ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ತಪೋಬಲಹತಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ವಾಸಿಷ್ಠಾನ್ ಸಮಹೋದಯಾನ್ ।
ಋಷಿಮಧ್ಯೇ ಮಹಾತೇಜಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋಽಭ್ಯಭಾಷತ ॥ 1 ॥
ಅಯಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುದಾಯಾದಸ್ತ್ರಿಶಙ್ಕುರಿತಿ ವಿಶ್ರುತಃ ।
ಧರ್ಮಿಷ್ಠಶ್ಚ ವದಾನ್ಯಶ್ಚ ಮಾಂ ಚೈವ ಶರಣಂ ಗತಃ ॥ 2 ॥
ತೇನಾನೇನ ಶರೀರೇಣ ದೇವಲೋಕಜಿಗೀಷಯಾ ।
ಯಥಾಽಯಂ ಸ್ವಶರೀರೇಣ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ॥ 3 ॥
ತಥಾ ಪ್ರವರ್ತ್ಯತಾಂ ಯಜ್ಞೇ ಭವದ್ಭಿಶ್ಚ ಮಯಾ ಸಹ ।
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರವಚ ಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವ ಏವ ಮಹರ್ಷಯಃ ॥ 4 ॥
ಊಚುಸ್ಸಮೇತ್ಯ ಸಹಿತಾ ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ಧರ್ಮಸಂಹಿತಮ್ ।
ಅಯಂ ಕುಶಿಕದಾಯಾದೋ ಮುನಿಃ ಪರಮಕೋಪನಃ ॥ 5 ॥
ಯದಾಹ ವಚನಂ ಸಮ್ಯಗೇತತ್ಕಾರ್ಯಂ ನ ಸಂಶಯಃ ।
ಅಗ್ನಿಕಲ್ಪೋ ಹಿ ಭಗವಾನ್ ಶಾಪಂ ದಾಸ್ಯತಿ ರೋಷಿತಃ ॥ 6 ॥
ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರವರ್ತ್ಯತಾಂ ಯಜ್ಞ ಸ್ಸಶರೀರೋ ಯಥಾ ದಿವಮ್ ।
ಗಚ್ಛೇದಿಕ್ಷ್ವಾಕುದಾಯಾದೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ತೇಜಸಾ ॥ 7 ॥
ತಥಾ ಪ್ರವರ್ತ್ಯತಾಂ ಯಜ್ಞ ಸ್ಸರ್ವೇ ಸಮಧಿತಿಷ್ಠತ ।
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹರ್ಷಯಃ ಚಕ್ರುಸ್ತಾಸ್ತಾಃಕ್ರಿಯಾಸ್ತದಾ ॥ 8 ॥
ಯಾಜಕಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋಽಭವತ್ಕ್ರತೌ ।
ಋತ್ವಿಜಶ್ಚಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ಮನ್ತ್ರವನ್ಮನ್ತ್ರಕೋವಿದಾಃ ॥ 9 ॥
ಚಕ್ರುಃ ಕರ್ಮಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಯಥಾಕಲ್ಪಂ ಯಥಾವಿಧಿ ।
ತತಃ ಕಾಲೇನ ಮಹತಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾತಪಾಃ ॥ 10 ॥
ಚಕಾರಾವಾಹನಂ ತತ್ರ ಭಾಗಾರ್ಥಂ ಸರ್ವದೇವತಾಃ ।
ನಾಭ್ಯಾಗಮಂಸ್ತದಾಹೂತಾ ಭಾಗಾರ್ಥಂ ಸರ್ವದೇವತಾಃ ॥ 11 ॥
ತತಃ ಕ್ರೋಧಸಮಾವಿಷ್ಟೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾಮುನಿಃ ।
ಸ್ರುವಮುದ್ಯಮ್ಯ ಸಕ್ರೋಧಸ್ತ್ರಿಶಙ್ಕುಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 12 ॥
ಪಶ್ಯ ಮೇ ತಪಸೋ ವೀರ್ಯಂ ಸ್ವಾರ್ಜಿತಸ್ಯ ನರೇಶ್ವರ ।
ಏಷ ತ್ವಾಂ ಸಶರೀರೇಣ ನಯಾಮಿ ಸ್ವರ್ಗಮೋಜಸಾ ॥ 13 ॥
ದುಷ್ಪ್ರಾಪಂ ಸಶರೀರೇಣ ದಿವಂ ಗಚ್ಛ ನರಾಧಿಪ ।
ಸ್ವಾರ್ಜಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿದಪ್ಯಸ್ತಿ ಮಯಾ ಹಿ ತಪಸಃಫಲಮ್ ॥ 14 ॥
ರಾಜನ್ ಸ್ವತೇಜಸಾ ತಸ್ಯ ಸಶರೀರೋ ದಿವಂ ವ್ರಜ ।
ಉಕ್ತವಾಕ್ಯೇ ಮುನೌ ತಸ್ಮಿನ್ ಸಶರೀರೋ ನರೇಶ್ವರಃ ॥ 15 ॥
ದಿವಂ ಜಗಾಮ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಮುನೀನಾಂ ಪಶ್ಯತಾಂ ತದಾ ।
ದೇವಲೋಕಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ರಿಶಙ್ಕುಂ ಪಾಕಶಾಸನಃ ॥ 16 ॥
ಸಹ ಸರ್ವೈಸ್ಸುರಗಣೈರಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।
ತ್ರಿಶಙ್ಕೋ ಗಚ್ಛ ಭೂಯಸ್ತ್ವಂ ನಾಸಿ ಸ್ವರ್ಗಕೃತಾಲಯಃ ॥ 17 ॥
ಗುರುಶಾಪಹತೋ ಮೂಢ ಪತ ಭೂಮಿಮವಾಕ್ಛಿರಾಃ ।
ಏವಮುಕ್ತೋ ಮಹೇನ್ದ್ರೇಣ ತ್ರಿಶಙ್ಕುರಪತತ್ಪುನಃ ॥ 18 ॥
ವಿಕ್ರೋಶಮಾನಸ್ತ್ರಾಹೀತಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ತಪೋಧನಮ್ ।
ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚನಂ ತಸ್ಯ ಕ್ರೋಶಮಾನಸ್ಯ ಕೌಶಿಕಃ ॥ 19 ॥
ರೋಷಮಾಹಾರಯತ್ತೀವ್ರಂ ತಿಷ್ಠ ತಿಷ್ಠೇತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್ ।
ಋಷಿಮಧ್ಯೇ ಸ ತೇಜಸ್ಸ್ವೀ ಪ್ರಜಾಪತಿರಿವಾಪರಃ ॥ 20 ॥
ಸೃಜನ್ ದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗಸ್ಥಾನ್ ಸಪ್ತರ್ಷೀನಪರಾನ್ ಪುನಃ ।
ನಕ್ಷತ್ರಮಾಲಾಮಪರಾಮಸೃಜತ್ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ ॥ 21 ॥
ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮಾಸ್ಥಾಯ ಮುನಿಮಧ್ಯೇ ಮಹಾಯಶಾಃ ।
ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ನಕ್ಷತ್ರವಂಶಂ ಚ ಕ್ರೋಧೇನ ಕಲುಷೀಕೃತಃ ॥ 22 ॥
ಅನ್ಯಮಿನ್ದ್ರಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಲೋಕೋ ವಾ ಸ್ಯಾದನಿನ್ದ್ರಕಃ ।
ದೈವತಾನ್ಯಪಿ ಸ ಕ್ರೋಧಾ ತ್ಸ್ರಷ್ಟುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 23 ॥
ತತಃ ಪರಮಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾಸ್ಸರ್ಷಿಸಙ್ಘಾಸ್ಸುರಾಸುರಾಃ ।
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಮೂಚುಃ ಸಾನುನಯಂ ವಚಃ ॥ 24 ॥
ಅಯಂ ರಾಜಾ ಮಹಾಭಾಗ ಗುರುಶಾಪಪರಿಕ್ಷತಃ ।
ಸಶರೀರೋ ದಿವಂ ಯಾತುಂ ನಾರ್ಹತ್ಯೇವ ತಪೋಧನ ॥ 25 ॥
ತೇಷಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ದೇವಾನಾಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಃ ।
ಅಬ್ರವೀತ್ಸುಮಹದ್ವಾಕ್ಯಂ ಕೌಶಿಕಃ ಸರ್ವದೇವತಾಃ ॥ 26 ॥
ಸಶರೀರಸ್ಯ ಭದ್ರಂ ವಸ್ತ್ರಿಶಙ್ಕೋರಸ್ಯ ಭೂಪತೇಃ ।
ಆರೋಹಣಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯ ನಾನೃತಂ ಕರ್ತುಮುತ್ಸಹೇ ॥ 27 ॥
ಸ್ವರ್ಗೋಽಸ್ತು ಸಶರೀರಸ್ಯ ತ್ರಿಶಙ್ಕೋರಸ್ಯ ಶಾಶ್ವತಃ ।
ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಮಾಮಕಾನಿ ಧ್ರುವಾಣ್ಯಥ ॥ 28 ॥
ಯಾವಲ್ಲೋಕಾ ಧರಿಷ್ಯನ್ತಿ ತಿಷ್ಠನ್ತ್ವೇತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ।
ಮತ್ಕೃತಾನಿ ಸುರಾ ಸ್ಸರ್ವೇ ತದನುಜ್ಞಾತುಮರ್ಹಥ ॥ 29 ॥
ಏವಮುಕ್ತಾಃ ಸುರಾಸ್ಸರ್ವೇ ಪ್ರತ್ಯೂಚುರ್ಮುನಿಪುಙ್ಗವಮ್ ।
ಏವಂ ಭವತು ಭದ್ರಂ ತೇ ತಿಷ್ಠನ್ತ್ವೇತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ॥ 30 ॥
ಗಗನೇ ತಾನ್ಯನೇಕಾನಿ ವೈಶ್ವಾನರಪಥಾದ್ಬಹಿಃ ।
ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ತೇಷು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಷು ಜಾಜ್ವಲನ್ ॥ 31 ॥
ಅವಾಕ್ಛಿರಾಸ್ತ್ರಿಶಙ್ಕುಶ್ಚ ತಿಷ್ಠತ್ವಮರಸನ್ನಿಭಃ ।
ಅನುಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ಚೈತಾನಿ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ನೃಪಸತ್ತಮಮ್ ॥ 32 ॥
ಕೃತಾರ್ಥಂ ಕೀರ್ತಿಮನ್ತಂ ಚ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗತಂ ಯಥಾ ।
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸರ್ವದೇವೈರಭಿಷ್ಟುತಃ ॥ 33 ॥
ಋಷಿಭಿಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾ ಬಾಢಮಿತ್ಯಾಹ ದೇವತಾಃ ।
ತತೋ ದೇವಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಮುನಯಶ್ಚ ತಪೋಧನಾಃ ।
ಜಗ್ಮುರ್ಯಥಾಽಽಗತಂ ಸರ್ವೇ ಯಜ್ಞಸ್ಯಾನ್ತೇ ನರೋತ್ತಮ ॥ 34 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṣṭitamassargaḥ |
tapobalahatān kṛtvā vāsiṣṭhān samahodayān |
ṛṣimadhye mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
ayamikṣvākudāyādastriśaṅkuriti viśrutaḥ |
dharmiṣṭhaśca vadānyaśca māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ || 2 ||
tenānena śarīreṇa devalokajigīṣayā |
yathā'yaṃ svaśarīreṇa svargalokaṃ gamiṣyati || 3 ||
tathā pravartyatāṃ yajñe bhavadbhiśca mayā saha |
viśvāmitravaca śśrutvā sarva eva maharṣayaḥ || 4 ||
ūcussametya sahitā dharmajñā dharmasaṃhitam |
ayaṃ kuśikadāyādo muniḥ paramakopanaḥ || 5 ||
yadāha vacanaṃ samyagetatkāryaṃ na saṃśayaḥ |
agnikalpo hi bhagavān śāpaṃ dāsyati roṣitaḥ || 6 ||
tasmātpravartyatāṃ yajña ssaśarīro yathā divam |
gacchedikṣvākudāyādo viśvāmitrasya tejasā || 7 ||
tathā pravartyatāṃ yajña ssarve samadhitiṣṭhata |
evamuktvā maharṣayaḥ cakrustāstāḥkriyāstadā || 8 ||
yājakaśca mahātejā viśvāmitro'bhavatkratau |
ṛtvijaścānupūrvyeṇa mantravanmantrakovidāḥ || 9 ||
cakruḥ karmāṇi sarvāṇi yathākalpaṃ yathāvidhi |
tataḥ kālena mahatā viśvāmitro mahātapāḥ || 10 ||
cakārāvāhanaṃ tatra bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ |
nābhyāgamaṃstadāhūtā bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ || 11 ||
tataḥ krodhasamāviṣṭo viśvāmitro mahāmuniḥ |
sruvamudyamya sakrodhastriśaṅkumidamabravīt || 12 ||
paśya me tapaso vīryaṃ svārjitasya nareśvara |
eṣa tvāṃ saśarīreṇa nayāmi svargamojasā || 13 ||
duṣprāpaṃ saśarīreṇa divaṃ gaccha narādhipa |
svārjitaṃ kiñcidapyasti mayā hi tapasaḥphalam || 14 ||
rājan svatejasā tasya saśarīro divaṃ vraja |
uktavākye munau tasmin saśarīro nareśvaraḥ || 15 ||
divaṃ jagāma kākutstha munīnāṃ paśyatāṃ tadā |
devalokagataṃ dṛṣṭvā triśaṅkuṃ pākaśāsanaḥ || 16 ||
saha sarvaissuragaṇairidaṃ vacanamabravīt |
triśaṅko gaccha bhūyastvaṃ nāsi svargakṛtālayaḥ || 17 ||
guruśāpahato mūḍha pata bhūmimavākchirāḥ |
evamukto mahendreṇa triśaṅkurapatatpunaḥ || 18 ||
vikrośamānastrāhīti viśvāmitraṃ tapodhanam |
tacchrutvā vacanaṃ tasya krośamānasya kauśikaḥ || 19 ||
roṣamāhārayattīvraṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt |
ṛṣimadhye sa tejassvī prajāpatirivāparaḥ || 20 ||
sṛjan dakṣiṇamārgasthān saptarṣīnaparān punaḥ |
nakṣatramālāmaparāmasṛjatkrodhamūrcchitaḥ || 21 ||
dakṣiṇāṃ diśamāsthāya munimadhye mahāyaśāḥ |
sṛṣṭvā nakṣatravaṃśaṃ ca krodhena kaluṣīkṛtaḥ || 22 ||
anyamindraṃ kariṣyāmi loko vā syādanindrakaḥ |
daivatānyapi sa krodhā tsraṣṭuṃ samupacakrame || 23 ||
tataḥ paramasambhrāntāssarṣisaṅghāssurāsurāḥ |
viśvāmitraṃ mahātmānamūcuḥ sānunayaṃ vacaḥ || 24 ||
ayaṃ rājā mahābhāga guruśāpaparikṣataḥ |
saśarīro divaṃ yātuṃ nārhatyeva tapodhana || 25 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ munipuṅgavaḥ |
abravītsumahadvākyaṃ kauśikaḥ sarvadevatāḥ || 26 ||
saśarīrasya bhadraṃ vastriśaṅkorasya bhūpateḥ |
ārohaṇaṃ pratijñāya nānṛtaṃ kartumutsahe || 27 ||
svargo'stu saśarīrasya triśaṅkorasya śāśvataḥ |
nakṣatrāṇi ca sarvāṇi māmakāni dhruvāṇyatha || 28 ||
yāvallokā dhariṣyanti tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ |
matkṛtāni surā ssarve tadanujñātumarhatha || 29 ||
evamuktāḥ surāssarve pratyūcurmunipuṅgavam |
evaṃ bhavatu bhadraṃ te tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ || 30 ||
gagane tānyanekāni vaiśvānarapathādbahiḥ |
nakṣatrāṇi muniśreṣṭha teṣu jyotiṣṣu jājvalan || 31 ||
avākchirāstriśaṅkuśca tiṣṭhatvamarasannibhaḥ |
anuyāsyanti caitāni jyotīṃṣi nṛpasattamam || 32 ||
kṛtārthaṃ kīrtimantaṃ ca svargalokagataṃ yathā |
viśvāmitrastu dharmātmā sarvadevairabhiṣṭutaḥ || 33 ||
ṛṣibhiśca mahātejā bāḍhamityāha devatāḥ |
tato devā mahātmāno munayaśca tapodhanāḥ |
jagmuryathā''gataṃ sarve yajñasyānte narottama || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षष्टितमस्सर्गः ।
तपोबलहतान् कृत्वा वासिष्ठान् समहोदयान् ।
ऋषिमध्ये महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 1 ॥
अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशङ्कुरिति विश्रुतः ।
धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गतः ॥ 2 ॥
तेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया ।
यथाऽयं स्वशरीरेण स्वर्गलोकं गमिष्यति ॥ 3 ॥
तथा प्रवर्त्यतां यज्ञे भवद्भिश्च मया सह ।
विश्वामित्रवच श्श्रुत्वा सर्व एव महर्षयः ॥ 4 ॥
ऊचुस्समेत्य सहिता धर्मज्ञा धर्मसंहितम् ।
अयं कुशिकदायादो मुनिः परमकोपनः ॥ 5 ॥
यदाह वचनं सम्यगेतत्कार्यं न संशयः ।
अग्निकल्पो हि भगवान् शापं दास्यति रोषितः ॥ 6 ॥
तस्मात्प्रवर्त्यतां यज्ञ स्सशरीरो यथा दिवम् ।
गच्छेदिक्ष्वाकुदायादो विश्वामित्रस्य तेजसा ॥ 7 ॥
तथा प्रवर्त्यतां यज्ञ स्सर्वे समधितिष्ठत ।
एवमुक्त्वा महर्षयः चक्रुस्तास्ताःक्रियास्तदा ॥ 8 ॥
याजकश्च महातेजा विश्वामित्रोऽभवत्क्रतौ ।
ऋत्विजश्चानुपूर्व्येण मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः ॥ 9 ॥
चक्रुः कर्माणि सर्वाणि यथाकल्पं यथाविधि ।
ततः कालेन महता विश्वामित्रो महातपाः ॥ 10 ॥
चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवताः ।
नाभ्यागमंस्तदाहूता भागार्थं सर्वदेवताः ॥ 11 ॥
ततः क्रोधसमाविष्टो विश्वामित्रो महामुनिः ।
स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत् ॥ 12 ॥
पश्य मे तपसो वीर्यं स्वार्जितस्य नरेश्वर ।
एष त्वां सशरीरेण नयामि स्वर्गमोजसा ॥ 13 ॥
दुष्प्रापं सशरीरेण दिवं गच्छ नराधिप ।
स्वार्जितं किञ्चिदप्यस्ति मया हि तपसःफलम् ॥ 14 ॥
राजन् स्वतेजसा तस्य सशरीरो दिवं व्रज ।
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् सशरीरो नरेश्वरः ॥ 15 ॥
दिवं जगाम काकुत्स्थ मुनीनां पश्यतां तदा ।
देवलोकगतं दृष्ट्वा त्रिशङ्कुं पाकशासनः ॥ 16 ॥
सह सर्वैस्सुरगणैरिदं वचनमब्रवीत् ।
त्रिशङ्को गच्छ भूयस्त्वं नासि स्वर्गकृतालयः ॥ 17 ॥
गुरुशापहतो मूढ पत भूमिमवाक्छिराः ।
एवमुक्तो महेन्द्रेण त्रिशङ्कुरपतत्पुनः ॥ 18 ॥
विक्रोशमानस्त्राहीति विश्वामित्रं तपोधनम् ।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिकः ॥ 19 ॥
रोषमाहारयत्तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ।
ऋषिमध्ये स तेजस्स्वी प्रजापतिरिवापरः ॥ 20 ॥
सृजन् दक्षिणमार्गस्थान् सप्तर्षीनपरान् पुनः ।
नक्षत्रमालामपरामसृजत्क्रोधमूर्च्छितः ॥ 21 ॥
दक्षिणां दिशमास्थाय मुनिमध्ये महायशाः ।
सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृतः ॥ 22 ॥
अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रकः ।
दैवतान्यपि स क्रोधा त्स्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ 23 ॥
ततः परमसम्भ्रान्तास्सर्षिसङ्घास्सुरासुराः ।
विश्वामित्रं महात्मानमूचुः सानुनयं वचः ॥ 24 ॥
अयं राजा महाभाग गुरुशापपरिक्षतः ।
सशरीरो दिवं यातुं नार्हत्येव तपोधन ॥ 25 ॥
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुङ्गवः ।
अब्रवीत्सुमहद्वाक्यं कौशिकः सर्वदेवताः ॥ 26 ॥
सशरीरस्य भद्रं वस्त्रिशङ्कोरस्य भूपतेः ।
आरोहणं प्रतिज्ञाय नानृतं कर्तुमुत्सहे ॥ 27 ॥
स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वतः ।
नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ ॥ 28 ॥
यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः ।
मत्कृतानि सुरा स्सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ 29 ॥
एवमुक्ताः सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुङ्गवम् ।
एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः ॥ 30 ॥
गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद्बहिः ।
नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिष्षु जाज्वलन् ॥ 31 ॥
अवाक्छिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसन्निभः ।
अनुयास्यन्ति चैतानि ज्योतींषि नृपसत्तमम् ॥ 32 ॥
कृतार्थं कीर्तिमन्तं च स्वर्गलोकगतं यथा ।
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा सर्वदेवैरभिष्टुतः ॥ 33 ॥
ऋषिभिश्च महातेजा बाढमित्याह देवताः ।
ततो देवा महात्मानो मुनयश्च तपोधनाः ।
जग्मुर्यथाऽऽगतं सर्वे यज्ञस्यान्ते नरोत्तम ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṣṭitamassargaḥ |
tapobalahatān kṛtvā vāsiṣṭhān samahodayān |
ṛṣimadhye mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
ayamikṣvākudāyādastriśaṅkuriti viśrutaḥ |
dharmiṣṭhaśca vadānyaśca māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ || 2 ||
tenānena śarīreṇa devalokajigīṣayā |
yathā'yaṃ svaśarīreṇa svargalokaṃ gamiṣyati || 3 ||
tathā pravartyatāṃ yajñe bhavadbhiśca mayā saha |
viśvāmitravaca śśrutvā sarva eva maharṣayaḥ || 4 ||
ūcussametya sahitā dharmajñā dharmasaṃhitam |
ayaṃ kuśikadāyādo muniḥ paramakopanaḥ || 5 ||
yadāha vacanaṃ samyagetatkāryaṃ na saṃśayaḥ |
agnikalpo hi bhagavān śāpaṃ dāsyati roṣitaḥ || 6 ||
tasmātpravartyatāṃ yajña ssaśarīro yathā divam |
gacchedikṣvākudāyādo viśvāmitrasya tejasā || 7 ||
tathā pravartyatāṃ yajña ssarve samadhitiṣṭhata |
evamuktvā maharṣayaḥ cakrustāstāḥkriyāstadā || 8 ||
yājakaśca mahātejā viśvāmitro'bhavatkratau |
ṛtvijaścānupūrvyeṇa mantravanmantrakovidāḥ || 9 ||
cakruḥ karmāṇi sarvāṇi yathākalpaṃ yathāvidhi |
tataḥ kālena mahatā viśvāmitro mahātapāḥ || 10 ||
cakārāvāhanaṃ tatra bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ |
nābhyāgamaṃstadāhūtā bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ || 11 ||
tataḥ krodhasamāviṣṭo viśvāmitro mahāmuniḥ |
sruvamudyamya sakrodhastriśaṅkumidamabravīt || 12 ||
paśya me tapaso vīryaṃ svārjitasya nareśvara |
eṣa tvāṃ saśarīreṇa nayāmi svargamojasā || 13 ||
duṣprāpaṃ saśarīreṇa divaṃ gaccha narādhipa |
svārjitaṃ kiñcidapyasti mayā hi tapasaḥphalam || 14 ||
rājan svatejasā tasya saśarīro divaṃ vraja |
uktavākye munau tasmin saśarīro nareśvaraḥ || 15 ||
divaṃ jagāma kākutstha munīnāṃ paśyatāṃ tadā |
devalokagataṃ dṛṣṭvā triśaṅkuṃ pākaśāsanaḥ || 16 ||
saha sarvaissuragaṇairidaṃ vacanamabravīt |
triśaṅko gaccha bhūyastvaṃ nāsi svargakṛtālayaḥ || 17 ||
guruśāpahato mūḍha pata bhūmimavākchirāḥ |
evamukto mahendreṇa triśaṅkurapatatpunaḥ || 18 ||
vikrośamānastrāhīti viśvāmitraṃ tapodhanam |
tacchrutvā vacanaṃ tasya krośamānasya kauśikaḥ || 19 ||
roṣamāhārayattīvraṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt |
ṛṣimadhye sa tejassvī prajāpatirivāparaḥ || 20 ||
sṛjan dakṣiṇamārgasthān saptarṣīnaparān punaḥ |
nakṣatramālāmaparāmasṛjatkrodhamūrcchitaḥ || 21 ||
dakṣiṇāṃ diśamāsthāya munimadhye mahāyaśāḥ |
sṛṣṭvā nakṣatravaṃśaṃ ca krodhena kaluṣīkṛtaḥ || 22 ||
anyamindraṃ kariṣyāmi loko vā syādanindrakaḥ |
daivatānyapi sa krodhā tsraṣṭuṃ samupacakrame || 23 ||
tataḥ paramasambhrāntāssarṣisaṅghāssurāsurāḥ |
viśvāmitraṃ mahātmānamūcuḥ sānunayaṃ vacaḥ || 24 ||
ayaṃ rājā mahābhāga guruśāpaparikṣataḥ |
saśarīro divaṃ yātuṃ nārhatyeva tapodhana || 25 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ munipuṅgavaḥ |
abravītsumahadvākyaṃ kauśikaḥ sarvadevatāḥ || 26 ||
saśarīrasya bhadraṃ vastriśaṅkorasya bhūpateḥ |
ārohaṇaṃ pratijñāya nānṛtaṃ kartumutsahe || 27 ||
svargo'stu saśarīrasya triśaṅkorasya śāśvataḥ |
nakṣatrāṇi ca sarvāṇi māmakāni dhruvāṇyatha || 28 ||
yāvallokā dhariṣyanti tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ |
matkṛtāni surā ssarve tadanujñātumarhatha || 29 ||
evamuktāḥ surāssarve pratyūcurmunipuṅgavam |
evaṃ bhavatu bhadraṃ te tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ || 30 ||
gagane tānyanekāni vaiśvānarapathādbahiḥ |
nakṣatrāṇi muniśreṣṭha teṣu jyotiṣṣu jājvalan || 31 ||
avākchirāstriśaṅkuśca tiṣṭhatvamarasannibhaḥ |
anuyāsyanti caitāni jyotīṃṣi nṛpasattamam || 32 ||
kṛtārthaṃ kīrtimantaṃ ca svargalokagataṃ yathā |
viśvāmitrastu dharmātmā sarvadevairabhiṣṭutaḥ || 33 ||
ṛṣibhiśca mahātejā bāḍhamityāha devatāḥ |
tato devā mahātmāno munayaśca tapodhanāḥ |
jagmuryathā''gataṃ sarve yajñasyānte narottama || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.