5.58 Sundarakanda - Ashtapanchasha Sargah — Kannada Script

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಸ್ತಸ್ಯ ಗಿರೇಃ ಶೃಙ್ಗೇ ಮಹೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಮಹಾಬಲಾಃ ।

ಹನುಮತ್ಪ್ರಮುಖಾಃ ಪ್ರೀತಿಂ ಹರಯೋ ಜಗ್ಮುರುತ್ತಮಾಮ್ ॥ 1 ॥

ತಂ ತತಃ ಪ್ರೀತಿಸಂಹೃಷ್ಟಃ ಪ್ರೀತಿಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಪಿಮ್ ।

ಜಾಮ್ಬವಾನ್ಕಾರ್ಯವೃತ್ತಾನ್ತಮಪೃಚ್ಛದನಿಲಾತ್ಮಜಮ್ ॥ 2 ॥

ಕಥಂ ದೃಷ್ಟಾ ತ್ವಯಾ ದೇವೀ ಕಥಂ ವಾ ತತ್ರ ವರ್ತತೇ ।

ತಸ್ಯಾಂ ವಾ ಸ ಕಥಂವೃತ್ತಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಾ ದಶಾನನಃ ॥ 3 ॥

ತತ್ತ್ವತಸ್ಸರ್ವಮೇತನ್ನಃ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ತ್ವಂ ಮಹಾಕಪೇ ।

ಶ್ರುತಾರ್ಥಾಶ್ಚಿನ್ತಯಿಷ್ಯಾಮೋ ಭೂಯಃ ಕಾರ್ಯವಿನಿಶ್ಚಯಮ್ ॥ 4 ॥

ಯಶ್ಚಾರ್ಥಸ್ತತ್ತ್ರ ವಕ್ತವ್ಯೋ ಗತೈರಸ್ಮಾಭಿರಾತ್ಮವಾನ್ ।

ರಕ್ಷಿತವ್ಯಂ ಚ ಯತ್ತತ್ರ ತದ್ಭವಾನ್ವ್ಯಾಕರೋತು ನಃ ॥ 5 ॥

ಸ ನಿಯುಕ್ತಸ್ತತಸ್ತೇನ ಸಮ್ಪ್ರಹೃಷ್ಟತನೂರುಹಃ ।

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ದೇವ್ಯೈ ಸೀತಾಯೈ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ ॥ 6 ॥

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮೇವ ಭವತಾಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಾಗ್ರಾತ್ಖಾಮಾಪ್ಲುತಃ ।

ಉದಧೇರ್ದಕ್ಷಿಣಂ ಪಾರಂ ಕಾಙ್ಕ್ಷಮಾಣ ಸ್ಸಮಾಹಿತಃ ॥ 7 ॥

ಗಚ್ಛತಶ್ಚ ಹಿ ಮೇ ಘೋರಂ ವಿಘ್ನರೂಪಮಿವಾಭವತ್ ।

ಕಾಞ್ಚನಂ ಶಿಖರಂ ದಿವ್ಯಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಸುಮನೋಹರಮ್ ॥ 8 ॥

ಸ್ಥಿತಂ ಪನ್ಧಾನಮಾವೃತ್ಯ ಮೇನೇ ವಿಘ್ನಂ ಚ ತಂ ನಗಮ್ ।

ಉಪಸಙ್ಗಮ್ಯ ತಂ ದಿವ್ಯಂ ಕಾಞ್ಚನಂ ನಗಸತ್ತಮಮ್ ॥ 9 ॥

ಕೃತಾ ಮೇ ಮನಸಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಭೇತ್ತವ್ಯೋಽಯಂ ಮಯೇತಿ ಚ ।

ಪ್ರಹತಂ ಚ ಮಯಾ ತಸ್ಯ ಲಾಙ್ಗೂಲೇನ ಮಹಾಗಿರೇಃ ॥ 10 ॥

ಶಿಖರಂ ಸೂರ್ಯಸಙ್ಕಾಶಂ ವ್ಯಶೀರ್ಯತ ಸಹಸ್ರಧಾ ।

ವ್ಯವಸಾಯಂ ಚ ತಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸ ಹೋವಾಚ ಮಹಾಗಿರಿಃ ॥ 11 ॥

ಪುತ್ತ್ರೇತಿ ಮಧುರಾಂ ವಾಣೀಂ ಮನಃ ಪ್ರಹ್ಲಾದಯನ್ನಿವ ।

ಪಿತೃವ್ಯಂ ಚಾಪಿ ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಸಖಾಯಂ ಮಾತರಿಶ್ವನಃ ॥ 12 ॥

ಮೈನಾಕಮಿತಿ ವಿಖ್ಯಾತಂ ನಿವಸನ್ತಂ ಮಹೋದಧೌ ।

ಪಕ್ಷವನ್ತಃ ಪುರಾ ಪುತ್ತ್ರ ಬಭೂವುಃ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಾಃ ॥ 13 ॥

ಛನ್ದತಃ ಪೃಥಿವೀಂ ಚೇರುರ್ಬಾಧಮಾನಾಃ ಸಮನ್ತತಃ ।

ಶ್ರುತ್ವಾ ನಗಾನಾಂ ಚರಿತಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಃ ಪಾಕಶಾಸನಃ ॥ 14 ॥

ಚಿಚ್ಛೇದ ಭಗವಾನ್ ಪಕ್ಷಾನ್ವಜ್ರೇಣೈಷಾಂ ಸಹಸ್ರಶಃ ।

ಅಹಂ ತು ಮೋಕ್ಷಿತಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತವ ಪಿತ್ರಾ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 15 ॥

ಮಾರುತೇನ ತದಾ ವತ್ಸ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತೋಽಸ್ಮಿ ಮಹಾರ್ಣವೇ ।

ರಾಮಸ್ಯ ಚ ಮಯಾ ಸಾಹ್ಯೇ ವರ್ತಿತವ್ಯಮರಿನ್ದಮ ॥ 16 ॥

ರಾಮೋ ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮಹೇನ್ದ್ರಸಮವಿಕ್ರಮಃ ।

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಮೈನಾಕಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 17 ॥

ಕಾರ್ಯಮಾವೇದ್ಯ ತು ಗಿರೇರುದ್ಯತಂ ಚ ಮನೋ ಮಮ ।

ತೇನ ಚಾಹಮನುಜ್ಞಾತೋ ಮೈನಾಕೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 18 ॥

ಸ ಚಾಪ್ಯನ್ತರ್ಹಿತಃ ಶೈಲೋ ಮಾನುಷೇಣ ವಪುಷ್ಮತಾ ।

ಶರೀರೇಣ ಮಹಾಶೈಲಃ ಶೈಲೇನ ಚ ಮಹೋದಧೌ ॥ 19 ॥

ಉತ್ತಮಂ ಜವಮಾಸ್ಥಾಯ ಶೇಷಂ ಪನ್ಥಾನಮಾಸ್ಥಿತಃ ।

ತತೋಽಹಂ ಸುಚಿರಂ ಕಾಲಂ ವೇಗೇನಾಭ್ಯಾಗಮಂ ಪಥಿ ॥ 20 ॥

ತತಃ ಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ದೇವೀಂ ಸುರಸಾಂ ನಾಗಮಾತರಮ್ ।

ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯೇ ಸಾ ದೇವೀ ವಚನಂ ಮಾಮಭಾಷತ ॥ 21 ॥

ಮಮ ಭಕ್ಷಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಸ್ತ್ವಮಮರೈರ್ಹರಿಸತ್ತಮ ।

ಅತಸ್ತ್ವಾಂ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ವಿಹಿತಸ್ತ್ವಂ ಚಿರಸ್ಯ ಮೇ ॥ 22 ॥

ಏವಮುಕ್ತ ಸ್ಸುರಸಯಾ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ಪ್ರಣತಃ ಸ್ಥಿತಃ ।

ವಿವರ್ಣವದನೋ ಭೂತ್ವಾ ವಾಕ್ಯಂ ಚೇದಮುದೀರಯಮ್ ॥ 23 ॥

ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ದಣ್ಡಕಾವನಮ್ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಸೀತಯಾ ಚ ಪರನ್ತಪಃ ॥ 24 ॥

ತಸ್ಯ ಸೀತಾ ಹೃತಾ ಭಾರ್ಯಾ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ ।

ತಸ್ಯಾ ಸ್ಸಙ್ಕಾಶಂ ದೂತೋಽಹಂ ಗಮಿಷ್ಯೇ ರಾಮಶಾಸನಾತ್ ॥ 25 ॥

ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ರಾಮಸ್ಯ ಸಾಹಾಯ್ಯಂ ವಿಷಯೇ ಸತೀ ।

ಅಥವಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಮಂ ಚಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರಿಣಮ್ ॥ 26 ॥

ಆಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ಸತ್ಯಂ ಪ್ರತಿಶೃಣೋಮಿ ತೇ ।

ಏವಮುಕ್ತಾ ಮಯಾ ಸಾ ತು ಸುರಸಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ॥ 27 ॥

ಅಬ್ರವೀನ್ನಾತಿವರ್ತೇತ ಕಶ್ಚಿದೇಷ ವರೋ ಮಮ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ಸುರಸಯಾ ದಶಯೋಜನಮಾಯತಃ ॥ 28 ॥

ತತೋರ್ಥಗುಣವಿಸ್ತಾರೋ ಬಭೂವಾಹಂ ಕ್ಷಣೇನ ತು ।

ಮತ್ಪ್ರಮಾಣಾನುರೂಪಂ ಚ ವ್ಯಾದಿತಂ ಚ ಮುಖಂ ತಯಾ ॥ 29 ॥

ತದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯಾದಿತಂ ಚಾಸ್ಯಂ ಹ್ರಸ್ವಂ ಹ್ಯಕರವಂ ವಪುಃ ।

ತಸ್ಮಿನ್ಮುಹೂರ್ತೇ ಚ ಪುನರ್ಬಭೂವಾಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಕಃ ॥ 30 ॥

ಅಭಿಪತ್ಯಾಶು ತದ್ವಕ್ತ್ರಂ ನಿರ್ಗತೋಽಹಂ ತತಃ ಕ್ಷಣಾತ್ ।

ಅಬ್ರವೀತ್ಸುರಸಾ ದೇವೀ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ಮಾಂ ಪುನಃ ॥ 31 ॥

ಅರ್ಥಸಿದ್ಧ್ಯೈ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಚ್ಛ ಸೌಮ್ಯ ಯಥಾಸುಖಮ್ ।

ಸಮಾನಯ ಚ ವೈದೇಹೀಂ ರಾಘವೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 32 ॥

ಸುಖೀ ಭವ ಮಹಾಬಾಹೋ ಪ್ರೀತಾಽಸ್ಮಿ ತವ ವಾನರ ।

ತತೋಽಹಂ ಸಾಧು ಸಾಧ್ವಿತಿ ಸರ್ವಭೂತೈಃ ಪ್ರಶಂಸಿತಃ ॥ 33 ॥

ತತೋಽನ್ತರಿಕ್ಷಂ ವಿಪುಲಂ ಪ್ಲುತೋಽಹಂ ಗರುಡೋ ಯಥಾ ।

ಛಾಯಾ ಮೇ ನಿಗೃಹೀತಾ ಚ ನ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಕಿಞ್ಚನ ॥ 34 ॥

ಸೋಽಹಂ ವಿಹತವೇಗಸ್ತು ದಿಶೋ ದಶ ವಿಲೋಕಯನ್ ।

ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ತತ್ರ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಯೇನ ಮೇಽಪಹೃತಾ ಗತಿಃ ॥ 35 ॥

ತತೋ ಮೇ ಬುದ್ಧಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಕಿನ್ನಾಮ ಗಗನೇ ಮಮ ।

ಈದೃಶೋ ವಿಘ್ನ ಉತ್ಪನ್ನೋ ರೂಪಂ ಯತ್ರ ನ ದೃಶ್ಯತೇ ॥ 36 ॥

ಅಧೋಭಾಗೇನ ಮೇ ದೃಷ್ಟಿ ಶ್ಶೋಚತಾ ಪಾತಿತಾ ಮಯಾ ।

ತತೋಽದ್ರಾಕ್ಷಮಹಂ ಭೀಮಾಂ ರಾಕ್ಷಸೀಂ ಸಲಿಲೇಶಯಾಮ್ ॥ 37 ॥

ಪ್ರಹಸ್ಯ ಚ ಮಹಾನಾದಮುಕ್ತೋಽಹಂ ಭೀಮಯಾ ತಯಾ ।

ಅವಸ್ಥಿತಮಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಮಿದಂ ವಾಕ್ಯಮಶೋಭನಮ್ ॥ 38 ॥

ಕ್ವಾಸಿ ಗನ್ತಾ ಮಹಾಕಾಯ ಕ್ಷುಧಿತಾಯಾ ಮಮೇಪ್ಸಿತಃ ।

ಭಕ್ಷಃ ಪ್ರೀಣಯ ಮೇ ದೇಹಂ ಚಿರಮಾಹಾರವರ್ಜಿತಮ್ ॥ 39 ॥

ಬಾಢಮಿತ್ಯೇವ ತಾಂ ವಾಣೀಂ ಪ್ರತ್ಯಗೃಹ್ಣಾಮಹಂ ತತಃ ।

ಅಸ್ಯಪ್ರಮಾಣಾದಧಿಕಂ ತಸ್ಯಾಃ ಕಾಯಮಪೂರಯಮ್ ॥ 40 ॥

ತಸ್ಯಾಶ್ಚಾಸ್ಯಂ ಮಹದ್ಭೀಮಂ ವರ್ಧತೇ ಮಮ ಭಕ್ಷಣೇ ।

ನ ಚ ಮಾಂ ಸಾಧು ಬುಬುಧೇ ಮಮ ವಾ ವಿಕೃತಂ ಕೃತಮ್ ॥ 41 ॥

ತತೋಽಹಂ ವಿಪುಲಂ ರೂಪಂ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ನಿಮಿಷಾನ್ತರಾತ್ ।

ತಸ್ಯಾ ಹೃದಯಮಾದಾಯ ಪ್ರಪತಾಮಿ ನಭಃಸ್ಥಲಮ್ ॥ 42 ॥

ಸಾ ವಿಸೃಷ್ಟಭುಜಾ ಭೀಮಾ ಪಪಾತ ಲವಣಾಮ್ಭಸಿ ।

ಮಯಾ ಪರ್ವತಸಙ್ಕಾಶಾ ನಿಕೃತ್ತಹೃದಯಾ ಸತೀ ॥ 43 ॥

ಶೃಣೋಮಿ ಖಗತಾನಾಂ ಚ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಚಾರಣೈಸ್ಸಹ ।

ರಾಕ್ಷಸೀ ಸಿಂಹಿಕಾ ಭೀಮಾ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಹನುಮತಾ ಹತಾ ॥ 44 ॥

ತಾಂ ಹತ್ವಾ ಪುನರೇವಾಹಂ ಕೃತ್ಯಮಾತ್ಯಯಿಕಂ ಸ್ಮರನ್ ।

ಗತ್ವಾ ಚಾಹ ಮಹಧ್ವಾನಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ನಗಮಣ್ಡಿತಮ್ ॥ 45 ॥

ದಕ್ಷಿಣಂ ತೀರಮುದಧೇರ್ಲಙ್ಕಾ ಯತ್ರ ಚ ಸಾ ಪುರೀ ।

ಅಸ್ತಂ ದಿನಕರೇ ಯಾತೇ ರಕ್ಷಸಾಂ ನಿಲಯಂ ಪುರಮ್ ॥ 46 ॥

ಪ್ರವಿಷ್ಟೋಽಹಮವಿಜ್ಞಾತೋ ರಕ್ಷೋಭಿರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮೈಃ ।

ತತ್ರ ಪ್ರವಿಶತಶ್ಚಾಪಿ ಕಲ್ಪಾನ್ತಘನಸನ್ನಿಭಾ ॥ 47 ॥

ಅಟ್ಟಹಾಸಂ ವಿಮುಞ್ಚನ್ತೀ ನಾರೀ ಕಾಪ್ಯುತ್ಥಿತಾ ಪುರಃ ।

ಜಿಘಾಂಸನ್ತೀಂ ತತಸ್ತಾಂ ತು ಜ್ವಲದಗ್ನಿಶಿರೋರುಹಾಮ್ ॥ 48 ॥

ಸವ್ಯಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರೇಣ ಪರಾಜಿತ್ಯ ಸುಭೈರವಾಮ್ ।

ಪ್ರದೋಷಕಾಲೇ ಪ್ರವಿಶಂ ಭೀತಯಾಽಹಂ ತಯೋದಿತಃ ॥ 49 ॥

ಅಹಂ ಲಙ್ಕಾಪುರೀ ವೀರ ನಿರ್ಜಿತಾ ವಿಕ್ರಮೇಣ ತೇ ।

ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ವಿಜೇತಾಸಿ ಸರ್ವರಕ್ಷಾಂಸ್ಯಶೇಷತಃ ॥ 50 ॥

ತತ್ರಾಹಂ ಸರ್ವರಾತ್ರಂ ತು ವಿಚಿನ್ವನ್ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ।

ರಾವಣಾನ್ತಃಪುರಗತೋ ನ ಚಾಪಶ್ಯಂ ಸುಮಧ್ಯಮಾಮ್ ॥ 51 ॥

ತತ ಸ್ಸೀತಾಮಪಶ್ಯಂಸ್ತು ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನೇ ।

ಶೋಕಸಾಗರಮಾಸಾದ್ಯ ನ ಪಾರಮುಪಲಕ್ಷಯೇ ॥ 52 ॥

ಶೋಚತಾ ಚ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಕಾರೇಣ ಸಮಾವೃತಮ್ ।

ಕಾಞ್ಚನೇನ ವಿಕೃಷ್ಟೇನ ಗೃಹೋಪವನಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 53 ॥

ಸ ಪ್ರಾಕಾರಮವಪ್ಲುತ್ಯ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಬಹುಪಾದಪಮ್ ।

ಅಶೋಕವನಿಕಾಮಧ್ಯೇ ಶಿಂಶುಪಾಪಾದಪೋ ಮಹಾನ್ ॥ 54 ॥

ತಮಾರುಹ್ಯ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಕಾಞ್ಚನಂ ಕದಲೀವನಮ್ ।

ಅದೂರೇ ಶಿಂಶುಪಾವೃಕ್ಷಾತ್ಪಶ್ಯಾಮಿ ವರವರ್ಣಿನೀಮ್ ॥ 55 ॥

ಶ್ಯಾಮಾಂ ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀಮುಪವಾಸಕೃಶಾನನಾಮ್ ।

ತದೇಕವಾಸಸ್ಸಂವೀತಾಂ ರಜೋಧ್ವಸ್ತಶಿರೋರುಹಾಮ್ ॥ 56 ॥

ಶೋಕಸನ್ತಾಪದೀನಾಙ್ಗೀಂ ಸೀತಾಂ ಭರ್ತೃಹಿತೇ ಸ್ಥಿತಾಮ್ ।

ರಾಕ್ಷಸೀಭಿರ್ವಿರೂಪಾಭಿಃ ಕ್ರೂರಾಭಿರಭಿಸಂವೃತಾಮ್ ॥ 57 ॥

ಮಾಂಸಶೋಣಿತಭಕ್ಷಾಭಿರ್ವ್ಯಾಘ್ರೀಭಿರ್ಹರಿಣೀಮಿವ ।

ಸಾ ಮಯಾ ರಾಕ್ಷಸೀಮಧ್ಯೇ ತರ್ಜ್ಯಮಾನಾ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ॥ 58 ॥

ಏಕವೇಣೀಧರಾ ದೀನಾ ಭರ್ತೃಚಿನ್ತಾಪರಾಯಣಾ ।

ಭೂಮಿಶಯ್ಯಾ ವಿವರ್ಣಾಙ್ಗೀ ಪದ್ಮಿನೀವ ಹಿಮಾಗಮೇ ॥ 59 ॥

ರಾವಣಾದ್ವಿನಿವೃತ್ತಾರ್ಥಾ ಮರ್ತವ್ಯಕೃತನಿಶ್ಚಯಾ ।

ಕಥಞ್ಚಿನ್ಮೃಗಶಾಬಾಕ್ಷೀ ತೂರ್ಣಮಾಸಾದಿತಾ ಮಯಾ ॥ 60 ॥

ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾದೃಶೀಂ ನಾರೀಂ ರಾಮಪತ್ನೀಂ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್ ।

ತತ್ರೈವ ಶಿಂಶುಪಾವೃಕ್ಷೇ ಪಶ್ಯನ್ನಹಮವಸ್ಥಿತಃ ॥ 61 ॥

ತತೋ ಹಲಹಲಾಶಬ್ದಂ ಕಾಞ್ಚೀನೂಪುರಮಿಶ್ರಿತಮ್ ।

ಶೃಣೋಮ್ಯಧಿಕಗಮ್ಭೀರಂ ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನೇ ॥ 62 ॥

ತತೋಽಹಂ ಪರಮೋದ್ವಿಗ್ನಃ ಸ್ವಂ ರೂಪಂ ಪ್ರತ್ಯಸಂಹರಮ್ ।

ಅಹಂ ತು ಶಿಂಶುಪಾವೃಕ್ಷೇ ಪಕ್ಷೀವ ಗಹನೇ ಸ್ಥಿತಃ ॥ 63 ॥

ತತೋ ರಾವಣದಾರಾಶ್ಚ ರಾವಣಶ್ಚ ಮಹಾಬಲಃ ।

ತಂ ದೇಶಂ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತಾ ಯತ್ರ ಸೀತಾಽಭವತ್ ಸ್ಥಿತಾ ॥ 64 ॥

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಥ ವರಾರೋಹಾ ಸೀತಾ ರಕ್ಷೋಗಣೇಶ್ವರಮ್ ।

ಸಙ್ಕುಚ್ಯೋರೂಸ್ತನೌ ಪೀನೌ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಪರಿರಭ್ಯ ಚ ॥ 65 ॥

ವಿತ್ರಸ್ತಾಂ ಪರಮೋದ್ವಿಗ್ನಾಂ ವೀಕ್ಷಮಾಣಾಂ ತತಸ್ತತಃ ।

ತ್ರಾಣಂ ಕಿಞ್ಚಿದಪಶ್ಯನ್ತೀಂ ವೇಪಮಾನಾಂ ತಪಸ್ವಿನೀಮ್ ॥ 66 ॥

ತಾಮುವಾಚ ದಶಗ್ರೀವಸ್ಸೀತಾಂ ಪರಮದುಃಖಿತಾಮ್ ।

ಅವಾಕ್ಚಿರಾಃ ಪ್ರಪತಿತೋ ಬಹುಮನ್ಯಸ್ವ ಮಾಮಿತಿ ॥ 67 ॥

ಯದಿ ಚೇತ್ತ್ವಂ ತು ದರ್ಪಾನ್ಮಾಂ ನಾಭಿನನ್ದಸಿ ಗರ್ವಿತೇ ।

ದ್ವೌ ಮಾಸಾವನ್ತರಂ ಸೀತೇ ಪಾಸ್ಯಾಮಿ ರುಧಿರಂ ತವ ॥ 68 ॥

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ರಾವಣಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ।

ಉವಾಚ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧಾ ಸೀತಾ ವಚನಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 69 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾಧಮ ರಾಮಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಮಮಿತತೇಜಸಃ ।

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನಾಥಸ್ಯ ಸ್ನುಷಾಂ ದಶರಥಸ್ಯ ಚ ॥ 70 ॥

ಅವಾಚ್ಯಂ ವದತೋ ಜಿಹ್ವಾ ಕಥಂ ನ ಪತಿತಾ ತವ ।

ಕಿಞ್ಚಿದ್ವೀರ್ಯಂ ತವಾನಾರ್ಯ ಯೋ ಮಾಂ ಭರ್ತುರಸನ್ನಿಧೌ ॥ 71 ॥

ಅಪಹೃತ್ಯಾಽಽಗತಃ ಪಾಪ ತೇ ನಾದೃಷ್ಟೋ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ನ ತ್ವಂ ರಾಮಸ್ಯ ಸದೃಶೋ ದಾಸ್ಯೇಽಪ್ಯಸ್ಯ ನ ಯುಜ್ಯಸೇ ॥ 72 ॥

ಯಜ್ಞೀಯ ಸ್ಸತ್ಯವಾದೀ ಚ ರಣಶ್ಲಾಘೀ ಚ ರಾಘವಃ ।

ಜಾನಕ್ಯಾ ಪರುಷಂ ವಾಕ್ಯಮೇವಮುಕ್ತೋ ದಶಾನನಃ ॥ 73 ॥

ಜಜ್ವಾಲ ಸಹಸಾ ಕೋಪಾಚ್ಚಿತಾಸ್ಥ ಇವ ಪಾವಕಃ ।

ವಿವೃತ್ಯ ನಯನೇ ಕ್ರೂರೇ ಮುಷ್ಟಿಮುದ್ಯಮ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಮ್ ॥ 74 ॥

ಮೈಥಿಲೀಂ ಹನ್ತುಮಾರಬ್ಧಃ ಸ್ತ್ರೀಭಿರ್ಹಾಹಾಕೃತಂ ತದಾ ।

ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಮಧ್ಯಾತ್ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ದುರಾತ್ಮನಃ ॥ 75 ॥

ವರಾ ಮನ್ದೋದರೀ ನಾಮ ತಯಾ ಸ ಪ್ರತಿಷೇಧಿತಃ ।

ಉಕ್ತಶ್ಚ ಮಧುರಾಂ ವಾಣೀಂ ತಯಾ ಸ ಮದನಾರ್ದಿತಃ ॥ 76 ॥

ಸೀತಯಾ ತವ ಕಿಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಸಮವಿಕ್ರಮಃ ।

ದೇವಗನ್ಧರ್ವಕನ್ಯಾಭಿರ್ಯಕ್ಷಕನ್ಯಾಭಿರೇವ ಚ ॥ 77 ॥

ಸಾರ್ಧಂ ಪ್ರಭೋ ರಮಸ್ವೇಹ ಸೀತಯಾ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯಸಿ ।

ತತಸ್ತಾಭಿಸ್ಸಮೇತಾಭಿರ್ನಾರೀಭಿಸ್ಸ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 78 ॥

ಪ್ರಸಾದ್ಯ ಸಹಸಾ ನೀತೋ ಭವನಂ ಸ್ವಂ ನಿಶಾಚರಃ ।

ಯಾತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ದಶಗ್ರೀವೇ ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋ ವಿಕೃತಾನನಾಃ ॥ 79 ॥

ಸೀತಾಂ ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಯಾಮಾಸುರ್ವಾಕ್ಯೈಃ ಕ್ರೂರೈಸ್ಸುದಾರುಣೈಃ ।

ತೃಣವದ್ಭಾಷಿತಂ ತಾಸಾಂ ಗಣಯಾಮಾಸ ಜಾನಕೀ ॥ 80 ॥

ಗರ್ಜಿತಂ ಚ ತದಾ ತಾಸಾಂ ಸೀತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನಿರರ್ಥಕಮ್ ।

ವೃಥಾಗರ್ಜಿತನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಾ ರಾಕ್ಷಸ್ಯಃ ಪಿಶಿತಾಶನಾಃ ॥ 81 ॥

ರಾವಣಾಯ ಶಶಂಸುಸ್ತಾಃ ಸೀತಾಧ್ಯವಸಿತಂ ಮಹತ್ ।

ತತಸ್ತಾಸ್ಸಹಿತಾಸ್ಸರ್ವಾ ನಿಹತಾಶಾ ನಿರುದ್ಯಮಾಃ ॥ 82 ॥

ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಸಮನ್ತಾತ್ತಾಂ ನಿದ್ರಾವಶಮುಪಾಗತಾಃ ।

ತಾಸು ಚೈವ ಪ್ರಸುಪ್ತಾಸು ಸೀತಾ ಭರ್ತೃಹಿತೇ ರತಾ ॥ 83 ॥

ವಿಲಪ್ಯ ಕರುಣಂ ದೀನಾ ಪ್ರಶುಶೋಚ ಸುದುಃಖಿತಾ ।

ತಾಸಾಂ ಮಧ್ಯಾತ್ಸಮುತ್ಥಾಯ ತ್ರಿಜಟಾ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 84 ॥

ಆತ್ಮಾನಂ ಖಾದತ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ನ ಸೀತಾ ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ ।

ಜನಕಸ್ಯಾತ್ಮಜಾ ಸಾಧ್ವೀ ಸ್ನುಷಾ ದಶರಥಸ್ಯ ಚ ॥ 85 ॥

ಸ್ವಪ್ನೋ ಹ್ಯದ್ಯ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟೋ ದಾರುಣೋ ರೋಮಹರ್ಷಣಃ ।

ರಕ್ಷಸಾಂ ಚ ವಿನಾಶಾಯ ಭರ್ತುರಸ್ಯಾ ಜಯಾಯ ಚ ॥ 86 ॥

ಅಲಮಸ್ಮಾತ್ಪರಿತ್ರಾತುಂ ರಾಘವಾದ್ರಾಕ್ಷಸೀಗಣಮ್ ।

ಅಭಿಯಾಚಾಮ ವೈದೇಹೀಮೇತದ್ಧಿ ಮಮ ರೋಚತೇ ॥ 87 ॥

ಯಸ್ಯಾ ಹ್ಯೇವಂವಿಧಸ್ಸ್ವಪ್ನೋ ದುಃಖಿತಾಯಾಃ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ ।

ಸಾ ದುಃಖೈರ್ವಿವಿಧೈರ್ಮುಕ್ತಾ ಸುಖಮಾಪ್ನೋತ್ಯನುತ್ತಮಮ್ ॥ 88 ॥

ಪ್ರಣಿಪಾತಪ್ರಸನ್ನಾ ಹಿ ಮೈಥಿಲೀ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ।

ತತಸ್ಸಾ ಹ್ರೀಮತೀ ಬಾಲಾ ಭರ್ತುರ್ವಿಜಯಹರ್ಷಿತಾ ॥ 89 ॥

ಅವೋಚದ್ಯದಿ ತತ್ತಥ್ಯಂ ಭವೇಯಂ ಶರಣಂ ಹಿ ವಃ ।

ತಾಂ ಚಾಹಂ ತಾದೃಶೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೀತಾಯಾ ದಾರುಣಾಂ ದಶಾಮ್ ।

ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಿಕ್ರಾನ್ತೋ ನ ಚ ಮೇ ನಿರ್ವೃತಂ ಮನಃ ॥ 90 ॥

ಸಮ್ಭಾಷಣಾರ್ಥಂ ಚ ಮಯಾ ಜಾನಕ್ಯಾಶ್ಚಿನ್ತಿತೋ ವಿಧಿಃ ॥ 91 ॥

ಇಕ್ಷ್ವಾಕೂಣಾಂ ಹಿ ವಂಶಸ್ತು ತತೋ ಮಮ ಪುರಸ್ಕೃತಃ ।

ಶ್ರುತ್ವಾ ತು ಗದಿತಾಂ ವಾಚಂ ರಾಜರ್ಷಿಗಣಪೂಜಿತಾಮ್ ॥ 92 ॥

ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ ಮಾಂ ದೇವೀ ಬಾಷ್ಪೈಃ ಪಿಹಿತಲೋಚನಾ ।

ಕಸ್ತ್ವಂ ಕೇನ ಕಥಂ ಚೇಹ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ವಾನರಪುಙ್ಗವಃ ॥ 93 ॥

ಕಾ ಚ ರಾಮೇಣ ತೇ ಪ್ರೀತಿಸ್ತನ್ಮೇ ಶಂಸಿತುಮರ್ಹಸಿ ।

ತಸ್ಯಾಸ್ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹ್ಯಹಮಪ್ಯಬ್ರುವಂ ವಚಃ ॥ 94 ॥

ದೇವಿ ರಾಮಸ್ಯ ಭರ್ತುಸ್ತೇ ಸಹಾಯೋ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ ।

ಸುಗ್ರೀವೋ ನಾಮ ವಿಕ್ರಾನ್ತೋ ವಾನರೇನ್ದ್ರೋ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 95 ॥

ತಸ್ಯ ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಭೃತ್ಯಂ ತ್ವಂ ಹನುಮನ್ತಮಿಹಾಗತಮ್ ।

ಭರ್ತ್ರಾಹಂ ಪ್ರೇಷಿತಸ್ತುಭ್ಯಂ ರಾಮೇಣಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ॥ 96 ॥

ಇದಂ ಚ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ದಾಶರಥಿಃ ಸ್ವಯಮ್ ।

ಅಙ್ಗುಲೀಯಮಭಿಜ್ಞಾನಮದಾತ್ತುಭ್ಯಂ ಯಶಸ್ವಿನಿ ॥ 97 ॥

ತದಿಚ್ಛಾಮಿ ತ್ವಯಾಽಽಜ್ಞಪ್ತಂ ದೇವಿ ಕಿಂ ಕರವಾಣ್ಯಹಮ್ ।

ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋಃ ಪಾರ್ಶ್ವಂ ನಯಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಕಿಮುತ್ತರಮ್ ॥ 98 ॥

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಿದಿತ್ವಾ ಚ ಸೀತಾ ಜನಕನನ್ದಿನೀ ।

ಆಹರಾವಣಮುತ್ಸಾದ್ಯ ರಾಘವೋ ಮಾಂ ನಯತ್ವಿತಿ ॥ 99 ॥

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ದೇವೀಂ ಮಹಮಾರ್ಯಾಮನಿನ್ದಿತಾಮ್ ।

ರಾಘವಸ್ಯ ಮನೋಹ್ಲಾದಮಭಿಜ್ಞಾನಮಯಾಚಿಷಮ್ ॥ 100 ॥

ಅಥ ಮಾಮಬ್ರವೀತ್ಸೀತಾ ಗೃಹ್ಯತಾಮಯಮುತ್ತಮಃ ।

ಮಣಿರ್ಯೇನ ಮಹಾಬಾಹೂ ರಾಮಸ್ತ್ವಾಂ ಬಹುಮನ್ಯತೇ ॥ 101 ॥

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತು ವರಾರೋಹಾ ಮಣಿಪ್ರವರಮದ್ಭುತಮ್ ।

ಪ್ರಾಯಚ್ಛತ್ಪರಮೋದ್ವಿಗ್ನಾ ವಾಚಾ ಮಾಂ ಸನ್ದಿದೇಶಹ ॥ 102 ॥

ತತಸ್ತಸ್ಯೈ ಪ್ರಣಮ್ಯಾಹಂ ರಾಜಪುತ್ರ್ಯೈ ಸಮಾಹಿತಃ ।

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಪರಿಕ್ರಾಮಮಿಹಾಭ್ಯುದ್ಗತಮಾನಸಃ ॥ 103 ॥

ಉಕ್ತೋಽಹಂ ಪುನರೇವೇದಂ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಮನಸಾ ತಯಾ ।

ಹನುಮನ್ಮಮ ವೃತ್ತಾನ್ತಂ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ರಾಘವೇ ॥ 104 ॥

ಯಥಾ ಶ್ರುತ್ವೈವ ನ ಚಿರಾತ್ತಾವುಭೌ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ಸುಗ್ರೀವಸಹಿತೌ ವೀರಾವುಪೇಯಾತಾಂ ತಥಾ ಕುರು ॥ 105 ॥

ಯದ್ಯನ್ಯಥಾ ಭವೇದೇತದ್ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ಜೀವಿತಂ ಮಮ ।

ನ ಮಾಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯತಿ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥೋ ಮ್ರಿಯೇ ಸಾಹಮನಾಥವತ್ ॥ 106 ॥

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಕರುಣಂ ವಾಕ್ಯಂ ಕ್ರೋಧೋ ಮಾಮಭ್ಯವರ್ತತ ।

ಉತ್ತರಂ ಚ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಂ ಕಾರ್ಯಶೇಷಮನನ್ತರಮ್ ॥ 107 ॥

ತತೋಽವರ್ಧತ ಮೇ ಕಾಯಸ್ತದಾ ಪರ್ವತಸನ್ನಿಭಃ ।

ಯುದ್ಧಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ವನಂ ತಚ್ಚ ವಿನಾಶಯಿತುಮಾರಭೇ ॥ 108 ॥

ತದ್ಭಗ್ನಂ ವನಷಣ್ಡಂ ತು ಭ್ರಾನ್ತತ್ರಸ್ತಮೃಗದ್ವಿಜಮ್ ।

ಪ್ರತಿಬುದ್ಧಾ ನಿರೀಕ್ಷನ್ತೇ ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋ ವಿಕೃತಾನನಾಃ ॥ 109 ॥

ಮಾಂ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವನೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಸಮಾಗಮ್ಯ ತತಸ್ತತಃ ।

ತಾ ಸ್ಸಮಭ್ಯಾಗತಾಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ರಾವಣಾಯಾಚಚಕ್ಷಿರೇ ॥ 110 ॥

ರಾಜಸ್ವನಮಿದಂ ದುರ್ಗಂ ತವ ಭಗ್ನಂ ದುರಾತ್ಮನಾ ।

ವಾನರೇಣ ಹ್ಯವಿಜ್ಞಾಯ ತವ ವೀರ್ಯಂ ಮಹಾಬಲ ॥ 111 ॥

ದುರ್ಬುದ್ಧೇಸ್ತಸ್ಯ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ತವ ವಿಪ್ರಿಯಕಾರಿಣಃ ।

ವಧಮಾಜ್ಞಾಪಯ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಯಥಾಸೌ ವಿಲಯಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ 112 ॥

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇಣ ವಿಸೃಷ್ಟಾ ಭೃಶದುರ್ಜಯಾಃ ।

ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕಿಙ್ಕರಾ ನಾಮ ರಾವಣಸ್ಯ ಮನೋನುಗಾಃ ॥ 113 ॥

ತೇಷಾಮಶೀತಿಸಾಹಸ್ರಂ ಶೂಲಮುದ್ಗರಪಾಣಿನಾಮ್ ।

ಮಯಾ ತಸ್ಮಿನ್ವನೋದ್ದೇಶೇ ಪರಿಘೇಣ ನಿಷೂದಿತಮ್ ॥ 114 ॥

ತೇಷಾಂ ತು ಹತಶೇಷಾ ಯೇ ತೇ ಗತ್ವಾ ಲಘುವಿಕ್ರಮಾಃ ।

ನಿಹತಂ ಚ ಮಹತ್ಸೈನ್ಯಂ ರಾವಣಾಯಾಚಚಕ್ಷಿರೇ ॥ 115 ॥

ತತೋ ಮೇ ಬುದ್ಧಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಚೈತ್ಯಪ್ರಾಸಾದಮಾಕ್ರಮಮ್ ।

ತತ್ರಸ್ಥಾನ್ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಹತ್ವಾ ಶತಂ ಸ್ತಮ್ಭೇನ ವೈ ಪುನಃ ॥ 116 ॥

ಲಲಾಮಭೂತೋ ಲಙ್ಕಾಯಾಸ್ಸ ವೈ ವಿಧ್ವಂಸಿತೋ ಮಯಾ ।

ತತಃ ಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಯ ಸುತಂ ಜಮ್ಬುಮಾಲಿನಮಾದಿಶತ್ ॥ 117 ॥

ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಬಹುಭಿಸ್ಸಾರ್ಧಂ ಘೋರರೂಪೈರ್ಭಯಾನಕೈಃ ।

ತಂ ಮಹಾಬಲಸಮ್ಪನ್ನಂ ರಾಕ್ಷಸಂ ರಣಕೋವಿದಮ್ ॥ 118 ॥

ಪರಿಘೇಣಾತಿಘೋರೇಣ ಸೂದಯಾಮಿ ಸಹಾನುಗಮ್ ।

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ತು ಮನ್ತ್ರಿಪುತ್ತ್ರಾನ್ಮಹಾಬಲಾನ್ ॥ 119 ॥

ಪದಾತಿಬಲಸಮ್ಪನ್ನಾನ್ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ರಾವಣಃ ।

ಪರಿಘೇಣೈವ ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ನಯಾಮಿ ಯಮಸಾದನಮ್ ॥ 120 ॥

ಮನ್ತ್ರಿಪುತ್ತ್ರಾನ್ಹತಾನ್ಚ್ಛೃತ್ವಾ ಸಮರೇಽಲಘುವಿಕ್ರಮಾನ್ ।

ಪಞ್ಚ ಸೇನಾಗ್ರಗಾಚ್ಛ್ರೂರಾನ್ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ರಾವಣಃ ॥ 121 ॥

ತಾನಹಂ ಸಹಸೈನ್ಯಾನ್ವೈ ಸರ್ವಾನೇವಾಭ್ಯಸೂದಯಮ್ ।

ತತಃ ಪುನರ್ದಶಗ್ರೀವಃ ಪುತ್ರಮಕ್ಷಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 122 ॥

ಬಹುಭೀ ರಾಕ್ಷಸೈಸ್ಸಾರ್ಧಂ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ರಾವಣಃ ।

ತಂ ತು ಮನ್ದೋದರೀಪುತ್ತ್ರಂ ಕುಮಾರಂ ರಣಪಣ್ಡಿತಮ್ ॥ 123 ॥

ಸಹಸಾ ಖಂ ಸಮುತ್ಕ್ರಾನ್ತಂ ಪಾದಯೋಶ್ಚ ಗೃಹೀತವಾನ್ ।

ಚರ್ಮಾಸಿನಂ ಶತಗುಣಂ ಭ್ರಾಮಯಿತ್ವಾ ವ್ಯಪೇಷಯಮ್ ॥ 124 ॥

ತಮಕ್ಷಮಾಗತಂ ಭಗ್ನಂ ನಿಶಮ್ಯ ಸ ದಶಾನನಃ ।

ತತ ಇನ್ದ್ರಜಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯಂ ರಾವಣಸ್ಸುತಮ್ ॥ 125 ॥

ವ್ಯಾದಿದೇಶ ಸುಸಙ್ಕೃದ್ಧೋ ಬಲಿನಂ ಯುದ್ಧದುರ್ಮದಮ್ ।

ತಚ್ಚಾಪ್ಯಹಂ ಬಲಂ ಸರ್ವಂ ತಂ ಚ ರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಮ್ ॥ 126 ॥

ನಷ್ಟೌಜಸಂ ರಣೇ ಕೃತ್ವಾ ಪರಂ ಹರ್ಷಮುಪಾಗಮಮ್ ।

ಮಹತಾಪಿ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪ್ರತ್ಯಯೇನ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 127 ॥

ಪ್ರೇಷಿತೋ ರಾವಣೇನೈವ ಸಹ ವೀರೈರ್ಮದೋತ್ಕಟೈಃ ।

ಸೋಽವಿಷಹ್ಯಂ ಹಿ ಮಾಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸ್ವಂ ಬಲಂ ಚಾವಮರ್ದಿತಮ್ ॥ 128 ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಸ್ತ್ರೇಣ ಸ ತು ಮಾಂ ಪ್ರಾಬಧ್ನಾಚ್ಛಾತಿವೇಗಿತಃ ।

ರಜ್ಜುಭಿಶ್ಚಾಭಿಬಧ್ನನ್ತಿ ತತೋ ಮಾಂ ತತ್ರ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 129 ॥

ರಾವಣಸ್ಯ ಸಮೀಪಂ ಚ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಮಾಮುಪಾನಯನ್ ।

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮ್ಭಾಷಿತಶ್ಚಾಹಂ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ ॥ 130 ॥

ಪೃಷ್ಟಶ್ಚ ಲಙ್ಕಾಗಮನಂ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಚ ತಂ ವಧಮ್ ।

ತತ್ಸರ್ವಂ ಚ ಮಯಾ ತತ್ರ ಸೀತಾರ್ಥಮಿತಿ ಜಲ್ಪಿತಮ್ ॥ 131 ॥

ಅಸ್ಯಾಹಂ ದರ್ಶನಾಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತ್ವದ್ಭವನಂ ವಿಭೋ ।

ಮಾರುತಸ್ಯೌರಸಃ ಪುತ್ರೋ ವಾನರೋ ಹನುಮಾನಹಮ್ ॥ 132 ॥

ರಾಮದೂತಂ ಚ ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಸುಗ್ರೀವಸಚಿವಂ ಕಪಿಮ್ ।

ಸೋಽಹಂ ದೂತ್ಯೇನ ರಾಮಸ್ಯ ತ್ವತ್ಸಕಾಶಮಿಹಾಗತಃ ॥ 133 ॥

ಸುಗ್ರೀವಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ಸತ್ವಾಂ ಕುಶಲಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಸಹಿತಂ ಹಿತಂ ಪಥ್ಯಮುವಾಚ ಚ ॥ 134 ॥

ವಸತೋ ಋಶ್ಯಮೂಕೇ ಮೇ ಪರ್ವತೇ ವಿಪುಲದ್ರುಮೇ ।

ರಾಘವೋ ರಣವಿಕ್ರಾನ್ತೋ ಮಿತ್ತ್ರತ್ವಂ ಸಮುಪಾಗತಃ ॥ 135 ॥

ತೇನ ಮೇ ಕಥಿತಂ ರಾಜ್ಞಾ ಭಾರ್ಯಾ ಮೇ ರಕ್ಷಸಾ ಹೃತಾ ।

ತತ್ರ ಸಾಹಾಯ್ಯಮಸ್ಮಾಕಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ತ್ವಯಾ ॥ 136 ॥

ಮಯಾ ಚ ಕಥಿತಂ ತಸ್ಮೈ ವಾಲಿನಶ್ಚ ವಧಂ ಪ್ರತಿ ।

ತತ್ರ ಸಾಹಾಯ್ಯಹೇತೋರ್ಮೇ ಸಮಯಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 137 ॥

ವಾಲಿನಾ ಹೃತರಾಜ್ಯೇನ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಮಹಾಪ್ರಭುಃ ।

ಚಕ್ರೇಽಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿಕಂ ಸಖ್ಯಂ ರಾಘವಸ್ಸಹ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 138 ॥

ತೇನ ವಾಲಿನಮುತ್ಪಾಟ್ಯ ಶರೇಣೈಕೇನ ಸಂಯುಗೇ ।

ವಾನರಾಣಾಂ ಮಹಾರಾಜಃ ಕೃತಸ್ಸ ಪ್ಲವತಾಂ ಪ್ರಭುಃ ॥ 139 ॥

ತಸ್ಯ ಸಾಹಾಯ್ಯಮಸ್ಮಾಭಿಃ ಕಾರ್ಯಂ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ತ್ವಿಹ ।

ತೇನ ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿತಸ್ತುಭ್ಯಂ ಸಮೀಪಮಿಹ ಧರ್ಮತಃ ॥ 140 ॥

ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾನೀಯತಾಂ ಸೀತಾ ದೀಯತಾಂ ರಾಘವಾಯ ಚ ।

ಯಾವನ್ನ ಹರಯೋ ವೀರಾ ವಿಧಮನ್ತಿ ಬಲಂ ತವ ॥ 141 ॥

ವಾನರಾಣಾಂ ಪ್ರಭಾವೋ ಹಿ ನ ಕೇನ ವಿದಿತಃ ಪುರಾ ।

ದೇವತಾನಾಂ ಸಙ್ಕಾಶಂ ಚ ಯೇ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ನಿಮನ್ತ್ರಿತಾಃ ॥ 142 ॥

ಇತಿ ವಾನರರಾಜಸ್ತ್ವಾಮಾಹೇತ್ಯಭಿಹಿತೋ ಮಯಾ ।

ಮಾಮೈಕ್ಷತ ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಶ್ಚಕ್ಷುಷಾ ಪ್ರದಹನ್ನಿವ ॥ 143 ॥

ತೇನ ವಧ್ಯೋಽಹಮಾಜ್ಞಪ್ತೋ ರಕ್ಷಸಾ ರೌದ್ರಕರ್ಮಣಾ ।

ಮತ್ಪ್ರಭಾವಮವಿಜ್ಞಾಯ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ ॥ 144 ॥

ತತೋ ವಿಭೀಷಣೋ ನಾಮ ತಸ್ಯ ಭ್ರಾತಾ ಮಹಾಮತಿಃ ।

ತೇನ ರಾಕ್ಷಸರಾಜೋಽಸೌ ಯಾಚಿತೋ ಮಮ ಕಾರಣಾತ್ ॥ 145 ॥

ನೈವಂ ರಾಕ್ಷಸಶಾರ್ದೂಲ ತ್ಯಜ್ಯತಾಮೇಷ ನಿಶ್ಚಯಃ ।

ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರವ್ಯಪೇತೋ ಹಿ ಮಾರ್ಗಃ ಸಂಸೇವ್ಯತೇ ತ್ವಯಾ ॥ 146 ॥

ದೂತವಧ್ಯಾ ನ ದೃಷ್ಟಾ ಹಿ ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ರಾಕ್ಷಸ ।

ದೂತೇನ ವೇದಿತವ್ಯಂ ಚ ಯಥಾರ್ಥಂ ಹಿತವಾದಿನಾ ॥ 147 ॥

ಸುಮಹತ್ಯಪರಾಧೇಽಪಿ ದೂತಸ್ಯಾತುಲವಿಕ್ರಮಃ ।

ವಿರೂಪಕರಣಂ ದೃಷ್ಟಂ ನ ವಧೋಽಸ್ತೀತಿ ಶಾಸ್ತ್ರತಃ ॥ 148 ॥

ವಿಭೀಷಣೇನೈವಮುಕ್ತೋ ರಾವಣಸ್ಸನ್ದಿದೇಶ ತಾನ್ ।

ರಾಕ್ಷಸಾನೇತದೇವಾಸ್ಯ ಲಾಙ್ಗೂಲಂ ದಹ್ಯತಾಮಿತಿ ॥ 149 ॥

ತತಸ್ತಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಮ ಪುಚ್ಛಂ ಸಮನ್ತತಃ ।

ವೇಷ್ಟಿತಂ ಶಣವಲ್ಕೈಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೈಃ ಕಾರ್ಪಾಸಜೈಃ ಪಟೈಃ ॥ 150 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಸಿದ್ಧಸನ್ನಾಹಾಸ್ತತಸ್ತೇ ಚಣ್ಡವಿಕ್ರಮಾಃ ।

ತದಾಽದಹ್ಯನ್ತ ಮೇ ಪುಚ್ಛಂ ನಿಘ್ನನ್ತಃ ಕಾಷ್ಠಮುಷ್ಟಿಭಿಃ ॥ 151 ॥

ಬದ್ಧಸ್ಯ ಬಹುಭಿಃ ಪಾಶೈರ್ಯನ್ತ್ರಿತಸ್ಯ ಚ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ।

ತತಸ್ತೇ ರಾಕ್ಷಸಾಶ್ಶೂರಾ ಬದ್ಧಂ ಮಾಮಗ್ನಿಸಂವೃತಮ್ ॥ 152 ॥

ಅಘೋಷಯನ್ರಾಜಮಾರ್ಗೇ ನಗರದ್ವಾರಮಾಗತಾಃ ।

ತತೋಽಹಂ ಸುಮಹದ್ರೂಪಂ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಪುನರಾತ್ಮನಃ ॥ 153 ॥

ವಿಮೋಚಯಿತ್ವಾ ತಂ ಬನ್ಧಂ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಃ ಸ್ಥಿತಃ ಪುನಃ ।

ಆಯಸಂ ಪರಿಘಂ ಗೃಹ್ಯ ತಾನಿ ರಕ್ಷಾಂಸ್ಯಸೂದಯಮ್ ॥ 154 ॥

ತತಸ್ತನ್ನಗರದ್ವಾರಂ ವೇಗೇನಾಪ್ಲುತವಾನಹಮ್ ।

ಪುಚ್ಛೇನ ಚ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ತಾಂ ಪುರೀಂ ಸಾಟ್ಟಗೋಪುರಾಮ್ ॥ 155 ॥

ದಹಾಮ್ಯಹಮಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತೋ ಯುಗಾನ್ತಾಗ್ನಿರಿವ ಪ್ರಜಾಃ ।

ವಿನಷ್ಟಾ ಜಾನಕೀ ವ್ಯಕ್ತಂ ನ ಹ್ಯದಗ್ಧಃ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ ॥ 156 ॥

ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ಕಶ್ಚಿದುದ್ಧೇಶಃ ಸರ್ವಾ ಭಸ್ಮೀಕೃತಾ ಪುರೀ ।

ದಹತಾ ಚ ಮಯಾ ಲಙ್ಕಾಂ ದಗ್ಧಾ ಸೀತಾ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ 157 ॥

ರಾಮಸ್ಯ ಹಿ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಂ ಮಯೇದಂ ವಿತಥೀಕೃತಮ್ ।

ಇತಿ ಶೋಕಸಮಾವಿಷ್ಟಶ್ಚಿನ್ತಾಮಹಮುಪಾಗತಃ ॥ 158 ॥

ಅಥಾಹಂ ವಾಚಮಶ್ರೌಷಂ ಚಾರಣಾನಾಂ ಶುಭಾಕ್ಷರಾಮ್ ।

ಜಾನಕೀ ನ ಚ ದಗ್ಧೇತಿ ವಿಸ್ಮಯೋದನ್ತಭಾಷಿಣಾಮ್ ॥ 159 ॥

ತತೋ ಮೇ ಬುದ್ಧಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಾಮದ್ಭುತಾಂ ಗಿರಮ್ ।

ಅದಗ್ಧಾ ಜಾನಕೀತ್ಯೇವಂ ನಿಮಿತ್ತೈಶ್ಚೋಪಲಕ್ಷಿತಾ ॥ 160 ॥

ದೀಪ್ಯಮಾನೇ ತು ಲಾಙ್ಗೂಲೇ ನ ಮಾಂ ದಹತಿ ಪಾವಕಃ ।

ಹೃದಯಂ ಚ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಂ ಮೇ ವಾತಾಸ್ಸುರಭಿಗನ್ಧಿನಃ ॥ 161 ॥

ತೈರ್ನಿಮಿತ್ತೈಶ್ಚ ದೃಷ್ಟಾಥೈಃ ಕಾರಣೈಶ್ಚ ಮಹಾಗುಣೈಃ ।

ಋಷಿವಾಕ್ಯೈಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥೈರಭವಂ ಹೃಷ್ಟಮಾನಸಃ ॥ 162 ॥

ಪುನರ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ವೈದೇಹೀಂ ವಿಸೃಷ್ಟಶ್ಚ ತಯಾ ಪುನಃ ।

ತತಃ ಪರ್ವತಮಾಸಾದ್ಯ ತತ್ರಾರಿಷ್ಟಮಹಂ ಪುನಃ ॥ 163 ॥

ಪ್ರತಿಪ್ಲವನಮಾರೇಭೇ ಯುಷ್ಮದ್ಧರ್ಶನಕಾಙ್ಕ್ಷಯಾ ।

ತತಃ ಪವನಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಸಿದ್ಧಗನ್ಧರ್ವಸೇವಿತಮ್ ॥ 164 ॥

ಪನ್ಥಾನಮಹಮಾಕ್ರಮ್ಯ ಭವತೋ ದೃಷ್ಟವಾನಿಹ ।

ರಾಘವಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವೇಣ ಭವತಾಂ ಚೈವ ತೇಜಸಾ ॥ 165 ॥

ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಚ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಂ ಮಯಾ ಸರ್ವಮನುಷ್ಠಿತಮ್ ।

ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಮಯಾ ತತ್ರ ಯಥಾವದುಪಪಾದಿತಮ್ ॥ 166 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha aṣṭapañcāśassargaḥ |

tatastasya gireḥ śṛṅge mahendrasya mahābalāḥ |

hanumatpramukhāḥ prītiṃ harayo jagmuruttamām || 1 ||

taṃ tataḥ prītisaṃhṛṣṭaḥ prītimantaṃ mahākapim |

jāmbavānkāryavṛttāntamapṛcchadanilātmajam || 2 ||

kathaṃ dṛṣṭā tvayā devī kathaṃ vā tatra vartate |

tasyāṃ vā sa kathaṃvṛttaḥ krūrakarmā daśānanaḥ || 3 ||

tattvatassarvametannaḥ prabrūhi tvaṃ mahākape |

śrutārthāścintayiṣyāmo bhūyaḥ kāryaviniścayam || 4 ||

yaścārthastattra vaktavyo gatairasmābhirātmavān |

rakṣitavyaṃ ca yattatra tadbhavānvyākarotu naḥ || 5 ||

sa niyuktastatastena samprahṛṣṭatanūruhaḥ |

praṇamya śirasā devyai sītāyai pratyabhāṣata || 6 ||

pratyakṣameva bhavatāṃ mahendrāgrātkhāmāplutaḥ |

udadherdakṣiṇaṃ pāraṃ kāṅkṣamāṇa ssamāhitaḥ || 7 ||

gacchataśca hi me ghoraṃ vighnarūpamivābhavat |

kāñcanaṃ śikharaṃ divyaṃ paśyāmi sumanoharam || 8 ||

sthitaṃ pandhānamāvṛtya mene vighnaṃ ca taṃ nagam |

upasaṅgamya taṃ divyaṃ kāñcanaṃ nagasattamam || 9 ||

kṛtā me manasā buddhirbhettavyo'yaṃ mayeti ca |

prahataṃ ca mayā tasya lāṅgūlena mahāgireḥ || 10 ||

śikharaṃ sūryasaṅkāśaṃ vyaśīryata sahasradhā |

vyavasāyaṃ ca taṃ buddhvā sa hovāca mahāgiriḥ || 11 ||

puttreti madhurāṃ vāṇīṃ manaḥ prahlādayanniva |

pitṛvyaṃ cāpi māṃ viddhi sakhāyaṃ mātariśvanaḥ || 12 ||

mainākamiti vikhyātaṃ nivasantaṃ mahodadhau |

pakṣavantaḥ purā puttra babhūvuḥ parvatottamāḥ || 13 ||

chandataḥ pṛthivīṃ cerurbādhamānāḥ samantataḥ |

śrutvā nagānāṃ caritaṃ mahendraḥ pākaśāsanaḥ || 14 ||

ciccheda bhagavān pakṣānvajreṇaiṣāṃ sahasraśaḥ |

ahaṃ tu mokṣitastasmāttava pitrā mahātmanā || 15 ||

mārutena tadā vatsa prakṣipto'smi mahārṇave |

rāmasya ca mayā sāhye vartitavyamarindama || 16 ||

rāmo dharmabhṛtāṃ śreṣṭho mahendrasamavikramaḥ |

etacchrutvā vacastasya mainākasya mahātmanaḥ || 17 ||

kāryamāvedya tu girerudyataṃ ca mano mama |

tena cāhamanujñāto mainākena mahātmanā || 18 ||

sa cāpyantarhitaḥ śailo mānuṣeṇa vapuṣmatā |

śarīreṇa mahāśailaḥ śailena ca mahodadhau || 19 ||

uttamaṃ javamāsthāya śeṣaṃ panthānamāsthitaḥ |

tato'haṃ suciraṃ kālaṃ vegenābhyāgamaṃ pathi || 20 ||

tataḥ paśyāmyahaṃ devīṃ surasāṃ nāgamātaram |

samudramadhye sā devī vacanaṃ māmabhāṣata || 21 ||

mama bhakṣaḥ pradiṣṭastvamamarairharisattama |

atastvāṃ bhakṣayiṣyāmi vihitastvaṃ cirasya me || 22 ||

evamukta ssurasayā prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ |

vivarṇavadano bhūtvā vākyaṃ cedamudīrayam || 23 ||

rāmo dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭo daṇḍakāvanam |

lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā ca parantapaḥ || 24 ||

tasya sītā hṛtā bhāryā rāvaṇena durātmanā |

tasyā ssaṅkāśaṃ dūto'haṃ gamiṣye rāmaśāsanāt || 25 ||

kartumarhasi rāmasya sāhāyyaṃ viṣaye satī |

athavā maithilīṃ dṛṣṭvā rāmaṃ cākliṣṭakāriṇam || 26 ||

āgamiṣyāmi te vaktraṃ satyaṃ pratiśṛṇomi te |

evamuktā mayā sā tu surasā kāmarūpiṇī || 27 ||

abravīnnātivarteta kaścideṣa varo mama |

evamuktassurasayā daśayojanamāyataḥ || 28 ||

tatorthaguṇavistāro babhūvāhaṃ kṣaṇena tu |

matpramāṇānurūpaṃ ca vyāditaṃ ca mukhaṃ tayā || 29 ||

taddṛṣṭvā vyāditaṃ cāsyaṃ hrasvaṃ hyakaravaṃ vapuḥ |

tasminmuhūrte ca punarbabhūvāṅguṣṭhamātrakaḥ || 30 ||

abhipatyāśu tadvaktraṃ nirgato'haṃ tataḥ kṣaṇāt |

abravītsurasā devī svena rūpeṇa māṃ punaḥ || 31 ||

arthasiddhyai hariśreṣṭha gaccha saumya yathāsukham |

samānaya ca vaidehīṃ rāghaveṇa mahātmanā || 32 ||

sukhī bhava mahābāho prītā'smi tava vānara |

tato'haṃ sādhu sādhviti sarvabhūtaiḥ praśaṃsitaḥ || 33 ||

tato'ntarikṣaṃ vipulaṃ pluto'haṃ garuḍo yathā |

chāyā me nigṛhītā ca na ca paśyāmi kiñcana || 34 ||

so'haṃ vihatavegastu diśo daśa vilokayan |

na kiñcittatra paśyāmi yena me'pahṛtā gatiḥ || 35 ||

tato me buddhirutpannā kinnāma gagane mama |

īdṛśo vighna utpanno rūpaṃ yatra na dṛśyate || 36 ||

adhobhāgena me dṛṣṭi śśocatā pātitā mayā |

tato'drākṣamahaṃ bhīmāṃ rākṣasīṃ salileśayām || 37 ||

prahasya ca mahānādamukto'haṃ bhīmayā tayā |

avasthitamasambhrāntamidaṃ vākyamaśobhanam || 38 ||

kvāsi gantā mahākāya kṣudhitāyā mamepsitaḥ |

bhakṣaḥ prīṇaya me dehaṃ ciramāhāravarjitam || 39 ||

bāḍhamityeva tāṃ vāṇīṃ pratyagṛhṇāmahaṃ tataḥ |

asyapramāṇādadhikaṃ tasyāḥ kāyamapūrayam || 40 ||

tasyāścāsyaṃ mahadbhīmaṃ vardhate mama bhakṣaṇe |

na ca māṃ sādhu bubudhe mama vā vikṛtaṃ kṛtam || 41 ||

tato'haṃ vipulaṃ rūpaṃ saṅkṣipya nimiṣāntarāt |

tasyā hṛdayamādāya prapatāmi nabhaḥsthalam || 42 ||

sā visṛṣṭabhujā bhīmā papāta lavaṇāmbhasi |

mayā parvatasaṅkāśā nikṛttahṛdayā satī || 43 ||

śṛṇomi khagatānāṃ ca siddhānāṃ cāraṇaissaha |

rākṣasī siṃhikā bhīmā kṣipraṃ hanumatā hatā || 44 ||

tāṃ hatvā punarevāhaṃ kṛtyamātyayikaṃ smaran |

gatvā cāha mahadhvānaṃ paśyāmi nagamaṇḍitam || 45 ||

dakṣiṇaṃ tīramudadherlaṅkā yatra ca sā purī |

astaṃ dinakare yāte rakṣasāṃ nilayaṃ puram || 46 ||

praviṣṭo'hamavijñāto rakṣobhirbhīmavikramaiḥ |

tatra praviśataścāpi kalpāntaghanasannibhā || 47 ||

aṭṭahāsaṃ vimuñcantī nārī kāpyutthitā puraḥ |

jighāṃsantīṃ tatastāṃ tu jvaladagniśiroruhām || 48 ||

savyamuṣṭiprahāreṇa parājitya subhairavām |

pradoṣakāle praviśaṃ bhītayā'haṃ tayoditaḥ || 49 ||

ahaṃ laṅkāpurī vīra nirjitā vikrameṇa te |

yasmāttasmādvijetāsi sarvarakṣāṃsyaśeṣataḥ || 50 ||

tatrāhaṃ sarvarātraṃ tu vicinvan janakātmajām |

rāvaṇāntaḥpuragato na cāpaśyaṃ sumadhyamām || 51 ||

tata ssītāmapaśyaṃstu rāvaṇasya niveśane |

śokasāgaramāsādya na pāramupalakṣaye || 52 ||

śocatā ca mayā dṛṣṭaṃ prākāreṇa samāvṛtam |

kāñcanena vikṛṣṭena gṛhopavanamuttamam || 53 ||

sa prākāramavaplutya paśyāmi bahupādapam |

aśokavanikāmadhye śiṃśupāpādapo mahān || 54 ||

tamāruhya ca paśyāmi kāñcanaṃ kadalīvanam |

adūre śiṃśupāvṛkṣātpaśyāmi varavarṇinīm || 55 ||

śyāmāṃ kamalapatrākṣīmupavāsakṛśānanām |

tadekavāsassaṃvītāṃ rajodhvastaśiroruhām || 56 ||

śokasantāpadīnāṅgīṃ sītāṃ bhartṛhite sthitām |

rākṣasībhirvirūpābhiḥ krūrābhirabhisaṃvṛtām || 57 ||

māṃsaśoṇitabhakṣābhirvyāghrībhirhariṇīmiva |

sā mayā rākṣasīmadhye tarjyamānā muhurmuhuḥ || 58 ||

ekaveṇīdharā dīnā bhartṛcintāparāyaṇā |

bhūmiśayyā vivarṇāṅgī padminīva himāgame || 59 ||

rāvaṇādvinivṛttārthā martavyakṛtaniścayā |

kathañcinmṛgaśābākṣī tūrṇamāsāditā mayā || 60 ||

tāṃ dṛṣṭvā tādṛśīṃ nārīṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm |

tatraiva śiṃśupāvṛkṣe paśyannahamavasthitaḥ || 61 ||

tato halahalāśabdaṃ kāñcīnūpuramiśritam |

śṛṇomyadhikagambhīraṃ rāvaṇasya niveśane || 62 ||

tato'haṃ paramodvignaḥ svaṃ rūpaṃ pratyasaṃharam |

ahaṃ tu śiṃśupāvṛkṣe pakṣīva gahane sthitaḥ || 63 ||

tato rāvaṇadārāśca rāvaṇaśca mahābalaḥ |

taṃ deśaṃ samanuprāptā yatra sītā'bhavat sthitā || 64 ||

taṃ dṛṣṭvātha varārohā sītā rakṣogaṇeśvaram |

saṅkucyorūstanau pīnau bāhubhyāṃ parirabhya ca || 65 ||

vitrastāṃ paramodvignāṃ vīkṣamāṇāṃ tatastataḥ |

trāṇaṃ kiñcidapaśyantīṃ vepamānāṃ tapasvinīm || 66 ||

tāmuvāca daśagrīvassītāṃ paramaduḥkhitām |

avākcirāḥ prapatito bahumanyasva māmiti || 67 ||

yadi cettvaṃ tu darpānmāṃ nābhinandasi garvite |

dvau māsāvantaraṃ sīte pāsyāmi rudhiraṃ tava || 68 ||

etacchrutvā vacastasya rāvaṇasya durātmanaḥ |

uvāca paramakruddhā sītā vacanamuttamam || 69 ||

rākṣasādhama rāmasya bhāryāmamitatejasaḥ |

ikṣvākukulanāthasya snuṣāṃ daśarathasya ca || 70 ||

avācyaṃ vadato jihvā kathaṃ na patitā tava |

kiñcidvīryaṃ tavānārya yo māṃ bharturasannidhau || 71 ||

apahṛtyā''gataḥ pāpa te nādṛṣṭo mahātmanā |

na tvaṃ rāmasya sadṛśo dāsye'pyasya na yujyase || 72 ||

yajñīya ssatyavādī ca raṇaślāghī ca rāghavaḥ |

jānakyā paruṣaṃ vākyamevamukto daśānanaḥ || 73 ||

jajvāla sahasā kopāccitāstha iva pāvakaḥ |

vivṛtya nayane krūre muṣṭimudyamya dakṣiṇam || 74 ||

maithilīṃ hantumārabdhaḥ strībhirhāhākṛtaṃ tadā |

strīṇāṃ madhyātsamutpatya tasya bhāryā durātmanaḥ || 75 ||

varā mandodarī nāma tayā sa pratiṣedhitaḥ |

uktaśca madhurāṃ vāṇīṃ tayā sa madanārditaḥ || 76 ||

sītayā tava kiṃ kāryaṃ mahendrasamavikramaḥ |

devagandharvakanyābhiryakṣakanyābhireva ca || 77 ||

sārdhaṃ prabho ramasveha sītayā kiṃ kariṣyasi |

tatastābhissametābhirnārībhissa mahābalaḥ || 78 ||

prasādya sahasā nīto bhavanaṃ svaṃ niśācaraḥ |

yāte tasmin daśagrīve rākṣasyo vikṛtānanāḥ || 79 ||

sītāṃ nirbhartsayāmāsurvākyaiḥ krūraissudāruṇaiḥ |

tṛṇavadbhāṣitaṃ tāsāṃ gaṇayāmāsa jānakī || 80 ||

garjitaṃ ca tadā tāsāṃ sītāṃ prāpya nirarthakam |

vṛthāgarjitaniśceṣṭā rākṣasyaḥ piśitāśanāḥ || 81 ||

rāvaṇāya śaśaṃsustāḥ sītādhyavasitaṃ mahat |

tatastāssahitāssarvā nihatāśā nirudyamāḥ || 82 ||

parikṣipya samantāttāṃ nidrāvaśamupāgatāḥ |

tāsu caiva prasuptāsu sītā bhartṛhite ratā || 83 ||

vilapya karuṇaṃ dīnā praśuśoca suduḥkhitā |

tāsāṃ madhyātsamutthāya trijaṭā vākyamabravīt || 84 ||

ātmānaṃ khādata kṣipraṃ na sītā vinaśiṣyati |

janakasyātmajā sādhvī snuṣā daśarathasya ca || 85 ||

svapno hyadya mayā dṛṣṭo dāruṇo romaharṣaṇaḥ |

rakṣasāṃ ca vināśāya bharturasyā jayāya ca || 86 ||

alamasmātparitrātuṃ rāghavādrākṣasīgaṇam |

abhiyācāma vaidehīmetaddhi mama rocate || 87 ||

yasyā hyevaṃvidhassvapno duḥkhitāyāḥ pradṛśyate |

sā duḥkhairvividhairmuktā sukhamāpnotyanuttamam || 88 ||

praṇipātaprasannā hi maithilī janakātmajā |

tatassā hrīmatī bālā bharturvijayaharṣitā || 89 ||

avocadyadi tattathyaṃ bhaveyaṃ śaraṇaṃ hi vaḥ |

tāṃ cāhaṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā sītāyā dāruṇāṃ daśām |

cintayāmāsa vikrānto na ca me nirvṛtaṃ manaḥ || 90 ||

sambhāṣaṇārthaṃ ca mayā jānakyāścintito vidhiḥ || 91 ||

ikṣvākūṇāṃ hi vaṃśastu tato mama puraskṛtaḥ |

śrutvā tu gaditāṃ vācaṃ rājarṣigaṇapūjitām || 92 ||

pratyabhāṣata māṃ devī bāṣpaiḥ pihitalocanā |

kastvaṃ kena kathaṃ ceha prāpto vānarapuṅgavaḥ || 93 ||

kā ca rāmeṇa te prītistanme śaṃsitumarhasi |

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hyahamapyabruvaṃ vacaḥ || 94 ||

devi rāmasya bhartuste sahāyo bhīmavikramaḥ |

sugrīvo nāma vikrānto vānarendro mahābalaḥ || 95 ||

tasya māṃ viddhi bhṛtyaṃ tvaṃ hanumantamihāgatam |

bhartrāhaṃ preṣitastubhyaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 96 ||

idaṃ ca puruṣavyāghraḥ śrīmān dāśarathiḥ svayam |

aṅgulīyamabhijñānamadāttubhyaṃ yaśasvini || 97 ||

tadicchāmi tvayā''jñaptaṃ devi kiṃ karavāṇyaham |

rāmalakṣmaṇayoḥ pārśvaṃ nayāmi tvāṃ kimuttaram || 98 ||

etacchrutvā viditvā ca sītā janakanandinī |

āharāvaṇamutsādya rāghavo māṃ nayatviti || 99 ||

praṇamya śirasā devīṃ mahamāryāmaninditām |

rāghavasya manohlādamabhijñānamayāciṣam || 100 ||

atha māmabravītsītā gṛhyatāmayamuttamaḥ |

maṇiryena mahābāhū rāmastvāṃ bahumanyate || 101 ||

ityuktvā tu varārohā maṇipravaramadbhutam |

prāyacchatparamodvignā vācā māṃ sandideśaha || 102 ||

tatastasyai praṇamyāhaṃ rājaputryai samāhitaḥ |

pradakṣiṇaṃ parikrāmamihābhyudgatamānasaḥ || 103 ||

ukto'haṃ punarevedaṃ niścitya manasā tayā |

hanumanmama vṛttāntaṃ vaktumarhasi rāghave || 104 ||

yathā śrutvaiva na cirāttāvubhau rāmalakṣmaṇau |

sugrīvasahitau vīrāvupeyātāṃ tathā kuru || 105 ||

yadyanyathā bhavedetaddvau māsau jīvitaṃ mama |

na māṃ drakṣyati kākutstho mriye sāhamanāthavat || 106 ||

tacchrutvā karuṇaṃ vākyaṃ krodho māmabhyavartata |

uttaraṃ ca mayā dṛṣṭaṃ kāryaśeṣamanantaram || 107 ||

tato'vardhata me kāyastadā parvatasannibhaḥ |

yuddhakāṅkṣī vanaṃ tacca vināśayitumārabhe || 108 ||

tadbhagnaṃ vanaṣaṇḍaṃ tu bhrāntatrastamṛgadvijam |

pratibuddhā nirīkṣante rākṣasyo vikṛtānanāḥ || 109 ||

māṃ ca dṛṣṭvā vane tasmin samāgamya tatastataḥ |

tā ssamabhyāgatāḥ kṣipraṃ rāvaṇāyācacakṣire || 110 ||

rājasvanamidaṃ durgaṃ tava bhagnaṃ durātmanā |

vānareṇa hyavijñāya tava vīryaṃ mahābala || 111 ||

durbuddhestasya rājendra tava vipriyakāriṇaḥ |

vadhamājñāpaya kṣipraṃ yathāsau vilayaṃ vrajet || 112 ||

tacchrutvā rākṣasendreṇa visṛṣṭā bhṛśadurjayāḥ |

rākṣasāḥ kiṅkarā nāma rāvaṇasya manonugāḥ || 113 ||

teṣāmaśītisāhasraṃ śūlamudgarapāṇinām |

mayā tasminvanoddeśe parigheṇa niṣūditam || 114 ||

teṣāṃ tu hataśeṣā ye te gatvā laghuvikramāḥ |

nihataṃ ca mahatsainyaṃ rāvaṇāyācacakṣire || 115 ||

tato me buddhirutpannā caityaprāsādamākramam |

tatrasthānrākṣasān hatvā śataṃ stambhena vai punaḥ || 116 ||

lalāmabhūto laṅkāyāssa vai vidhvaṃsito mayā |

tataḥ prahastasya sutaṃ jambumālinamādiśat || 117 ||

rākṣasairbahubhissārdhaṃ ghorarūpairbhayānakaiḥ |

taṃ mahābalasampannaṃ rākṣasaṃ raṇakovidam || 118 ||

parigheṇātighoreṇa sūdayāmi sahānugam |

tacchrutvā rākṣasendrastu mantriputtrānmahābalān || 119 ||

padātibalasampannān preṣayāmāsa rāvaṇaḥ |

parigheṇaiva tān sarvānnayāmi yamasādanam || 120 ||

mantriputtrānhatāncchṛtvā samare'laghuvikramān |

pañca senāgragācchrūrānpreṣayāmāsa rāvaṇaḥ || 121 ||

tānahaṃ sahasainyānvai sarvānevābhyasūdayam |

tataḥ punardaśagrīvaḥ putramakṣaṃ mahābalam || 122 ||

bahubhī rākṣasaissārdhaṃ preṣayāmāsa rāvaṇaḥ |

taṃ tu mandodarīputtraṃ kumāraṃ raṇapaṇḍitam || 123 ||

sahasā khaṃ samutkrāntaṃ pādayośca gṛhītavān |

carmāsinaṃ śataguṇaṃ bhrāmayitvā vyapeṣayam || 124 ||

tamakṣamāgataṃ bhagnaṃ niśamya sa daśānanaḥ |

tata indrajitaṃ nāma dvitīyaṃ rāvaṇassutam || 125 ||

vyādideśa susaṅkṛddho balinaṃ yuddhadurmadam |

taccāpyahaṃ balaṃ sarvaṃ taṃ ca rākṣasapuṅgavam || 126 ||

naṣṭaujasaṃ raṇe kṛtvā paraṃ harṣamupāgamam |

mahatāpi mahābāhuḥ pratyayena mahābalaḥ || 127 ||

preṣito rāvaṇenaiva saha vīrairmadotkaṭaiḥ |

so'viṣahyaṃ hi māṃ buddhvā svaṃ balaṃ cāvamarditam || 128 ||

brāhmaṇāstreṇa sa tu māṃ prābadhnācchātivegitaḥ |

rajjubhiścābhibadhnanti tato māṃ tatra rākṣasāḥ || 129 ||

rāvaṇasya samīpaṃ ca gṛhītvā māmupānayan |

dṛṣṭvā sambhāṣitaścāhaṃ rāvaṇena durātmanā || 130 ||

pṛṣṭaśca laṅkāgamanaṃ rākṣasānāṃ ca taṃ vadham |

tatsarvaṃ ca mayā tatra sītārthamiti jalpitam || 131 ||

asyāhaṃ darśanākāṅkṣī prāptastvadbhavanaṃ vibho |

mārutasyaurasaḥ putro vānaro hanumānaham || 132 ||

rāmadūtaṃ ca māṃ viddhi sugrīvasacivaṃ kapim |

so'haṃ dūtyena rāmasya tvatsakāśamihāgataḥ || 133 ||

sugrīvaśca mahātejāssatvāṃ kuśalamabravīt |

dharmārthakāmasahitaṃ hitaṃ pathyamuvāca ca || 134 ||

vasato ṛśyamūke me parvate vipuladrume |

rāghavo raṇavikrānto mittratvaṃ samupāgataḥ || 135 ||

tena me kathitaṃ rājñā bhāryā me rakṣasā hṛtā |

tatra sāhāyyamasmākaṃ kāryaṃ sarvātmanā tvayā || 136 ||

mayā ca kathitaṃ tasmai vālinaśca vadhaṃ prati |

tatra sāhāyyahetorme samayaṃ kartumarhasi || 137 ||

vālinā hṛtarājyena sugrīveṇa mahāprabhuḥ |

cakre'gnisākṣikaṃ sakhyaṃ rāghavassaha lakṣmaṇaḥ || 138 ||

tena vālinamutpāṭya śareṇaikena saṃyuge |

vānarāṇāṃ mahārājaḥ kṛtassa plavatāṃ prabhuḥ || 139 ||

tasya sāhāyyamasmābhiḥ kāryaṃ sarvātmanā tviha |

tena prasthāpitastubhyaṃ samīpamiha dharmataḥ || 140 ||

kṣipramānīyatāṃ sītā dīyatāṃ rāghavāya ca |

yāvanna harayo vīrā vidhamanti balaṃ tava || 141 ||

vānarāṇāṃ prabhāvo hi na kena viditaḥ purā |

devatānāṃ saṅkāśaṃ ca ye gacchanti nimantritāḥ || 142 ||

iti vānararājastvāmāhetyabhihito mayā |

māmaikṣata tataḥ kruddhaścakṣuṣā pradahanniva || 143 ||

tena vadhyo'hamājñapto rakṣasā raudrakarmaṇā |

matprabhāvamavijñāya rāvaṇena durātmanā || 144 ||

tato vibhīṣaṇo nāma tasya bhrātā mahāmatiḥ |

tena rākṣasarājo'sau yācito mama kāraṇāt || 145 ||

naivaṃ rākṣasaśārdūla tyajyatāmeṣa niścayaḥ |

rājaśāstravyapeto hi mārgaḥ saṃsevyate tvayā || 146 ||

dūtavadhyā na dṛṣṭā hi rājaśāstreṣu rākṣasa |

dūtena veditavyaṃ ca yathārthaṃ hitavādinā || 147 ||

sumahatyaparādhe'pi dūtasyātulavikramaḥ |

virūpakaraṇaṃ dṛṣṭaṃ na vadho'stīti śāstrataḥ || 148 ||

vibhīṣaṇenaivamukto rāvaṇassandideśa tān |

rākṣasānetadevāsya lāṅgūlaṃ dahyatāmiti || 149 ||

tatastasya vacaḥ śrutvā mama pucchaṃ samantataḥ |

veṣṭitaṃ śaṇavalkaiśca jīrṇaiḥ kārpāsajaiḥ paṭaiḥ || 150 ||

rākṣasāḥ siddhasannāhāstataste caṇḍavikramāḥ |

tadā'dahyanta me pucchaṃ nighnantaḥ kāṣṭhamuṣṭibhiḥ || 151 ||

baddhasya bahubhiḥ pāśairyantritasya ca rākṣasaiḥ |

tataste rākṣasāśśūrā baddhaṃ māmagnisaṃvṛtam || 152 ||

aghoṣayanrājamārge nagaradvāramāgatāḥ |

tato'haṃ sumahadrūpaṃ saṅkṣipya punarātmanaḥ || 153 ||

vimocayitvā taṃ bandhaṃ prakṛtisthaḥ sthitaḥ punaḥ |

āyasaṃ parighaṃ gṛhya tāni rakṣāṃsyasūdayam || 154 ||

tatastannagaradvāraṃ vegenāplutavānaham |

pucchena ca pradīptena tāṃ purīṃ sāṭṭagopurām || 155 ||

dahāmyahamasambhrānto yugāntāgniriva prajāḥ |

vinaṣṭā jānakī vyaktaṃ na hyadagdhaḥ pradṛśyate || 156 ||

laṅkāyāṃ kaściduddheśaḥ sarvā bhasmīkṛtā purī |

dahatā ca mayā laṅkāṃ dagdhā sītā na saṃśayaḥ || 157 ||

rāmasya hi mahatkāryaṃ mayedaṃ vitathīkṛtam |

iti śokasamāviṣṭaścintāmahamupāgataḥ || 158 ||

athāhaṃ vācamaśrauṣaṃ cāraṇānāṃ śubhākṣarām |

jānakī na ca dagdheti vismayodantabhāṣiṇām || 159 ||

tato me buddhirutpannā śrutvā tāmadbhutāṃ giram |

adagdhā jānakītyevaṃ nimittaiścopalakṣitā || 160 ||

dīpyamāne tu lāṅgūle na māṃ dahati pāvakaḥ |

hṛdayaṃ ca prahṛṣṭaṃ me vātāssurabhigandhinaḥ || 161 ||

tairnimittaiśca dṛṣṭāthaiḥ kāraṇaiśca mahāguṇaiḥ |

ṛṣivākyaiśca siddhārthairabhavaṃ hṛṣṭamānasaḥ || 162 ||

punardṛṣṭvā ca vaidehīṃ visṛṣṭaśca tayā punaḥ |

tataḥ parvatamāsādya tatrāriṣṭamahaṃ punaḥ || 163 ||

pratiplavanamārebhe yuṣmaddharśanakāṅkṣayā |

tataḥ pavanacandrārkasiddhagandharvasevitam || 164 ||

panthānamahamākramya bhavato dṛṣṭavāniha |

rāghavasya prabhāveṇa bhavatāṃ caiva tejasā || 165 ||

sugrīvasya ca kāryārthaṃ mayā sarvamanuṣṭhitam |

etatsarvaṃ mayā tatra yathāvadupapāditam || 166 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।

अथ अष्टपञ्चाशस्सर्गः ।

ततस्तस्य गिरेः शृङ्गे महेन्द्रस्य महाबलाः ।

हनुमत्प्रमुखाः प्रीतिं हरयो जग्मुरुत्तमाम् ॥ 1 ॥

तं ततः प्रीतिसंहृष्टः प्रीतिमन्तं महाकपिम् ।

जाम्बवान्कार्यवृत्तान्तमपृच्छदनिलात्मजम् ॥ 2 ॥

कथं दृष्टा त्वया देवी कथं वा तत्र वर्तते ।

तस्यां वा स कथंवृत्तः क्रूरकर्मा दशाननः ॥ 3 ॥

तत्त्वतस्सर्वमेतन्नः प्रब्रूहि त्वं महाकपे ।

श्रुतार्थाश्चिन्तयिष्यामो भूयः कार्यविनिश्चयम् ॥ 4 ॥

यश्चार्थस्तत्त्र वक्तव्यो गतैरस्माभिरात्मवान् ।

रक्षितव्यं च यत्तत्र तद्भवान्व्याकरोतु नः ॥ 5 ॥

स नियुक्तस्ततस्तेन सम्प्रहृष्टतनूरुहः ।

प्रणम्य शिरसा देव्यै सीतायै प्रत्यभाषत ॥ 6 ॥

प्रत्यक्षमेव भवतां महेन्द्राग्रात्खामाप्लुतः ।

उदधेर्दक्षिणं पारं काङ्क्षमाण स्समाहितः ॥ 7 ॥

गच्छतश्च हि मे घोरं विघ्नरूपमिवाभवत् ।

काञ्चनं शिखरं दिव्यं पश्यामि सुमनोहरम् ॥ 8 ॥

स्थितं पन्धानमावृत्य मेने विघ्नं च तं नगम् ।

उपसङ्गम्य तं दिव्यं काञ्चनं नगसत्तमम् ॥ 9 ॥

कृता मे मनसा बुद्धिर्भेत्तव्योऽयं मयेति च ।

प्रहतं च मया तस्य लाङ्गूलेन महागिरेः ॥ 10 ॥

शिखरं सूर्यसङ्काशं व्यशीर्यत सहस्रधा ।

व्यवसायं च तं बुद्ध्वा स होवाच महागिरिः ॥ 11 ॥

पुत्त्रेति मधुरां वाणीं मनः प्रह्लादयन्निव ।

पितृव्यं चापि मां विद्धि सखायं मातरिश्वनः ॥ 12 ॥

मैनाकमिति विख्यातं निवसन्तं महोदधौ ।

पक्षवन्तः पुरा पुत्त्र बभूवुः पर्वतोत्तमाः ॥ 13 ॥

छन्दतः पृथिवीं चेरुर्बाधमानाः समन्ततः ।

श्रुत्वा नगानां चरितं महेन्द्रः पाकशासनः ॥ 14 ॥

चिच्छेद भगवान् पक्षान्वज्रेणैषां सहस्रशः ।

अहं तु मोक्षितस्तस्मात्तव पित्रा महात्मना ॥ 15 ॥

मारुतेन तदा वत्स प्रक्षिप्तोऽस्मि महार्णवे ।

रामस्य च मया साह्ये वर्तितव्यमरिन्दम ॥ 16 ॥

रामो धर्मभृतां श्रेष्ठो महेन्द्रसमविक्रमः ।

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य मैनाकस्य महात्मनः ॥ 17 ॥

कार्यमावेद्य तु गिरेरुद्यतं च मनो मम ।

तेन चाहमनुज्ञातो मैनाकेन महात्मना ॥ 18 ॥

स चाप्यन्तर्हितः शैलो मानुषेण वपुष्मता ।

शरीरेण महाशैलः शैलेन च महोदधौ ॥ 19 ॥

उत्तमं जवमास्थाय शेषं पन्थानमास्थितः ।

ततोऽहं सुचिरं कालं वेगेनाभ्यागमं पथि ॥ 20 ॥

ततः पश्याम्यहं देवीं सुरसां नागमातरम् ।

समुद्रमध्ये सा देवी वचनं मामभाषत ॥ 21 ॥

मम भक्षः प्रदिष्टस्त्वममरैर्हरिसत्तम ।

अतस्त्वां भक्षयिष्यामि विहितस्त्वं चिरस्य मे ॥ 22 ॥

एवमुक्त स्सुरसया प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः ।

विवर्णवदनो भूत्वा वाक्यं चेदमुदीरयम् ॥ 23 ॥

रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम् ।

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च परन्तपः ॥ 24 ॥

तस्य सीता हृता भार्या रावणेन दुरात्मना ।

तस्या स्सङ्काशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात् ॥ 25 ॥

कर्तुमर्हसि रामस्य साहाय्यं विषये सती ।

अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम् ॥ 26 ॥

आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते ।

एवमुक्ता मया सा तु सुरसा कामरूपिणी ॥ 27 ॥

अब्रवीन्नातिवर्तेत कश्चिदेष वरो मम ।

एवमुक्तस्सुरसया दशयोजनमायतः ॥ 28 ॥

ततोर्थगुणविस्तारो बभूवाहं क्षणेन तु ।

मत्प्रमाणानुरूपं च व्यादितं च मुखं तया ॥ 29 ॥

तद्दृष्ट्वा व्यादितं चास्यं ह्रस्वं ह्यकरवं वपुः ।

तस्मिन्मुहूर्ते च पुनर्बभूवाङ्गुष्ठमात्रकः ॥ 30 ॥

अभिपत्याशु तद्वक्त्रं निर्गतोऽहं ततः क्षणात् ।

अब्रवीत्सुरसा देवी स्वेन रूपेण मां पुनः ॥ 31 ॥

अर्थसिद्ध्यै हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम् ।

समानय च वैदेहीं राघवेण महात्मना ॥ 32 ॥

सुखी भव महाबाहो प्रीताऽस्मि तव वानर ।

ततोऽहं साधु साध्विति सर्वभूतैः प्रशंसितः ॥ 33 ॥

ततोऽन्तरिक्षं विपुलं प्लुतोऽहं गरुडो यथा ।

छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किञ्चन ॥ 34 ॥

सोऽहं विहतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन् ।

न किञ्चित्तत्र पश्यामि येन मेऽपहृता गतिः ॥ 35 ॥

ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना किन्नाम गगने मम ।

ईदृशो विघ्न उत्पन्नो रूपं यत्र न दृश्यते ॥ 36 ॥

अधोभागेन मे दृष्टि श्शोचता पातिता मया ।

ततोऽद्राक्षमहं भीमां राक्षसीं सलिलेशयाम् ॥ 37 ॥

प्रहस्य च महानादमुक्तोऽहं भीमया तया ।

अवस्थितमसम्भ्रान्तमिदं वाक्यमशोभनम् ॥ 38 ॥

क्वासि गन्ता महाकाय क्षुधिताया ममेप्सितः ।

भक्षः प्रीणय मे देहं चिरमाहारवर्जितम् ॥ 39 ॥

बाढमित्येव तां वाणीं प्रत्यगृह्णामहं ततः ।

अस्यप्रमाणादधिकं तस्याः कायमपूरयम् ॥ 40 ॥

तस्याश्चास्यं महद्भीमं वर्धते मम भक्षणे ।

न च मां साधु बुबुधे मम वा विकृतं कृतम् ॥ 41 ॥

ततोऽहं विपुलं रूपं सङ्क्षिप्य निमिषान्तरात् ।

तस्या हृदयमादाय प्रपतामि नभःस्थलम् ॥ 42 ॥

सा विसृष्टभुजा भीमा पपात लवणाम्भसि ।

मया पर्वतसङ्काशा निकृत्तहृदया सती ॥ 43 ॥

शृणोमि खगतानां च सिद्धानां चारणैस्सह ।

राक्षसी सिंहिका भीमा क्षिप्रं हनुमता हता ॥ 44 ॥

तां हत्वा पुनरेवाहं कृत्यमात्ययिकं स्मरन् ।

गत्वा चाह महध्वानं पश्यामि नगमण्डितम् ॥ 45 ॥

दक्षिणं तीरमुदधेर्लङ्का यत्र च सा पुरी ।

अस्तं दिनकरे याते रक्षसां निलयं पुरम् ॥ 46 ॥

प्रविष्टोऽहमविज्ञातो रक्षोभिर्भीमविक्रमैः ।

तत्र प्रविशतश्चापि कल्पान्तघनसन्निभा ॥ 47 ॥

अट्टहासं विमुञ्चन्ती नारी काप्युत्थिता पुरः ।

जिघांसन्तीं ततस्तां तु ज्वलदग्निशिरोरुहाम् ॥ 48 ॥

सव्यमुष्टिप्रहारेण पराजित्य सुभैरवाम् ।

प्रदोषकाले प्रविशं भीतयाऽहं तयोदितः ॥ 49 ॥

अहं लङ्कापुरी वीर निर्जिता विक्रमेण ते ।

यस्मात्तस्माद्विजेतासि सर्वरक्षांस्यशेषतः ॥ 50 ॥

तत्राहं सर्वरात्रं तु विचिन्वन् जनकात्मजाम् ।

रावणान्तःपुरगतो न चापश्यं सुमध्यमाम् ॥ 51 ॥

तत स्सीतामपश्यंस्तु रावणस्य निवेशने ।

शोकसागरमासाद्य न पारमुपलक्षये ॥ 52 ॥

शोचता च मया दृष्टं प्राकारेण समावृतम् ।

काञ्चनेन विकृष्टेन गृहोपवनमुत्तमम् ॥ 53 ॥

स प्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम् ।

अशोकवनिकामध्ये शिंशुपापादपो महान् ॥ 54 ॥

तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदलीवनम् ।

अदूरे शिंशुपावृक्षात्पश्यामि वरवर्णिनीम् ॥ 55 ॥

श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम् ।

तदेकवासस्संवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम् ॥ 56 ॥

शोकसन्तापदीनाङ्गीं सीतां भर्तृहिते स्थिताम् ।

राक्षसीभिर्विरूपाभिः क्रूराभिरभिसंवृताम् ॥ 57 ॥

मांसशोणितभक्षाभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीमिव ।

सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः ॥ 58 ॥

एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा ।

भूमिशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे ॥ 59 ॥

रावणाद्विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया ।

कथञ्चिन्मृगशाबाक्षी तूर्णमासादिता मया ॥ 60 ॥

तां दृष्ट्वा तादृशीं नारीं रामपत्नीं यशस्विनीम् ।

तत्रैव शिंशुपावृक्षे पश्यन्नहमवस्थितः ॥ 61 ॥

ततो हलहलाशब्दं काञ्चीनूपुरमिश्रितम् ।

शृणोम्यधिकगम्भीरं रावणस्य निवेशने ॥ 62 ॥

ततोऽहं परमोद्विग्नः स्वं रूपं प्रत्यसंहरम् ।

अहं तु शिंशुपावृक्षे पक्षीव गहने स्थितः ॥ 63 ॥

ततो रावणदाराश्च रावणश्च महाबलः ।

तं देशं समनुप्राप्ता यत्र सीताऽभवत् स्थिता ॥ 64 ॥

तं दृष्ट्वाथ वरारोहा सीता रक्षोगणेश्वरम् ।

सङ्कुच्योरूस्तनौ पीनौ बाहुभ्यां परिरभ्य च ॥ 65 ॥

वित्रस्तां परमोद्विग्नां वीक्षमाणां ततस्ततः ।

त्राणं किञ्चिदपश्यन्तीं वेपमानां तपस्विनीम् ॥ 66 ॥

तामुवाच दशग्रीवस्सीतां परमदुःखिताम् ।

अवाक्चिराः प्रपतितो बहुमन्यस्व मामिति ॥ 67 ॥

यदि चेत्त्वं तु दर्पान्मां नाभिनन्दसि गर्विते ।

द्वौ मासावन्तरं सीते पास्यामि रुधिरं तव ॥ 68 ॥

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रावणस्य दुरात्मनः ।

उवाच परमक्रुद्धा सीता वचनमुत्तमम् ॥ 69 ॥

राक्षसाधम रामस्य भार्याममिततेजसः ।

इक्ष्वाकुकुलनाथस्य स्नुषां दशरथस्य च ॥ 70 ॥

अवाच्यं वदतो जिह्वा कथं न पतिता तव ।

किञ्चिद्वीर्यं तवानार्य यो मां भर्तुरसन्निधौ ॥ 71 ॥

अपहृत्याऽऽगतः पाप ते नादृष्टो महात्मना ।

न त्वं रामस्य सदृशो दास्येऽप्यस्य न युज्यसे ॥ 72 ॥

यज्ञीय स्सत्यवादी च रणश्लाघी च राघवः ।

जानक्या परुषं वाक्यमेवमुक्तो दशाननः ॥ 73 ॥

जज्वाल सहसा कोपाच्चितास्थ इव पावकः ।

विवृत्य नयने क्रूरे मुष्टिमुद्यम्य दक्षिणम् ॥ 74 ॥

मैथिलीं हन्तुमारब्धः स्त्रीभिर्हाहाकृतं तदा ।

स्त्रीणां मध्यात्समुत्पत्य तस्य भार्या दुरात्मनः ॥ 75 ॥

वरा मन्दोदरी नाम तया स प्रतिषेधितः ।

उक्तश्च मधुरां वाणीं तया स मदनार्दितः ॥ 76 ॥

सीतया तव किं कार्यं महेन्द्रसमविक्रमः ।

देवगन्धर्वकन्याभिर्यक्षकन्याभिरेव च ॥ 77 ॥

सार्धं प्रभो रमस्वेह सीतया किं करिष्यसि ।

ततस्ताभिस्समेताभिर्नारीभिस्स महाबलः ॥ 78 ॥

प्रसाद्य सहसा नीतो भवनं स्वं निशाचरः ।

याते तस्मिन् दशग्रीवे राक्षस्यो विकृताननाः ॥ 79 ॥

सीतां निर्भर्त्सयामासुर्वाक्यैः क्रूरैस्सुदारुणैः ।

तृणवद्भाषितं तासां गणयामास जानकी ॥ 80 ॥

गर्जितं च तदा तासां सीतां प्राप्य निरर्थकम् ।

वृथागर्जितनिश्चेष्टा राक्षस्यः पिशिताशनाः ॥ 81 ॥

रावणाय शशंसुस्ताः सीताध्यवसितं महत् ।

ततस्तास्सहितास्सर्वा निहताशा निरुद्यमाः ॥ 82 ॥

परिक्षिप्य समन्तात्तां निद्रावशमुपागताः ।

तासु चैव प्रसुप्तासु सीता भर्तृहिते रता ॥ 83 ॥

विलप्य करुणं दीना प्रशुशोच सुदुःखिता ।

तासां मध्यात्समुत्थाय त्रिजटा वाक्यमब्रवीत् ॥ 84 ॥

आत्मानं खादत क्षिप्रं न सीता विनशिष्यति ।

जनकस्यात्मजा साध्वी स्नुषा दशरथस्य च ॥ 85 ॥

स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः ।

रक्षसां च विनाशाय भर्तुरस्या जयाय च ॥ 86 ॥

अलमस्मात्परित्रातुं राघवाद्राक्षसीगणम् ।

अभियाचाम वैदेहीमेतद्धि मम रोचते ॥ 87 ॥

यस्या ह्येवंविधस्स्वप्नो दुःखितायाः प्रदृश्यते ।

सा दुःखैर्विविधैर्मुक्ता सुखमाप्नोत्यनुत्तमम् ॥ 88 ॥

प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा ।

ततस्सा ह्रीमती बाला भर्तुर्विजयहर्षिता ॥ 89 ॥

अवोचद्यदि तत्तथ्यं भवेयं शरणं हि वः ।

तां चाहं तादृशीं दृष्ट्वा सीताया दारुणां दशाम् ।

चिन्तयामास विक्रान्तो न च मे निर्वृतं मनः ॥ 90 ॥

सम्भाषणार्थं च मया जानक्याश्चिन्तितो विधिः ॥ 91 ॥

इक्ष्वाकूणां हि वंशस्तु ततो मम पुरस्कृतः ।

श्रुत्वा तु गदितां वाचं राजर्षिगणपूजिताम् ॥ 92 ॥

प्रत्यभाषत मां देवी बाष्पैः पिहितलोचना ।

कस्त्वं केन कथं चेह प्राप्तो वानरपुङ्गवः ॥ 93 ॥

का च रामेण ते प्रीतिस्तन्मे शंसितुमर्हसि ।

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ह्यहमप्यब्रुवं वचः ॥ 94 ॥

देवि रामस्य भर्तुस्ते सहायो भीमविक्रमः ।

सुग्रीवो नाम विक्रान्तो वानरेन्द्रो महाबलः ॥ 95 ॥

तस्य मां विद्धि भृत्यं त्वं हनुमन्तमिहागतम् ।

भर्त्राहं प्रेषितस्तुभ्यं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ 96 ॥

इदं च पुरुषव्याघ्रः श्रीमान् दाशरथिः स्वयम् ।

अङ्गुलीयमभिज्ञानमदात्तुभ्यं यशस्विनि ॥ 97 ॥

तदिच्छामि त्वयाऽऽज्ञप्तं देवि किं करवाण्यहम् ।

रामलक्ष्मणयोः पार्श्वं नयामि त्वां किमुत्तरम् ॥ 98 ॥

एतच्छ्रुत्वा विदित्वा च सीता जनकनन्दिनी ।

आहरावणमुत्साद्य राघवो मां नयत्विति ॥ 99 ॥

प्रणम्य शिरसा देवीं महमार्यामनिन्दिताम् ।

राघवस्य मनोह्लादमभिज्ञानमयाचिषम् ॥ 100 ॥

अथ मामब्रवीत्सीता गृह्यतामयमुत्तमः ।

मणिर्येन महाबाहू रामस्त्वां बहुमन्यते ॥ 101 ॥

इत्युक्त्वा तु वरारोहा मणिप्रवरमद्भुतम् ।

प्रायच्छत्परमोद्विग्ना वाचा मां सन्दिदेशह ॥ 102 ॥

ततस्तस्यै प्रणम्याहं राजपुत्र्यै समाहितः ।

प्रदक्षिणं परिक्राममिहाभ्युद्गतमानसः ॥ 103 ॥

उक्तोऽहं पुनरेवेदं निश्चित्य मनसा तया ।

हनुमन्मम वृत्तान्तं वक्तुमर्हसि राघवे ॥ 104 ॥

यथा श्रुत्वैव न चिरात्तावुभौ रामलक्ष्मणौ ।

सुग्रीवसहितौ वीरावुपेयातां तथा कुरु ॥ 105 ॥

यद्यन्यथा भवेदेतद्द्वौ मासौ जीवितं मम ।

न मां द्रक्ष्यति काकुत्स्थो म्रिये साहमनाथवत् ॥ 106 ॥

तच्छ्रुत्वा करुणं वाक्यं क्रोधो मामभ्यवर्तत ।

उत्तरं च मया दृष्टं कार्यशेषमनन्तरम् ॥ 107 ॥

ततोऽवर्धत मे कायस्तदा पर्वतसन्निभः ।

युद्धकाङ्क्षी वनं तच्च विनाशयितुमारभे ॥ 108 ॥

तद्भग्नं वनषण्डं तु भ्रान्तत्रस्तमृगद्विजम् ।

प्रतिबुद्धा निरीक्षन्ते राक्षस्यो विकृताननाः ॥ 109 ॥

मां च दृष्ट्वा वने तस्मिन् समागम्य ततस्ततः ।

ता स्समभ्यागताः क्षिप्रं रावणायाचचक्षिरे ॥ 110 ॥

राजस्वनमिदं दुर्गं तव भग्नं दुरात्मना ।

वानरेण ह्यविज्ञाय तव वीर्यं महाबल ॥ 111 ॥

दुर्बुद्धेस्तस्य राजेन्द्र तव विप्रियकारिणः ।

वधमाज्ञापय क्षिप्रं यथासौ विलयं व्रजेत् ॥ 112 ॥

तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रेण विसृष्टा भृशदुर्जयाः ।

राक्षसाः किङ्करा नाम रावणस्य मनोनुगाः ॥ 113 ॥

तेषामशीतिसाहस्रं शूलमुद्गरपाणिनाम् ।

मया तस्मिन्वनोद्देशे परिघेण निषूदितम् ॥ 114 ॥

तेषां तु हतशेषा ये ते गत्वा लघुविक्रमाः ।

निहतं च महत्सैन्यं रावणायाचचक्षिरे ॥ 115 ॥

ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना चैत्यप्रासादमाक्रमम् ।

तत्रस्थान्राक्षसान् हत्वा शतं स्तम्भेन वै पुनः ॥ 116 ॥

ललामभूतो लङ्कायास्स वै विध्वंसितो मया ।

ततः प्रहस्तस्य सुतं जम्बुमालिनमादिशत् ॥ 117 ॥

राक्षसैर्बहुभिस्सार्धं घोररूपैर्भयानकैः ।

तं महाबलसम्पन्नं राक्षसं रणकोविदम् ॥ 118 ॥

परिघेणातिघोरेण सूदयामि सहानुगम् ।

तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्तु मन्त्रिपुत्त्रान्महाबलान् ॥ 119 ॥

पदातिबलसम्पन्नान् प्रेषयामास रावणः ।

परिघेणैव तान् सर्वान्नयामि यमसादनम् ॥ 120 ॥

मन्त्रिपुत्त्रान्हतान्च्छृत्वा समरेऽलघुविक्रमान् ।

पञ्च सेनाग्रगाच्छ्रूरान्प्रेषयामास रावणः ॥ 121 ॥

तानहं सहसैन्यान्वै सर्वानेवाभ्यसूदयम् ।

ततः पुनर्दशग्रीवः पुत्रमक्षं महाबलम् ॥ 122 ॥

बहुभी राक्षसैस्सार्धं प्रेषयामास रावणः ।

तं तु मन्दोदरीपुत्त्रं कुमारं रणपण्डितम् ॥ 123 ॥

सहसा खं समुत्क्रान्तं पादयोश्च गृहीतवान् ।

चर्मासिनं शतगुणं भ्रामयित्वा व्यपेषयम् ॥ 124 ॥

तमक्षमागतं भग्नं निशम्य स दशाननः ।

तत इन्द्रजितं नाम द्वितीयं रावणस्सुतम् ॥ 125 ॥

व्यादिदेश सुसङ्कृद्धो बलिनं युद्धदुर्मदम् ।

तच्चाप्यहं बलं सर्वं तं च राक्षसपुङ्गवम् ॥ 126 ॥

नष्टौजसं रणे कृत्वा परं हर्षमुपागमम् ।

महतापि महाबाहुः प्रत्ययेन महाबलः ॥ 127 ॥

प्रेषितो रावणेनैव सह वीरैर्मदोत्कटैः ।

सोऽविषह्यं हि मां बुद्ध्वा स्वं बलं चावमर्दितम् ॥ 128 ॥

ब्राह्मणास्त्रेण स तु मां प्राबध्नाच्छातिवेगितः ।

रज्जुभिश्चाभिबध्नन्ति ततो मां तत्र राक्षसाः ॥ 129 ॥

रावणस्य समीपं च गृहीत्वा मामुपानयन् ।

दृष्ट्वा सम्भाषितश्चाहं रावणेन दुरात्मना ॥ 130 ॥

पृष्टश्च लङ्कागमनं राक्षसानां च तं वधम् ।

तत्सर्वं च मया तत्र सीतार्थमिति जल्पितम् ॥ 131 ॥

अस्याहं दर्शनाकाङ्क्षी प्राप्तस्त्वद्भवनं विभो ।

मारुतस्यौरसः पुत्रो वानरो हनुमानहम् ॥ 132 ॥

रामदूतं च मां विद्धि सुग्रीवसचिवं कपिम् ।

सोऽहं दूत्येन रामस्य त्वत्सकाशमिहागतः ॥ 133 ॥

सुग्रीवश्च महातेजास्सत्वां कुशलमब्रवीत् ।

धर्मार्थकामसहितं हितं पथ्यमुवाच च ॥ 134 ॥

वसतो ऋश्यमूके मे पर्वते विपुलद्रुमे ।

राघवो रणविक्रान्तो मित्त्रत्वं समुपागतः ॥ 135 ॥

तेन मे कथितं राज्ञा भार्या मे रक्षसा हृता ।

तत्र साहाय्यमस्माकं कार्यं सर्वात्मना त्वया ॥ 136 ॥

मया च कथितं तस्मै वालिनश्च वधं प्रति ।

तत्र साहाय्यहेतोर्मे समयं कर्तुमर्हसि ॥ 137 ॥

वालिना हृतराज्येन सुग्रीवेण महाप्रभुः ।

चक्रेऽग्निसाक्षिकं सख्यं राघवस्सह लक्ष्मणः ॥ 138 ॥

तेन वालिनमुत्पाट्य शरेणैकेन संयुगे ।

वानराणां महाराजः कृतस्स प्लवतां प्रभुः ॥ 139 ॥

तस्य साहाय्यमस्माभिः कार्यं सर्वात्मना त्विह ।

तेन प्रस्थापितस्तुभ्यं समीपमिह धर्मतः ॥ 140 ॥

क्षिप्रमानीयतां सीता दीयतां राघवाय च ।

यावन्न हरयो वीरा विधमन्ति बलं तव ॥ 141 ॥

वानराणां प्रभावो हि न केन विदितः पुरा ।

देवतानां सङ्काशं च ये गच्छन्ति निमन्त्रिताः ॥ 142 ॥

इति वानरराजस्त्वामाहेत्यभिहितो मया ।

मामैक्षत ततः क्रुद्धश्चक्षुषा प्रदहन्निव ॥ 143 ॥

तेन वध्योऽहमाज्ञप्तो रक्षसा रौद्रकर्मणा ।

मत्प्रभावमविज्ञाय रावणेन दुरात्मना ॥ 144 ॥

ततो विभीषणो नाम तस्य भ्राता महामतिः ।

तेन राक्षसराजोऽसौ याचितो मम कारणात् ॥ 145 ॥

नैवं राक्षसशार्दूल त्यज्यतामेष निश्चयः ।

राजशास्त्रव्यपेतो हि मार्गः संसेव्यते त्वया ॥ 146 ॥

दूतवध्या न दृष्टा हि राजशास्त्रेषु राक्षस ।

दूतेन वेदितव्यं च यथार्थं हितवादिना ॥ 147 ॥

सुमहत्यपराधेऽपि दूतस्यातुलविक्रमः ।

विरूपकरणं दृष्टं न वधोऽस्तीति शास्त्रतः ॥ 148 ॥

विभीषणेनैवमुक्तो रावणस्सन्दिदेश तान् ।

राक्षसानेतदेवास्य लाङ्गूलं दह्यतामिति ॥ 149 ॥

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा मम पुच्छं समन्ततः ।

वेष्टितं शणवल्कैश्च जीर्णैः कार्पासजैः पटैः ॥ 150 ॥

राक्षसाः सिद्धसन्नाहास्ततस्ते चण्डविक्रमाः ।

तदाऽदह्यन्त मे पुच्छं निघ्नन्तः काष्ठमुष्टिभिः ॥ 151 ॥

बद्धस्य बहुभिः पाशैर्यन्त्रितस्य च राक्षसैः ।

ततस्ते राक्षसाश्शूरा बद्धं मामग्निसंवृतम् ॥ 152 ॥

अघोषयन्राजमार्गे नगरद्वारमागताः ।

ततोऽहं सुमहद्रूपं सङ्क्षिप्य पुनरात्मनः ॥ 153 ॥

विमोचयित्वा तं बन्धं प्रकृतिस्थः स्थितः पुनः ।

आयसं परिघं गृह्य तानि रक्षांस्यसूदयम् ॥ 154 ॥

ततस्तन्नगरद्वारं वेगेनाप्लुतवानहम् ।

पुच्छेन च प्रदीप्तेन तां पुरीं साट्टगोपुराम् ॥ 155 ॥

दहाम्यहमसम्भ्रान्तो युगान्ताग्निरिव प्रजाः ।

विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते ॥ 156 ॥

लङ्कायां कश्चिदुद्धेशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ।

दहता च मया लङ्कां दग्धा सीता न संशयः ॥ 157 ॥

रामस्य हि महत्कार्यं मयेदं वितथीकृतम् ।

इति शोकसमाविष्टश्चिन्तामहमुपागतः ॥ 158 ॥

अथाहं वाचमश्रौषं चारणानां शुभाक्षराम् ।

जानकी न च दग्धेति विस्मयोदन्तभाषिणाम् ॥ 159 ॥

ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना श्रुत्वा तामद्भुतां गिरम् ।

अदग्धा जानकीत्येवं निमित्तैश्चोपलक्षिता ॥ 160 ॥

दीप्यमाने तु लाङ्गूले न मां दहति पावकः ।

हृदयं च प्रहृष्टं मे वातास्सुरभिगन्धिनः ॥ 161 ॥

तैर्निमित्तैश्च दृष्टाथैः कारणैश्च महागुणैः ।

ऋषिवाक्यैश्च सिद्धार्थैरभवं हृष्टमानसः ॥ 162 ॥

पुनर्दृष्ट्वा च वैदेहीं विसृष्टश्च तया पुनः ।

ततः पर्वतमासाद्य तत्रारिष्टमहं पुनः ॥ 163 ॥

प्रतिप्लवनमारेभे युष्मद्धर्शनकाङ्क्षया ।

ततः पवनचन्द्रार्कसिद्धगन्धर्वसेवितम् ॥ 164 ॥

पन्थानमहमाक्रम्य भवतो दृष्टवानिह ।

राघवस्य प्रभावेण भवतां चैव तेजसा ॥ 165 ॥

सुग्रीवस्य च कार्यार्थं मया सर्वमनुष्ठितम् ।

एतत्सर्वं मया तत्र यथावदुपपादितम् ॥ 166 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशस्सर्गः ॥