്ഞസ്യ॑ മ॒ന്വതേ॒ മര്താ॑സഃ । അ॒ഗ്നിഷ്ടദ്ധോതാ᳚ കൃതു॒വിദ്വി॑ജാ॒നന്ന് ।
യജി॑ഷ്ഠോ ദേ॒വാഗ്ം ഋ॑തു॒ശോ യ॑ജാതി ॥ 115 ॥
(ദേ॒വാഗ് - ശ്ചി॒ത്രം - ത॒നൂഭ്യ॒-സ്സ്വാഹോ॒ - നം - പുരു॑ഷസമ്മി॒തോ-ഽഗ്നേ॒ തദ॑സ്യ കല്പയ॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 11)
അനുവാകം 12 - അഗ്നിഷ്ടോമാദൌ യജമാനജപ്യാ മന്ത്രവിശേഷാഃ
യദ്ദേ॑വാ ദേവ॒ഹേഡ॑നമ് । ദേവാ॑സശ്ചകൃ॒മാ വ॒യമ് । ആദി॑ത്യാ॒-സ്തസ്മാ᳚ന്മാ മുഞ്ചത ।
ഋ॒തസ്യ॒ര്തേന॒ മാമു॒ത ॥ ദേവാ॑ ജീവനകാ॒മ്യാ യത് । വാ॒ചാ-ഽനൃ॑തമൂദി॒മ । അ॒ഗ്നിര്മാ॒ തസ്മാ॒ദേന॑സഃ । ഗാര്ഹ॑പത്യഃ॒ പ്രമു॑ഞ്ചതു । ദു॒രി॒താ യാനി॑ ചകൃ॒മ । ക॒രോതു॒ മാമ॑നേ॒ നസ᳚മ് ॥ 116 ॥
ഋ॒തേന॑ ദ്യാവാപൃഥിവീ । ഋ॒തേന॒ ത്വഗ്ം സ॑രസ്വതി । ഋ॒താന്മാ॑ മുഞ്ച॒താഗ്ംഹ॑സഃ । യദ॒ന്യ കൃ॑തമാരി॒മ ॥ സ॒ജാ॒ത॒ശ॒ഗ്ം॒സാദു॒ത വാ॑ ജാമിശ॒ഗ്ം॒സാത് । ജ്യായ॑സ॒-ശ്ശഗ്ംസാ॑ദു॒ത വാ॒ കനീ॑യസഃ । അനാ᳚ജ്ഞാത-ന്ദേ॒വകൃ॑തം॒-യഁദേനഃ॑ । തസ്മാ॒ത്ത്വമ॒സ്മാ-ഞ്ജാ॑തവേദോ മുമുഗ്ധി ॥ യദ്വാ॒ചാ യന്മന॑സാ । ബാ॒ഹുഭ്യാ॑-മൂ॒രുഭ്യാ॑-മഷ്ഠീ॒വദ്ഭ്യാ᳚മ് ॥ 117 ॥
ശി॒ശ്ഞൈ ര്യദനൃ॑ത-ഞ്ചകൃ॒മാ വ॒യമ് । അ॒ഗ്നിര്മാ॒ തസ്മാ॒ദേന॑സഃ ॥ യദ്ധസ്താ᳚ഭ്യാ-ഞ്ച॒കര॒ കില്ബി॑ഷാണി । അ॒ക്ഷാണാം᳚-വഁ॒ഗ്നുമു॑പ॒ ജിഘ്ന॑മാനഃ । ദൂ॒രേ॒പ॒ശ്യാ ച॑ രാഷ്ട്ര॒ഭൃച്ച॑ । താന്യ॑ഫ്സ॒രസാ॒-വനു॑ദത്താ-മൃ॒ണാനി॑ ॥
അദീ᳚വ്യന്നൃ॒ണം-യഁദ॒ഹ-ഞ്ച॒കാര॑ । യദ്വാ-ഽദാ᳚സ്യന്-ഥ്സഞ്ജ॒ഗാരാ॒ ജനേ᳚ഭ്യഃ ।
അ॒ഗ്നിര്മാ॒ തസ്മാ॒ദേന॑സഃ ॥ യന്മയി॑ മാ॒താ ഗര്ഭേ॑ സ॒തി ॥ 118 ॥
ഏന॑ശ്ച॒കാര॒ യത്പി॒താ । അ॒ഗ്നിര്മാ॒ തസ്മാ॒ദേന॑സഃ ॥ യദാ॑ പി॒പേഷ॑ മാ॒തര॑-മ്പി॒തര᳚മ് ।
പു॒ത്രഃ പ്രമു॑ദിതോ॒ ധയന്ന്॑ । അഹിഗ്ം॑സിതൌ പി॒തരൌ॒ മയാ॒ തത് । തദ॑ഗ്നേ അനൃ॒ണോ ഭ॑വാമി ॥ യദ॒ന്തരി॑ക്ഷ-മ്പൃഥി॒വീമു॒ത ദ്യാമ് ।
യന്മാ॒തര॑-മ്പി॒തരം॑-വാഁ ജിഹിഗ്ംസി॒മ ।
അ॒ഗ്നിര്മാ॒ തസ്മാ॒ദേന॑സഃ ॥ യദാ॒ശസാ॑ നി॒ശസാ॒ യത്പ॑രാ॒ശസാ᳚ ॥ 119 ॥
യദേന॑ശ്ച കൃ॒മാ നൂത॑നം॒-യഁത്പു॑രാ॒ണമ് । അ॒ഗ്നിര്മാ॒ തസ്മാ॒ദേന॑സഃ ॥ അതി॑ക്രാമാമി ദുരി॒തം-യഁദേനഃ॑ । ജഹാ॑മി രി॒പ്ര-മ്പ॑ര॒മേ സ॒ധസ്ഥേ᳚ ।
യത്ര॒ യന്തി॑ സു॒കൃതോ॒ നാപി॑ ദു॒ഷ്കൃതഃ॑ । തമാരോ॑ഹാമി സു॒കൃതാ॒-ന്നു ലോ॒കമ് ॥
ത്രി॒തേ ദേ॒വാ അ॑മൃജതൈ॒-തദേനഃ॑ ।
ത്രി॒ത ഏ॒തന്മ॑നു॒ഷ്യേ॑ഷു മാമൃജേ ।
തതോ॑ മാ॒ യദി॒ കിഞ്ചി॑ദാന॒ശേ ।
അ॒ഗ്നിര്മാ॒ തസ്മാ॒ദേന॑സഃ ॥ 120 ॥
ഗാര്ഹ॑പത്യഃ॒ പ്രമു॑ഞ്ചതു । ദു॒രി॒താ യാനി॑ ചകൃ॒മ । ക॒രോതു॒ മാമ॑നേ॒നസ᳚മ് ॥ ദി॒വി ജാ॒താ അ॒ഫ്സു ജാ॒താഃ । യാ ജാ॒താ ഓഷ॑ധീഭ്യഃ । അഥോ॒ യാ അ॑ഗ്നി॒ജാ ആപഃ॑ । താ നഃ॑ ശുന്ധന്തു॒ ശുന്ധ॑നീഃ ॥
യദാപോ॒ നക്ത॑-ന്ദുരി॒ത-ഞ്ചരാ॑മ ।
യദ്വാ॒ ദിവാ॒ നൂത॑നം॒-യഁത്പു॑രാ॒ണമ് ।
ഹിര॑ണ്യ-വര്ണാ॒സ്തത॒ ഉത്പു॑നീത നഃ ॥
ഇ॒മ-മ്മേ॑ വരുണ ശ്രുധീ॒ ഹവ॑മ॒ദ്യാ ച॑ മൃഡയ । ത്വാമ॑വ॒സ്യുരാ ച॑കേ ॥
തത്ത്വാ॑ യാമി॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വന്ദ॑മാന॒-സ്തദാ ശാ᳚സ്തേ॒ യജ॑മാനോ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । അഹേ॑ഡമാനോ വരുണേ॒ഹ ബോ॒ധ്യുരു॑ശഗ്ംസ॒ മാ ന॒ ആയുഃ॒ പ്രമോ॑ഷീഃ ॥ । ത്വ-ന്നോ॑ അഗ്നേ॒ വരു॑ണസ്യ വി॒ദ്വാ-ന്ദേ॒വസ്യ॒ ഹേഡോ-ഽവ॑ യാസി സീഷ്ഠാഃ । യജി॑ഷ്ഠോ॒ വഹ്നി॑ തമ॒-ശ്ശോശു॑ചാനോ॒ വിശ്വാ॒ ദ്വേഷാഗ്ം॑സി॒ പ്രമു॑മുഗ്ധ്യ॒സ്മത് ॥ സ ത്വന്നോ॑ അഗ്നേ-ഽവ॒മോ ഭ॑വോ॒തീ നേദി॑ഷ്ഠോ അ॒സ്യാ ഉ॒ഷസോ॒ വ്യു॑ഷ്ടൌ । അവ॑ യക്ഷ്വ നോ॒ വരു॑ണ॒ഗ്ം॒ രരാ॑ണോ വീ॒ഹി മൃ॑ഡീ॒കഗ്ം സു॒ഹവോ॑ ന ഏധി ॥ । ത്വമ॑ഗ്നേ അ॒യാ-ഽസി॑ । അ॒യാ സന്മന॑സാ ഹി॒തഃ । അ॒യാ സനഃഅ॒വ്യമൂ॑ഹിഷേ । അ॒യാ നോ॑ ധേഹി ഭേഷ॒ജമ് । ഇ॒ഷ്ടോ അ॒ഗ്നിരാഹു॑തഃ । സ്വാഹാ॑കൃതഃ പിപര്തു നഃ । സ്വ॒ഗാ ദേ॒വേഭ്യ॑ ഇ॒ദ-ന്നമഃ॑ ॥ ॥ 121 ॥
(അ॒നേ॒നസ॑ - മഷ്ഠീ॒വദ്ഭ്യാഗ്ം॑ - സ॒തി - പ॑രാ॒ശസാ॑-ഽഽന॒ശേ᳚ - ഽഗ്നിര്മാ॒ തസ്മാ॒ദേന॑സഃ - പുനീത ന॒സ്ത്രീണി॑ ച) (അ. 12)
(യ-ദ്ദേ॑വാ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യോ॒ യദ്ധസ്താ᳚ഭ്യാം॒-യഁന്മയി॑ മാ॒താ യദാ॑പി॒പേഷ॒
ഁയദ॒ന്തരി॑ക്ഷം॒-യഁദാ॒ശസാ-ഽതി॑ക്രാമാമി ത്രി॒തേ ദേ॒വാ ദി॒വി ജാ॒താ അ॒ഫ്സു ജാ॒താ യദാപ॑ ഇ॒മ-മ്മേ॑ വരുണാ॒ തത്ത്വാ॑ യാമി॒ ത്വ-ന്നോ॑ അഗ്നേ॒ സ ത്വ-ന്നോ॑ അഗ്നേ॒ ത്വമ॑ഗ്നേ അ॒യാ-ഽസി॑)
അനുവാകം 13 - അവഭൃഥേ കര്മണി ഋജീഷപ്രോക്ഷണമന്ത്രാഃ
യത്തേ॒ ഗ്രാവ്.ണ്ണാ॑ ചിച്ഛി॒ദു-സ്സോ॑മ രാജന്ന് ।
പ്രി॒യാണ്യങ്ഗാ॑നി॒ സ്വധി॑താ॒ പരൂഗ്ം॑ഷി । തഥ്സന്ധ॒-ഥ്സ്വാജ്യേ॑നോ॒ത വ॑ര്ധയസ്വ ।
അ॒നാ॒ഗസോ॒ അധ॒മിഥ്സ॒ക്ഷംയേഁ॑മ ॥ യത്തേ॒ ഗ്രാവാ॑ ബാ॒ഹുച്യു॑തോ॒ അചു॑ച്യവുഃ ।
നരോ॒ യത്തേ॑ ദുദു॒ഹു ര്ദക്ഷി॑ണേന ।
തത്ത॒ ആപ്യാ॑യതാ॒-ന്തത്തേ᳚ । നിഷ്ട്യാ॑യതാ-ന്ദേവ
സോമ ॥ യത്തേ॒ ത്വച॑-മ്ബിഭി॒ദുര്യച്ച॒ യോനി᳚മ് ।
യദാ॒സ്ഥാനാ॒-ത്പ്രച്യു॑തോ॒ വേന॑സി॒ ത്മനാ᳚ ॥ 122 ॥
ത്വയാ॒ തഥ്സോ॑മ ഗു॒പ്തമ॑സ്തു നഃ ।
സാ നഃ॑ സ॒ധാം-ഽസ॑ത്പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് ॥
അഹാ॒ച്ഛരീ॑ര॒-മ്പയ॑സാ സ॒മേത്യ॑ । അ॒ന്യോ᳚-ഽന്യോ ഭവതി॒ വര്ണോ॑ അസ്യ । തസ്മി॑ന് വ॒യമുപ॑ഹൂതാ॒സ്തവ॑ സ്മഃ । ആ നോ॑ ഭജ॒ സദ॑സി വി॒ശ്വരൂ॑പേ ॥
നൃ॒ചക്ഷാ॒-സ്സോമ॑ ഉ॒ത ശു॒ശ്രുഗ॑സ്തു ।
മാ നോ॒ വിഹാ॑സീ॒ദ്ഗിര॑ ആവൃണാ॒നഃ ।
അനാ॑ഗാ-സ്ത॒നുവോ॑ വാവൃധാ॒നഃ ।
ആ നോ॑ രൂ॒പം-വഁ॑ഹതു॒ ജായ॑മാനഃ ॥ 123 ॥
ഉപ॑ക്ഷരന്തി ജു॒ഹ്വോ॑ ഘൃ॒തേന॑ । പ്രി॒യാണ്യങ്ഗാ॑നി॒ തവ॑ വ॒ര്ധയ॑ന്തീഃ । തസ്മൈ॑ തേ സോമ॒ നമ॒ ഇദ്വഷ॑ട്ച । ഉപ॑ മാ രാജന്-ഥ്സുകൃ॒തേ ഹ്വ॑യസ്വ ॥
സ-മ്പ്രാ॑ണാപാ॒നാഭ്യാ॒ഗ്ം॒ സമു॒ ചക്ഷു॑ഷാ॒ ത്വമ് । സഗ്ഗ് ശ്രോത്രേ॑ണ ഗച്ഛസ്വ സോമ രാജന്ന് ।
യത്ത॒ ആസ്ഥി॑ത॒ഗ്ം॒ ശമു॒ തത്തേ॑ അസ്തു । ജാ॒നീ॒താന്നഃ॑ സ॒ഗമ്മ॑നേ പഥീ॒നാമ് ॥ ഏ॒ത-ഞ്ജാ॑നീതാത്പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് । വൃകാ᳚-സ്സധസ്ഥാ വി॒ദ രൂ॒പമ॑സ്യ ॥ 124 ॥
യദാ॒ഗച്ഛാ᳚-ത്പ॒ഥിഭി॑ ര്ദേവ॒യാനൈഃ᳚ । ഇ॒ഷ്ടാ॒പൂ॒ര്തേ കൃ॑ണുതാ-ദാ॒വിര॑സ്മൈ ॥
അരി॑ഷ്ടോ രാജന്നഗ॒ദഃ പരേ॑ഹി । നമ॑സ്തേ അസ്തു॒ ചക്ഷ॑സേ രഘൂയ॒തേ । നാക॒മാരോ॑ഹ സ॒ഹ യജ॑മാനേന । സൂര്യ॑-ങ്ഗച്ഛതാത്പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് ॥
അഭൂ᳚ദ്ദേ॒വ-സ്സ॑വി॒താ വന്ദ്യോ॒ നു നഃ॑ । ഇ॒ദാനീ॒മഹ്ന॑ ഉപ॒വാച്യോ॒ നൃഭിഃ॑ ।
വി യോ രത്നാ॒ ഭജ॑തി മാന॒വേഭ്യഃ॑ । ശ്രേഷ്ഠ॑-ന്നോ॒ അത്ര॒ ദ്രവി॑ണം॒-യഁഥാ॒ ദധ॑ത് ॥
ഉപ॑ നോ മിത്രാവരുണാ-വി॒ഹാവ॑തമ് । അ॒ന്വാദീ᳚ദ്ധ്യാ-ഥാമി॒ഹ നഃ॑ സഖായാ । ആ॒ദി॒ത്യാനാ॒-മ്പ്രസി॑തിര്-ഹേ॒തിഃ । ഉ॒ഗ്രാ ശ॒താപാ᳚ഷ്ഠാ ഘ॒വിഷാ॒ പരി॑ണോ വൃണക്തു ॥
ആ പ്യാ॑യസ്വ॒ സമെ॑തു തേ വി॒ശ്വതഃ॑ സോമ॒ വൃഷ്ണി॑യമ് । ഭവാ॒ വാജ॑സ്യ സങ്ഗ॒ഥേ ॥ സ-ന്തേ॒ പയാഗ്ം॑സി॒ സമു॑ യന്തു॒ വാജാ॒-സ്സം-വൃഁഷ്ണി॑യാ-ന്യഭിമാതി॒ഷാഹഃ॑ । ആ॒പ്യായ॑മാനോ അ॒മൃതാ॑യ സോമ ദി॒വി ശ്രവാഗ്॑സ്യുത്ത॒മാനി॑ ധിഷ്വ ॥ ॥ 125 ॥
(ത്മനാ॒ - ജായ॑മാനോ - ഽസ്യ॒ - ദധ॒-ത്പഞ്ച॑ ച) (അ. 13)
അനുവാകം 14 - അവഭൃഥേ കര്മണി സേചനാദിമന്ത്രാഃ
യദ്ദി॑ദീ॒ക്ഷേ മന॑സാ॒ യച്ച॑ വാ॒ചാ । യദ്വാ᳚ പ്രാ॒ണൈശ്ചക്ഷു॑ഷാ॒ യച്ച॒ ശ്രോത്രേ॑ണ ।
യദ്രേത॑സാ മിഥു॒നേനാ-പ്യാ॒ത്മനാ᳚ ।
അ॒ദ്ഭ്യോ ലോ॒കാ ദ॑ധി॒രേ തേജ॑ ഇന്ദ്രി॒യമ് ।
ശു॒ക്രാ ദീ॒ക്ഷായൈ॒ തപ॑സോ വി॒മോച॑നീഃ ।
ആപോ॑ വിമോ॒ക്ത്രീ ര്മയി॒ തേജ॑ ഇന്ദ്രി॒യമ് ॥
യദൃ॒ചാ സാമ്നാ॒ യജു॑ഷാ । പ॒ശൂ॒നാ-ഞ്ചര്മ॑ന്. ഹ॒വിഷാ॑ ദിദീ॒ക്ഷേ ।
യച്ഛന്ദോ॑ഭി॒-രോഷ॑ധീഭി॒-ര്വന॒സ്പതൌ᳚ ।
അ॒ദ്ഭ്യോ ലോ॒കാ ദ॑ധി॒രേ (ദ॑ധിരേ॒) തേജ॑ ഇന്ദ്രി॒യമ് ॥ 126 ॥
ശു॒ക്രാ ദീ॒ക്ഷായൈ॒ തപ॑സോ വി॒മോച॑നീഃ ।
ആപോ॑ വിമോ॒ക്ത്രീ ര്മയി॒ തേജ॑ ഇന്ദ്രി॒യമ് ॥
യേന॒ ബ്രഹ്മ॒ യേന॑ ക്ഷ॒ത്രമ് । യേനേ᳚ന്ദ്രാ॒ഗ്നീ പ്ര॒ജാപ॑തി॒-സ്സോമോ॒ വരു॑ണോ॒ യേന॒ രാജാ᳚ ।
വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ ഋഷ॑യോ॒ യേന॑ പ്രാ॒ണാഃ ।
അ॒ദ്ഭ്യോ ലോ॒കാ ദ॑ധിരേ॒ തേജ॑ ഇന്ദ്രി॒യമ് ।
ശു॒ക്രാ ദീ॒ക്ഷായൈ॒ തപ॑സോ വി॒മോച॑നീഃ ।
ആപോ॑ വിമോ॒ക്ത്രീ ര്മയി॒ തേജ॑ ഇന്ദ്രി॒യമ് ॥
അ॒പാ-മ്പുഷ്പ॑മ॒സ്യോ-ഷ॑ധീനാ॒ഗ്ം॒ രസഃ॑ । സോമ॑സ്യ പ്രി॒യ-ന്ധാമ॑ ॥ 127 ॥
അ॒ഗ്നേഃ പ്രി॒യത॑മഗ്ം ഹ॒വി-സ്സ്വാഹാ᳚ ॥ അ॒പാ-മ്പുഷ്പ॑-മ॒സ്യോഷ॑ധീനാ॒ഗ്ം॒ രസഃ॑ ।
സോമ॑സ്യ പ്രി॒യ-ന്ധാമ॑ । ഇന്ദ്ര॑സ്യ പ്രി॒യത॑മഗ്ം ഹ॒വി-സ്സ്വാഹാ᳚ । അ॒പാ-മ്പുഷ്പ॑മ॒സ്യോ-ഷ॑ധീനാ॒ഗ്ം॒ രസഃ॑ । സോമ॑സ്യ പ്രി॒യ-ന്ധാമ॑ ।
വിശ്വേ॑ഷാ-ന്ദേ॒വാനാ᳚-മ്പ്രി॒യത॑മഗ്ം ഹ॒വി-സ്സ്വാഹാ᳚ ॥ വ॒യഗ്ം സോ॑മ വ്ര॒തേ തവ॑ ।
മന॑സ്ത॒നൂഷു॒ പിപ്ര॑തഃ । പ്ര॒ജാവ॑ന്തോ അശീമഹി ॥ 128 ॥
ദേ॒വേഭ്യഃ॑ പി॒തൃഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । സോ॒മ്യേഭ്യഃ॑ പി॒തൃഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । ക॒വ്യേഭ്യഃ॑ പി॒തൃഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ॥ ദേവാ॑സ ഇ॒ഹ മാ॑ദയദ്ധ്വമ് ।
സോമ്യാ॑സ ഇ॒ഹ മാ॑ദയദ്ധ്വമ് । കവ്യാ॑സ ഇ॒ഹ മാ॑ദയദ്ധ്വമ് ॥ അന॑ന്തരിതാഃ പി॒തരഃ॑ സോ॒മ്യാ-സ്സോ॑മപീ॒ഥാത് ॥ അപൈ॑തു മൃ॒ത്യുര॒മൃത॑-ന്ന॒ ആഗന്ന്॑ । വൈ॒വ॒സ്വ॒തോ നോ॒ അഭ॑യ-ങ്കൃണോതു ।
പ॒ര്ണം-വഁന॒സ്പതേ॑രിവ ॥ 129 ॥
അ॒ഭി നഃ॑ ശീയതാഗ്ം ര॒യിഃ । സച॑താ-ന്ന॒-ശ്ശചീ॒പതിഃ॑ ॥ പര॑-മ്മൃത്യോ॒ അനു॒പരേ॑ഹി॒ പന്ഥാ᳚മ് । യസ്തേ॒ സ്വ ഇത॑രോ ദേവ॒യാനാ᳚ത് । ചക്ഷു॑ഷ്മതേ ശൃണ്വ॒തേ തേ᳚ ബ്രവീമി । മാ നഃ॑ പ്ര॒ജാഗ്ം രീ॑രിഷോ॒ മോത വീ॒രാന് ॥ ഇ॒ദമൂ॒ നു ശ്രേയോ॑-ഽവ॒സാന॒-മാഗ॑ന്മ । യദ്ഗോ॒ജി-ദ്ധ॑ന॒ജി-ദ॑ശ്വ॒ജിദ്യത് ।
പ॒ര്ണം-വഁന॒സ്പതേ॑രിവ । അ॒ഭി നഃ॑ ശീയതാഗ്ം ര॒യിഃ । സച॑താ-ന്ന॒-ശ്ശചീ॒പതിഃ॑ ॥ 130 ॥
(വന॒സ്പതാ॑വ॒ദ്ഭ്യോ ലോ॒കാ ദ॑ധിരേ॒ തേജ॑ ഇന്ദ്രി॒യ-ന്ധാമാ॑ - ശീമഹീ - വാ॒ - ഭി നഃ॑ ശീയതാഗ്ം ര॒യിരേക॑-ഞ്ച) (അ. 14)
(സര്വാ॒ന്॒. - യ-ദ്വിഷ്ഷ॑ണ്ണേന॒ - വി വൈ - യാഃ പു॒രസ്താ॒-ദ്- ദേവാ॑ ദേ॒വേഷു॒ - പരി॑സ്തണിത॒ - സക്ഷേ॒ദം - ഁയദ॒സ്യ പാ॒രേ॑ - ഽനാ॒ഗസ॒ - ഉദ॑സ്താ-മ്ഫ്സീ॒-ദ്- ബ്രഹ്മ॑ പ്രതി॒ഷ്ഠാ - യ-ദ്ദേ॑വ॒ - യത്തേ॒ ഗ്രാവ.ണ്ണാ॒ - യ-ദ്ദി॑ദീ॒ക്ഷേ ചതു॑ര്ദശ)
(സര്വാ॒ന് - ഭൂതി॑മേ॒വ - യാമേ॒വാഫ്സ്വാഹു॑തിമ് - ഁവ്ര॒താനാം᳚ - പര്ണവ॒ല്കഃ - സോ॒മ്യാനാ॑ - മ॒സ്മിന്. യ॒ജ്ഞേ - ഽഗ്നേ॒ യോ നോ॒ - ജ്യോഗ്ജീ॒വാഃ - പ॒രോര॑ജാസ്തേ॒ - പ്ര തേ॑ മ॒ഹേ - ബ്രഹ്മ॑ പ്രതി॒ഷ്ഠാ - ഗാര്ഹ॑പത്യാ സ്ത്രി॒ഗ്ം॒ശദു॑ത്തരശ॒തം)
(സര്വാ॒ന്॒. വൈ - ശചീ॒പതിഃ॑)
॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ തൃതീയാഷ്ടകേ സപ്തമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - acchidra-ṅkāṇḍa-mprāyaścittam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
acchidra-ṅkāṇḍa-mprāyaścittena mantraiśca yajñacchidrapūraṇādacchidramucyate
anuvākaṃ 1 - darśapūrṇamāseṣṭiviṣayāṇi kāni citprāyaścittāni
sarvā॒n॒. vā e॒ṣo᳚-'gnau kāmā॒-npravḙśayati |
yo᳚-'gnīna̭nvā॒dhāya̭ vra॒tamu॒paiti̭ |
sa yadani̭ṣṭvā prayā॒yāt | akā̭maprītā ena॒-ṅkāmā॒ nānu॒ prayā̭yuḥ | a॒te॒jā a̭vī॒ryaḥ̭ syāt |
sa jṷhuyāt | tubhya॒-ntā a̭ṅgirastama |
viśvā᳚-ssukṣi॒tayaḥ॒ pṛtha̭k |
agne॒ kāmā̭ya yemira॒ iti̭ |
kāmā̭ne॒vāsmi̭-ndadhāti || 1 ||
kāma̭prītā ena॒-ṅkāmā॒ anu॒prayā᳚nti |
te॒ja॒svī vī॒ryā̭vā-nbhavati ||
santa̭ti॒rvā e॒ṣā ya॒jñasya̭ |
yo᳚-'gnīna̭nvā॒dhāya̭ vra॒tamu॒paiti̭ |
sa yadu॒dvāya̭ti | vicchi̭tti-re॒vāsya॒ sā ||
ta-mprāñca̭mu॒ddhṛtya̭ |
mana॒sopa̭tiṣṭheta | mano॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ |
prā॒jā॒pa॒tyo ya॒jñaḥ || 2 ||
mana̭sai॒va ya॒jñagṃ santa̭noti | bhūrityā̭ha | bhū॒to vai pra॒jāpa̭tiḥ | bhūti̭me॒vopai̭ti ||
vi vā e॒ṣa i̭ndri॒yeṇa̭ vī॒ryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ra॒gnira̭pa॒kṣāya̭ti | yāva॒cchamya̭yā pra॒viddhye᳚t |
yadi॒ tāva̭dapa॒kṣāye᳚t | tagṃ sambha̭ret |
i॒da-nta॒ eka̭-mpa॒ra ṷta॒ eka᳚m || 3 ||
tṛ॒tīyḙna॒ jyoti̭ṣā॒ saṃvi~̭śasva | saṃ॒ve~śa̭nasta॒nuvai॒ cārṷredhi |
pri॒ye de॒vānā᳚-mpara॒me ja॒nitra॒ iti̭ | brahma̭ṇai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ | yadi̭ parasta॒-rāma̭pa॒kṣāye᳚t | a॒nu॒ pra॒yāyāva̭syet |
so e॒va tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
oṣa̭dhī॒rvā e॒tasya̭ pa॒śū-npayaḥ॒ pravi̭śati |
yasya̭ ha॒viṣḙ va॒thsā a॒pākṛ̭tā॒ dhaya̭nti || 4 ||
tān. yaddu॒hyāt | yā॒tayā᳚mnā ha॒viṣā̭ yajeta | yanna du॒hyāt | ya॒jña॒pa॒ru-ra॒ntari̭yāt | vā॒ya॒vyāṃ᳚-ya~vā॒gū-nnirva̭pet |
vā॒yurvai paya̭saḥ pradāpayi॒tā | sa e॒vāsmai॒ payaḥ॒ pradā̭payati | payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ॒ payaḥ̭ |
paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe || 5 ||
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || a॒nya॒ta॒rān. vā e॒ṣa de॒vā-nbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sā॒ya-ṅgṛ॒hamā॒-gaccha̭nti |
yasya̭ sāya-ndu॒gdhagṃ ha॒virārti̭-mā॒rcchati̭ |
indrā̭ya vrī॒hīnni॒-rupyo-pa̭vaset | payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ | paya̭ e॒vārabhya̭ gṛhī॒tvo-pa̭vasati | yatprā॒ta-ssyāt | tacchṛ॒ta-ṅkṷryāt || 6 ||
atheta̭ra ai॒ndraḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ syāt |
i॒ndri॒ye e॒vāsmai̭ sa॒mīcī̭ dadhāti |
payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ | payaḥ॒ payaḥ̭ | paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || u॒bhayā॒n॒. vā e॒ṣa de॒vā-nbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sā॒ya-ñca̭ prā॒taśca̭ gṛ॒hamā॒-gaccha̭nti | yasyo॒bhayagṃ̭ ha॒virārti̭-mā॒rcchati̭ || 7 ||
ai॒ndra-mpañca̭śarāva-moda॒na-nnirva̭pet |
a॒gni-nde॒vatā̭nā-mpratha॒maṃ-ya~̭jet |
a॒gnimṷkhā e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti |
a॒gniṃ-vā~ anva॒nyā de॒vatāḥ᳚ |
indra॒manva॒nyāḥ | tā e॒vobhayīḥ᳚ prīṇāti |
payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ॒ payaḥ̭ | paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt || 8 ||
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || a॒rdho vā e॒tasya̭ ya॒jñasya̭ mīyate |
yasya॒ vratye-'ha॒-npatnya̭nā-lambhu॒kā bhava̭ti | tāma̭pa॒ruddhya̭ yajeta |
sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate |
tāmi॒ṣṭvo-pa̭hvayeta | amū॒hama̭smi |
sā tvam | dyaura॒ham | pṛ॒thi॒vī tvam | sāmā॒ham | ṛktvam | tāvehi॒ sambha̭vāva | sa॒ha reto̭ dadhāvahai | pu॒gṃ॒se pu॒trāya॒ vetta̭vai |
rā॒yaspoṣā̭ya suprajā॒stvāya̭ su॒vīryā॒yeti̭ |
a॒rdha e॒vainā॒mu-pa̭hvayate |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 9 ||
(da॒dhā॒ti॒ - ya॒jña - ṷta॒ ekaṃ॒ - dhaya̭nti - rundhe - kuryā - dā॒rcha - tya॒pākṷryāt - pṛthi॒vī tvama॒ṣṭau ca̭) (a. 1)
(sarvā॒n॒. vi vai yadi̭ parasta॒rāmoṣa̭dhīran yata॒rānu॒bhayā̭na॒rdho vai )
anuvākaṃ 2 - agnihotrasāmnāyyasādhāraṇāni prāyaścittāni
3.7.2.1
yadvi-ṣṣa̭ṇṇena juhu॒yāt |
apra̭jā apa॒śuryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ni॒naye᳚t | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t |
prā॒jā॒pa॒tyaya॒rcā va̭lmīka-va॒pāyā॒ma-va̭nayet | prā॒jā॒pa॒tyo vai va॒lmīkaḥ̭ | ya॒jñaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭tāve॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati |
bhūrityā̭ha | bhū॒to vai pra॒jāpa̭tiḥ || 10 ||
bhūti̭me॒vopai̭ti | ta-tkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || yatkī॒ṭā-va̭pannena juhu॒yāt |
apra̭jā apa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ni॒naye᳚t | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t |
ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ dyāvā-pṛthi॒vya̭-ya॒rcā-'ntaḥ̭ pari॒dhi nina̭yet |
dyāvā̭pṛthi॒vyo-re॒vaina॒t-prati̭ṣṭhāpayati || 11 ||
tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || yadava̭vṛṣṭena juhu॒yāt | apa̭rūpa-masyā॒tma-ñjā̭yeta |
ki॒lāso̭ vā॒ syāda̭rśa॒so vā᳚ | ya-tpratye॒yāt | ya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyāt | sa jṷhuyāt |
mi॒tro janā᳚n kalpayati prajā॒nann || 12 ||
mi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīra-ni̭miṣā॒ 'bhica̭ṣṭe |
sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-jjuho॒teti̭ | mi॒treṇai॒vaina̭-tkalpayati | tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭rhota॒vya᳚m |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
ya-tpūrva̭syā॒-māhṷtyāgṃ hu॒tāyā॒-mutta॒rā-''hṷti॒-sskande᳚t |
dvi॒pādbhiḥ̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭māno॒ vyṛ̭̭ddhyeta |
yadutta̭rayā॒ 'bhijṷhu॒yāt || 13 ||
catṷṣpādbhiḥ pa॒śubhi॒-ryaja̭māno॒ vyṛ̭ddhyeta |
yatra॒ vettha̭ vanaspate de॒vānā॒-ṅguhyā॒ nāmā̭ni |
tatra̭ ha॒vyāni̭ gāma॒yeti̭ vānaspa॒tya-ya॒rcā sa॒midha̭-mā॒dhāya̭ | tū॒ṣṇīme॒va puna̭-rjuhuyāt |
vana॒spati̭nai॒va ya॒jñasyārtā॒-ñcānā᳚rtā॒-ñcāhṷtī॒ vidā̭dhāra | tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
yatpu॒rā pra̭yā॒jebhyaḥ॒ prāṃaṅgā̭ra॒-sskande᳚t |
a॒ddhva॒ryavḙ ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt || 14 ||
ya-dda̭kṣi॒ṇā | bra॒hmaṇḙ ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt | ya-tpra॒tyak |
hotrḙ ca॒ patni̭yai ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt |
yadudaṃ̭ | a॒gnīdhḙ ca pa॒śubhya̭śca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt | yada̭bhijuhu॒yāt | ru॒dro᳚-'sya pa॒śū-nghātṷka-ssyāt |
yannābhi̭ juhu॒yāt | aśā᳚ntaḥ॒ prahri̭yeta || 15 ||
sru॒vasya॒ buddhnḙnābhi॒ nida̭ddhyāt |
mā ta̭mo॒ mā ya॒jñasta̭ma॒nmā yaja̭māna-stamat |
nama̭ste astvāya॒te | namo̭ rudra parāya॒te |
namo॒ yatra̭ ni॒ṣīda̭si |
a॒mu-mmā higṃ̭sīra॒mu-mmā higṃ̭sī॒riti॒ yena॒ skande᳚t || ta-mpraha̭ret |
sa॒hasra̭śṛṅgo vṛṣa॒bho jā॒tavḙdāḥ | stoma̭pṛṣṭho ghṛ॒tavā᳚n-thsu॒pratī̭kaḥ |
mā no̭ hāsīnmetthi॒to (hāsīrmetthi॒to) nettvā॒ jahā̭ma |
go॒po॒ṣa-nno̭ vīrapo॒ṣa-ñca̭ ya॒ccheti̭ |
brahma̭ṇai॒vaina॒-mpraha̭rati | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 16 ||
(vai pra॒jāpa̭tiḥ - sthāpayati - prajā॒nan - na॒bhijṷhu॒yāth - syā᳚-d- dhriyeta॒ - jahā̭ma॒ triṇi̭ ca) (a. 2)
(yadvisṣa̭ṇṇena prājāpa॒tyayā॒ ya-tkī॒ṭā ma̭ddhya॒mena॒ yadava̭vṛṣṭena॒ ya-tpūrva̭syāṃ॒-ya~-tpu॒rā pra̭yā॒jebhya॒ praṃṅgā̭ro॒ ya-dda̭kṣi॒ṇā ya-tpra॒tyagyadudaṅṋ̇)
anuvākaṃ 3 - mukhyāgnyasambhave-'nukalpāḥ homādhārāḥ
vi vā e॒ṣa i̭ndri॒yeṇa̭ vī॒ryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ra॒gni-rma॒thyamā̭no॒ na jāya̭te | yatrā॒nya-mpaśye᳚t | tata̭ ā॒hṛtya̭ hota॒vya᳚m |
a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati ||
yadya॒nya-nna vi॒ndet | a॒jāyāgṃ̭ hota॒vya᳚m | ā॒gne॒yī vā e॒ṣā | yada॒jā | a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati || 17 ||
a॒jasya॒ tu nāśñī̭yāt | yada॒jasyā᳚-śñī॒yāt |
yāme॒vāgnā-vāhṷti-ñjuhu॒yāt | tāma̭dyāt | tasmā̭da॒jasya॒ nāśya᳚m || yadya॒jā-nna vi॒ndet | brā॒hma॒ṇasya॒ dakṣi̭ṇe॒ hastḙ hota॒vya᳚m |
e॒ṣa vā a॒gni rvai᳚śvāna॒raḥ | yadbrā᳚hma॒ṇaḥ |
a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati || 18 ||
brā॒hma॒ṇa-ntu va̭sa॒tyai̭ nāpa̭rundhyāt | yadbrā᳚hma॒ṇaṃ-va~̭sa॒tyā a̭paru॒ndhyāt |
yasmi̭nne॒-vāgnāvāhṷti-ñjuhu॒yāt | ta-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayet |
tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo va̭sa॒tyai̭ nāpa॒ruddhyaḥ̭ || yadi̭ brāhma॒ṇa-nna vi॒ndet |
da॒rbha॒sta॒beṃ ho̭ta॒vya᳚m |
a॒gni॒vān. vai da̭rbhasta॒baṃḥ |
a॒gnāve॒-vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati |
da॒rbhāgstu nāddhyā̭sīta || 19 ||
yadda॒rbhāna॒ddhyāsī̭ta | yāme॒vāgnā-vāhṷti-ñjuhu॒yāt | tāmaddhyā̭sīta |
tasmā᳚-dda॒rbhā nāddhyā̭sita॒vyāḥ᳚ ||
yadi̭ da॒rbhānna vi॒ndet | a॒phsu ho̭ta॒vya᳚m |
āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ |
de॒vatā᳚sve॒ vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati |
āpa॒stu na pari̭cakṣīta | yadāpaḥ̭ pari॒cakṣī̭ta || 20 ||
yā me॒vāphsvāhṷti-ñjuhu॒yāt | tā-mpari̭cakṣīta |
tasmā॒dāpo॒ na pa̭ri॒cakṣyāḥ᳚ ||
meddhyā̭ ca॒ vā e॒tasyā̭me॒ddhyā ca̭ ta॒nuvau॒ sagṃsṛ̭jyete | yasyā-hi̭tāgne-ra॒nyaira॒gnibhi̭-ra॒gnayaḥ̭ sagṃsṛ॒jyante᳚ | a॒gnaye॒ vivi̭caye puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet |
meddhyā᳚-ñcai॒vāsyā̭-me॒ddhyā-ñca̭ ta॒nuvau॒ vyāva̭rtayati || a॒gnaye᳚ vra॒tapa̭taye puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet | a॒gnime॒va vra॒tapa̭ti॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheye॒-nopa̭dhāvati |
sa e॒vainaṃ̭-vra~॒tamā-la̭bhaṃya~ti || 21 ||
garbha॒gg॒ srava̭ntamaga॒dama̭kaḥ | a॒gni-rindra॒-stvaṣṭā॒ bṛha॒spatiḥ̭ | pṛ॒thi॒vyā-mava̭cuśco-tai॒tat | nābhi-prāpno̭ti॒ nir-ṛ̭ti-mparā॒caiḥ ||
reto॒ vā e॒tadvāji̭na॒-māhi̭tāgneḥ | yada̭gniho॒tram | tadyathsrave᳚t |
reto᳚-'sya॒ vāji̭nagg sravet | garbha॒gg॒ srava̭ntama-ga॒dama̭ka॒-rityā̭ha |
reta̭ e॒vāsmi॒n vāji̭na-ndadhāti || 22 ||
a॒gnirityā̭ha | a॒gnirvai rḙto॒dhāḥ | reta̭ e॒va tadda̭dhāti | indra॒ ityā̭ha | i॒ndri॒ya-me॒vāsmi̭n-dadhāti | tvaṣṭetyā̭ha | tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛt | rū॒pama॒va pa॒śuṣṷ dadhāti | bṛha॒spati॒rityā̭ha |
brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ praja̭nayati ||
pṛ॒thi॒vyā-mava̭cuścotai॒ta-dityā̭ha |
a॒syā-me॒vaina॒-tprati̭ṣṭhāpayati ||
nābhi prāpno̭ti॒ nir-ṛ̭ti-mparā॒cairityā̭ha |
rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai || 23 ||
(a॒jā-'gnāve॒vāsyā᳚gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati - bhava - tyāsīta - pari॒cakṣī̭ta - lambhayati - dadhāti - de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ॒ pañca̭ ca) (a. 3)
(vi vai ya-dya॒nyama॒jāyā᳚-mbrāhma॒ṇasya̭ darbhasta॒mbe᳚-'phsu ho̭ta॒vya᳚m)
anuvākaṃ 4 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
yāḥ pu॒rastā᳚-tpra॒srava̭nti | u॒pari̭ṣṭā-thsa॒rvata̭śca॒ yāḥ | tābhī̭ ra॒śmipa̭vitrābhiḥ | śra॒ddhāṃ-ya~॒jñamāra̭bhe || devā̭ gātuvidaḥ |
gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ vindata | mana̭sa॒spati̭nā de॒vena̭ | vātā᳚-dya॒jñaḥ prayṷjyatām || tṛ॒tīya̭syai di॒vaḥ | gā॒ya॒tri॒yā soma॒ ābhṛ̭taḥ || 24 ||
so॒ma॒pī॒thāya॒ sanna̭yitum | vaka̭la॒-manta̭ra॒māda̭de || āpo̭ devī-śśu॒ddhā-sstha̭ | i॒mā pātrā̭ṇi śundhata | u॒pā॒ta॒ṅkyā̭ya de॒vānā᳚m | pa॒rṇa॒va॒lkamu॒ta śṷndhata ||
payo̭ gṛ॒heṣu॒ payo̭ aghni॒yāsṷ |
payo̭ va॒thseṣu॒ paya॒ indrā̭ya ha॒viṣe᳚ dhriyasva | gā॒ya॒trī pa̭rṇava॒lkena̭ | paya-ssoma̭-ṅkarotvi॒mam || 25 ||
a॒gni-ṅgṛ̭hṇāmi su॒rathaṃ॒-yo~ ma̭yo॒ bhūḥ |
ya u॒dyanta̭mā॒ roha̭ti॒ sūrya॒mahne᳚ |
ā॒di॒tya-ñjyoti̭ṣā॒-ñjyoti̭rutta॒mam |
śvo ya॒jñāya̭ ramatā-nde॒vatā᳚bhyaḥ ||
vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyān | indrḙṇa sa॒ha de॒vatāḥ᳚ | tāḥ pūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || i॒māmūrja̭-mpañcada॒śīṃ-ye~ pravi̭ṣṭāḥ | tānde॒vā-npari̭gṛhṇāmi॒ pūrvaḥ̭ || 26 ||
a॒gnir-ha̭vya॒vāḍi॒ha tānāva̭hatu | pau॒rṇa॒mā॒sagṃ ha॒viri॒damḙṣā॒-mmayi̭ |
ā॒mā॒vā॒syagṃ̭ ha॒viri॒damḙṣā॒-mmayi̭ || a॒nta॒rā-'gnī pa॒śavaḥ̭ | de॒va॒sa॒gṃ॒ sada॒māga̭mann | tā-npūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi |
sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || i॒ha pra॒jā vi॒śvarṷ̄pā ramantām | a॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tima॒bhi saṃ॒va~sā̭nāḥ | tāḥ pūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi || 27 ||
sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ ||
i॒ha pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pā ramantām |
a॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tima॒bhi saṃ॒va~sā̭nāḥ |
tā-npūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || a॒ya-mpi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ |
avā᳚ḍḍha॒vyā pi॒tṛbhya॒ ā | ta-mpūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅka̭rat || aja̭sra॒-ntvāgṃ sa̭bhāpā॒lāḥ || 28 ||
vi॒ja॒yabhā̭ga॒gṃ॒ sami̭ndhatām | agnḙ dī॒dāya̭ me sabhya | viji̭tyai śa॒radaḥ̭ śa॒tam || anna̭māvasa॒thīya᳚m | a॒bhiha̭rāṇi śa॒radaḥ̭ śa॒tam | ā॒va॒sa॒the śriya॒-mmantra᳚m | ahi̭rbu॒ddhniyo॒ niya̭cchatu || i॒dama॒ha-ma॒gni jye᳚ṣṭhebhyaḥ | vasṷbhyo ya॒jña-mprabra̭vīmi |
i॒dama॒ha-mindra̭ jyeṣṭhebhyaḥ || 29 ||
ru॒drebhyo̭ ya॒jña-mprabra̭vīmi | i॒dama॒haṃ-va~rṷṇa-jyeṣṭhebhyaḥ | ā॒di॒tyebhyo̭ ya॒jña-mprabra̭vīmi || paya̭svatī॒-roṣa̭dhayaḥ |
paya̭svadvī॒rudhā॒-mpayaḥ̭ | a॒pā-mpaya̭so॒ yatpayaḥ̭ | tena॒ māmi̭ndra॒ sagṃsṛ̭ja ||
agne᳚ vratapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi |
taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām |
vāyo᳚ vratapata॒ ādi̭tya vratapate || 30 ||
vra॒tānāṃ᳚-vra~tapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi | taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām ||
i॒mā-mprācī॒mudī̭cīm | iṣa॒mūrja̭ma॒bhi saggskṛ̭tām | ba॒hu॒pa॒rṇāmaśṷṣkāgrām |
harā̭mi paśu॒pāma॒ham || yatkṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | prāvi̭śa॒stvaṃ-va~na॒spatīṋ |
tata॒stvāmḙkavigṃśati॒dhā | sambha̭rāmi susa॒mbhṛtā᳚ || 31 ||
trī-npa̭ri॒dhīgsti॒sra-ssa॒midhaḥ̭ | ya॒jñāyṷranusañca॒rān |
u॒pa॒ve॒ṣa-mmekṣa̭ṇa॒-ndhṛṣṭi᳚m | sambha̭rāmi susa॒bhṛntā᳚ || yā jā॒tā oṣa̭dhayaḥ | de॒vebhya̭ striyu॒ga-mpu॒rā | tāsā॒-mparva̭ rāddhyāsam | pa॒ri॒sta॒ra-mā॒haranṋ ||
a॒pā-mmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya᳚m |
sadḙvagṃ śi॒vama̭stu me || 32 ||
ā॒cche॒ttā vo॒ mā ri̭ṣam | jīvā̭ni śa॒radaḥ̭ śa॒tam || apa̭rimitānā॒-mpari̭mitāḥ | sanna̭hye sukṛ॒tāya॒kam | eno॒ mā nigā᳚-ṅkata॒macca॒ nāham | puna̭ru॒tthāya̭ bahu॒lā bha̭vantu || sa॒kṛ॒dā॒cchi॒nna-mba॒r॒hirūrṇā̭mṛdu |
syo॒na-mpi॒tṛbhya̭stvā bharāmya॒ham | a॒smi-nthsī̭dantu me pi॒taraḥ̭ so॒myāḥ |
pi॒tā॒ma॒hāḥ prapi̭tāmahāścānu॒gai-ssa॒ha || 33 ||
tri॒vṛ-tpa̭lā॒śe da॒rbhaḥ | iyā᳚-nprāde॒śa sa̭mintaḥ | ya॒jñe pa॒vitra॒-mpotṛ̭tamam | payo̭ ha॒vya-ṅka̭rotu me || i॒mau prā̭ṇāpā॒nau |
ya॒jñasyāṅgā̭ni sarva॒śaḥ | ā॒pyā॒yaya̭ntau॒ sañca̭ratām | pa॒vitrḙ havya॒śodha̭ne ||
pa॒vitre᳚ stho vaiṣṇa॒vī | vā॒yurvā॒-mmana̭sā punātu || 34 ||
a॒ya-mprā॒ṇaścā̭pā॒naśca̭ | yaja̭māna॒-mapi̭gacchatām | ya॒jñe hyabhṷ̄tā॒-mpotā̭rau |
pa॒vitrḙ havya॒śodha̭ne || tvayā॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | tvayā̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāniḥ̭ | acchi̭draṃ-ya~॒jñamanvḙṣi vi॒dvān |
tvayā॒ hotā॒ santa̭notyardhamā॒sān || tra॒ya॒stri॒gṃ॒śo̭-'si॒ tantṷ̄nām |
pa॒vitrḙṇa sa॒hāga̭hi || 35 ||
śi॒veyagṃ rajjṷrabhi॒dhānī᳚ | a॒ghni॒yā-mupa̭sevatām || apra̭sragṃsāya ya॒jñasya̭ |
u॒khe upa̭dadhāmya॒ham | pa॒śubhi॒-ssannī̭ta-mbibhṛtām | indrā̭ya śṛ॒ta-ndadhi̭ ||
u॒pa॒ve॒ṣo̭-'si ya॒jñāya̭ | tvā-mpa̭rive॒ṣa-ma̭dhārayann | indrā̭ya ha॒viḥ kṛ॒ṇvantaḥ̭ |
śi॒va-śśa॒gmo bha̭vāsi naḥ || 36 ||
amṛ̭nmaya-ndevapā॒tram | ya॒jñasyāyṷṣi॒ prayṷjyatām | ti॒raḥ॒ pa॒vi॒tramati̭nītāḥ |
āpo̭ dhāraya॒ mā-'ti̭guḥ || de॒vena̭ savi॒trotpṷ̄tāḥ | vaso॒-ssūrya̭sya ra॒śmibhiḥ̭ | gā-ndo̭hapavi॒tre rajju᳚m | sarvā॒ pātrā̭ṇi śundhata || e॒tā āca̭ranti॒ madhṷma॒dduhā̭nāḥ |
pra॒jāva̭tī-rya॒śaso̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ || 37 ||
ba॒hvī rbhava̭ntī॒rupa॒ jāya̭mānāḥ | i॒ha va॒ indro̭ ramayatu gāvaḥ || pū॒ṣā stha̭ || a॒ya॒kṣmā vaḥ̭ pra॒jayā॒ sagṃsṛ̭jāmi |
rā॒yaspoṣḙṇa bahu॒lā bhava̭ntīḥ | ūrja॒-mpayaḥ॒ pinva̭mānā ghṛ॒ta-ñca̭ |
jī॒vo jīva̭ntī॒rupa̭ va-ssadeyam || dyauśce॒maṃ-ya~॒jña-mpṛ̭thi॒vī ca॒ sandṷhātām |
dhā॒tā somḙna sa॒ha vātḙna vā॒yuḥ | yaja̭mānāya॒ dravi̭ṇa-ndadhātu || 38 ||
uthsa̭-nduhanti ka॒laśa॒-ñcatṷrbilam | iḍā᳚-nde॒vī-mmadhṷmatīgṃ suva॒rvida᳚m |
tadi̭ndrā॒gnī ji̭nvatagṃ sū॒nṛtā̭vat | ta-dyaja̭māna-mamṛta॒tve da̭dhātu ||
kāma̭dhukṣaḥ॒ praṇo᳚ brūhi | indrā̭ya ha॒viri̭ndri॒yam || a॒mūṃ-ya~syā᳚-nde॒vānā᳚m |
ma॒nu॒ṣyā̭ṇā॒-mpayo̭ hi॒tam || ba॒hu du॒gdhīndrā̭ya de॒vebhyaḥ̭ |
ha॒vya-māpyā̭yatā॒-mpunaḥ̭ || 39 ||
va॒thsebhyo̭ manu॒ṣye᳚bhyaḥ | pu॒na॒rdo॒hāya̭ kalpatām || ya॒jñasya॒ santa̭tirasi |
ya॒jñasya̭ tvā॒ santa̭ti॒manu॒santa̭nomi || ada̭stamasi॒ viṣṇa̭ve tvā |
ya॒jñāyāpi̭ dadhāmya॒ham | a॒dbhirari̭ktena॒ pātrḙṇa | yāḥ pū॒tāḥ pa̭ri॒śera̭te ||
a॒ya-mpaya॒-ssoma̭-ṅkṛ॒tvā | svāṃ-yo~ni॒-mapi̭gacchatu || 40 ||
pa॒rṇa॒va॒lkaḥ pa॒vitra᳚m | sau॒mya-ssomā॒ddhi nirmi̭taḥ || i॒mau pa॒rṇa-ñca̭ da॒rbha-ñca̭ |
de॒vānāgṃ̭ havya॒śodha̭nau | prā॒ta॒rve॒ṣāya̭ gopāya | viṣṇo̭ ha॒vyagṃ hi rakṣa̭si ||
u॒bhāva॒gnī ṷpastṛṇa॒te | de॒vatā॒ upa̭vasantu me | a॒ha-ṅgrā॒myā-nupa̭vasāmi |
mahya॒-ṅgopa̭taye pa॒śūn || 41 ||
[ābhṛ̭ta - i॒maṃ - gṛ̭hṇāmi॒ pūrva॒ - stāḥ purvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi - sabhāpā॒lā - indra̭jyeṣṭhebhya॒-ādi̭tya vratapate-susa॒bhruntā̭ - me - sa॒ha - pṷnātu - gahi - no - vi॒śvarṷ̄pā - dadhātu॒ - puna̭--r gacchatu - pa॒śun ] (a. 4)
yāḥ pu॒rastā̭di॒māmūrja̭mi॒ha pra॒jā i॒ha pa॒śavo॒-'ya-mpi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ
anuvākaṃ 5 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
devā̭ de॒veṣu॒ parā᳚kramaddhvam | pratha̭mā dvi॒tīyḙṣu | dvitī̭yā-stṛ॒tīyḙṣu |
trirḙkādaśā i॒ha mā̭-'vata | i॒dagṃ śa̭keyaṃ॒-ya~di॒da-ṅka॒romi̭ |
ā॒tmā ka̭rotvā॒tmane᳚ | i॒da-ṅka̭riṣye bheṣa॒jam | i॒da-mmḙ viśvabheṣajā |
aśvi̭nā॒ prāva̭taṃ-yu~॒vam || i॒dama॒hagṃ senā̭yā a॒bhītva̭ryai || 42 ||
mukha॒mapo̭hāmi || sūrya̭jyoti॒ rvibhā̭hi | ma॒ha॒ta i̭ndri॒yāya̭ || āpyā̭yatā-ṅghṛ॒tayo̭niḥ | a॒gnir-ha॒vyā-'nṷmanyatām |
khama̭ṅkṣva॒ tvaca̭maṅkṣva | su॒rū॒pa-ntvā̭ vasu॒vida᳚m | pa॒śū॒nā-nteja̭sā |
a॒gnaye॒ juṣṭa̭-ma॒bhighā̭rayāmi || syo॒na-nte॒ sada̭na-ṅkaromi || 43 ||
ghṛ॒tasya॒ dhāra̭yā su॒śeva̭-ṅkalpayāmi ||
tasmi᳚n-thsīdā॒mṛte॒ prati̭tiṣṭha |
vrī॒hī॒ṇā-mmḙdha sumana॒syamā̭naḥ ||
ā॒rdraḥ pra̭thasnu॒-rbhuva̭nasya go॒pāḥ |
śṛ॒ta uthsnā̭ti jani॒tā ma̭tī॒nām ||
yasta̭ ā॒tmā pa॒śuṣu॒ pravi̭ṣṭaḥ |
de॒vānāṃ᳚-vi~॒ṣṭhāmanu॒ yo vi̭ta॒sthe |
ā॒tma॒nvā-nthso̭ma ghṛ॒tavā॒n॒. hi bhū॒tvā |
de॒vā-nga̭ccha॒ suva̭rvinda॒ yaja̭mānāya॒ mahya᳚m || irā॒ bhūtiḥ̭ pṛthi॒vyai raso॒ motkra̭mīt || 44 ||
devāḥ᳚ pitaraḥ॒ pita̭ro devāḥ | yo̭-'hama̭smi॒ sa san. ya̭je | yasyā᳚smi॒ na tama॒ntarḙmi | sva-mma̭ i॒ṣṭagg sva-nda॒ttam | sva-mpū॒rtagg svagg śrā॒ntam | svagṃ hu॒tam | tasya̭ me॒-'gni-rṷpadra॒ṣṭā | vā॒yurṷpaśro॒tā |
ā॒di॒tyo̭-'nukhyā॒tā | dyauḥ pi॒tā || 45 ||
pṛ॒thi॒vī mā॒tā | pra॒jāpa̭ti॒ rbandhuḥ̭ |
ya e॒vāsmi॒ sa san. ya̭je || mā bhermā saṃvi~̭kthā॒ mā tvā̭ higṃsiṣam | mā te॒ tejo-'pa̭kramīt |
bha॒ra॒tamuddha̭re॒ manṷṣiñca | a॒va॒dānā̭ni te pra॒tyava̭dāsyāmi |
nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || yada̭va॒dānā̭ni te-'va॒dyann | vilo॒mākā̭rṣamā॒tmanaḥ̭ || 46 ||
ājyḙna॒ pratya̭najmyenat | tatta॒ āpyā̭yatā॒-mpunaḥ̭ || ajyā̭yo yavamā॒trāt |
ā॒vyā॒dhā-tkṛ̭tyatāmi॒dam | mā rṷ̄rupāma ya॒jñasya̭ | śu॒ddhagg svi̭ṣṭami॒dagṃ ha॒viḥ || manṷnā dṛ॒ṣṭā-ṅghṛ॒tapa̭dīm | mi॒trāvarṷṇasamīritām | da॒kṣi॒ṇā॒rdhādasa̭bhinndann | ava̭dyā-myeka॒to mṷkhām || 47 ||
iḍḙ bhā॒ga-ñjṷṣasva naḥ | jinva॒ gā jinvārva̭taḥ | tasyā᳚ste bhakṣi॒vāṇaḥ̭ syāma | sa॒rvātmā̭na-ssa॒rvaga̭ṇāḥ || braddhna॒ pinva̭sva |
dada̭to me॒ mā kṣā̭yi | ku॒rva॒to me॒ mopa̭dasat | di॒śā-ṅklṛpti̭rasi | diśo̭ me kalpantām | kalpa̭ntā-mme॒ diśaḥ̭ || 48 ||
daivī᳚śca॒ mānṷṣīśca | a॒ho॒rā॒tre mḙ kalpetām | a॒rdha॒mā॒sā mḙ kalpantām | māsā̭ me kalpantām | ṛ॒tavo̭ me kalpantām | saṃ॒va~॒thsa॒ro mḙ kalpatām |
klṛpti̭rasi॒ kalpa̭tā-mme ||
āśā̭nā-ntvā-''śāpā॒lebhyaḥ̭ |
ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ |
i॒da-mbhū॒tasyā-ddhya̭kṣebhyaḥ || 49 ||
vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam | bhaja̭tā-mbhā॒gī bhā॒gam | mā-'bhā॒go-'bha̭kta |
nira̭bhā॒ga-mbha̭jāmaḥ | a॒paspi̭nva | oṣa̭dhīrjinva | dvi॒pātpā̭hi | catṷṣpādava | di॒vo vṛṣṭi॒mera̭ya | brā॒hma॒ṇānā̭-mi॒dagṃ ha॒viḥ || 50 ||
so॒myānāgṃ̭ somapī॒thinā᳚m | nirbha॒kto brā᳚hmaṇaḥ | nehā-brā᳚hmaṇasyāsti ||
sama̭ṅktā-mba॒ra॒ḥir-ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ | samā̭di॒tyai rvasṷbhi॒-ssa-mma॒rudbhiḥ̭ |
samindrḙṇa॒ viśvḙbhi rde॒vebhi̭raṅktām |
di॒vya-nnabho̭ gacchatu॒ ya-thsvāhā᳚ ||
i॒ndrā॒ṇī vā̭ vidha॒vā bhṷ̄yāsam | adi̭tiriva supu॒trā |
a॒sthū॒ri tvā̭ gārhapatya || 51 ||
upa॒niṣa̭de suprajā॒stvāya̭ ||
sa-mpatnī॒ patyā̭ sukṛ॒tena̭ gacchatām |
ya॒jñasya̭ yu॒ktau dhuryā̭vabhūtām |
sa॒jā॒nnā॒nau vija̭hatā॒-marā̭tīḥ |
di॒vi jyoti̭ra॒ja-ra॒māra̭bhetām ||
daśa̭ te ta॒nuvo̭ yajña ya॒jñiyāḥ᳚ |
tāḥ prī̭ṇātu॒ yaja̭māno ghṛ॒tena̭ | nā॒ri॒ṣṭhayoḥ᳚ pra॒śiṣa॒mīḍa̭mānaḥ |
de॒vānā॒-ndaivye-'pi॒ yaja̭māno॒-'mṛto̭-'bhūt ||
yaṃ-vā~᳚-nde॒vā a̭kalpayann || 52 ||
ū॒rjo bhā॒gagṃ śa̭takratū | e॒tadvā॒-ntena̭ prīṇāni | tena̭ tṛpyatamagṃhahau || a॒ha-nde॒vānāgṃ̭ su॒kṛtā̭masmi lo॒ke |
mame॒dami॒ṣṭa-nna mithṷ rbhavāti | a॒ha-nnā̭ri॒ṣṭhā-vanṷyajāmi vi॒dvān |
yadā᳚bhyā॒-mindro॒ ada̭dhā-dbhāga॒dheya᳚m || adā̭rasṛdbhavata deva soma |
a॒smin. ya॒jñe ma̭ruto mṛḍatā naḥ |
mā no̭ vidada॒bhi bhā॒mo aśa̭stiḥ || 53 ||
mā no̭ vida-dva॒janā॒ dveṣyā॒ yā ||
ṛ॒ṣa॒bhaṃ-vā~॒jinaṃ̭-va~॒yam |
pū॒rṇamā̭saṃ-ya~jāmahe | sa no̭ dohatāgṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣagṃ̭ saha॒sriṇa᳚m | prā॒ṇāya̭ su॒rādha̭se | pū॒rṇamā̭sāya॒ svāhā᳚ ||
a॒mā॒vā॒syā̭ su॒bhagā̭ su॒śevā᳚ | dhe॒nuri̭va॒ bhūya̭ ā॒pyāya̭mānā | sā no̭ dohatāgṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣagṃ̭ saha॒sriṇa᳚m |
a॒pā॒nāya̭ su॒rādha̭se | a॒mā॒vā॒syā̭yai॒ svāhā᳚ || a॒bhistṛ̭ṇīhi॒ pari̭dhehi॒ vedi᳚m |
jā॒mi-mmā higṃ̭sīramu॒yā śayā̭nā |
ho॒tṛ॒ṣada̭nā॒ hari̭tā-ssu॒varṇāḥ᳚ | ni॒ṣkā i॒me yaja̭mānasya bra॒ddhne || 54 ||
(a॒bhītva̭ryai - karomi - kramīt - pi॒tā - ''tmana̭ - eka॒tomṷkhāṃ - me॒ diśo - 'dhya̭kṣebhyo - ha॒vi--r gā̭rhapatyā - kalpaya॒ - nnaśa̭stiḥ॒ - sā no̭ dohatāgṃ su॒vīryagṃ̭ sa॒pta ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
pari̭stṛṇīta॒ pari̭dhattā॒gnim | pari̭hito॒-'gni ryaja̭māna-mbhunaktu | a॒pāgṃ rasa॒ oṣa̭dhīnāgṃ su॒varṇaḥ̭ | ni॒ṣkā i॒me yaja̭mānasya santu kāma॒dughāḥ᳚ | a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ke ||
bhūpa̭te॒ bhuva̭napate | ma॒ha॒to bhū॒tasya̭ pate | bra॒hmāṇa̭-ntvā vṛṇīmahe ||
a॒ha-mbhūpa̭tira॒ha-mbhuva̭napatiḥ |
a॒ha-mma̭ha॒to bhū॒tasya॒ patiḥ̭ || 55 ||
de॒vena̭ savi॒trā prasṷ̄ta॒ ārtvi̭jya-ṅkariṣyāmi | deva̭ savitare॒ta-ntvā̭ vṛṇate |
bṛha॒spati॒-ndaivya̭-mbra॒hmāṇa᳚m | tada॒ha-mmana̭se॒ prabra̭vīmi | mano̭ gāyatri॒yai |
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭubhe᳚ | tri॒ṣṭu-bjaga̭tyai | jaga̭tyanu॒ṣṭubhe᳚ | a॒nu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyai | pa॒ṅktiḥ pra॒jāpa̭taye || 56 ||
pra॒jāpa̭ti॒ rviśve᳚bhyo de॒vebhyaḥ̭ | viśvḙ de॒vā bṛha॒spata̭ye | bṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇe |
brahma॒ bhūrbhuva॒-ssuvaḥ̭ | bṛha॒spati̭ rde॒vānā᳚-mbra॒hmā | a॒ha-mma̭nu॒ṣyā̭ṇām | bṛha̭spate ya॒jña-ṅgo̭pāya || i॒da-ntasmai̭ ha॒rmya-ṅka̭romi | yo vo̭ devā॒ścara̭ti brahma॒carya᳚m | me॒dhā॒vī di॒kṣu mana̭sā tapa॒svī || 57 ||
a॒ntardū॒taśca̭rati॒ mānṷṣīṣu ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | ma॒rmṛ॒jyamā̭nā maha॒te saubha̭gāya |
mahya̭-ndhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ ||
bhūmi̭ rbhū॒tvā ma̭hi॒māna̭-mpupoṣa |
tato̭ de॒vī va̭rdhayate॒ payāgṃ̭si |
ya॒jñiyā̭ ya॒jñaṃ-vi~ca॒yanti॒ śañca̭ |
oṣa̭dhī॒rāpa̭ i॒ha śakva̭rīśca ||
yo mā̭ hṛ॒dā mana̭sā॒ yaśca̭ vā॒cā || 58 ||
yo brahma̭ṇā॒ karma̭ṇā॒ dveṣṭi̭ devāḥ |
ya-śśru॒tena॒ hṛda̭yeneṣṇa॒tā ca̭ |
tasye᳚ndra॒ vajrḙṇa॒ śira̭śchinadmi ||
ūrṇā̭mṛdu॒ pratha̭mānagg syo॒nam |
de॒vebhyo॒ juṣṭa॒gṃ॒ sada̭nāya ba॒r॒hiḥ | su॒va॒rge lo॒ke yaja̭māna॒gṃ॒ hi dhe॒hi |
mā-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe pa̭ra॒me vyo̭mann || catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā va॒yunā̭ni vaste |
sā stī॒ryamā̭ṇā maha॒te saubha̭gāya || 59 ||
sā mḙ dhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ |
śi॒vā ca̭ me śa॒gmā cai̭dhi |
syo॒nā ca̭ me su॒ṣadā̭ caidhi |
ūrja̭svatī ca me॒ paya̭svatī caidhi |
iṣa॒mūrja̭-mme pinvasva | brahma॒ tejo̭ me pinvasva | kṣa॒tramojo̭ me pinvasva |
viśa॒-mpuṣṭi̭-mme pinvasva |
āyṷra॒nnādya̭-mme pinvasva |
pra॒jā-mpa॒śū-nmḙ pinvasva || 60 ||
a॒smin. ya॒jña upa॒ bhūya॒ innu me᳚ |
avi̭kṣobhāya pari॒dhīnda̭dhāmi |
dha॒rtā dha॒ruṇo॒ dharī̭yān |
a॒gni rdveṣāgṃ̭si॒ niri॒to nṷdātai ||
vicchi̭nadmi॒ vidhṛ̭tībhyāgṃ sa॒patnāṋ |
jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā॒n॒. ye ca̭ jani॒ṣyamā̭ṇāḥ |
vi॒śo ya॒ntrābhyāṃ॒-vi~dha̭māmyenān | a॒haggsvānā̭-mutta॒mo̭-'sāni devāḥ |
vi॒śo ya॒ntre nu॒damā̭ne॒ arā̭tim | viśva̭-mpā॒pmāna॒mama̭ti-ndurmarā॒yum || 61 ||
sīda̭ntī de॒vī sṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke |
dhṛtī᳚ stho॒ vidhṛ̭tī॒ svadhṛ̭tī |
prā॒ṇānmayi̭ dhārayatam | pra॒jā-mmayi̭ dhārayatam | pa॒śūnmayi̭ dhārayatam ||
a॒ya-mpra̭sta॒ra u॒bhaya̭sya dha॒rtā |
dha॒rtā pra̭yā॒jānā̭-mu॒tānṷ̄yā॒jānā᳚m |
sa dā̭dhāra sa॒midho̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ |
tasmi॒n-thsruco॒ addhyāsā̭dayāmi ||
āro̭ha pa॒tho jṷhu deva॒yānāṋ || 62 ||
yatrarṣa̭yaḥ prathama॒jā ye pṷrā॒ṇāḥ | hira̭ṇyapakṣā-'ji॒rā sambhṛ̭tāṅgā |
vahā̭si mā su॒kṛtāṃ॒-ya~tra̭ lo॒kāḥ ||
avā॒ha-mbā̭dha upa॒bhṛtā̭ sa॒patnāṋ |
jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā॒n॒. ye ca̭ jani॒ṣyamā̭ṇāḥ | dohai̭ ya॒jñagṃ su॒dughā̭miva dhe॒num |
a॒hamutta̭ro bhūyāsam | adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
yo mā̭ vā॒cā mana̭sā durmarā॒yuḥ |
hṛ॒dā-'rā̭tī॒yā-da̭bhi॒dāsa̭-dagne || 63 ||
i॒dama̭sya ci॒ttamadha̭ra-ndhru॒vāyāḥ᳚ | a॒hamutta̭ro bhūyāsam | adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
ṛ॒ṣa॒bho̭-'si śākva॒raḥ | ghṛ॒tācī̭nāgṃ sū॒nuḥ | pri॒yeṇa॒ nāmnā᳚ pri॒ye sada̭si sīda ||
syo॒no mḙ sīda su॒ṣadaḥ̭ pṛthi॒vyām |
pratha̭yi pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ suva॒rge lo॒ke |
di॒vi sī̭da pṛthi॒vyā-ma॒ntari̭kṣe |
a॒hamutta̭ro bhūyāsam || 64 ||
adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
i॒yagg sthā॒lī ghṛ॒tasya̭ pū॒rṇā |
acchi̭nnapayā-śśa॒tadhā̭ra॒ uthsaḥ̭ |
mā॒ru॒tena॒ śarma̭ṇā॒ daivyḙna ||
ya॒jño̭-'si sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ | sa॒rvato॒ mā-mbhū॒ta-mbha̭vi॒ṣya-cchra̭yatām | śa॒ta-mmḙ santvā॒śiṣaḥ̭ | sa॒hasra̭-mme santu sū॒nṛtāḥ᳚ | irā̭vatīḥ paśu॒matīḥ᳚ | pra॒jāpa̭tirasi sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ || 65 ||
sa॒rvato॒ mā-mbhū॒ta-mbha̭vi॒ṣya-cchra̭yatām | śa॒ta-mmḙ santvā॒śiṣaḥ̭ |
sa॒hasra̭-mme santu sū॒nṛtāḥ᳚ | irā̭vatīḥ paśu॒matīḥ᳚ || i॒dami̭ndri॒ya-ma॒mṛtaṃ̭-vī~॒rya᳚m | a॒nenendrā̭ya pa॒śavo̭-'cikithsann |
tena̭ devā ava॒topa॒ mām | i॒heṣa॒mūrjaṃ॒-ya~śa॒-ssaha॒ ojaḥ̭ saneyam | śṛ॒ta-mmayi̭ śrayatām || ya-tpṛ̭thi॒vī-maca̭ra॒ttat-pravi̭ṣṭam || 66 ||
yenāsi̭ñca॒-dbala॒mindre᳚ pra॒jāpa̭tiḥ |
i॒da-ntacchu॒kra-mmadhṷ vā॒jinī̭vat |
yeno॒-pari̭ṣṭā॒dadhi̭no-nmahe॒ndram |
dadhi॒ mā-ndhi̭notu ||
a॒yaṃ-ve~॒daḥ pṛ̭thi॒vī-manva̭vindat |
guhā̭ sa॒tī-ṅgaha̭ne॒ gahva̭reṣu |
sa vi̭ndatu॒ yaja̭mānāya lo॒kam |
acchi̭draṃ-ya~॒jña-mbhūri̭karmā karotu ||
a॒yaṃ-ya~॒jña-ssama̭sadaddha॒viṣmāṋ |
ṛ॒cā sāmnā॒ yajṷṣā de॒vatā̭bhiḥ || 67 ||
tena̭ lo॒kān-thsūrya̭vato jayema |
indra̭sya sa॒khya-ma̭mṛta॒tva-ma̭śyām ||
yo naḥ॒ kanī̭ya i॒ha kā॒mayā̭tai |
a॒smin. ya॒jñe yaja̭mānāya॒ mahya᳚m |
apa॒ tami̭ndrā॒gnī bhuva̭nānnudetām |
a॒ha-mpra॒jāṃ-vī~॒rava̭tīṃ-vi~deya ||
agnḙ vājajit | vāja̭-ntvā sari॒ṣyanta᳚m |
vāja̭-ñje॒ṣyanta᳚m | vā॒jinaṃ̭-vā~ja॒jita᳚m || 68 ||
vā॒ja॒ji॒tyāyai॒ sammā᳚rjmi | a॒gnima̭nnā॒-dama॒nnādyā̭ya || upa̭hūto॒ dyauḥ pi॒tā |
upa॒ mā-ndyauḥ pi॒tā hva̭yatām | a॒gni-rāgnī᳚ddhrāt | āyṷṣe॒ varca̭se | jī॒vātvai puṇyā̭ya | upa̭hūtā pṛthi॒vī mā॒tā | upa॒ mā-mmā॒tā pṛ̭thi॒vī hva̭yatām | a॒gni-rāgnī᳚ddhrāt || 69 ||
āyṷṣe॒ varca̭se | jī॒vātvai puṇyā̭ya ||
mano॒ jyoti̭ rjuṣatā॒mājya᳚m |
vicchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhātu | bṛha॒spati̭-stanutāmi॒ma-nnaḥ̭ |
viśvḙ de॒vā i॒ha mā̭dayantām ||
ya-ntḙ agna āvṛ॒ścāmi̭ | a॒haṃ-vā~᳚ kṣipi॒taścaranṋ | pra॒jā-ñca॒ tasya॒ mūla̭-ñca |
nī॒cairdḙvā॒ nivṛ̭ścata || 70 ||
agne॒ yo no̭-'bhi॒dāsa̭ti | sa॒mā॒no yaśca॒ niṣṭyaḥ̭ | i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭taḥ |
mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na | yo mā-ndveṣṭi̭ jātavedaḥ | ya-ñcā॒ha-ndveṣmi॒ yaśca॒ mām | sarvā॒g॒stāna̭gne॒ sanda̭ha |
yāgścā॒ha-ndveṣmi॒ ye ca॒ mām || agnḙ vājajit |
vāja̭-ntvā sasṛ॒vāgṃsa᳚m || 71 ||
vāja̭-ñjigi॒vāgṃsa᳚m | vā॒jinaṃ̭-vā~ja॒jita᳚m | vā॒ja॒ji॒tyāyai॒ sammā᳚rjmi | a॒gni-ma̭nnā॒da-ma॒nnādyā̭ya || vedi̭ rba॒ra॒ḥi-śśṛ॒tagṃ ha॒viḥ |
i॒ddhmaḥ pa̭ri॒dhaya॒-ssrucaḥ̭ | ājyaṃ̭-ya~॒jña ṛco॒ yajuḥ̭ | yā॒jyā᳚śca vaṣaṭkā॒rāḥ | sa-mme॒ sanna̭tayo namantām |
i॒ddhma॒saṃ॒-naha̭ne hu॒te || 72 ||
di॒vaḥ khīlo-'va̭tataḥ | pṛ॒thi॒vyā addhyutthi̭taḥ | tenā̭ sa॒hasra̭kāṇḍena | dvi॒ṣantagṃ̭ śocayāmasi | dvi॒ṣanmḙ ba॒hu śo̭catu |
oṣa̭dhe॒ mo a॒hagṃ śṷcam || yajña॒ nama̭ste yajña | namo॒ nama̭śca te yajña | śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva | syo॒nena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva || 73 ||
su॒bhū॒tena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva | bra॒hma॒va॒rca॒sena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva |
ya॒jñasyardhi॒manu॒ santi̭ṣṭhasva | upa̭ te yajña॒ namaḥ̭ | upa̭ te॒ namaḥ̭ |
upa̭ te॒ namaḥ̭ || triṣpha॒lī kri॒yamā̭ṇānām | yo nya॒ṅgo a̭va॒śiṣya̭te |
rakṣa̭sā-mbhāga॒dheya᳚m | āpa॒sta-tprava̭hatādi॒taḥ || 74 ||
u॒lūkha̭le॒ musa̭le॒ yacca॒ śūrpe᳚ |
ā॒śi॒śleṣa̭ dṛ॒ṣadi॒ yatka॒pāle᳚ |
a॒va॒pruṣo̭ vi॒pruṣa॒-ssaṃya~̭jāmi |
viśvḙ de॒vā ha॒viri॒da-ñjṷṣantām |
ya॒jñe yā vi॒pruṣa॒-ssanti̭ ba॒hvīḥ |
a॒gnau tā-ssarvā॒-ssvi̭ṣṭā॒-ssuhṷtā juhomi || u॒dyanna॒dya mi̭tramahaḥ |
sa॒patnā᳚nme anīnaśaḥ | divai̭nān. vi॒dyutā̭ jahi |
ni॒mroca॒nnadha̭rān kṛdhi || 75 ||
u॒dyanna॒dya vi no̭ bhaja | pi॒tā pu॒trebhyo॒ yathā᳚ | dī॒rghā॒yu॒tvasya̭ heśiṣe | tasya̭ no dehi sūrya || u॒dyanna॒dya mi̭tramahaḥ | ā॒roha॒nnutta̭rā॒-ndiva᳚m | hṛ॒dro॒ga-mmama̭ sūrya | ha॒ri॒māṇa̭-ñca nāśaya || śukḙṣu me hari॒māṇa᳚m |
ro॒pa॒ṇākā̭su daddhmasi || 76 ||
atho̭ hāridra॒veṣṷ me | ha॒ri॒māṇa॒-nnida̭ddhmasi || uda̭gāda॒ya-mā̭di॒tyaḥ |
viśvḙna॒ saha̭sā sa॒ha | dvi॒ṣanta॒-mmama̭ ra॒ndhayanṋ | mo a॒ha-ndvi̭ṣa॒to ra̭dham ||
yo na॒-śśapā॒daśa̭pataḥ | yaśca̭ na॒-śśapa̭ta॒-śśapā᳚t | u॒ṣāśca॒ tasmai̭ ni॒mrukca̭ | sarva̭-mpā॒pagṃ samṷ̄hatām || 77 ||
yo naḥ̭ sa॒patno॒ yo raṇaḥ̭ | marto̭-'bhi॒dāsa̭ti devāḥ| i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭taḥ |
mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na || ava̭sṛṣṭaḥ॒ parā̭pata | śa॒ro brahma̭sagṃśitaḥ |
gacchā॒-'mitrā॒-npravi̭śa | maiṣā॒-ṅkañca॒nocchi̭ṣaḥ || 78 ||
(patiḥ̭ - pra॒jāpa̭taye - tapa॒svī - vā॒cā - saubha̭gāya - pa॒śūnmḙ pinvasva - durmarā॒yuṃ - dḙva॒yānā̭ - nagne॒ - 'ntari̭kṣe॒-'hamutta̭ro bhūyāsaṃ -pra॒jāpa̭tirasi sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ - pravi̭ṣṭaṃ - de॒vatā̭bhi--r vāja॒jitaṃ̭ -
pṛthi॒vī hva̭yatāma॒gnirāgnī᳚ddhrā-d- vṛścata - sasṛ॒vāgṃsagṃ̭ - hu॒te - syo॒nena̭ me॒ samti̭ṣṭhasve॒ - taḥ - kṛ̭dhi- dadhma - syūhatā - +ma॒ṣṭau ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - somāṅga.bhūteṣu mantreṣu-dīkṣāmārabhyāgnīṣomayi paśuparyante prayoge śeṣabhūtā mantrāḥ
sakṣe॒da-mpa̭śya | vidha̭rtari॒da-mpa̭śya | nāke॒da-mpa̭śya | ra॒matiḥ॒ pani̭ṣṭhā |
ṛ॒taṃ-va~rṣi̭ṣṭham | a॒mṛtā॒ yānyā॒huḥ | sūryo॒ vari̭ṣṭho a॒kṣabhi॒rvibhā̭ti |
ana॒ dyāvā̭pṛthi॒vī de॒vapṷtre || dī॒kṣā-'si॒ tapa̭so॒ yoniḥ̭ | tapo̭-'si॒ brahma̭ṇo॒ yoniḥ̭ || 79 ||
brahmā̭si kṣa॒trasya॒ yoniḥ̭ | kṣa॒trama̭syṛ॒tasya॒ yoniḥ̭ |
ṛ॒tama̭si॒ bhūrāra̭bhe | śra॒ddhā-mmana̭sā | dī॒kṣā-ntapa̭sā | viśva̭sya॒ bhuva̭na॒syādhi̭patnīm | sarve॒ kāmā॒ yaja̭mānasya santu ||
vāta̭-mprā॒ṇa-mmana̭sā॒-'nvāra̭bhāmahe | pra॒jāpa̭tiṃ॒-yo~ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
sa no̭ mṛ॒tyostrā̭yatā॒-mpātvagṃha̭saḥ || 80 ||
jyogjī॒vā ja॒rāma̭śīmahi || indra̭ śākvara gāya॒trī-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi | indra̭ śākvara tri॒ṣṭubha॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi |
indra̭ śākvara॒ jaga̭tī॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi |
indra̭ śākvarānu॒ṣṭubha॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi | indra̭ śākvara pa॒ṅkti-mprapa̭dye || 81 ||
tā-ntḙ yunajmi || ā-'ha-ndī॒kṣāma̭ruha-mṛ॒tasya॒ patnī᳚m | gā॒ya॒treṇa॒ chanda̭sā॒ brahma̭ṇā ca | ṛ॒tagṃ sa॒tyḙ-'dhāyi | sa॒tyamṛ॒tḙ-'dhāyi |
ṛ॒ta-ñca̭ me sa॒tya-ñcā̭bhūtām | jyoti̭rabhūva॒gṃ॒ suva̭ragamam |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭham | bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭magamam ||
pṛ॒thi॒vī dī॒kṣā || 82 ||
tayā॒-'gni rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | yayā॒-'gni rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | a॒ntari̭kṣa-ndī॒kṣā |
tayā̭ vā॒yu rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭ vā॒yu rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | dyau rdī॒kṣā |
tayā̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ || 83 ||
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | diśo̭ dī॒kṣā |
tayā̭ ca॒ndramā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭ ca॒ndramā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi |
āpo̭ dī॒kṣā | tayā॒ varṷṇo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | yayā॒ varṷṇo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi |
oṣa̭dhayo dī॒kṣā || 84 ||
tayā॒ somo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ| yayā॒ somo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | vāg dī॒kṣā |
tayā᳚ prā॒ṇo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā᳚ prā॒ṇo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | pṛ॒thi॒vī tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
a॒ntari̭kṣa-ntvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
dyaustvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām || 85 ||
diśa̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | āpa̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām |
oṣa̭dhayastvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | vāktvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
ṛca̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | sāmā̭ni tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām |
yajūgṃ̭ṣi tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | aha̭śca॒ rātri̭śca | kṛ॒ṣiśca॒ vṛṣṭi̭śca | tviṣi॒ścā-pa̭citiśca || 86 ||
āpa॒ścauṣa̭dhayaśca | ūrkca̭ sū॒nṛtā̭ ca | tāstvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām ||
sve dakṣe॒ dakṣa̭pite॒ha sī̭da | de॒vānāgṃ̭ su॒mno ma̭ha॒te raṇā̭ya | svā॒sa॒stha-sta॒nuvā॒ saṃvi~̭śasva | pi॒tevai̭dhi sū॒nava॒ ā su॒śevaḥ̭ |
śi॒vo mā̭ śi॒vamāvi̭śa | sa॒tya-mma̭ ā॒tmā | śra॒ddhā me 'kṣi̭tiḥ || 87 ||
tapo̭ me prati॒ṣṭhā | sa॒vi॒tṛ-pra̭sūtā mā॒ diśo̭ dīkṣayantu | sa॒tyama̭smi || a॒ha-ntvada̭smi॒ mada̭si॒ tvame॒tat | mamā̭si॒ yoni॒stava॒ yoni̭rasmi | mamai॒va sanvaha̭ ha॒vyānya̭gne |
pu॒traḥ pi॒tre lo̭ka॒kṛ-jjā̭tavedaḥ ||
ā॒juhvā̭na-ssu॒pratī̭kaḥ pu॒rastā᳚t |
agne॒ svāṃ-yo~ni॒māsī̭da sā॒ddhyā |
a॒smin-thsa॒dhasthe॒ addhyutta̭rasminn || 88 ||
viśvḙ devā॒ yaja̭mānaśca sīdata ||
eka̭mi॒ṣe viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
dve ū॒rje viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
trīṇi̭ vra॒tāya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
ca॒tvāri॒ māyo̭ bhavāya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
pañca̭ pa॒śubhyo॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu | ṣaḍrā॒yaspoṣā̭ya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
sa॒pta sa॒ptabhyo॒ hotrā᳚bhyo॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu ||
sakhā̭ya-ssa॒ptapa̭dā abhūma | sa॒khya-ntḙ gameyam || 89 ||
sa॒khyātte॒ mā yo̭ṣam | sa॒khyānme॒ mā yo᳚ṣṭhāḥ || sā-'si̭ subrahmaṇye |
tasyā᳚ste pṛthi॒vī pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒-'ntari̭kṣa॒-mpādaḥ̭ |
sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒ dyauḥ pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒ diśaḥ॒ pādaḥ̭ || 90 ||
pa॒ro ra̭jāste pañca॒maḥ pādaḥ̭ | sā na॒ iṣa॒mūrja̭-ndhukṣva | teja̭ indri॒yam | bra॒hma॒va॒rca॒sa-ma॒nnādya᳚m || vimi̭me tvā॒ paya̭svatīm | de॒vānā᳚-ndhe॒nugṃ su॒dughā॒-mana̭pa-sphurantīm | indra॒-ssoma̭-mpibatu |
kṣemo̭ astu naḥ || i॒mā-nna̭rāḥ kṛṇuta॒ vedi॒metya̭ | vasṷmatīgṃ ru॒drava̭tī-mādi॒tyava̭tīm || 91 ||
varṣma̭ndi॒vaḥ | nābhā̭ pṛthi॒vyāḥ |
yathā॒-'yaṃ-ya~ja̭māno॒ na riṣye᳚t |
de॒vasya̭ savi॒tu-ssa॒ve ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ |
tasyāgṃ̭ supa॒rṇāvadhi॒ yau nivi̭ṣṭau |
tayo᳚ rde॒vānā॒madhi̭ bhāga॒dheya᳚m ||
apa॒ janya̭-mbha॒ya-nnṷda | apa ca॒krāṇi̭ vartaya | gṛ॒hagṃ soma̭sya gacchatam ||
na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi |
de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ |
yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ |
tatra̭ tvā de॒va-ssa̭vi॒tā da̭dhātu || 92 ||
(brahma̭ṇo॒ yoni॒ - ragṃha̭saḥ - pa॒ṅkti-mprapa̭dye - dī॒kṣā - yayo̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒ta - stayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayā॒myoṣa̭dhayo dī॒kṣā - dyaustvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatā॒ - mapa̭citi॒ścā - kṣi̭ti॒ - rutta̭rasmin - gameyaṃ॒ - diśaḥ॒ pāda̭ - ādi॒tyava̭tīṃ - ~vartaya॒ pañca̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - paśuviṣayā acchidramantrāḥ
yada॒sya pā॒re raja̭saḥ | śu॒kra-ñjyoti॒-rajā̭yata | tannaḥ̭ parṣa॒dati॒ dviṣaḥ̭ |
agnḙ vaiśvānara॒ svāhā᳚ || yasmā᳚dbhī॒ṣā-'vā̭śiṣṭhāḥ | tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || yasmā᳚dbhī॒ṣā nyaṣa̭daḥ |
tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi || 93 ||
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || udṷsra tiṣṭha॒ prati̭tiṣṭha॒ mā ri̭ṣaḥ | memaṃ-ya~॒jñaṃ-ya~ja̭māna-ñca rīriṣaḥ | su॒va॒rge lo॒ke yaja̭māna॒gṃ॒ hi dhe॒hi | śa-nna̭ edhi dvi॒pade॒ śa-ñcatṷṣpade ||
yasmā᳚dbhī॒ṣā-'vḙpiṣṭhāḥ pa॒lāyi̭ṣṭhā-ssa॒majñā᳚sthāḥ | tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || 94 ||
ya i॒damakaḥ̭ | tasmai॒ namaḥ̭ | tasmai॒ svāhā᳚ ||
na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ | harī̭ te॒ yuñjā॒ pṛṣa̭tī abhūtā॒mupā᳚sthā-dvā॒jī dhu॒ri rāsa̭bhasya || | āśā̭nā-ntvā ''śāpā॒lebhyaḥ̭ | ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ | i॒da-mbhū॒tasyādhya̭kṣebhyaḥ | vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam ||
viśvā॒ āśā॒ madhṷnā॒ sagṃsṛ̭jāmi | a॒na॒mī॒vā āpa॒ oṣa̭dhayo bhavantu | a॒yaṃ-ya~ja̭māno॒ mṛdho॒ vya̭syatām | agṛ̭bhītāḥ pa॒śavaḥ̭ santu॒ sarve᳚ || || ya॒jñasya॒ hi stha ṛ॒tviyau᳚ |
indrā᳚gnī॒ ceta̭nasya ca | hu॒tā॒hu॒tasya̭ tṛpyatam | ahṷtasya hu॒tasya̭ ca | hu॒tasya॒ cāhṷtasya ca | ahṷtasya hu॒tasya̭ ca | indrā᳚gnī a॒sya soma̭sya | vī॒ta-mpi̭bata-ñju॒ṣethā᳚m ||
mā yaja̭māna॒-ntamo̭ vidat | martvijo॒ mo i॒māḥ pra॒jāḥ | mā ya-ssoma̭mi॒ma-mpibā᳚t | sagṃsṛ̭ṣṭamu॒bhaya̭-ṅkṛ॒tam || 95 ||
(kṛ॒dhi॒ - mī॒ḍhuṣe - 'hṷtasya ca sa॒pta ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - upāṃśvabhiṣavā mantrāḥ
a॒nā॒gasa̭stvā va॒yam | indrḙṇa॒ preṣi̭tā॒ upa̭ | vā॒yuṣṭḙ astvagṃśa॒bhūḥ | mi॒trastḙ astvagṃśa॒bhūḥ | varṷṇaste astvagṃśa॒bhūḥ ||
apā᳚-ṅkṣayā॒ ṛta̭sya garbhāḥ | bhuva̭nasya gopā॒-śśyenā̭ atithayaḥ | parva̭tānā-ṅkakubhaḥ pra॒yuto̭ napātāraḥ | va॒gnunendragg̭ hvayata |
ghoṣe॒ṇāmī̭-vāgścātayata || 96 ||
yu॒ktā-sstha॒ vaha̭ta || de॒vā grāvā̭ṇa॒ indu॒rindra॒ itya̭vādiṣuḥ | endra̭macucyavuḥ para॒masyāḥ᳚ parā॒vataḥ̭ | ā-'smā-thsa॒dhasthā᳚t |
orora॒ntari̭kṣāt | ā sṷbhū॒tama̭suṣavuḥ | bra॒hma॒va॒rca॒sa-mma॒ ā-'sṷṣavuḥ |
sa॒ma॒re rakṣāg̭syavadhiṣuḥ | apa̭hata-mbrahma॒jyasya̭ || vākca̭ tvā॒ mana̭śca śriṇītām || 97 ||
prā॒ṇaśca̭ tvā-'pā॒naśca̭ śrīṇītām |
cakṣṷśca tvā॒ śrotra̭-ñca śrīṇītām |
dakṣa̭śca tvā॒ bala̭-ñca śrīṇītām | oja̭śca tvā॒ saha̭śca śrīṇītām | āyṷśca tvā ja॒rā ca̭ śrīṇītām | ā॒tmā ca̭ tvā ta॒nūśca̭ śrīṇītām | śṛ॒to̭-'si śṛ॒ta-ṅkṛ̭taḥ | śṛ॒tāya̭ tvā śṛ॒tebhya̭stvā ||
yamindra̭mā॒hu rvarṷṇaṃ॒-ya~mā॒huḥ | ya-mmi॒tramā॒hu-ryamṷ sa॒tyamā॒huḥ || 98 ||
yo de॒vānā᳚-nde॒vata̭mastapo॒jāḥ | tasmai᳚ tvā॒ tebhya̭stvā || mayi॒ tyadi̭ndri॒ya-mma॒hat | mayi॒ dakṣo॒ mayi॒ kratuḥ̭ | mayi̭ dhāyi su॒vīrya᳚m | triśṷggha॒rmo vibhā̭tu me | ākū᳚tyā॒ mana̭sā sa॒ha |
vi॒rājā॒ jyoti̭ṣā sa॒ha | ya॒jñena॒ paya̭sā sa॒ha |
tasya॒ doha̭maśīmahi || 99 ||
tasya̭ su॒mnama̭śīmahi | tasya̭ bha॒kṣama̭śīmahi |
vāgjṷṣā॒ṇā soma̭sya tṛpyatu || mi॒tro janāṋ yātayati prajā॒na-nmi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīrani̭miṣā॒-'bhi ca̭ṣṭe sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-dvidhema || pra sa mi̭tra॒ marto̭ astu॒ praya̭svā॒n. yasta̭ āditya॒ śikṣa̭ti vra॒tena̭ | na ha̭nyate॒ na jī̭yate॒ tvoto॒ naina॒magṃho̭ aśno॒tyanti̭to॒ na dū॒rāt || || yasmā॒nna jā॒taḥ paro̭ a॒nyo asti̭ | ya ā̭vi॒veśa॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃvi~dā॒naḥ |
trīṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi sacate॒ sa ṣo̭ḍa॒śī ||
e॒ṣa bra॒hmā ya ṛ॒tviyaḥ̭ |
indro॒ nāma̭ śru॒to ga॒ṇe || 100 ||
pra tḙ ma॒he vi॒dathḙ 'śagṃsiṣa॒gṃ॒ harī᳚ | ya ṛ॒tviyaḥ॒ pra tḙ vanve |
va॒nuṣo̭ harya॒ta-mmada᳚m || indro॒ nāma̭ ghṛ॒ta-nna yaḥ | hari̭bhi॒ścāru॒ seca̭te |
śru॒to ga॒ṇa ā tvā̭ viśantu | hari̭varpasa॒giṃraḥ̭ ||
indrādhi̭pa॒te-'dhi̭pati॒stva-nde॒vānā̭masi | adhi̭pati॒-mmām | āyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru || 101 ||
indra̭śca sa॒mrā-ḍvarṷṇaśca॒ rājā᳚ |
tau tḙ bha॒kṣa-ñca̭kratu॒ragra̭ e॒tam |
tayo॒ranṷ bha॒kṣa-mbha̭kṣayāmi |
vāgjṷṣā॒ṇā soma̭sya tṛpyatu ||
pra॒jāpa̭ti rvi॒śvaka̭rmā | tasya॒ mano̭ de॒vaṃ-ya~॒jñena̭ rāddhyāsam | a॒rthe॒ gā a॒sya ja̭hitaḥ | a॒va॒sāna̭pate-'va॒sāna̭-mme vinda ||
namo̭ ru॒drāya̭ vāsto॒ṣpata̭ye |
āya̭ne vi॒drava̭ṇe || 102 ||
u॒dyāne॒ yatpa॒rāya̭ṇe | ā॒varta̭ne vi॒varta̭ne |
yo go̭pā॒yati॒ tagṃ hṷve ||
yānya̭pā॒mityā॒-nyapra̭tīttā॒-nyasmi̭ |
ya॒masya̭ ba॒linā॒ carā̭mi |
i॒haiva santaḥ॒ prati॒ tadyā̭tayāmaḥ |
jī॒vā jī॒vebhyo॒ niha̭rāma enat ||
a॒nṛ॒ṇā a॒sminna̭-nṛ॒ṇāḥ para̭sminn |
tṛ॒tīyḙ lo॒ke a̭nṛ॒ṇā-ssyā̭ma |
ye dḙva॒yānā̭ u॒ta pi̭tṛ॒yāṇāḥ᳚ || 103 ||
sarvā᳚-npa॒tho a̭nṛ॒ṇā ākṣī̭yema ||
i॒damū॒ nu śreyo̭-'va॒sāna॒-māga̭nma |
śi॒ve no॒ dyāvā̭pṛthi॒vī u॒bhe i॒me | goma॒ddhana̭-va॒daśva̭va॒-dūrja̭svat |
su॒vīrā̭ vī॒rairanu॒ sañca̭rema || a॒rkaḥ pa॒vitra॒gṃ॒ raja̭so vi॒mānaḥ̭ |
pu॒nāti̭ de॒vānā॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | dyāvā̭pṛthi॒vī paya̭sā saṃvi~dā॒ne |
ghṛ॒ta-ndṷhāte a॒mṛta॒-mprapī̭ne || pa॒vitra̭ma॒rko raja̭so vi॒mānaḥ̭ |
pu॒nāti̭ de॒vānā॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
suva॒ rjyoti॒ ryaśo̭ ma॒hat |
a॒śī॒mahi̭ gā॒dhamu॒ta pra̭ti॒ṣṭhām || 104 ||
(cā॒ta॒ya॒ta॒ - śrī॒ṇī॒tā॒gṃ॒ - sa॒tyamā॒hu - ra̭śīmahi - ga॒ṇe - kṷru - vi॒drava̭ṇe - pitṛ॒yāṇā̭ - a॒rko raja̭so vi॒māna॒strīṇi̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - saumikaprāyāścittamantrāḥ
uda̭stāmphsī-thsavi॒tā mi॒tro a̭rya॒mā |
sarvā̭-na॒mitrā̭-navadhīdyu॒gena̭ |
bṛ॒hanta॒-mmāma̭kara-dvī॒rava̭ntam | ra॒tha॒nta॒re śra̭yasva॒ svāhā̭ pṛthi॒vyām |
vā॒ma॒de॒vye śra̭yasva॒ svāhā॒-'ntari̭kṣe | bṛ॒ha॒ti śra̭yasva॒ svāhā̭ di॒vi |
bṛ॒ha॒tā tvopa̭stabhnomi ||
ā tvā̭ dade॒ yaśa̭se vī॒ryā̭ya ca |
a॒smāsva̭-ghniyā yū॒ya-nda̭dhāthendri॒ya-mpayaḥ̭ || yaste᳚ dra॒phso yasta̭ uda॒r॒ṣaḥ || 105 ||
daivyaḥ̭ ke॒tu rviśva॒-mbhuva̭na-māvi॒veśa̭ |
sa naḥ̭ pā॒hyari̭ṣṭyai॒ svāhā᳚ ||
anṷ mā॒ sarvo̭ ya॒jño̭-'yamḙtu |
viśvḙ de॒vā ma॒ruta॒-ssāmā॒rkaḥ |
ā॒priya॒ ̭007ā;chandāgṃ̭si ni॒vido॒ yajūgṃ̭ṣi | a॒syai pṛ̭thi॒vyai yadya॒jñiya᳚m ||
pra॒jāpa̭te rvarta॒nimanṷ vartasva |
anṷ vī॒rairanṷ rāddhyāma॒ gobhiḥ̭ |
anvaśvai॒ranu॒ sarvai̭ru pu॒ṣṭaiḥ |
anṷ pra॒jayā-'nvi̭ndri॒yeṇa̭ || 106 ||
de॒vā no̭ ya॒jña-mṛ̭ju॒dhā na̭yantu ||
prati̭ kṣa॒tre prati̭ tiṣṭhāmi rā॒ṣṭre |
pratyaśvḙṣu॒ prati̭tiṣṭhāmi॒ goṣṷ |
prati̭ pra॒jāyā॒-mprati̭ tiṣṭhāmi॒ bhavye᳚ |
viśva̭ma॒nyā-'bhi̭ vāvṛ॒dhe | tada॒nyasyā॒-madhi̭śri॒tam | di॒ve ca̭ vi॒śvaka̭rmaṇe |
pṛ॒thi॒vyai cā̭kara॒-nnamaḥ̭ || askā॒ndyauḥ pṛ̭thi॒vīm | askā̭nṛṣa॒bho yuvā॒ gāḥ || 107 ||
ska॒nnemā viśvā॒ bhuva̭nā | ska॒nno ya॒jñaḥ praja̭nayatu | askā॒naja̭ni॒ prāja̭ni |
ā ska॒nnājjā̭yate॒ vṛṣā᳚ | ska॒nnā-tpraja̭niṣīmahi || ye de॒vā yeṣā̭mi॒da-mbhā̭ga॒dheya̭-mba॒bhūva̭ | yeṣā᳚-mprayā॒jā u॒tānṷ̄yā॒jāḥ | indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyaḥ | a॒gniho̭tṛbhyo de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ || u॒ta tyā no॒ divā̭ ma॒tiḥ || 108 ||
adi̭tirū॒tyā-''ga̭mat | sā śantā̭cī॒ maya̭skarat | apa॒ sridhaḥ̭ || u॒ta tyā daivyā̭ bhi॒ṣajā᳚ | śa-nna̭skarato a॒śvinā᳚ | yū॒yātā̭-ma॒smadrapaḥ̭ |
apa॒ sridhaḥ̭ || śama॒gni-ra॒gnibhi̭skarat | śa-nna̭stapatu॒ sūryaḥ̭ | śaṃ-vā~to̭ vātvara॒pāḥ || 109 ||
apa॒ sridhaḥ̭ || taditpa॒da-nna vici̭keta vi॒dvān |
yanmṛ॒taḥ puna̭ra॒pyeti̭ jī॒vān | tri॒vṛdya-dbhuva̭nasya ratha॒vṛt | jī॒vo garbho॒ na mṛ॒ta-ssa jī̭vāt || pratya̭smai॒ pipī̭ṣate | vi॒śvā̭ni vi॒duṣḙ bhara | a॒ra॒-ṅga॒māya॒ jagma̭ve |
apa̭ścāddadhvane॒ nare᳚ (o-rapa̭ścāddaghvane॒ nare᳚) || indu॒rindu॒ma-vā̭gāt |
indo॒rindro̭-'pāt | tasya̭ ta inda॒vindra̭-pītasya॒ madhṷmataḥ | upa̭hūta॒syopa̭hūto bhakṣayāmi || 110 ||
(u॒da॒r॒ṣa - i̭ndri॒yeṇa॒ - gā - ma॒ti - ra̭ra॒pā - a̭gā॒trīṇi̭ ca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - darśapūrṇamāsaprāyaścittamantrāḥ
brahma̭ prati॒ṣṭhā mana̭so॒ brahma̭ vā॒caḥ | brahma̭ ya॒jñānāgṃ̭ ha॒viṣā॒-mājya̭sya |
ati̭rikta॒-ṅkarma̭ṇo॒ yacca̭ hī॒nam | ya॒jñaḥ parvā̭ṇi prati॒rannḙti ka॒lpayanṋ |
svāhā̭kṛ॒tā-''hṷtiretu de॒vān || āśrā̭vitama॒tyāśrā̭vitam |
vaṣa̭ṭkṛta-ma॒tyanū᳚kta-ñca ya॒jñe |
ati̭rikta॒-ṅkarma̭ṇo॒ yacca̭ hī॒nam |
ya॒jñaḥ parvā̭ṇi prati॒rannḙti ka॒lpayanṋ |
svāhā̭kṛ॒tā-''hṷtiretu de॒vān || 111 ||
yadvo̭ devā atipā॒dayā̭ni | vā॒cā ci॒tpraya̭ta-ndeva॒ heḍa̭nam | a॒rā॒yo a॒smāgṃ a॒bhi-dṷcchunā॒yate᳚| a॒nyatrā॒sma-nma̭ruta॒sta-nnidhḙtana || ta॒ta-mma॒ āpa॒stadṷ tāyata॒ punaḥ̭ | svādi̭ṣṭhā dhī॒tiru॒cathā̭ya śasyate |
a॒yagṃ sa̭mu॒dra u॒ta vi॒śvabhḙṣajaḥ |
svāhā̭-kṛtasya॒ samṷtṛpṇuta rbhuvaḥ ||
udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || |
udu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ | ā-' prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭śca || || 112 ||
i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke || tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || |
tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat ||
sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || | tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || prajā̭pate॒ na tvade॒tānya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒ tā ba̭bhūva | yatkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || || i॒ma-ñjī॒vebhyaḥ̭ pari॒dhi-nda̭dhāmi | maiṣā-nnṷ gā॒dapa̭ro॒ ardha̭me॒tam | śa॒ta-ñjī̭vantu śa॒radaḥ̭ purū॒cīḥ | ti॒ro mṛ॒tyu-nda̭dhatā॒-mparva̭tena ||
i॒ṣṭebhya॒-ssvāhā॒ vaṣa॒ḍani̭ṣṭebhya॒-ssvāhā᳚ | bhe॒ṣa॒ja-nduri̭ṣṭyai॒ svāhā॒ niṣkṛ̭tyai॒ svāhā᳚ | daurā᳚rdhyai॒ svāhā॒ daivī᳚bhya-sta॒nūbhya॒-ssvāhā᳚ || 113 ||
ṛddhyai॒ svāhā॒ samṛ̭ddhyai॒ svāhā᳚ ||
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe |
tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi | magha̭vañcha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye᳚ | vi dviṣo॒ vi mṛdho̭ jahi || sva॒sti॒dā vi॒śaspatiḥ̭ | vṛ॒tra॒hā vimṛdho̭ va॒śī | vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu naḥ | sva॒sti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || ā॒bhi rgī॒rbhi ryadato̭ na ū॒nam || 114 ||
āpyā̭yaya harivo॒ vardha̭mānaḥ |
ya॒dā sto॒tṛbhyo॒ mahi̭ go॒trā ru॒jāsi̭ |
bhū॒yi॒ṣṭha॒bhājo॒ adha̭ te syāma || anā᳚jñātaṃ॒-ya~dājñā̭tam | ya॒jñasya̭ kri॒yate॒ mithṷ | agne॒ tada̭sya kalpaya | tvagṃ hi vettha̭ yathāta॒tham || purṷṣa sammito ya॒jñaḥ | ya॒jñaḥ purṷṣa sammitaḥ | agne॒ tada̭sya kalpaya |
tvagṃ hi vettha̭ yathāta॒tham || ya-tpā̭ka॒trā mana̭sā dī॒nada̭kṣā॒ na | ya॒jñasya̭ ma॒nvate॒ martā̭saḥ | a॒gniṣṭaddhotā᳚ kṛtu॒vidvi̭jā॒nann |
yaji̭ṣṭho de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śo ya̭jāti || 115 ||
(de॒vāg - ści॒traṃ - ta॒nūbhya॒-ssvāho॒ - naṃ - purṷṣasammi॒to-'gne॒ tada̭sya kalpaya॒ pañca̭ ca) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - agniṣṭomādau yajamānajapyā mantraviśeṣāḥ
yaddḙvā deva॒heḍa̭nam | devā̭saścakṛ॒mā va॒yam | ādi̭tyā॒-stasmā᳚nmā muñcata |
ṛ॒tasya॒rtena॒ māmu॒ta || devā̭ jīvanakā॒myā yat | vā॒cā-'nṛ̭tamūdi॒ma | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ | gārha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu | du॒ri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma | ka॒rotu॒ māma̭ne॒ nasa᳚m || 116 ||
ṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī | ṛ॒tena॒ tvagṃ sa̭rasvati | ṛ॒tānmā̭ muñca॒tāgṃha̭saḥ | yada॒nya kṛ̭tamāri॒ma || sa॒jā॒ta॒śa॒gṃ॒sādu॒ta vā̭ jāmiśa॒gṃ॒sāt | jyāya̭sa॒-śśagṃsā̭du॒ta vā॒ kanī̭yasaḥ | anā᳚jñāta-nde॒vakṛ̭taṃ॒-ya~denaḥ̭ | tasmā॒ttvama॒smā-ñjā̭tavedo mumugdhi || yadvā॒cā yanmana̭sā | bā॒hubhyā̭-mū॒rubhyā̭-maṣṭhī॒vadbhyā᳚m || 117 ||
śi॒śñai ryadanṛ̭ta-ñcakṛ॒mā va॒yam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yaddhastā᳚bhyā-ñca॒kara॒ kilbi̭ṣāṇi | a॒kṣāṇāṃ᳚-va~॒gnumṷpa॒ jighna̭mānaḥ | dū॒re॒pa॒śyā ca̭ rāṣṭra॒bhṛcca̭ | tānya̭phsa॒rasā॒-vanṷdattā-mṛ॒ṇāni̭ ||
adī᳚vyannṛ॒ṇaṃ-ya~da॒ha-ñca॒kāra̭ | yadvā-'dā᳚syan-thsañja॒gārā॒ jane᳚bhyaḥ |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yanmayi̭ mā॒tā garbhḙ sa॒ti || 118 ||
ena̭śca॒kāra॒ yatpi॒tā | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā̭ pi॒peṣa̭ mā॒tara̭-mpi॒tara᳚m |
pu॒traḥ pramṷdito॒ dhayanṋ | ahigṃ̭sitau pi॒tarau॒ mayā॒ tat | tada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyām |
yanmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā॒śasā̭ ni॒śasā॒ yatpa̭rā॒śasā᳚ || 119 ||
yadena̭śca kṛ॒mā nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || ati̭krāmāmi duri॒taṃ-ya~denaḥ̭ | jahā̭mi ri॒pra-mpa̭ra॒me sa॒dhasthe᳚ |
yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ | tamāro̭hāmi su॒kṛtā॒-nnu lo॒kam ||
tri॒te de॒vā a̭mṛjatai॒-tadenaḥ̭ |
tri॒ta e॒tanma̭nu॒ṣyḙṣu māmṛje |
tato̭ mā॒ yadi॒ kiñci̭dāna॒śe |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || 120 ||
gārha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu | du॒ri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma | ka॒rotu॒ māma̭ne॒nasa᳚m || di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tāḥ | yā jā॒tā oṣa̭dhībhyaḥ | atho॒ yā a̭gni॒jā āpaḥ̭ | tā naḥ̭ śundhantu॒ śundha̭nīḥ ||
yadāpo॒ nakta̭-nduri॒ta-ñcarā̭ma |
yadvā॒ divā॒ nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam |
hira̭ṇya-varṇā॒stata॒ utpṷnīta naḥ ||
i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||
tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || | tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || | tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || || 121 ||
(a॒ne॒nasa̭ - maṣṭhī॒vadbhyāgṃ̭ - sa॒ti - pa̭rā॒śasā̭-''na॒śe᳚ - 'gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ - punīta na॒strīṇi̭ ca) (a. 12)
(ya-ddḙvā॒ gārha̭patyo॒ yaddhastā᳚bhyāṃ॒-ya~nmayi̭ mā॒tā yadā̭pi॒peṣa॒
~yada॒ntari̭kṣaṃ॒-ya~dā॒śasā-'ti̭krāmāmi tri॒te de॒vā di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tā yadāpa̭ i॒ma-mmḙ varuṇā॒ tattvā̭ yāmi॒ tva-nno̭ agne॒ sa tva-nno̭ agne॒ tvama̭gne a॒yā-'si̭)
anuvākaṃ 13 - avabhṛthe karmaṇi ṛjīṣaprokṣaṇamantrāḥ
yatte॒ grāv.ṇṇā̭ cicchi॒du-sso̭ma rājann |
pri॒yāṇyaṅgā̭ni॒ svadhi̭tā॒ parūgṃ̭ṣi | tathsandha॒-thsvājyḙno॒ta va̭rdhayasva |
a॒nā॒gaso॒ adha॒mithsa॒kṣaṃye~̭ma || yatte॒ grāvā̭ bā॒hucyṷto॒ acṷcyavuḥ |
naro॒ yattḙ dudu॒hu rdakṣi̭ṇena |
tatta॒ āpyā̭yatā॒-ntatte᳚ | niṣṭyā̭yatā-ndeva
soma || yatte॒ tvaca̭-mbibhi॒duryacca॒ yoni᳚m |
yadā॒sthānā॒-tpracyṷto॒ vena̭si॒ tmanā᳚ || 122 ||
tvayā॒ tathso̭ma gu॒ptama̭stu naḥ |
sā naḥ̭ sa॒dhāṃ-'sa̭tpara॒me vyo̭mann ||
ahā॒ccharī̭ra॒-mpaya̭sā sa॒metya̭ | a॒nyo᳚-'nyo bhavati॒ varṇo̭ asya | tasmi̭n va॒yamupa̭hūtā॒stava̭ smaḥ | ā no̭ bhaja॒ sada̭si vi॒śvarṷ̄pe ||
nṛ॒cakṣā॒-ssoma̭ u॒ta śu॒śruga̭stu |
mā no॒ vihā̭sī॒dgira̭ āvṛṇā॒naḥ |
anā̭gā-sta॒nuvo̭ vāvṛdhā॒naḥ |
ā no̭ rū॒paṃ-va~̭hatu॒ jāya̭mānaḥ || 123 ||
upa̭kṣaranti ju॒hvo̭ ghṛ॒tena̭ | pri॒yāṇyaṅgā̭ni॒ tava̭ va॒rdhaya̭ntīḥ | tasmai̭ te soma॒ nama॒ idvaṣa̭ṭca | upa̭ mā rājan-thsukṛ॒te hva̭yasva ||
sa-mprā̭ṇāpā॒nābhyā॒gṃ॒ samu॒ cakṣṷṣā॒ tvam | sagg śrotrḙṇa gacchasva soma rājann |
yatta॒ āsthi̭ta॒gṃ॒ śamu॒ tattḙ astu | jā॒nī॒tānnaḥ̭ sa॒gamma̭ne pathī॒nām || e॒ta-ñjā̭nītātpara॒me vyo̭mann | vṛkā᳚-ssadhasthā vi॒da rū॒pama̭sya || 124 ||
yadā॒gacchā᳚-tpa॒thibhi̭ rdeva॒yānaiḥ᳚ | i॒ṣṭā॒pū॒rte kṛ̭ṇutā-dā॒vira̭smai ||
ari̭ṣṭo rājannaga॒daḥ parḙhi | nama̭ste astu॒ cakṣa̭se raghūya॒te | nāka॒māro̭ha sa॒ha yaja̭mānena | sūrya̭-ṅgacchatātpara॒me vyo̭mann ||
abhū᳚dde॒va-ssa̭vi॒tā vandyo॒ nu naḥ̭ | i॒dānī॒mahna̭ upa॒vācyo॒ nṛbhiḥ̭ |
vi yo ratnā॒ bhaja̭ti māna॒vebhyaḥ̭ | śreṣṭha̭-nno॒ atra॒ dravi̭ṇaṃ॒-ya~thā॒ dadha̭t ||
upa̭ no mitrāvaruṇā-vi॒hāva̭tam | a॒nvādī᳚ddhyā-thāmi॒ha naḥ̭ sakhāyā | ā॒di॒tyānā॒-mprasi̭tir-he॒tiḥ | u॒grā śa॒tāpā᳚ṣṭhā gha॒viṣā॒ pari̭ṇo vṛṇaktu ||
ā pyā̭yasva॒ samḙ̀tu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the || sa-nte॒ payāgṃ̭si॒ samṷ yantu॒ vājā॒-ssaṃ-vṛ~ṣṇi̭yā-nyabhimāti॒ṣāhaḥ̭ | ā॒pyāya̭māno a॒mṛtā̭ya soma di॒vi śravāg̭syutta॒māni̭ dhiṣva || || 125 ||
(tmanā॒ - jāya̭māno - 'sya॒ - dadha॒-tpañca̭ ca) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - avabhṛthe karmaṇi secanādimantrāḥ
yaddi̭dī॒kṣe mana̭sā॒ yacca̭ vā॒cā | yadvā᳚ prā॒ṇaiścakṣṷṣā॒ yacca॒ śrotrḙṇa |
yadreta̭sā mithu॒nenā-pyā॒tmanā᳚ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhi॒re teja̭ indri॒yam |
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
yadṛ॒cā sāmnā॒ yajṷṣā | pa॒śū॒nā-ñcarma̭n. ha॒viṣā̭ didī॒kṣe |
yacchando̭bhi॒-roṣa̭dhībhi॒-rvana॒spatau᳚ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhi॒re (da̭dhire॒) teja̭ indri॒yam || 126 ||
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
yena॒ brahma॒ yena̭ kṣa॒tram | yene᳚ndrā॒gnī pra॒jāpa̭ti॒-ssomo॒ varṷṇo॒ yena॒ rājā᳚ |
viśvḙ de॒vā ṛṣa̭yo॒ yena̭ prā॒ṇāḥ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhire॒ teja̭ indri॒yam |
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
a॒pā-mpuṣpa̭ma॒syo-ṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ | soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ || 127 ||
a॒gneḥ pri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ || a॒pā-mpuṣpa̭-ma॒syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ |
soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ | indra̭sya pri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ | a॒pā-mpuṣpa̭ma॒syo-ṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ | soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ |
viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mpri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ || va॒yagṃ so̭ma vra॒te tava̭ |
mana̭sta॒nūṣu॒ pipra̭taḥ | pra॒jāva̭nto aśīmahi || 128 ||
de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | so॒myebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | ka॒vyebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ || devā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam |
somyā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam | kavyā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam || ana̭ntaritāḥ pi॒taraḥ̭ so॒myā-sso̭mapī॒thāt || apai̭tu mṛ॒tyura॒mṛta̭-nna॒ āganṋ | vai॒va॒sva॒to no॒ abha̭ya-ṅkṛṇotu |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙriva || 129 ||
a॒bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yiḥ | saca̭tā-nna॒-śśacī॒patiḥ̭ || para̭-mmṛtyo॒ anu॒parḙhi॒ panthā᳚m | yaste॒ sva ita̭ro deva॒yānā᳚t | cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi | mā naḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān || i॒damū॒ nu śreyo̭-'va॒sāna॒-māga̭nma | yadgo॒ji-ddha̭na॒ji-da̭śva॒jidyat |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙriva | a॒bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yiḥ | saca̭tā-nna॒-śśacī॒patiḥ̭ || 130 ||
(vana॒spatā̭va॒dbhyo lo॒kā da̭dhire॒ teja̭ indri॒ya-ndhāmā̭ - śīmahī - vā॒ - bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yireka̭-ñca) (a. 14)
(sarvā॒n॒. - ya-dviṣṣa̭ṇṇena॒ - vi vai - yāḥ pu॒rastā॒-d- devā̭ de॒veṣu॒ - pari̭staṇita॒ - sakṣe॒daṃ - ~yada॒sya pā॒rḙ - 'nā॒gasa॒ - uda̭stā-mphsī॒-d- brahma̭ prati॒ṣṭhā - ya-ddḙva॒ - yatte॒ grāva.ṇṇā॒ - ya-ddi̭dī॒kṣe catṷrdaśa)
(sarvā॒n - bhūti̭me॒va - yāme॒vāphsvāhṷtim - ~vra॒tānāṃ᳚ - parṇava॒lkaḥ - so॒myānā̭ - ma॒smin. ya॒jñe - 'gne॒ yo no॒ - jyogjī॒vāḥ - pa॒rora̭jāste॒ - pra tḙ ma॒he - brahma̭ prati॒ṣṭhā - gārha̭patyā stri॒gṃ॒śadṷttaraśa॒taṃ)
(sarvā॒n॒. vai - śacī॒patiḥ̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके सप्तमः प्रपाठकः - अच्छिद्र-ङ्काण्ड-म्प्रायश्चित्तम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अच्छिद्र-ङ्काण्ड-म्प्रायश्चित्तेन मन्त्रैश्च यज्ञच्छिद्रपूरणादच्छिद्रमुच्यते
अनुवाकं 1 - दर्शपूर्णमासेष्टिविषयाणि कानि चित्प्रायश्चित्तानि
सर्वा॒न्॒. वा ए॒षो᳚-ऽग्नौ कामा॒-न्प्रवे॑शयति ।
यो᳚-ऽग्नीन॑न्वा॒धाय॑ व्र॒तमु॒पैति॑ ।
स यदनि॑ष्ट्वा प्रया॒यात् । अका॑मप्रीता एन॒-ङ्कामा॒ नानु॒ प्रया॑युः । अ॒ते॒जा अ॑वी॒र्यः॑ स्यात् ।
स जु॑हुयात् । तुभ्य॒-न्ता अ॑ङ्गिरस्तम ।
विश्वा᳚-स्सुक्षि॒तयः॒ पृथ॑क् ।
अग्ने॒ कामा॑य येमिर॒ इति॑ ।
कामा॑ने॒वास्मि॑-न्दधाति ॥ 1 ॥
काम॑प्रीता एन॒-ङ्कामा॒ अनु॒प्रया᳚न्ति ।
ते॒ज॒स्वी वी॒र्या॑वा-न्भवति ॥
सन्त॑ति॒र्वा ए॒षा य॒ज्ञस्य॑ ।
यो᳚-ऽग्नीन॑न्वा॒धाय॑ व्र॒तमु॒पैति॑ ।
स यदु॒द्वाय॑ति । विच्छि॑त्ति-रे॒वास्य॒ सा ॥
त-म्प्राञ्च॑मु॒द्धृत्य॑ ।
मन॒सोप॑तिष्ठेत । मनो॒ वै प्र॒जाप॑तिः ।
प्रा॒जा॒प॒त्यो य॒ज्ञः ॥ 2 ॥
मन॑सै॒व य॒ज्ञग्ं सन्त॑नोति । भूरित्या॑ह । भू॒तो वै प्र॒जाप॑तिः । भूति॑मे॒वोपै॑ति ॥
वि वा ए॒ष इ॑न्द्रि॒येण॑ वी॒र्ये॑णर्ध्यते ।
यस्या-हि॑ताग्ने-र॒ग्निर॑प॒क्षाय॑ति । याव॒च्छम्य॑या प्र॒विद्ध्ये᳚त् ।
यदि॒ ताव॑दप॒क्षाये᳚त् । तग्ं सम्भ॑रेत् ।
इ॒द-न्त॒ एक॑-म्प॒र उ॑त॒ एक᳚म् ॥ 3 ॥
तृ॒तीये॑न॒ ज्योति॑षा॒ संविँ॑शस्व । सं॒वेँश॑नस्त॒नुवै॒ चारु॑रेधि ।
प्रि॒ये दे॒वाना᳚-म्पर॒मे ज॒नित्र॒ इति॑ । ब्रह्म॑णै॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः । यदि॑ परस्त॒-राम॑प॒क्षाये᳚त् । अ॒नु॒ प्र॒यायाव॑स्येत् ।
सो ए॒व ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥
ओष॑धी॒र्वा ए॒तस्य॑ प॒शू-न्पयः॒ प्रवि॑शति ।
यस्य॑ ह॒विषे॑ व॒थ्सा अ॒पाकृ॑ता॒ धय॑न्ति ॥ 4 ॥
तान्. यद्दु॒ह्यात् । या॒तया᳚म्ना ह॒विषा॑ यजेत । यन्न दु॒ह्यात् । य॒ज्ञ॒प॒रु-र॒न्तरि॑यात् । वा॒य॒व्यां᳚-यँवा॒गू-न्निर्व॑पेत् ।
वा॒युर्वै पय॑सः प्रदापयि॒ता । स ए॒वास्मै॒ पयः॒ प्रदा॑पयति । पयो॒ वा ओष॑धयः ।
पयः॒ पयः॑ ।
पय॑सै॒वास्मै॒ पयो-ऽव॑रुन्धे ॥ 5 ॥
अथोत्त॑रस्मै ह॒विषे॑ व॒थ्सान॒पा कु॑र्यात् ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ अ॒न्य॒त॒रान्. वा ए॒ष दे॒वा-न्भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑र्धयति ।
ये यज॑मानस्य सा॒य-ङ्गृ॒हमा॒-गच्छ॑न्ति ।
यस्य॑ साय-न्दु॒ग्धग्ं ह॒विरार्ति॑-मा॒र्च्छति॑ ।
इन्द्रा॑य व्री॒हीन्नि॒-रुप्यो-प॑वसेत् । पयो॒ वा ओष॑धयः । पय॑ ए॒वारभ्य॑ गृही॒त्वो-प॑वसति । यत्प्रा॒त-स्स्यात् । तच्छृ॒त-ङ्कु॑र्यात् ॥ 6 ॥
अथेत॑र ऐ॒न्द्रः पु॑रो॒डाशः॑ स्यात् ।
इ॒न्द्रि॒ये ए॒वास्मै॑ स॒मीची॑ दधाति ।
पयो॒ वा ओष॑धयः । पयः॒ पयः॑ । पय॑सै॒वास्मै॒ पयो-ऽव॑रुन्धे ।
अथोत्त॑रस्मै ह॒विषे॑ व॒थ्सान॒पा कु॑र्यात् ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ उ॒भया॒न्॒. वा ए॒ष दे॒वा-न्भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑र्धयति ।
ये यज॑मानस्य सा॒य-ञ्च॑ प्रा॒तश्च॑ गृ॒हमा॒-गच्छ॑न्ति । यस्यो॒भयग्ं॑ ह॒विरार्ति॑-मा॒र्च्छति॑ ॥ 7 ॥
ऐ॒न्द्र-म्पञ्च॑शराव-मोद॒न-न्निर्व॑पेत् ।
अ॒ग्नि-न्दे॒वता॑ना-म्प्रथ॒मं-यँ॑जेत् ।
अ॒ग्निमु॑खा ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति ।
अ॒ग्निं-वाँ अन्व॒न्या दे॒वताः᳚ ।
इन्द्र॒मन्व॒न्याः । ता ए॒वोभयीः᳚ प्रीणाति ।
पयो॒ वा ओष॑धयः ।
पयः॒ पयः॑ । पय॑सै॒वास्मै॒ पयो-ऽव॑रुन्धे ।
अथोत्त॑रस्मै ह॒विषे॑ व॒थ्सान॒पा कु॑र्यात् ॥ 8 ॥
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ अ॒र्धो वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ मीयते ।
यस्य॒ व्रत्ये-ऽह॒-न्पत्न्य॑ना-लम्भु॒का भव॑ति । ताम॑प॒रुद्ध्य॑ यजेत ।
सर्वे॑णै॒व य॒ज्ञेन॑ यजते ।
तामि॒ष्ट्वो-प॑ह्वयेत । अमू॒हम॑स्मि ।
सा त्वम् । द्यौर॒हम् । पृ॒थि॒वी त्वम् । सामा॒हम् । ऋक्त्वम् । तावेहि॒ सम्भ॑वाव । स॒ह रेतो॑ दधावहै । पु॒ग्ं॒से पु॒त्राय॒ वेत्त॑वै ।
रा॒यस्पोषा॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सु॒वीर्या॒येति॑ ।
अ॒र्ध ए॒वैना॒मु-प॑ह्वयते ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ 9 ॥
(द॒धा॒ति॒ - य॒ज्ञ - उ॑त॒ एकं॒ - धय॑न्ति - रुन्धे - कुर्या - दा॒र्छ - त्य॒पाकु॑र्यात् - पृथि॒वी त्वम॒ष्टौ च॑) (अ. 1)
(सर्वा॒न्॒. वि वै यदि॑ परस्त॒रामोष॑धीरन् यत॒रानु॒भया॑न॒र्धो वै )
अनुवाकं 2 - अग्निहोत्रसाम्नाय्यसाधारणानि प्रायश्चित्तानि
3.7.2.1
यद्वि-ष्ष॑ण्णेन जुहु॒यात् ।
अप्र॑जा अप॒शुर्यज॑मान-स्स्यात् ।
यदना॑यतने नि॒नये᳚त् । अ॒ना॒य॒त॒न-स्स्या᳚त् ।
प्रा॒जा॒प॒त्यय॒र्चा व॑ल्मीक-व॒पाया॒म-व॑नयेत् । प्रा॒जा॒प॒त्यो वै व॒ल्मीकः॑ । य॒ज्ञः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑तावे॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति ।
भूरित्या॑ह । भू॒तो वै प्र॒जाप॑तिः ॥ 10 ॥
भूति॑मे॒वोपै॑ति । त-त्कृ॒त्वा । अ॒न्या-न्दु॒ग्ध्वा पुन॑र्-होत॒व्य᳚म् । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ यत्की॒टा-व॑पन्नेन जुहु॒यात् ।
अप्र॑जा अप॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् ।
यदना॑यतने नि॒नये᳚त् । अ॒ना॒य॒त॒न-स्स्या᳚त् ।
म॒द्ध्य॒मेन॑ प॒र्णेन॑ द्यावा-पृथि॒व्य॑-य॒र्चा-ऽन्तः॑ परि॒धि निन॑येत् ।
द्यावा॑पृथि॒व्यो-रे॒वैन॒त्-प्रति॑ष्ठापयति ॥ 11 ॥
तत्कृ॒त्वा । अ॒न्या-न्दु॒ग्ध्वा पुन॑र्-होत॒व्य᳚म् । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ यदव॑वृष्टेन जुहु॒यात् । अप॑रूप-मस्या॒त्म-ञ्जा॑येत ।
कि॒लासो॑ वा॒ स्याद॑र्श॒सो वा᳚ । य-त्प्रत्ये॒यात् । य॒ज्ञं-विँच्छि॑न्द्यात् । स जु॑हुयात् ।
मि॒त्रो जना᳚न् कल्पयति प्रजा॒नन्न् ॥ 12 ॥
मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम् । मि॒त्रः कृ॒ष्टीर-नि॑मिषा॒ ऽभिच॑ष्टे ।
स॒त्याय॑ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॑-ज्जुहो॒तेति॑ । मि॒त्रेणै॒वैन॑-त्कल्पयति । तत्कृ॒त्वा । अ॒न्या-न्दु॒ग्ध्वा पुन॑र्होत॒व्य᳚म् ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥
य-त्पूर्व॑स्या॒-माहु॑त्याग्ं हु॒ताया॒-मुत्त॒रा-ऽऽहु॑ति॒-स्स्कन्दे᳚त् ।
द्वि॒पाद्भिः॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानो॒ व्यृ॑॑द्ध्येत ।
यदुत्त॑रया॒ ऽभिजु॑हु॒यात् ॥ 13 ॥
चतु॑ष्पाद्भिः प॒शुभि॒-र्यज॑मानो॒ व्यृ॑द्ध्येत ।
यत्र॒ वेत्थ॑ वनस्पते दे॒वाना॒-ङ्गुह्या॒ नामा॑नि ।
तत्र॑ ह॒व्यानि॑ गाम॒येति॑ वानस्प॒त्य-य॒र्चा स॒मिध॑-मा॒धाय॑ । तू॒ष्णीमे॒व पुन॑-र्जुहुयात् ।
वन॒स्पति॑नै॒व य॒ज्ञस्यार्ता॒-ञ्चाना᳚र्ता॒-ञ्चाहु॑ती॒ विदा॑धार । तत्कृ॒त्वा । अ॒न्या-न्दु॒ग्ध्वा पुन॑र्-होत॒व्य᳚म् । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥
यत्पु॒रा प्र॑या॒जेभ्यः॒ प्रांअङ्गा॑र॒-स्स्कन्दे᳚त् ।
अ॒द्ध्व॒र्यवे॑ च॒ यज॑मानाय॒ चाकग्ग्॑ स्यात् ॥ 14 ॥
य-द्द॑क्षि॒णा । ब्र॒ह्मणे॑ च॒ यज॑मानाय॒ चाकग्ग्॑ स्यात् । य-त्प्र॒त्यक् ।
होत्रे॑ च॒ पत्नि॑यै च॒ यज॑मानाय॒ चाकग्ग्॑ स्यात् ।
यदुदं॑ । अ॒ग्नीधे॑ च प॒शुभ्य॑श्च॒ यज॑मानाय॒ चाकग्ग्॑ स्यात् । यद॑भिजुहु॒यात् । रु॒द्रो᳚-ऽस्य प॒शू-न्घातु॑क-स्स्यात् ।
यन्नाभि॑ जुहु॒यात् । अशा᳚न्तः॒ प्रह्रि॑येत ॥ 15 ॥
स्रु॒वस्य॒ बुद्ध्ने॑नाभि॒ निद॑द्ध्यात् ।
मा त॑मो॒ मा य॒ज्ञस्त॑म॒न्मा यज॑मान-स्तमत् ।
नम॑स्ते अस्त्वाय॒ते । नमो॑ रुद्र पराय॒ते ।
नमो॒ यत्र॑ नि॒षीद॑सि ।
अ॒मु-म्मा हिग्ं॑सीर॒मु-म्मा हिग्ं॑सी॒रिति॒ येन॒ स्कन्दे᳚त् ॥ त-म्प्रह॑रेत् ।
स॒हस्र॑शृङ्गो वृष॒भो जा॒तवे॑दाः । स्तोम॑पृष्ठो घृ॒तवा᳚न्-थ्सु॒प्रती॑कः ।
मा नो॑ हासीन्मेत्थि॒तो (हासीर्मेत्थि॒तो) नेत्त्वा॒ जहा॑म ।
गो॒पो॒ष-न्नो॑ वीरपो॒ष-ञ्च॑ य॒च्छेति॑ ।
ब्रह्म॑णै॒वैन॒-म्प्रह॑रति । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ 16 ॥
(वै प्र॒जाप॑तिः - स्थापयति - प्रजा॒नन् - न॒भिजु॑हु॒याथ् - स्या᳚-द्- ध्रियेत॒ - जहा॑म॒ त्रिणि॑ च) (अ. 2)
(यद्विस्ष॑ण्णेन प्राजाप॒त्यया॒ य-त्की॒टा म॑द्ध्य॒मेन॒ यदव॑वृष्टेन॒ य-त्पूर्व॑स्यां॒-यँ-त्पु॒रा प्र॑या॒जेभ्य॒ प्रंङ्गा॑रो॒ य-द्द॑क्षि॒णा य-त्प्र॒त्यग्यदुदङ्ङ्॑)
अनुवाकं 3 - मुख्याग्न्यसम्भवे-ऽनुकल्पाः होमाधाराः
वि वा ए॒ष इ॑न्द्रि॒येण॑ वी॒र्ये॑णर्ध्यते ।
यस्या-हि॑ताग्ने-र॒ग्नि-र्म॒थ्यमा॑नो॒ न जाय॑ते । यत्रा॒न्य-म्पश्ये᳚त् । तत॑ आ॒हृत्य॑ होत॒व्य᳚म् ।
अ॒ग्ना-वे॒वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ॥
यद्य॒न्य-न्न वि॒न्देत् । अ॒जायाग्ं॑ होत॒व्य᳚म् । आ॒ग्ने॒यी वा ए॒षा । यद॒जा । अ॒ग्ना-वे॒वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ॥ 17 ॥
अ॒जस्य॒ तु नाश्ञी॑यात् । यद॒जस्या᳚-श्ञी॒यात् ।
यामे॒वाग्ना-वाहु॑ति-ञ्जुहु॒यात् । ताम॑द्यात् । तस्मा॑द॒जस्य॒ नाश्य᳚म् ॥ यद्य॒जा-न्न वि॒न्देत् । ब्रा॒ह्म॒णस्य॒ दक्षि॑णे॒ हस्ते॑ होत॒व्य᳚म् ।
ए॒ष वा अ॒ग्नि र्वै᳚श्वान॒रः । यद्ब्रा᳚ह्म॒णः ।
अ॒ग्ना-वे॒वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ॥ 18 ॥
ब्रा॒ह्म॒ण-न्तु व॑स॒त्यै॑ नाप॑रुन्ध्यात् । यद्ब्रा᳚ह्म॒णं-वँ॑स॒त्या अ॑परु॒न्ध्यात् ।
यस्मि॑न्ने॒-वाग्नावाहु॑ति-ञ्जुहु॒यात् । त-म्भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑र्धयेत् ।
तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णो व॑स॒त्यै॑ नाप॒रुद्ध्यः॑ ॥ यदि॑ ब्राह्म॒ण-न्न वि॒न्देत् ।
द॒र्भ॒स्त॒बें हो॑त॒व्य᳚म् ।
अ॒ग्नि॒वान्. वै द॑र्भस्त॒बंः ।
अ॒ग्नावे॒-वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ।
द॒र्भाग्स्तु नाद्ध्या॑सीत ॥ 19 ॥
यद्द॒र्भान॒द्ध्यासी॑त । यामे॒वाग्ना-वाहु॑ति-ञ्जुहु॒यात् । तामद्ध्या॑सीत ।
तस्मा᳚-द्द॒र्भा नाद्ध्या॑सित॒व्याः᳚ ॥
यदि॑ द॒र्भान्न वि॒न्देत् । अ॒फ्सु हो॑त॒व्य᳚म् ।
आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ।
दे॒वता᳚स्वे॒ वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ।
आप॒स्तु न परि॑चक्षीत । यदापः॑ परि॒चक्षी॑त ॥ 20 ॥
या मे॒वाफ्स्वाहु॑ति-ञ्जुहु॒यात् । ता-म्परि॑चक्षीत ।
तस्मा॒दापो॒ न प॑रि॒चक्ष्याः᳚ ॥
मेद्ध्या॑ च॒ वा ए॒तस्या॑मे॒द्ध्या च॑ त॒नुवौ॒ सग्ंसृ॑ज्येते । यस्या-हि॑ताग्ने-र॒न्यैर॒ग्निभि॑-र॒ग्नयः॑ सग्ंसृ॒ज्यन्ते᳚ । अ॒ग्नये॒ विवि॑चये पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेत् ।
मेद्ध्या᳚-ञ्चै॒वास्या॑-मे॒द्ध्या-ञ्च॑ त॒नुवौ॒ व्याव॑र्तयति ॥ अ॒ग्नये᳚ व्र॒तप॑तये पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेत् । अ॒ग्निमे॒व व्र॒तप॑ति॒ग्ग्॒ स्वेन॑ भाग॒धेये॒-नोप॑धावति ।
स ए॒वैनं॑-व्रँ॒तमा-ल॑भंयँति ॥ 21 ॥
गर्भ॒ग्ग्॒ स्रव॑न्तमग॒दम॑कः । अ॒ग्नि-रिन्द्र॒-स्त्वष्टा॒ बृह॒स्पतिः॑ । पृ॒थि॒व्या-मव॑चुश्चो-तै॒तत् । नाभि-प्राप्नो॑ति॒ निर्-ऋ॑ति-म्परा॒चैः ॥
रेतो॒ वा ए॒तद्वाजि॑न॒-माहि॑ताग्नेः । यद॑ग्निहो॒त्रम् । तद्यथ्स्रवे᳚त् ।
रेतो᳚-ऽस्य॒ वाजि॑नग्ग् स्रवेत् । गर्भ॒ग्ग्॒ स्रव॑न्तम-ग॒दम॑क॒-रित्या॑ह ।
रेत॑ ए॒वास्मि॒न् वाजि॑न-न्दधाति ॥ 22 ॥
अ॒ग्निरित्या॑ह । अ॒ग्निर्वै रे॑तो॒धाः । रेत॑ ए॒व तद्द॑धाति । इन्द्र॒ इत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒य-मे॒वास्मि॑न्-दधाति । त्वष्टेत्या॑ह । त्वष्टा॒ वै प॑शू॒ना-म्मि॑थु॒नानाग्ं॑ रूप॒कृत् । रू॒पम॒व प॒शुषु॑ दधाति । बृह॒स्पति॒रित्या॑ह ।
ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॑ । ब्रह्म॑णै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्रज॑नयति ॥
पृ॒थि॒व्या-मव॑चुश्चोतै॒त-दित्या॑ह ।
अ॒स्या-मे॒वैन॒-त्प्रति॑ष्ठापयति ॥
नाभि प्राप्नो॑ति॒ निर्-ऋ॑ति-म्परा॒चैरित्या॑ह ।
रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ॥ 23 ॥
(अ॒जा-ऽग्नावे॒वास्या᳚ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति - भव - त्यासीत - परि॒चक्षी॑त - लम्भयति - दधाति - दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॒ पञ्च॑ च) (अ. 3)
(वि वै य-द्य॒न्यम॒जाया᳚-म्ब्राह्म॒णस्य॑ दर्भस्त॒म्बे᳚-ऽफ्सु हो॑त॒व्य᳚म्)
अनुवाकं 4 - ऐष्टिकयाजमानमन्त्राः
याः पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒स्रव॑न्ति । उ॒परि॑ष्टा-थ्स॒र्वत॑श्च॒ याः । ताभी॑ र॒श्मिप॑वित्राभिः । श्र॒द्धां-यँ॒ज्ञमार॑भे ॥ देवा॑ गातुविदः ।
गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ विन्दत । मन॑स॒स्पति॑ना दे॒वेन॑ । वाता᳚-द्य॒ज्ञः प्रयु॑ज्यताम् ॥ तृ॒तीय॑स्यै दि॒वः । गा॒य॒त्रि॒या सोम॒ आभृ॑तः ॥ 24 ॥
सो॒म॒पी॒थाय॒ सन्न॑यितुम् । वक॑ल॒-मन्त॑र॒माद॑दे ॥ आपो॑ देवी-श्शु॒द्धा-स्स्थ॑ । इ॒मा पात्रा॑णि शुन्धत । उ॒पा॒त॒ङ्क्या॑य दे॒वाना᳚म् । प॒र्ण॒व॒ल्कमु॒त शु॑न्धत ॥
पयो॑ गृ॒हेषु॒ पयो॑ अघ्नि॒यासु॑ ।
पयो॑ व॒थ्सेषु॒ पय॒ इन्द्रा॑य ह॒विषे᳚ ध्रियस्व । गा॒य॒त्री प॑र्णव॒ल्केन॑ । पय-स्सोम॑-ङ्करोत्वि॒मम् ॥ 25 ॥
अ॒ग्नि-ङ्गृ॑ह्णामि सु॒रथं॒-योँ म॑यो॒ भूः ।
य उ॒द्यन्त॑मा॒ रोह॑ति॒ सूर्य॒मह्ने᳚ ।
आ॒दि॒त्य-ञ्ज्योति॑षा॒-ञ्ज्योति॑रुत्त॒मम् ।
श्वो य॒ज्ञाय॑ रमता-न्दे॒वता᳚भ्यः ॥
वसू᳚-न्रु॒द्राना॑दि॒त्यान् । इन्द्रे॑ण स॒ह दे॒वताः᳚ । ताः पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि । स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚ ॥ इ॒मामूर्ज॑-म्पञ्चद॒शीं-येँ प्रवि॑ष्टाः । तान्दे॒वा-न्परि॑गृह्णामि॒ पूर्वः॑ ॥ 26 ॥
अ॒ग्निर्-ह॑व्य॒वाडि॒ह तानाव॑हतु । पौ॒र्ण॒मा॒सग्ं ह॒विरि॒दमे॑षा॒-म्मयि॑ ।
आ॒मा॒वा॒स्यग्ं॑ ह॒विरि॒दमे॑षा॒-म्मयि॑ ॥ अ॒न्त॒रा-ऽग्नी प॒शवः॑ । दे॒व॒स॒ग्ं॒ सद॒माग॑मन्न् । ता-न्पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि ।
स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚ ॥ इ॒ह प्र॒जा वि॒श्वरू॑पा रमन्ताम् । अ॒ग्नि-ङ्गृ॒हप॑तिम॒भि सं॒वँसा॑नाः । ताः पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि ॥ 27 ॥
स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚ ॥
इ॒ह प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पा रमन्ताम् ।
अ॒ग्नि-ङ्गृ॒हप॑तिम॒भि सं॒वँसा॑नाः ।
ता-न्पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि । स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚ ॥ अ॒य-म्पि॑तृ॒णाम॒ग्निः ।
अवा᳚ड्ढ॒व्या पि॒तृभ्य॒ आ । त-म्पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि । अवि॑ष-न्नः पि॒तु-ङ्क॑रत् ॥ अज॑स्र॒-न्त्वाग्ं स॑भापा॒लाः ॥ 28 ॥
वि॒ज॒यभा॑ग॒ग्ं॒ समि॑न्धताम् । अग्ने॑ दी॒दाय॑ मे सभ्य । विजि॑त्यै श॒रदः॑ श॒तम् ॥ अन्न॑मावस॒थीय᳚म् । अ॒भिह॑राणि श॒रदः॑ श॒तम् । आ॒व॒स॒थे श्रिय॒-म्मन्त्र᳚म् । अहि॑र्बु॒द्ध्नियो॒ निय॑च्छतु ॥ इ॒दम॒ह-म॒ग्नि ज्ये᳚ष्ठेभ्यः । वसु॑भ्यो य॒ज्ञ-म्प्रब्र॑वीमि ।
इ॒दम॒ह-मिन्द्र॑ ज्येष्ठेभ्यः ॥ 29 ॥
रु॒द्रेभ्यो॑ य॒ज्ञ-म्प्रब्र॑वीमि । इ॒दम॒हं-वँरु॑ण-ज्येष्ठेभ्यः । आ॒दि॒त्येभ्यो॑ य॒ज्ञ-म्प्रब्र॑वीमि ॥ पय॑स्वती॒-रोष॑धयः ।
पय॑स्वद्वी॒रुधा॒-म्पयः॑ । अ॒पा-म्पय॑सो॒ यत्पयः॑ । तेन॒ मामि॑न्द्र॒ सग्ंसृ॑ज ॥
अग्ने᳚ व्रतपते व्र॒त-ञ्च॑रिष्यामि ।
तच्छ॑केय॒-न्तन्मे॑ राद्ध्यताम् ।
वायो᳚ व्रतपत॒ आदि॑त्य व्रतपते ॥ 30 ॥
व्र॒तानां᳚-व्रँतपते व्र॒त-ञ्च॑रिष्यामि । तच्छ॑केय॒-न्तन्मे॑ राद्ध्यताम् ॥
इ॒मा-म्प्राची॒मुदी॑चीम् । इष॒मूर्ज॑म॒भि सग्ग्स्कृ॑ताम् । ब॒हु॒प॒र्णामशु॑ष्काग्राम् ।
हरा॑मि पशु॒पाम॒हम् ॥ यत्कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । प्रावि॑श॒स्त्वं-वँन॒स्पतीन्॑ ।
तत॒स्त्वामे॑कविग्ंशति॒धा । सम्भ॑रामि सुस॒म्भृता᳚ ॥ 31 ॥
त्री-न्प॑रि॒धीग्स्ति॒स्र-स्स॒मिधः॑ । य॒ज्ञायु॑रनुसञ्च॒रान् ।
उ॒प॒वे॒ष-म्मेक्ष॑ण॒-न्धृष्टि᳚म् । सम्भ॑रामि सुस॒भृन्ता᳚ ॥ या जा॒ता ओष॑धयः । दे॒वेभ्य॑ स्त्रियु॒ग-म्पु॒रा । तासा॒-म्पर्व॑ राद्ध्यासम् । प॒रि॒स्त॒र-मा॒हरन्न्॑ ॥
अ॒पा-म्मेद्ध्यं॑-यँ॒ज्ञिय᳚म् ।
सदे॑वग्ं शि॒वम॑स्तु मे ॥ 32 ॥
आ॒च्छे॒त्ता वो॒ मा रि॑षम् । जीवा॑नि श॒रदः॑ श॒तम् ॥ अप॑रिमिताना॒-म्परि॑मिताः । सन्न॑ह्ये सुकृ॒ताय॒कम् । एनो॒ मा निगा᳚-ङ्कत॒मच्च॒ नाहम् । पुन॑रु॒त्थाय॑ बहु॒ला भ॑वन्तु ॥ स॒कृ॒दा॒च्छि॒न्न-म्ब॒र्॒हिरूर्णा॑मृदु ।
स्यो॒न-म्पि॒तृभ्य॑स्त्वा भराम्य॒हम् । अ॒स्मि-न्थ्सी॑दन्तु मे पि॒तरः॑ सो॒म्याः ।
पि॒ता॒म॒हाः प्रपि॑तामहाश्चानु॒गै-स्स॒ह ॥ 33 ॥
त्रि॒वृ-त्प॑ला॒शे द॒र्भः । इया᳚-न्प्रादे॒श स॑मिन्तः । य॒ज्ञे प॒वित्र॒-म्पोतृ॑तमम् । पयो॑ ह॒व्य-ङ्क॑रोतु मे ॥ इ॒मौ प्रा॑णापा॒नौ ।
य॒ज्ञस्याङ्गा॑नि सर्व॒शः । आ॒प्या॒यय॑न्तौ॒ सञ्च॑रताम् । प॒वित्रे॑ हव्य॒शोध॑ने ॥
प॒वित्रे᳚ स्थो वैष्ण॒वी । वा॒युर्वा॒-म्मन॑सा पुनातु ॥ 34 ॥
अ॒य-म्प्रा॒णश्चा॑पा॒नश्च॑ । यज॑मान॒-मपि॑गच्छताम् । य॒ज्ञे ह्यभू॑ता॒-म्पोता॑रौ ।
प॒वित्रे॑ हव्य॒शोध॑ने ॥ त्वया॒ वेदिं॑-विँविदुः पृथि॒वीम् । त्वया॑ य॒ज्ञो जा॑यते विश्व॒दानिः॑ । अच्छि॑द्रं-यँ॒ज्ञमन्वे॑षि वि॒द्वान् ।
त्वया॒ होता॒ सन्त॑नोत्यर्धमा॒सान् ॥ त्र॒य॒स्त्रि॒ग्ं॒शो॑-ऽसि॒ तन्तू॑नाम् ।
प॒वित्रे॑ण स॒हाग॑हि ॥ 35 ॥
शि॒वेयग्ं रज्जु॑रभि॒धानी᳚ । अ॒घ्नि॒या-मुप॑सेवताम् ॥ अप्र॑स्रग्ंसाय य॒ज्ञस्य॑ ।
उ॒खे उप॑दधाम्य॒हम् । प॒शुभि॒-स्सन्नी॑त-म्बिभृताम् । इन्द्रा॑य शृ॒त-न्दधि॑ ॥
उ॒प॒वे॒षो॑-ऽसि य॒ज्ञाय॑ । त्वा-म्प॑रिवे॒ष-म॑धारयन्न् । इन्द्रा॑य ह॒विः कृ॒ण्वन्तः॑ ।
शि॒व-श्श॒ग्मो भ॑वासि नः ॥ 36 ॥
अमृ॑न्मय-न्देवपा॒त्रम् । य॒ज्ञस्यायु॑षि॒ प्रयु॑ज्यताम् । ति॒रः॒ प॒वि॒त्रमति॑नीताः ।
आपो॑ धारय॒ मा-ऽति॑गुः ॥ दे॒वेन॑ सवि॒त्रोत्पू॑ताः । वसो॒-स्सूर्य॑स्य र॒श्मिभिः॑ । गा-न्दो॑हपवि॒त्रे रज्जु᳚म् । सर्वा॒ पात्रा॑णि शुन्धत ॥ ए॒ता आच॑रन्ति॒ मधु॑म॒द्दुहा॑नाः ।
प्र॒जाव॑ती-र्य॒शसो॑ वि॒श्वरू॑पाः ॥ 37 ॥
ब॒ह्वी र्भव॑न्ती॒रुप॒ जाय॑मानाः । इ॒ह व॒ इन्द्रो॑ रमयतु गावः ॥ पू॒षा स्थ॑ ॥ अ॒य॒क्ष्मा वः॑ प्र॒जया॒ सग्ंसृ॑जामि ।
रा॒यस्पोषे॑ण बहु॒ला भव॑न्तीः । ऊर्ज॒-म्पयः॒ पिन्व॑माना घृ॒त-ञ्च॑ ।
जी॒वो जीव॑न्ती॒रुप॑ व-स्सदेयम् ॥ द्यौश्चे॒मं-यँ॒ज्ञ-म्पृ॑थि॒वी च॒ सन्दु॑हाताम् ।
धा॒ता सोमे॑न स॒ह वाते॑न वा॒युः । यज॑मानाय॒ द्रवि॑ण-न्दधातु ॥ 38 ॥
उथ्स॑-न्दुहन्ति क॒लश॒-ञ्चतु॑र्बिलम् । इडा᳚-न्दे॒वी-म्मधु॑मतीग्ं सुव॒र्विद᳚म् ।
तदि॑न्द्रा॒ग्नी जि॑न्वतग्ं सू॒नृता॑वत् । त-द्यज॑मान-ममृत॒त्वे द॑धातु ॥
काम॑धुक्षः॒ प्रणो᳚ ब्रूहि । इन्द्रा॑य ह॒विरि॑न्द्रि॒यम् ॥ अ॒मूं-यँस्या᳚-न्दे॒वाना᳚म् ।
म॒नु॒ष्या॑णा॒-म्पयो॑ हि॒तम् ॥ ब॒हु दु॒ग्धीन्द्रा॑य दे॒वेभ्यः॑ ।
ह॒व्य-माप्या॑यता॒-म्पुनः॑ ॥ 39 ॥
व॒थ्सेभ्यो॑ मनु॒ष्ये᳚भ्यः । पु॒न॒र्दो॒हाय॑ कल्पताम् ॥ य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑तिरसि ।
य॒ज्ञस्य॑ त्वा॒ सन्त॑ति॒मनु॒सन्त॑नोमि ॥ अद॑स्तमसि॒ विष्ण॑वे त्वा ।
य॒ज्ञायापि॑ दधाम्य॒हम् । अ॒द्भिररि॑क्तेन॒ पात्रे॑ण । याः पू॒ताः प॑रि॒शेर॑ते ॥
अ॒य-म्पय॒-स्सोम॑-ङ्कृ॒त्वा । स्वां-योँनि॒-मपि॑गच्छतु ॥ 40 ॥
प॒र्ण॒व॒ल्कः प॒वित्र᳚म् । सौ॒म्य-स्सोमा॒द्धि निर्मि॑तः ॥ इ॒मौ प॒र्ण-ञ्च॑ द॒र्भ-ञ्च॑ ।
दे॒वानाग्ं॑ हव्य॒शोध॑नौ । प्रा॒त॒र्वे॒षाय॑ गोपाय । विष्णो॑ ह॒व्यग्ं हि रक्ष॑सि ॥
उ॒भाव॒ग्नी उ॑पस्तृण॒ते । दे॒वता॒ उप॑वसन्तु मे । अ॒ह-ङ्ग्रा॒म्या-नुप॑वसामि ।
मह्य॒-ङ्गोप॑तये प॒शून् ॥ 41 ॥
[आभृ॑त - इ॒मं - गृ॑ह्णामि॒ पूर्व॒ - स्ताः पुर्वः॒ परि॑गृह्णामि - सभापा॒ला - इन्द्र॑ज्येष्ठेभ्य॒-आदि॑त्य व्रतपते-सुस॒भ्रुन्ता॑ - मे - स॒ह - पु॑नातु - गहि - नो - वि॒श्वरू॑पा - दधातु॒ - पुन॑--र् गच्छतु - प॒शुन् ] (अ. 4)
याः पु॒रस्ता॑दि॒मामूर्ज॑मि॒ह प्र॒जा इ॒ह प॒शवो॒-ऽय-म्पि॑तृ॒णाम॒ग्निः
अनुवाकं 5 - ऐष्टिकयाजमानमन्त्राः
देवा॑ दे॒वेषु॒ परा᳚क्रमद्ध्वम् । प्रथ॑मा द्वि॒तीये॑षु । द्विती॑या-स्तृ॒तीये॑षु ।
त्रिरे॑कादशा इ॒ह मा॑-ऽवत । इ॒दग्ं श॑केयं॒-यँदि॒द-ङ्क॒रोमि॑ ।
आ॒त्मा क॑रोत्वा॒त्मने᳚ । इ॒द-ङ्क॑रिष्ये भेष॒जम् । इ॒द-म्मे॑ विश्वभेषजा ।
अश्वि॑ना॒ प्राव॑तं-युँ॒वम् ॥ इ॒दम॒हग्ं सेना॑या अ॒भीत्व॑र्यै ॥ 42 ॥
मुख॒मपो॑हामि ॥ सूर्य॑ज्योति॒ र्विभा॑हि । म॒ह॒त इ॑न्द्रि॒याय॑ ॥ आप्या॑यता-ङ्घृ॒तयो॑निः । अ॒ग्निर्-ह॒व्या-ऽनु॑मन्यताम् ।
खम॑ङ्क्ष्व॒ त्वच॑मङ्क्ष्व । सु॒रू॒प-न्त्वा॑ वसु॒विद᳚म् । प॒शू॒ना-न्तेज॑सा ।
अ॒ग्नये॒ जुष्ट॑-म॒भिघा॑रयामि ॥ स्यो॒न-न्ते॒ सद॑न-ङ्करोमि ॥ 43 ॥
घृ॒तस्य॒ धार॑या सु॒शेव॑-ङ्कल्पयामि ॥
तस्मि᳚न्-थ्सीदा॒मृते॒ प्रति॑तिष्ठ ।
व्री॒ही॒णा-म्मे॑ध सुमन॒स्यमा॑नः ॥
आ॒र्द्रः प्र॑थस्नु॒-र्भुव॑नस्य गो॒पाः ।
शृ॒त उथ्स्ना॑ति जनि॒ता म॑ती॒नाम् ॥
यस्त॑ आ॒त्मा प॒शुषु॒ प्रवि॑ष्टः ।
दे॒वानां᳚-विँ॒ष्ठामनु॒ यो वि॑त॒स्थे ।
आ॒त्म॒न्वा-न्थ्सो॑म घृ॒तवा॒न्॒. हि भू॒त्वा ।
दे॒वा-न्ग॑च्छ॒ सुव॑र्विन्द॒ यज॑मानाय॒ मह्य᳚म् ॥ इरा॒ भूतिः॑ पृथि॒व्यै रसो॒ मोत्क्र॑मीत् ॥ 44 ॥
देवाः᳚ पितरः॒ पित॑रो देवाः । यो॑-ऽहम॑स्मि॒ स सन्. य॑जे । यस्या᳚स्मि॒ न तम॒न्तरे॑मि । स्व-म्म॑ इ॒ष्टग्ग् स्व-न्द॒त्तम् । स्व-म्पू॒र्तग्ग् स्वग्ग् श्रा॒न्तम् । स्वग्ं हु॒तम् । तस्य॑ मे॒-ऽग्नि-रु॑पद्र॒ष्टा । वा॒युरु॑पश्रो॒ता ।
आ॒दि॒त्यो॑-ऽनुख्या॒ता । द्यौः पि॒ता ॥ 45 ॥
पृ॒थि॒वी मा॒ता । प्र॒जाप॑ति॒ र्बन्धुः॑ ।
य ए॒वास्मि॒ स सन्. य॑जे ॥ मा भेर्मा संविँ॑क्था॒ मा त्वा॑ हिग्ंसिषम् । मा ते॒ तेजो-ऽप॑क्रमीत् ।
भ॒र॒तमुद्ध॑रे॒ मनु॑षिञ्च । अ॒व॒दाना॑नि ते प्र॒त्यव॑दास्यामि ।
नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिग्ंसीः ॥ यद॑व॒दाना॑नि ते-ऽव॒द्यन्न् । विलो॒माका॑र्षमा॒त्मनः॑ ॥ 46 ॥
आज्ये॑न॒ प्रत्य॑नज्म्येनत् । तत्त॒ आप्या॑यता॒-म्पुनः॑ ॥ अज्या॑यो यवमा॒त्रात् ।
आ॒व्या॒धा-त्कृ॑त्यतामि॒दम् । मा रू॑रुपाम य॒ज्ञस्य॑ । शु॒द्धग्ग् स्वि॑ष्टमि॒दग्ं ह॒विः ॥ मनु॑ना दृ॒ष्टा-ङ्घृ॒तप॑दीम् । मि॒त्रावरु॑णसमीरिताम् । द॒क्षि॒णा॒र्धादस॑भिन्न्दन्न् । अव॑द्या-म्येक॒तो मु॑खाम् ॥ 47 ॥
इडे॑ भा॒ग-ञ्जु॑षस्व नः । जिन्व॒ गा जिन्वार्व॑तः । तस्या᳚स्ते भक्षि॒वाणः॑ स्याम । स॒र्वात्मा॑न-स्स॒र्वग॑णाः ॥ ब्रद्ध्न॒ पिन्व॑स्व ।
दद॑तो मे॒ मा क्षा॑यि । कु॒र्व॒तो मे॒ मोप॑दसत् । दि॒शा-ङ्क्लृप्ति॑रसि । दिशो॑ मे कल्पन्ताम् । कल्प॑न्ता-म्मे॒ दिशः॑ ॥ 48 ॥
दैवी᳚श्च॒ मानु॑षीश्च । अ॒हो॒रा॒त्रे मे॑ कल्पेताम् । अ॒र्ध॒मा॒सा मे॑ कल्पन्ताम् । मासा॑ मे कल्पन्ताम् । ऋ॒तवो॑ मे कल्पन्ताम् । सं॒वँ॒थ्स॒रो मे॑ कल्पताम् ।
क्लृप्ति॑रसि॒ कल्प॑ता-म्मे ॥
आशा॑ना-न्त्वा-ऽऽशापा॒लेभ्यः॑ ।
च॒तुर्भ्यो॑ अ॒मृते᳚भ्यः ।
इ॒द-म्भू॒तस्या-द्ध्य॑क्षेभ्यः ॥ 49 ॥
वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् । भज॑ता-म्भा॒गी भा॒गम् । मा-ऽभा॒गो-ऽभ॑क्त ।
निर॑भा॒ग-म्भ॑जामः । अ॒पस्पि॑न्व । ओष॑धीर्जिन्व । द्वि॒पात्पा॑हि । चतु॑ष्पादव । दि॒वो वृष्टि॒मेर॑य । ब्रा॒ह्म॒णाना॑-मि॒दग्ं ह॒विः ॥ 50 ॥
सो॒म्यानाग्ं॑ सोमपी॒थिना᳚म् । निर्भ॒क्तो ब्रा᳚ह्मणः । नेहा-ब्रा᳚ह्मणस्यास्ति ॥
सम॑ङ्क्ता-म्ब॒र॒ःइर्-ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑ । समा॑दि॒त्यै र्वसु॑भि॒-स्स-म्म॒रुद्भिः॑ ।
समिन्द्रे॑ण॒ विश्वे॑भि र्दे॒वेभि॑रङ्क्ताम् ।
दि॒व्य-न्नभो॑ गच्छतु॒ य-थ्स्वाहा᳚ ॥
इ॒न्द्रा॒णी वा॑ विध॒वा भू॑यासम् । अदि॑तिरिव सुपु॒त्रा ।
अ॒स्थू॒रि त्वा॑ गार्हपत्य ॥ 51 ॥
उप॒निष॑दे सुप्रजा॒स्त्वाय॑ ॥
स-म्पत्नी॒ पत्या॑ सुकृ॒तेन॑ गच्छताम् ।
य॒ज्ञस्य॑ यु॒क्तौ धुर्या॑वभूताम् ।
स॒जा॒न्ना॒नौ विज॑हता॒-मरा॑तीः ।
दि॒वि ज्योति॑र॒ज-र॒मार॑भेताम् ॥
दश॑ ते त॒नुवो॑ यज्ञ य॒ज्ञियाः᳚ ।
ताः प्री॑णातु॒ यज॑मानो घृ॒तेन॑ । ना॒रि॒ष्ठयोः᳚ प्र॒शिष॒मीड॑मानः ।
दे॒वाना॒-न्दैव्ये-ऽपि॒ यज॑मानो॒-ऽमृतो॑-ऽभूत् ॥
यं-वाँ᳚-न्दे॒वा अ॑कल्पयन्न् ॥ 52 ॥
ऊ॒र्जो भा॒गग्ं श॑तक्रतू । ए॒तद्वा॒-न्तेन॑ प्रीणानि । तेन॑ तृप्यतमग्ंहहौ ॥ अ॒ह-न्दे॒वानाग्ं॑ सु॒कृता॑मस्मि लो॒के ।
ममे॒दमि॒ष्ट-न्न मिथु॑ र्भवाति । अ॒ह-न्ना॑रि॒ष्ठा-वनु॑यजामि वि॒द्वान् ।
यदा᳚भ्या॒-मिन्द्रो॒ अद॑धा-द्भाग॒धेय᳚म् ॥ अदा॑रसृद्भवत देव सोम ।
अ॒स्मिन्. य॒ज्ञे म॑रुतो मृडता नः ।
मा नो॑ विदद॒भि भा॒मो अश॑स्तिः ॥ 53 ॥
मा नो॑ विद-द्व॒जना॒ द्वेष्या॒ या ॥
ऋ॒ष॒भं-वाँ॒जिनं॑-वँ॒यम् ।
पू॒र्णमा॑सं-यँजामहे । स नो॑ दोहताग्ं सु॒वीर्य᳚म् । रा॒यस्पोषग्ं॑ सह॒स्रिण᳚म् । प्रा॒णाय॑ सु॒राध॑से । पू॒र्णमा॑साय॒ स्वाहा᳚ ॥
अ॒मा॒वा॒स्या॑ सु॒भगा॑ सु॒शेवा᳚ । धे॒नुरि॑व॒ भूय॑ आ॒प्याय॑माना । सा नो॑ दोहताग्ं सु॒वीर्य᳚म् । रा॒यस्पोषग्ं॑ सह॒स्रिण᳚म् ।
अ॒पा॒नाय॑ सु॒राध॑से । अ॒मा॒वा॒स्या॑यै॒ स्वाहा᳚ ॥ अ॒भिस्तृ॑णीहि॒ परि॑धेहि॒ वेदि᳚म् ।
जा॒मि-म्मा हिग्ं॑सीरमु॒या शया॑ना ।
हो॒तृ॒षद॑ना॒ हरि॑ता-स्सु॒वर्णाः᳚ । नि॒ष्का इ॒मे यज॑मानस्य ब्र॒द्ध्ने ॥ 54 ॥
(अ॒भीत्व॑र्यै - करोमि - क्रमीत् - पि॒ता - ऽऽत्मन॑ - एक॒तोमु॑खां - मे॒ दिशो - ऽध्य॑क्षेभ्यो - ह॒वि--र् गा॑र्हपत्या - कल्पय॒ - न्नश॑स्तिः॒ - सा नो॑ दोहताग्ं सु॒वीर्यग्ं॑ स॒प्त च॑) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - ऐष्टिकयाजमानमन्त्राः
परि॑स्तृणीत॒ परि॑धत्ता॒ग्निम् । परि॑हितो॒-ऽग्नि र्यज॑मान-म्भुनक्तु । अ॒पाग्ं रस॒ ओष॑धीनाग्ं सु॒वर्णः॑ । नि॒ष्का इ॒मे यज॑मानस्य सन्तु काम॒दुघाः᳚ । अ॒मुत्रा॒मुष्मि॑न् ँलो॒के ॥
भूप॑ते॒ भुव॑नपते । म॒ह॒तो भू॒तस्य॑ पते । ब्र॒ह्माण॑-न्त्वा वृणीमहे ॥
अ॒ह-म्भूप॑तिर॒ह-म्भुव॑नपतिः ।
अ॒ह-म्म॑ह॒तो भू॒तस्य॒ पतिः॑ ॥ 55 ॥
दे॒वेन॑ सवि॒त्रा प्रसू॑त॒ आर्त्वि॑ज्य-ङ्करिष्यामि । देव॑ सवितरे॒त-न्त्वा॑ वृणते ।
बृह॒स्पति॒-न्दैव्य॑-म्ब्र॒ह्माण᳚म् । तद॒ह-म्मन॑से॒ प्रब्र॑वीमि । मनो॑ गायत्रि॒यै ।
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टुभे᳚ । त्रि॒ष्टु-ब्जग॑त्यै । जग॑त्यनु॒ष्टुभे᳚ । अ॒नु॒ष्टु-क्प॒ङ्क्त्यै । प॒ङ्क्तिः प्र॒जाप॑तये ॥ 56 ॥
प्र॒जाप॑ति॒ र्विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्यः॑ । विश्वे॑ दे॒वा बृह॒स्पत॑ये । बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णे ।
ब्रह्म॒ भूर्भुव॒-स्सुवः॑ । बृह॒स्पति॑ र्दे॒वाना᳚-म्ब्र॒ह्मा । अ॒ह-म्म॑नु॒ष्या॑णाम् । बृह॑स्पते य॒ज्ञ-ङ्गो॑पाय ॥ इ॒द-न्तस्मै॑ ह॒र्म्य-ङ्क॑रोमि । यो वो॑ देवा॒श्चर॑ति ब्रह्म॒चर्य᳚म् । मे॒धा॒वी दि॒क्षु मन॑सा तप॒स्वी ॥ 57 ॥
अ॒न्तर्दू॒तश्च॑रति॒ मानु॑षीषु ॥
चतुः॑ शिखण्डा युव॒ति-स्सु॒पेशाः᳚ ।
घृ॒तप्र॑तीका॒ भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚ । म॒र्मृ॒ज्यमा॑ना मह॒ते सौभ॑गाय ।
मह्य॑-न्धुक्ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामान्॑ ॥
भूमि॑ र्भू॒त्वा म॑हि॒मान॑-म्पुपोष ।
ततो॑ दे॒वी व॑र्धयते॒ पयाग्ं॑सि ।
य॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञं-विँच॒यन्ति॒ शञ्च॑ ।
ओष॑धी॒राप॑ इ॒ह शक्व॑रीश्च ॥
यो मा॑ हृ॒दा मन॑सा॒ यश्च॑ वा॒चा ॥ 58 ॥
यो ब्रह्म॑णा॒ कर्म॑णा॒ द्वेष्टि॑ देवाः ।
य-श्श्रु॒तेन॒ हृद॑येनेष्ण॒ता च॑ ।
तस्ये᳚न्द्र॒ वज्रे॑ण॒ शिर॑श्छिनद्मि ॥
ऊर्णा॑मृदु॒ प्रथ॑मानग्ग् स्यो॒नम् ।
दे॒वेभ्यो॒ जुष्ट॒ग्ं॒ सद॑नाय ब॒र्॒हिः । सु॒व॒र्गे लो॒के यज॑मान॒ग्ं॒ हि धे॒हि ।
मा-न्नाक॑स्य पृ॒ष्ठे प॑र॒मे व्यो॑मन्न् ॥ चतुः॑ शिखण्डा युव॒ति-स्सु॒पेशाः᳚ ।
घृ॒तप्र॑तीका व॒युना॑नि वस्ते ।
सा स्ती॒र्यमा॑णा मह॒ते सौभ॑गाय ॥ 59 ॥
सा मे॑ धुक्ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामान्॑ ।
शि॒वा च॑ मे श॒ग्मा चै॑धि ।
स्यो॒ना च॑ मे सु॒षदा॑ चैधि ।
ऊर्ज॑स्वती च मे॒ पय॑स्वती चैधि ।
इष॒मूर्ज॑-म्मे पिन्वस्व । ब्रह्म॒ तेजो॑ मे पिन्वस्व । क्ष॒त्रमोजो॑ मे पिन्वस्व ।
विश॒-म्पुष्टि॑-म्मे पिन्वस्व ।
आयु॑र॒न्नाद्य॑-म्मे पिन्वस्व ।
प्र॒जा-म्प॒शू-न्मे॑ पिन्वस्व ॥ 60 ॥
अ॒स्मिन्. य॒ज्ञ उप॒ भूय॒ इन्नु मे᳚ ।
अवि॑क्षोभाय परि॒धीन्द॑धामि ।
ध॒र्ता ध॒रुणो॒ धरी॑यान् ।
अ॒ग्नि र्द्वेषाग्ं॑सि॒ निरि॒तो नु॑दातै ॥
विच्छि॑नद्मि॒ विधृ॑तीभ्याग्ं स॒पत्नान्॑ ।
जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या॒न्॒. ये च॑ जनि॒ष्यमा॑णाः ।
वि॒शो य॒न्त्राभ्यां॒-विँध॑माम्येनान् । अ॒हग्ग्स्वाना॑-मुत्त॒मो॑-ऽसानि देवाः ।
वि॒शो य॒न्त्रे नु॒दमा॑ने॒ अरा॑तिम् । विश्व॑-म्पा॒प्मान॒मम॑ति-न्दुर्मरा॒युम् ॥ 61 ॥
सीद॑न्ती दे॒वी सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के ।
धृती᳚ स्थो॒ विधृ॑ती॒ स्वधृ॑ती ।
प्रा॒णान्मयि॑ धारयतम् । प्र॒जा-म्मयि॑ धारयतम् । प॒शून्मयि॑ धारयतम् ॥
अ॒य-म्प्र॑स्त॒र उ॒भय॑स्य ध॒र्ता ।
ध॒र्ता प्र॑या॒जाना॑-मु॒तानू॑या॒जाना᳚म् ।
स दा॑धार स॒मिधो॑ वि॒श्वरू॑पाः ।
तस्मि॒न्-थ्स्रुचो॒ अद्ध्यासा॑दयामि ॥
आरो॑ह प॒थो जु॑हु देव॒यानान्॑ ॥ 62 ॥
यत्रर्ष॑यः प्रथम॒जा ये पु॑रा॒णाः । हिर॑ण्यपक्षा-ऽजि॒रा सम्भृ॑ताङ्गा ।
वहा॑सि मा सु॒कृतां॒-यँत्र॑ लो॒काः ॥
अवा॒ह-म्बा॑ध उप॒भृता॑ स॒पत्नान्॑ ।
जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या॒न्॒. ये च॑ जनि॒ष्यमा॑णाः । दोहै॑ य॒ज्ञग्ं सु॒दुघा॑मिव धे॒नुम् ।
अ॒हमुत्त॑रो भूयासम् । अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚ ॥
यो मा॑ वा॒चा मन॑सा दुर्मरा॒युः ।
हृ॒दा-ऽरा॑ती॒या-द॑भि॒दास॑-दग्ने ॥ 63 ॥
इ॒दम॑स्य चि॒त्तमध॑र-न्ध्रु॒वायाः᳚ । अ॒हमुत्त॑रो भूयासम् । अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚ ॥
ऋ॒ष॒भो॑-ऽसि शाक्व॒रः । घृ॒ताची॑नाग्ं सू॒नुः । प्रि॒येण॒ नाम्ना᳚ प्रि॒ये सद॑सि सीद ॥
स्यो॒नो मे॑ सीद सु॒षदः॑ पृथि॒व्याम् ।
प्रथ॑यि प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ सुव॒र्गे लो॒के ।
दि॒वि सी॑द पृथि॒व्या-म॒न्तरि॑क्षे ।
अ॒हमुत्त॑रो भूयासम् ॥ 64 ॥
अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚ ॥
इ॒यग्ग् स्था॒ली घृ॒तस्य॑ पू॒र्णा ।
अच्छि॑न्नपया-श्श॒तधा॑र॒ उथ्सः॑ ।
मा॒रु॒तेन॒ शर्म॑णा॒ दैव्ये॑न ॥
य॒ज्ञो॑-ऽसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः । स॒र्वतो॒ मा-म्भू॒त-म्भ॑वि॒ष्य-च्छ्र॑यताम् । श॒त-म्मे॑ सन्त्वा॒शिषः॑ । स॒हस्र॑-म्मे सन्तु सू॒नृताः᳚ । इरा॑वतीः पशु॒मतीः᳚ । प्र॒जाप॑तिरसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः ॥ 65 ॥
स॒र्वतो॒ मा-म्भू॒त-म्भ॑वि॒ष्य-च्छ्र॑यताम् । श॒त-म्मे॑ सन्त्वा॒शिषः॑ ।
स॒हस्र॑-म्मे सन्तु सू॒नृताः᳚ । इरा॑वतीः पशु॒मतीः᳚ ॥ इ॒दमि॑न्द्रि॒य-म॒मृतं॑-वीँ॒र्य᳚म् । अ॒नेनेन्द्रा॑य प॒शवो॑-ऽचिकिथ्सन्न् ।
तेन॑ देवा अव॒तोप॒ माम् । इ॒हेष॒मूर्जं॒-यँश॒-स्सह॒ ओजः॑ सनेयम् । शृ॒त-म्मयि॑ श्रयताम् ॥ य-त्पृ॑थि॒वी-मच॑र॒त्तत्-प्रवि॑ष्टम् ॥ 66 ॥
येनासि॑ञ्च॒-द्बल॒मिन्द्रे᳚ प्र॒जाप॑तिः ।
इ॒द-न्तच्छु॒क्र-म्मधु॑ वा॒जिनी॑वत् ।
येनो॒-परि॑ष्टा॒दधि॑नो-न्महे॒न्द्रम् ।
दधि॒ मा-न्धि॑नोतु ॥
अ॒यं-वेँ॒दः पृ॑थि॒वी-मन्व॑विन्दत् ।
गुहा॑ स॒ती-ङ्गह॑ने॒ गह्व॑रेषु ।
स वि॑न्दतु॒ यज॑मानाय लो॒कम् ।
अच्छि॑द्रं-यँ॒ज्ञ-म्भूरि॑कर्मा करोतु ॥
अ॒यं-यँ॒ज्ञ-स्सम॑सदद्ध॒विष्मान्॑ ।
ऋ॒चा साम्ना॒ यजु॑षा दे॒वता॑भिः ॥ 67 ॥
तेन॑ लो॒कान्-थ्सूर्य॑वतो जयेम ।
इन्द्र॑स्य स॒ख्य-म॑मृत॒त्व-म॑श्याम् ॥
यो नः॒ कनी॑य इ॒ह का॒मया॑तै ।
अ॒स्मिन्. य॒ज्ञे यज॑मानाय॒ मह्य᳚म् ।
अप॒ तमि॑न्द्रा॒ग्नी भुव॑नान्नुदेताम् ।
अ॒ह-म्प्र॒जां-वीँ॒रव॑तीं-विँदेय ॥
अग्ने॑ वाजजित् । वाज॑-न्त्वा सरि॒ष्यन्त᳚म् ।
वाज॑-ञ्जे॒ष्यन्त᳚म् । वा॒जिनं॑-वाँज॒जित᳚म् ॥ 68 ॥
वा॒ज॒जि॒त्यायै॒ सम्मा᳚र्ज्मि । अ॒ग्निम॑न्ना॒-दम॒न्नाद्या॑य ॥ उप॑हूतो॒ द्यौः पि॒ता ।
उप॒ मा-न्द्यौः पि॒ता ह्व॑यताम् । अ॒ग्नि-राग्नी᳚द्ध्रात् । आयु॑षे॒ वर्च॑से । जी॒वात्वै पुण्या॑य । उप॑हूता पृथि॒वी मा॒ता । उप॒ मा-म्मा॒ता पृ॑थि॒वी ह्व॑यताम् । अ॒ग्नि-राग्नी᳚द्ध्रात् ॥ 69 ॥
आयु॑षे॒ वर्च॑से । जी॒वात्वै पुण्या॑य ॥
मनो॒ ज्योति॑ र्जुषता॒माज्य᳚म् ।
विच्छि॑न्नं-यँ॒ज्ञग्ं समि॒म-न्द॑धातु । बृह॒स्पति॑-स्तनुतामि॒म-न्नः॑ ।
विश्वे॑ दे॒वा इ॒ह मा॑दयन्ताम् ॥
य-न्ते॑ अग्न आवृ॒श्चामि॑ । अ॒हं-वाँ᳚ क्षिपि॒तश्चरन्न्॑ । प्र॒जा-ञ्च॒ तस्य॒ मूल॑-ञ्च ।
नी॒चैर्दे॑वा॒ निवृ॑श्चत ॥ 70 ॥
अग्ने॒ यो नो॑-ऽभि॒दास॑ति । स॒मा॒नो यश्च॒ निष्ट्यः॑ । इ॒द्ध्मस्ये॑व प्र॒क्षाय॑तः ।
मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न । यो मा-न्द्वेष्टि॑ जातवेदः । य-ञ्चा॒ह-न्द्वेष्मि॒ यश्च॒ माम् । सर्वा॒ग्॒स्तान॑ग्ने॒ सन्द॑ह ।
याग्श्चा॒ह-न्द्वेष्मि॒ ये च॒ माम् ॥ अग्ने॑ वाजजित् ।
वाज॑-न्त्वा ससृ॒वाग्ंस᳚म् ॥ 71 ॥
वाज॑-ञ्जिगि॒वाग्ंस᳚म् । वा॒जिनं॑-वाँज॒जित᳚म् । वा॒ज॒जि॒त्यायै॒ सम्मा᳚र्ज्मि । अ॒ग्नि-म॑न्ना॒द-म॒न्नाद्या॑य ॥ वेदि॑ र्ब॒र॒ःइ-श्शृ॒तग्ं ह॒विः ।
इ॒द्ध्मः प॑रि॒धय॒-स्स्रुचः॑ । आज्यं॑-यँ॒ज्ञ ऋचो॒ यजुः॑ । या॒ज्या᳚श्च वषट्का॒राः । स-म्मे॒ सन्न॑तयो नमन्ताम् ।
इ॒द्ध्म॒सं॒-नह॑ने हु॒ते ॥ 72 ॥
दि॒वः खीलो-ऽव॑ततः । पृ॒थि॒व्या अद्ध्युत्थि॑तः । तेना॑ स॒हस्र॑काण्डेन । द्वि॒षन्तग्ं॑ शोचयामसि । द्वि॒षन्मे॑ ब॒हु शो॑चतु ।
ओष॑धे॒ मो अ॒हग्ं शु॑चम् ॥ यज्ञ॒ नम॑स्ते यज्ञ । नमो॒ नम॑श्च ते यज्ञ । शि॒वेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व । स्यो॒नेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व ॥ 73 ॥
सु॒भू॒तेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व ।
य॒ज्ञस्यर्धि॒मनु॒ सन्ति॑ष्ठस्व । उप॑ ते यज्ञ॒ नमः॑ । उप॑ ते॒ नमः॑ ।
उप॑ ते॒ नमः॑ ॥ त्रिष्फ॒ली क्रि॒यमा॑णानाम् । यो न्य॒ङ्गो अ॑व॒शिष्य॑ते ।
रक्ष॑सा-म्भाग॒धेय᳚म् । आप॒स्त-त्प्रव॑हतादि॒तः ॥ 74 ॥
उ॒लूख॑ले॒ मुस॑ले॒ यच्च॒ शूर्पे᳚ ।
आ॒शि॒श्लेष॑ दृ॒षदि॒ यत्क॒पाले᳚ ।
अ॒व॒प्रुषो॑ वि॒प्रुष॒-स्संयँ॑जामि ।
विश्वे॑ दे॒वा ह॒विरि॒द-ञ्जु॑षन्ताम् ।
य॒ज्ञे या वि॒प्रुष॒-स्सन्ति॑ ब॒ह्वीः ।
अ॒ग्नौ ता-स्सर्वा॒-स्स्वि॑ष्टा॒-स्सुहु॑ता जुहोमि ॥ उ॒द्यन्न॒द्य मि॑त्रमहः ।
स॒पत्ना᳚न्मे अनीनशः । दिवै॑नान्. वि॒द्युता॑ जहि ।
नि॒म्रोच॒न्नध॑रान् कृधि ॥ 75 ॥
उ॒द्यन्न॒द्य वि नो॑ भज । पि॒ता पु॒त्रेभ्यो॒ यथा᳚ । दी॒र्घा॒यु॒त्वस्य॑ हेशिषे । तस्य॑ नो देहि सूर्य ॥ उ॒द्यन्न॒द्य मि॑त्रमहः । आ॒रोह॒न्नुत्त॑रा॒-न्दिव᳚म् । हृ॒द्रो॒ग-म्मम॑ सूर्य । ह॒रि॒माण॑-ञ्च नाशय ॥ शुके॑षु मे हरि॒माण᳚म् ।
रो॒प॒णाका॑सु दद्ध्मसि ॥ 76 ॥
अथो॑ हारिद्र॒वेषु॑ मे । ह॒रि॒माण॒-न्निद॑द्ध्मसि ॥ उद॑गाद॒य-मा॑दि॒त्यः ।
विश्वे॑न॒ सह॑सा स॒ह । द्वि॒षन्त॒-म्मम॑ र॒न्धयन्न्॑ । मो अ॒ह-न्द्वि॑ष॒तो र॑धम् ॥
यो न॒-श्शपा॒दश॑पतः । यश्च॑ न॒-श्शप॑त॒-श्शपा᳚त् । उ॒षाश्च॒ तस्मै॑ नि॒म्रुक्च॑ । सर्व॑-म्पा॒पग्ं समू॑हताम् ॥ 77 ॥
यो नः॑ स॒पत्नो॒ यो रणः॑ । मर्तो॑-ऽभि॒दास॑ति देवाः। इ॒द्ध्मस्ये॑व प्र॒क्षाय॑तः ।
मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न ॥ अव॑सृष्टः॒ परा॑पत । श॒रो ब्रह्म॑सग्ंशितः ।
गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्रवि॑श । मैषा॒-ङ्कञ्च॒नोच्छि॑षः ॥ 78 ॥
(पतिः॑ - प्र॒जाप॑तये - तप॒स्वी - वा॒चा - सौभ॑गाय - प॒शून्मे॑ पिन्वस्व - दुर्मरा॒युं - दे॑व॒याना॑ - नग्ने॒ - ऽन्तरि॑क्षे॒-ऽहमुत्त॑रो भूयासं -प्र॒जाप॑तिरसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः - प्रवि॑ष्टं - दे॒वता॑भि--र् वाज॒जितं॑ -
पृथि॒वी ह्व॑यताम॒ग्निराग्नी᳚द्ध्रा-द्- वृश्चत - ससृ॒वाग्ंसग्ं॑ - हु॒ते - स्यो॒नेन॑ मे॒ सम्ति॑ष्ठस्वे॒ - तः - कृ॑धि- दध्म - स्यूहता - +म॒ष्टौ च॑) (अ. 6)
अनुवाकं 7 - सोमाङ्ग.भूतेषु मन्त्रेषु-दीक्षामारभ्याग्नीषोमयि पशुपर्यन्ते प्रयोगे शेषभूता मन्त्राः
सक्षे॒द-म्प॑श्य । विध॑र्तरि॒द-म्प॑श्य । नाके॒द-म्प॑श्य । र॒मतिः॒ पनि॑ष्ठा ।
ऋ॒तं-वँर्षि॑ष्ठम् । अ॒मृता॒ यान्या॒हुः । सूर्यो॒ वरि॑ष्ठो अ॒क्षभि॒र्विभा॑ति ।
अन॒ द्यावा॑पृथि॒वी दे॒वपु॑त्रे ॥ दी॒क्षा-ऽसि॒ तप॑सो॒ योनिः॑ । तपो॑-ऽसि॒ ब्रह्म॑णो॒ योनिः॑ ॥ 79 ॥
ब्रह्मा॑सि क्ष॒त्रस्य॒ योनिः॑ । क्ष॒त्रम॑स्यृ॒तस्य॒ योनिः॑ ।
ऋ॒तम॑सि॒ भूरार॑भे । श्र॒द्धा-म्मन॑सा । दी॒क्षा-न्तप॑सा । विश्व॑स्य॒ भुव॑न॒स्याधि॑पत्नीम् । सर्वे॒ कामा॒ यज॑मानस्य सन्तु ॥
वात॑-म्प्रा॒ण-म्मन॑सा॒-ऽन्वार॑भामहे । प्र॒जाप॑तिं॒-योँ भुव॑नस्य गो॒पाः ।
स नो॑ मृ॒त्योस्त्रा॑यता॒-म्पात्वग्ंह॑सः ॥ 80 ॥
ज्योग्जी॒वा ज॒राम॑शीमहि ॥ इन्द्र॑ शाक्वर गाय॒त्री-म्प्रप॑द्ये । ता-न्ते॑ युनज्मि । इन्द्र॑ शाक्वर त्रि॒ष्टुभ॒-म्प्रप॑द्ये । ता-न्ते॑ युनज्मि ।
इन्द्र॑ शाक्वर॒ जग॑ती॒-म्प्रप॑द्ये । ता-न्ते॑ युनज्मि ।
इन्द्र॑ शाक्वरानु॒ष्टुभ॒-म्प्रप॑द्ये । ता-न्ते॑ युनज्मि । इन्द्र॑ शाक्वर प॒ङ्क्ति-म्प्रप॑द्ये ॥ 81 ॥
ता-न्ते॑ युनज्मि ॥ आ-ऽह-न्दी॒क्षाम॑रुह-मृ॒तस्य॒ पत्नी᳚म् । गा॒य॒त्रेण॒ छन्द॑सा॒ ब्रह्म॑णा च । ऋ॒तग्ं स॒त्ये॑-ऽधायि । स॒त्यमृ॒ते॑-ऽधायि ।
ऋ॒त-ञ्च॑ मे स॒त्य-ञ्चा॑भूताम् । ज्योति॑रभूव॒ग्ं॒ सुव॑रगमम् ।
सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-न्नाक॑स्य पृ॒ष्ठम् । ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑मगमम् ॥
पृ॒थि॒वी दी॒क्षा ॥ 82 ॥
तया॒-ऽग्नि र्दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः । यया॒-ऽग्नि र्दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः । तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । अ॒न्तरि॑क्ष-न्दी॒क्षा ।
तया॑ वा॒यु र्दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
यया॑ वा॒यु र्दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । द्यौ र्दी॒क्षा ।
तया॑-ऽऽदि॒त्यो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
यया॑-ऽऽदि॒त्यो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ॥ 83 ॥
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । दिशो॑ दी॒क्षा ।
तया॑ च॒न्द्रमा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
यया॑ च॒न्द्रमा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि ।
आपो॑ दी॒क्षा । तया॒ वरु॑णो॒ राजा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः । यया॒ वरु॑णो॒ राजा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः । तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि ।
ओष॑धयो दी॒क्षा ॥ 84 ॥
तया॒ सोमो॒ राजा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः। यया॒ सोमो॒ राजा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । वाग् दी॒क्षा ।
तया᳚ प्रा॒णो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
यया᳚ प्रा॒णो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । पृ॒थि॒वी त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षताम् ।
अ॒न्तरि॑क्ष-न्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षताम् ।
द्यौस्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षताम् ॥ 85 ॥
दिश॑स्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् । आप॑स्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् ।
ओष॑धयस्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् । वाक्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षताम् ।
ऋच॑स्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् । सामा॑नि त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् ।
यजूग्ं॑षि त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् । अह॑श्च॒ रात्रि॑श्च । कृ॒षिश्च॒ वृष्टि॑श्च । त्विषि॒श्चा-प॑चितिश्च ॥ 86 ॥
आप॒श्चौष॑धयश्च । ऊर्क्च॑ सू॒नृता॑ च । तास्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् ॥
स्वे दक्षे॒ दक्ष॑पिते॒ह सी॑द । दे॒वानाग्ं॑ सु॒म्नो म॑ह॒ते रणा॑य । स्वा॒स॒स्थ-स्त॒नुवा॒ संविँ॑शस्व । पि॒तेवै॑धि सू॒नव॒ आ सु॒शेवः॑ ।
शि॒वो मा॑ शि॒वमावि॑श । स॒त्य-म्म॑ आ॒त्मा । श्र॒द्धा मे ऽक्षि॑तिः ॥ 87 ॥
तपो॑ मे प्रति॒ष्ठा । स॒वि॒तृ-प्र॑सूता मा॒ दिशो॑ दीक्षयन्तु । स॒त्यम॑स्मि ॥ अ॒ह-न्त्वद॑स्मि॒ मद॑सि॒ त्वमे॒तत् । ममा॑सि॒ योनि॒स्तव॒ योनि॑रस्मि । ममै॒व सन्वह॑ ह॒व्यान्य॑ग्ने ।
पु॒त्रः पि॒त्रे लो॑क॒कृ-ज्जा॑तवेदः ॥
आ॒जुह्वा॑न-स्सु॒प्रती॑कः पु॒रस्ता᳚त् ।
अग्ने॒ स्वां-योँनि॒मासी॑द सा॒द्ध्या ।
अ॒स्मिन्-थ्स॒धस्थे॒ अद्ध्युत्त॑रस्मिन्न् ॥ 88 ॥
विश्वे॑ देवा॒ यज॑मानश्च सीदत ॥
एक॑मि॒षे विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
द्वे ऊ॒र्जे विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
त्रीणि॑ व्र॒ताय॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
च॒त्वारि॒ मायो॑ भवाय॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
पञ्च॑ प॒शुभ्यो॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु । षड्रा॒यस्पोषा॑य॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
स॒प्त स॒प्तभ्यो॒ होत्रा᳚भ्यो॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ॥
सखा॑य-स्स॒प्तप॑दा अभूम । स॒ख्य-न्ते॑ गमेयम् ॥ 89 ॥
स॒ख्यात्ते॒ मा यो॑षम् । स॒ख्यान्मे॒ मा यो᳚ष्ठाः ॥ सा-ऽसि॑ सुब्रह्मण्ये ।
तस्या᳚स्ते पृथि॒वी पादः॑ । सा-ऽसि॑ सुब्रह्मण्ये । तस्या᳚स्ते॒-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्पादः॑ ।
सा-ऽसि॑ सुब्रह्मण्ये । तस्या᳚स्ते॒ द्यौः पादः॑ । सा-ऽसि॑ सुब्रह्मण्ये । तस्या᳚स्ते॒ दिशः॒ पादः॑ ॥ 90 ॥
प॒रो र॑जास्ते पञ्च॒मः पादः॑ । सा न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धुक्ष्व । तेज॑ इन्द्रि॒यम् । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-म॒न्नाद्य᳚म् ॥ विमि॑मे त्वा॒ पय॑स्वतीम् । दे॒वाना᳚-न्धे॒नुग्ं सु॒दुघा॒-मन॑प-स्फुरन्तीम् । इन्द्र॒-स्सोम॑-म्पिबतु ।
क्षेमो॑ अस्तु नः ॥ इ॒मा-न्न॑राः कृणुत॒ वेदि॒मेत्य॑ । वसु॑मतीग्ं रु॒द्रव॑ती-मादि॒त्यव॑तीम् ॥ 91 ॥
वर्ष्म॑न्दि॒वः । नाभा॑ पृथि॒व्याः ।
यथा॒-ऽयं-यँज॑मानो॒ न रिष्ये᳚त् ।
दे॒वस्य॑ सवि॒तु-स्स॒वे ॥
चतुः॑ शिखण्डा युव॒ति-स्सु॒पेशाः᳚ ।
घृ॒तप्र॑तीका॒ भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚ ।
तस्याग्ं॑ सुप॒र्णावधि॒ यौ निवि॑ष्टौ ।
तयो᳚ र्दे॒वाना॒मधि॑ भाग॒धेय᳚म् ॥
अप॒ जन्य॑-म्भ॒य-न्नु॑द । अप च॒क्राणि॑ वर्तय । गृ॒हग्ं सोम॑स्य गच्छतम् ॥
न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि ।
दे॒वाग्ं इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑ ।
यत्र॒ यन्ति॑ सु॒कृतो॒ नापि॑ दु॒ष्कृतः॑ ।
तत्र॑ त्वा दे॒व-स्स॑वि॒ता द॑धातु ॥ 92 ॥
(ब्रह्म॑णो॒ योनि॒ - रग्ंह॑सः - प॒ङ्क्ति-म्प्रप॑द्ये - दी॒क्षा - ययो॑-ऽऽदि॒त्यो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒त - स्तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षया॒म्योष॑धयो दी॒क्षा - द्यौस्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षता॒ - मप॑चिति॒श्चा - क्षि॑ति॒ - रुत्त॑रस्मिन् - गमेयं॒ - दिशः॒ पाद॑ - आदि॒त्यव॑तीं - ँवर्तय॒ पञ्च॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8 - पशुविषया अच्छिद्रमन्त्राः
यद॒स्य पा॒रे रज॑सः । शु॒क्र-ञ्ज्योति॒-रजा॑यत । तन्नः॑ पर्ष॒दति॒ द्विषः॑ ।
अग्ने॑ वैश्वानर॒ स्वाहा᳚ ॥ यस्मा᳚द्भी॒षा-ऽवा॑शिष्ठाः । ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि ।
प्र॒जाभ्य॒-स्सर्वा᳚भ्यो मृड । नमो॑ रु॒द्राय॑ मी॒ढुषे᳚ ॥ यस्मा᳚द्भी॒षा न्यष॑दः ।
ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि ॥ 93 ॥
प्र॒जाभ्य॒-स्सर्वा᳚भ्यो मृड । नमो॑ रु॒द्राय॑ मी॒ढुषे᳚ ॥ उदु॑स्र तिष्ठ॒ प्रति॑तिष्ठ॒ मा रि॑षः । मेमं-यँ॒ज्ञं-यँज॑मान-ञ्च रीरिषः । सु॒व॒र्गे लो॒के यज॑मान॒ग्ं॒ हि धे॒हि । श-न्न॑ एधि द्वि॒पदे॒ श-ञ्चतु॑ष्पदे ॥
यस्मा᳚द्भी॒षा-ऽवे॑पिष्ठाः प॒लायि॑ष्ठा-स्स॒मज्ञा᳚स्थाः । ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि ।
प्र॒जाभ्य॒-स्सर्वा᳚भ्यो मृड । नमो॑ रु॒द्राय॑ मी॒ढुषे᳚ ॥ 94 ॥
य इ॒दमकः॑ । तस्मै॒ नमः॑ । तस्मै॒ स्वाहा᳚ ॥
न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाग्ं इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑ । हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा᳚स्था-द्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्य ॥ । आशा॑ना-न्त्वा ऽऽशापा॒लेभ्यः॑ । च॒तुर्भ्यो॑ अ॒मृते᳚भ्यः । इ॒द-म्भू॒तस्याध्य॑क्षेभ्यः । वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् ॥
विश्वा॒ आशा॒ मधु॑ना॒ सग्ंसृ॑जामि । अ॒न॒मी॒वा आप॒ ओष॑धयो भवन्तु । अ॒यं-यँज॑मानो॒ मृधो॒ व्य॑स्यताम् । अगृ॑भीताः प॒शवः॑ सन्तु॒ सर्वे᳚ ॥ ॥ य॒ज्ञस्य॒ हि स्थ ऋ॒त्वियौ᳚ ।
इन्द्रा᳚ग्नी॒ चेत॑नस्य च । हु॒ता॒हु॒तस्य॑ तृप्यतम् । अहु॑तस्य हु॒तस्य॑ च । हु॒तस्य॒ चाहु॑तस्य च । अहु॑तस्य हु॒तस्य॑ च । इन्द्रा᳚ग्नी अ॒स्य सोम॑स्य । वी॒त-म्पि॑बत-ञ्जु॒षेथा᳚म् ॥
मा यज॑मान॒-न्तमो॑ विदत् । मर्त्विजो॒ मो इ॒माः प्र॒जाः । मा य-स्सोम॑मि॒म-म्पिबा᳚त् । सग्ंसृ॑ष्टमु॒भय॑-ङ्कृ॒तम् ॥ 95 ॥
(कृ॒धि॒ - मी॒ढुषे - ऽहु॑तस्य च स॒प्त च॑) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - उपांश्वभिषवा मन्त्राः
अ॒ना॒गस॑स्त्वा व॒यम् । इन्द्रे॑ण॒ प्रेषि॑ता॒ उप॑ । वा॒युष्टे॑ अस्त्वग्ंश॒भूः । मि॒त्रस्ते॑ अस्त्वग्ंश॒भूः । वरु॑णस्ते अस्त्वग्ंश॒भूः ॥
अपा᳚-ङ्क्षया॒ ऋत॑स्य गर्भाः । भुव॑नस्य गोपा॒-श्श्येना॑ अतिथयः । पर्व॑ताना-ङ्ककुभः प्र॒युतो॑ नपातारः । व॒ग्नुनेन्द्रग्ग्॑ ह्वयत ।
घोषे॒णामी॑-वाग्श्चातयत ॥ 96 ॥
यु॒क्ता-स्स्थ॒ वह॑त ॥ दे॒वा ग्रावा॑ण॒ इन्दु॒रिन्द्र॒ इत्य॑वादिषुः । एन्द्र॑मचुच्यवुः पर॒मस्याः᳚ परा॒वतः॑ । आ-ऽस्मा-थ्स॒धस्था᳚त् ।
ओरोर॒न्तरि॑क्षात् । आ सु॑भू॒तम॑सुषवुः । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-म्म॒ आ-ऽसु॑षवुः ।
स॒म॒रे रक्षाग्॑स्यवधिषुः । अप॑हत-म्ब्रह्म॒ज्यस्य॑ ॥ वाक्च॑ त्वा॒ मन॑श्च श्रिणीताम् ॥ 97 ॥
प्रा॒णश्च॑ त्वा-ऽपा॒नश्च॑ श्रीणीताम् ।
चक्षु॑श्च त्वा॒ श्रोत्र॑-ञ्च श्रीणीताम् ।
दक्ष॑श्च त्वा॒ बल॑-ञ्च श्रीणीताम् । ओज॑श्च त्वा॒ सह॑श्च श्रीणीताम् । आयु॑श्च त्वा ज॒रा च॑ श्रीणीताम् । आ॒त्मा च॑ त्वा त॒नूश्च॑ श्रीणीताम् । शृ॒तो॑-ऽसि शृ॒त-ङ्कृ॑तः । शृ॒ताय॑ त्वा शृ॒तेभ्य॑स्त्वा ॥
यमिन्द्र॑मा॒हु र्वरु॑णं॒-यँमा॒हुः । य-म्मि॒त्रमा॒हु-र्यमु॑ स॒त्यमा॒हुः ॥ 98 ॥
यो दे॒वाना᳚-न्दे॒वत॑मस्तपो॒जाः । तस्मै᳚ त्वा॒ तेभ्य॑स्त्वा ॥ मयि॒ त्यदि॑न्द्रि॒य-म्म॒हत् । मयि॒ दक्षो॒ मयि॒ क्रतुः॑ । मयि॑ धायि सु॒वीर्य᳚म् । त्रिशु॑ग्घ॒र्मो विभा॑तु मे । आकू᳚त्या॒ मन॑सा स॒ह ।
वि॒राजा॒ ज्योति॑षा स॒ह । य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह ।
तस्य॒ दोह॑मशीमहि ॥ 99 ॥
तस्य॑ सु॒म्नम॑शीमहि । तस्य॑ भ॒क्षम॑शीमहि ।
वाग्जु॑षा॒णा सोम॑स्य तृप्यतु ॥ मि॒त्रो जनान्॑ यातयति प्रजा॒न-न्मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम् । मि॒त्रः कृ॒ष्टीरनि॑मिषा॒-ऽभि च॑ष्टे स॒त्याय॑ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॑-द्विधेम ॥ प्र स मि॑त्र॒ मर्तो॑ अस्तु॒ प्रय॑स्वा॒न्. यस्त॑ आदित्य॒ शिक्ष॑ति व्र॒तेन॑ । न ह॑न्यते॒ न जी॑यते॒ त्वोतो॒ नैन॒मग्ंहो॑ अश्नो॒त्यन्ति॑तो॒ न दू॒रात् ॥ ॥ यस्मा॒न्न जा॒तः परो॑ अ॒न्यो अस्ति॑ । य आ॑वि॒वेश॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ ।
प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ संविँदा॒नः ।
त्रीणि॒ ज्योतीग्ं॑षि सचते॒ स षो॑ड॒शी ॥
ए॒ष ब्र॒ह्मा य ऋ॒त्वियः॑ ।
इन्द्रो॒ नाम॑ श्रु॒तो ग॒णे ॥ 100 ॥
प्र ते॑ म॒हे वि॒दथे॑ ऽशग्ंसिष॒ग्ं॒ हरी᳚ । य ऋ॒त्वियः॒ प्र ते॑ वन्वे ।
व॒नुषो॑ हर्य॒त-म्मद᳚म् ॥ इन्द्रो॒ नाम॑ घृ॒त-न्न यः । हरि॑भि॒श्चारु॒ सेच॑ते ।
श्रु॒तो ग॒ण आ त्वा॑ विशन्तु । हरि॑वर्पस॒गिंरः॑ ॥
इन्द्राधि॑प॒ते-ऽधि॑पति॒स्त्व-न्दे॒वाना॑मसि । अधि॑पति॒-म्माम् । आयु॑ष्मन्तं॒-वँर्च॑स्वन्त-म्मनु॒ष्ये॑षु कुरु ॥ 101 ॥
इन्द्र॑श्च स॒म्रा-ड्वरु॑णश्च॒ राजा᳚ ।
तौ ते॑ भ॒क्ष-ञ्च॑क्रतु॒रग्र॑ ए॒तम् ।
तयो॒रनु॑ भ॒क्ष-म्भ॑क्षयामि ।
वाग्जु॑षा॒णा सोम॑स्य तृप्यतु ॥
प्र॒जाप॑ति र्वि॒श्वक॑र्मा । तस्य॒ मनो॑ दे॒वं-यँ॒ज्ञेन॑ राद्ध्यासम् । अ॒र्थे॒ गा अ॒स्य ज॑हितः । अ॒व॒सान॑पते-ऽव॒सान॑-म्मे विन्द ॥
नमो॑ रु॒द्राय॑ वास्तो॒ष्पत॑ये ।
आय॑ने वि॒द्रव॑णे ॥ 102 ॥
उ॒द्याने॒ यत्प॒राय॑णे । आ॒वर्त॑ने वि॒वर्त॑ने ।
यो गो॑पा॒यति॒ तग्ं हु॑वे ॥
यान्य॑पा॒मित्या॒-न्यप्र॑तीत्ता॒-न्यस्मि॑ ।
य॒मस्य॑ ब॒लिना॒ चरा॑मि ।
इ॒हैव सन्तः॒ प्रति॒ तद्या॑तयामः ।
जी॒वा जी॒वेभ्यो॒ निह॑राम एनत् ॥
अ॒नृ॒णा अ॒स्मिन्न॑-नृ॒णाः पर॑स्मिन्न् ।
तृ॒तीये॑ लो॒के अ॑नृ॒णा-स्स्या॑म ।
ये दे॑व॒याना॑ उ॒त पि॑तृ॒याणाः᳚ ॥ 103 ॥
सर्वा᳚-न्प॒थो अ॑नृ॒णा आक्षी॑येम ॥
इ॒दमू॒ नु श्रेयो॑-ऽव॒सान॒-माग॑न्म ।
शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे इ॒मे । गोम॒द्धन॑-व॒दश्व॑व॒-दूर्ज॑स्वत् ।
सु॒वीरा॑ वी॒रैरनु॒ सञ्च॑रेम ॥ अ॒र्कः प॒वित्र॒ग्ं॒ रज॑सो वि॒मानः॑ ।
पु॒नाति॑ दे॒वाना॒-म्भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । द्यावा॑पृथि॒वी पय॑सा संविँदा॒ने ।
घृ॒त-न्दु॑हाते अ॒मृत॒-म्प्रपी॑ने ॥ प॒वित्र॑म॒र्को रज॑सो वि॒मानः॑ ।
पु॒नाति॑ दे॒वाना॒-म्भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ ।
सुव॒ र्ज्योति॒ र्यशो॑ म॒हत् ।
अ॒शी॒महि॑ गा॒धमु॒त प्र॑ति॒ष्ठाम् ॥ 104 ॥
(चा॒त॒य॒त॒ - श्री॒णी॒ता॒ग्ं॒ - स॒त्यमा॒हु - र॑शीमहि - ग॒णे - कु॑रु - वि॒द्रव॑णे - पितृ॒याणा॑ - अ॒र्को रज॑सो वि॒मान॒स्त्रीणि॑ च) (अ. 9)
अनुवाकं 10 - सौमिकप्रायाश्चित्तमन्त्राः
उद॑स्ताम्फ्सी-थ्सवि॒ता मि॒त्रो अ॑र्य॒मा ।
सर्वा॑-न॒मित्रा॑-नवधीद्यु॒गेन॑ ।
बृ॒हन्त॒-म्माम॑कर-द्वी॒रव॑न्तम् । र॒थ॒न्त॒रे श्र॑यस्व॒ स्वाहा॑ पृथि॒व्याम् ।
वा॒म॒दे॒व्ये श्र॑यस्व॒ स्वाहा॒-ऽन्तरि॑क्षे । बृ॒ह॒ति श्र॑यस्व॒ स्वाहा॑ दि॒वि ।
बृ॒ह॒ता त्वोप॑स्तभ्नोमि ॥
आ त्वा॑ ददे॒ यश॑से वी॒र्या॑य च ।
अ॒स्मास्व॑-घ्निया यू॒य-न्द॑धाथेन्द्रि॒य-म्पयः॑ ॥ यस्ते᳚ द्र॒फ्सो यस्त॑ उद॒र्॒षः ॥ 105 ॥
दैव्यः॑ के॒तु र्विश्व॒-म्भुव॑न-मावि॒वेश॑ ।
स नः॑ पा॒ह्यरि॑ष्ट्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
अनु॑ मा॒ सर्वो॑ य॒ज्ञो॑-ऽयमे॑तु ।
विश्वे॑ दे॒वा म॒रुत॒-स्सामा॒र्कः ।
आ॒प्रिय॒ ॑007आ;छन्दाग्ं॑सि नि॒विदो॒ यजूग्ं॑षि । अ॒स्यै पृ॑थि॒व्यै यद्य॒ज्ञिय᳚म् ॥
प्र॒जाप॑ते र्वर्त॒निमनु॑ वर्तस्व ।
अनु॑ वी॒रैरनु॑ राद्ध्याम॒ गोभिः॑ ।
अन्वश्वै॒रनु॒ सर्वै॑रु पु॒ष्टैः ।
अनु॑ प्र॒जया-ऽन्वि॑न्द्रि॒येण॑ ॥ 106 ॥
दे॒वा नो॑ य॒ज्ञ-मृ॑जु॒धा न॑यन्तु ॥
प्रति॑ क्ष॒त्रे प्रति॑ तिष्ठामि रा॒ष्ट्रे ।
प्रत्यश्वे॑षु॒ प्रति॑तिष्ठामि॒ गोषु॑ ।
प्रति॑ प्र॒जाया॒-म्प्रति॑ तिष्ठामि॒ भव्ये᳚ ।
विश्व॑म॒न्या-ऽभि॑ वावृ॒धे । तद॒न्यस्या॒-मधि॑श्रि॒तम् । दि॒वे च॑ वि॒श्वक॑र्मणे ।
पृ॒थि॒व्यै चा॑कर॒-न्नमः॑ ॥ अस्का॒न्द्यौः पृ॑थि॒वीम् । अस्का॑नृष॒भो युवा॒ गाः ॥ 107 ॥
स्क॒न्नेमा विश्वा॒ भुव॑ना । स्क॒न्नो य॒ज्ञः प्रज॑नयतु । अस्का॒नज॑नि॒ प्राज॑नि ।
आ स्क॒न्नाज्जा॑यते॒ वृषा᳚ । स्क॒न्ना-त्प्रज॑निषीमहि ॥ ये दे॒वा येषा॑मि॒द-म्भा॑ग॒धेय॑-म्ब॒भूव॑ । येषा᳚-म्प्रया॒जा उ॒तानू॑या॒जाः । इन्द्र॑ज्येष्ठेभ्यो॒ वरु॑णराजभ्यः । अ॒ग्निहो॑तृभ्यो दे॒वेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ॥ उ॒त त्या नो॒ दिवा॑ म॒तिः ॥ 108 ॥
अदि॑तिरू॒त्या-ऽऽग॑मत् । सा शन्ता॑ची॒ मय॑स्करत् । अप॒ स्रिधः॑ ॥ उ॒त त्या दैव्या॑ भि॒षजा᳚ । श-न्न॑स्करतो अ॒श्विना᳚ । यू॒याता॑-म॒स्मद्रपः॑ ।
अप॒ स्रिधः॑ ॥ शम॒ग्नि-र॒ग्निभि॑स्करत् । श-न्न॑स्तपतु॒ सूर्यः॑ । शं-वाँतो॑ वात्वर॒पाः ॥ 109 ॥
अप॒ स्रिधः॑ ॥ तदित्प॒द-न्न विचि॑केत वि॒द्वान् ।
यन्मृ॒तः पुन॑र॒प्येति॑ जी॒वान् । त्रि॒वृद्य-द्भुव॑नस्य रथ॒वृत् । जी॒वो गर्भो॒ न मृ॒त-स्स जी॑वात् ॥ प्रत्य॑स्मै॒ पिपी॑षते । वि॒श्वा॑नि वि॒दुषे॑ भर । अ॒र॒-ङ्ग॒माय॒ जग्म॑वे ।
अप॑श्चाद्दध्वने॒ नरे᳚ (ओ-रप॑श्चाद्दघ्वने॒ नरे᳚) ॥ इन्दु॒रिन्दु॒म-वा॑गात् ।
इन्दो॒रिन्द्रो॑-ऽपात् । तस्य॑ त इन्द॒विन्द्र॑-पीतस्य॒ मधु॑मतः । उप॑हूत॒स्योप॑हूतो भक्षयामि ॥ 110 ॥
(उ॒द॒र्॒ष - इ॑न्द्रि॒येण॒ - गा - म॒ति - र॑र॒पा - अ॑गा॒त्रीणि॑ च) (अ. 10)
अनुवाकं 11 - दर्शपूर्णमासप्रायश्चित्तमन्त्राः
ब्रह्म॑ प्रति॒ष्ठा मन॑सो॒ ब्रह्म॑ वा॒चः । ब्रह्म॑ य॒ज्ञानाग्ं॑ ह॒विषा॒-माज्य॑स्य ।
अति॑रिक्त॒-ङ्कर्म॑णो॒ यच्च॑ ही॒नम् । य॒ज्ञः पर्वा॑णि प्रति॒रन्ने॑ति क॒ल्पयन्न्॑ ।
स्वाहा॑कृ॒ता-ऽऽहु॑तिरेतु दे॒वान् ॥ आश्रा॑वितम॒त्याश्रा॑वितम् ।
वष॑ट्कृत-म॒त्यनू᳚क्त-ञ्च य॒ज्ञे ।
अति॑रिक्त॒-ङ्कर्म॑णो॒ यच्च॑ ही॒नम् ।
य॒ज्ञः पर्वा॑णि प्रति॒रन्ने॑ति क॒ल्पयन्न्॑ ।
स्वाहा॑कृ॒ता-ऽऽहु॑तिरेतु दे॒वान् ॥ 111 ॥
यद्वो॑ देवा अतिपा॒दया॑नि । वा॒चा चि॒त्प्रय॑त-न्देव॒ हेड॑नम् । अ॒रा॒यो अ॒स्माग्ं अ॒भि-दु॑च्छुना॒यते᳚। अ॒न्यत्रा॒स्म-न्म॑रुत॒स्त-न्निधे॑तन ॥ त॒त-म्म॒ आप॒स्तदु॑ तायत॒ पुनः॑ । स्वादि॑ष्ठा धी॒तिरु॒चथा॑य शस्यते ।
अ॒यग्ं स॑मु॒द्र उ॒त वि॒श्वभे॑षजः ।
स्वाहा॑-कृतस्य॒ समु॑तृप्णुत र्भुवः ॥
उद्व॒य-न्तम॑स॒स्परि॒ पश्य॑न्तो॒ ज्योति॒रुत्त॑रम् । दे॒व-न्दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम् ॥ ।
उदु॒ त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म् ॥ चि॒त्र-न्दे॒वाना॒-मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑-र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒-ऽग्नेः । आ-ऽ प्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च ॥ ॥ 112 ॥
इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑व॒स्युरा च॑के ॥ तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शग्ंस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ ।
त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥
स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ग्ं॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒कग्ं सु॒हवो॑ न एधि ॥ । त्वम॑ग्ने अ॒या-ऽसि॑ । अ॒या सन्मन॑सा हि॒तः । अ॒या सनःअ॒व्यमू॑हिषे । अ॒या नो॑ धेहि भेष॒जम् । इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः । स्वाहा॑कृतः पिपर्तु नः । स्व॒गा दे॒वेभ्य॑ इ॒द-न्नमः॑ ॥ प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव । यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यग्ग् स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥ ॥ इ॒म-ञ्जी॒वेभ्यः॑ परि॒धि-न्द॑धामि । मैषा-न्नु॑ गा॒दप॑रो॒ अर्ध॑मे॒तम् । श॒त-ञ्जी॑वन्तु श॒रदः॑ पुरू॒चीः । ति॒रो मृ॒त्यु-न्द॑धता॒-म्पर्व॑तेन ॥
इ॒ष्टेभ्य॒-स्स्वाहा॒ वष॒डनि॑ष्टेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । भे॒ष॒ज-न्दुरि॑ष्ट्यै॒ स्वाहा॒ निष्कृ॑त्यै॒ स्वाहा᳚ । दौरा᳚र्ध्यै॒ स्वाहा॒ दैवी᳚भ्य-स्त॒नूभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ॥ 113 ॥
ऋद्ध्यै॒ स्वाहा॒ समृ॑द्ध्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
यत॑ इन्द्र॒ भया॑महे ।
ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि । मघ॑वञ्छ॒ग्धि तव॒ तन्न॑ ऊ॒तये᳚ । वि द्विषो॒ वि मृधो॑ जहि ॥ स्व॒स्ति॒दा वि॒शस्पतिः॑ । वृ॒त्र॒हा विमृधो॑ व॒शी । वृषेन्द्रः॑ पु॒र ए॑तु नः । स्व॒स्ति॒दा अ॑भय-ङ्क॒रः ॥ आ॒भि र्गी॒र्भि र्यदतो॑ न ऊ॒नम् ॥ 114 ॥
आप्या॑यय हरिवो॒ वर्ध॑मानः ।
य॒दा स्तो॒तृभ्यो॒ महि॑ गो॒त्रा रु॒जासि॑ ।
भू॒यि॒ष्ठ॒भाजो॒ अध॑ ते स्याम ॥ अना᳚ज्ञातं॒-यँदाज्ञा॑तम् । य॒ज्ञस्य॑ क्रि॒यते॒ मिथु॑ । अग्ने॒ तद॑स्य कल्पय । त्वग्ं हि वेत्थ॑ यथात॒थम् ॥ पुरु॑ष सम्मितो य॒ज्ञः । य॒ज्ञः पुरु॑ष सम्मितः । अग्ने॒ तद॑स्य कल्पय ।
त्वग्ं हि वेत्थ॑ यथात॒थम् ॥ य-त्पा॑क॒त्रा मन॑सा दी॒नद॑क्षा॒ न । य॒ज्ञस्य॑ म॒न्वते॒ मर्ता॑सः । अ॒ग्निष्टद्धोता᳚ कृतु॒विद्वि॑जा॒नन्न् ।
यजि॑ष्ठो दे॒वाग्ं ऋ॑तु॒शो य॑जाति ॥ 115 ॥
(दे॒वाग् - श्चि॒त्रं - त॒नूभ्य॒-स्स्वाहो॒ - नं - पुरु॑षसम्मि॒तो-ऽग्ने॒ तद॑स्य कल्पय॒ पञ्च॑ च) (अ. 11)
अनुवाकं 12 - अग्निष्टोमादौ यजमानजप्या मन्त्रविशेषाः
यद्दे॑वा देव॒हेड॑नम् । देवा॑सश्चकृ॒मा व॒यम् । आदि॑त्या॒-स्तस्मा᳚न्मा मुञ्चत ।
ऋ॒तस्य॒र्तेन॒ मामु॒त ॥ देवा॑ जीवनका॒म्या यत् । वा॒चा-ऽनृ॑तमूदि॒म । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः । गार्ह॑पत्यः॒ प्रमु॑ञ्चतु । दु॒रि॒ता यानि॑ चकृ॒म । क॒रोतु॒ माम॑ने॒ नस᳚म् ॥ 116 ॥
ऋ॒तेन॑ द्यावापृथिवी । ऋ॒तेन॒ त्वग्ं स॑रस्वति । ऋ॒तान्मा॑ मुञ्च॒ताग्ंह॑सः । यद॒न्य कृ॑तमारि॒म ॥ स॒जा॒त॒श॒ग्ं॒सादु॒त वा॑ जामिश॒ग्ं॒सात् । ज्याय॑स॒-श्शग्ंसा॑दु॒त वा॒ कनी॑यसः । अना᳚ज्ञात-न्दे॒वकृ॑तं॒-यँदेनः॑ । तस्मा॒त्त्वम॒स्मा-ञ्जा॑तवेदो मुमुग्धि ॥ यद्वा॒चा यन्मन॑सा । बा॒हुभ्या॑-मू॒रुभ्या॑-मष्ठी॒वद्भ्या᳚म् ॥ 117 ॥
शि॒श्ञै र्यदनृ॑त-ञ्चकृ॒मा व॒यम् । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यद्धस्ता᳚भ्या-ञ्च॒कर॒ किल्बि॑षाणि । अ॒क्षाणां᳚-वँ॒ग्नुमु॑प॒ जिघ्न॑मानः । दू॒रे॒प॒श्या च॑ राष्ट्र॒भृच्च॑ । तान्य॑फ्स॒रसा॒-वनु॑दत्ता-मृ॒णानि॑ ॥
अदी᳚व्यन्नृ॒णं-यँद॒ह-ञ्च॒कार॑ । यद्वा-ऽदा᳚स्यन्-थ्सञ्ज॒गारा॒ जने᳚भ्यः ।
अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यन्मयि॑ मा॒ता गर्भे॑ स॒ति ॥ 118 ॥
एन॑श्च॒कार॒ यत्पि॒ता । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यदा॑ पि॒पेष॑ मा॒तर॑-म्पि॒तर᳚म् ।
पु॒त्रः प्रमु॑दितो॒ धयन्न्॑ । अहिग्ं॑सितौ पि॒तरौ॒ मया॒ तत् । तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वामि ॥ यद॒न्तरि॑क्ष-म्पृथि॒वीमु॒त द्याम् ।
यन्मा॒तर॑-म्पि॒तरं॑-वाँ जिहिग्ंसि॒म ।
अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यदा॒शसा॑ नि॒शसा॒ यत्प॑रा॒शसा᳚ ॥ 119 ॥
यदेन॑श्च कृ॒मा नूत॑नं॒-यँत्पु॑रा॒णम् । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ अति॑क्रामामि दुरि॒तं-यँदेनः॑ । जहा॑मि रि॒प्र-म्प॑र॒मे स॒धस्थे᳚ ।
यत्र॒ यन्ति॑ सु॒कृतो॒ नापि॑ दु॒ष्कृतः॑ । तमारो॑हामि सु॒कृता॒-न्नु लो॒कम् ॥
त्रि॒ते दे॒वा अ॑मृजतै॒-तदेनः॑ ।
त्रि॒त ए॒तन्म॑नु॒ष्ये॑षु मामृजे ।
ततो॑ मा॒ यदि॒ किञ्चि॑दान॒शे ।
अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ 120 ॥
गार्ह॑पत्यः॒ प्रमु॑ञ्चतु । दु॒रि॒ता यानि॑ चकृ॒म । क॒रोतु॒ माम॑ने॒नस᳚म् ॥ दि॒वि जा॒ता अ॒फ्सु जा॒ताः । या जा॒ता ओष॑धीभ्यः । अथो॒ या अ॑ग्नि॒जा आपः॑ । ता नः॑ शुन्धन्तु॒ शुन्ध॑नीः ॥
यदापो॒ नक्त॑-न्दुरि॒त-ञ्चरा॑म ।
यद्वा॒ दिवा॒ नूत॑नं॒-यँत्पु॑रा॒णम् ।
हिर॑ण्य-वर्णा॒स्तत॒ उत्पु॑नीत नः ॥
इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑व॒स्युरा च॑के ॥
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शग्ंस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ । त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥ स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ग्ं॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒कग्ं सु॒हवो॑ न एधि ॥ । त्वम॑ग्ने अ॒या-ऽसि॑ । अ॒या सन्मन॑सा हि॒तः । अ॒या सनःअ॒व्यमू॑हिषे । अ॒या नो॑ धेहि भेष॒जम् । इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः । स्वाहा॑कृतः पिपर्तु नः । स्व॒गा दे॒वेभ्य॑ इ॒द-न्नमः॑ ॥ ॥ 121 ॥
(अ॒ने॒नस॑ - मष्ठी॒वद्भ्याग्ं॑ - स॒ति - प॑रा॒शसा॑-ऽऽन॒शे᳚ - ऽग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः - पुनीत न॒स्त्रीणि॑ च) (अ. 12)
(य-द्दे॑वा॒ गार्ह॑पत्यो॒ यद्धस्ता᳚भ्यां॒-यँन्मयि॑ मा॒ता यदा॑पि॒पेष॒
ँयद॒न्तरि॑क्षं॒-यँदा॒शसा-ऽति॑क्रामामि त्रि॒ते दे॒वा दि॒वि जा॒ता अ॒फ्सु जा॒ता यदाप॑ इ॒म-म्मे॑ वरुणा॒ तत्त्वा॑ यामि॒ त्व-न्नो॑ अग्ने॒ स त्व-न्नो॑ अग्ने॒ त्वम॑ग्ने अ॒या-ऽसि॑)
अनुवाकं 13 - अवभृथे कर्मणि ऋजीषप्रोक्षणमन्त्राः
यत्ते॒ ग्राव्.ण्णा॑ चिच्छि॒दु-स्सो॑म राजन्न् ।
प्रि॒याण्यङ्गा॑नि॒ स्वधि॑ता॒ परूग्ं॑षि । तथ्सन्ध॒-थ्स्वाज्ये॑नो॒त व॑र्धयस्व ।
अ॒ना॒गसो॒ अध॒मिथ्स॒क्षंयेँ॑म ॥ यत्ते॒ ग्रावा॑ बा॒हुच्यु॑तो॒ अचु॑च्यवुः ।
नरो॒ यत्ते॑ दुदु॒हु र्दक्षि॑णेन ।
तत्त॒ आप्या॑यता॒-न्तत्ते᳚ । निष्ट्या॑यता-न्देव
सोम ॥ यत्ते॒ त्वच॑-म्बिभि॒दुर्यच्च॒ योनि᳚म् ।
यदा॒स्थाना॒-त्प्रच्यु॑तो॒ वेन॑सि॒ त्मना᳚ ॥ 122 ॥
त्वया॒ तथ्सो॑म गु॒प्तम॑स्तु नः ।
सा नः॑ स॒धां-ऽस॑त्पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥
अहा॒च्छरी॑र॒-म्पय॑सा स॒मेत्य॑ । अ॒न्यो᳚-ऽन्यो भवति॒ वर्णो॑ अस्य । तस्मि॑न् व॒यमुप॑हूता॒स्तव॑ स्मः । आ नो॑ भज॒ सद॑सि वि॒श्वरू॑पे ॥
नृ॒चक्षा॒-स्सोम॑ उ॒त शु॒श्रुग॑स्तु ।
मा नो॒ विहा॑सी॒द्गिर॑ आवृणा॒नः ।
अना॑गा-स्त॒नुवो॑ वावृधा॒नः ।
आ नो॑ रू॒पं-वँ॑हतु॒ जाय॑मानः ॥ 123 ॥
उप॑क्षरन्ति जु॒ह्वो॑ घृ॒तेन॑ । प्रि॒याण्यङ्गा॑नि॒ तव॑ व॒र्धय॑न्तीः । तस्मै॑ ते सोम॒ नम॒ इद्वष॑ट्च । उप॑ मा राजन्-थ्सुकृ॒ते ह्व॑यस्व ॥
स-म्प्रा॑णापा॒नाभ्या॒ग्ं॒ समु॒ चक्षु॑षा॒ त्वम् । सग्ग् श्रोत्रे॑ण गच्छस्व सोम राजन्न् ।
यत्त॒ आस्थि॑त॒ग्ं॒ शमु॒ तत्ते॑ अस्तु । जा॒नी॒तान्नः॑ स॒गम्म॑ने पथी॒नाम् ॥ ए॒त-ञ्जा॑नीतात्पर॒मे व्यो॑मन्न् । वृका᳚-स्सधस्था वि॒द रू॒पम॑स्य ॥ 124 ॥
यदा॒गच्छा᳚-त्प॒थिभि॑ र्देव॒यानैः᳚ । इ॒ष्टा॒पू॒र्ते कृ॑णुता-दा॒विर॑स्मै ॥
अरि॑ष्टो राजन्नग॒दः परे॑हि । नम॑स्ते अस्तु॒ चक्ष॑से रघूय॒ते । नाक॒मारो॑ह स॒ह यज॑मानेन । सूर्य॑-ङ्गच्छतात्पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥
अभू᳚द्दे॒व-स्स॑वि॒ता वन्द्यो॒ नु नः॑ । इ॒दानी॒मह्न॑ उप॒वाच्यो॒ नृभिः॑ ।
वि यो रत्ना॒ भज॑ति मान॒वेभ्यः॑ । श्रेष्ठ॑-न्नो॒ अत्र॒ द्रवि॑णं॒-यँथा॒ दध॑त् ॥
उप॑ नो मित्रावरुणा-वि॒हाव॑तम् । अ॒न्वादी᳚द्ध्या-थामि॒ह नः॑ सखाया । आ॒दि॒त्याना॒-म्प्रसि॑तिर्-हे॒तिः । उ॒ग्रा श॒तापा᳚ष्ठा घ॒विषा॒ परि॑णो वृणक्तु ॥
आ प्या॑यस्व॒ समॆ॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्णि॑यम् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे ॥ स-न्ते॒ पयाग्ं॑सि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजा॒-स्सं-वृँष्णि॑या-न्यभिमाति॒षाहः॑ । आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवाग्॑स्युत्त॒मानि॑ धिष्व ॥ ॥ 125 ॥
(त्मना॒ - जाय॑मानो - ऽस्य॒ - दध॒-त्पञ्च॑ च) (अ. 13)
अनुवाकं 14 - अवभृथे कर्मणि सेचनादिमन्त्राः
यद्दि॑दी॒क्षे मन॑सा॒ यच्च॑ वा॒चा । यद्वा᳚ प्रा॒णैश्चक्षु॑षा॒ यच्च॒ श्रोत्रे॑ण ।
यद्रेत॑सा मिथु॒नेना-प्या॒त्मना᳚ ।
अ॒द्भ्यो लो॒का द॑धि॒रे तेज॑ इन्द्रि॒यम् ।
शु॒क्रा दी॒क्षायै॒ तप॑सो वि॒मोच॑नीः ।
आपो॑ विमो॒क्त्री र्मयि॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम् ॥
यदृ॒चा साम्ना॒ यजु॑षा । प॒शू॒ना-ञ्चर्म॑न्. ह॒विषा॑ दिदी॒क्षे ।
यच्छन्दो॑भि॒-रोष॑धीभि॒-र्वन॒स्पतौ᳚ ।
अ॒द्भ्यो लो॒का द॑धि॒रे (द॑धिरे॒) तेज॑ इन्द्रि॒यम् ॥ 126 ॥
शु॒क्रा दी॒क्षायै॒ तप॑सो वि॒मोच॑नीः ।
आपो॑ विमो॒क्त्री र्मयि॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम् ॥
येन॒ ब्रह्म॒ येन॑ क्ष॒त्रम् । येने᳚न्द्रा॒ग्नी प्र॒जाप॑ति॒-स्सोमो॒ वरु॑णो॒ येन॒ राजा᳚ ।
विश्वे॑ दे॒वा ऋष॑यो॒ येन॑ प्रा॒णाः ।
अ॒द्भ्यो लो॒का द॑धिरे॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम् ।
शु॒क्रा दी॒क्षायै॒ तप॑सो वि॒मोच॑नीः ।
आपो॑ विमो॒क्त्री र्मयि॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम् ॥
अ॒पा-म्पुष्प॑म॒स्यो-ष॑धीना॒ग्ं॒ रसः॑ । सोम॑स्य प्रि॒य-न्धाम॑ ॥ 127 ॥
अ॒ग्नेः प्रि॒यत॑मग्ं ह॒वि-स्स्वाहा᳚ ॥ अ॒पा-म्पुष्प॑-म॒स्योष॑धीना॒ग्ं॒ रसः॑ ।
सोम॑स्य प्रि॒य-न्धाम॑ । इन्द्र॑स्य प्रि॒यत॑मग्ं ह॒वि-स्स्वाहा᳚ । अ॒पा-म्पुष्प॑म॒स्यो-ष॑धीना॒ग्ं॒ रसः॑ । सोम॑स्य प्रि॒य-न्धाम॑ ।
विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-म्प्रि॒यत॑मग्ं ह॒वि-स्स्वाहा᳚ ॥ व॒यग्ं सो॑म व्र॒ते तव॑ ।
मन॑स्त॒नूषु॒ पिप्र॑तः । प्र॒जाव॑न्तो अशीमहि ॥ 128 ॥
दे॒वेभ्यः॑ पि॒तृभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । सो॒म्येभ्यः॑ पि॒तृभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । क॒व्येभ्यः॑ पि॒तृभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ॥ देवा॑स इ॒ह मा॑दयद्ध्वम् ।
सोम्या॑स इ॒ह मा॑दयद्ध्वम् । कव्या॑स इ॒ह मा॑दयद्ध्वम् ॥ अन॑न्तरिताः पि॒तरः॑ सो॒म्या-स्सो॑मपी॒थात् ॥ अपै॑तु मृ॒त्युर॒मृत॑-न्न॒ आगन्न्॑ । वै॒व॒स्व॒तो नो॒ अभ॑य-ङ्कृणोतु ।
प॒र्णं-वँन॒स्पते॑रिव ॥ 129 ॥
अ॒भि नः॑ शीयताग्ं र॒यिः । सच॑ता-न्न॒-श्शची॒पतिः॑ ॥ पर॑-म्मृत्यो॒ अनु॒परे॑हि॒ पन्था᳚म् । यस्ते॒ स्व इत॑रो देव॒याना᳚त् । चक्षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते᳚ ब्रवीमि । मा नः॑ प्र॒जाग्ं री॑रिषो॒ मोत वी॒रान् ॥ इ॒दमू॒ नु श्रेयो॑-ऽव॒सान॒-माग॑न्म । यद्गो॒जि-द्ध॑न॒जि-द॑श्व॒जिद्यत् ।
प॒र्णं-वँन॒स्पते॑रिव । अ॒भि नः॑ शीयताग्ं र॒यिः । सच॑ता-न्न॒-श्शची॒पतिः॑ ॥ 130 ॥
(वन॒स्पता॑व॒द्भ्यो लो॒का द॑धिरे॒ तेज॑ इन्द्रि॒य-न्धामा॑ - शीमही - वा॒ - भि नः॑ शीयताग्ं र॒यिरेक॑-ञ्च) (अ. 14)
(सर्वा॒न्॒. - य-द्विष्ष॑ण्णेन॒ - वि वै - याः पु॒रस्ता॒-द्- देवा॑ दे॒वेषु॒ - परि॑स्तणित॒ - सक्षे॒दं - ँयद॒स्य पा॒रे॑ - ऽना॒गस॒ - उद॑स्ता-म्फ्सी॒-द्- ब्रह्म॑ प्रति॒ष्ठा - य-द्दे॑व॒ - यत्ते॒ ग्राव.ण्णा॒ - य-द्दि॑दी॒क्षे चतु॑र्दश)
(सर्वा॒न् - भूति॑मे॒व - यामे॒वाफ्स्वाहु॑तिम् - ँव्र॒तानां᳚ - पर्णव॒ल्कः - सो॒म्याना॑ - म॒स्मिन्. य॒ज्ञे - ऽग्ने॒ यो नो॒ - ज्योग्जी॒वाः - प॒रोर॑जास्ते॒ - प्र ते॑ म॒हे - ब्रह्म॑ प्रति॒ष्ठा - गार्ह॑पत्या स्त्रि॒ग्ं॒शदु॑त्तरश॒तं)
(सर्वा॒न्॒. वै - शची॒पतिः॑)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके सप्तमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - acchidra-ṅkāṇḍa-mprāyaścittam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
acchidra-ṅkāṇḍa-mprāyaścittena mantraiśca yajñacchidrapūraṇādacchidramucyate
anuvākaṃ 1 - darśapūrṇamāseṣṭiviṣayāṇi kāni citprāyaścittāni
sarvā॒n॒. vā e॒ṣo᳚-'gnau kāmā॒-npravḙśayati |
yo᳚-'gnīna̭nvā॒dhāya̭ vra॒tamu॒paiti̭ |
sa yadani̭ṣṭvā prayā॒yāt | akā̭maprītā ena॒-ṅkāmā॒ nānu॒ prayā̭yuḥ | a॒te॒jā a̭vī॒ryaḥ̭ syāt |
sa jṷhuyāt | tubhya॒-ntā a̭ṅgirastama |
viśvā᳚-ssukṣi॒tayaḥ॒ pṛtha̭k |
agne॒ kāmā̭ya yemira॒ iti̭ |
kāmā̭ne॒vāsmi̭-ndadhāti || 1 ||
kāma̭prītā ena॒-ṅkāmā॒ anu॒prayā᳚nti |
te॒ja॒svī vī॒ryā̭vā-nbhavati ||
santa̭ti॒rvā e॒ṣā ya॒jñasya̭ |
yo᳚-'gnīna̭nvā॒dhāya̭ vra॒tamu॒paiti̭ |
sa yadu॒dvāya̭ti | vicchi̭tti-re॒vāsya॒ sā ||
ta-mprāñca̭mu॒ddhṛtya̭ |
mana॒sopa̭tiṣṭheta | mano॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ |
prā॒jā॒pa॒tyo ya॒jñaḥ || 2 ||
mana̭sai॒va ya॒jñagṃ santa̭noti | bhūrityā̭ha | bhū॒to vai pra॒jāpa̭tiḥ | bhūti̭me॒vopai̭ti ||
vi vā e॒ṣa i̭ndri॒yeṇa̭ vī॒ryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ra॒gnira̭pa॒kṣāya̭ti | yāva॒cchamya̭yā pra॒viddhye᳚t |
yadi॒ tāva̭dapa॒kṣāye᳚t | tagṃ sambha̭ret |
i॒da-nta॒ eka̭-mpa॒ra ṷta॒ eka᳚m || 3 ||
tṛ॒tīyḙna॒ jyoti̭ṣā॒ saṃvi~̭śasva | saṃ॒ve~śa̭nasta॒nuvai॒ cārṷredhi |
pri॒ye de॒vānā᳚-mpara॒me ja॒nitra॒ iti̭ | brahma̭ṇai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ | yadi̭ parasta॒-rāma̭pa॒kṣāye᳚t | a॒nu॒ pra॒yāyāva̭syet |
so e॒va tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
oṣa̭dhī॒rvā e॒tasya̭ pa॒śū-npayaḥ॒ pravi̭śati |
yasya̭ ha॒viṣḙ va॒thsā a॒pākṛ̭tā॒ dhaya̭nti || 4 ||
tān. yaddu॒hyāt | yā॒tayā᳚mnā ha॒viṣā̭ yajeta | yanna du॒hyāt | ya॒jña॒pa॒ru-ra॒ntari̭yāt | vā॒ya॒vyāṃ᳚-ya~vā॒gū-nnirva̭pet |
vā॒yurvai paya̭saḥ pradāpayi॒tā | sa e॒vāsmai॒ payaḥ॒ pradā̭payati | payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ॒ payaḥ̭ |
paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe || 5 ||
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || a॒nya॒ta॒rān. vā e॒ṣa de॒vā-nbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sā॒ya-ṅgṛ॒hamā॒-gaccha̭nti |
yasya̭ sāya-ndu॒gdhagṃ ha॒virārti̭-mā॒rcchati̭ |
indrā̭ya vrī॒hīnni॒-rupyo-pa̭vaset | payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ | paya̭ e॒vārabhya̭ gṛhī॒tvo-pa̭vasati | yatprā॒ta-ssyāt | tacchṛ॒ta-ṅkṷryāt || 6 ||
atheta̭ra ai॒ndraḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ syāt |
i॒ndri॒ye e॒vāsmai̭ sa॒mīcī̭ dadhāti |
payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ | payaḥ॒ payaḥ̭ | paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || u॒bhayā॒n॒. vā e॒ṣa de॒vā-nbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sā॒ya-ñca̭ prā॒taśca̭ gṛ॒hamā॒-gaccha̭nti | yasyo॒bhayagṃ̭ ha॒virārti̭-mā॒rcchati̭ || 7 ||
ai॒ndra-mpañca̭śarāva-moda॒na-nnirva̭pet |
a॒gni-nde॒vatā̭nā-mpratha॒maṃ-ya~̭jet |
a॒gnimṷkhā e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti |
a॒gniṃ-vā~ anva॒nyā de॒vatāḥ᳚ |
indra॒manva॒nyāḥ | tā e॒vobhayīḥ᳚ prīṇāti |
payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ॒ payaḥ̭ | paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt || 8 ||
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || a॒rdho vā e॒tasya̭ ya॒jñasya̭ mīyate |
yasya॒ vratye-'ha॒-npatnya̭nā-lambhu॒kā bhava̭ti | tāma̭pa॒ruddhya̭ yajeta |
sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate |
tāmi॒ṣṭvo-pa̭hvayeta | amū॒hama̭smi |
sā tvam | dyaura॒ham | pṛ॒thi॒vī tvam | sāmā॒ham | ṛktvam | tāvehi॒ sambha̭vāva | sa॒ha reto̭ dadhāvahai | pu॒gṃ॒se pu॒trāya॒ vetta̭vai |
rā॒yaspoṣā̭ya suprajā॒stvāya̭ su॒vīryā॒yeti̭ |
a॒rdha e॒vainā॒mu-pa̭hvayate |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 9 ||
(da॒dhā॒ti॒ - ya॒jña - ṷta॒ ekaṃ॒ - dhaya̭nti - rundhe - kuryā - dā॒rcha - tya॒pākṷryāt - pṛthi॒vī tvama॒ṣṭau ca̭) (a. 1)
(sarvā॒n॒. vi vai yadi̭ parasta॒rāmoṣa̭dhīran yata॒rānu॒bhayā̭na॒rdho vai )
anuvākaṃ 2 - agnihotrasāmnāyyasādhāraṇāni prāyaścittāni
3.7.2.1
yadvi-ṣṣa̭ṇṇena juhu॒yāt |
apra̭jā apa॒śuryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ni॒naye᳚t | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t |
prā॒jā॒pa॒tyaya॒rcā va̭lmīka-va॒pāyā॒ma-va̭nayet | prā॒jā॒pa॒tyo vai va॒lmīkaḥ̭ | ya॒jñaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭tāve॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati |
bhūrityā̭ha | bhū॒to vai pra॒jāpa̭tiḥ || 10 ||
bhūti̭me॒vopai̭ti | ta-tkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || yatkī॒ṭā-va̭pannena juhu॒yāt |
apra̭jā apa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ni॒naye᳚t | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t |
ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ dyāvā-pṛthi॒vya̭-ya॒rcā-'ntaḥ̭ pari॒dhi nina̭yet |
dyāvā̭pṛthi॒vyo-re॒vaina॒t-prati̭ṣṭhāpayati || 11 ||
tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || yadava̭vṛṣṭena juhu॒yāt | apa̭rūpa-masyā॒tma-ñjā̭yeta |
ki॒lāso̭ vā॒ syāda̭rśa॒so vā᳚ | ya-tpratye॒yāt | ya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyāt | sa jṷhuyāt |
mi॒tro janā᳚n kalpayati prajā॒nann || 12 ||
mi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīra-ni̭miṣā॒ 'bhica̭ṣṭe |
sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-jjuho॒teti̭ | mi॒treṇai॒vaina̭-tkalpayati | tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭rhota॒vya᳚m |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
ya-tpūrva̭syā॒-māhṷtyāgṃ hu॒tāyā॒-mutta॒rā-''hṷti॒-sskande᳚t |
dvi॒pādbhiḥ̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭māno॒ vyṛ̭̭ddhyeta |
yadutta̭rayā॒ 'bhijṷhu॒yāt || 13 ||
catṷṣpādbhiḥ pa॒śubhi॒-ryaja̭māno॒ vyṛ̭ddhyeta |
yatra॒ vettha̭ vanaspate de॒vānā॒-ṅguhyā॒ nāmā̭ni |
tatra̭ ha॒vyāni̭ gāma॒yeti̭ vānaspa॒tya-ya॒rcā sa॒midha̭-mā॒dhāya̭ | tū॒ṣṇīme॒va puna̭-rjuhuyāt |
vana॒spati̭nai॒va ya॒jñasyārtā॒-ñcānā᳚rtā॒-ñcāhṷtī॒ vidā̭dhāra | tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
yatpu॒rā pra̭yā॒jebhyaḥ॒ prāṃaṅgā̭ra॒-sskande᳚t |
a॒ddhva॒ryavḙ ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt || 14 ||
ya-dda̭kṣi॒ṇā | bra॒hmaṇḙ ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt | ya-tpra॒tyak |
hotrḙ ca॒ patni̭yai ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt |
yadudaṃ̭ | a॒gnīdhḙ ca pa॒śubhya̭śca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt | yada̭bhijuhu॒yāt | ru॒dro᳚-'sya pa॒śū-nghātṷka-ssyāt |
yannābhi̭ juhu॒yāt | aśā᳚ntaḥ॒ prahri̭yeta || 15 ||
sru॒vasya॒ buddhnḙnābhi॒ nida̭ddhyāt |
mā ta̭mo॒ mā ya॒jñasta̭ma॒nmā yaja̭māna-stamat |
nama̭ste astvāya॒te | namo̭ rudra parāya॒te |
namo॒ yatra̭ ni॒ṣīda̭si |
a॒mu-mmā higṃ̭sīra॒mu-mmā higṃ̭sī॒riti॒ yena॒ skande᳚t || ta-mpraha̭ret |
sa॒hasra̭śṛṅgo vṛṣa॒bho jā॒tavḙdāḥ | stoma̭pṛṣṭho ghṛ॒tavā᳚n-thsu॒pratī̭kaḥ |
mā no̭ hāsīnmetthi॒to (hāsīrmetthi॒to) nettvā॒ jahā̭ma |
go॒po॒ṣa-nno̭ vīrapo॒ṣa-ñca̭ ya॒ccheti̭ |
brahma̭ṇai॒vaina॒-mpraha̭rati | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 16 ||
(vai pra॒jāpa̭tiḥ - sthāpayati - prajā॒nan - na॒bhijṷhu॒yāth - syā᳚-d- dhriyeta॒ - jahā̭ma॒ triṇi̭ ca) (a. 2)
(yadvisṣa̭ṇṇena prājāpa॒tyayā॒ ya-tkī॒ṭā ma̭ddhya॒mena॒ yadava̭vṛṣṭena॒ ya-tpūrva̭syāṃ॒-ya~-tpu॒rā pra̭yā॒jebhya॒ praṃṅgā̭ro॒ ya-dda̭kṣi॒ṇā ya-tpra॒tyagyadudaṅṋ̇)
anuvākaṃ 3 - mukhyāgnyasambhave-'nukalpāḥ homādhārāḥ
vi vā e॒ṣa i̭ndri॒yeṇa̭ vī॒ryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ra॒gni-rma॒thyamā̭no॒ na jāya̭te | yatrā॒nya-mpaśye᳚t | tata̭ ā॒hṛtya̭ hota॒vya᳚m |
a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati ||
yadya॒nya-nna vi॒ndet | a॒jāyāgṃ̭ hota॒vya᳚m | ā॒gne॒yī vā e॒ṣā | yada॒jā | a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati || 17 ||
a॒jasya॒ tu nāśñī̭yāt | yada॒jasyā᳚-śñī॒yāt |
yāme॒vāgnā-vāhṷti-ñjuhu॒yāt | tāma̭dyāt | tasmā̭da॒jasya॒ nāśya᳚m || yadya॒jā-nna vi॒ndet | brā॒hma॒ṇasya॒ dakṣi̭ṇe॒ hastḙ hota॒vya᳚m |
e॒ṣa vā a॒gni rvai᳚śvāna॒raḥ | yadbrā᳚hma॒ṇaḥ |
a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati || 18 ||
brā॒hma॒ṇa-ntu va̭sa॒tyai̭ nāpa̭rundhyāt | yadbrā᳚hma॒ṇaṃ-va~̭sa॒tyā a̭paru॒ndhyāt |
yasmi̭nne॒-vāgnāvāhṷti-ñjuhu॒yāt | ta-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayet |
tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo va̭sa॒tyai̭ nāpa॒ruddhyaḥ̭ || yadi̭ brāhma॒ṇa-nna vi॒ndet |
da॒rbha॒sta॒beṃ ho̭ta॒vya᳚m |
a॒gni॒vān. vai da̭rbhasta॒baṃḥ |
a॒gnāve॒-vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati |
da॒rbhāgstu nāddhyā̭sīta || 19 ||
yadda॒rbhāna॒ddhyāsī̭ta | yāme॒vāgnā-vāhṷti-ñjuhu॒yāt | tāmaddhyā̭sīta |
tasmā᳚-dda॒rbhā nāddhyā̭sita॒vyāḥ᳚ ||
yadi̭ da॒rbhānna vi॒ndet | a॒phsu ho̭ta॒vya᳚m |
āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ |
de॒vatā᳚sve॒ vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati |
āpa॒stu na pari̭cakṣīta | yadāpaḥ̭ pari॒cakṣī̭ta || 20 ||
yā me॒vāphsvāhṷti-ñjuhu॒yāt | tā-mpari̭cakṣīta |
tasmā॒dāpo॒ na pa̭ri॒cakṣyāḥ᳚ ||
meddhyā̭ ca॒ vā e॒tasyā̭me॒ddhyā ca̭ ta॒nuvau॒ sagṃsṛ̭jyete | yasyā-hi̭tāgne-ra॒nyaira॒gnibhi̭-ra॒gnayaḥ̭ sagṃsṛ॒jyante᳚ | a॒gnaye॒ vivi̭caye puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet |
meddhyā᳚-ñcai॒vāsyā̭-me॒ddhyā-ñca̭ ta॒nuvau॒ vyāva̭rtayati || a॒gnaye᳚ vra॒tapa̭taye puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet | a॒gnime॒va vra॒tapa̭ti॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheye॒-nopa̭dhāvati |
sa e॒vainaṃ̭-vra~॒tamā-la̭bhaṃya~ti || 21 ||
garbha॒gg॒ srava̭ntamaga॒dama̭kaḥ | a॒gni-rindra॒-stvaṣṭā॒ bṛha॒spatiḥ̭ | pṛ॒thi॒vyā-mava̭cuśco-tai॒tat | nābhi-prāpno̭ti॒ nir-ṛ̭ti-mparā॒caiḥ ||
reto॒ vā e॒tadvāji̭na॒-māhi̭tāgneḥ | yada̭gniho॒tram | tadyathsrave᳚t |
reto᳚-'sya॒ vāji̭nagg sravet | garbha॒gg॒ srava̭ntama-ga॒dama̭ka॒-rityā̭ha |
reta̭ e॒vāsmi॒n vāji̭na-ndadhāti || 22 ||
a॒gnirityā̭ha | a॒gnirvai rḙto॒dhāḥ | reta̭ e॒va tadda̭dhāti | indra॒ ityā̭ha | i॒ndri॒ya-me॒vāsmi̭n-dadhāti | tvaṣṭetyā̭ha | tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛt | rū॒pama॒va pa॒śuṣṷ dadhāti | bṛha॒spati॒rityā̭ha |
brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ praja̭nayati ||
pṛ॒thi॒vyā-mava̭cuścotai॒ta-dityā̭ha |
a॒syā-me॒vaina॒-tprati̭ṣṭhāpayati ||
nābhi prāpno̭ti॒ nir-ṛ̭ti-mparā॒cairityā̭ha |
rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai || 23 ||
(a॒jā-'gnāve॒vāsyā᳚gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati - bhava - tyāsīta - pari॒cakṣī̭ta - lambhayati - dadhāti - de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ॒ pañca̭ ca) (a. 3)
(vi vai ya-dya॒nyama॒jāyā᳚-mbrāhma॒ṇasya̭ darbhasta॒mbe᳚-'phsu ho̭ta॒vya᳚m)
anuvākaṃ 4 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
yāḥ pu॒rastā᳚-tpra॒srava̭nti | u॒pari̭ṣṭā-thsa॒rvata̭śca॒ yāḥ | tābhī̭ ra॒śmipa̭vitrābhiḥ | śra॒ddhāṃ-ya~॒jñamāra̭bhe || devā̭ gātuvidaḥ |
gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ vindata | mana̭sa॒spati̭nā de॒vena̭ | vātā᳚-dya॒jñaḥ prayṷjyatām || tṛ॒tīya̭syai di॒vaḥ | gā॒ya॒tri॒yā soma॒ ābhṛ̭taḥ || 24 ||
so॒ma॒pī॒thāya॒ sanna̭yitum | vaka̭la॒-manta̭ra॒māda̭de || āpo̭ devī-śśu॒ddhā-sstha̭ | i॒mā pātrā̭ṇi śundhata | u॒pā॒ta॒ṅkyā̭ya de॒vānā᳚m | pa॒rṇa॒va॒lkamu॒ta śṷndhata ||
payo̭ gṛ॒heṣu॒ payo̭ aghni॒yāsṷ |
payo̭ va॒thseṣu॒ paya॒ indrā̭ya ha॒viṣe᳚ dhriyasva | gā॒ya॒trī pa̭rṇava॒lkena̭ | paya-ssoma̭-ṅkarotvi॒mam || 25 ||
a॒gni-ṅgṛ̭hṇāmi su॒rathaṃ॒-yo~ ma̭yo॒ bhūḥ |
ya u॒dyanta̭mā॒ roha̭ti॒ sūrya॒mahne᳚ |
ā॒di॒tya-ñjyoti̭ṣā॒-ñjyoti̭rutta॒mam |
śvo ya॒jñāya̭ ramatā-nde॒vatā᳚bhyaḥ ||
vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyān | indrḙṇa sa॒ha de॒vatāḥ᳚ | tāḥ pūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || i॒māmūrja̭-mpañcada॒śīṃ-ye~ pravi̭ṣṭāḥ | tānde॒vā-npari̭gṛhṇāmi॒ pūrvaḥ̭ || 26 ||
a॒gnir-ha̭vya॒vāḍi॒ha tānāva̭hatu | pau॒rṇa॒mā॒sagṃ ha॒viri॒damḙṣā॒-mmayi̭ |
ā॒mā॒vā॒syagṃ̭ ha॒viri॒damḙṣā॒-mmayi̭ || a॒nta॒rā-'gnī pa॒śavaḥ̭ | de॒va॒sa॒gṃ॒ sada॒māga̭mann | tā-npūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi |
sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || i॒ha pra॒jā vi॒śvarṷ̄pā ramantām | a॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tima॒bhi saṃ॒va~sā̭nāḥ | tāḥ pūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi || 27 ||
sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ ||
i॒ha pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pā ramantām |
a॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tima॒bhi saṃ॒va~sā̭nāḥ |
tā-npūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || a॒ya-mpi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ |
avā᳚ḍḍha॒vyā pi॒tṛbhya॒ ā | ta-mpūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅka̭rat || aja̭sra॒-ntvāgṃ sa̭bhāpā॒lāḥ || 28 ||
vi॒ja॒yabhā̭ga॒gṃ॒ sami̭ndhatām | agnḙ dī॒dāya̭ me sabhya | viji̭tyai śa॒radaḥ̭ śa॒tam || anna̭māvasa॒thīya᳚m | a॒bhiha̭rāṇi śa॒radaḥ̭ śa॒tam | ā॒va॒sa॒the śriya॒-mmantra᳚m | ahi̭rbu॒ddhniyo॒ niya̭cchatu || i॒dama॒ha-ma॒gni jye᳚ṣṭhebhyaḥ | vasṷbhyo ya॒jña-mprabra̭vīmi |
i॒dama॒ha-mindra̭ jyeṣṭhebhyaḥ || 29 ||
ru॒drebhyo̭ ya॒jña-mprabra̭vīmi | i॒dama॒haṃ-va~rṷṇa-jyeṣṭhebhyaḥ | ā॒di॒tyebhyo̭ ya॒jña-mprabra̭vīmi || paya̭svatī॒-roṣa̭dhayaḥ |
paya̭svadvī॒rudhā॒-mpayaḥ̭ | a॒pā-mpaya̭so॒ yatpayaḥ̭ | tena॒ māmi̭ndra॒ sagṃsṛ̭ja ||
agne᳚ vratapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi |
taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām |
vāyo᳚ vratapata॒ ādi̭tya vratapate || 30 ||
vra॒tānāṃ᳚-vra~tapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi | taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām ||
i॒mā-mprācī॒mudī̭cīm | iṣa॒mūrja̭ma॒bhi saggskṛ̭tām | ba॒hu॒pa॒rṇāmaśṷṣkāgrām |
harā̭mi paśu॒pāma॒ham || yatkṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | prāvi̭śa॒stvaṃ-va~na॒spatīṋ |
tata॒stvāmḙkavigṃśati॒dhā | sambha̭rāmi susa॒mbhṛtā᳚ || 31 ||
trī-npa̭ri॒dhīgsti॒sra-ssa॒midhaḥ̭ | ya॒jñāyṷranusañca॒rān |
u॒pa॒ve॒ṣa-mmekṣa̭ṇa॒-ndhṛṣṭi᳚m | sambha̭rāmi susa॒bhṛntā᳚ || yā jā॒tā oṣa̭dhayaḥ | de॒vebhya̭ striyu॒ga-mpu॒rā | tāsā॒-mparva̭ rāddhyāsam | pa॒ri॒sta॒ra-mā॒haranṋ ||
a॒pā-mmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya᳚m |
sadḙvagṃ śi॒vama̭stu me || 32 ||
ā॒cche॒ttā vo॒ mā ri̭ṣam | jīvā̭ni śa॒radaḥ̭ śa॒tam || apa̭rimitānā॒-mpari̭mitāḥ | sanna̭hye sukṛ॒tāya॒kam | eno॒ mā nigā᳚-ṅkata॒macca॒ nāham | puna̭ru॒tthāya̭ bahu॒lā bha̭vantu || sa॒kṛ॒dā॒cchi॒nna-mba॒r॒hirūrṇā̭mṛdu |
syo॒na-mpi॒tṛbhya̭stvā bharāmya॒ham | a॒smi-nthsī̭dantu me pi॒taraḥ̭ so॒myāḥ |
pi॒tā॒ma॒hāḥ prapi̭tāmahāścānu॒gai-ssa॒ha || 33 ||
tri॒vṛ-tpa̭lā॒śe da॒rbhaḥ | iyā᳚-nprāde॒śa sa̭mintaḥ | ya॒jñe pa॒vitra॒-mpotṛ̭tamam | payo̭ ha॒vya-ṅka̭rotu me || i॒mau prā̭ṇāpā॒nau |
ya॒jñasyāṅgā̭ni sarva॒śaḥ | ā॒pyā॒yaya̭ntau॒ sañca̭ratām | pa॒vitrḙ havya॒śodha̭ne ||
pa॒vitre᳚ stho vaiṣṇa॒vī | vā॒yurvā॒-mmana̭sā punātu || 34 ||
a॒ya-mprā॒ṇaścā̭pā॒naśca̭ | yaja̭māna॒-mapi̭gacchatām | ya॒jñe hyabhṷ̄tā॒-mpotā̭rau |
pa॒vitrḙ havya॒śodha̭ne || tvayā॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | tvayā̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāniḥ̭ | acchi̭draṃ-ya~॒jñamanvḙṣi vi॒dvān |
tvayā॒ hotā॒ santa̭notyardhamā॒sān || tra॒ya॒stri॒gṃ॒śo̭-'si॒ tantṷ̄nām |
pa॒vitrḙṇa sa॒hāga̭hi || 35 ||
śi॒veyagṃ rajjṷrabhi॒dhānī᳚ | a॒ghni॒yā-mupa̭sevatām || apra̭sragṃsāya ya॒jñasya̭ |
u॒khe upa̭dadhāmya॒ham | pa॒śubhi॒-ssannī̭ta-mbibhṛtām | indrā̭ya śṛ॒ta-ndadhi̭ ||
u॒pa॒ve॒ṣo̭-'si ya॒jñāya̭ | tvā-mpa̭rive॒ṣa-ma̭dhārayann | indrā̭ya ha॒viḥ kṛ॒ṇvantaḥ̭ |
śi॒va-śśa॒gmo bha̭vāsi naḥ || 36 ||
amṛ̭nmaya-ndevapā॒tram | ya॒jñasyāyṷṣi॒ prayṷjyatām | ti॒raḥ॒ pa॒vi॒tramati̭nītāḥ |
āpo̭ dhāraya॒ mā-'ti̭guḥ || de॒vena̭ savi॒trotpṷ̄tāḥ | vaso॒-ssūrya̭sya ra॒śmibhiḥ̭ | gā-ndo̭hapavi॒tre rajju᳚m | sarvā॒ pātrā̭ṇi śundhata || e॒tā āca̭ranti॒ madhṷma॒dduhā̭nāḥ |
pra॒jāva̭tī-rya॒śaso̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ || 37 ||
ba॒hvī rbhava̭ntī॒rupa॒ jāya̭mānāḥ | i॒ha va॒ indro̭ ramayatu gāvaḥ || pū॒ṣā stha̭ || a॒ya॒kṣmā vaḥ̭ pra॒jayā॒ sagṃsṛ̭jāmi |
rā॒yaspoṣḙṇa bahu॒lā bhava̭ntīḥ | ūrja॒-mpayaḥ॒ pinva̭mānā ghṛ॒ta-ñca̭ |
jī॒vo jīva̭ntī॒rupa̭ va-ssadeyam || dyauśce॒maṃ-ya~॒jña-mpṛ̭thi॒vī ca॒ sandṷhātām |
dhā॒tā somḙna sa॒ha vātḙna vā॒yuḥ | yaja̭mānāya॒ dravi̭ṇa-ndadhātu || 38 ||
uthsa̭-nduhanti ka॒laśa॒-ñcatṷrbilam | iḍā᳚-nde॒vī-mmadhṷmatīgṃ suva॒rvida᳚m |
tadi̭ndrā॒gnī ji̭nvatagṃ sū॒nṛtā̭vat | ta-dyaja̭māna-mamṛta॒tve da̭dhātu ||
kāma̭dhukṣaḥ॒ praṇo᳚ brūhi | indrā̭ya ha॒viri̭ndri॒yam || a॒mūṃ-ya~syā᳚-nde॒vānā᳚m |
ma॒nu॒ṣyā̭ṇā॒-mpayo̭ hi॒tam || ba॒hu du॒gdhīndrā̭ya de॒vebhyaḥ̭ |
ha॒vya-māpyā̭yatā॒-mpunaḥ̭ || 39 ||
va॒thsebhyo̭ manu॒ṣye᳚bhyaḥ | pu॒na॒rdo॒hāya̭ kalpatām || ya॒jñasya॒ santa̭tirasi |
ya॒jñasya̭ tvā॒ santa̭ti॒manu॒santa̭nomi || ada̭stamasi॒ viṣṇa̭ve tvā |
ya॒jñāyāpi̭ dadhāmya॒ham | a॒dbhirari̭ktena॒ pātrḙṇa | yāḥ pū॒tāḥ pa̭ri॒śera̭te ||
a॒ya-mpaya॒-ssoma̭-ṅkṛ॒tvā | svāṃ-yo~ni॒-mapi̭gacchatu || 40 ||
pa॒rṇa॒va॒lkaḥ pa॒vitra᳚m | sau॒mya-ssomā॒ddhi nirmi̭taḥ || i॒mau pa॒rṇa-ñca̭ da॒rbha-ñca̭ |
de॒vānāgṃ̭ havya॒śodha̭nau | prā॒ta॒rve॒ṣāya̭ gopāya | viṣṇo̭ ha॒vyagṃ hi rakṣa̭si ||
u॒bhāva॒gnī ṷpastṛṇa॒te | de॒vatā॒ upa̭vasantu me | a॒ha-ṅgrā॒myā-nupa̭vasāmi |
mahya॒-ṅgopa̭taye pa॒śūn || 41 ||
[ābhṛ̭ta - i॒maṃ - gṛ̭hṇāmi॒ pūrva॒ - stāḥ purvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi - sabhāpā॒lā - indra̭jyeṣṭhebhya॒-ādi̭tya vratapate-susa॒bhruntā̭ - me - sa॒ha - pṷnātu - gahi - no - vi॒śvarṷ̄pā - dadhātu॒ - puna̭--r gacchatu - pa॒śun ] (a. 4)
yāḥ pu॒rastā̭di॒māmūrja̭mi॒ha pra॒jā i॒ha pa॒śavo॒-'ya-mpi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ
anuvākaṃ 5 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
devā̭ de॒veṣu॒ parā᳚kramaddhvam | pratha̭mā dvi॒tīyḙṣu | dvitī̭yā-stṛ॒tīyḙṣu |
trirḙkādaśā i॒ha mā̭-'vata | i॒dagṃ śa̭keyaṃ॒-ya~di॒da-ṅka॒romi̭ |
ā॒tmā ka̭rotvā॒tmane᳚ | i॒da-ṅka̭riṣye bheṣa॒jam | i॒da-mmḙ viśvabheṣajā |
aśvi̭nā॒ prāva̭taṃ-yu~॒vam || i॒dama॒hagṃ senā̭yā a॒bhītva̭ryai || 42 ||
mukha॒mapo̭hāmi || sūrya̭jyoti॒ rvibhā̭hi | ma॒ha॒ta i̭ndri॒yāya̭ || āpyā̭yatā-ṅghṛ॒tayo̭niḥ | a॒gnir-ha॒vyā-'nṷmanyatām |
khama̭ṅkṣva॒ tvaca̭maṅkṣva | su॒rū॒pa-ntvā̭ vasu॒vida᳚m | pa॒śū॒nā-nteja̭sā |
a॒gnaye॒ juṣṭa̭-ma॒bhighā̭rayāmi || syo॒na-nte॒ sada̭na-ṅkaromi || 43 ||
ghṛ॒tasya॒ dhāra̭yā su॒śeva̭-ṅkalpayāmi ||
tasmi᳚n-thsīdā॒mṛte॒ prati̭tiṣṭha |
vrī॒hī॒ṇā-mmḙdha sumana॒syamā̭naḥ ||
ā॒rdraḥ pra̭thasnu॒-rbhuva̭nasya go॒pāḥ |
śṛ॒ta uthsnā̭ti jani॒tā ma̭tī॒nām ||
yasta̭ ā॒tmā pa॒śuṣu॒ pravi̭ṣṭaḥ |
de॒vānāṃ᳚-vi~॒ṣṭhāmanu॒ yo vi̭ta॒sthe |
ā॒tma॒nvā-nthso̭ma ghṛ॒tavā॒n॒. hi bhū॒tvā |
de॒vā-nga̭ccha॒ suva̭rvinda॒ yaja̭mānāya॒ mahya᳚m || irā॒ bhūtiḥ̭ pṛthi॒vyai raso॒ motkra̭mīt || 44 ||
devāḥ᳚ pitaraḥ॒ pita̭ro devāḥ | yo̭-'hama̭smi॒ sa san. ya̭je | yasyā᳚smi॒ na tama॒ntarḙmi | sva-mma̭ i॒ṣṭagg sva-nda॒ttam | sva-mpū॒rtagg svagg śrā॒ntam | svagṃ hu॒tam | tasya̭ me॒-'gni-rṷpadra॒ṣṭā | vā॒yurṷpaśro॒tā |
ā॒di॒tyo̭-'nukhyā॒tā | dyauḥ pi॒tā || 45 ||
pṛ॒thi॒vī mā॒tā | pra॒jāpa̭ti॒ rbandhuḥ̭ |
ya e॒vāsmi॒ sa san. ya̭je || mā bhermā saṃvi~̭kthā॒ mā tvā̭ higṃsiṣam | mā te॒ tejo-'pa̭kramīt |
bha॒ra॒tamuddha̭re॒ manṷṣiñca | a॒va॒dānā̭ni te pra॒tyava̭dāsyāmi |
nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || yada̭va॒dānā̭ni te-'va॒dyann | vilo॒mākā̭rṣamā॒tmanaḥ̭ || 46 ||
ājyḙna॒ pratya̭najmyenat | tatta॒ āpyā̭yatā॒-mpunaḥ̭ || ajyā̭yo yavamā॒trāt |
ā॒vyā॒dhā-tkṛ̭tyatāmi॒dam | mā rṷ̄rupāma ya॒jñasya̭ | śu॒ddhagg svi̭ṣṭami॒dagṃ ha॒viḥ || manṷnā dṛ॒ṣṭā-ṅghṛ॒tapa̭dīm | mi॒trāvarṷṇasamīritām | da॒kṣi॒ṇā॒rdhādasa̭bhinndann | ava̭dyā-myeka॒to mṷkhām || 47 ||
iḍḙ bhā॒ga-ñjṷṣasva naḥ | jinva॒ gā jinvārva̭taḥ | tasyā᳚ste bhakṣi॒vāṇaḥ̭ syāma | sa॒rvātmā̭na-ssa॒rvaga̭ṇāḥ || braddhna॒ pinva̭sva |
dada̭to me॒ mā kṣā̭yi | ku॒rva॒to me॒ mopa̭dasat | di॒śā-ṅklṛpti̭rasi | diśo̭ me kalpantām | kalpa̭ntā-mme॒ diśaḥ̭ || 48 ||
daivī᳚śca॒ mānṷṣīśca | a॒ho॒rā॒tre mḙ kalpetām | a॒rdha॒mā॒sā mḙ kalpantām | māsā̭ me kalpantām | ṛ॒tavo̭ me kalpantām | saṃ॒va~॒thsa॒ro mḙ kalpatām |
klṛpti̭rasi॒ kalpa̭tā-mme ||
āśā̭nā-ntvā-''śāpā॒lebhyaḥ̭ |
ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ |
i॒da-mbhū॒tasyā-ddhya̭kṣebhyaḥ || 49 ||
vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam | bhaja̭tā-mbhā॒gī bhā॒gam | mā-'bhā॒go-'bha̭kta |
nira̭bhā॒ga-mbha̭jāmaḥ | a॒paspi̭nva | oṣa̭dhīrjinva | dvi॒pātpā̭hi | catṷṣpādava | di॒vo vṛṣṭi॒mera̭ya | brā॒hma॒ṇānā̭-mi॒dagṃ ha॒viḥ || 50 ||
so॒myānāgṃ̭ somapī॒thinā᳚m | nirbha॒kto brā᳚hmaṇaḥ | nehā-brā᳚hmaṇasyāsti ||
sama̭ṅktā-mba॒ra॒ḥir-ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ | samā̭di॒tyai rvasṷbhi॒-ssa-mma॒rudbhiḥ̭ |
samindrḙṇa॒ viśvḙbhi rde॒vebhi̭raṅktām |
di॒vya-nnabho̭ gacchatu॒ ya-thsvāhā᳚ ||
i॒ndrā॒ṇī vā̭ vidha॒vā bhṷ̄yāsam | adi̭tiriva supu॒trā |
a॒sthū॒ri tvā̭ gārhapatya || 51 ||
upa॒niṣa̭de suprajā॒stvāya̭ ||
sa-mpatnī॒ patyā̭ sukṛ॒tena̭ gacchatām |
ya॒jñasya̭ yu॒ktau dhuryā̭vabhūtām |
sa॒jā॒nnā॒nau vija̭hatā॒-marā̭tīḥ |
di॒vi jyoti̭ra॒ja-ra॒māra̭bhetām ||
daśa̭ te ta॒nuvo̭ yajña ya॒jñiyāḥ᳚ |
tāḥ prī̭ṇātu॒ yaja̭māno ghṛ॒tena̭ | nā॒ri॒ṣṭhayoḥ᳚ pra॒śiṣa॒mīḍa̭mānaḥ |
de॒vānā॒-ndaivye-'pi॒ yaja̭māno॒-'mṛto̭-'bhūt ||
yaṃ-vā~᳚-nde॒vā a̭kalpayann || 52 ||
ū॒rjo bhā॒gagṃ śa̭takratū | e॒tadvā॒-ntena̭ prīṇāni | tena̭ tṛpyatamagṃhahau || a॒ha-nde॒vānāgṃ̭ su॒kṛtā̭masmi lo॒ke |
mame॒dami॒ṣṭa-nna mithṷ rbhavāti | a॒ha-nnā̭ri॒ṣṭhā-vanṷyajāmi vi॒dvān |
yadā᳚bhyā॒-mindro॒ ada̭dhā-dbhāga॒dheya᳚m || adā̭rasṛdbhavata deva soma |
a॒smin. ya॒jñe ma̭ruto mṛḍatā naḥ |
mā no̭ vidada॒bhi bhā॒mo aśa̭stiḥ || 53 ||
mā no̭ vida-dva॒janā॒ dveṣyā॒ yā ||
ṛ॒ṣa॒bhaṃ-vā~॒jinaṃ̭-va~॒yam |
pū॒rṇamā̭saṃ-ya~jāmahe | sa no̭ dohatāgṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣagṃ̭ saha॒sriṇa᳚m | prā॒ṇāya̭ su॒rādha̭se | pū॒rṇamā̭sāya॒ svāhā᳚ ||
a॒mā॒vā॒syā̭ su॒bhagā̭ su॒śevā᳚ | dhe॒nuri̭va॒ bhūya̭ ā॒pyāya̭mānā | sā no̭ dohatāgṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣagṃ̭ saha॒sriṇa᳚m |
a॒pā॒nāya̭ su॒rādha̭se | a॒mā॒vā॒syā̭yai॒ svāhā᳚ || a॒bhistṛ̭ṇīhi॒ pari̭dhehi॒ vedi᳚m |
jā॒mi-mmā higṃ̭sīramu॒yā śayā̭nā |
ho॒tṛ॒ṣada̭nā॒ hari̭tā-ssu॒varṇāḥ᳚ | ni॒ṣkā i॒me yaja̭mānasya bra॒ddhne || 54 ||
(a॒bhītva̭ryai - karomi - kramīt - pi॒tā - ''tmana̭ - eka॒tomṷkhāṃ - me॒ diśo - 'dhya̭kṣebhyo - ha॒vi--r gā̭rhapatyā - kalpaya॒ - nnaśa̭stiḥ॒ - sā no̭ dohatāgṃ su॒vīryagṃ̭ sa॒pta ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
pari̭stṛṇīta॒ pari̭dhattā॒gnim | pari̭hito॒-'gni ryaja̭māna-mbhunaktu | a॒pāgṃ rasa॒ oṣa̭dhīnāgṃ su॒varṇaḥ̭ | ni॒ṣkā i॒me yaja̭mānasya santu kāma॒dughāḥ᳚ | a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ke ||
bhūpa̭te॒ bhuva̭napate | ma॒ha॒to bhū॒tasya̭ pate | bra॒hmāṇa̭-ntvā vṛṇīmahe ||
a॒ha-mbhūpa̭tira॒ha-mbhuva̭napatiḥ |
a॒ha-mma̭ha॒to bhū॒tasya॒ patiḥ̭ || 55 ||
de॒vena̭ savi॒trā prasṷ̄ta॒ ārtvi̭jya-ṅkariṣyāmi | deva̭ savitare॒ta-ntvā̭ vṛṇate |
bṛha॒spati॒-ndaivya̭-mbra॒hmāṇa᳚m | tada॒ha-mmana̭se॒ prabra̭vīmi | mano̭ gāyatri॒yai |
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭubhe᳚ | tri॒ṣṭu-bjaga̭tyai | jaga̭tyanu॒ṣṭubhe᳚ | a॒nu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyai | pa॒ṅktiḥ pra॒jāpa̭taye || 56 ||
pra॒jāpa̭ti॒ rviśve᳚bhyo de॒vebhyaḥ̭ | viśvḙ de॒vā bṛha॒spata̭ye | bṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇe |
brahma॒ bhūrbhuva॒-ssuvaḥ̭ | bṛha॒spati̭ rde॒vānā᳚-mbra॒hmā | a॒ha-mma̭nu॒ṣyā̭ṇām | bṛha̭spate ya॒jña-ṅgo̭pāya || i॒da-ntasmai̭ ha॒rmya-ṅka̭romi | yo vo̭ devā॒ścara̭ti brahma॒carya᳚m | me॒dhā॒vī di॒kṣu mana̭sā tapa॒svī || 57 ||
a॒ntardū॒taśca̭rati॒ mānṷṣīṣu ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | ma॒rmṛ॒jyamā̭nā maha॒te saubha̭gāya |
mahya̭-ndhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ ||
bhūmi̭ rbhū॒tvā ma̭hi॒māna̭-mpupoṣa |
tato̭ de॒vī va̭rdhayate॒ payāgṃ̭si |
ya॒jñiyā̭ ya॒jñaṃ-vi~ca॒yanti॒ śañca̭ |
oṣa̭dhī॒rāpa̭ i॒ha śakva̭rīśca ||
yo mā̭ hṛ॒dā mana̭sā॒ yaśca̭ vā॒cā || 58 ||
yo brahma̭ṇā॒ karma̭ṇā॒ dveṣṭi̭ devāḥ |
ya-śśru॒tena॒ hṛda̭yeneṣṇa॒tā ca̭ |
tasye᳚ndra॒ vajrḙṇa॒ śira̭śchinadmi ||
ūrṇā̭mṛdu॒ pratha̭mānagg syo॒nam |
de॒vebhyo॒ juṣṭa॒gṃ॒ sada̭nāya ba॒r॒hiḥ | su॒va॒rge lo॒ke yaja̭māna॒gṃ॒ hi dhe॒hi |
mā-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe pa̭ra॒me vyo̭mann || catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā va॒yunā̭ni vaste |
sā stī॒ryamā̭ṇā maha॒te saubha̭gāya || 59 ||
sā mḙ dhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ |
śi॒vā ca̭ me śa॒gmā cai̭dhi |
syo॒nā ca̭ me su॒ṣadā̭ caidhi |
ūrja̭svatī ca me॒ paya̭svatī caidhi |
iṣa॒mūrja̭-mme pinvasva | brahma॒ tejo̭ me pinvasva | kṣa॒tramojo̭ me pinvasva |
viśa॒-mpuṣṭi̭-mme pinvasva |
āyṷra॒nnādya̭-mme pinvasva |
pra॒jā-mpa॒śū-nmḙ pinvasva || 60 ||
a॒smin. ya॒jña upa॒ bhūya॒ innu me᳚ |
avi̭kṣobhāya pari॒dhīnda̭dhāmi |
dha॒rtā dha॒ruṇo॒ dharī̭yān |
a॒gni rdveṣāgṃ̭si॒ niri॒to nṷdātai ||
vicchi̭nadmi॒ vidhṛ̭tībhyāgṃ sa॒patnāṋ |
jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā॒n॒. ye ca̭ jani॒ṣyamā̭ṇāḥ |
vi॒śo ya॒ntrābhyāṃ॒-vi~dha̭māmyenān | a॒haggsvānā̭-mutta॒mo̭-'sāni devāḥ |
vi॒śo ya॒ntre nu॒damā̭ne॒ arā̭tim | viśva̭-mpā॒pmāna॒mama̭ti-ndurmarā॒yum || 61 ||
sīda̭ntī de॒vī sṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke |
dhṛtī᳚ stho॒ vidhṛ̭tī॒ svadhṛ̭tī |
prā॒ṇānmayi̭ dhārayatam | pra॒jā-mmayi̭ dhārayatam | pa॒śūnmayi̭ dhārayatam ||
a॒ya-mpra̭sta॒ra u॒bhaya̭sya dha॒rtā |
dha॒rtā pra̭yā॒jānā̭-mu॒tānṷ̄yā॒jānā᳚m |
sa dā̭dhāra sa॒midho̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ |
tasmi॒n-thsruco॒ addhyāsā̭dayāmi ||
āro̭ha pa॒tho jṷhu deva॒yānāṋ || 62 ||
yatrarṣa̭yaḥ prathama॒jā ye pṷrā॒ṇāḥ | hira̭ṇyapakṣā-'ji॒rā sambhṛ̭tāṅgā |
vahā̭si mā su॒kṛtāṃ॒-ya~tra̭ lo॒kāḥ ||
avā॒ha-mbā̭dha upa॒bhṛtā̭ sa॒patnāṋ |
jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā॒n॒. ye ca̭ jani॒ṣyamā̭ṇāḥ | dohai̭ ya॒jñagṃ su॒dughā̭miva dhe॒num |
a॒hamutta̭ro bhūyāsam | adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
yo mā̭ vā॒cā mana̭sā durmarā॒yuḥ |
hṛ॒dā-'rā̭tī॒yā-da̭bhi॒dāsa̭-dagne || 63 ||
i॒dama̭sya ci॒ttamadha̭ra-ndhru॒vāyāḥ᳚ | a॒hamutta̭ro bhūyāsam | adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
ṛ॒ṣa॒bho̭-'si śākva॒raḥ | ghṛ॒tācī̭nāgṃ sū॒nuḥ | pri॒yeṇa॒ nāmnā᳚ pri॒ye sada̭si sīda ||
syo॒no mḙ sīda su॒ṣadaḥ̭ pṛthi॒vyām |
pratha̭yi pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ suva॒rge lo॒ke |
di॒vi sī̭da pṛthi॒vyā-ma॒ntari̭kṣe |
a॒hamutta̭ro bhūyāsam || 64 ||
adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
i॒yagg sthā॒lī ghṛ॒tasya̭ pū॒rṇā |
acchi̭nnapayā-śśa॒tadhā̭ra॒ uthsaḥ̭ |
mā॒ru॒tena॒ śarma̭ṇā॒ daivyḙna ||
ya॒jño̭-'si sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ | sa॒rvato॒ mā-mbhū॒ta-mbha̭vi॒ṣya-cchra̭yatām | śa॒ta-mmḙ santvā॒śiṣaḥ̭ | sa॒hasra̭-mme santu sū॒nṛtāḥ᳚ | irā̭vatīḥ paśu॒matīḥ᳚ | pra॒jāpa̭tirasi sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ || 65 ||
sa॒rvato॒ mā-mbhū॒ta-mbha̭vi॒ṣya-cchra̭yatām | śa॒ta-mmḙ santvā॒śiṣaḥ̭ |
sa॒hasra̭-mme santu sū॒nṛtāḥ᳚ | irā̭vatīḥ paśu॒matīḥ᳚ || i॒dami̭ndri॒ya-ma॒mṛtaṃ̭-vī~॒rya᳚m | a॒nenendrā̭ya pa॒śavo̭-'cikithsann |
tena̭ devā ava॒topa॒ mām | i॒heṣa॒mūrjaṃ॒-ya~śa॒-ssaha॒ ojaḥ̭ saneyam | śṛ॒ta-mmayi̭ śrayatām || ya-tpṛ̭thi॒vī-maca̭ra॒ttat-pravi̭ṣṭam || 66 ||
yenāsi̭ñca॒-dbala॒mindre᳚ pra॒jāpa̭tiḥ |
i॒da-ntacchu॒kra-mmadhṷ vā॒jinī̭vat |
yeno॒-pari̭ṣṭā॒dadhi̭no-nmahe॒ndram |
dadhi॒ mā-ndhi̭notu ||
a॒yaṃ-ve~॒daḥ pṛ̭thi॒vī-manva̭vindat |
guhā̭ sa॒tī-ṅgaha̭ne॒ gahva̭reṣu |
sa vi̭ndatu॒ yaja̭mānāya lo॒kam |
acchi̭draṃ-ya~॒jña-mbhūri̭karmā karotu ||
a॒yaṃ-ya~॒jña-ssama̭sadaddha॒viṣmāṋ |
ṛ॒cā sāmnā॒ yajṷṣā de॒vatā̭bhiḥ || 67 ||
tena̭ lo॒kān-thsūrya̭vato jayema |
indra̭sya sa॒khya-ma̭mṛta॒tva-ma̭śyām ||
yo naḥ॒ kanī̭ya i॒ha kā॒mayā̭tai |
a॒smin. ya॒jñe yaja̭mānāya॒ mahya᳚m |
apa॒ tami̭ndrā॒gnī bhuva̭nānnudetām |
a॒ha-mpra॒jāṃ-vī~॒rava̭tīṃ-vi~deya ||
agnḙ vājajit | vāja̭-ntvā sari॒ṣyanta᳚m |
vāja̭-ñje॒ṣyanta᳚m | vā॒jinaṃ̭-vā~ja॒jita᳚m || 68 ||
vā॒ja॒ji॒tyāyai॒ sammā᳚rjmi | a॒gnima̭nnā॒-dama॒nnādyā̭ya || upa̭hūto॒ dyauḥ pi॒tā |
upa॒ mā-ndyauḥ pi॒tā hva̭yatām | a॒gni-rāgnī᳚ddhrāt | āyṷṣe॒ varca̭se | jī॒vātvai puṇyā̭ya | upa̭hūtā pṛthi॒vī mā॒tā | upa॒ mā-mmā॒tā pṛ̭thi॒vī hva̭yatām | a॒gni-rāgnī᳚ddhrāt || 69 ||
āyṷṣe॒ varca̭se | jī॒vātvai puṇyā̭ya ||
mano॒ jyoti̭ rjuṣatā॒mājya᳚m |
vicchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhātu | bṛha॒spati̭-stanutāmi॒ma-nnaḥ̭ |
viśvḙ de॒vā i॒ha mā̭dayantām ||
ya-ntḙ agna āvṛ॒ścāmi̭ | a॒haṃ-vā~᳚ kṣipi॒taścaranṋ | pra॒jā-ñca॒ tasya॒ mūla̭-ñca |
nī॒cairdḙvā॒ nivṛ̭ścata || 70 ||
agne॒ yo no̭-'bhi॒dāsa̭ti | sa॒mā॒no yaśca॒ niṣṭyaḥ̭ | i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭taḥ |
mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na | yo mā-ndveṣṭi̭ jātavedaḥ | ya-ñcā॒ha-ndveṣmi॒ yaśca॒ mām | sarvā॒g॒stāna̭gne॒ sanda̭ha |
yāgścā॒ha-ndveṣmi॒ ye ca॒ mām || agnḙ vājajit |
vāja̭-ntvā sasṛ॒vāgṃsa᳚m || 71 ||
vāja̭-ñjigi॒vāgṃsa᳚m | vā॒jinaṃ̭-vā~ja॒jita᳚m | vā॒ja॒ji॒tyāyai॒ sammā᳚rjmi | a॒gni-ma̭nnā॒da-ma॒nnādyā̭ya || vedi̭ rba॒ra॒ḥi-śśṛ॒tagṃ ha॒viḥ |
i॒ddhmaḥ pa̭ri॒dhaya॒-ssrucaḥ̭ | ājyaṃ̭-ya~॒jña ṛco॒ yajuḥ̭ | yā॒jyā᳚śca vaṣaṭkā॒rāḥ | sa-mme॒ sanna̭tayo namantām |
i॒ddhma॒saṃ॒-naha̭ne hu॒te || 72 ||
di॒vaḥ khīlo-'va̭tataḥ | pṛ॒thi॒vyā addhyutthi̭taḥ | tenā̭ sa॒hasra̭kāṇḍena | dvi॒ṣantagṃ̭ śocayāmasi | dvi॒ṣanmḙ ba॒hu śo̭catu |
oṣa̭dhe॒ mo a॒hagṃ śṷcam || yajña॒ nama̭ste yajña | namo॒ nama̭śca te yajña | śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva | syo॒nena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva || 73 ||
su॒bhū॒tena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva | bra॒hma॒va॒rca॒sena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva |
ya॒jñasyardhi॒manu॒ santi̭ṣṭhasva | upa̭ te yajña॒ namaḥ̭ | upa̭ te॒ namaḥ̭ |
upa̭ te॒ namaḥ̭ || triṣpha॒lī kri॒yamā̭ṇānām | yo nya॒ṅgo a̭va॒śiṣya̭te |
rakṣa̭sā-mbhāga॒dheya᳚m | āpa॒sta-tprava̭hatādi॒taḥ || 74 ||
u॒lūkha̭le॒ musa̭le॒ yacca॒ śūrpe᳚ |
ā॒śi॒śleṣa̭ dṛ॒ṣadi॒ yatka॒pāle᳚ |
a॒va॒pruṣo̭ vi॒pruṣa॒-ssaṃya~̭jāmi |
viśvḙ de॒vā ha॒viri॒da-ñjṷṣantām |
ya॒jñe yā vi॒pruṣa॒-ssanti̭ ba॒hvīḥ |
a॒gnau tā-ssarvā॒-ssvi̭ṣṭā॒-ssuhṷtā juhomi || u॒dyanna॒dya mi̭tramahaḥ |
sa॒patnā᳚nme anīnaśaḥ | divai̭nān. vi॒dyutā̭ jahi |
ni॒mroca॒nnadha̭rān kṛdhi || 75 ||
u॒dyanna॒dya vi no̭ bhaja | pi॒tā pu॒trebhyo॒ yathā᳚ | dī॒rghā॒yu॒tvasya̭ heśiṣe | tasya̭ no dehi sūrya || u॒dyanna॒dya mi̭tramahaḥ | ā॒roha॒nnutta̭rā॒-ndiva᳚m | hṛ॒dro॒ga-mmama̭ sūrya | ha॒ri॒māṇa̭-ñca nāśaya || śukḙṣu me hari॒māṇa᳚m |
ro॒pa॒ṇākā̭su daddhmasi || 76 ||
atho̭ hāridra॒veṣṷ me | ha॒ri॒māṇa॒-nnida̭ddhmasi || uda̭gāda॒ya-mā̭di॒tyaḥ |
viśvḙna॒ saha̭sā sa॒ha | dvi॒ṣanta॒-mmama̭ ra॒ndhayanṋ | mo a॒ha-ndvi̭ṣa॒to ra̭dham ||
yo na॒-śśapā॒daśa̭pataḥ | yaśca̭ na॒-śśapa̭ta॒-śśapā᳚t | u॒ṣāśca॒ tasmai̭ ni॒mrukca̭ | sarva̭-mpā॒pagṃ samṷ̄hatām || 77 ||
yo naḥ̭ sa॒patno॒ yo raṇaḥ̭ | marto̭-'bhi॒dāsa̭ti devāḥ| i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭taḥ |
mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na || ava̭sṛṣṭaḥ॒ parā̭pata | śa॒ro brahma̭sagṃśitaḥ |
gacchā॒-'mitrā॒-npravi̭śa | maiṣā॒-ṅkañca॒nocchi̭ṣaḥ || 78 ||
(patiḥ̭ - pra॒jāpa̭taye - tapa॒svī - vā॒cā - saubha̭gāya - pa॒śūnmḙ pinvasva - durmarā॒yuṃ - dḙva॒yānā̭ - nagne॒ - 'ntari̭kṣe॒-'hamutta̭ro bhūyāsaṃ -pra॒jāpa̭tirasi sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ - pravi̭ṣṭaṃ - de॒vatā̭bhi--r vāja॒jitaṃ̭ -
pṛthi॒vī hva̭yatāma॒gnirāgnī᳚ddhrā-d- vṛścata - sasṛ॒vāgṃsagṃ̭ - hu॒te - syo॒nena̭ me॒ samti̭ṣṭhasve॒ - taḥ - kṛ̭dhi- dadhma - syūhatā - +ma॒ṣṭau ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - somāṅga.bhūteṣu mantreṣu-dīkṣāmārabhyāgnīṣomayi paśuparyante prayoge śeṣabhūtā mantrāḥ
sakṣe॒da-mpa̭śya | vidha̭rtari॒da-mpa̭śya | nāke॒da-mpa̭śya | ra॒matiḥ॒ pani̭ṣṭhā |
ṛ॒taṃ-va~rṣi̭ṣṭham | a॒mṛtā॒ yānyā॒huḥ | sūryo॒ vari̭ṣṭho a॒kṣabhi॒rvibhā̭ti |
ana॒ dyāvā̭pṛthi॒vī de॒vapṷtre || dī॒kṣā-'si॒ tapa̭so॒ yoniḥ̭ | tapo̭-'si॒ brahma̭ṇo॒ yoniḥ̭ || 79 ||
brahmā̭si kṣa॒trasya॒ yoniḥ̭ | kṣa॒trama̭syṛ॒tasya॒ yoniḥ̭ |
ṛ॒tama̭si॒ bhūrāra̭bhe | śra॒ddhā-mmana̭sā | dī॒kṣā-ntapa̭sā | viśva̭sya॒ bhuva̭na॒syādhi̭patnīm | sarve॒ kāmā॒ yaja̭mānasya santu ||
vāta̭-mprā॒ṇa-mmana̭sā॒-'nvāra̭bhāmahe | pra॒jāpa̭tiṃ॒-yo~ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
sa no̭ mṛ॒tyostrā̭yatā॒-mpātvagṃha̭saḥ || 80 ||
jyogjī॒vā ja॒rāma̭śīmahi || indra̭ śākvara gāya॒trī-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi | indra̭ śākvara tri॒ṣṭubha॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi |
indra̭ śākvara॒ jaga̭tī॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi |
indra̭ śākvarānu॒ṣṭubha॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi | indra̭ śākvara pa॒ṅkti-mprapa̭dye || 81 ||
tā-ntḙ yunajmi || ā-'ha-ndī॒kṣāma̭ruha-mṛ॒tasya॒ patnī᳚m | gā॒ya॒treṇa॒ chanda̭sā॒ brahma̭ṇā ca | ṛ॒tagṃ sa॒tyḙ-'dhāyi | sa॒tyamṛ॒tḙ-'dhāyi |
ṛ॒ta-ñca̭ me sa॒tya-ñcā̭bhūtām | jyoti̭rabhūva॒gṃ॒ suva̭ragamam |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭham | bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭magamam ||
pṛ॒thi॒vī dī॒kṣā || 82 ||
tayā॒-'gni rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | yayā॒-'gni rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | a॒ntari̭kṣa-ndī॒kṣā |
tayā̭ vā॒yu rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭ vā॒yu rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | dyau rdī॒kṣā |
tayā̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ || 83 ||
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | diśo̭ dī॒kṣā |
tayā̭ ca॒ndramā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭ ca॒ndramā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi |
āpo̭ dī॒kṣā | tayā॒ varṷṇo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | yayā॒ varṷṇo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi |
oṣa̭dhayo dī॒kṣā || 84 ||
tayā॒ somo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ| yayā॒ somo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | vāg dī॒kṣā |
tayā᳚ prā॒ṇo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā᳚ prā॒ṇo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | pṛ॒thi॒vī tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
a॒ntari̭kṣa-ntvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
dyaustvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām || 85 ||
diśa̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | āpa̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām |
oṣa̭dhayastvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | vāktvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
ṛca̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | sāmā̭ni tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām |
yajūgṃ̭ṣi tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | aha̭śca॒ rātri̭śca | kṛ॒ṣiśca॒ vṛṣṭi̭śca | tviṣi॒ścā-pa̭citiśca || 86 ||
āpa॒ścauṣa̭dhayaśca | ūrkca̭ sū॒nṛtā̭ ca | tāstvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām ||
sve dakṣe॒ dakṣa̭pite॒ha sī̭da | de॒vānāgṃ̭ su॒mno ma̭ha॒te raṇā̭ya | svā॒sa॒stha-sta॒nuvā॒ saṃvi~̭śasva | pi॒tevai̭dhi sū॒nava॒ ā su॒śevaḥ̭ |
śi॒vo mā̭ śi॒vamāvi̭śa | sa॒tya-mma̭ ā॒tmā | śra॒ddhā me 'kṣi̭tiḥ || 87 ||
tapo̭ me prati॒ṣṭhā | sa॒vi॒tṛ-pra̭sūtā mā॒ diśo̭ dīkṣayantu | sa॒tyama̭smi || a॒ha-ntvada̭smi॒ mada̭si॒ tvame॒tat | mamā̭si॒ yoni॒stava॒ yoni̭rasmi | mamai॒va sanvaha̭ ha॒vyānya̭gne |
pu॒traḥ pi॒tre lo̭ka॒kṛ-jjā̭tavedaḥ ||
ā॒juhvā̭na-ssu॒pratī̭kaḥ pu॒rastā᳚t |
agne॒ svāṃ-yo~ni॒māsī̭da sā॒ddhyā |
a॒smin-thsa॒dhasthe॒ addhyutta̭rasminn || 88 ||
viśvḙ devā॒ yaja̭mānaśca sīdata ||
eka̭mi॒ṣe viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
dve ū॒rje viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
trīṇi̭ vra॒tāya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
ca॒tvāri॒ māyo̭ bhavāya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
pañca̭ pa॒śubhyo॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu | ṣaḍrā॒yaspoṣā̭ya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
sa॒pta sa॒ptabhyo॒ hotrā᳚bhyo॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu ||
sakhā̭ya-ssa॒ptapa̭dā abhūma | sa॒khya-ntḙ gameyam || 89 ||
sa॒khyātte॒ mā yo̭ṣam | sa॒khyānme॒ mā yo᳚ṣṭhāḥ || sā-'si̭ subrahmaṇye |
tasyā᳚ste pṛthi॒vī pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒-'ntari̭kṣa॒-mpādaḥ̭ |
sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒ dyauḥ pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒ diśaḥ॒ pādaḥ̭ || 90 ||
pa॒ro ra̭jāste pañca॒maḥ pādaḥ̭ | sā na॒ iṣa॒mūrja̭-ndhukṣva | teja̭ indri॒yam | bra॒hma॒va॒rca॒sa-ma॒nnādya᳚m || vimi̭me tvā॒ paya̭svatīm | de॒vānā᳚-ndhe॒nugṃ su॒dughā॒-mana̭pa-sphurantīm | indra॒-ssoma̭-mpibatu |
kṣemo̭ astu naḥ || i॒mā-nna̭rāḥ kṛṇuta॒ vedi॒metya̭ | vasṷmatīgṃ ru॒drava̭tī-mādi॒tyava̭tīm || 91 ||
varṣma̭ndi॒vaḥ | nābhā̭ pṛthi॒vyāḥ |
yathā॒-'yaṃ-ya~ja̭māno॒ na riṣye᳚t |
de॒vasya̭ savi॒tu-ssa॒ve ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ |
tasyāgṃ̭ supa॒rṇāvadhi॒ yau nivi̭ṣṭau |
tayo᳚ rde॒vānā॒madhi̭ bhāga॒dheya᳚m ||
apa॒ janya̭-mbha॒ya-nnṷda | apa ca॒krāṇi̭ vartaya | gṛ॒hagṃ soma̭sya gacchatam ||
na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi |
de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ |
yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ |
tatra̭ tvā de॒va-ssa̭vi॒tā da̭dhātu || 92 ||
(brahma̭ṇo॒ yoni॒ - ragṃha̭saḥ - pa॒ṅkti-mprapa̭dye - dī॒kṣā - yayo̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒ta - stayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayā॒myoṣa̭dhayo dī॒kṣā - dyaustvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatā॒ - mapa̭citi॒ścā - kṣi̭ti॒ - rutta̭rasmin - gameyaṃ॒ - diśaḥ॒ pāda̭ - ādi॒tyava̭tīṃ - ~vartaya॒ pañca̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - paśuviṣayā acchidramantrāḥ
yada॒sya pā॒re raja̭saḥ | śu॒kra-ñjyoti॒-rajā̭yata | tannaḥ̭ parṣa॒dati॒ dviṣaḥ̭ |
agnḙ vaiśvānara॒ svāhā᳚ || yasmā᳚dbhī॒ṣā-'vā̭śiṣṭhāḥ | tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || yasmā᳚dbhī॒ṣā nyaṣa̭daḥ |
tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi || 93 ||
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || udṷsra tiṣṭha॒ prati̭tiṣṭha॒ mā ri̭ṣaḥ | memaṃ-ya~॒jñaṃ-ya~ja̭māna-ñca rīriṣaḥ | su॒va॒rge lo॒ke yaja̭māna॒gṃ॒ hi dhe॒hi | śa-nna̭ edhi dvi॒pade॒ śa-ñcatṷṣpade ||
yasmā᳚dbhī॒ṣā-'vḙpiṣṭhāḥ pa॒lāyi̭ṣṭhā-ssa॒majñā᳚sthāḥ | tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || 94 ||
ya i॒damakaḥ̭ | tasmai॒ namaḥ̭ | tasmai॒ svāhā᳚ ||
na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ | harī̭ te॒ yuñjā॒ pṛṣa̭tī abhūtā॒mupā᳚sthā-dvā॒jī dhu॒ri rāsa̭bhasya || | āśā̭nā-ntvā ''śāpā॒lebhyaḥ̭ | ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ | i॒da-mbhū॒tasyādhya̭kṣebhyaḥ | vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam ||
viśvā॒ āśā॒ madhṷnā॒ sagṃsṛ̭jāmi | a॒na॒mī॒vā āpa॒ oṣa̭dhayo bhavantu | a॒yaṃ-ya~ja̭māno॒ mṛdho॒ vya̭syatām | agṛ̭bhītāḥ pa॒śavaḥ̭ santu॒ sarve᳚ || || ya॒jñasya॒ hi stha ṛ॒tviyau᳚ |
indrā᳚gnī॒ ceta̭nasya ca | hu॒tā॒hu॒tasya̭ tṛpyatam | ahṷtasya hu॒tasya̭ ca | hu॒tasya॒ cāhṷtasya ca | ahṷtasya hu॒tasya̭ ca | indrā᳚gnī a॒sya soma̭sya | vī॒ta-mpi̭bata-ñju॒ṣethā᳚m ||
mā yaja̭māna॒-ntamo̭ vidat | martvijo॒ mo i॒māḥ pra॒jāḥ | mā ya-ssoma̭mi॒ma-mpibā᳚t | sagṃsṛ̭ṣṭamu॒bhaya̭-ṅkṛ॒tam || 95 ||
(kṛ॒dhi॒ - mī॒ḍhuṣe - 'hṷtasya ca sa॒pta ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - upāṃśvabhiṣavā mantrāḥ
a॒nā॒gasa̭stvā va॒yam | indrḙṇa॒ preṣi̭tā॒ upa̭ | vā॒yuṣṭḙ astvagṃśa॒bhūḥ | mi॒trastḙ astvagṃśa॒bhūḥ | varṷṇaste astvagṃśa॒bhūḥ ||
apā᳚-ṅkṣayā॒ ṛta̭sya garbhāḥ | bhuva̭nasya gopā॒-śśyenā̭ atithayaḥ | parva̭tānā-ṅkakubhaḥ pra॒yuto̭ napātāraḥ | va॒gnunendragg̭ hvayata |
ghoṣe॒ṇāmī̭-vāgścātayata || 96 ||
yu॒ktā-sstha॒ vaha̭ta || de॒vā grāvā̭ṇa॒ indu॒rindra॒ itya̭vādiṣuḥ | endra̭macucyavuḥ para॒masyāḥ᳚ parā॒vataḥ̭ | ā-'smā-thsa॒dhasthā᳚t |
orora॒ntari̭kṣāt | ā sṷbhū॒tama̭suṣavuḥ | bra॒hma॒va॒rca॒sa-mma॒ ā-'sṷṣavuḥ |
sa॒ma॒re rakṣāg̭syavadhiṣuḥ | apa̭hata-mbrahma॒jyasya̭ || vākca̭ tvā॒ mana̭śca śriṇītām || 97 ||
prā॒ṇaśca̭ tvā-'pā॒naśca̭ śrīṇītām |
cakṣṷśca tvā॒ śrotra̭-ñca śrīṇītām |
dakṣa̭śca tvā॒ bala̭-ñca śrīṇītām | oja̭śca tvā॒ saha̭śca śrīṇītām | āyṷśca tvā ja॒rā ca̭ śrīṇītām | ā॒tmā ca̭ tvā ta॒nūśca̭ śrīṇītām | śṛ॒to̭-'si śṛ॒ta-ṅkṛ̭taḥ | śṛ॒tāya̭ tvā śṛ॒tebhya̭stvā ||
yamindra̭mā॒hu rvarṷṇaṃ॒-ya~mā॒huḥ | ya-mmi॒tramā॒hu-ryamṷ sa॒tyamā॒huḥ || 98 ||
yo de॒vānā᳚-nde॒vata̭mastapo॒jāḥ | tasmai᳚ tvā॒ tebhya̭stvā || mayi॒ tyadi̭ndri॒ya-mma॒hat | mayi॒ dakṣo॒ mayi॒ kratuḥ̭ | mayi̭ dhāyi su॒vīrya᳚m | triśṷggha॒rmo vibhā̭tu me | ākū᳚tyā॒ mana̭sā sa॒ha |
vi॒rājā॒ jyoti̭ṣā sa॒ha | ya॒jñena॒ paya̭sā sa॒ha |
tasya॒ doha̭maśīmahi || 99 ||
tasya̭ su॒mnama̭śīmahi | tasya̭ bha॒kṣama̭śīmahi |
vāgjṷṣā॒ṇā soma̭sya tṛpyatu || mi॒tro janāṋ yātayati prajā॒na-nmi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīrani̭miṣā॒-'bhi ca̭ṣṭe sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-dvidhema || pra sa mi̭tra॒ marto̭ astu॒ praya̭svā॒n. yasta̭ āditya॒ śikṣa̭ti vra॒tena̭ | na ha̭nyate॒ na jī̭yate॒ tvoto॒ naina॒magṃho̭ aśno॒tyanti̭to॒ na dū॒rāt || || yasmā॒nna jā॒taḥ paro̭ a॒nyo asti̭ | ya ā̭vi॒veśa॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃvi~dā॒naḥ |
trīṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi sacate॒ sa ṣo̭ḍa॒śī ||
e॒ṣa bra॒hmā ya ṛ॒tviyaḥ̭ |
indro॒ nāma̭ śru॒to ga॒ṇe || 100 ||
pra tḙ ma॒he vi॒dathḙ 'śagṃsiṣa॒gṃ॒ harī᳚ | ya ṛ॒tviyaḥ॒ pra tḙ vanve |
va॒nuṣo̭ harya॒ta-mmada᳚m || indro॒ nāma̭ ghṛ॒ta-nna yaḥ | hari̭bhi॒ścāru॒ seca̭te |
śru॒to ga॒ṇa ā tvā̭ viśantu | hari̭varpasa॒giṃraḥ̭ ||
indrādhi̭pa॒te-'dhi̭pati॒stva-nde॒vānā̭masi | adhi̭pati॒-mmām | āyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru || 101 ||
indra̭śca sa॒mrā-ḍvarṷṇaśca॒ rājā᳚ |
tau tḙ bha॒kṣa-ñca̭kratu॒ragra̭ e॒tam |
tayo॒ranṷ bha॒kṣa-mbha̭kṣayāmi |
vāgjṷṣā॒ṇā soma̭sya tṛpyatu ||
pra॒jāpa̭ti rvi॒śvaka̭rmā | tasya॒ mano̭ de॒vaṃ-ya~॒jñena̭ rāddhyāsam | a॒rthe॒ gā a॒sya ja̭hitaḥ | a॒va॒sāna̭pate-'va॒sāna̭-mme vinda ||
namo̭ ru॒drāya̭ vāsto॒ṣpata̭ye |
āya̭ne vi॒drava̭ṇe || 102 ||
u॒dyāne॒ yatpa॒rāya̭ṇe | ā॒varta̭ne vi॒varta̭ne |
yo go̭pā॒yati॒ tagṃ hṷve ||
yānya̭pā॒mityā॒-nyapra̭tīttā॒-nyasmi̭ |
ya॒masya̭ ba॒linā॒ carā̭mi |
i॒haiva santaḥ॒ prati॒ tadyā̭tayāmaḥ |
jī॒vā jī॒vebhyo॒ niha̭rāma enat ||
a॒nṛ॒ṇā a॒sminna̭-nṛ॒ṇāḥ para̭sminn |
tṛ॒tīyḙ lo॒ke a̭nṛ॒ṇā-ssyā̭ma |
ye dḙva॒yānā̭ u॒ta pi̭tṛ॒yāṇāḥ᳚ || 103 ||
sarvā᳚-npa॒tho a̭nṛ॒ṇā ākṣī̭yema ||
i॒damū॒ nu śreyo̭-'va॒sāna॒-māga̭nma |
śi॒ve no॒ dyāvā̭pṛthi॒vī u॒bhe i॒me | goma॒ddhana̭-va॒daśva̭va॒-dūrja̭svat |
su॒vīrā̭ vī॒rairanu॒ sañca̭rema || a॒rkaḥ pa॒vitra॒gṃ॒ raja̭so vi॒mānaḥ̭ |
pu॒nāti̭ de॒vānā॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | dyāvā̭pṛthi॒vī paya̭sā saṃvi~dā॒ne |
ghṛ॒ta-ndṷhāte a॒mṛta॒-mprapī̭ne || pa॒vitra̭ma॒rko raja̭so vi॒mānaḥ̭ |
pu॒nāti̭ de॒vānā॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
suva॒ rjyoti॒ ryaśo̭ ma॒hat |
a॒śī॒mahi̭ gā॒dhamu॒ta pra̭ti॒ṣṭhām || 104 ||
(cā॒ta॒ya॒ta॒ - śrī॒ṇī॒tā॒gṃ॒ - sa॒tyamā॒hu - ra̭śīmahi - ga॒ṇe - kṷru - vi॒drava̭ṇe - pitṛ॒yāṇā̭ - a॒rko raja̭so vi॒māna॒strīṇi̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - saumikaprāyāścittamantrāḥ
uda̭stāmphsī-thsavi॒tā mi॒tro a̭rya॒mā |
sarvā̭-na॒mitrā̭-navadhīdyu॒gena̭ |
bṛ॒hanta॒-mmāma̭kara-dvī॒rava̭ntam | ra॒tha॒nta॒re śra̭yasva॒ svāhā̭ pṛthi॒vyām |
vā॒ma॒de॒vye śra̭yasva॒ svāhā॒-'ntari̭kṣe | bṛ॒ha॒ti śra̭yasva॒ svāhā̭ di॒vi |
bṛ॒ha॒tā tvopa̭stabhnomi ||
ā tvā̭ dade॒ yaśa̭se vī॒ryā̭ya ca |
a॒smāsva̭-ghniyā yū॒ya-nda̭dhāthendri॒ya-mpayaḥ̭ || yaste᳚ dra॒phso yasta̭ uda॒r॒ṣaḥ || 105 ||
daivyaḥ̭ ke॒tu rviśva॒-mbhuva̭na-māvi॒veśa̭ |
sa naḥ̭ pā॒hyari̭ṣṭyai॒ svāhā᳚ ||
anṷ mā॒ sarvo̭ ya॒jño̭-'yamḙtu |
viśvḙ de॒vā ma॒ruta॒-ssāmā॒rkaḥ |
ā॒priya॒ ̭007ā;chandāgṃ̭si ni॒vido॒ yajūgṃ̭ṣi | a॒syai pṛ̭thi॒vyai yadya॒jñiya᳚m ||
pra॒jāpa̭te rvarta॒nimanṷ vartasva |
anṷ vī॒rairanṷ rāddhyāma॒ gobhiḥ̭ |
anvaśvai॒ranu॒ sarvai̭ru pu॒ṣṭaiḥ |
anṷ pra॒jayā-'nvi̭ndri॒yeṇa̭ || 106 ||
de॒vā no̭ ya॒jña-mṛ̭ju॒dhā na̭yantu ||
prati̭ kṣa॒tre prati̭ tiṣṭhāmi rā॒ṣṭre |
pratyaśvḙṣu॒ prati̭tiṣṭhāmi॒ goṣṷ |
prati̭ pra॒jāyā॒-mprati̭ tiṣṭhāmi॒ bhavye᳚ |
viśva̭ma॒nyā-'bhi̭ vāvṛ॒dhe | tada॒nyasyā॒-madhi̭śri॒tam | di॒ve ca̭ vi॒śvaka̭rmaṇe |
pṛ॒thi॒vyai cā̭kara॒-nnamaḥ̭ || askā॒ndyauḥ pṛ̭thi॒vīm | askā̭nṛṣa॒bho yuvā॒ gāḥ || 107 ||
ska॒nnemā viśvā॒ bhuva̭nā | ska॒nno ya॒jñaḥ praja̭nayatu | askā॒naja̭ni॒ prāja̭ni |
ā ska॒nnājjā̭yate॒ vṛṣā᳚ | ska॒nnā-tpraja̭niṣīmahi || ye de॒vā yeṣā̭mi॒da-mbhā̭ga॒dheya̭-mba॒bhūva̭ | yeṣā᳚-mprayā॒jā u॒tānṷ̄yā॒jāḥ | indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyaḥ | a॒gniho̭tṛbhyo de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ || u॒ta tyā no॒ divā̭ ma॒tiḥ || 108 ||
adi̭tirū॒tyā-''ga̭mat | sā śantā̭cī॒ maya̭skarat | apa॒ sridhaḥ̭ || u॒ta tyā daivyā̭ bhi॒ṣajā᳚ | śa-nna̭skarato a॒śvinā᳚ | yū॒yātā̭-ma॒smadrapaḥ̭ |
apa॒ sridhaḥ̭ || śama॒gni-ra॒gnibhi̭skarat | śa-nna̭stapatu॒ sūryaḥ̭ | śaṃ-vā~to̭ vātvara॒pāḥ || 109 ||
apa॒ sridhaḥ̭ || taditpa॒da-nna vici̭keta vi॒dvān |
yanmṛ॒taḥ puna̭ra॒pyeti̭ jī॒vān | tri॒vṛdya-dbhuva̭nasya ratha॒vṛt | jī॒vo garbho॒ na mṛ॒ta-ssa jī̭vāt || pratya̭smai॒ pipī̭ṣate | vi॒śvā̭ni vi॒duṣḙ bhara | a॒ra॒-ṅga॒māya॒ jagma̭ve |
apa̭ścāddadhvane॒ nare᳚ (o-rapa̭ścāddaghvane॒ nare᳚) || indu॒rindu॒ma-vā̭gāt |
indo॒rindro̭-'pāt | tasya̭ ta inda॒vindra̭-pītasya॒ madhṷmataḥ | upa̭hūta॒syopa̭hūto bhakṣayāmi || 110 ||
(u॒da॒r॒ṣa - i̭ndri॒yeṇa॒ - gā - ma॒ti - ra̭ra॒pā - a̭gā॒trīṇi̭ ca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - darśapūrṇamāsaprāyaścittamantrāḥ
brahma̭ prati॒ṣṭhā mana̭so॒ brahma̭ vā॒caḥ | brahma̭ ya॒jñānāgṃ̭ ha॒viṣā॒-mājya̭sya |
ati̭rikta॒-ṅkarma̭ṇo॒ yacca̭ hī॒nam | ya॒jñaḥ parvā̭ṇi prati॒rannḙti ka॒lpayanṋ |
svāhā̭kṛ॒tā-''hṷtiretu de॒vān || āśrā̭vitama॒tyāśrā̭vitam |
vaṣa̭ṭkṛta-ma॒tyanū᳚kta-ñca ya॒jñe |
ati̭rikta॒-ṅkarma̭ṇo॒ yacca̭ hī॒nam |
ya॒jñaḥ parvā̭ṇi prati॒rannḙti ka॒lpayanṋ |
svāhā̭kṛ॒tā-''hṷtiretu de॒vān || 111 ||
yadvo̭ devā atipā॒dayā̭ni | vā॒cā ci॒tpraya̭ta-ndeva॒ heḍa̭nam | a॒rā॒yo a॒smāgṃ a॒bhi-dṷcchunā॒yate᳚| a॒nyatrā॒sma-nma̭ruta॒sta-nnidhḙtana || ta॒ta-mma॒ āpa॒stadṷ tāyata॒ punaḥ̭ | svādi̭ṣṭhā dhī॒tiru॒cathā̭ya śasyate |
a॒yagṃ sa̭mu॒dra u॒ta vi॒śvabhḙṣajaḥ |
svāhā̭-kṛtasya॒ samṷtṛpṇuta rbhuvaḥ ||
udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || |
udu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ | ā-' prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭śca || || 112 ||
i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke || tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || |
tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat ||
sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || | tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || prajā̭pate॒ na tvade॒tānya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒ tā ba̭bhūva | yatkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || || i॒ma-ñjī॒vebhyaḥ̭ pari॒dhi-nda̭dhāmi | maiṣā-nnṷ gā॒dapa̭ro॒ ardha̭me॒tam | śa॒ta-ñjī̭vantu śa॒radaḥ̭ purū॒cīḥ | ti॒ro mṛ॒tyu-nda̭dhatā॒-mparva̭tena ||
i॒ṣṭebhya॒-ssvāhā॒ vaṣa॒ḍani̭ṣṭebhya॒-ssvāhā᳚ | bhe॒ṣa॒ja-nduri̭ṣṭyai॒ svāhā॒ niṣkṛ̭tyai॒ svāhā᳚ | daurā᳚rdhyai॒ svāhā॒ daivī᳚bhya-sta॒nūbhya॒-ssvāhā᳚ || 113 ||
ṛddhyai॒ svāhā॒ samṛ̭ddhyai॒ svāhā᳚ ||
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe |
tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi | magha̭vañcha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye᳚ | vi dviṣo॒ vi mṛdho̭ jahi || sva॒sti॒dā vi॒śaspatiḥ̭ | vṛ॒tra॒hā vimṛdho̭ va॒śī | vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu naḥ | sva॒sti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || ā॒bhi rgī॒rbhi ryadato̭ na ū॒nam || 114 ||
āpyā̭yaya harivo॒ vardha̭mānaḥ |
ya॒dā sto॒tṛbhyo॒ mahi̭ go॒trā ru॒jāsi̭ |
bhū॒yi॒ṣṭha॒bhājo॒ adha̭ te syāma || anā᳚jñātaṃ॒-ya~dājñā̭tam | ya॒jñasya̭ kri॒yate॒ mithṷ | agne॒ tada̭sya kalpaya | tvagṃ hi vettha̭ yathāta॒tham || purṷṣa sammito ya॒jñaḥ | ya॒jñaḥ purṷṣa sammitaḥ | agne॒ tada̭sya kalpaya |
tvagṃ hi vettha̭ yathāta॒tham || ya-tpā̭ka॒trā mana̭sā dī॒nada̭kṣā॒ na | ya॒jñasya̭ ma॒nvate॒ martā̭saḥ | a॒gniṣṭaddhotā᳚ kṛtu॒vidvi̭jā॒nann |
yaji̭ṣṭho de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śo ya̭jāti || 115 ||
(de॒vāg - ści॒traṃ - ta॒nūbhya॒-ssvāho॒ - naṃ - purṷṣasammi॒to-'gne॒ tada̭sya kalpaya॒ pañca̭ ca) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - agniṣṭomādau yajamānajapyā mantraviśeṣāḥ
yaddḙvā deva॒heḍa̭nam | devā̭saścakṛ॒mā va॒yam | ādi̭tyā॒-stasmā᳚nmā muñcata |
ṛ॒tasya॒rtena॒ māmu॒ta || devā̭ jīvanakā॒myā yat | vā॒cā-'nṛ̭tamūdi॒ma | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ | gārha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu | du॒ri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma | ka॒rotu॒ māma̭ne॒ nasa᳚m || 116 ||
ṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī | ṛ॒tena॒ tvagṃ sa̭rasvati | ṛ॒tānmā̭ muñca॒tāgṃha̭saḥ | yada॒nya kṛ̭tamāri॒ma || sa॒jā॒ta॒śa॒gṃ॒sādu॒ta vā̭ jāmiśa॒gṃ॒sāt | jyāya̭sa॒-śśagṃsā̭du॒ta vā॒ kanī̭yasaḥ | anā᳚jñāta-nde॒vakṛ̭taṃ॒-ya~denaḥ̭ | tasmā॒ttvama॒smā-ñjā̭tavedo mumugdhi || yadvā॒cā yanmana̭sā | bā॒hubhyā̭-mū॒rubhyā̭-maṣṭhī॒vadbhyā᳚m || 117 ||
śi॒śñai ryadanṛ̭ta-ñcakṛ॒mā va॒yam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yaddhastā᳚bhyā-ñca॒kara॒ kilbi̭ṣāṇi | a॒kṣāṇāṃ᳚-va~॒gnumṷpa॒ jighna̭mānaḥ | dū॒re॒pa॒śyā ca̭ rāṣṭra॒bhṛcca̭ | tānya̭phsa॒rasā॒-vanṷdattā-mṛ॒ṇāni̭ ||
adī᳚vyannṛ॒ṇaṃ-ya~da॒ha-ñca॒kāra̭ | yadvā-'dā᳚syan-thsañja॒gārā॒ jane᳚bhyaḥ |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yanmayi̭ mā॒tā garbhḙ sa॒ti || 118 ||
ena̭śca॒kāra॒ yatpi॒tā | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā̭ pi॒peṣa̭ mā॒tara̭-mpi॒tara᳚m |
pu॒traḥ pramṷdito॒ dhayanṋ | ahigṃ̭sitau pi॒tarau॒ mayā॒ tat | tada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyām |
yanmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā॒śasā̭ ni॒śasā॒ yatpa̭rā॒śasā᳚ || 119 ||
yadena̭śca kṛ॒mā nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || ati̭krāmāmi duri॒taṃ-ya~denaḥ̭ | jahā̭mi ri॒pra-mpa̭ra॒me sa॒dhasthe᳚ |
yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ | tamāro̭hāmi su॒kṛtā॒-nnu lo॒kam ||
tri॒te de॒vā a̭mṛjatai॒-tadenaḥ̭ |
tri॒ta e॒tanma̭nu॒ṣyḙṣu māmṛje |
tato̭ mā॒ yadi॒ kiñci̭dāna॒śe |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || 120 ||
gārha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu | du॒ri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma | ka॒rotu॒ māma̭ne॒nasa᳚m || di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tāḥ | yā jā॒tā oṣa̭dhībhyaḥ | atho॒ yā a̭gni॒jā āpaḥ̭ | tā naḥ̭ śundhantu॒ śundha̭nīḥ ||
yadāpo॒ nakta̭-nduri॒ta-ñcarā̭ma |
yadvā॒ divā॒ nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam |
hira̭ṇya-varṇā॒stata॒ utpṷnīta naḥ ||
i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||
tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || | tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || | tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || || 121 ||
(a॒ne॒nasa̭ - maṣṭhī॒vadbhyāgṃ̭ - sa॒ti - pa̭rā॒śasā̭-''na॒śe᳚ - 'gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ - punīta na॒strīṇi̭ ca) (a. 12)
(ya-ddḙvā॒ gārha̭patyo॒ yaddhastā᳚bhyāṃ॒-ya~nmayi̭ mā॒tā yadā̭pi॒peṣa॒
~yada॒ntari̭kṣaṃ॒-ya~dā॒śasā-'ti̭krāmāmi tri॒te de॒vā di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tā yadāpa̭ i॒ma-mmḙ varuṇā॒ tattvā̭ yāmi॒ tva-nno̭ agne॒ sa tva-nno̭ agne॒ tvama̭gne a॒yā-'si̭)
anuvākaṃ 13 - avabhṛthe karmaṇi ṛjīṣaprokṣaṇamantrāḥ
yatte॒ grāv.ṇṇā̭ cicchi॒du-sso̭ma rājann |
pri॒yāṇyaṅgā̭ni॒ svadhi̭tā॒ parūgṃ̭ṣi | tathsandha॒-thsvājyḙno॒ta va̭rdhayasva |
a॒nā॒gaso॒ adha॒mithsa॒kṣaṃye~̭ma || yatte॒ grāvā̭ bā॒hucyṷto॒ acṷcyavuḥ |
naro॒ yattḙ dudu॒hu rdakṣi̭ṇena |
tatta॒ āpyā̭yatā॒-ntatte᳚ | niṣṭyā̭yatā-ndeva
soma || yatte॒ tvaca̭-mbibhi॒duryacca॒ yoni᳚m |
yadā॒sthānā॒-tpracyṷto॒ vena̭si॒ tmanā᳚ || 122 ||
tvayā॒ tathso̭ma gu॒ptama̭stu naḥ |
sā naḥ̭ sa॒dhāṃ-'sa̭tpara॒me vyo̭mann ||
ahā॒ccharī̭ra॒-mpaya̭sā sa॒metya̭ | a॒nyo᳚-'nyo bhavati॒ varṇo̭ asya | tasmi̭n va॒yamupa̭hūtā॒stava̭ smaḥ | ā no̭ bhaja॒ sada̭si vi॒śvarṷ̄pe ||
nṛ॒cakṣā॒-ssoma̭ u॒ta śu॒śruga̭stu |
mā no॒ vihā̭sī॒dgira̭ āvṛṇā॒naḥ |
anā̭gā-sta॒nuvo̭ vāvṛdhā॒naḥ |
ā no̭ rū॒paṃ-va~̭hatu॒ jāya̭mānaḥ || 123 ||
upa̭kṣaranti ju॒hvo̭ ghṛ॒tena̭ | pri॒yāṇyaṅgā̭ni॒ tava̭ va॒rdhaya̭ntīḥ | tasmai̭ te soma॒ nama॒ idvaṣa̭ṭca | upa̭ mā rājan-thsukṛ॒te hva̭yasva ||
sa-mprā̭ṇāpā॒nābhyā॒gṃ॒ samu॒ cakṣṷṣā॒ tvam | sagg śrotrḙṇa gacchasva soma rājann |
yatta॒ āsthi̭ta॒gṃ॒ śamu॒ tattḙ astu | jā॒nī॒tānnaḥ̭ sa॒gamma̭ne pathī॒nām || e॒ta-ñjā̭nītātpara॒me vyo̭mann | vṛkā᳚-ssadhasthā vi॒da rū॒pama̭sya || 124 ||
yadā॒gacchā᳚-tpa॒thibhi̭ rdeva॒yānaiḥ᳚ | i॒ṣṭā॒pū॒rte kṛ̭ṇutā-dā॒vira̭smai ||
ari̭ṣṭo rājannaga॒daḥ parḙhi | nama̭ste astu॒ cakṣa̭se raghūya॒te | nāka॒māro̭ha sa॒ha yaja̭mānena | sūrya̭-ṅgacchatātpara॒me vyo̭mann ||
abhū᳚dde॒va-ssa̭vi॒tā vandyo॒ nu naḥ̭ | i॒dānī॒mahna̭ upa॒vācyo॒ nṛbhiḥ̭ |
vi yo ratnā॒ bhaja̭ti māna॒vebhyaḥ̭ | śreṣṭha̭-nno॒ atra॒ dravi̭ṇaṃ॒-ya~thā॒ dadha̭t ||
upa̭ no mitrāvaruṇā-vi॒hāva̭tam | a॒nvādī᳚ddhyā-thāmi॒ha naḥ̭ sakhāyā | ā॒di॒tyānā॒-mprasi̭tir-he॒tiḥ | u॒grā śa॒tāpā᳚ṣṭhā gha॒viṣā॒ pari̭ṇo vṛṇaktu ||
ā pyā̭yasva॒ samḙ̀tu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the || sa-nte॒ payāgṃ̭si॒ samṷ yantu॒ vājā॒-ssaṃ-vṛ~ṣṇi̭yā-nyabhimāti॒ṣāhaḥ̭ | ā॒pyāya̭māno a॒mṛtā̭ya soma di॒vi śravāg̭syutta॒māni̭ dhiṣva || || 125 ||
(tmanā॒ - jāya̭māno - 'sya॒ - dadha॒-tpañca̭ ca) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - avabhṛthe karmaṇi secanādimantrāḥ
yaddi̭dī॒kṣe mana̭sā॒ yacca̭ vā॒cā | yadvā᳚ prā॒ṇaiścakṣṷṣā॒ yacca॒ śrotrḙṇa |
yadreta̭sā mithu॒nenā-pyā॒tmanā᳚ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhi॒re teja̭ indri॒yam |
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
yadṛ॒cā sāmnā॒ yajṷṣā | pa॒śū॒nā-ñcarma̭n. ha॒viṣā̭ didī॒kṣe |
yacchando̭bhi॒-roṣa̭dhībhi॒-rvana॒spatau᳚ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhi॒re (da̭dhire॒) teja̭ indri॒yam || 126 ||
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
yena॒ brahma॒ yena̭ kṣa॒tram | yene᳚ndrā॒gnī pra॒jāpa̭ti॒-ssomo॒ varṷṇo॒ yena॒ rājā᳚ |
viśvḙ de॒vā ṛṣa̭yo॒ yena̭ prā॒ṇāḥ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhire॒ teja̭ indri॒yam |
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
a॒pā-mpuṣpa̭ma॒syo-ṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ | soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ || 127 ||
a॒gneḥ pri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ || a॒pā-mpuṣpa̭-ma॒syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ |
soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ | indra̭sya pri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ | a॒pā-mpuṣpa̭ma॒syo-ṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ | soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ |
viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mpri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ || va॒yagṃ so̭ma vra॒te tava̭ |
mana̭sta॒nūṣu॒ pipra̭taḥ | pra॒jāva̭nto aśīmahi || 128 ||
de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | so॒myebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | ka॒vyebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ || devā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam |
somyā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam | kavyā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam || ana̭ntaritāḥ pi॒taraḥ̭ so॒myā-sso̭mapī॒thāt || apai̭tu mṛ॒tyura॒mṛta̭-nna॒ āganṋ | vai॒va॒sva॒to no॒ abha̭ya-ṅkṛṇotu |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙriva || 129 ||
a॒bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yiḥ | saca̭tā-nna॒-śśacī॒patiḥ̭ || para̭-mmṛtyo॒ anu॒parḙhi॒ panthā᳚m | yaste॒ sva ita̭ro deva॒yānā᳚t | cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi | mā naḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān || i॒damū॒ nu śreyo̭-'va॒sāna॒-māga̭nma | yadgo॒ji-ddha̭na॒ji-da̭śva॒jidyat |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙriva | a॒bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yiḥ | saca̭tā-nna॒-śśacī॒patiḥ̭ || 130 ||
(vana॒spatā̭va॒dbhyo lo॒kā da̭dhire॒ teja̭ indri॒ya-ndhāmā̭ - śīmahī - vā॒ - bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yireka̭-ñca) (a. 14)
(sarvā॒n॒. - ya-dviṣṣa̭ṇṇena॒ - vi vai - yāḥ pu॒rastā॒-d- devā̭ de॒veṣu॒ - pari̭staṇita॒ - sakṣe॒daṃ - ~yada॒sya pā॒rḙ - 'nā॒gasa॒ - uda̭stā-mphsī॒-d- brahma̭ prati॒ṣṭhā - ya-ddḙva॒ - yatte॒ grāva.ṇṇā॒ - ya-ddi̭dī॒kṣe catṷrdaśa)
(sarvā॒n - bhūti̭me॒va - yāme॒vāphsvāhṷtim - ~vra॒tānāṃ᳚ - parṇava॒lkaḥ - so॒myānā̭ - ma॒smin. ya॒jñe - 'gne॒ yo no॒ - jyogjī॒vāḥ - pa॒rora̭jāste॒ - pra tḙ ma॒he - brahma̭ prati॒ṣṭhā - gārha̭patyā stri॒gṃ॒śadṷttaraśa॒taṃ)
(sarvā॒n॒. vai - śacī॒patiḥ̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.