சாணக்ய நீதி - த்வாதஶோऽத்யாயஃ

Chanakya Niti - Dvadasho'dhyayah

🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஸாநந்தம் ஸதநம் ஸுதாஸ்து ஸுதியஃ காந்தா ப்ரியாலாபிநீ
இச்சாபூர்திதநம் ஸ்வயோஷிதி ரதிஃ ஸ்வாஜ்ஞாபராஃ ஸேவகாஃ ।
ஆதித்யம் ஶிவபூஜநம் ப்ரதிதிநம் மிஷ்டாந்நபாநம் க்ரு'ஹே
ஸாதோஃ ஸங்கமுபாஸதே ச ஸததம் தந்யோ க்ரு'ஹஸ்தாஶ்ரமஃ ॥ 01 ॥
ஆர்தேஷு விப்ரேஷு தயாந்விதஶ்ச
யச்ச்ரத்தயா ஸ்வல்பமுபைதி தாநம் ।
அநந்தபாரமுபைதி ராஜந்
யத்தீயதே தந்ந லபேத்த்விஜேப்யஃ ॥ 02 ॥
தாக்ஷிண்யம் ஸ்வஜநே தயா பரஜநே ஶாட்யம் ஸதா துர்ஜநே
ப்ரீதிஃ ஸாதுஜநே ஸ்மயஃ கலஜநே வித்வஜ்ஜநே சார்ஜவம் ।
ஶௌர்யம் ஶத்ருஜநே க்ஷமா குருஜநே நாரீஜநே தூர்ததா
இத்தம் யே புருஷா கலாஸு குஶலாஸ்தேஷ்வேவ லோகஸ்திதிஃ ॥ 03 ॥
ஹஸ்தௌ தாநவிவர்ஜிதௌ ஶ்ருதிபுடௌ ஸாரஸ்வதத்ரோஹிணௌ
நேத்ரே ஸாதுவிலோகநேந ரஹிதே பாதௌ ந தீர்தம் கதௌ ।
அந்யாயார்ஜிதவித்தபூர்ணமுதரம் கர்வேண துங்கம் ஶிரோ
ரே ரே ஜம்புக முஞ்ச முஞ்ச ஸஹஸா நீசம் ஸுநிந்த்யம் வபுஃ ॥ 04 ॥
யேஷாம் ஶ்ரீமத்யஶோதாஸுதபதகமலே நாஸ்தி பக்திர்நராணாம்
யேஷாமாபீரகந்யாப்ரியகுணகதநே நாநுரக்தா ரஸஜ்ஞா ।
யேஷாம் ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ணலீலாலலிதரஸகதாஸாதரௌ நைவ கர்ணௌ
திக் தாந் திக் தாந் திகேதாந் கதயதி ஸததம் கீர்தநஸ்தோ ம்ரு'தங்கஃ ॥ 05 ॥
பத்ரம் நைவ யதா கரீலவிடபே தோஷோ வஸந்தஸ்ய கிம்
நோலூகோऽப்யவலோகதே யதி திவா ஸூர்யஸ்ய கிம் தூஷணம் ।
வர்ஷா நைவ பதந்தி சாதகமுகே மேகஸ்ய கிம் தூஷணம்
யத்பூர்வம் விதிநா லலாடலிகிதம் தந்மார்ஜிதும் கஃ க்ஷமஃ ॥ 06 ॥
ஸத்ஸங்காத்பவதி ஹி ஸாதுநா கலாநாம்
ஸாதூநாம் ந ஹி கலஸங்கதஃ கலத்வம் ।
ஆமோதம் குஸுமபவம் ம்ரு'தேவ தத்தே
ம்ரு'த்கந்தம் நஹி குஸுமாநி தாரயந்தி ॥ 07 ॥
ஸாதூநாம் தர்ஶநம் புண்யம் தீர்தபூதா ஹி ஸாதவஃ ।
காலேந பலதே தீர்தம் ஸத்யஃ ஸாதுஸமாகமஃ ॥ 08 ॥
விப்ராஸ்மிந்நகரே மஹாந்கதய கஸ்தாலத்ருமாணாம் கணஃ
கோ தாதா ரஜகோ ததாதி வஸநம் ப்ராதர்க்ரு'ஹீத்வா நிஶி ।
கோ தக்ஷஃ பரவித்ததாரஹரணே ஸர்வோऽபி தக்ஷோ ஜநஃ
கஸ்மாஜ்ஜீவஸி ஹே ஸகே விஷக்ரு'மிந்யாயேந ஜீவாம்யஹம் ॥ 09 ॥
ந விப்ரபாதோதககர்தமாணி
ந வேதஶாஸ்த்ரத்வநிகர்ஜிதாநி ।
ஸ்வாஹாஸ்வதாகாரவிவர்ஜிதாநி
ஶ்மஶாநதுல்யாநி க்ரு'ஹாணி தாநி ॥ 10 ॥
ஸத்யம் மாதா பிதா ஜ்ஞாநம் தர்மோ ப்ராதா தயா ஸகா ।
ஶாந்திஃ பத்நீ க்ஷமா புத்ரஃ ஷடேதே மம பாந்தவாஃ ॥ 11 ॥
அநித்யாநி ஶரீராணி விபவோ நைவ ஶாஶ்வதஃ ।
நித்யம் ஸந்நிஹிதோ ம்ரு'த்யுஃ கர்தவ்யோ தர்மஸங்க்ரஹஃ ॥ 12 ॥
நிமந்த்ரோத்ஸவா விப்ரா காவோ நவத்ரு'ணோத்ஸவாஃ ।
பத்யுத்ஸாஹயுதா பார்யா அஹம் க்ரு'ஷ்ணசரணோத்ஸவஃ ॥ 13 ॥
மாத்ரு'வத்பரதாரேஷு பரத்ரவ்யேஷு லோஷ்ட்ரவத் ।
ஆத்மவத்ஸர்வபூதேஷு யஃ பஶ்யதி ஸ பண்டிதஃ ॥ 14 ॥
தர்மே தத்பரதா முகே மதுரதா தாநே ஸமுத்ஸாஹதா
மித்ரேऽவஞ்சகதா குரௌ விநயதா சித்தேऽதிமபீரதா ।
ஆசாரே ஶுசிதா குணே ரஸிகதா ஶாஸ்த்ரேஷு விஜ்ஞாநதா
ரூபே ஸுந்தரதா ஶிவே பஜநதா த்வய்யஸ்தி போ ராகவ ॥ 15 ॥
காஷ்டம் கல்பதருஃ ஸுமேருசலஶ்சிந்தாமணிஃ ப்ரஸ்தரஃ
ஸூர்யாஸ்தீவ்ரகரஃ ஶஶீ க்ஷயகரஃ க்ஷாரோ ஹி வாராம் நிதிஃ ।
காமோ நஷ்டதநுர்வலிர்திதிஸுதோ நித்யம் பஶுஃ காமகௌ-
ர்நைதாம்ஸ்தே துலயாமி போ ரகுபதே கஸ்யோபமா தீயதே ॥ 16 ॥
வித்யா மித்ரம் ப்ரவாஸே ச பார்யா மித்ரம் க்ரு'ஹேஷு ச ।
வ்யாதிதஸ்யௌஷதம் மித்ரம் தர்மோ மித்ரம் ம்ரு'தஸ்ய ச ॥ 17 ॥
விநயம் ராஜபுத்ரேப்யஃ பண்டிதேப்யஃ ஸுபாஷிதம் ।
அந்ரு'தம் த்யூதகாரேப்யஃ ஸ்த்ரீப்யஃ ஶிக்ஷேத கைதவம் ॥ 18 ॥
அநாலோக்ய வ்யயம் கர்தா அநாதஃ கலஹப்ரியஃ ।
ஆதுரஃ ஸர்வக்ஷேத்ரேஷு நரஃ ஶீக்ரம் விநஶ்யதி ॥ 19 ॥
நாஹாரம் சிந்தயேத்ப்ராஜ்ஞோ தர்மமேகம் ஹி சிந்தயேத் ।
ஆஹாரோ ஹி மநுஷ்யாணாம் ஜந்மநா ஸஹ ஜாயதே ॥ 20 ॥
தநதாந்யப்ரயோகேஷு வித்யாஸங்க்ரஹணே ததா ।
ஆஹாரே வ்யவஹாரே ச த்யக்தலஜ்ஜஃ ஸுகீ பவேத் ॥ 21 ॥
ஜலபிந்துநிபாதேந க்ரமஶஃ பூர்யதே கடஃ ।
ஸ ஹேதுஃ ஸர்வவித்யாநாம் தர்மஸ்ய ச தநஸ்ய ச ॥ 22 ॥
வயஸஃ பரிணாமேऽபி யஃ கலஃ கல ஏவ ஸஃ ।
ஸம்பக்வமபி மாதுர்யம் நோபயாதீந்த்ரவாருணம் ॥ 23 ॥
Roman (IAST) Transliteration
sānandaṃ sadanaṃ sutāstu sudhiyaḥ kāntā priyālāpinī
icchāpūrtidhanaṃ svayoṣiti ratiḥ svājñāparāḥ sevakāḥ |
ātithyaṃ śivapūjanaṃ pratidinaṃ miṣṭānnapānaṃ gṛhe
sādhoḥ saṅgamupāsate ca satataṃ dhanyo gṛhasthāśramaḥ || 01 ||
ārteṣu vipreṣu dayānvitaśca
yacchraddhayā svalpamupaiti dānam |
anantapāramupaiti rājan
yaddīyate tanna labheddvijebhyaḥ || 02 ||
dākṣiṇyaṃ svajane dayā parajane śāṭhyaṃ sadā durjane
prītiḥ sādhujane smayaḥ khalajane vidvajjane cārjavam |
śauryaṃ śatrujane kṣamā gurujane nārījane dhūrtatā
itthaṃ ye puruṣā kalāsu kuśalāsteṣveva lokasthitiḥ || 03 ||
hastau dānavivarjitau śrutipuṭau sārasvatadrohiṇau
netre sādhuvilokanena rahite pādau na tīrthaṃ gatau |
anyāyārjitavittapūrṇamudaraṃ garveṇa tuṅgaṃ śiro
re re jambuka muñca muñca sahasā nīcaṃ sunindyaṃ vapuḥ || 04 ||
yeṣāṃ śrīmadyaśodāsutapadakamale nāsti bhaktirnarāṇāṃ
yeṣāmābhīrakanyāpriyaguṇakathane nānuraktā rasajñā |
yeṣāṃ śrīkṛṣṇalīlālalitarasakathāsādarau naiva karṇau
dhik tān dhik tān dhigetān kathayati satataṃ kīrtanastho mṛdaṅgaḥ || 05 ||
patraṃ naiva yadā karīlaviṭape doṣo vasantasya kiṃ
nolūko'pyavalokate yadi divā sūryasya kiṃ dūṣaṇam |
varṣā naiva patanti cātakamukhe meghasya kiṃ dūṣaṇaṃ
yatpūrvaṃ vidhinā lalāṭalikhitaṃ tanmārjituṃ kaḥ kṣamaḥ || 06 ||
satsaṅgādbhavati hi sādhunā khalānāṃ
sādhūnāṃ na hi khalasaṅgataḥ khalatvam |
āmodaṃ kusumabhavaṃ mṛdeva dhatte
mṛdgandhaṃ nahi kusumāni dhārayanti || 07 ||
sādhūnāṃ darśanaṃ puṇyaṃ tīrthabhūtā hi sādhavaḥ |
kālena phalate tīrthaṃ sadyaḥ sādhusamāgamaḥ || 08 ||
viprāsminnagare mahānkathaya kastāladrumāṇāṃ gaṇaḥ
ko dātā rajako dadāti vasanaṃ prātargṛhītvā niśi |
ko dakṣaḥ paravittadāraharaṇe sarvo'pi dakṣo janaḥ
kasmājjīvasi he sakhe viṣakṛminyāyena jīvāmyaham || 09 ||
na viprapādodakakardamāṇi
na vedaśāstradhvanigarjitāni |
svāhāsvadhākāravivarjitāni
śmaśānatulyāni gṛhāṇi tāni || 10 ||
satyaṃ mātā pitā jñānaṃ dharmo bhrātā dayā sakhā |
śāntiḥ patnī kṣamā putraḥ ṣaḍete mama bāndhavāḥ || 11 ||
anityāni śarīrāṇi vibhavo naiva śāśvataḥ |
nityaṃ sannihito mṛtyuḥ kartavyo dharmasaṅgrahaḥ || 12 ||
nimantrotsavā viprā gāvo navatṛṇotsavāḥ |
patyutsāhayutā bhāryā ahaṃ kṛṣṇacaraṇotsavaḥ || 13 ||
mātṛvatparadāreṣu paradravyeṣu loṣṭravat |
ātmavatsarvabhūteṣu yaḥ paśyati sa paṇḍitaḥ || 14 ||
dharme tatparatā mukhe madhuratā dāne samutsāhatā
mitre'vañcakatā gurau vinayatā citte'timabhīratā |
ācāre śucitā guṇe rasikatā śāstreṣu vijñānatā
rūpe sundaratā śive bhajanatā tvayyasti bho rāghava || 15 ||
kāṣṭhaṃ kalpataruḥ sumerucalaścintāmaṇiḥ prastaraḥ
sūryāstīvrakaraḥ śaśī kṣayakaraḥ kṣāro hi vārāṃ nidhiḥ |
kāmo naṣṭatanurvalirditisuto nityaṃ paśuḥ kāmagau-
rnaitāṃste tulayāmi bho raghupate kasyopamā dīyate || 16 ||
vidyā mitraṃ pravāse ca bhāryā mitraṃ gṛheṣu ca |
vyādhitasyauṣadhaṃ mitraṃ dharmo mitraṃ mṛtasya ca || 17 ||
vinayaṃ rājaputrebhyaḥ paṇḍitebhyaḥ subhāṣitam |
anṛtaṃ dyūtakārebhyaḥ strībhyaḥ śikṣeta kaitavam || 18 ||
anālokya vyayaṃ kartā anāthaḥ kalahapriyaḥ |
āturaḥ sarvakṣetreṣu naraḥ śīghraṃ vinaśyati || 19 ||
nāhāraṃ cintayetprājño dharmamekaṃ hi cintayet |
āhāro hi manuṣyāṇāṃ janmanā saha jāyate || 20 ||
dhanadhānyaprayogeṣu vidyāsaṅgrahaṇe tathā |
āhāre vyavahāre ca tyaktalajjaḥ sukhī bhavet || 21 ||
jalabindunipātena kramaśaḥ pūryate ghaṭaḥ |
sa hetuḥ sarvavidyānāṃ dharmasya ca dhanasya ca || 22 ||
vayasaḥ pariṇāme'pi yaḥ khalaḥ khala eva saḥ |
sampakvamapi mādhuryaṃ nopayātīndravāruṇam || 23 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
सानन्दं सदनं सुतास्तु सुधियः कान्ता प्रियालापिनी
इच्छापूर्तिधनं स्वयोषिति रतिः स्वाज्ञापराः सेवकाः ।
आतिथ्यं शिवपूजनं प्रतिदिनं मिष्टान्नपानं गृहे
साधोः सङ्गमुपासते च सततं धन्यो गृहस्थाश्रमः ॥ 01 ॥
आर्तेषु विप्रेषु दयान्वितश्च
यच्छ्रद्धया स्वल्पमुपैति दानम् ।
अनन्तपारमुपैति राजन्
यद्दीयते तन्न लभेद्द्विजेभ्यः ॥ 02 ॥
दाक्षिण्यं स्वजने दया परजने शाठ्यं सदा दुर्जने
प्रीतिः साधुजने स्मयः खलजने विद्वज्जने चार्जवम् ।
शौर्यं शत्रुजने क्षमा गुरुजने नारीजने धूर्तता
इत्थं ये पुरुषा कलासु कुशलास्तेष्वेव लोकस्थितिः ॥ 03 ॥
हस्तौ दानविवर्जितौ श्रुतिपुटौ सारस्वतद्रोहिणौ
नेत्रे साधुविलोकनेन रहिते पादौ न तीर्थं गतौ ।
अन्यायार्जितवित्तपूर्णमुदरं गर्वेण तुङ्गं शिरो
रे रे जम्बुक मुञ्च मुञ्च सहसा नीचं सुनिन्द्यं वपुः ॥ 04 ॥
येषां श्रीमद्यशोदासुतपदकमले नास्ति भक्तिर्नराणां
येषामाभीरकन्याप्रियगुणकथने नानुरक्ता रसज्ञा ।
येषां श्रीकृष्णलीलाललितरसकथासादरौ नैव कर्णौ
धिक् तान् धिक् तान् धिगेतान् कथयति सततं कीर्तनस्थो मृदङ्गः ॥ 05 ॥
पत्रं नैव यदा करीलविटपे दोषो वसन्तस्य किं
नोलूकोऽप्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणम् ।
वर्षा नैव पतन्ति चातकमुखे मेघस्य किं दूषणं
यत्पूर्वं विधिना ललाटलिखितं तन्मार्जितुं कः क्षमः ॥ 06 ॥
सत्सङ्गाद्भवति हि साधुना खलानां
साधूनां न हि खलसङ्गतः खलत्वम् ।
आमोदं कुसुमभवं मृदेव धत्ते
मृद्गन्धं नहि कुसुमानि धारयन्ति ॥ 07 ॥
साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः ।
कालेन फलते तीर्थं सद्यः साधुसमागमः ॥ 08 ॥
विप्रास्मिन्नगरे महान्कथय कस्तालद्रुमाणां गणः
को दाता रजको ददाति वसनं प्रातर्गृहीत्वा निशि ।
को दक्षः परवित्तदारहरणे सर्वोऽपि दक्षो जनः
कस्माज्जीवसि हे सखे विषकृमिन्यायेन जीवाम्यहम् ॥ 09 ॥
न विप्रपादोदककर्दमाणि
न वेदशास्त्रध्वनिगर्जितानि ।
स्वाहास्वधाकारविवर्जितानि
श्मशानतुल्यानि गृहाणि तानि ॥ 10 ॥
सत्यं माता पिता ज्ञानं धर्मो भ्राता दया सखा ।
शान्तिः पत्नी क्षमा पुत्रः षडेते मम बान्धवाः ॥ 11 ॥
अनित्यानि शरीराणि विभवो नैव शाश्वतः ।
नित्यं सन्निहितो मृत्युः कर्तव्यो धर्मसङ्ग्रहः ॥ 12 ॥
निमन्त्रोत्सवा विप्रा गावो नवतृणोत्सवाः ।
पत्युत्साहयुता भार्या अहं कृष्णचरणोत्सवः ॥ 13 ॥
मातृवत्परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ट्रवत् ।
आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः ॥ 14 ॥
धर्मे तत्परता मुखे मधुरता दाने समुत्साहता
मित्रेऽवञ्चकता गुरौ विनयता चित्तेऽतिमभीरता ।
आचारे शुचिता गुणे रसिकता शास्त्रेषु विज्ञानता
रूपे सुन्दरता शिवे भजनता त्वय्यस्ति भो राघव ॥ 15 ॥
काष्ठं कल्पतरुः सुमेरुचलश्चिन्तामणिः प्रस्तरः
सूर्यास्तीव्रकरः शशी क्षयकरः क्षारो हि वारां निधिः ।
कामो नष्टतनुर्वलिर्दितिसुतो नित्यं पशुः कामगौ-
र्नैतांस्ते तुलयामि भो रघुपते कस्योपमा दीयते ॥ 16 ॥
विद्या मित्रं प्रवासे च भार्या मित्रं गृहेषु च ।
व्याधितस्यौषधं मित्रं धर्मो मित्रं मृतस्य च ॥ 17 ॥
विनयं राजपुत्रेभ्यः पण्डितेभ्यः सुभाषितम् ।
अनृतं द्यूतकारेभ्यः स्त्रीभ्यः शिक्षेत कैतवम् ॥ 18 ॥
अनालोक्य व्ययं कर्ता अनाथः कलहप्रियः ।
आतुरः सर्वक्षेत्रेषु नरः शीघ्रं विनश्यति ॥ 19 ॥
नाहारं चिन्तयेत्प्राज्ञो धर्ममेकं हि चिन्तयेत् ।
आहारो हि मनुष्याणां जन्मना सह जायते ॥ 20 ॥
धनधान्यप्रयोगेषु विद्यासङ्ग्रहणे तथा ।
आहारे व्यवहारे च त्यक्तलज्जः सुखी भवेत् ॥ 21 ॥
जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः पूर्यते घटः ।
स हेतुः सर्वविद्यानां धर्मस्य च धनस्य च ॥ 22 ॥
वयसः परिणामेऽपि यः खलः खल एव सः ।
सम्पक्वमपि माधुर्यं नोपयातीन्द्रवारुणम् ॥ 23 ॥
sānandaṃ sadanaṃ sutāstu sudhiyaḥ kāntā priyālāpinī
icchāpūrtidhanaṃ svayoṣiti ratiḥ svājñāparāḥ sevakāḥ |
ātithyaṃ śivapūjanaṃ pratidinaṃ miṣṭānnapānaṃ gṛhe
sādhoḥ saṅgamupāsate ca satataṃ dhanyo gṛhasthāśramaḥ || 01 ||
ārteṣu vipreṣu dayānvitaśca
yacchraddhayā svalpamupaiti dānam |
anantapāramupaiti rājan
yaddīyate tanna labheddvijebhyaḥ || 02 ||
dākṣiṇyaṃ svajane dayā parajane śāṭhyaṃ sadā durjane
prītiḥ sādhujane smayaḥ khalajane vidvajjane cārjavam |
śauryaṃ śatrujane kṣamā gurujane nārījane dhūrtatā
itthaṃ ye puruṣā kalāsu kuśalāsteṣveva lokasthitiḥ || 03 ||
hastau dānavivarjitau śrutipuṭau sārasvatadrohiṇau
netre sādhuvilokanena rahite pādau na tīrthaṃ gatau |
anyāyārjitavittapūrṇamudaraṃ garveṇa tuṅgaṃ śiro
re re jambuka muñca muñca sahasā nīcaṃ sunindyaṃ vapuḥ || 04 ||
yeṣāṃ śrīmadyaśodāsutapadakamale nāsti bhaktirnarāṇāṃ
yeṣāmābhīrakanyāpriyaguṇakathane nānuraktā rasajñā |
yeṣāṃ śrīkṛṣṇalīlālalitarasakathāsādarau naiva karṇau
dhik tān dhik tān dhigetān kathayati satataṃ kīrtanastho mṛdaṅgaḥ || 05 ||
patraṃ naiva yadā karīlaviṭape doṣo vasantasya kiṃ
nolūko'pyavalokate yadi divā sūryasya kiṃ dūṣaṇam |
varṣā naiva patanti cātakamukhe meghasya kiṃ dūṣaṇaṃ
yatpūrvaṃ vidhinā lalāṭalikhitaṃ tanmārjituṃ kaḥ kṣamaḥ || 06 ||
satsaṅgādbhavati hi sādhunā khalānāṃ
sādhūnāṃ na hi khalasaṅgataḥ khalatvam |
āmodaṃ kusumabhavaṃ mṛdeva dhatte
mṛdgandhaṃ nahi kusumāni dhārayanti || 07 ||
sādhūnāṃ darśanaṃ puṇyaṃ tīrthabhūtā hi sādhavaḥ |
kālena phalate tīrthaṃ sadyaḥ sādhusamāgamaḥ || 08 ||
viprāsminnagare mahānkathaya kastāladrumāṇāṃ gaṇaḥ
ko dātā rajako dadāti vasanaṃ prātargṛhītvā niśi |
ko dakṣaḥ paravittadāraharaṇe sarvo'pi dakṣo janaḥ
kasmājjīvasi he sakhe viṣakṛminyāyena jīvāmyaham || 09 ||
na viprapādodakakardamāṇi
na vedaśāstradhvanigarjitāni |
svāhāsvadhākāravivarjitāni
śmaśānatulyāni gṛhāṇi tāni || 10 ||
satyaṃ mātā pitā jñānaṃ dharmo bhrātā dayā sakhā |
śāntiḥ patnī kṣamā putraḥ ṣaḍete mama bāndhavāḥ || 11 ||
anityāni śarīrāṇi vibhavo naiva śāśvataḥ |
nityaṃ sannihito mṛtyuḥ kartavyo dharmasaṅgrahaḥ || 12 ||
nimantrotsavā viprā gāvo navatṛṇotsavāḥ |
patyutsāhayutā bhāryā ahaṃ kṛṣṇacaraṇotsavaḥ || 13 ||
mātṛvatparadāreṣu paradravyeṣu loṣṭravat |
ātmavatsarvabhūteṣu yaḥ paśyati sa paṇḍitaḥ || 14 ||
dharme tatparatā mukhe madhuratā dāne samutsāhatā
mitre'vañcakatā gurau vinayatā citte'timabhīratā |
ācāre śucitā guṇe rasikatā śāstreṣu vijñānatā
rūpe sundaratā śive bhajanatā tvayyasti bho rāghava || 15 ||
kāṣṭhaṃ kalpataruḥ sumerucalaścintāmaṇiḥ prastaraḥ
sūryāstīvrakaraḥ śaśī kṣayakaraḥ kṣāro hi vārāṃ nidhiḥ |
kāmo naṣṭatanurvalirditisuto nityaṃ paśuḥ kāmagau-
rnaitāṃste tulayāmi bho raghupate kasyopamā dīyate || 16 ||
vidyā mitraṃ pravāse ca bhāryā mitraṃ gṛheṣu ca |
vyādhitasyauṣadhaṃ mitraṃ dharmo mitraṃ mṛtasya ca || 17 ||
vinayaṃ rājaputrebhyaḥ paṇḍitebhyaḥ subhāṣitam |
anṛtaṃ dyūtakārebhyaḥ strībhyaḥ śikṣeta kaitavam || 18 ||
anālokya vyayaṃ kartā anāthaḥ kalahapriyaḥ |
āturaḥ sarvakṣetreṣu naraḥ śīghraṃ vinaśyati || 19 ||
nāhāraṃ cintayetprājño dharmamekaṃ hi cintayet |
āhāro hi manuṣyāṇāṃ janmanā saha jāyate || 20 ||
dhanadhānyaprayogeṣu vidyāsaṅgrahaṇe tathā |
āhāre vyavahāre ca tyaktalajjaḥ sukhī bhavet || 21 ||
jalabindunipātena kramaśaḥ pūryate ghaṭaḥ |
sa hetuḥ sarvavidyānāṃ dharmasya ca dhanasya ca || 22 ||
vayasaḥ pariṇāme'pi yaḥ khalaḥ khala eva saḥ |
sampakvamapi mādhuryaṃ nopayātīndravāruṇam || 23 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in