ઋષય ઊચુઃ ।
સર્વશાસ્ત્રાર્થતત્ત્વજ્ઞ સર્વલોકોપકારક ।
વયં ચાતિથયઃ પ્રાપ્તા આતિથેયોઽસિ સુવ્રત ॥ 1 ॥
જ્ઞાનદાનેન સંસારસાગરાત્તારયસ્વ નઃ ।
કલૌ કલુષચિત્તા યે નરાઃ પાપરતાઃ સદા ॥ 2 ॥
કેન સ્તોત્રેણ મુચ્યન્તે સર્વપાતકબન્ધનાત્ ।
ઇષ્ટસિદ્ધિકરં પુણ્યં દુઃખદારિદ્ર્યનાશનમ્ ॥ 3 ॥
સર્વરોગહરં સ્તોત્રં સૂત નો વક્તુમર્હસિ ।
શ્રીસૂત ઉવાચ ।
શૃણુધ્વં ઋષયઃ સર્વે નૈમિશારણ્યવાસિનઃ ॥ 4 ॥
તત્ત્વજ્ઞાનતપોનિષ્ઠાઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદાઃ ।
સ્વયમ્ભુવા પુરા પ્રોક્તં નારદાય મહાત્મને ॥ 5 ॥
તદહં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ શ્રોતું કૌતૂહલં યદિ ।
ઋષય ઊચુઃ ।
કિમાહ ભગવાન્બ્રહ્મા નારદાય મહાત્મને ॥ 6 ॥
સૂતપુત્ર મહાભાગ વક્તુમર્હસિ સામ્પ્રતમ્ ।
શ્રીસૂત ઉવાચ ।
દિવ્યસિંહાસનાસીનં સર્વદેવૈરભિષ્ટુતમ્ ॥ 7 ॥
સાષ્ટાઙ્ગં પ્રણિપત્યૈનં બ્રહ્માણં ભુવનેશ્વરમ્ ।
નારદઃ પરિપપ્રચ્છ કૃતાઞ્જલિરુપસ્થિતઃ ॥ 8 ॥
નારદ ઉવાચ ।
લોકનાથ સુરશ્રેષ્ઠ સર્વજ્ઞ કરુણાકર ।
ષણ્મુખસ્ય પરં સ્તોત્રં પાવનં પાપનાશનમ્ ॥ 9 ॥
હે ધાતઃ પુત્રવાત્સલ્યાત્તદ્વદ પ્રણતાય મે ।
ઉપદિશ્ય તુ મામેવં રક્ષ રક્ષ કૃપાનિધે ॥ 10 ॥
બ્રહ્મોવાચ ।
શૃણુ વક્ષ્યામિ દેવર્ષે સ્તવરાજમિદં પરમ્ ।
માતૃકામાલિકાયુક્તં જ્ઞાનમોક્ષસુખપ્રદમ્ ॥ 11 ॥
સહસ્રાણિ ચ નામાનિ ષણ્મુખસ્ય મહાત્મનઃ ।
યાનિ નામાનિ દિવ્યાનિ દુઃખરોગહરાણિ ચ ॥ 12 ॥
તાનિ નામાનિ વક્ષ્યામિ કૃપયા ત્વયિ નારદ ।
જપમાત્રેણ સિદ્ધ્યન્તિ મનસા ચિન્તિતાન્યપિ ॥ 13 ॥
ઇહામુત્ર પરં ભોગં લભતે નાત્ર સંશયઃ ।
ઇદં સ્તોત્રં પરં પુણ્યં કોટિયજ્ઞફલપ્રદમ્ ।
સન્દેહો નાત્ર કર્તવ્યઃ શૃણુ મે નિશ્ચિતં વચઃ ॥ 14 ॥
ૐ અસ્ય શ્રીસુબ્રહ્મણ્યસહસ્રનામસ્તોત્ર મહામન્ત્રસ્ય બ્રહ્મા ઋષિઃ અનુષ્ટુપ્છન્દઃ સુબ્રહ્મણ્યો દેવતા શરજન્માક્ષય ઇતિ બીજં શક્તિધરોઽક્ષય કાર્તિકેય ઇતિ શક્તિઃ ક્રૌઞ્ચધર ઇતિ કીલકં શિખિવાહન ઇતિ કવચં ષણ્મુખાય ઇતિ ધ્યાનં શ્રીસુબ્રહ્મણ્ય પ્રસાદસિદ્ધ્યર્થે જપે વિનિયોગઃ ।
કરન્યાસઃ –
ૐ શં ઓઙ્કારસ્વરૂપાય ઓજોધરાય ઓજસ્વિને સુહૃદયાય હૃષ્ટચિત્તાત્મને ભાસ્વરરૂપાય અઙ્ગુષ્ઠાભ્યાં નમઃ ।
ૐ રં ષટ્કોણમધ્યનિલયાય ષટ્કિરીટધરાય શ્રીમતે ષડાધારાય તર્જનીભ્યાં નમઃ ।
ૐ વં ષણ્મુખાય શરજન્મને શુભલક્ષણાય શિખિવાહનાય મધ્યમાભ્યાં નમઃ ।
ૐ ણં કૃશાનુસમ્ભવાય કવચિને કુક્કુટધ્વજાય અનામિકાભ્યાં નમઃ ।
ૐ ભં કન્દર્પકોટિદીપ્યમાનાય દ્વિષડ્બાહવે દ્વાદશાક્ષાય કનિષ્ઠિકાભ્યાં નમઃ ।
ૐ વં ખેટધરાય ખડ્ગિને શક્તિહસ્તાય કરતલકરપૃષ્ઠાભ્યાં નમઃ ।
હૃદયાદિન્યાસઃ –
ૐ શં ઓઙ્કારસ્વરૂપાય ઓજોધરાય ઓજસ્વિને સુહૃદયાય હૃષ્ટચિત્તાત્મને ભાસ્વરરૂપાય હૃદયાય નમઃ ।
ૐ રં ષટ્કોણમધ્યનિલયાય ષટ્કિરીટધરાય શ્રીમતે ષડાધારાય શિરસે સ્વાહા ।
ૐ વં ષણ્મુખાય શરજન્મને શુભલક્ષણાય શિખિવાહનાય શિખાયૈ વષટ્ ।
ૐ ણં કૃશાનુસમ્ભવાય કવચિને કુક્કુટધ્વજાય કવચાય હુમ્ ।
ૐ ભં કન્દર્પકોટિદીપ્યમાનાય દ્વિષડ્બાહવે દ્વાદશાક્ષાય નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
ૐ વં ખેટધરાય ખડ્ગિને શક્તિહસ્તાય અસ્ત્રાય ફટ્ ।
ભૂર્ભુવસ્સુવરોમિતિ દિગ્બન્ધઃ ।
ધ્યાનમ્ ।
ધ્યાયેત્ષણ્મુખમિન્દુકોટિસદૃશં રત્નપ્રભાશોભિતં
બાલાર્કદ્યુતિષટ્કિરીટવિલસત્કેયૂરહારાન્વિતમ્ ।
કર્ણાલમ્બિતકુણ્ડલપ્રવિલસદ્ગણ્ડસ્થલાશોભિતં
કાઞ્ચીકઙ્કણકિઙ્કિણીરવયુતં શૃઙ્ગારસારોદયમ્ ॥ 1 ॥
ધ્યાયેદીપ્સિતસિદ્ધિદં શિવસુતં શ્રીદ્વાદશાક્ષં ગુહં
ખેટં કુક્કુટમઙ્કુશં ચ વરદં પાશં ધનુશ્ચક્રકમ્ ।
વજ્રં શક્તિમસિં ચ શૂલમભયં દોર્ભિર્ધૃતં ષણ્મુખં
દેવં ચિત્રમયૂરવાહનગતં ચિત્રામ્બરાલઙ્કૃતમ્ ॥ 2 ॥
સ્તોત્રમ્ ।
અચિન્ત્યશક્તિરનઘસ્ત્વક્ષોભ્યસ્ત્વપરાજિતઃ ।
અનાથવત્સલોઽમોઘસ્ત્વશોકોઽપ્યજરોઽભયઃ ॥ 1 ॥
અત્યુદારો હ્યઘહરસ્ત્વગ્રગણ્યોઽદ્રિજાસુતઃ ।
અનન્તમહિમાઽપારોઽનન્તસૌખ્યપ્રદોઽવ્યયઃ ॥ 2 ॥
અનન્તમોક્ષદોઽનાદિરપ્રમેયોઽક્ષરોઽચ્યુતઃ ।
અકલ્મષોઽભિરામોઽગ્રધુર્યશ્ચામિતવિક્રમઃ ॥ 3 ॥
[ અતુલશ્ચામૃતોઽઘોરો હ્યનન્તોઽનન્તવિક્રમઃ ]
અનાથનાથો હ્યમલો હ્યપ્રમત્તોઽમરપ્રભુઃ ।
અરિન્દમોઽખિલાધારસ્ત્વણિમાદિગુણોઽગ્રણીઃ ॥ 4 ॥
અચઞ્ચલોઽમરસ્તુત્યો હ્યકલઙ્કોઽમિતાશનઃ ।
અગ્નિભૂરનવદ્યાઙ્ગો હ્યદ્ભુતોઽભીષ્ટદાયકઃ ॥ 5 ॥
અતીન્દ્રિયોઽપ્રમેયાત્મા હ્યદૃશ્યોઽવ્યક્તલક્ષણઃ ।
આપદ્વિનાશકસ્ત્વાર્ય આઢ્ય આગમસંસ્તુતઃ ॥ 6 ॥
આર્તસંરક્ષણસ્ત્વાદ્ય આનન્દસ્ત્વાર્યસેવિતઃ ।
આશ્રિતેષ્ટાર્થવરદ આનન્દ્યાર્તફલપ્રદઃ ॥ 7 ॥
આશ્ચર્યરૂપ આનન્દ આપન્નાર્તિવિનાશનઃ ।
ઇભવક્ત્રાનુજસ્ત્વિષ્ટ ઇભાસુરહરાત્મજઃ ॥ 8 ॥
ઇતિહાસશ્રુતિસ્તુત્ય ઇન્દ્રભોગફલપ્રદઃ ।
ઇષ્ટાપૂર્તફલપ્રાપ્તિરિષ્ટેષ્ટવરદાયકઃ ॥ 9 ॥
ઇહામુત્રેષ્ટફલદ ઇષ્ટદસ્ત્વિન્દ્રવન્દિતઃ ।
ઈડનીયસ્ત્વીશપુત્ર ઈપ્સિતાર્થપ્રદાયકઃ ॥ 10 ॥
ઈતિભીતિહરશ્ચેડ્ય ઈષણાત્રયવર્જિતઃ ।
ઉદારકીર્તિરુદ્યોગી ચોત્કૃષ્ટોરુપરાક્રમઃ ॥ 11 ॥
ઉત્કૃષ્ટશક્તિરુત્સાહ ઉદારશ્ચોત્સવપ્રિયઃ ।
ઉજ્જૃમ્ભ ઉદ્ભવશ્ચોગ્ર ઉદગ્રશ્ચોગ્રલોચનઃ ॥ 12 ॥
ઉન્મત્ત ઉગ્રશમન ઉદ્વેગઘ્નોરગેશ્વરઃ ।
ઉરુપ્રભાવશ્ચોદીર્ણ ઉમાપુત્ર ઉદારધીઃ ॥ 13 ॥
ઊર્ધ્વરેતઃસુતસ્તૂર્ધ્વગતિદસ્તૂર્જપાલકઃ ।
ઊર્જિતસ્તૂર્ધ્વગસ્તૂર્ધ્વ ઊર્ધ્વલોકૈકનાયકઃ ॥ 14 ॥
ઊર્જાવાનૂર્જિતોદાર ઊર્જિતોર્જિતશાસનઃ ।
ઋષિદેવગણસ્તુત્ય ઋણત્રયવિમોચનઃ ॥ 15 ॥
ઋજુરૂપો હ્યૃજુકર ઋજુમાર્ગપ્રદર્શનઃ ।
ઋતમ્ભરો હ્યૃજુપ્રીત ઋષભસ્ત્વૃદ્ધિદસ્ત્વૃતઃ ॥ 16 ॥
લુલિતોદ્ધારકો લૂતભવપાશપ્રભઞ્જનઃ ।
એણાઙ્કધરસત્પુત્ર એક એનોવિનાશનઃ ॥ 17 ॥
ઐશ્વર્યદશ્ચૈન્દ્રભોગી ચૈતિહ્યશ્ચૈન્દ્રવન્દિતઃ ।
ઓજસ્વી ચૌષધિસ્થાનમોજોદશ્ચૌદનપ્રદઃ ॥ 18 ॥
ઔદાર્યશીલ ઔમેય ઔગ્ર ઔન્નત્યદાયકઃ ।
ઔદાર્ય ઔષધકર ઔષધં ચૌષધાકરઃ ॥ 19 ॥
અંશુમાનંશુમાલીડ્ય અમ્બિકાતનયોઽન્નદઃ ।
અન્ધકારિસુતોઽન્ધત્વહારી ચામ્બુજલોચનઃ ॥ 20 ॥
અસ્તમાયોઽમરાધીશો હ્યસ્પષ્ટોઽસ્તોકપુણ્યદઃ ।
અસ્તામિત્રોઽસ્તરૂપશ્ચાસ્ખલત્સુગતિદાયકઃ ॥ 21 ॥
કાર્તિકેયઃ કામરૂપઃ કુમારઃ ક્રૌઞ્ચદારણઃ ।
કામદઃ કારણં કામ્યઃ કમનીયઃ કૃપાકરઃ ॥ 22 ॥
કાઞ્ચનાભઃ કાન્તિયુક્તઃ કામી કામપ્રદઃ કવિઃ ।
કીર્તિકૃત્કુક્કુટધરઃ કૂટસ્થઃ કુવલેક્ષણઃ ॥ 23 ॥
કુઙ્કુમાઙ્ગઃ ક્લમહરઃ કુશલઃ કુક્કુટધ્વજઃ ।
કુશાનુસમ્ભવઃ ક્રૂરઃ ક્રૂરઘ્નઃ કલિતાપહૃત્ ॥ 24 ॥
કામરૂપઃ કલ્પતરુઃ કાન્તઃ કામિતદાયકઃ ।
કલ્યાણકૃત્ક્લેશનાશઃ કૃપાલુઃ કરુણાકરઃ ॥ 25 ॥
કલુષઘ્નઃ ક્રિયાશક્તિઃ કઠોરઃ કવચી કૃતી ।
કોમલાઙ્ગઃ કુશપ્રીતઃ કુત્સિતઘ્નઃ કલાધરઃ ॥ 26 ॥
ખ્યાતઃ ખેટધરઃ ખડ્ગી ખટ્વાઙ્ગી ખલનિગ્રહઃ ।
ખ્યાતિપ્રદઃ ખેચરેશઃ ખ્યાતેહઃ ખેચરસ્તુતઃ ॥ 27 ॥
ખરતાપહરઃ સ્વસ્થઃ ખેચરઃ ખેચરાશ્રયઃ ।
ખણ્ડેન્દુમૌલિતનયઃ ખેલઃ ખેચરપાલકઃ ॥ 28 ॥
ખસ્થલઃ ખણ્ડિતાર્કશ્ચ ખેચરીજનપૂજિતઃ ।
ગાઙ્ગેયો ગિરિજાપુત્રો ગણનાથાનુજો ગુહઃ ॥ 29 ॥
ગોપ્તા ગીર્વાણસંસેવ્યો ગુણાતીતો ગુહાશ્રયઃ ।
ગતિપ્રદો ગુણનિધિઃ ગમ્ભીરો ગિરિજાત્મજઃ ॥ 30 ॥
ગૂઢરૂપો ગદહરો ગુણાધીશો ગુણાગ્રણીઃ ।
ગોધરો ગહનો ગુપ્તો ગર્વઘ્નો ગુણવર્ધનઃ ॥ 31 ॥
ગુહ્યો ગુણજ્ઞો ગીતિજ્ઞો ગતાતઙ્કો ગુણાશ્રયઃ ।
ગદ્યપદ્યપ્રિયો ગુણ્યો ગોસ્તુતો ગગનેચરઃ ॥ 32 ॥
ગણનીયચરિત્રશ્ચ ગતક્લેશો ગુણાર્ણવઃ ।
ઘૂર્ણિતાક્ષો ઘૃણિનિધિઃ ઘનગમ્ભીરઘોષણઃ ॥ 33 ॥
ઘણ્ટાનાદપ્રિયો ઘોષો ઘોરાઘૌઘવિનાશનઃ ।
ઘનાનન્દો ઘર્મહન્તા ઘૃણાવાન્ ઘૃષ્ટિપાતકઃ ॥ 34 ॥
ઘૃણી ઘૃણાકરો ઘોરો ઘોરદૈત્યપ્રહારકઃ ।
ઘટિતૈશ્વર્યસન્દોહો ઘનાર્થો ઘનસઙ્ક્રમઃ ॥ 35 ॥
ચિત્રકૃચ્ચિત્રવર્ણશ્ચ ચઞ્ચલશ્ચપલદ્યુતિઃ ।
ચિન્મયશ્ચિત્સ્વરૂપશ્ચ ચિરાનન્દશ્ચિરન્તનઃ ॥ 36 ॥
ચિત્રકેલિશ્ચિત્રતરશ્ચિન્તનીયશ્ચમત્કૃતિઃ ।
ચોરઘ્નશ્ચતુરશ્ચારુશ્ચામીકરવિભૂષણઃ ॥ 37 ॥
ચન્દ્રાર્કકોટિસદૃશશ્ચન્દ્રમૌલિતનૂભવઃ ।
છાદિતાઙ્ગશ્છદ્મહન્તા છેદિતાખિલપાતકઃ ॥ 38 ॥
છેદીકૃતતમઃક્લેશશ્છત્રીકૃતમહાયશાઃ ।
છાદિતાશેષસન્તાપશ્છુરિતામૃતસાગરઃ ॥ 39 ॥
છન્નત્રૈગુણ્યરૂપશ્ચ છાતેહશ્છિન્નસંશયઃ ।
છન્દોમયશ્છન્દગામી છિન્નપાશશ્છવિશ્છદઃ ॥ 40 ॥
જગદ્ધિતો જગત્પૂજ્યો જગજ્જ્યેષ્ઠો જગન્મયઃ ।
જનકો જાહ્નવીસૂનુર્જિતામિત્રો જગદ્ગુરુઃ ॥ 41 ॥
જયી જિતેન્દ્રિયો જૈત્રો જરામરણવર્જિતઃ ।
જ્યોતિર્મયો જગન્નાથો જગજ્જીવો જનાશ્રયઃ ॥ 42 ॥
જગત્સેવ્યો જગત્કર્તા જગત્સાક્ષી જગત્પ્રિયઃ ।
જમ્ભારિવન્દ્યો જયદો જગજ્જનમનોહરઃ ॥ 43 ॥
જગદાનન્દજનકો જનજાડ્યાપહારકઃ ।
જપાકુસુમસઙ્કાશો જનલોચનશોભનઃ ॥ 44 ॥
જનેશ્વરો જિતક્રોધો જનજન્મનિબર્હણઃ ।
જયદો જન્તુતાપઘ્નો જિતદૈત્યમહાવ્રજઃ ॥ 45 ॥
જિતમાયો જિતક્રોધો જિતસઙ્ગો જનપ્રિયઃ ।
ઝઞ્ઝાનિલમહાવેગો ઝરિતાશેષપાતકઃ ॥ 46 ॥
ઝર્ઝરીકૃતદૈત્યૌઘો ઝલ્લરીવાદ્યસમ્પ્રિયઃ ।
જ્ઞાનમૂર્તિર્જ્ઞાનગમ્યો જ્ઞાની જ્ઞાનમહાનિધિઃ ॥ 47 ॥
ટઙ્કારનૃત્તવિભવઃ ટઙ્કવજ્રધ્વજાઙ્કિતઃ ।
ટઙ્કિતાખિલલોકશ્ચ ટઙ્કિતૈનસ્તમોરવિઃ ॥ 48 ॥
ડમ્બરપ્રભવો ડમ્ભો ડમ્બો ડમરુકપ્રિયઃ । [ડમડ્ડ]
ડમરોત્કટસન્નાદો ડિમ્ભરૂપસ્વરૂપકઃ ॥ 49 ॥
ઢક્કાનાદપ્રીતિકરો ઢાલિતાસુરસઙ્કુલઃ ।
ઢૌકિતામરસન્દોહો ઢુણ્ઢિવિઘ્નેશ્વરાનુજઃ ॥ 50 ॥
તત્ત્વજ્ઞસ્તત્વગસ્તીવ્રસ્તપોરૂપસ્તપોમયઃ ।
ત્રયીમયસ્ત્રિકાલજ્ઞસ્ત્રિમૂર્તિસ્ત્રિગુણાત્મકઃ ॥ 51 ॥
ત્રિદશેશસ્તારકારિસ્તાપઘ્નસ્તાપસપ્રિયઃ ।
તુષ્ટિદસ્તુષ્ટિકૃત્તીક્ષ્ણસ્તપોરૂપસ્ત્રિકાલવિત્ ॥ 52 ॥
સ્તોતા સ્તવ્યઃ સ્તવપ્રીતઃ સ્તુતિઃ સ્તોત્રં સ્તુતિપ્રિયઃ ।
સ્થિતઃ સ્થાયી સ્થાપકશ્ચ સ્થૂલસૂક્ષ્મપ્રદર્શકઃ ॥ 53 ॥
સ્થવિષ્ઠઃ સ્થવિરઃ સ્થૂલઃ સ્થાનદઃ સ્થૈર્યદઃ સ્થિરઃ ।
દાન્તો દયાપરો દાતા દુરિતઘ્નો દુરાસદઃ ॥ 54 ॥
દર્શનીયો દયાસારો દેવદેવો દયાનિધિઃ ।
દુરાધર્ષો દુર્વિગાહ્યો દક્ષો દર્પણશોભિતઃ ॥ 55 ॥
દુર્ધરો દાનશીલશ્ચ દ્વાદશાક્ષો દ્વિષડ્ભુજઃ ।
દ્વિષટ્કર્ણો દ્વિષડ્બાહુર્દીનસન્તાપનાશનઃ ॥ 56 ॥
દન્દશૂકેશ્વરો દેવો દિવ્યો દિવ્યાકૃતિર્દમઃ ।
દીર્ઘવૃત્તો દીર્ઘબાહુર્દીર્ઘદૃષ્ટિર્દિવસ્પતિઃ ॥ 57 ॥
દણ્ડો દમયિતા દર્પો દેવસિંહો દૃઢવ્રતઃ ।
દુર્લભો દુર્ગમો દીપ્તો દુષ્પ્રેક્ષ્યો દિવ્યમણ્ડનઃ ॥ 58 ॥
દુરોદરઘ્નો દુઃખઘ્નો દુરારિઘ્નો દિશાં પતિઃ ।
દુર્જયો દેવસેનેશો દુર્જ્ઞેયો દુરતિક્રમઃ ॥ 59 ॥
દમ્ભો દૃપ્તશ્ચ દેવર્ષિર્દૈવજ્ઞો દૈવચિન્તકઃ ।
ધુરન્ધરો ધર્મપરો ધનદો ધૃતિવર્ધનઃ ॥ 60 ॥
ધર્મેશો ધર્મશાસ્ત્રજ્ઞો ધન્વી ધર્મપરાયણઃ ।
ધનાધ્યક્ષો ધનપતિર્ધૃતિમાન્ધૂતકિલ્બિષઃ ॥ 61 ॥
ધર્મહેતુર્ધર્મશૂરો ધર્મકૃદ્ધર્મવિદ્ધ્રુવઃ ।
ધાતા ધીમાન્ધર્મચારી ધન્યો ધુર્યો ધૃતવ્રતઃ ॥ 62 ॥
નિત્યોત્સવો નિત્યતૃપ્તો નિર્લેપો નિશ્ચલાત્મકઃ ।
નિરવદ્યો નિરાધારો નિષ્કલઙ્કો નિરઞ્જનઃ ॥ 63 ॥
નિર્મમો નિરહઙ્કારો નિર્મોહો નિરુપદ્રવઃ ।
નિત્યાનન્દો નિરાતઙ્કો નિષ્પ્રપઞ્ચો નિરામયઃ ॥ 64 ॥
નિરવદ્યો નિરીહશ્ચ નિર્દર્શો નિર્મલાત્મકઃ ।
નિત્યાનન્દો નિર્જરેશો નિઃસઙ્ગો નિગમસ્તુતઃ ॥ 65 ॥
નિષ્કણ્ટકો નિરાલમ્બો નિષ્પ્રત્યૂહો નિરુદ્ભવઃ ।
નિત્યો નિયતકલ્યાણો નિર્વિકલ્પો નિરાશ્રયઃ ॥ 66 ॥
નેતા નિધિર્નૈકરૂપો નિરાકારો નદીસુતઃ ।
પુલિન્દકન્યારમણઃ પુરુજિત્પરમપ્રિયઃ ॥ 67 ॥
પ્રત્યક્ષમૂર્તિઃ પ્રત્યક્ષઃ પરેશઃ પૂર્ણપુણ્યદઃ ।
પુણ્યાકરઃ પુણ્યરૂપઃ પુણ્યઃ પુણ્યપરાયણઃ ॥ 68 ॥
પુણ્યોદયઃ પરં જ્યોતિઃ પુણ્યકૃત્પુણ્યવર્ધનઃ ।
પરાનન્દઃ પરતરઃ પુણ્યકીર્તિઃ પુરાતનઃ ॥ 69 ॥
પ્રસન્નરૂપઃ પ્રાણેશઃ પન્નગઃ પાપનાશનઃ ।
પ્રણતાર્તિહરઃ પૂર્ણઃ પાર્વતીનન્દનઃ પ્રભુઃ ॥ 70 ॥
પૂતાત્મા પુરુષઃ પ્રાણઃ પ્રભવઃ પુરુષોત્તમઃ ।
પ્રસન્નઃ પરમસ્પષ્ટઃ પરઃ પરિબૃઢઃ પરઃ ॥ 71 ॥
પરમાત્મા પરબ્રહ્મ પરાર્થઃ પ્રિયદર્શનઃ ।
પવિત્રઃ પુષ્ટિદઃ પૂર્તિઃ પિઙ્ગલઃ પુષ્ટિવર્ધનઃ ॥ 72 ॥
પાપહારી પાશધરઃ પ્રમત્તાસુરશિક્ષકઃ ।
પાવનઃ પાવકઃ પૂજ્યઃ પૂર્ણાનન્દઃ પરાત્પરઃ ॥ 73 ॥
પુષ્કલઃ પ્રવરઃ પૂર્વઃ પિતૃભક્તઃ પુરોગમઃ ।
પ્રાણદઃ પ્રાણિજનકઃ પ્રદિષ્ટઃ પાવકોદ્ભવઃ ॥ 74 ॥
પરબ્રહ્મસ્વરૂપશ્ચ પરમૈશ્વર્યકારણમ્ ।
પરર્ધિદઃ પુષ્ટિકરઃ પ્રકાશાત્મા પ્રતાપવાન્ ॥ 75 ॥
પ્રજ્ઞાપરઃ પ્રકૃષ્ટાર્થઃ પૃથુઃ પૃથુપરાક્રમઃ ।
ફણીશ્વરઃ ફણિવરઃ ફણામણિવિભૂષણઃ ॥ 76 ॥
ફલદઃ ફલહસ્તશ્ચ ફુલ્લામ્બુજવિલોચનઃ ।
ફડુચ્ચાટિતપાપૌઘઃ ફણિલોકવિભૂષણઃ ॥ 77 ॥
બાહુલેયો બૃહદ્રૂપો બલિષ્ઠો બલવાન્ બલી ।
બ્રહ્મેશવિષ્ણુરૂપશ્ચ બુદ્ધો બુદ્ધિમતાં વરઃ ॥ 78 ॥
બાલરૂપો બ્રહ્મગર્ભો બ્રહ્મચારી બુધપ્રિયઃ ।
બહુશ્રુતો બહુમતો બ્રહ્મણ્યો બ્રાહ્મણપ્રિયઃ ॥ 79 ॥
બલપ્રમથનો બ્રહ્મા બહુરૂપો બહુપ્રદઃ ।
બૃહદ્ભાનુતનૂદ્ભૂતો બૃહત્સેનો બિલેશયઃ ॥ 80 ॥
બહુબાહુર્બલશ્રીમાન્ બહુદૈત્યવિનાશકઃ ।
બિલદ્વારાન્તરાલસ્થો બૃહચ્છક્તિધનુર્ધરઃ ॥ 81 ॥
બાલાર્કદ્યુતિમાન્ બાલો બૃહદ્વક્ષા બૃહદ્ધનુઃ ।
ભવ્યો ભોગીશ્વરો ભાવ્યો ભવનાશો ભવપ્રિયઃ ॥ 82 ॥
ભક્તિગમ્યો ભયહરો ભાવજ્ઞો ભક્તસુપ્રિયઃ ।
ભુક્તિમુક્તિપ્રદો ભોગી ભગવાન્ ભાગ્યવર્ધનઃ ॥ 83 ॥
ભ્રાજિષ્ણુર્ભાવનો ભર્તા ભીમો ભીમપરાક્રમઃ ।
ભૂતિદો ભૂતિકૃદ્ભોક્તા ભૂતાત્મા ભુવનેશ્વરઃ ॥ 84 ॥
ભાવકો ભીકરો ભીષ્મો ભાવકેષ્ટો ભવોદ્ભવઃ ।
ભવતાપપ્રશમનો ભોગવાન્ ભૂતભાવનઃ ॥ 85 ॥
ભોજ્યપ્રદો ભ્રાન્તિનાશો ભાનુમાન્ ભુવનાશ્રયઃ ।
ભૂરિભોગપ્રદો ભદ્રો ભજનીયો ભિષગ્વરઃ ॥ 86 ॥
મહાસેનો મહોદારો મહાશક્તિર્મહાદ્યુતિઃ ।
મહાબુદ્ધિર્મહાવીર્યો મહોત્સાહો મહાબલઃ ॥ 87 ॥
મહાભોગી મહામાયી મેધાવી મેખલી મહાન્ ।
મુનિસ્તુતો મહામાન્યો મહાનન્દો મહાયશાઃ ॥ 88 ॥
મહોર્જિતો માનનિધિર્મનોરથફલપ્રદઃ ।
મહોદયો મહાપુણ્યો મહાબલપરાક્રમઃ ॥ 89 ॥
માનદો મતિદો માલી મુક્તામાલાવિભૂષણઃ ।
મનોહરો મહામુખ્યો મહર્ધિર્મૂર્તિમાન્મુનિઃ ॥ 90 ॥
મહોત્તમો મહોપાયો મોક્ષદો મઙ્ગલપ્રદઃ ।
મુદાકરો મુક્તિદાતા મહાભોગો મહોરગઃ ॥ 91 ॥
યશસ્કરો યોગયોનિર્યોગિષ્ઠો યમિનાં વરઃ ।
યશસ્વી યોગપુરુષો યોગ્યો યોગનિધિર્યમી ॥ 92 ॥
યતિસેવ્યો યોગયુક્તો યોગવિદ્યોગસિદ્ધિદઃ ।
યન્ત્રો યન્ત્રી ચ યન્ત્રજ્ઞો યન્ત્રવાન્યન્ત્રવાહકઃ ॥ 93 ॥
યાતનારહિતો યોગી યોગીશો યોગિનાં વરઃ ।
રમણીયો રમ્યરૂપો રસજ્ઞો રસભાવનઃ ॥ 94 ॥
રઞ્જનો રઞ્જિતો રાગી રુચિરો રુદ્રસમ્ભવઃ ।
રણપ્રિયો રણોદારો રાગદ્વેષવિનાશનઃ ॥ 95 ॥
રત્નાર્ચી રુચિરો રમ્યો રૂપલાવણ્યવિગ્રહઃ ।
રત્નાઙ્ગદધરો રત્નભૂષણો રમણીયકઃ ॥ 96 ॥
રુચિકૃદ્રોચમાનશ્ચ રઞ્જિતો રોગનાશનઃ ।
રાજીવાક્ષો રાજરાજો રક્તમાલ્યાનુલેપનઃ ॥ 97 ॥
રાજદ્વેદાગમસ્તુત્યો રજઃસત્ત્વગુણાન્વિતઃ ।
રજનીશકલારમ્યો રત્નકુણ્ડલમણ્ડિતઃ ॥ 98 ॥
રત્નસન્મૌલિશોભાઢ્યો રણન્મઞ્જીરભૂષણઃ ।
લોકૈકનાથો લોકેશો લલિતો લોકનાયકઃ ॥ 99 ॥
લોકરક્ષો લોકશિક્ષો લોકલોચનરઞ્જિતઃ ।
લોકબન્ધુર્લોકધાતા લોકત્રયમહાહિતઃ ॥ 100 ॥
લોકચૂડામણિર્લોકવન્દ્યો લાવણ્યવિગ્રહઃ ।
લોકાધ્યક્ષસ્તુ લીલાવાન્લોકોત્તરગુણાન્વિતઃ ॥ 101 ॥
વરિષ્ઠો વરદો વૈદ્યો વિશિષ્ટો વિક્રમો વિભુઃ ।
વિબુધાગ્રચરો વશ્યો વિકલ્પપરિવર્જિતઃ ॥ 102 ॥
વિપાશો વિગતાતઙ્કો વિચિત્રાઙ્ગો વિરોચનઃ ।
વિદ્યાધરો વિશુદ્ધાત્મા વેદાઙ્ગો વિબુધપ્રિયઃ ॥ 103 ॥
વચસ્કરો વ્યાપકશ્ચ વિજ્ઞાની વિનયાન્વિતઃ ।
વિદ્વત્તમો વિરોધિઘ્નો વીરો વિગતરાગવાન્ ॥ 104 ॥
વીતભાવો વિનીતાત્મા વેદગર્ભો વસુપ્રદઃ ।
વિશ્વદીપ્તિર્વિશાલાક્ષો વિજિતાત્મા વિભાવનઃ ॥ 105 ॥
વેદવેદ્યો વિધેયાત્મા વીતદોષશ્ચ વેદવિત્ ।
વિશ્વકર્મા વીતભયો વાગીશો વાસવાર્ચિતઃ ॥ 106 ॥
વીરધ્વંસો વિશ્વમૂર્તિર્વિશ્વરૂપો વરાસનઃ ।
વિશાખો વિમલો વાગ્મી વિદ્વાન્વેદધરો વટુઃ ॥ 107 ॥
વીરચૂડામણિર્વીરો વિદ્યેશો વિબુધાશ્રયઃ ।
વિજયી વિનયી વેત્તા વરીયાન્વિરજા વસુઃ ॥ 108 ॥
વીરઘ્નો વિજ્વરો વેદ્યો વેગવાન્વીર્યવાન્વશી ।
વરશીલો વરગુણો વિશોકો વજ્રધારકઃ ॥ 109 ॥
શરજન્મા શક્તિધરઃ શત્રુઘ્નઃ શિખિવાહનઃ ।
શ્રીમાન્ શિષ્ટઃ શુચિઃ શુદ્ધઃ શાશ્વતઃ શ્રુતિસાગરઃ ॥ 110 ॥
શરણ્યઃ શુભદઃ શર્મ શિષ્ટેષ્ટઃ શુભલક્ષણઃ ।
શાન્તઃ શૂલધરઃ શ્રેષ્ઠઃ શુદ્ધાત્મા શઙ્કરઃ શિવઃ ॥ 111 ॥
શિતિકણ્ઠાત્મજઃ શૂરઃ શાન્તિદઃ શોકનાશનઃ ।
ષાણ્માતુરઃ ષણ્મુખશ્ચ ષડ્ગુણૈશ્વર્યસંયુતઃ ॥ 112 ॥
ષટ્ચક્રસ્થઃ ષડૂર્મિઘ્નઃ ષડઙ્ગશ્રુતિપારગઃ ।
ષડ્ભાવરહિતઃ ષટ્કઃ ષટ્છાસ્ત્રસ્મૃતિપારગઃ ॥ 113 ॥
ષડ્વર્ગદાતા ષડ્ગ્રીવઃ ષડરિઘ્નઃ ષડાશ્રયઃ ।
ષટ્કિરીટધરઃ શ્રીમાન્ ષડાધારશ્ચ ષટ્ક્રમઃ ॥ 114 ॥
ષટ્કોણમધ્યનિલયઃ ષણ્ડત્વપરિહારકઃ ।
સેનાનીઃ સુભગઃ સ્કન્દઃ સુરાનન્દઃ સતાં ગતિઃ ॥ 115 ॥
સુબ્રહ્મણ્યઃ સુરાધ્યક્ષઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વદઃ સુખી ।
સુલભઃ સિદ્ધિદઃ સૌમ્યઃ સિદ્ધેશઃ સિદ્ધિસાધનઃ ॥ 116 ॥
સિદ્ધાર્થઃ સિદ્ધસઙ્કલ્પઃ સિદ્ધસાધુઃ સુરેશ્વરઃ ।
સુભુજઃ સર્વદૃક્સાક્ષી સુપ્રસાદઃ સનાતનઃ ॥ 117 ॥
સુધાપતિઃ સ્વયઞ્જ્યોતિઃ સ્વયમ્ભૂઃ સર્વતોમુખઃ ।
સમર્થઃ સત્કૃતિઃ સૂક્ષ્મઃ સુઘોષઃ સુખદઃ સુહૃત્ ॥ 118 ॥
સુપ્રસન્નઃ સુરશ્રેષ્ઠઃ સુશીલઃ સત્યસાધકઃ ।
સમ્ભાવ્યઃ સુમનાઃ સેવ્યઃ સકલાગમપારગઃ ॥ 119 ॥
સુવ્યક્તઃ સચ્ચિદાનન્દઃ સુવીરઃ સુજનાશ્રયઃ ।
સર્વલક્ષણસમ્પન્નઃ સત્યધર્મપરાયણઃ ॥ 120 ॥
સર્વદેવમયઃ સત્યઃ સદા મૃષ્ટાન્નદાયકઃ ।
સુધાપી સુમતિઃ સત્યઃ સર્વવિઘ્નવિનાશનઃ ॥ 121 ॥
સર્વદુઃખપ્રશમનઃ સુકુમારઃ સુલોચનઃ ।
સુગ્રીવઃ સુધૃતિઃ સારઃ સુરારાધ્યઃ સુવિક્રમઃ ॥ 122 ॥
સુરારિઘ્નઃ સ્વર્ણવર્ણઃ સર્પરાજઃ સદા શુચિઃ ।
સપ્તાર્ચિર્ભૂઃ સુરવરઃ સર્વાયુધવિશારદઃ ॥ 123 ॥
હસ્તિચર્મામ્બરસુતો હસ્તિવાહનસેવિતઃ ।
હસ્તચિત્રાયુધધરો હૃતાઘો હસિતાનનઃ ॥ 124 ॥
હેમભૂષો હરિદ્વર્ણો હૃષ્ટિદો હૃષ્ટિવર્ધનઃ ।
હેમાદ્રિભિદ્ધંસરૂપો હુઙ્કારહતકિલ્બિષઃ ॥ 125 ॥
હિમાદ્રિજાતાતનુજો હરિકેશો હિરણ્મયઃ ।
હૃદ્યો હૃષ્ટો હરિસખો હંસો હંસગતિર્હવિઃ ॥ 126 ॥
હિરણ્યવર્ણો હિતકૃદ્ધર્ષદો હેમભૂષણઃ ।
હરપ્રિયો હિતકરો હતપાપો હરોદ્ભવઃ ॥ 127 ॥
ક્ષેમદઃ ક્ષેમકૃત્ક્ષેમ્યઃ ક્ષેત્રજ્ઞઃ ક્ષામવર્જિતઃ ।
ક્ષેત્રપાલઃ ક્ષમાધારઃ ક્ષેમક્ષેત્રઃ ક્ષમાકરઃ ॥ 128 ॥
ક્ષુદ્રઘ્નઃ ક્ષાન્તિદઃ ક્ષેમઃ ક્ષિતિભૂષઃ ક્ષમાશ્રયઃ ।
ક્ષાલિતાઘઃ ક્ષિતિધરઃ ક્ષીણસંરક્ષણક્ષમઃ ॥ 129 ॥
ક્ષણભઙ્ગુરસન્નદ્ધઘનશોભિકપર્દકઃ ।
ક્ષિતિભૃન્નાથતનયામુખપઙ્કજભાસ્કરઃ ॥ 130 ॥
ક્ષતાહિતઃ ક્ષરઃ ક્ષન્તા ક્ષતદોષઃ ક્ષમાનિધિઃ ।
ક્ષપિતાખિલસન્તાપઃ ક્ષપાનાથસમાનનઃ ॥ 131 ॥
ઉત્તર ન્યાસઃ ।
કરન્યાસઃ –
ૐ શં ઓઙ્કારસ્વરૂપાય ઓજોધરાય ઓજસ્વિને સુહૃદયાય હૃષ્ટચિત્તાત્મને ભાસ્વરરૂપાય અઙ્ગુષ્ઠાભ્યાં નમઃ ।
ૐ રં ષટ્કોણમધ્યનિલયાય ષટ્કિરીટધરાય શ્રીમતે ષડાધારાય તર્જનીભ્યાં નમઃ ।
ૐ વં ષણ્મુખાય શરજન્મને શુભલક્ષણાય શિખિવાહનાય મધ્યમાભ્યાં નમઃ ।
ૐ ણં કૃશાનુસમ્ભવાય કવચિને કુક્કુટધ્વજાય અનામિકાભ્યાં નમઃ ।
ૐ ભં કન્દર્પકોટિદીપ્યમાનાય દ્વિષડ્બાહવે દ્વાદશાક્ષાય કનિષ્ઠિકાભ્યાં નમઃ ।
ૐ વં ખેટધરાય ખડ્ગિને શક્તિહસ્તાય કરતલકરપૃષ્ઠાભ્યાં નમઃ ।
હૃદયાદિન્યાસઃ –
ૐ શં ઓઙ્કારસ્વરૂપાય ઓજોધરાય ઓજસ્વિને સુહૃદયાય હૃષ્ટચિત્તાત્મને ભાસ્વરરૂપાય હૃદયાય નમઃ ।
ૐ રં ષટ્કોણમધ્યનિલયાય ષટ્કિરીટધરાય શ્રીમતે ષડાધારાય શિરસે સ્વાહા ।
ૐ વં ષણ્મુખાય શરજન્મને શુભલક્ષણાય શિખિવાહનાય શિખાયૈ વષટ્ ।
ૐ ણં કૃશાનુસમ્ભવાય કવચિને કુક્કુટધ્વજાય કવચાય હુમ્ ।
ૐ ભં કન્દર્પકોટિદીપ્યમાનાય દ્વિષડ્બાહવે દ્વાદશાક્ષાય નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
ૐ વં ખેટધરાય ખડ્ગિને શક્તિહસ્તાય અસ્ત્રાય ફટ્ ।
ભૂર્ભુવસ્સુવરોમિતિ દિગ્વિમોકઃ ।
ફલશ્રુતિ ।
ઇતિ નામ્નાં સહસ્રાણિ ષણ્મુખસ્ય ચ નારદ ।
યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ ભક્તિયુક્તેન ચેતસા ॥ 1 ॥
સ સદ્યો મુચ્યતે પાપૈર્મનોવાક્કાયસમ્ભવૈઃ ।
આયુર્વૃદ્ધિકરં પુંસાં સ્થૈર્યવીર્યવિવર્ધનમ્ ॥ 2 ॥
વાક્યેનૈકેન વક્ષ્યામિ વાઞ્છિતાર્થં પ્રયચ્છતિ ।
તસ્માત્સર્વાત્મના બ્રહ્મન્નિયમેન જપેત્સુધીઃ ॥ 3 ॥
ઇતિ સ્કન્દપુરાણે ઈશ્વરપ્રોક્તે બ્રહ્મનારદસંવાદે શ્રી સુબ્રહ્મણ્ય સહસ્રનામ સ્તોત્રમ્ ।
Roman (IAST) Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ |
sarvaśāstrārthatattvajña sarvalokopakāraka |
vayaṃ cātithayaḥ prāptā ātitheyo'si suvrata || 1 ||
jñānadānena saṃsārasāgarāttārayasva naḥ |
kalau kaluṣacittā ye narāḥ pāparatāḥ sadā || 2 ||
kena stotreṇa mucyante sarvapātakabandhanāt |
iṣṭasiddhikaraṃ puṇyaṃ duḥkhadāridryanāśanam || 3 ||
sarvarogaharaṃ stotraṃ sūta no vaktumarhasi |
śrīsūta uvāca |
śṛṇudhvaṃ ṛṣayaḥ sarve naimiśāraṇyavāsinaḥ || 4 ||
tattvajñānataponiṣṭhāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ |
svayambhuvā purā proktaṃ nāradāya mahātmane || 5 ||
tadahaṃ sampravakṣyāmi śrotuṃ kautūhalaṃ yadi |
ṛṣaya ūcuḥ |
kimāha bhagavānbrahmā nāradāya mahātmane || 6 ||
sūtaputra mahābhāga vaktumarhasi sāmpratam |
śrīsūta uvāca |
divyasiṃhāsanāsīnaṃ sarvadevairabhiṣṭutam || 7 ||
sāṣṭāṅgaṃ praṇipatyainaṃ brahmāṇaṃ bhuvaneśvaram |
nāradaḥ paripapraccha kṛtāñjalirupasthitaḥ || 8 ||
nārada uvāca |
lokanātha suraśreṣṭha sarvajña karuṇākara |
ṣaṇmukhasya paraṃ stotraṃ pāvanaṃ pāpanāśanam || 9 ||
he dhātaḥ putravātsalyāttadvada praṇatāya me |
upadiśya tu māmevaṃ rakṣa rakṣa kṛpānidhe || 10 ||
brahmovāca |
śṛṇu vakṣyāmi devarṣe stavarājamidaṃ param |
mātṛkāmālikāyuktaṃ jñānamokṣasukhapradam || 11 ||
sahasrāṇi ca nāmāni ṣaṇmukhasya mahātmanaḥ |
yāni nāmāni divyāni duḥkharogaharāṇi ca || 12 ||
tāni nāmāni vakṣyāmi kṛpayā tvayi nārada |
japamātreṇa siddhyanti manasā cintitānyapi || 13 ||
ihāmutra paraṃ bhogaṃ labhate nātra saṃśayaḥ |
idaṃ stotraṃ paraṃ puṇyaṃ koṭiyajñaphalapradam |
sandeho nātra kartavyaḥ śṛṇu me niścitaṃ vacaḥ || 14 ||
oṃ asya śrīsubrahmaṇyasahasranāmastotra mahāmantrasya brahmā ṛṣiḥ anuṣṭupchandaḥ subrahmaṇyo devatā śarajanmākṣaya iti bījaṃ śaktidharo'kṣaya kārtikeya iti śaktiḥ krauñcadhara iti kīlakaṃ śikhivāhana iti kavacaṃ ṣaṇmukhāya iti dhyānaṃ śrīsubrahmaṇya prasādasiddhyarthe jape viniyogaḥ |
karanyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādinyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya hṛdayāya namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya śirase svāhā |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya kavacāya hum |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassuvaromiti digbandhaḥ |
dhyānam |
dhyāyetṣaṇmukhamindukoṭisadṛśaṃ ratnaprabhāśobhitaṃ
bālārkadyutiṣaṭkirīṭavilasatkeyūrahārānvitam |
karṇālambitakuṇḍalapravilasadgaṇḍasthalāśobhitaṃ
kāñcīkaṅkaṇakiṅkiṇīravayutaṃ śṛṅgārasārodayam || 1 ||
dhyāyedīpsitasiddhidaṃ śivasutaṃ śrīdvādaśākṣaṃ guhaṃ
kheṭaṃ kukkuṭamaṅkuśaṃ ca varadaṃ pāśaṃ dhanuścakrakam |
vajraṃ śaktimasiṃ ca śūlamabhayaṃ dorbhirdhṛtaṃ ṣaṇmukhaṃ
devaṃ citramayūravāhanagataṃ citrāmbarālaṅkṛtam || 2 ||
stotram |
acintyaśaktiranaghastvakṣobhyastvaparājitaḥ |
anāthavatsalo'moghastvaśoko'pyajaro'bhayaḥ || 1 ||
atyudāro hyaghaharastvagragaṇyo'drijāsutaḥ |
anantamahimā'pāro'nantasaukhyaprado'vyayaḥ || 2 ||
anantamokṣado'nādiraprameyo'kṣaro'cyutaḥ |
akalmaṣo'bhirāmo'gradhuryaścāmitavikramaḥ || 3 ||
[ atulaścāmṛto'ghoro hyananto'nantavikramaḥ ]
anāthanātho hyamalo hyapramatto'maraprabhuḥ |
arindamo'khilādhārastvaṇimādiguṇo'graṇīḥ || 4 ||
acañcalo'marastutyo hyakalaṅko'mitāśanaḥ |
agnibhūranavadyāṅgo hyadbhuto'bhīṣṭadāyakaḥ || 5 ||
atīndriyo'prameyātmā hyadṛśyo'vyaktalakṣaṇaḥ |
āpadvināśakastvārya āḍhya āgamasaṃstutaḥ || 6 ||
ārtasaṃrakṣaṇastvādya ānandastvāryasevitaḥ |
āśriteṣṭārthavarada ānandyārtaphalapradaḥ || 7 ||
āścaryarūpa ānanda āpannārtivināśanaḥ |
ibhavaktrānujastviṣṭa ibhāsuraharātmajaḥ || 8 ||
itihāsaśrutistutya indrabhogaphalapradaḥ |
iṣṭāpūrtaphalaprāptiriṣṭeṣṭavaradāyakaḥ || 9 ||
ihāmutreṣṭaphalada iṣṭadastvindravanditaḥ |
īḍanīyastvīśaputra īpsitārthapradāyakaḥ || 10 ||
ītibhītiharaśceḍya īṣaṇātrayavarjitaḥ |
udārakīrtirudyogī cotkṛṣṭoruparākramaḥ || 11 ||
utkṛṣṭaśaktirutsāha udāraścotsavapriyaḥ |
ujjṛmbha udbhavaścogra udagraścogralocanaḥ || 12 ||
unmatta ugraśamana udvegaghnorageśvaraḥ |
uruprabhāvaścodīrṇa umāputra udāradhīḥ || 13 ||
ūrdhvaretaḥsutastūrdhvagatidastūrjapālakaḥ |
ūrjitastūrdhvagastūrdhva ūrdhvalokaikanāyakaḥ || 14 ||
ūrjāvānūrjitodāra ūrjitorjitaśāsanaḥ |
ṛṣidevagaṇastutya ṛṇatrayavimocanaḥ || 15 ||
ṛjurūpo hyṛjukara ṛjumārgapradarśanaḥ |
ṛtambharo hyṛjuprīta ṛṣabhastvṛddhidastvṛtaḥ || 16 ||
lulitoddhārako lūtabhavapāśaprabhañjanaḥ |
eṇāṅkadharasatputra eka enovināśanaḥ || 17 ||
aiśvaryadaścaindrabhogī caitihyaścaindravanditaḥ |
ojasvī cauṣadhisthānamojodaścaudanapradaḥ || 18 ||
audāryaśīla aumeya augra aunnatyadāyakaḥ |
audārya auṣadhakara auṣadhaṃ cauṣadhākaraḥ || 19 ||
aṃśumānaṃśumālīḍya ambikātanayo'nnadaḥ |
andhakārisuto'ndhatvahārī cāmbujalocanaḥ || 20 ||
astamāyo'marādhīśo hyaspaṣṭo'stokapuṇyadaḥ |
astāmitro'starūpaścāskhalatsugatidāyakaḥ || 21 ||
kārtikeyaḥ kāmarūpaḥ kumāraḥ krauñcadāraṇaḥ |
kāmadaḥ kāraṇaṃ kāmyaḥ kamanīyaḥ kṛpākaraḥ || 22 ||
kāñcanābhaḥ kāntiyuktaḥ kāmī kāmapradaḥ kaviḥ |
kīrtikṛtkukkuṭadharaḥ kūṭasthaḥ kuvalekṣaṇaḥ || 23 ||
kuṅkumāṅgaḥ klamaharaḥ kuśalaḥ kukkuṭadhvajaḥ |
kuśānusambhavaḥ krūraḥ krūraghnaḥ kalitāpahṛt || 24 ||
kāmarūpaḥ kalpataruḥ kāntaḥ kāmitadāyakaḥ |
kalyāṇakṛtkleśanāśaḥ kṛpāluḥ karuṇākaraḥ || 25 ||
kaluṣaghnaḥ kriyāśaktiḥ kaṭhoraḥ kavacī kṛtī |
komalāṅgaḥ kuśaprītaḥ kutsitaghnaḥ kalādharaḥ || 26 ||
khyātaḥ kheṭadharaḥ khaḍgī khaṭvāṅgī khalanigrahaḥ |
khyātipradaḥ khecareśaḥ khyātehaḥ khecarastutaḥ || 27 ||
kharatāpaharaḥ svasthaḥ khecaraḥ khecarāśrayaḥ |
khaṇḍendumaulitanayaḥ khelaḥ khecarapālakaḥ || 28 ||
khasthalaḥ khaṇḍitārkaśca khecarījanapūjitaḥ |
gāṅgeyo girijāputro gaṇanāthānujo guhaḥ || 29 ||
goptā gīrvāṇasaṃsevyo guṇātīto guhāśrayaḥ |
gatiprado guṇanidhiḥ gambhīro girijātmajaḥ || 30 ||
gūḍharūpo gadaharo guṇādhīśo guṇāgraṇīḥ |
godharo gahano gupto garvaghno guṇavardhanaḥ || 31 ||
guhyo guṇajño gītijño gatātaṅko guṇāśrayaḥ |
gadyapadyapriyo guṇyo gostuto gaganecaraḥ || 32 ||
gaṇanīyacaritraśca gatakleśo guṇārṇavaḥ |
ghūrṇitākṣo ghṛṇinidhiḥ ghanagambhīraghoṣaṇaḥ || 33 ||
ghaṇṭānādapriyo ghoṣo ghorāghaughavināśanaḥ |
ghanānando gharmahantā ghṛṇāvān ghṛṣṭipātakaḥ || 34 ||
ghṛṇī ghṛṇākaro ghoro ghoradaityaprahārakaḥ |
ghaṭitaiśvaryasandoho ghanārtho ghanasaṅkramaḥ || 35 ||
citrakṛccitravarṇaśca cañcalaścapaladyutiḥ |
cinmayaścitsvarūpaśca cirānandaścirantanaḥ || 36 ||
citrakeliścitrataraścintanīyaścamatkṛtiḥ |
coraghnaścaturaścāruścāmīkaravibhūṣaṇaḥ || 37 ||
candrārkakoṭisadṛśaścandramaulitanūbhavaḥ |
chāditāṅgaśchadmahantā cheditākhilapātakaḥ || 38 ||
chedīkṛtatamaḥkleśaśchatrīkṛtamahāyaśāḥ |
chāditāśeṣasantāpaśchuritāmṛtasāgaraḥ || 39 ||
channatraiguṇyarūpaśca chātehaśchinnasaṃśayaḥ |
chandomayaśchandagāmī chinnapāśaśchaviśchadaḥ || 40 ||
jagaddhito jagatpūjyo jagajjyeṣṭho jaganmayaḥ |
janako jāhnavīsūnurjitāmitro jagadguruḥ || 41 ||
jayī jitendriyo jaitro jarāmaraṇavarjitaḥ |
jyotirmayo jagannātho jagajjīvo janāśrayaḥ || 42 ||
jagatsevyo jagatkartā jagatsākṣī jagatpriyaḥ |
jambhārivandyo jayado jagajjanamanoharaḥ || 43 ||
jagadānandajanako janajāḍyāpahārakaḥ |
japākusumasaṅkāśo janalocanaśobhanaḥ || 44 ||
janeśvaro jitakrodho janajanmanibarhaṇaḥ |
jayado jantutāpaghno jitadaityamahāvrajaḥ || 45 ||
jitamāyo jitakrodho jitasaṅgo janapriyaḥ |
jhañjhānilamahāvego jharitāśeṣapātakaḥ || 46 ||
jharjharīkṛtadaityaugho jhallarīvādyasampriyaḥ |
jñānamūrtirjñānagamyo jñānī jñānamahānidhiḥ || 47 ||
ṭaṅkāranṛttavibhavaḥ ṭaṅkavajradhvajāṅkitaḥ |
ṭaṅkitākhilalokaśca ṭaṅkitainastamoraviḥ || 48 ||
ḍambaraprabhavo ḍambho ḍambo ḍamarukapriyaḥ | [ḍamaḍḍa]
ḍamarotkaṭasannādo ḍimbharūpasvarūpakaḥ || 49 ||
ḍhakkānādaprītikaro ḍhālitāsurasaṅkulaḥ |
ḍhaukitāmarasandoho ḍhuṇḍhivighneśvarānujaḥ || 50 ||
tattvajñastatvagastīvrastaporūpastapomayaḥ |
trayīmayastrikālajñastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 51 ||
tridaśeśastārakāristāpaghnastāpasapriyaḥ |
tuṣṭidastuṣṭikṛttīkṣṇastaporūpastrikālavit || 52 ||
stotā stavyaḥ stavaprītaḥ stutiḥ stotraṃ stutipriyaḥ |
sthitaḥ sthāyī sthāpakaśca sthūlasūkṣmapradarśakaḥ || 53 ||
sthaviṣṭhaḥ sthaviraḥ sthūlaḥ sthānadaḥ sthairyadaḥ sthiraḥ |
dānto dayāparo dātā duritaghno durāsadaḥ || 54 ||
darśanīyo dayāsāro devadevo dayānidhiḥ |
durādharṣo durvigāhyo dakṣo darpaṇaśobhitaḥ || 55 ||
durdharo dānaśīlaśca dvādaśākṣo dviṣaḍbhujaḥ |
dviṣaṭkarṇo dviṣaḍbāhurdīnasantāpanāśanaḥ || 56 ||
dandaśūkeśvaro devo divyo divyākṛtirdamaḥ |
dīrghavṛtto dīrghabāhurdīrghadṛṣṭirdivaspatiḥ || 57 ||
daṇḍo damayitā darpo devasiṃho dṛḍhavrataḥ |
durlabho durgamo dīpto duṣprekṣyo divyamaṇḍanaḥ || 58 ||
durodaraghno duḥkhaghno durārighno diśāṃ patiḥ |
durjayo devaseneśo durjñeyo duratikramaḥ || 59 ||
dambho dṛptaśca devarṣirdaivajño daivacintakaḥ |
dhurandharo dharmaparo dhanado dhṛtivardhanaḥ || 60 ||
dharmeśo dharmaśāstrajño dhanvī dharmaparāyaṇaḥ |
dhanādhyakṣo dhanapatirdhṛtimāndhūtakilbiṣaḥ || 61 ||
dharmaheturdharmaśūro dharmakṛddharmaviddhruvaḥ |
dhātā dhīmāndharmacārī dhanyo dhuryo dhṛtavrataḥ || 62 ||
nityotsavo nityatṛpto nirlepo niścalātmakaḥ |
niravadyo nirādhāro niṣkalaṅko nirañjanaḥ || 63 ||
nirmamo nirahaṅkāro nirmoho nirupadravaḥ |
nityānando nirātaṅko niṣprapañco nirāmayaḥ || 64 ||
niravadyo nirīhaśca nirdarśo nirmalātmakaḥ |
nityānando nirjareśo niḥsaṅgo nigamastutaḥ || 65 ||
niṣkaṇṭako nirālambo niṣpratyūho nirudbhavaḥ |
nityo niyatakalyāṇo nirvikalpo nirāśrayaḥ || 66 ||
netā nidhirnaikarūpo nirākāro nadīsutaḥ |
pulindakanyāramaṇaḥ purujitparamapriyaḥ || 67 ||
pratyakṣamūrtiḥ pratyakṣaḥ pareśaḥ pūrṇapuṇyadaḥ |
puṇyākaraḥ puṇyarūpaḥ puṇyaḥ puṇyaparāyaṇaḥ || 68 ||
puṇyodayaḥ paraṃ jyotiḥ puṇyakṛtpuṇyavardhanaḥ |
parānandaḥ parataraḥ puṇyakīrtiḥ purātanaḥ || 69 ||
prasannarūpaḥ prāṇeśaḥ pannagaḥ pāpanāśanaḥ |
praṇatārtiharaḥ pūrṇaḥ pārvatīnandanaḥ prabhuḥ || 70 ||
pūtātmā puruṣaḥ prāṇaḥ prabhavaḥ puruṣottamaḥ |
prasannaḥ paramaspaṣṭaḥ paraḥ paribṛḍhaḥ paraḥ || 71 ||
paramātmā parabrahma parārthaḥ priyadarśanaḥ |
pavitraḥ puṣṭidaḥ pūrtiḥ piṅgalaḥ puṣṭivardhanaḥ || 72 ||
pāpahārī pāśadharaḥ pramattāsuraśikṣakaḥ |
pāvanaḥ pāvakaḥ pūjyaḥ pūrṇānandaḥ parātparaḥ || 73 ||
puṣkalaḥ pravaraḥ pūrvaḥ pitṛbhaktaḥ purogamaḥ |
prāṇadaḥ prāṇijanakaḥ pradiṣṭaḥ pāvakodbhavaḥ || 74 ||
parabrahmasvarūpaśca paramaiśvaryakāraṇam |
parardhidaḥ puṣṭikaraḥ prakāśātmā pratāpavān || 75 ||
prajñāparaḥ prakṛṣṭārthaḥ pṛthuḥ pṛthuparākramaḥ |
phaṇīśvaraḥ phaṇivaraḥ phaṇāmaṇivibhūṣaṇaḥ || 76 ||
phaladaḥ phalahastaśca phullāmbujavilocanaḥ |
phaḍuccāṭitapāpaughaḥ phaṇilokavibhūṣaṇaḥ || 77 ||
bāhuleyo bṛhadrūpo baliṣṭho balavān balī |
brahmeśaviṣṇurūpaśca buddho buddhimatāṃ varaḥ || 78 ||
bālarūpo brahmagarbho brahmacārī budhapriyaḥ |
bahuśruto bahumato brahmaṇyo brāhmaṇapriyaḥ || 79 ||
balapramathano brahmā bahurūpo bahupradaḥ |
bṛhadbhānutanūdbhūto bṛhatseno bileśayaḥ || 80 ||
bahubāhurbalaśrīmān bahudaityavināśakaḥ |
biladvārāntarālastho bṛhacchaktidhanurdharaḥ || 81 ||
bālārkadyutimān bālo bṛhadvakṣā bṛhaddhanuḥ |
bhavyo bhogīśvaro bhāvyo bhavanāśo bhavapriyaḥ || 82 ||
bhaktigamyo bhayaharo bhāvajño bhaktasupriyaḥ |
bhuktimuktiprado bhogī bhagavān bhāgyavardhanaḥ || 83 ||
bhrājiṣṇurbhāvano bhartā bhīmo bhīmaparākramaḥ |
bhūtido bhūtikṛdbhoktā bhūtātmā bhuvaneśvaraḥ || 84 ||
bhāvako bhīkaro bhīṣmo bhāvakeṣṭo bhavodbhavaḥ |
bhavatāpapraśamano bhogavān bhūtabhāvanaḥ || 85 ||
bhojyaprado bhrāntināśo bhānumān bhuvanāśrayaḥ |
bhūribhogaprado bhadro bhajanīyo bhiṣagvaraḥ || 86 ||
mahāseno mahodāro mahāśaktirmahādyutiḥ |
mahābuddhirmahāvīryo mahotsāho mahābalaḥ || 87 ||
mahābhogī mahāmāyī medhāvī mekhalī mahān |
munistuto mahāmānyo mahānando mahāyaśāḥ || 88 ||
mahorjito mānanidhirmanorathaphalapradaḥ |
mahodayo mahāpuṇyo mahābalaparākramaḥ || 89 ||
mānado matido mālī muktāmālāvibhūṣaṇaḥ |
manoharo mahāmukhyo mahardhirmūrtimānmuniḥ || 90 ||
mahottamo mahopāyo mokṣado maṅgalapradaḥ |
mudākaro muktidātā mahābhogo mahoragaḥ || 91 ||
yaśaskaro yogayoniryogiṣṭho yamināṃ varaḥ |
yaśasvī yogapuruṣo yogyo yoganidhiryamī || 92 ||
yatisevyo yogayukto yogavidyogasiddhidaḥ |
yantro yantrī ca yantrajño yantravānyantravāhakaḥ || 93 ||
yātanārahito yogī yogīśo yogināṃ varaḥ |
ramaṇīyo ramyarūpo rasajño rasabhāvanaḥ || 94 ||
rañjano rañjito rāgī ruciro rudrasambhavaḥ |
raṇapriyo raṇodāro rāgadveṣavināśanaḥ || 95 ||
ratnārcī ruciro ramyo rūpalāvaṇyavigrahaḥ |
ratnāṅgadadharo ratnabhūṣaṇo ramaṇīyakaḥ || 96 ||
rucikṛdrocamānaśca rañjito roganāśanaḥ |
rājīvākṣo rājarājo raktamālyānulepanaḥ || 97 ||
rājadvedāgamastutyo rajaḥsattvaguṇānvitaḥ |
rajanīśakalāramyo ratnakuṇḍalamaṇḍitaḥ || 98 ||
ratnasanmauliśobhāḍhyo raṇanmañjīrabhūṣaṇaḥ |
lokaikanātho lokeśo lalito lokanāyakaḥ || 99 ||
lokarakṣo lokaśikṣo lokalocanarañjitaḥ |
lokabandhurlokadhātā lokatrayamahāhitaḥ || 100 ||
lokacūḍāmaṇirlokavandyo lāvaṇyavigrahaḥ |
lokādhyakṣastu līlāvānlokottaraguṇānvitaḥ || 101 ||
variṣṭho varado vaidyo viśiṣṭo vikramo vibhuḥ |
vibudhāgracaro vaśyo vikalpaparivarjitaḥ || 102 ||
vipāśo vigatātaṅko vicitrāṅgo virocanaḥ |
vidyādharo viśuddhātmā vedāṅgo vibudhapriyaḥ || 103 ||
vacaskaro vyāpakaśca vijñānī vinayānvitaḥ |
vidvattamo virodhighno vīro vigatarāgavān || 104 ||
vītabhāvo vinītātmā vedagarbho vasupradaḥ |
viśvadīptirviśālākṣo vijitātmā vibhāvanaḥ || 105 ||
vedavedyo vidheyātmā vītadoṣaśca vedavit |
viśvakarmā vītabhayo vāgīśo vāsavārcitaḥ || 106 ||
vīradhvaṃso viśvamūrtirviśvarūpo varāsanaḥ |
viśākho vimalo vāgmī vidvānvedadharo vaṭuḥ || 107 ||
vīracūḍāmaṇirvīro vidyeśo vibudhāśrayaḥ |
vijayī vinayī vettā varīyānvirajā vasuḥ || 108 ||
vīraghno vijvaro vedyo vegavānvīryavānvaśī |
varaśīlo varaguṇo viśoko vajradhārakaḥ || 109 ||
śarajanmā śaktidharaḥ śatrughnaḥ śikhivāhanaḥ |
śrīmān śiṣṭaḥ śuciḥ śuddhaḥ śāśvataḥ śrutisāgaraḥ || 110 ||
śaraṇyaḥ śubhadaḥ śarma śiṣṭeṣṭaḥ śubhalakṣaṇaḥ |
śāntaḥ śūladharaḥ śreṣṭhaḥ śuddhātmā śaṅkaraḥ śivaḥ || 111 ||
śitikaṇṭhātmajaḥ śūraḥ śāntidaḥ śokanāśanaḥ |
ṣāṇmāturaḥ ṣaṇmukhaśca ṣaḍguṇaiśvaryasaṃyutaḥ || 112 ||
ṣaṭcakrasthaḥ ṣaḍūrmighnaḥ ṣaḍaṅgaśrutipāragaḥ |
ṣaḍbhāvarahitaḥ ṣaṭkaḥ ṣaṭchāstrasmṛtipāragaḥ || 113 ||
ṣaḍvargadātā ṣaḍgrīvaḥ ṣaḍarighnaḥ ṣaḍāśrayaḥ |
ṣaṭkirīṭadharaḥ śrīmān ṣaḍādhāraśca ṣaṭkramaḥ || 114 ||
ṣaṭkoṇamadhyanilayaḥ ṣaṇḍatvaparihārakaḥ |
senānīḥ subhagaḥ skandaḥ surānandaḥ satāṃ gatiḥ || 115 ||
subrahmaṇyaḥ surādhyakṣaḥ sarvajñaḥ sarvadaḥ sukhī |
sulabhaḥ siddhidaḥ saumyaḥ siddheśaḥ siddhisādhanaḥ || 116 ||
siddhārthaḥ siddhasaṅkalpaḥ siddhasādhuḥ sureśvaraḥ |
subhujaḥ sarvadṛksākṣī suprasādaḥ sanātanaḥ || 117 ||
sudhāpatiḥ svayañjyotiḥ svayambhūḥ sarvatomukhaḥ |
samarthaḥ satkṛtiḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt || 118 ||
suprasannaḥ suraśreṣṭhaḥ suśīlaḥ satyasādhakaḥ |
sambhāvyaḥ sumanāḥ sevyaḥ sakalāgamapāragaḥ || 119 ||
suvyaktaḥ saccidānandaḥ suvīraḥ sujanāśrayaḥ |
sarvalakṣaṇasampannaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ || 120 ||
sarvadevamayaḥ satyaḥ sadā mṛṣṭānnadāyakaḥ |
sudhāpī sumatiḥ satyaḥ sarvavighnavināśanaḥ || 121 ||
sarvaduḥkhapraśamanaḥ sukumāraḥ sulocanaḥ |
sugrīvaḥ sudhṛtiḥ sāraḥ surārādhyaḥ suvikramaḥ || 122 ||
surārighnaḥ svarṇavarṇaḥ sarparājaḥ sadā śuciḥ |
saptārcirbhūḥ suravaraḥ sarvāyudhaviśāradaḥ || 123 ||
hasticarmāmbarasuto hastivāhanasevitaḥ |
hastacitrāyudhadharo hṛtāgho hasitānanaḥ || 124 ||
hemabhūṣo haridvarṇo hṛṣṭido hṛṣṭivardhanaḥ |
hemādribhiddhaṃsarūpo huṅkārahatakilbiṣaḥ || 125 ||
himādrijātātanujo harikeśo hiraṇmayaḥ |
hṛdyo hṛṣṭo harisakho haṃso haṃsagatirhaviḥ || 126 ||
hiraṇyavarṇo hitakṛddharṣado hemabhūṣaṇaḥ |
harapriyo hitakaro hatapāpo harodbhavaḥ || 127 ||
kṣemadaḥ kṣemakṛtkṣemyaḥ kṣetrajñaḥ kṣāmavarjitaḥ |
kṣetrapālaḥ kṣamādhāraḥ kṣemakṣetraḥ kṣamākaraḥ || 128 ||
kṣudraghnaḥ kṣāntidaḥ kṣemaḥ kṣitibhūṣaḥ kṣamāśrayaḥ |
kṣālitāghaḥ kṣitidharaḥ kṣīṇasaṃrakṣaṇakṣamaḥ || 129 ||
kṣaṇabhaṅgurasannaddhaghanaśobhikapardakaḥ |
kṣitibhṛnnāthatanayāmukhapaṅkajabhāskaraḥ || 130 ||
kṣatāhitaḥ kṣaraḥ kṣantā kṣatadoṣaḥ kṣamānidhiḥ |
kṣapitākhilasantāpaḥ kṣapānāthasamānanaḥ || 131 ||
uttara nyāsaḥ |
karanyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādinyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya hṛdayāya namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya śirase svāhā |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya kavacāya hum |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassuvaromiti digvimokaḥ |
phalaśruti |
iti nāmnāṃ sahasrāṇi ṣaṇmukhasya ca nārada |
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi bhaktiyuktena cetasā || 1 ||
sa sadyo mucyate pāpairmanovākkāyasambhavaiḥ |
āyurvṛddhikaraṃ puṃsāṃ sthairyavīryavivardhanam || 2 ||
vākyenaikena vakṣyāmi vāñchitārthaṃ prayacchati |
tasmātsarvātmanā brahmanniyamena japetsudhīḥ || 3 ||
iti skandapurāṇe īśvaraprokte brahmanāradasaṃvāde śrī subrahmaṇya sahasranāma stotram |
Sanskrit — Devanagari (original)
ऋषय ऊचुः ।
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञ सर्वलोकोपकारक ।
वयं चातिथयः प्राप्ता आतिथेयोऽसि सुव्रत ॥ 1 ॥
ज्ञानदानेन संसारसागरात्तारयस्व नः ।
कलौ कलुषचित्ता ये नराः पापरताः सदा ॥ 2 ॥
केन स्तोत्रेण मुच्यन्ते सर्वपातकबन्धनात् ।
इष्टसिद्धिकरं पुण्यं दुःखदारिद्र्यनाशनम् ॥ 3 ॥
सर्वरोगहरं स्तोत्रं सूत नो वक्तुमर्हसि ।
श्रीसूत उवाच ।
शृणुध्वं ऋषयः सर्वे नैमिशारण्यवासिनः ॥ 4 ॥
तत्त्वज्ञानतपोनिष्ठाः सर्वशास्त्रविशारदाः ।
स्वयम्भुवा पुरा प्रोक्तं नारदाय महात्मने ॥ 5 ॥
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि श्रोतुं कौतूहलं यदि ।
ऋषय ऊचुः ।
किमाह भगवान्ब्रह्मा नारदाय महात्मने ॥ 6 ॥
सूतपुत्र महाभाग वक्तुमर्हसि साम्प्रतम् ।
श्रीसूत उवाच ।
दिव्यसिंहासनासीनं सर्वदेवैरभिष्टुतम् ॥ 7 ॥
साष्टाङ्गं प्रणिपत्यैनं ब्रह्माणं भुवनेश्वरम् ।
नारदः परिपप्रच्छ कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥ 8 ॥
नारद उवाच ।
लोकनाथ सुरश्रेष्ठ सर्वज्ञ करुणाकर ।
षण्मुखस्य परं स्तोत्रं पावनं पापनाशनम् ॥ 9 ॥
हे धातः पुत्रवात्सल्यात्तद्वद प्रणताय मे ।
उपदिश्य तु मामेवं रक्ष रक्ष कृपानिधे ॥ 10 ॥
ब्रह्मोवाच ।
शृणु वक्ष्यामि देवर्षे स्तवराजमिदं परम् ।
मातृकामालिकायुक्तं ज्ञानमोक्षसुखप्रदम् ॥ 11 ॥
सहस्राणि च नामानि षण्मुखस्य महात्मनः ।
यानि नामानि दिव्यानि दुःखरोगहराणि च ॥ 12 ॥
तानि नामानि वक्ष्यामि कृपया त्वयि नारद ।
जपमात्रेण सिद्ध्यन्ति मनसा चिन्तितान्यपि ॥ 13 ॥
इहामुत्र परं भोगं लभते नात्र संशयः ।
इदं स्तोत्रं परं पुण्यं कोटियज्ञफलप्रदम् ।
सन्देहो नात्र कर्तव्यः शृणु मे निश्चितं वचः ॥ 14 ॥
ॐ अस्य श्रीसुब्रह्मण्यसहस्रनामस्तोत्र महामन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः अनुष्टुप्छन्दः सुब्रह्मण्यो देवता शरजन्माक्षय इति बीजं शक्तिधरोऽक्षय कार्तिकेय इति शक्तिः क्रौञ्चधर इति कीलकं शिखिवाहन इति कवचं षण्मुखाय इति ध्यानं श्रीसुब्रह्मण्य प्रसादसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ।
करन्यासः –
ॐ शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।
ॐ रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय तर्जनीभ्यां नमः ।
ॐ वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय मध्यमाभ्यां नमः ।
ॐ णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय अनामिकाभ्यां नमः ।
ॐ भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।
ॐ वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।
हृदयादिन्यासः –
ॐ शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय हृदयाय नमः ।
ॐ रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय शिरसे स्वाहा ।
ॐ वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय शिखायै वषट् ।
ॐ णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय कवचाय हुम् ।
ॐ भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ॐ वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय अस्त्राय फट् ।
भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्बन्धः ।
ध्यानम् ।
ध्यायेत्षण्मुखमिन्दुकोटिसदृशं रत्नप्रभाशोभितं
बालार्कद्युतिषट्किरीटविलसत्केयूरहारान्वितम् ।
कर्णालम्बितकुण्डलप्रविलसद्गण्डस्थलाशोभितं
काञ्चीकङ्कणकिङ्किणीरवयुतं शृङ्गारसारोदयम् ॥ 1 ॥
ध्यायेदीप्सितसिद्धिदं शिवसुतं श्रीद्वादशाक्षं गुहं
खेटं कुक्कुटमङ्कुशं च वरदं पाशं धनुश्चक्रकम् ।
वज्रं शक्तिमसिं च शूलमभयं दोर्भिर्धृतं षण्मुखं
देवं चित्रमयूरवाहनगतं चित्राम्बरालङ्कृतम् ॥ 2 ॥
स्तोत्रम् ।
अचिन्त्यशक्तिरनघस्त्वक्षोभ्यस्त्वपराजितः ।
अनाथवत्सलोऽमोघस्त्वशोकोऽप्यजरोऽभयः ॥ 1 ॥
अत्युदारो ह्यघहरस्त्वग्रगण्योऽद्रिजासुतः ।
अनन्तमहिमाऽपारोऽनन्तसौख्यप्रदोऽव्ययः ॥ 2 ॥
अनन्तमोक्षदोऽनादिरप्रमेयोऽक्षरोऽच्युतः ।
अकल्मषोऽभिरामोऽग्रधुर्यश्चामितविक्रमः ॥ 3 ॥
[ अतुलश्चामृतोऽघोरो ह्यनन्तोऽनन्तविक्रमः ]
अनाथनाथो ह्यमलो ह्यप्रमत्तोऽमरप्रभुः ।
अरिन्दमोऽखिलाधारस्त्वणिमादिगुणोऽग्रणीः ॥ 4 ॥
अचञ्चलोऽमरस्तुत्यो ह्यकलङ्कोऽमिताशनः ।
अग्निभूरनवद्याङ्गो ह्यद्भुतोऽभीष्टदायकः ॥ 5 ॥
अतीन्द्रियोऽप्रमेयात्मा ह्यदृश्योऽव्यक्तलक्षणः ।
आपद्विनाशकस्त्वार्य आढ्य आगमसंस्तुतः ॥ 6 ॥
आर्तसंरक्षणस्त्वाद्य आनन्दस्त्वार्यसेवितः ।
आश्रितेष्टार्थवरद आनन्द्यार्तफलप्रदः ॥ 7 ॥
आश्चर्यरूप आनन्द आपन्नार्तिविनाशनः ।
इभवक्त्रानुजस्त्विष्ट इभासुरहरात्मजः ॥ 8 ॥
इतिहासश्रुतिस्तुत्य इन्द्रभोगफलप्रदः ।
इष्टापूर्तफलप्राप्तिरिष्टेष्टवरदायकः ॥ 9 ॥
इहामुत्रेष्टफलद इष्टदस्त्विन्द्रवन्दितः ।
ईडनीयस्त्वीशपुत्र ईप्सितार्थप्रदायकः ॥ 10 ॥
ईतिभीतिहरश्चेड्य ईषणात्रयवर्जितः ।
उदारकीर्तिरुद्योगी चोत्कृष्टोरुपराक्रमः ॥ 11 ॥
उत्कृष्टशक्तिरुत्साह उदारश्चोत्सवप्रियः ।
उज्जृम्भ उद्भवश्चोग्र उदग्रश्चोग्रलोचनः ॥ 12 ॥
उन्मत्त उग्रशमन उद्वेगघ्नोरगेश्वरः ।
उरुप्रभावश्चोदीर्ण उमापुत्र उदारधीः ॥ 13 ॥
ऊर्ध्वरेतःसुतस्तूर्ध्वगतिदस्तूर्जपालकः ।
ऊर्जितस्तूर्ध्वगस्तूर्ध्व ऊर्ध्वलोकैकनायकः ॥ 14 ॥
ऊर्जावानूर्जितोदार ऊर्जितोर्जितशासनः ।
ऋषिदेवगणस्तुत्य ऋणत्रयविमोचनः ॥ 15 ॥
ऋजुरूपो ह्यृजुकर ऋजुमार्गप्रदर्शनः ।
ऋतम्भरो ह्यृजुप्रीत ऋषभस्त्वृद्धिदस्त्वृतः ॥ 16 ॥
लुलितोद्धारको लूतभवपाशप्रभञ्जनः ।
एणाङ्कधरसत्पुत्र एक एनोविनाशनः ॥ 17 ॥
ऐश्वर्यदश्चैन्द्रभोगी चैतिह्यश्चैन्द्रवन्दितः ।
ओजस्वी चौषधिस्थानमोजोदश्चौदनप्रदः ॥ 18 ॥
औदार्यशील औमेय औग्र औन्नत्यदायकः ।
औदार्य औषधकर औषधं चौषधाकरः ॥ 19 ॥
अंशुमानंशुमालीड्य अम्बिकातनयोऽन्नदः ।
अन्धकारिसुतोऽन्धत्वहारी चाम्बुजलोचनः ॥ 20 ॥
अस्तमायोऽमराधीशो ह्यस्पष्टोऽस्तोकपुण्यदः ।
अस्तामित्रोऽस्तरूपश्चास्खलत्सुगतिदायकः ॥ 21 ॥
कार्तिकेयः कामरूपः कुमारः क्रौञ्चदारणः ।
कामदः कारणं काम्यः कमनीयः कृपाकरः ॥ 22 ॥
काञ्चनाभः कान्तियुक्तः कामी कामप्रदः कविः ।
कीर्तिकृत्कुक्कुटधरः कूटस्थः कुवलेक्षणः ॥ 23 ॥
कुङ्कुमाङ्गः क्लमहरः कुशलः कुक्कुटध्वजः ।
कुशानुसम्भवः क्रूरः क्रूरघ्नः कलितापहृत् ॥ 24 ॥
कामरूपः कल्पतरुः कान्तः कामितदायकः ।
कल्याणकृत्क्लेशनाशः कृपालुः करुणाकरः ॥ 25 ॥
कलुषघ्नः क्रियाशक्तिः कठोरः कवची कृती ।
कोमलाङ्गः कुशप्रीतः कुत्सितघ्नः कलाधरः ॥ 26 ॥
ख्यातः खेटधरः खड्गी खट्वाङ्गी खलनिग्रहः ।
ख्यातिप्रदः खेचरेशः ख्यातेहः खेचरस्तुतः ॥ 27 ॥
खरतापहरः स्वस्थः खेचरः खेचराश्रयः ।
खण्डेन्दुमौलितनयः खेलः खेचरपालकः ॥ 28 ॥
खस्थलः खण्डितार्कश्च खेचरीजनपूजितः ।
गाङ्गेयो गिरिजापुत्रो गणनाथानुजो गुहः ॥ 29 ॥
गोप्ता गीर्वाणसंसेव्यो गुणातीतो गुहाश्रयः ।
गतिप्रदो गुणनिधिः गम्भीरो गिरिजात्मजः ॥ 30 ॥
गूढरूपो गदहरो गुणाधीशो गुणाग्रणीः ।
गोधरो गहनो गुप्तो गर्वघ्नो गुणवर्धनः ॥ 31 ॥
गुह्यो गुणज्ञो गीतिज्ञो गतातङ्को गुणाश्रयः ।
गद्यपद्यप्रियो गुण्यो गोस्तुतो गगनेचरः ॥ 32 ॥
गणनीयचरित्रश्च गतक्लेशो गुणार्णवः ।
घूर्णिताक्षो घृणिनिधिः घनगम्भीरघोषणः ॥ 33 ॥
घण्टानादप्रियो घोषो घोराघौघविनाशनः ।
घनानन्दो घर्महन्ता घृणावान् घृष्टिपातकः ॥ 34 ॥
घृणी घृणाकरो घोरो घोरदैत्यप्रहारकः ।
घटितैश्वर्यसन्दोहो घनार्थो घनसङ्क्रमः ॥ 35 ॥
चित्रकृच्चित्रवर्णश्च चञ्चलश्चपलद्युतिः ।
चिन्मयश्चित्स्वरूपश्च चिरानन्दश्चिरन्तनः ॥ 36 ॥
चित्रकेलिश्चित्रतरश्चिन्तनीयश्चमत्कृतिः ।
चोरघ्नश्चतुरश्चारुश्चामीकरविभूषणः ॥ 37 ॥
चन्द्रार्ककोटिसदृशश्चन्द्रमौलितनूभवः ।
छादिताङ्गश्छद्महन्ता छेदिताखिलपातकः ॥ 38 ॥
छेदीकृततमःक्लेशश्छत्रीकृतमहायशाः ।
छादिताशेषसन्तापश्छुरितामृतसागरः ॥ 39 ॥
छन्नत्रैगुण्यरूपश्च छातेहश्छिन्नसंशयः ।
छन्दोमयश्छन्दगामी छिन्नपाशश्छविश्छदः ॥ 40 ॥
जगद्धितो जगत्पूज्यो जगज्ज्येष्ठो जगन्मयः ।
जनको जाह्नवीसूनुर्जितामित्रो जगद्गुरुः ॥ 41 ॥
जयी जितेन्द्रियो जैत्रो जरामरणवर्जितः ।
ज्योतिर्मयो जगन्नाथो जगज्जीवो जनाश्रयः ॥ 42 ॥
जगत्सेव्यो जगत्कर्ता जगत्साक्षी जगत्प्रियः ।
जम्भारिवन्द्यो जयदो जगज्जनमनोहरः ॥ 43 ॥
जगदानन्दजनको जनजाड्यापहारकः ।
जपाकुसुमसङ्काशो जनलोचनशोभनः ॥ 44 ॥
जनेश्वरो जितक्रोधो जनजन्मनिबर्हणः ।
जयदो जन्तुतापघ्नो जितदैत्यमहाव्रजः ॥ 45 ॥
जितमायो जितक्रोधो जितसङ्गो जनप्रियः ।
झञ्झानिलमहावेगो झरिताशेषपातकः ॥ 46 ॥
झर्झरीकृतदैत्यौघो झल्लरीवाद्यसम्प्रियः ।
ज्ञानमूर्तिर्ज्ञानगम्यो ज्ञानी ज्ञानमहानिधिः ॥ 47 ॥
टङ्कारनृत्तविभवः टङ्कवज्रध्वजाङ्कितः ।
टङ्किताखिललोकश्च टङ्कितैनस्तमोरविः ॥ 48 ॥
डम्बरप्रभवो डम्भो डम्बो डमरुकप्रियः । [डमड्ड]
डमरोत्कटसन्नादो डिम्भरूपस्वरूपकः ॥ 49 ॥
ढक्कानादप्रीतिकरो ढालितासुरसङ्कुलः ।
ढौकितामरसन्दोहो ढुण्ढिविघ्नेश्वरानुजः ॥ 50 ॥
तत्त्वज्ञस्तत्वगस्तीव्रस्तपोरूपस्तपोमयः ।
त्रयीमयस्त्रिकालज्ञस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणात्मकः ॥ 51 ॥
त्रिदशेशस्तारकारिस्तापघ्नस्तापसप्रियः ।
तुष्टिदस्तुष्टिकृत्तीक्ष्णस्तपोरूपस्त्रिकालवित् ॥ 52 ॥
स्तोता स्तव्यः स्तवप्रीतः स्तुतिः स्तोत्रं स्तुतिप्रियः ।
स्थितः स्थायी स्थापकश्च स्थूलसूक्ष्मप्रदर्शकः ॥ 53 ॥
स्थविष्ठः स्थविरः स्थूलः स्थानदः स्थैर्यदः स्थिरः ।
दान्तो दयापरो दाता दुरितघ्नो दुरासदः ॥ 54 ॥
दर्शनीयो दयासारो देवदेवो दयानिधिः ।
दुराधर्षो दुर्विगाह्यो दक्षो दर्पणशोभितः ॥ 55 ॥
दुर्धरो दानशीलश्च द्वादशाक्षो द्विषड्भुजः ।
द्विषट्कर्णो द्विषड्बाहुर्दीनसन्तापनाशनः ॥ 56 ॥
दन्दशूकेश्वरो देवो दिव्यो दिव्याकृतिर्दमः ।
दीर्घवृत्तो दीर्घबाहुर्दीर्घदृष्टिर्दिवस्पतिः ॥ 57 ॥
दण्डो दमयिता दर्पो देवसिंहो दृढव्रतः ।
दुर्लभो दुर्गमो दीप्तो दुष्प्रेक्ष्यो दिव्यमण्डनः ॥ 58 ॥
दुरोदरघ्नो दुःखघ्नो दुरारिघ्नो दिशां पतिः ।
दुर्जयो देवसेनेशो दुर्ज्ञेयो दुरतिक्रमः ॥ 59 ॥
दम्भो दृप्तश्च देवर्षिर्दैवज्ञो दैवचिन्तकः ।
धुरन्धरो धर्मपरो धनदो धृतिवर्धनः ॥ 60 ॥
धर्मेशो धर्मशास्त्रज्ञो धन्वी धर्मपरायणः ।
धनाध्यक्षो धनपतिर्धृतिमान्धूतकिल्बिषः ॥ 61 ॥
धर्महेतुर्धर्मशूरो धर्मकृद्धर्मविद्ध्रुवः ।
धाता धीमान्धर्मचारी धन्यो धुर्यो धृतव्रतः ॥ 62 ॥
नित्योत्सवो नित्यतृप्तो निर्लेपो निश्चलात्मकः ।
निरवद्यो निराधारो निष्कलङ्को निरञ्जनः ॥ 63 ॥
निर्ममो निरहङ्कारो निर्मोहो निरुपद्रवः ।
नित्यानन्दो निरातङ्को निष्प्रपञ्चो निरामयः ॥ 64 ॥
निरवद्यो निरीहश्च निर्दर्शो निर्मलात्मकः ।
नित्यानन्दो निर्जरेशो निःसङ्गो निगमस्तुतः ॥ 65 ॥
निष्कण्टको निरालम्बो निष्प्रत्यूहो निरुद्भवः ।
नित्यो नियतकल्याणो निर्विकल्पो निराश्रयः ॥ 66 ॥
नेता निधिर्नैकरूपो निराकारो नदीसुतः ।
पुलिन्दकन्यारमणः पुरुजित्परमप्रियः ॥ 67 ॥
प्रत्यक्षमूर्तिः प्रत्यक्षः परेशः पूर्णपुण्यदः ।
पुण्याकरः पुण्यरूपः पुण्यः पुण्यपरायणः ॥ 68 ॥
पुण्योदयः परं ज्योतिः पुण्यकृत्पुण्यवर्धनः ।
परानन्दः परतरः पुण्यकीर्तिः पुरातनः ॥ 69 ॥
प्रसन्नरूपः प्राणेशः पन्नगः पापनाशनः ।
प्रणतार्तिहरः पूर्णः पार्वतीनन्दनः प्रभुः ॥ 70 ॥
पूतात्मा पुरुषः प्राणः प्रभवः पुरुषोत्तमः ।
प्रसन्नः परमस्पष्टः परः परिबृढः परः ॥ 71 ॥
परमात्मा परब्रह्म परार्थः प्रियदर्शनः ।
पवित्रः पुष्टिदः पूर्तिः पिङ्गलः पुष्टिवर्धनः ॥ 72 ॥
पापहारी पाशधरः प्रमत्तासुरशिक्षकः ।
पावनः पावकः पूज्यः पूर्णानन्दः परात्परः ॥ 73 ॥
पुष्कलः प्रवरः पूर्वः पितृभक्तः पुरोगमः ।
प्राणदः प्राणिजनकः प्रदिष्टः पावकोद्भवः ॥ 74 ॥
परब्रह्मस्वरूपश्च परमैश्वर्यकारणम् ।
परर्धिदः पुष्टिकरः प्रकाशात्मा प्रतापवान् ॥ 75 ॥
प्रज्ञापरः प्रकृष्टार्थः पृथुः पृथुपराक्रमः ।
फणीश्वरः फणिवरः फणामणिविभूषणः ॥ 76 ॥
फलदः फलहस्तश्च फुल्लाम्बुजविलोचनः ।
फडुच्चाटितपापौघः फणिलोकविभूषणः ॥ 77 ॥
बाहुलेयो बृहद्रूपो बलिष्ठो बलवान् बली ।
ब्रह्मेशविष्णुरूपश्च बुद्धो बुद्धिमतां वरः ॥ 78 ॥
बालरूपो ब्रह्मगर्भो ब्रह्मचारी बुधप्रियः ।
बहुश्रुतो बहुमतो ब्रह्मण्यो ब्राह्मणप्रियः ॥ 79 ॥
बलप्रमथनो ब्रह्मा बहुरूपो बहुप्रदः ।
बृहद्भानुतनूद्भूतो बृहत्सेनो बिलेशयः ॥ 80 ॥
बहुबाहुर्बलश्रीमान् बहुदैत्यविनाशकः ।
बिलद्वारान्तरालस्थो बृहच्छक्तिधनुर्धरः ॥ 81 ॥
बालार्कद्युतिमान् बालो बृहद्वक्षा बृहद्धनुः ।
भव्यो भोगीश्वरो भाव्यो भवनाशो भवप्रियः ॥ 82 ॥
भक्तिगम्यो भयहरो भावज्ञो भक्तसुप्रियः ।
भुक्तिमुक्तिप्रदो भोगी भगवान् भाग्यवर्धनः ॥ 83 ॥
भ्राजिष्णुर्भावनो भर्ता भीमो भीमपराक्रमः ।
भूतिदो भूतिकृद्भोक्ता भूतात्मा भुवनेश्वरः ॥ 84 ॥
भावको भीकरो भीष्मो भावकेष्टो भवोद्भवः ।
भवतापप्रशमनो भोगवान् भूतभावनः ॥ 85 ॥
भोज्यप्रदो भ्रान्तिनाशो भानुमान् भुवनाश्रयः ।
भूरिभोगप्रदो भद्रो भजनीयो भिषग्वरः ॥ 86 ॥
महासेनो महोदारो महाशक्तिर्महाद्युतिः ।
महाबुद्धिर्महावीर्यो महोत्साहो महाबलः ॥ 87 ॥
महाभोगी महामायी मेधावी मेखली महान् ।
मुनिस्तुतो महामान्यो महानन्दो महायशाः ॥ 88 ॥
महोर्जितो माननिधिर्मनोरथफलप्रदः ।
महोदयो महापुण्यो महाबलपराक्रमः ॥ 89 ॥
मानदो मतिदो माली मुक्तामालाविभूषणः ।
मनोहरो महामुख्यो महर्धिर्मूर्तिमान्मुनिः ॥ 90 ॥
महोत्तमो महोपायो मोक्षदो मङ्गलप्रदः ।
मुदाकरो मुक्तिदाता महाभोगो महोरगः ॥ 91 ॥
यशस्करो योगयोनिर्योगिष्ठो यमिनां वरः ।
यशस्वी योगपुरुषो योग्यो योगनिधिर्यमी ॥ 92 ॥
यतिसेव्यो योगयुक्तो योगविद्योगसिद्धिदः ।
यन्त्रो यन्त्री च यन्त्रज्ञो यन्त्रवान्यन्त्रवाहकः ॥ 93 ॥
यातनारहितो योगी योगीशो योगिनां वरः ।
रमणीयो रम्यरूपो रसज्ञो रसभावनः ॥ 94 ॥
रञ्जनो रञ्जितो रागी रुचिरो रुद्रसम्भवः ।
रणप्रियो रणोदारो रागद्वेषविनाशनः ॥ 95 ॥
रत्नार्ची रुचिरो रम्यो रूपलावण्यविग्रहः ।
रत्नाङ्गदधरो रत्नभूषणो रमणीयकः ॥ 96 ॥
रुचिकृद्रोचमानश्च रञ्जितो रोगनाशनः ।
राजीवाक्षो राजराजो रक्तमाल्यानुलेपनः ॥ 97 ॥
राजद्वेदागमस्तुत्यो रजःसत्त्वगुणान्वितः ।
रजनीशकलारम्यो रत्नकुण्डलमण्डितः ॥ 98 ॥
रत्नसन्मौलिशोभाढ्यो रणन्मञ्जीरभूषणः ।
लोकैकनाथो लोकेशो ललितो लोकनायकः ॥ 99 ॥
लोकरक्षो लोकशिक्षो लोकलोचनरञ्जितः ।
लोकबन्धुर्लोकधाता लोकत्रयमहाहितः ॥ 100 ॥
लोकचूडामणिर्लोकवन्द्यो लावण्यविग्रहः ।
लोकाध्यक्षस्तु लीलावान्लोकोत्तरगुणान्वितः ॥ 101 ॥
वरिष्ठो वरदो वैद्यो विशिष्टो विक्रमो विभुः ।
विबुधाग्रचरो वश्यो विकल्पपरिवर्जितः ॥ 102 ॥
विपाशो विगतातङ्को विचित्राङ्गो विरोचनः ।
विद्याधरो विशुद्धात्मा वेदाङ्गो विबुधप्रियः ॥ 103 ॥
वचस्करो व्यापकश्च विज्ञानी विनयान्वितः ।
विद्वत्तमो विरोधिघ्नो वीरो विगतरागवान् ॥ 104 ॥
वीतभावो विनीतात्मा वेदगर्भो वसुप्रदः ।
विश्वदीप्तिर्विशालाक्षो विजितात्मा विभावनः ॥ 105 ॥
वेदवेद्यो विधेयात्मा वीतदोषश्च वेदवित् ।
विश्वकर्मा वीतभयो वागीशो वासवार्चितः ॥ 106 ॥
वीरध्वंसो विश्वमूर्तिर्विश्वरूपो वरासनः ।
विशाखो विमलो वाग्मी विद्वान्वेदधरो वटुः ॥ 107 ॥
वीरचूडामणिर्वीरो विद्येशो विबुधाश्रयः ।
विजयी विनयी वेत्ता वरीयान्विरजा वसुः ॥ 108 ॥
वीरघ्नो विज्वरो वेद्यो वेगवान्वीर्यवान्वशी ।
वरशीलो वरगुणो विशोको वज्रधारकः ॥ 109 ॥
शरजन्मा शक्तिधरः शत्रुघ्नः शिखिवाहनः ।
श्रीमान् शिष्टः शुचिः शुद्धः शाश्वतः श्रुतिसागरः ॥ 110 ॥
शरण्यः शुभदः शर्म शिष्टेष्टः शुभलक्षणः ।
शान्तः शूलधरः श्रेष्ठः शुद्धात्मा शङ्करः शिवः ॥ 111 ॥
शितिकण्ठात्मजः शूरः शान्तिदः शोकनाशनः ।
षाण्मातुरः षण्मुखश्च षड्गुणैश्वर्यसंयुतः ॥ 112 ॥
षट्चक्रस्थः षडूर्मिघ्नः षडङ्गश्रुतिपारगः ।
षड्भावरहितः षट्कः षट्छास्त्रस्मृतिपारगः ॥ 113 ॥
षड्वर्गदाता षड्ग्रीवः षडरिघ्नः षडाश्रयः ।
षट्किरीटधरः श्रीमान् षडाधारश्च षट्क्रमः ॥ 114 ॥
षट्कोणमध्यनिलयः षण्डत्वपरिहारकः ।
सेनानीः सुभगः स्कन्दः सुरानन्दः सतां गतिः ॥ 115 ॥
सुब्रह्मण्यः सुराध्यक्षः सर्वज्ञः सर्वदः सुखी ।
सुलभः सिद्धिदः सौम्यः सिद्धेशः सिद्धिसाधनः ॥ 116 ॥
सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धसाधुः सुरेश्वरः ।
सुभुजः सर्वदृक्साक्षी सुप्रसादः सनातनः ॥ 117 ॥
सुधापतिः स्वयञ्ज्योतिः स्वयम्भूः सर्वतोमुखः ।
समर्थः सत्कृतिः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ॥ 118 ॥
सुप्रसन्नः सुरश्रेष्ठः सुशीलः सत्यसाधकः ।
सम्भाव्यः सुमनाः सेव्यः सकलागमपारगः ॥ 119 ॥
सुव्यक्तः सच्चिदानन्दः सुवीरः सुजनाश्रयः ।
सर्वलक्षणसम्पन्नः सत्यधर्मपरायणः ॥ 120 ॥
सर्वदेवमयः सत्यः सदा मृष्टान्नदायकः ।
सुधापी सुमतिः सत्यः सर्वविघ्नविनाशनः ॥ 121 ॥
सर्वदुःखप्रशमनः सुकुमारः सुलोचनः ।
सुग्रीवः सुधृतिः सारः सुराराध्यः सुविक्रमः ॥ 122 ॥
सुरारिघ्नः स्वर्णवर्णः सर्पराजः सदा शुचिः ।
सप्तार्चिर्भूः सुरवरः सर्वायुधविशारदः ॥ 123 ॥
हस्तिचर्माम्बरसुतो हस्तिवाहनसेवितः ।
हस्तचित्रायुधधरो हृताघो हसिताननः ॥ 124 ॥
हेमभूषो हरिद्वर्णो हृष्टिदो हृष्टिवर्धनः ।
हेमाद्रिभिद्धंसरूपो हुङ्कारहतकिल्बिषः ॥ 125 ॥
हिमाद्रिजातातनुजो हरिकेशो हिरण्मयः ।
हृद्यो हृष्टो हरिसखो हंसो हंसगतिर्हविः ॥ 126 ॥
हिरण्यवर्णो हितकृद्धर्षदो हेमभूषणः ।
हरप्रियो हितकरो हतपापो हरोद्भवः ॥ 127 ॥
क्षेमदः क्षेमकृत्क्षेम्यः क्षेत्रज्ञः क्षामवर्जितः ।
क्षेत्रपालः क्षमाधारः क्षेमक्षेत्रः क्षमाकरः ॥ 128 ॥
क्षुद्रघ्नः क्षान्तिदः क्षेमः क्षितिभूषः क्षमाश्रयः ।
क्षालिताघः क्षितिधरः क्षीणसंरक्षणक्षमः ॥ 129 ॥
क्षणभङ्गुरसन्नद्धघनशोभिकपर्दकः ।
क्षितिभृन्नाथतनयामुखपङ्कजभास्करः ॥ 130 ॥
क्षताहितः क्षरः क्षन्ता क्षतदोषः क्षमानिधिः ।
क्षपिताखिलसन्तापः क्षपानाथसमाननः ॥ 131 ॥
उत्तर न्यासः ।
करन्यासः –
ॐ शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।
ॐ रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय तर्जनीभ्यां नमः ।
ॐ वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय मध्यमाभ्यां नमः ।
ॐ णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय अनामिकाभ्यां नमः ।
ॐ भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।
ॐ वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।
हृदयादिन्यासः –
ॐ शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय हृदयाय नमः ।
ॐ रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय शिरसे स्वाहा ।
ॐ वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय शिखायै वषट् ।
ॐ णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय कवचाय हुम् ।
ॐ भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ॐ वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय अस्त्राय फट् ।
भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्विमोकः ।
फलश्रुति ।
इति नाम्नां सहस्राणि षण्मुखस्य च नारद ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि भक्तियुक्तेन चेतसा ॥ 1 ॥
स सद्यो मुच्यते पापैर्मनोवाक्कायसम्भवैः ।
आयुर्वृद्धिकरं पुंसां स्थैर्यवीर्यविवर्धनम् ॥ 2 ॥
वाक्येनैकेन वक्ष्यामि वाञ्छितार्थं प्रयच्छति ।
तस्मात्सर्वात्मना ब्रह्मन्नियमेन जपेत्सुधीः ॥ 3 ॥
इति स्कन्दपुराणे ईश्वरप्रोक्ते ब्रह्मनारदसंवादे श्री सुब्रह्मण्य सहस्रनाम स्तोत्रम् ।
ṛṣaya ūcuḥ |
sarvaśāstrārthatattvajña sarvalokopakāraka |
vayaṃ cātithayaḥ prāptā ātitheyo'si suvrata || 1 ||
jñānadānena saṃsārasāgarāttārayasva naḥ |
kalau kaluṣacittā ye narāḥ pāparatāḥ sadā || 2 ||
kena stotreṇa mucyante sarvapātakabandhanāt |
iṣṭasiddhikaraṃ puṇyaṃ duḥkhadāridryanāśanam || 3 ||
sarvarogaharaṃ stotraṃ sūta no vaktumarhasi |
śrīsūta uvāca |
śṛṇudhvaṃ ṛṣayaḥ sarve naimiśāraṇyavāsinaḥ || 4 ||
tattvajñānataponiṣṭhāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ |
svayambhuvā purā proktaṃ nāradāya mahātmane || 5 ||
tadahaṃ sampravakṣyāmi śrotuṃ kautūhalaṃ yadi |
ṛṣaya ūcuḥ |
kimāha bhagavānbrahmā nāradāya mahātmane || 6 ||
sūtaputra mahābhāga vaktumarhasi sāmpratam |
śrīsūta uvāca |
divyasiṃhāsanāsīnaṃ sarvadevairabhiṣṭutam || 7 ||
sāṣṭāṅgaṃ praṇipatyainaṃ brahmāṇaṃ bhuvaneśvaram |
nāradaḥ paripapraccha kṛtāñjalirupasthitaḥ || 8 ||
nārada uvāca |
lokanātha suraśreṣṭha sarvajña karuṇākara |
ṣaṇmukhasya paraṃ stotraṃ pāvanaṃ pāpanāśanam || 9 ||
he dhātaḥ putravātsalyāttadvada praṇatāya me |
upadiśya tu māmevaṃ rakṣa rakṣa kṛpānidhe || 10 ||
brahmovāca |
śṛṇu vakṣyāmi devarṣe stavarājamidaṃ param |
mātṛkāmālikāyuktaṃ jñānamokṣasukhapradam || 11 ||
sahasrāṇi ca nāmāni ṣaṇmukhasya mahātmanaḥ |
yāni nāmāni divyāni duḥkharogaharāṇi ca || 12 ||
tāni nāmāni vakṣyāmi kṛpayā tvayi nārada |
japamātreṇa siddhyanti manasā cintitānyapi || 13 ||
ihāmutra paraṃ bhogaṃ labhate nātra saṃśayaḥ |
idaṃ stotraṃ paraṃ puṇyaṃ koṭiyajñaphalapradam |
sandeho nātra kartavyaḥ śṛṇu me niścitaṃ vacaḥ || 14 ||
oṃ asya śrīsubrahmaṇyasahasranāmastotra mahāmantrasya brahmā ṛṣiḥ anuṣṭupchandaḥ subrahmaṇyo devatā śarajanmākṣaya iti bījaṃ śaktidharo'kṣaya kārtikeya iti śaktiḥ krauñcadhara iti kīlakaṃ śikhivāhana iti kavacaṃ ṣaṇmukhāya iti dhyānaṃ śrīsubrahmaṇya prasādasiddhyarthe jape viniyogaḥ |
karanyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādinyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya hṛdayāya namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya śirase svāhā |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya kavacāya hum |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassuvaromiti digbandhaḥ |
dhyānam |
dhyāyetṣaṇmukhamindukoṭisadṛśaṃ ratnaprabhāśobhitaṃ
bālārkadyutiṣaṭkirīṭavilasatkeyūrahārānvitam |
karṇālambitakuṇḍalapravilasadgaṇḍasthalāśobhitaṃ
kāñcīkaṅkaṇakiṅkiṇīravayutaṃ śṛṅgārasārodayam || 1 ||
dhyāyedīpsitasiddhidaṃ śivasutaṃ śrīdvādaśākṣaṃ guhaṃ
kheṭaṃ kukkuṭamaṅkuśaṃ ca varadaṃ pāśaṃ dhanuścakrakam |
vajraṃ śaktimasiṃ ca śūlamabhayaṃ dorbhirdhṛtaṃ ṣaṇmukhaṃ
devaṃ citramayūravāhanagataṃ citrāmbarālaṅkṛtam || 2 ||
stotram |
acintyaśaktiranaghastvakṣobhyastvaparājitaḥ |
anāthavatsalo'moghastvaśoko'pyajaro'bhayaḥ || 1 ||
atyudāro hyaghaharastvagragaṇyo'drijāsutaḥ |
anantamahimā'pāro'nantasaukhyaprado'vyayaḥ || 2 ||
anantamokṣado'nādiraprameyo'kṣaro'cyutaḥ |
akalmaṣo'bhirāmo'gradhuryaścāmitavikramaḥ || 3 ||
[ atulaścāmṛto'ghoro hyananto'nantavikramaḥ ]
anāthanātho hyamalo hyapramatto'maraprabhuḥ |
arindamo'khilādhārastvaṇimādiguṇo'graṇīḥ || 4 ||
acañcalo'marastutyo hyakalaṅko'mitāśanaḥ |
agnibhūranavadyāṅgo hyadbhuto'bhīṣṭadāyakaḥ || 5 ||
atīndriyo'prameyātmā hyadṛśyo'vyaktalakṣaṇaḥ |
āpadvināśakastvārya āḍhya āgamasaṃstutaḥ || 6 ||
ārtasaṃrakṣaṇastvādya ānandastvāryasevitaḥ |
āśriteṣṭārthavarada ānandyārtaphalapradaḥ || 7 ||
āścaryarūpa ānanda āpannārtivināśanaḥ |
ibhavaktrānujastviṣṭa ibhāsuraharātmajaḥ || 8 ||
itihāsaśrutistutya indrabhogaphalapradaḥ |
iṣṭāpūrtaphalaprāptiriṣṭeṣṭavaradāyakaḥ || 9 ||
ihāmutreṣṭaphalada iṣṭadastvindravanditaḥ |
īḍanīyastvīśaputra īpsitārthapradāyakaḥ || 10 ||
ītibhītiharaśceḍya īṣaṇātrayavarjitaḥ |
udārakīrtirudyogī cotkṛṣṭoruparākramaḥ || 11 ||
utkṛṣṭaśaktirutsāha udāraścotsavapriyaḥ |
ujjṛmbha udbhavaścogra udagraścogralocanaḥ || 12 ||
unmatta ugraśamana udvegaghnorageśvaraḥ |
uruprabhāvaścodīrṇa umāputra udāradhīḥ || 13 ||
ūrdhvaretaḥsutastūrdhvagatidastūrjapālakaḥ |
ūrjitastūrdhvagastūrdhva ūrdhvalokaikanāyakaḥ || 14 ||
ūrjāvānūrjitodāra ūrjitorjitaśāsanaḥ |
ṛṣidevagaṇastutya ṛṇatrayavimocanaḥ || 15 ||
ṛjurūpo hyṛjukara ṛjumārgapradarśanaḥ |
ṛtambharo hyṛjuprīta ṛṣabhastvṛddhidastvṛtaḥ || 16 ||
lulitoddhārako lūtabhavapāśaprabhañjanaḥ |
eṇāṅkadharasatputra eka enovināśanaḥ || 17 ||
aiśvaryadaścaindrabhogī caitihyaścaindravanditaḥ |
ojasvī cauṣadhisthānamojodaścaudanapradaḥ || 18 ||
audāryaśīla aumeya augra aunnatyadāyakaḥ |
audārya auṣadhakara auṣadhaṃ cauṣadhākaraḥ || 19 ||
aṃśumānaṃśumālīḍya ambikātanayo'nnadaḥ |
andhakārisuto'ndhatvahārī cāmbujalocanaḥ || 20 ||
astamāyo'marādhīśo hyaspaṣṭo'stokapuṇyadaḥ |
astāmitro'starūpaścāskhalatsugatidāyakaḥ || 21 ||
kārtikeyaḥ kāmarūpaḥ kumāraḥ krauñcadāraṇaḥ |
kāmadaḥ kāraṇaṃ kāmyaḥ kamanīyaḥ kṛpākaraḥ || 22 ||
kāñcanābhaḥ kāntiyuktaḥ kāmī kāmapradaḥ kaviḥ |
kīrtikṛtkukkuṭadharaḥ kūṭasthaḥ kuvalekṣaṇaḥ || 23 ||
kuṅkumāṅgaḥ klamaharaḥ kuśalaḥ kukkuṭadhvajaḥ |
kuśānusambhavaḥ krūraḥ krūraghnaḥ kalitāpahṛt || 24 ||
kāmarūpaḥ kalpataruḥ kāntaḥ kāmitadāyakaḥ |
kalyāṇakṛtkleśanāśaḥ kṛpāluḥ karuṇākaraḥ || 25 ||
kaluṣaghnaḥ kriyāśaktiḥ kaṭhoraḥ kavacī kṛtī |
komalāṅgaḥ kuśaprītaḥ kutsitaghnaḥ kalādharaḥ || 26 ||
khyātaḥ kheṭadharaḥ khaḍgī khaṭvāṅgī khalanigrahaḥ |
khyātipradaḥ khecareśaḥ khyātehaḥ khecarastutaḥ || 27 ||
kharatāpaharaḥ svasthaḥ khecaraḥ khecarāśrayaḥ |
khaṇḍendumaulitanayaḥ khelaḥ khecarapālakaḥ || 28 ||
khasthalaḥ khaṇḍitārkaśca khecarījanapūjitaḥ |
gāṅgeyo girijāputro gaṇanāthānujo guhaḥ || 29 ||
goptā gīrvāṇasaṃsevyo guṇātīto guhāśrayaḥ |
gatiprado guṇanidhiḥ gambhīro girijātmajaḥ || 30 ||
gūḍharūpo gadaharo guṇādhīśo guṇāgraṇīḥ |
godharo gahano gupto garvaghno guṇavardhanaḥ || 31 ||
guhyo guṇajño gītijño gatātaṅko guṇāśrayaḥ |
gadyapadyapriyo guṇyo gostuto gaganecaraḥ || 32 ||
gaṇanīyacaritraśca gatakleśo guṇārṇavaḥ |
ghūrṇitākṣo ghṛṇinidhiḥ ghanagambhīraghoṣaṇaḥ || 33 ||
ghaṇṭānādapriyo ghoṣo ghorāghaughavināśanaḥ |
ghanānando gharmahantā ghṛṇāvān ghṛṣṭipātakaḥ || 34 ||
ghṛṇī ghṛṇākaro ghoro ghoradaityaprahārakaḥ |
ghaṭitaiśvaryasandoho ghanārtho ghanasaṅkramaḥ || 35 ||
citrakṛccitravarṇaśca cañcalaścapaladyutiḥ |
cinmayaścitsvarūpaśca cirānandaścirantanaḥ || 36 ||
citrakeliścitrataraścintanīyaścamatkṛtiḥ |
coraghnaścaturaścāruścāmīkaravibhūṣaṇaḥ || 37 ||
candrārkakoṭisadṛśaścandramaulitanūbhavaḥ |
chāditāṅgaśchadmahantā cheditākhilapātakaḥ || 38 ||
chedīkṛtatamaḥkleśaśchatrīkṛtamahāyaśāḥ |
chāditāśeṣasantāpaśchuritāmṛtasāgaraḥ || 39 ||
channatraiguṇyarūpaśca chātehaśchinnasaṃśayaḥ |
chandomayaśchandagāmī chinnapāśaśchaviśchadaḥ || 40 ||
jagaddhito jagatpūjyo jagajjyeṣṭho jaganmayaḥ |
janako jāhnavīsūnurjitāmitro jagadguruḥ || 41 ||
jayī jitendriyo jaitro jarāmaraṇavarjitaḥ |
jyotirmayo jagannātho jagajjīvo janāśrayaḥ || 42 ||
jagatsevyo jagatkartā jagatsākṣī jagatpriyaḥ |
jambhārivandyo jayado jagajjanamanoharaḥ || 43 ||
jagadānandajanako janajāḍyāpahārakaḥ |
japākusumasaṅkāśo janalocanaśobhanaḥ || 44 ||
janeśvaro jitakrodho janajanmanibarhaṇaḥ |
jayado jantutāpaghno jitadaityamahāvrajaḥ || 45 ||
jitamāyo jitakrodho jitasaṅgo janapriyaḥ |
jhañjhānilamahāvego jharitāśeṣapātakaḥ || 46 ||
jharjharīkṛtadaityaugho jhallarīvādyasampriyaḥ |
jñānamūrtirjñānagamyo jñānī jñānamahānidhiḥ || 47 ||
ṭaṅkāranṛttavibhavaḥ ṭaṅkavajradhvajāṅkitaḥ |
ṭaṅkitākhilalokaśca ṭaṅkitainastamoraviḥ || 48 ||
ḍambaraprabhavo ḍambho ḍambo ḍamarukapriyaḥ | [ḍamaḍḍa]
ḍamarotkaṭasannādo ḍimbharūpasvarūpakaḥ || 49 ||
ḍhakkānādaprītikaro ḍhālitāsurasaṅkulaḥ |
ḍhaukitāmarasandoho ḍhuṇḍhivighneśvarānujaḥ || 50 ||
tattvajñastatvagastīvrastaporūpastapomayaḥ |
trayīmayastrikālajñastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 51 ||
tridaśeśastārakāristāpaghnastāpasapriyaḥ |
tuṣṭidastuṣṭikṛttīkṣṇastaporūpastrikālavit || 52 ||
stotā stavyaḥ stavaprītaḥ stutiḥ stotraṃ stutipriyaḥ |
sthitaḥ sthāyī sthāpakaśca sthūlasūkṣmapradarśakaḥ || 53 ||
sthaviṣṭhaḥ sthaviraḥ sthūlaḥ sthānadaḥ sthairyadaḥ sthiraḥ |
dānto dayāparo dātā duritaghno durāsadaḥ || 54 ||
darśanīyo dayāsāro devadevo dayānidhiḥ |
durādharṣo durvigāhyo dakṣo darpaṇaśobhitaḥ || 55 ||
durdharo dānaśīlaśca dvādaśākṣo dviṣaḍbhujaḥ |
dviṣaṭkarṇo dviṣaḍbāhurdīnasantāpanāśanaḥ || 56 ||
dandaśūkeśvaro devo divyo divyākṛtirdamaḥ |
dīrghavṛtto dīrghabāhurdīrghadṛṣṭirdivaspatiḥ || 57 ||
daṇḍo damayitā darpo devasiṃho dṛḍhavrataḥ |
durlabho durgamo dīpto duṣprekṣyo divyamaṇḍanaḥ || 58 ||
durodaraghno duḥkhaghno durārighno diśāṃ patiḥ |
durjayo devaseneśo durjñeyo duratikramaḥ || 59 ||
dambho dṛptaśca devarṣirdaivajño daivacintakaḥ |
dhurandharo dharmaparo dhanado dhṛtivardhanaḥ || 60 ||
dharmeśo dharmaśāstrajño dhanvī dharmaparāyaṇaḥ |
dhanādhyakṣo dhanapatirdhṛtimāndhūtakilbiṣaḥ || 61 ||
dharmaheturdharmaśūro dharmakṛddharmaviddhruvaḥ |
dhātā dhīmāndharmacārī dhanyo dhuryo dhṛtavrataḥ || 62 ||
nityotsavo nityatṛpto nirlepo niścalātmakaḥ |
niravadyo nirādhāro niṣkalaṅko nirañjanaḥ || 63 ||
nirmamo nirahaṅkāro nirmoho nirupadravaḥ |
nityānando nirātaṅko niṣprapañco nirāmayaḥ || 64 ||
niravadyo nirīhaśca nirdarśo nirmalātmakaḥ |
nityānando nirjareśo niḥsaṅgo nigamastutaḥ || 65 ||
niṣkaṇṭako nirālambo niṣpratyūho nirudbhavaḥ |
nityo niyatakalyāṇo nirvikalpo nirāśrayaḥ || 66 ||
netā nidhirnaikarūpo nirākāro nadīsutaḥ |
pulindakanyāramaṇaḥ purujitparamapriyaḥ || 67 ||
pratyakṣamūrtiḥ pratyakṣaḥ pareśaḥ pūrṇapuṇyadaḥ |
puṇyākaraḥ puṇyarūpaḥ puṇyaḥ puṇyaparāyaṇaḥ || 68 ||
puṇyodayaḥ paraṃ jyotiḥ puṇyakṛtpuṇyavardhanaḥ |
parānandaḥ parataraḥ puṇyakīrtiḥ purātanaḥ || 69 ||
prasannarūpaḥ prāṇeśaḥ pannagaḥ pāpanāśanaḥ |
praṇatārtiharaḥ pūrṇaḥ pārvatīnandanaḥ prabhuḥ || 70 ||
pūtātmā puruṣaḥ prāṇaḥ prabhavaḥ puruṣottamaḥ |
prasannaḥ paramaspaṣṭaḥ paraḥ paribṛḍhaḥ paraḥ || 71 ||
paramātmā parabrahma parārthaḥ priyadarśanaḥ |
pavitraḥ puṣṭidaḥ pūrtiḥ piṅgalaḥ puṣṭivardhanaḥ || 72 ||
pāpahārī pāśadharaḥ pramattāsuraśikṣakaḥ |
pāvanaḥ pāvakaḥ pūjyaḥ pūrṇānandaḥ parātparaḥ || 73 ||
puṣkalaḥ pravaraḥ pūrvaḥ pitṛbhaktaḥ purogamaḥ |
prāṇadaḥ prāṇijanakaḥ pradiṣṭaḥ pāvakodbhavaḥ || 74 ||
parabrahmasvarūpaśca paramaiśvaryakāraṇam |
parardhidaḥ puṣṭikaraḥ prakāśātmā pratāpavān || 75 ||
prajñāparaḥ prakṛṣṭārthaḥ pṛthuḥ pṛthuparākramaḥ |
phaṇīśvaraḥ phaṇivaraḥ phaṇāmaṇivibhūṣaṇaḥ || 76 ||
phaladaḥ phalahastaśca phullāmbujavilocanaḥ |
phaḍuccāṭitapāpaughaḥ phaṇilokavibhūṣaṇaḥ || 77 ||
bāhuleyo bṛhadrūpo baliṣṭho balavān balī |
brahmeśaviṣṇurūpaśca buddho buddhimatāṃ varaḥ || 78 ||
bālarūpo brahmagarbho brahmacārī budhapriyaḥ |
bahuśruto bahumato brahmaṇyo brāhmaṇapriyaḥ || 79 ||
balapramathano brahmā bahurūpo bahupradaḥ |
bṛhadbhānutanūdbhūto bṛhatseno bileśayaḥ || 80 ||
bahubāhurbalaśrīmān bahudaityavināśakaḥ |
biladvārāntarālastho bṛhacchaktidhanurdharaḥ || 81 ||
bālārkadyutimān bālo bṛhadvakṣā bṛhaddhanuḥ |
bhavyo bhogīśvaro bhāvyo bhavanāśo bhavapriyaḥ || 82 ||
bhaktigamyo bhayaharo bhāvajño bhaktasupriyaḥ |
bhuktimuktiprado bhogī bhagavān bhāgyavardhanaḥ || 83 ||
bhrājiṣṇurbhāvano bhartā bhīmo bhīmaparākramaḥ |
bhūtido bhūtikṛdbhoktā bhūtātmā bhuvaneśvaraḥ || 84 ||
bhāvako bhīkaro bhīṣmo bhāvakeṣṭo bhavodbhavaḥ |
bhavatāpapraśamano bhogavān bhūtabhāvanaḥ || 85 ||
bhojyaprado bhrāntināśo bhānumān bhuvanāśrayaḥ |
bhūribhogaprado bhadro bhajanīyo bhiṣagvaraḥ || 86 ||
mahāseno mahodāro mahāśaktirmahādyutiḥ |
mahābuddhirmahāvīryo mahotsāho mahābalaḥ || 87 ||
mahābhogī mahāmāyī medhāvī mekhalī mahān |
munistuto mahāmānyo mahānando mahāyaśāḥ || 88 ||
mahorjito mānanidhirmanorathaphalapradaḥ |
mahodayo mahāpuṇyo mahābalaparākramaḥ || 89 ||
mānado matido mālī muktāmālāvibhūṣaṇaḥ |
manoharo mahāmukhyo mahardhirmūrtimānmuniḥ || 90 ||
mahottamo mahopāyo mokṣado maṅgalapradaḥ |
mudākaro muktidātā mahābhogo mahoragaḥ || 91 ||
yaśaskaro yogayoniryogiṣṭho yamināṃ varaḥ |
yaśasvī yogapuruṣo yogyo yoganidhiryamī || 92 ||
yatisevyo yogayukto yogavidyogasiddhidaḥ |
yantro yantrī ca yantrajño yantravānyantravāhakaḥ || 93 ||
yātanārahito yogī yogīśo yogināṃ varaḥ |
ramaṇīyo ramyarūpo rasajño rasabhāvanaḥ || 94 ||
rañjano rañjito rāgī ruciro rudrasambhavaḥ |
raṇapriyo raṇodāro rāgadveṣavināśanaḥ || 95 ||
ratnārcī ruciro ramyo rūpalāvaṇyavigrahaḥ |
ratnāṅgadadharo ratnabhūṣaṇo ramaṇīyakaḥ || 96 ||
rucikṛdrocamānaśca rañjito roganāśanaḥ |
rājīvākṣo rājarājo raktamālyānulepanaḥ || 97 ||
rājadvedāgamastutyo rajaḥsattvaguṇānvitaḥ |
rajanīśakalāramyo ratnakuṇḍalamaṇḍitaḥ || 98 ||
ratnasanmauliśobhāḍhyo raṇanmañjīrabhūṣaṇaḥ |
lokaikanātho lokeśo lalito lokanāyakaḥ || 99 ||
lokarakṣo lokaśikṣo lokalocanarañjitaḥ |
lokabandhurlokadhātā lokatrayamahāhitaḥ || 100 ||
lokacūḍāmaṇirlokavandyo lāvaṇyavigrahaḥ |
lokādhyakṣastu līlāvānlokottaraguṇānvitaḥ || 101 ||
variṣṭho varado vaidyo viśiṣṭo vikramo vibhuḥ |
vibudhāgracaro vaśyo vikalpaparivarjitaḥ || 102 ||
vipāśo vigatātaṅko vicitrāṅgo virocanaḥ |
vidyādharo viśuddhātmā vedāṅgo vibudhapriyaḥ || 103 ||
vacaskaro vyāpakaśca vijñānī vinayānvitaḥ |
vidvattamo virodhighno vīro vigatarāgavān || 104 ||
vītabhāvo vinītātmā vedagarbho vasupradaḥ |
viśvadīptirviśālākṣo vijitātmā vibhāvanaḥ || 105 ||
vedavedyo vidheyātmā vītadoṣaśca vedavit |
viśvakarmā vītabhayo vāgīśo vāsavārcitaḥ || 106 ||
vīradhvaṃso viśvamūrtirviśvarūpo varāsanaḥ |
viśākho vimalo vāgmī vidvānvedadharo vaṭuḥ || 107 ||
vīracūḍāmaṇirvīro vidyeśo vibudhāśrayaḥ |
vijayī vinayī vettā varīyānvirajā vasuḥ || 108 ||
vīraghno vijvaro vedyo vegavānvīryavānvaśī |
varaśīlo varaguṇo viśoko vajradhārakaḥ || 109 ||
śarajanmā śaktidharaḥ śatrughnaḥ śikhivāhanaḥ |
śrīmān śiṣṭaḥ śuciḥ śuddhaḥ śāśvataḥ śrutisāgaraḥ || 110 ||
śaraṇyaḥ śubhadaḥ śarma śiṣṭeṣṭaḥ śubhalakṣaṇaḥ |
śāntaḥ śūladharaḥ śreṣṭhaḥ śuddhātmā śaṅkaraḥ śivaḥ || 111 ||
śitikaṇṭhātmajaḥ śūraḥ śāntidaḥ śokanāśanaḥ |
ṣāṇmāturaḥ ṣaṇmukhaśca ṣaḍguṇaiśvaryasaṃyutaḥ || 112 ||
ṣaṭcakrasthaḥ ṣaḍūrmighnaḥ ṣaḍaṅgaśrutipāragaḥ |
ṣaḍbhāvarahitaḥ ṣaṭkaḥ ṣaṭchāstrasmṛtipāragaḥ || 113 ||
ṣaḍvargadātā ṣaḍgrīvaḥ ṣaḍarighnaḥ ṣaḍāśrayaḥ |
ṣaṭkirīṭadharaḥ śrīmān ṣaḍādhāraśca ṣaṭkramaḥ || 114 ||
ṣaṭkoṇamadhyanilayaḥ ṣaṇḍatvaparihārakaḥ |
senānīḥ subhagaḥ skandaḥ surānandaḥ satāṃ gatiḥ || 115 ||
subrahmaṇyaḥ surādhyakṣaḥ sarvajñaḥ sarvadaḥ sukhī |
sulabhaḥ siddhidaḥ saumyaḥ siddheśaḥ siddhisādhanaḥ || 116 ||
siddhārthaḥ siddhasaṅkalpaḥ siddhasādhuḥ sureśvaraḥ |
subhujaḥ sarvadṛksākṣī suprasādaḥ sanātanaḥ || 117 ||
sudhāpatiḥ svayañjyotiḥ svayambhūḥ sarvatomukhaḥ |
samarthaḥ satkṛtiḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt || 118 ||
suprasannaḥ suraśreṣṭhaḥ suśīlaḥ satyasādhakaḥ |
sambhāvyaḥ sumanāḥ sevyaḥ sakalāgamapāragaḥ || 119 ||
suvyaktaḥ saccidānandaḥ suvīraḥ sujanāśrayaḥ |
sarvalakṣaṇasampannaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ || 120 ||
sarvadevamayaḥ satyaḥ sadā mṛṣṭānnadāyakaḥ |
sudhāpī sumatiḥ satyaḥ sarvavighnavināśanaḥ || 121 ||
sarvaduḥkhapraśamanaḥ sukumāraḥ sulocanaḥ |
sugrīvaḥ sudhṛtiḥ sāraḥ surārādhyaḥ suvikramaḥ || 122 ||
surārighnaḥ svarṇavarṇaḥ sarparājaḥ sadā śuciḥ |
saptārcirbhūḥ suravaraḥ sarvāyudhaviśāradaḥ || 123 ||
hasticarmāmbarasuto hastivāhanasevitaḥ |
hastacitrāyudhadharo hṛtāgho hasitānanaḥ || 124 ||
hemabhūṣo haridvarṇo hṛṣṭido hṛṣṭivardhanaḥ |
hemādribhiddhaṃsarūpo huṅkārahatakilbiṣaḥ || 125 ||
himādrijātātanujo harikeśo hiraṇmayaḥ |
hṛdyo hṛṣṭo harisakho haṃso haṃsagatirhaviḥ || 126 ||
hiraṇyavarṇo hitakṛddharṣado hemabhūṣaṇaḥ |
harapriyo hitakaro hatapāpo harodbhavaḥ || 127 ||
kṣemadaḥ kṣemakṛtkṣemyaḥ kṣetrajñaḥ kṣāmavarjitaḥ |
kṣetrapālaḥ kṣamādhāraḥ kṣemakṣetraḥ kṣamākaraḥ || 128 ||
kṣudraghnaḥ kṣāntidaḥ kṣemaḥ kṣitibhūṣaḥ kṣamāśrayaḥ |
kṣālitāghaḥ kṣitidharaḥ kṣīṇasaṃrakṣaṇakṣamaḥ || 129 ||
kṣaṇabhaṅgurasannaddhaghanaśobhikapardakaḥ |
kṣitibhṛnnāthatanayāmukhapaṅkajabhāskaraḥ || 130 ||
kṣatāhitaḥ kṣaraḥ kṣantā kṣatadoṣaḥ kṣamānidhiḥ |
kṣapitākhilasantāpaḥ kṣapānāthasamānanaḥ || 131 ||
uttara nyāsaḥ |
karanyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādinyāsaḥ –
oṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdayāya hṛṣṭacittātmane bhāsvararūpāya hṛdayāya namaḥ |
oṃ raṃ ṣaṭkoṇamadhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāya śirase svāhā |
oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāya śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāya kavacāya hum |
oṃ bhaṃ kandarpakoṭidīpyamānāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāya netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ vaṃ kheṭadharāya khaḍgine śaktihastāya astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassuvaromiti digvimokaḥ |
phalaśruti |
iti nāmnāṃ sahasrāṇi ṣaṇmukhasya ca nārada |
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi bhaktiyuktena cetasā || 1 ||
sa sadyo mucyate pāpairmanovākkāyasambhavaiḥ |
āyurvṛddhikaraṃ puṃsāṃ sthairyavīryavivardhanam || 2 ||
vākyenaikena vakṣyāmi vāñchitārthaṃ prayacchati |
tasmātsarvātmanā brahmanniyamena japetsudhīḥ || 3 ||
iti skandapurāṇe īśvaraprokte brahmanāradasaṃvāde śrī subrahmaṇya sahasranāma stotram |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.