॥ ശ്രീ ॥
അഥ ശ്രീമദഷ്ടാവക്രഗീതാ പ്രാരഭ്യതേ ॥
ജനക ഉവാച ॥
കഥം ജ്ഞാനമവാപ്നോതി കഥം മുക്തിര്ഭവിഷ്യതി ।
വൈരാഗ്യം ച കഥം പ്രാപ്തമേതദ് ബ്രൂഹി മമ പ്രഭോ ॥ 1-1॥
അഷ്ടാവക്ര ഉവാച ॥
മുക്തിമിച്ഛസി ചേത്താത വിഷയാന് വിഷവത്ത്യജ ।
ക്ഷമാര്ജവദയാതോഷസത്യം പീയൂഷവദ് ഭജ ॥ 1-2॥
ന പൃഥ്വീ ന ജലം നാഗ്നിര്ന വായുര്ദ്യൌര്ന വാ ഭവാന് ।
ഏഷാം സാക്ഷിണമാത്മാനം ചിദ്രൂപം വിദ്ധി മുക്തയേ ॥ 1-3॥
യദി ദേഹം പൃഥക് കൃത്യ ചിതി വിശ്രാമ്യ തിഷ്ഠസി ।
അധുനൈവ സുഖീ ശാന്തോ ബന്ധമുക്തോ ഭവിഷ്യസി ॥ 1-4॥
ന ത്വം വിപ്രാദികോ വര്ണോ നാശ്രമീ നാക്ഷഗോചരഃ ।
അസങ്ഗോഽസി നിരാകാരോ വിശ്വസാക്ഷീ സുഖീ ഭവ ॥ 1-5॥
ധര്മാധര്മൌ സുഖം ദുഃഖം മാനസാനി ന തേ വിഭോ ।
ന കര്താസി ന ഭോക്താസി മുക്ത ഏവാസി സര്വദാ ॥ 1-6॥
ഏകോ ദ്രഷ്ടാസി സര്വസ്യ മുക്തപ്രായോഽസി സര്വദാ ।
അയമേവ ഹി തേ ബന്ധോ ദ്രഷ്ടാരം പശ്യസീതരമ് ॥ 1-7॥
അഹം കര്തേത്യഹമ്മാനമഹാകൃഷ്ണാഹിദംശിതഃ ।
നാഹം കര്തേതി വിശ്വാസാമൃതം പീത്വാ സുഖം ചര ॥ 1-8॥
ഏകോ വിശുദ്ധബോധോഽഹമിതി നിശ്ചയവഹ്നിനാ ।
പ്രജ്വാല്യാജ്ഞാനഗഹനം വീതശോകഃ സുഖീ ഭവ ॥ 1-9॥
യത്ര വിശ്വമിദം ഭാതി കല്പിതം രജ്ജുസര്പവത് ।
ആനന്ദപരമാനന്ദഃ സ ബോധസ്ത്വം സുഖം ഭവ ॥ 1-10॥
മുക്താഭിമാനീ മുക്തോ ഹി ബദ്ധോ ബദ്ധാഭിമാന്യപി ।
കിംവദന്തീഹ സത്യേയം യാ മതിഃ സാ ഗതിര്ഭവേത് ॥ 1-11॥
ആത്മാ സാക്ഷീ വിഭുഃ പൂര്ണ ഏകോ മുക്തശ്ചിദക്രിയഃ ।
അസങ്ഗോ നിഃസ്പൃഹഃ ശാന്തോ ഭ്രമാത്സംസാരവാനിവ ॥ 1-12॥
കൂടസ്ഥം ബോധമദ്വൈതമാത്മാനം പരിഭാവയ ।
ആഭാസോഽഹം ഭ്രമം മുക്ത്വാ ഭാവം ബാഹ്യമഥാന്തരമ് ॥ 1-13॥
ദേഹാഭിമാനപാശേന ചിരം ബദ്ധോഽസി പുത്രക ।
ബോധോഽഹം ജ്ഞാനഖഡ്ഗേന തന്നികൃത്യ സുഖീ ഭവ ॥ 1-14॥
നിഃസങ്ഗോ നിഷ്ക്രിയോഽസി ത്വം സ്വപ്രകാശോ നിരഞ്ജനഃ ।
അയമേവ ഹി തേ ബന്ധഃ സമാധിമനുതിഷ്ഠസി ॥ 1-15॥
ത്വയാ വ്യാപ്തമിദം വിശ്വം ത്വയി പ്രോതം യഥാര്ഥതഃ ।
ശുദ്ധബുദ്ധസ്വരൂപസ്ത്വം മാ ഗമഃ ക്ഷുദ്രചിത്തതാമ് ॥ 1-16॥
നിരപേക്ഷോ നിര്വികാരോ നിര്ഭരഃ ശീതലാശയഃ ।
അഗാധബുദ്ധിരക്ഷുബ്ധോ ഭവ ചിന്മാത്രവാസനഃ ॥ 1-17॥
സാകാരമനൃതം വിദ്ധി നിരാകാരം തു നിശ്ചലമ് ।
ഏതത്തത്ത്വോപദേശേന ന പുനര്ഭവസമ്ഭവഃ ॥ 1-18॥
യഥൈവാദര്ശമധ്യസ്ഥേ രൂപേഽന്തഃ പരിതസ്തു സഃ ।
തഥൈവാഽസ്മിന് ശരീരേഽന്തഃ പരിതഃ പരമേശ്വരഃ ॥ 1-19॥
ഏകം സര്വഗതം വ്യോമ ബഹിരന്തര്യഥാ ഘടേ ।
നിത്യം നിരന്തരം ബ്രഹ്മ സര്വഭൂതഗണേ തഥാ ॥ 1-20॥
Roman (IAST) Transliteration
|| śrī ||
atha śrīmadaṣṭāvakragītā prārabhyate ||
janaka uvāca ||
kathaṃ jñānamavāpnoti kathaṃ muktirbhaviṣyati |
vairāgyaṃ ca kathaṃ prāptametad brūhi mama prabho || 1-1||
aṣṭāvakra uvāca ||
muktimicchasi cettāta viṣayān viṣavattyaja |
kṣamārjavadayātoṣasatyaṃ pīyūṣavad bhaja || 1-2||
na pṛthvī na jalaṃ nāgnirna vāyurdyaurna vā bhavān |
eṣāṃ sākṣiṇamātmānaṃ cidrūpaṃ viddhi muktaye || 1-3||
yadi dehaṃ pṛthak kṛtya citi viśrāmya tiṣṭhasi |
adhunaiva sukhī śānto bandhamukto bhaviṣyasi || 1-4||
na tvaṃ viprādiko varṇo nāśramī nākṣagocaraḥ |
asaṅgo'si nirākāro viśvasākṣī sukhī bhava || 1-5||
dharmādharmau sukhaṃ duḥkhaṃ mānasāni na te vibho |
na kartāsi na bhoktāsi mukta evāsi sarvadā || 1-6||
eko draṣṭāsi sarvasya muktaprāyo'si sarvadā |
ayameva hi te bandho draṣṭāraṃ paśyasītaram || 1-7||
ahaṃ kartetyahammānamahākṛṣṇāhidaṃśitaḥ |
nāhaṃ karteti viśvāsāmṛtaṃ pītvā sukhaṃ cara || 1-8||
eko viśuddhabodho'hamiti niścayavahninā |
prajvālyājñānagahanaṃ vītaśokaḥ sukhī bhava || 1-9||
yatra viśvamidaṃ bhāti kalpitaṃ rajjusarpavat |
ānandaparamānandaḥ sa bodhastvaṃ sukhaṃ bhava || 1-10||
muktābhimānī mukto hi baddho baddhābhimānyapi |
kiṃvadantīha satyeyaṃ yā matiḥ sā gatirbhavet || 1-11||
ātmā sākṣī vibhuḥ pūrṇa eko muktaścidakriyaḥ |
asaṅgo niḥspṛhaḥ śānto bhramātsaṃsāravāniva || 1-12||
kūṭasthaṃ bodhamadvaitamātmānaṃ paribhāvaya |
ābhāso'haṃ bhramaṃ muktvā bhāvaṃ bāhyamathāntaram || 1-13||
dehābhimānapāśena ciraṃ baddho'si putraka |
bodho'haṃ jñānakhaḍgena tannikṛtya sukhī bhava || 1-14||
niḥsaṅgo niṣkriyo'si tvaṃ svaprakāśo nirañjanaḥ |
ayameva hi te bandhaḥ samādhimanutiṣṭhasi || 1-15||
tvayā vyāptamidaṃ viśvaṃ tvayi protaṃ yathārthataḥ |
śuddhabuddhasvarūpastvaṃ mā gamaḥ kṣudracittatām || 1-16||
nirapekṣo nirvikāro nirbharaḥ śītalāśayaḥ |
agādhabuddhirakṣubdho bhava cinmātravāsanaḥ || 1-17||
sākāramanṛtaṃ viddhi nirākāraṃ tu niścalam |
etattattvopadeśena na punarbhavasambhavaḥ || 1-18||
yathaivādarśamadhyasthe rūpe'ntaḥ paritastu saḥ |
tathaivā'smin śarīre'ntaḥ paritaḥ parameśvaraḥ || 1-19||
ekaṃ sarvagataṃ vyoma bahirantaryathā ghaṭe |
nityaṃ nirantaraṃ brahma sarvabhūtagaṇe tathā || 1-20||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ श्री ॥
अथ श्रीमदष्टावक्रगीता प्रारभ्यते ॥
जनक उवाच ॥
कथं ज्ञानमवाप्नोति कथं मुक्तिर्भविष्यति ।
वैराग्यं च कथं प्राप्तमेतद् ब्रूहि मम प्रभो ॥ 1-1॥
अष्टावक्र उवाच ॥
मुक्तिमिच्छसि चेत्तात विषयान् विषवत्त्यज ।
क्षमार्जवदयातोषसत्यं पीयूषवद् भज ॥ 1-2॥
न पृथ्वी न जलं नाग्निर्न वायुर्द्यौर्न वा भवान् ।
एषां साक्षिणमात्मानं चिद्रूपं विद्धि मुक्तये ॥ 1-3॥
यदि देहं पृथक् कृत्य चिति विश्राम्य तिष्ठसि ।
अधुनैव सुखी शान्तो बन्धमुक्तो भविष्यसि ॥ 1-4॥
न त्वं विप्रादिको वर्णो नाश्रमी नाक्षगोचरः ।
असङ्गोऽसि निराकारो विश्वसाक्षी सुखी भव ॥ 1-5॥
धर्माधर्मौ सुखं दुःखं मानसानि न ते विभो ।
न कर्तासि न भोक्तासि मुक्त एवासि सर्वदा ॥ 1-6॥
एको द्रष्टासि सर्वस्य मुक्तप्रायोऽसि सर्वदा ।
अयमेव हि ते बन्धो द्रष्टारं पश्यसीतरम् ॥ 1-7॥
अहं कर्तेत्यहम्मानमहाकृष्णाहिदंशितः ।
नाहं कर्तेति विश्वासामृतं पीत्वा सुखं चर ॥ 1-8॥
एको विशुद्धबोधोऽहमिति निश्चयवह्निना ।
प्रज्वाल्याज्ञानगहनं वीतशोकः सुखी भव ॥ 1-9॥
यत्र विश्वमिदं भाति कल्पितं रज्जुसर्पवत् ।
आनन्दपरमानन्दः स बोधस्त्वं सुखं भव ॥ 1-10॥
मुक्ताभिमानी मुक्तो हि बद्धो बद्धाभिमान्यपि ।
किंवदन्तीह सत्येयं या मतिः सा गतिर्भवेत् ॥ 1-11॥
आत्मा साक्षी विभुः पूर्ण एको मुक्तश्चिदक्रियः ।
असङ्गो निःस्पृहः शान्तो भ्रमात्संसारवानिव ॥ 1-12॥
कूटस्थं बोधमद्वैतमात्मानं परिभावय ।
आभासोऽहं भ्रमं मुक्त्वा भावं बाह्यमथान्तरम् ॥ 1-13॥
देहाभिमानपाशेन चिरं बद्धोऽसि पुत्रक ।
बोधोऽहं ज्ञानखड्गेन तन्निकृत्य सुखी भव ॥ 1-14॥
निःसङ्गो निष्क्रियोऽसि त्वं स्वप्रकाशो निरञ्जनः ।
अयमेव हि ते बन्धः समाधिमनुतिष्ठसि ॥ 1-15॥
त्वया व्याप्तमिदं विश्वं त्वयि प्रोतं यथार्थतः ।
शुद्धबुद्धस्वरूपस्त्वं मा गमः क्षुद्रचित्तताम् ॥ 1-16॥
निरपेक्षो निर्विकारो निर्भरः शीतलाशयः ।
अगाधबुद्धिरक्षुब्धो भव चिन्मात्रवासनः ॥ 1-17॥
साकारमनृतं विद्धि निराकारं तु निश्चलम् ।
एतत्तत्त्वोपदेशेन न पुनर्भवसम्भवः ॥ 1-18॥
यथैवादर्शमध्यस्थे रूपेऽन्तः परितस्तु सः ।
तथैवाऽस्मिन् शरीरेऽन्तः परितः परमेश्वरः ॥ 1-19॥
एकं सर्वगतं व्योम बहिरन्तर्यथा घटे ।
नित्यं निरन्तरं ब्रह्म सर्वभूतगणे तथा ॥ 1-20॥
|| śrī ||
atha śrīmadaṣṭāvakragītā prārabhyate ||
janaka uvāca ||
kathaṃ jñānamavāpnoti kathaṃ muktirbhaviṣyati |
vairāgyaṃ ca kathaṃ prāptametad brūhi mama prabho || 1-1||
aṣṭāvakra uvāca ||
muktimicchasi cettāta viṣayān viṣavattyaja |
kṣamārjavadayātoṣasatyaṃ pīyūṣavad bhaja || 1-2||
na pṛthvī na jalaṃ nāgnirna vāyurdyaurna vā bhavān |
eṣāṃ sākṣiṇamātmānaṃ cidrūpaṃ viddhi muktaye || 1-3||
yadi dehaṃ pṛthak kṛtya citi viśrāmya tiṣṭhasi |
adhunaiva sukhī śānto bandhamukto bhaviṣyasi || 1-4||
na tvaṃ viprādiko varṇo nāśramī nākṣagocaraḥ |
asaṅgo'si nirākāro viśvasākṣī sukhī bhava || 1-5||
dharmādharmau sukhaṃ duḥkhaṃ mānasāni na te vibho |
na kartāsi na bhoktāsi mukta evāsi sarvadā || 1-6||
eko draṣṭāsi sarvasya muktaprāyo'si sarvadā |
ayameva hi te bandho draṣṭāraṃ paśyasītaram || 1-7||
ahaṃ kartetyahammānamahākṛṣṇāhidaṃśitaḥ |
nāhaṃ karteti viśvāsāmṛtaṃ pītvā sukhaṃ cara || 1-8||
eko viśuddhabodho'hamiti niścayavahninā |
prajvālyājñānagahanaṃ vītaśokaḥ sukhī bhava || 1-9||
yatra viśvamidaṃ bhāti kalpitaṃ rajjusarpavat |
ānandaparamānandaḥ sa bodhastvaṃ sukhaṃ bhava || 1-10||
muktābhimānī mukto hi baddho baddhābhimānyapi |
kiṃvadantīha satyeyaṃ yā matiḥ sā gatirbhavet || 1-11||
ātmā sākṣī vibhuḥ pūrṇa eko muktaścidakriyaḥ |
asaṅgo niḥspṛhaḥ śānto bhramātsaṃsāravāniva || 1-12||
kūṭasthaṃ bodhamadvaitamātmānaṃ paribhāvaya |
ābhāso'haṃ bhramaṃ muktvā bhāvaṃ bāhyamathāntaram || 1-13||
dehābhimānapāśena ciraṃ baddho'si putraka |
bodho'haṃ jñānakhaḍgena tannikṛtya sukhī bhava || 1-14||
niḥsaṅgo niṣkriyo'si tvaṃ svaprakāśo nirañjanaḥ |
ayameva hi te bandhaḥ samādhimanutiṣṭhasi || 1-15||
tvayā vyāptamidaṃ viśvaṃ tvayi protaṃ yathārthataḥ |
śuddhabuddhasvarūpastvaṃ mā gamaḥ kṣudracittatām || 1-16||
nirapekṣo nirvikāro nirbharaḥ śītalāśayaḥ |
agādhabuddhirakṣubdho bhava cinmātravāsanaḥ || 1-17||
sākāramanṛtaṃ viddhi nirākāraṃ tu niścalam |
etattattvopadeśena na punarbhavasambhavaḥ || 1-18||
yathaivādarśamadhyasthe rūpe'ntaḥ paritastu saḥ |
tathaivā'smin śarīre'ntaḥ paritaḥ parameśvaraḥ || 1-19||
ekaṃ sarvagataṃ vyoma bahirantaryathā ghaṭe |
nityaṃ nirantaraṃ brahma sarvabhūtagaṇe tathā || 1-20||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.