Chanakya Niti Chapter 6 — Telugu Script

Meaning —

Verse 01

శ్రుత్వా ధర్మం విజానాతి శ్రుత్వా త్యజతి దుర్మతిమ్ ।
శ్రుత్వా జ్ఞానమవాప్నోతి శ్రుత్వా మోక్షమవాప్నుయాత్ ॥ 01 ॥

śrutvā dharmaṃ vijānāti śrutvā tyajati durmatim |
śrutvā jñānamavāpnoti śrutvā mokṣamavāpnuyāt || 01 ||

Verse 02

పక్షిణః కాకశ్చణ్డాలః పశూనాం చైవ కుక్కురః ।
మునీనాం పాపశ్చణ్డాలః సర్వచాణ్డాలనిన్దకః ॥ 02 ॥

pakṣiṇaḥ kākaścaṇḍālaḥ paśūnāṃ caiva kukkuraḥ |
munīnāṃ pāpaścaṇḍālaḥ sarvacāṇḍālanindakaḥ || 02 ||

Verse 03

భస్మనా శుద్ధ్యతే కాస్యం తామ్రమమ్లేన శుద్ధ్యతి ।
రజసా శుద్ధ్యతే నారీ నదీ వేగేన శుద్ధ్యతి ॥ 03 ॥

bhasmanā śuddhyate kāsyaṃ tāmramamlena śuddhyati |
rajasā śuddhyate nārī nadī vegena śuddhyati || 03 ||

Verse 04

భ్రమన్సమ్పూజ్యతే రాజా భ్రమన్సమ్పూజ్యతే ద్విజః ।
భ్రమన్సమ్పూజ్యతే యోగీ స్త్రీ భ్రమన్తీ వినశ్యతి ॥ 04 ॥

bhramansampūjyate rājā bhramansampūjyate dvijaḥ |
bhramansampūjyate yogī strī bhramantī vinaśyati || 04 ||

Verse 05

యస్యార్థాస్తస్య మిత్రాణి యస్యార్థాస్తస్య బాన్ధవాః ।
యస్యార్థాః స పుమాఁల్లోకే యస్యార్థాః స చ పణ్డితః ॥ 05 ॥

yasyārthāstasya mitrāṇi yasyārthāstasya bāndhavāḥ |
yasyārthāḥ sa pumā~lloke yasyārthāḥ sa ca paṇḍitaḥ || 05 ||

Verse 06

తాదృశీ జాయతే బుద్ధిర్వ్యవసాయోఽపి తాదృశః ।
సహాయాస్తాదృశా ఏవ యాదృశీ భవితవ్యతా ॥ 06 ॥

tādṛśī jāyate buddhirvyavasāyo'pi tādṛśaḥ |
sahāyāstādṛśā eva yādṛśī bhavitavyatā || 06 ||

Verse 07

కాలః పచతి భూతాని కాలః సంహరతే ప్రజాః ।
కాలః సుప్తేషు జాగర్తి కాలో హి దురతిక్రమః ॥ 07 ॥

kālaḥ pacati bhūtāni kālaḥ saṃharate prajāḥ |
kālaḥ supteṣu jāgarti kālo hi duratikramaḥ || 07 ||

Verse 08

న పశ్యతి చ జన్మాన్ధః కామాన్ధో నైవ పశ్యతి ।
మదోన్మత్తా న పశ్యన్తి అర్థీ దోషం న పశ్యతి ॥ 08 ॥

na paśyati ca janmāndhaḥ kāmāndho naiva paśyati |
madonmattā na paśyanti arthī doṣaṃ na paśyati || 08 ||

Verse 09

స్వయం కర్మ కరోత్యాత్మా స్వయం తత్ఫలమశ్నుతే ।
స్వయం భ్రమతి సంసారే స్వయం తస్మాద్విముచ్యతే ॥ 09 ॥

svayaṃ karma karotyātmā svayaṃ tatphalamaśnute |
svayaṃ bhramati saṃsāre svayaṃ tasmādvimucyate || 09 ||

Verse 10

రాజా రాష్ట్రకృతం పాపం రాజ్ఞః పాపం పురోహితః ।
భర్తా చ స్త్రీకృతం పాపం శిష్యపాపం గురుస్తథా ॥ 10 ॥

rājā rāṣṭrakṛtaṃ pāpaṃ rājñaḥ pāpaṃ purohitaḥ |
bhartā ca strīkṛtaṃ pāpaṃ śiṣyapāpaṃ gurustathā || 10 ||

Verse 11

ఋణకర్తా పితా శత్రుర్మాతా చ వ్యభిచారిణీ ।
భార్యా రూపవతీ శత్రుః పుత్రః శత్రురపణ్డితః ॥ 11 ॥

ṛṇakartā pitā śatrurmātā ca vyabhicāriṇī |
bhāryā rūpavatī śatruḥ putraḥ śatrurapaṇḍitaḥ || 11 ||

Verse 12

లుబ్ధమర్థేన గృహ్ణీయాత్ స్తబ్ధమఞ్జలికర్మణా ।
మూర్ఖం ఛన్దోఽనువృత్త్యా చ యథార్థత్వేన పణ్డితమ్ ॥ 12 ॥

lubdhamarthena gṛhṇīyāt stabdhamañjalikarmaṇā |
mūrkhaṃ chando'nuvṛttyā ca yathārthatvena paṇḍitam || 12 ||

Verse 13

వరం న రాజ్యం న కురాజరాజ్యం
వరం న మిత్రం న కుమిత్రమిత్రమ్ ।
వరం న శిష్యో న కుశిష్యశిష్యో
వరం న దార న కుదరదారః ॥ 13 ॥

varaṃ na rājyaṃ na kurājarājyaṃ
varaṃ na mitraṃ na kumitramitram |
varaṃ na śiṣyo na kuśiṣyaśiṣyo
varaṃ na dāra na kudaradāraḥ || 13 ||

Verse 14

కురాజరాజ్యేన కుతః ప్రజాసుఖం
కుమిత్రమిత్రేణ కుతోఽభినిర్వృతిః ।
కుదారదారైశ్చ కుతో గృహే రతిః
కుశిష్యశిష్యమధ్యాపయతః కుతో యశః ॥ 14 ॥

kurājarājyena kutaḥ prajāsukhaṃ
kumitramitreṇa kuto'bhinirvṛtiḥ |
kudāradāraiśca kuto gṛhe ratiḥ
kuśiṣyaśiṣyamadhyāpayataḥ kuto yaśaḥ || 14 ||

Verse 15

సింహాదేకం బకాదేకం శిక్షేచ్చత్వారి కుక్కుటాత్ ।
వాయసాత్పఞ్చ శిక్షేచ్చ షట్శునస్త్రీణి గర్దభాత్ ॥ 15 ॥

siṃhādekaṃ bakādekaṃ śikṣeccatvāri kukkuṭāt |
vāyasātpañca śikṣecca ṣaṭśunastrīṇi gardabhāt || 15 ||

Verse 16

ప్రభూతం కార్యమల్పం వా యన్నరః కర్తుమిచ్ఛతి ।
సర్వారమ్భేణ తత్కార్యం సింహాదేకం ప్రచక్షతే ॥ 16 ॥

prabhūtaṃ kāryamalpaṃ vā yannaraḥ kartumicchati |
sarvārambheṇa tatkāryaṃ siṃhādekaṃ pracakṣate || 16 ||

Verse 17

ఇన్ద్రియాణి చ సంయమ్య రాగద్వేషవివర్జితః ।
సమదుఃఖసుఖః శాన్తః తత్త్వజ్ఞః సాధురుచ్యతే ॥ 17 ॥

indriyāṇi ca saṃyamya rāgadveṣavivarjitaḥ |
samaduḥkhasukhaḥ śāntaḥ tattvajñaḥ sādhurucyate || 17 ||

Verse 18

ప్రత్యుత్థానం చ యుద్ధం చ సంవిభాగం చ బన్ధుషు ।
స్వయమాక్రమ్య భుక్తం చ శిక్షేచ్చత్వారి కుక్కుటాత్ ॥ 18 ॥

pratyutthānaṃ ca yuddhaṃ ca saṃvibhāgaṃ ca bandhuṣu |
svayamākramya bhuktaṃ ca śikṣeccatvāri kukkuṭāt || 18 ||

Verse 19

గూఢమైథునచారిత్వం కాలే కాలే చ సఙ్గ్రహమ్ ।
అప్రమత్తమవిశ్వాసం పఞ్చ శిక్షేచ్చ వాయసాత్ ॥ 19 ॥

gūḍhamaithunacāritvaṃ kāle kāle ca saṅgraham |
apramattamaviśvāsaṃ pañca śikṣecca vāyasāt || 19 ||

Verse 20

బహ్వాశీ స్వల్పసన్తుష్టః సనిద్రో లఘుచేతనః ।
స్వామిభక్తశ్చ శూరశ్చ షడేతే శ్వానతో గుణాః ॥ 20 ॥

bahvāśī svalpasantuṣṭaḥ sanidro laghucetanaḥ |
svāmibhaktaśca śūraśca ṣaḍete śvānato guṇāḥ || 20 ||

Verse 21

సుశ్రాన్తోఽపి వహేద్భారం శీతోష్ణం న చ పశ్యతి ।
సన్తుష్టశ్చరతే నిత్యం త్రీణి శిక్షేచ్చ గర్దభాత్ ॥ 21 ॥

suśrānto'pi vahedbhāraṃ śītoṣṇaṃ na ca paśyati |
santuṣṭaścarate nityaṃ trīṇi śikṣecca gardabhāt || 21 ||

Verse 22

య ఏతాన్వింశతిగుణానాచరిష్యతి మానవః ।
కార్యావస్థాసు సర్వాసు అజేయః స భవిష్యతి ॥ 22 ॥

ya etānviṃśatiguṇānācariṣyati mānavaḥ |
kāryāvasthāsu sarvāsu ajeyaḥ sa bhaviṣyati || 22 ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रुत्वा धर्मं विजानाति श्रुत्वा त्यजति दुर्मतिम् ।

श्रुत्वा ज्ञानमवाप्नोति श्रुत्वा मोक्षमवाप्नुयात् ॥ 01 ॥

पक्षिणः काकश्चण्डालः पशूनां चैव कुक्कुरः ।

मुनीनां पापश्चण्डालः सर्वचाण्डालनिन्दकः ॥ 02 ॥

भस्मना शुद्ध्यते कास्यं ताम्रमम्लेन शुद्ध्यति ।

रजसा शुद्ध्यते नारी नदी वेगेन शुद्ध्यति ॥ 03 ॥

भ्रमन्सम्पूज्यते राजा भ्रमन्सम्पूज्यते द्विजः ।

भ्रमन्सम्पूज्यते योगी स्त्री भ्रमन्ती विनश्यति ॥ 04 ॥

यस्यार्थास्तस्य मित्राणि यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः ।

यस्यार्थाः स पुमाँल्लोके यस्यार्थाः स च पण्डितः ॥ 05 ॥

तादृशी जायते बुद्धिर्व्यवसायोऽपि तादृशः ।

सहायास्तादृशा एव यादृशी भवितव्यता ॥ 06 ॥

कालः पचति भूतानि कालः संहरते प्रजाः ।

कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः ॥ 07 ॥

न पश्यति च जन्मान्धः कामान्धो नैव पश्यति ।

मदोन्मत्ता न पश्यन्ति अर्थी दोषं न पश्यति ॥ 08 ॥

स्वयं कर्म करोत्यात्मा स्वयं तत्फलमश्नुते ।

स्वयं भ्रमति संसारे स्वयं तस्माद्विमुच्यते ॥ 09 ॥

राजा राष्ट्रकृतं पापं राज्ञः पापं पुरोहितः ।

भर्ता च स्त्रीकृतं पापं शिष्यपापं गुरुस्तथा ॥ 10 ॥

ऋणकर्ता पिता शत्रुर्माता च व्यभिचारिणी ।

भार्या रूपवती शत्रुः पुत्रः शत्रुरपण्डितः ॥ 11 ॥

लुब्धमर्थेन गृह्णीयात् स्तब्धमञ्जलिकर्मणा ।

मूर्खं छन्दोऽनुवृत्त्या च यथार्थत्वेन पण्डितम् ॥ 12 ॥

वरं न राज्यं न कुराजराज्यं

वरं न मित्रं न कुमित्रमित्रम् ।

वरं न शिष्यो न कुशिष्यशिष्यो

वरं न दार न कुदरदारः ॥ 13 ॥

कुराजराज्येन कुतः प्रजासुखं

कुमित्रमित्रेण कुतोऽभिनिर्वृतिः ।

कुदारदारैश्च कुतो गृहे रतिः

कुशिष्यशिष्यमध्यापयतः कुतो यशः ॥ 14 ॥

सिंहादेकं बकादेकं शिक्षेच्चत्वारि कुक्कुटात् ।

वायसात्पञ्च शिक्षेच्च षट्शुनस्त्रीणि गर्दभात् ॥ 15 ॥

प्रभूतं कार्यमल्पं वा यन्नरः कर्तुमिच्छति ।

सर्वारम्भेण तत्कार्यं सिंहादेकं प्रचक्षते ॥ 16 ॥

इन्द्रियाणि च संयम्य रागद्वेषविवर्जितः ।

समदुःखसुखः शान्तः तत्त्वज्ञः साधुरुच्यते ॥ 17 ॥

प्रत्युत्थानं च युद्धं च संविभागं च बन्धुषु ।

स्वयमाक्रम्य भुक्तं च शिक्षेच्चत्वारि कुक्कुटात् ॥ 18 ॥

गूढमैथुनचारित्वं काले काले च सङ्ग्रहम् ।

अप्रमत्तमविश्वासं पञ्च शिक्षेच्च वायसात् ॥ 19 ॥

बह्वाशी स्वल्पसन्तुष्टः सनिद्रो लघुचेतनः ।

स्वामिभक्तश्च शूरश्च षडेते श्वानतो गुणाः ॥ 20 ॥

सुश्रान्तोऽपि वहेद्भारं शीतोष्णं न च पश्यति ।

सन्तुष्टश्चरते नित्यं त्रीणि शिक्षेच्च गर्दभात् ॥ 21 ॥

य एतान्विंशतिगुणानाचरिष्यति मानवः ।

कार्यावस्थासु सर्वासु अजेयः स भविष्यति ॥ 22 ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

చాణక్య నీతి - షష్ఠోఽధ్యాయః