(பாகவதபுராணாந்தர்கதம்)
நமஃ பராயாவிததாநுபூதயே
குணத்ரயாபாஸநிமித்தபந்தவே ।
அத்ரு'ஷ்டதாம்நே குணதத்த்வபுத்திபிஃ
நிவ்ரு'த்தமாநாய ததே ஸ்வயம்புவே ॥ 1 ॥
ந யஸ்ய ஸக்யம் புருஷோऽவைதி ஸக்யுஃ
ஸகா வஸந்ஸம்வஸதஃ புரேऽஸ்மிந் ।
குணோ யதா குணிநோ வ்யக்தத்ரு'ஷ்டேஃ
தஸ்மை மஹேஶாய நமஸ்கரோமி ॥ 2 ॥
தேஹோऽஸவோऽக்ஷா மநவோ பூதமாத்ரா
நாத்மாநமந்யம் ச விதுஃ பரம் யத் ।
ஸர்வம் புமாந் வேத குணாம்ஶ்ச தஜ்ஜ்ஞோ
ந வேத ஸர்வஜ்ஞமநந்தமீடே ॥ 3 ॥
யதோபராமோ மநஸோ நாமரூப-
ரூபஸ்ய த்ரு'ஷ்டஸ்ம்ரு'திஸப்ரமோஷாத் ।
ய ஈயதே கேவலயா ஸ்வஸம்ஸ்தயா
ஹம்ஸாய தஸ்மை ஶுசிஸத்மநே நமஃ ॥ 4 ॥
மநீஷிணோऽந்தர்ஹதி ஸந்நிவேஶிதம்
ஸ்வஶக்திபிர்நவபிஶ்ச த்ரிவ்ரு'த்பிஃ ।
வஹ்நிம் யதா தாருணி பாஞ்சதஶ்யம்
மநீஷயா நிஷ்கர்ஷந்தி கூடம் ॥ 5 ॥
ஸ வை மமாஶேஷவிஶேஷமாயா
நிஷேதநிவாணஸுகாநுபூதிஃ ।
ஸ ஸர்வநாமா ஸ ச விஶ்வரூபஃ
ப்ரஸீததாமநிருக்தாத்மஶக்திஃ ॥ 6 ॥
யத்யந்நிருக்தம் வசஸா நிரூபிதம்
தியாऽக்ஷபிர்வா மநஸா வோத யஸ்ய ।
மா பூத்ஸ்வரூபம் குணரூபம் ஹி தத்தத்
ஸ வை குணாபாயவிஸர்கலக்ஷணஃ ॥ 7 ॥
யஸ்மிந் யதோ யேந ச யஸ்ய யஸ்மை
யத்யோ யதா குரூதே கார்யதே ச ।
பராவரேஷாம் பரமம் ப்ராக் ப்ரஸித்தம்
தத்ப்ரஹ்ம தத்தேதுரநந்யதேகம் ॥ 8 ॥
யச்சக்தயோ வததாம் வாதிதாம் வை
விவாதஸம்வாதபுவோ பவந்தி ।
குர்வந்தி சைஷாம் முஹுராத்மமோஹம்
தஸ்மை நமோऽநந்தகுணாய பூம்நே ॥ 9 ॥
அஸ்தீதி நாஸ்தீதி ச வஸ்துநிஷ்டயோஃ
ஏகஸ்தயோர்பிந்நவிருத்ததர்மயோஃ ।
அவேக்ஷிதம் கிம் ச ந யோகஸாங்க்யயோஃ
ஸமம் பரம் ஹ்யநுகூலம் ப்ரு'ஹத்தத் ॥ 10 ॥
யோऽநுகஹார்தம் பஜதாம் பாதமூலமநாமரூபோ பகவாநநந்தஃ ।
நாமாநி ரூபாணி ச ஜந்மகர்மபிர்பேஜே ஸ மஹ்யம் பரமஃ ப்ரஸீதது ॥ 11 ॥
யஃ ப்ராக்ரு'தைர்ஜ்ஞாநபதைர்ஜநாநாம்
யதாஶயம் தேஹகதோ விபாதி ।
யதாநிலஃ பார்திவமாஶ்ரிதோ குணம்
ஸ ஈஶ்வரோ மே குருதாந்மநோரதம் ॥ 12 ॥
॥ இதி ஹம்ஸகுஹ்யஸ்தோத்ரம் ஸம்பூர்ணம் ॥
Roman (IAST) Transliteration
(bhāgavatapurāṇāntargatam)
namaḥ parāyāvitathānubhūtaye
guṇatrayābhāsanimittabandhave |
adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhiḥ
nivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 1 ||
na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥ
sakhā vasansaṃvasataḥ pure'smin |
guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭeḥ
tasmai maheśāya namaskaromi || 2 ||
deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrā
nātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |
sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjño
na veda sarvajñamanantamīḍe || 3 ||
yadoparāmo manaso nāmarūpa-
rūpasya dṛṣṭasmṛtisapramoṣāt |
ya īyate kevalayā svasaṃsthayā
haṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 4 ||
manīṣiṇo'ntarhadi sanniveśitaṃ
svaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |
vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃ
manīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 5 ||
sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyā
niṣedhanivāṇasukhānubhūtiḥ |
sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥ
prasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 6 ||
yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃ
dhiyā'kṣabhirvā manasā vota yasya |
mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattat
sa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 7 ||
yasmin yato yena ca yasya yasmai
yadyo yathā kurūte kāryate ca |
parāvareṣāṃ paramaṃ prāk prasiddhaṃ
tadbrahma taddheturananyadekam || 8 ||
yacchaktayo vadatāṃ vāditāṃ vai
vivādasaṃvādabhuvo bhavanti |
kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃ
tasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 9 ||
astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayoḥ
ekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |
avekṣitaṃ kiṃ ca na yogasāṅkhyayoḥ
samaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 10 ||
yo'nugahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |
nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 11 ||
yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃ
yathāśayaṃ dehagato vibhāti |
yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃ
sa īśvaro me kurutānmanoratham || 12 ||
|| iti haṃsaguhyastotraṃ sampūrṇam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
(भागवतपुराणान्तर्गतम्)
नमः परायावितथानुभूतये
गुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे ।
अदृष्टधाम्ने गुणतत्त्वबुद्धिभिः
निवृत्तमानाय दधे स्वयम्भुवे ॥ 1 ॥
न यस्य सख्यं पुरुषोऽवैति सख्युः
सखा वसन्संवसतः पुरेऽस्मिन् ।
गुणो यथा गुणिनो व्यक्तदृष्टेः
तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ 2 ॥
देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा
नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।
सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो
न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ 3 ॥
यदोपरामो मनसो नामरूप-
रूपस्य दृष्टस्मृतिसप्रमोषात् ।
य ईयते केवलया स्वसंस्थया
हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ 4 ॥
मनीषिणोऽन्तर्हदि सन्निवेशितं
स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।
वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं
मनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ 5 ॥
स वै ममाशेषविशेषमाया
निषेधनिवाणसुखानुभूतिः ।
स सर्वनामा स च विश्वरूपः
प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ 6 ॥
यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं
धियाऽक्षभिर्वा मनसा वोत यस्य ।
मा भूत्स्वरूपं गुणरूपं हि तत्तत्
स वै गुणापायविसर्गलक्षणः ॥ 7 ॥
यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै
यद्यो यथा कुरूते कार्यते च ।
परावरेषां परमं प्राक् प्रसिद्धं
तद्ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ 8 ॥
यच्छक्तयो वदतां वादितां वै
विवादसंवादभुवो भवन्ति ।
कुर्वन्ति चैषां मुहुरात्ममोहं
तस्मै नमोऽनन्तगुणाय भूम्ने ॥ 9 ॥
अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयोः
एकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।
अवेक्षितं किं च न योगसाङ्ख्ययोः
समं परं ह्यनुकूलं बृहत्तत् ॥ 10 ॥
योऽनुगहार्थं भजतां पादमूलमनामरूपो भगवाननन्तः ।
नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभिर्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदतु ॥ 11 ॥
यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां
यथाशयं देहगतो विभाति ।
यथानिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं
स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ 12 ॥
॥ इति हंसगुह्यस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
(bhāgavatapurāṇāntargatam)
namaḥ parāyāvitathānubhūtaye
guṇatrayābhāsanimittabandhave |
adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhiḥ
nivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 1 ||
na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥ
sakhā vasansaṃvasataḥ pure'smin |
guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭeḥ
tasmai maheśāya namaskaromi || 2 ||
deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrā
nātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |
sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjño
na veda sarvajñamanantamīḍe || 3 ||
yadoparāmo manaso nāmarūpa-
rūpasya dṛṣṭasmṛtisapramoṣāt |
ya īyate kevalayā svasaṃsthayā
haṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 4 ||
manīṣiṇo'ntarhadi sanniveśitaṃ
svaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |
vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃ
manīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 5 ||
sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyā
niṣedhanivāṇasukhānubhūtiḥ |
sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥ
prasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 6 ||
yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃ
dhiyā'kṣabhirvā manasā vota yasya |
mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattat
sa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 7 ||
yasmin yato yena ca yasya yasmai
yadyo yathā kurūte kāryate ca |
parāvareṣāṃ paramaṃ prāk prasiddhaṃ
tadbrahma taddheturananyadekam || 8 ||
yacchaktayo vadatāṃ vāditāṃ vai
vivādasaṃvādabhuvo bhavanti |
kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃ
tasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 9 ||
astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayoḥ
ekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |
avekṣitaṃ kiṃ ca na yogasāṅkhyayoḥ
samaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 10 ||
yo'nugahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |
nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 11 ||
yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃ
yathāśayaṃ dehagato vibhāti |
yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃ
sa īśvaro me kurutānmanoratham || 12 ||
|| iti haṃsaguhyastotraṃ sampūrṇam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.