(ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਮ੍)
ਨਮਃ ਪਰਾਯਾਵਿਤਥਾਨੁਭੂਤਯੇ
ਗੁਣਤ੍ਰਯਾਭਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਬਨ੍ਧਵੇ ।
ਅਦृष੍ਟਧਾਮ੍ਨੇ ਗੁਣਤਤ੍ਤ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ
ਨਿਵृਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਦਧੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵੇ ॥ 1 ॥
ਨ ਯਸ੍ਯ ਸਖ੍ਯਂ ਪੁਰੁषੋऽਵੈਤਿ ਸਖ੍ਯੁਃ
ਸਖਾ ਵਸਨ੍ਸਂਵਸਤਃ ਪੁਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ।
ਗੁਣੋ ਯਥਾ ਗੁਣਿਨੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਦृष੍ਟੇਃ
ਤਸ੍ਮੈ ਮਹੇਸ਼ਾਯ ਨਮਸ੍ਕਰੋਮਿ ॥ 2 ॥
ਦੇਹੋऽਸਵੋऽਕ੍षਾ ਮਨਵੋ ਭੂਤਮਾਤ੍ਰਾ
ਨਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਯਂ ਚ ਵਿਦੁਃ ਪਰਂ ਯਤ੍ ।
ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਮਾਨ੍ ਵੇਦ ਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚ ਤਜ੍ਜ੍ਞੋ
ਨ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਮਨਨ੍ਤਮੀਡੇ ॥ 3 ॥
ਯਦੋਪਰਾਮੋ ਮਨਸੋ ਨਾਮਰੂਪ-
ਰੂਪਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਸ੍ਮृਤਿਸਪ੍ਰਮੋषਾਤ੍ ।
ਯ ਈਯਤੇ ਕੇਵਲਯਾ ਸ੍ਵਸਂਸ੍ਥਯਾ
ਹਂਸਾਯ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼ੁਚਿਸਦ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ॥ 4 ॥
ਮਨੀषਿਣੋऽਨ੍ਤਰ੍ਹਦਿ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਂ
ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਰ੍ਨਵਭਿਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਵृਦ੍ਭਿਃ ।
ਵਹ੍ਨਿਂ ਯਥਾ ਦਾਰੁਣਿ ਪਾਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਂ
ਮਨੀषਯਾ ਨਿष੍ਕਰ੍षਨ੍ਤਿ ਗੂਢਮ੍ ॥ 5 ॥
ਸ ਵੈ ਮਮਾਸ਼ੇषਵਿਸ਼ੇषਮਾਯਾ
ਨਿषੇਧਨਿਵਾਣਸੁਖਾਨੁਭੂਤਿਃ ।
ਸ ਸਰ੍ਵਨਾਮਾ ਸ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਃ
ਪ੍ਰਸੀਦਤਾਮਨਿਰੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ॥ 6 ॥
ਯਦ੍ਯਨ੍ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਵਚਸਾ ਨਿਰੂਪਿਤਂ
ਧਿਯਾऽਕ੍षਭਿਰ੍ਵਾ ਮਨਸਾ ਵੋਤ ਯਸ੍ਯ ।
ਮਾ ਭੂਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਗੁਣਰੂਪਂ ਹਿ ਤਤ੍ਤਤ੍
ਸ ਵੈ ਗੁਣਾਪਾਯਵਿਸਰ੍ਗਲਕ੍षਣਃ ॥ 7 ॥
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਤੋ ਯੇਨ ਚ ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਮੈ
ਯਦ੍ਯੋ ਯਥਾ ਕੁਰੂਤੇ ਕਾਰ੍ਯਤੇ ਚ ।
ਪਰਾਵਰੇषਾਂ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ
ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਦ੍ਧੇਤੁਰਨਨ੍ਯਦੇਕਮ੍ ॥ 8 ॥
ਯਚ੍ਛਕ੍ਤਯੋ ਵਦਤਾਂ ਵਾਦਿਤਾਂ ਵੈ
ਵਿਵਾਦਸਂਵਾਦਭੁਵੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚੈषਾਂ ਮੁਹੁਰਾਤ੍ਮਮੋਹਂ
ਤਸ੍ਮੈ ਨਮੋऽਨਨ੍ਤਗੁਣਾਯ ਭੂਮ੍ਨੇ ॥ 9 ॥
ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਚ ਵਸ੍ਤੁਨਿष੍ਠਯੋਃ
ਏਕਸ੍ਥਯੋਰ੍ਭਿਨ੍ਨਵਿਰੁਦ੍ਧਧਰ੍ਮਯੋਃ ।
ਅਵੇਕ੍षਿਤਂ ਕਿਂ ਚ ਨ ਯੋਗਸਾਙ੍ਖ੍ਯਯੋਃ
ਸਮਂ ਪਰਂ ਹ੍ਯਨੁਕੂਲਂ ਬृਹਤ੍ਤਤ੍ ॥ 10 ॥
ਯੋऽਨੁਗਹਾਰ੍ਥਂ ਭਜਤਾਂ ਪਾਦਮੂਲਮਨਾਮਰੂਪੋ ਭਗਵਾਨਨਨ੍ਤਃ ।
ਨਾਮਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਚ ਜਨ੍ਮਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਭੇਜੇ ਸ ਮਹ੍ਯਂ ਪਰਮਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ ॥ 11 ॥
ਯਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਰ੍ਜ੍ਞਾਨਪਥੈਰ੍ਜਨਾਨਾਂ
ਯਥਾਸ਼ਯਂ ਦੇਹਗਤੋ ਵਿਭਾਤਿ ।
ਯਥਾਨਿਲਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਗੁਣਂ
ਸ ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਮੇ ਕੁਰੁਤਾਨ੍ਮਨੋਰਥਮ੍ ॥ 12 ॥
॥ ਇਤਿ ਹਂਸਗੁਹ੍ਯਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ॥
Roman (IAST) Transliteration
(bhāgavatapurāṇāntargatam)
namaḥ parāyāvitathānubhūtaye
guṇatrayābhāsanimittabandhave |
adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhiḥ
nivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 1 ||
na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥ
sakhā vasansaṃvasataḥ pure'smin |
guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭeḥ
tasmai maheśāya namaskaromi || 2 ||
deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrā
nātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |
sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjño
na veda sarvajñamanantamīḍe || 3 ||
yadoparāmo manaso nāmarūpa-
rūpasya dṛṣṭasmṛtisapramoṣāt |
ya īyate kevalayā svasaṃsthayā
haṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 4 ||
manīṣiṇo'ntarhadi sanniveśitaṃ
svaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |
vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃ
manīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 5 ||
sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyā
niṣedhanivāṇasukhānubhūtiḥ |
sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥ
prasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 6 ||
yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃ
dhiyā'kṣabhirvā manasā vota yasya |
mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattat
sa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 7 ||
yasmin yato yena ca yasya yasmai
yadyo yathā kurūte kāryate ca |
parāvareṣāṃ paramaṃ prāk prasiddhaṃ
tadbrahma taddheturananyadekam || 8 ||
yacchaktayo vadatāṃ vāditāṃ vai
vivādasaṃvādabhuvo bhavanti |
kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃ
tasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 9 ||
astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayoḥ
ekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |
avekṣitaṃ kiṃ ca na yogasāṅkhyayoḥ
samaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 10 ||
yo'nugahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |
nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 11 ||
yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃ
yathāśayaṃ dehagato vibhāti |
yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃ
sa īśvaro me kurutānmanoratham || 12 ||
|| iti haṃsaguhyastotraṃ sampūrṇam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
(भागवतपुराणान्तर्गतम्)
नमः परायावितथानुभूतये
गुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे ।
अदृष्टधाम्ने गुणतत्त्वबुद्धिभिः
निवृत्तमानाय दधे स्वयम्भुवे ॥ 1 ॥
न यस्य सख्यं पुरुषोऽवैति सख्युः
सखा वसन्संवसतः पुरेऽस्मिन् ।
गुणो यथा गुणिनो व्यक्तदृष्टेः
तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ 2 ॥
देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा
नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।
सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो
न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ 3 ॥
यदोपरामो मनसो नामरूप-
रूपस्य दृष्टस्मृतिसप्रमोषात् ।
य ईयते केवलया स्वसंस्थया
हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ 4 ॥
मनीषिणोऽन्तर्हदि सन्निवेशितं
स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।
वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं
मनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ 5 ॥
स वै ममाशेषविशेषमाया
निषेधनिवाणसुखानुभूतिः ।
स सर्वनामा स च विश्वरूपः
प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ 6 ॥
यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं
धियाऽक्षभिर्वा मनसा वोत यस्य ।
मा भूत्स्वरूपं गुणरूपं हि तत्तत्
स वै गुणापायविसर्गलक्षणः ॥ 7 ॥
यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै
यद्यो यथा कुरूते कार्यते च ।
परावरेषां परमं प्राक् प्रसिद्धं
तद्ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ 8 ॥
यच्छक्तयो वदतां वादितां वै
विवादसंवादभुवो भवन्ति ।
कुर्वन्ति चैषां मुहुरात्ममोहं
तस्मै नमोऽनन्तगुणाय भूम्ने ॥ 9 ॥
अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयोः
एकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।
अवेक्षितं किं च न योगसाङ्ख्ययोः
समं परं ह्यनुकूलं बृहत्तत् ॥ 10 ॥
योऽनुगहार्थं भजतां पादमूलमनामरूपो भगवाननन्तः ।
नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभिर्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदतु ॥ 11 ॥
यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां
यथाशयं देहगतो विभाति ।
यथानिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं
स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ 12 ॥
॥ इति हंसगुह्यस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
(bhāgavatapurāṇāntargatam)
namaḥ parāyāvitathānubhūtaye
guṇatrayābhāsanimittabandhave |
adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhiḥ
nivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 1 ||
na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥ
sakhā vasansaṃvasataḥ pure'smin |
guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭeḥ
tasmai maheśāya namaskaromi || 2 ||
deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrā
nātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |
sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjño
na veda sarvajñamanantamīḍe || 3 ||
yadoparāmo manaso nāmarūpa-
rūpasya dṛṣṭasmṛtisapramoṣāt |
ya īyate kevalayā svasaṃsthayā
haṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 4 ||
manīṣiṇo'ntarhadi sanniveśitaṃ
svaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |
vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃ
manīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 5 ||
sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyā
niṣedhanivāṇasukhānubhūtiḥ |
sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥ
prasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 6 ||
yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃ
dhiyā'kṣabhirvā manasā vota yasya |
mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattat
sa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 7 ||
yasmin yato yena ca yasya yasmai
yadyo yathā kurūte kāryate ca |
parāvareṣāṃ paramaṃ prāk prasiddhaṃ
tadbrahma taddheturananyadekam || 8 ||
yacchaktayo vadatāṃ vāditāṃ vai
vivādasaṃvādabhuvo bhavanti |
kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃ
tasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 9 ||
astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayoḥ
ekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |
avekṣitaṃ kiṃ ca na yogasāṅkhyayoḥ
samaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 10 ||
yo'nugahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |
nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 11 ||
yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃ
yathāśayaṃ dehagato vibhāti |
yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃ
sa īśvaro me kurutānmanoratham || 12 ||
|| iti haṃsaguhyastotraṃ sampūrṇam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.