ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ බාලකාණ්ඩම් .
අථ ත්රයෝදශස්සර්ගඃ .
පුනඃ ප්රාප්තේ වසන්තේ තු පූර්ණස්සංවත්සරෝ(අ)භවත් .
ප්රසවාර්ථං ගතෝ යෂ්ටුං හයමේධේන වීර්යවාන් .. 1 ..
අභිවාද්ය වසිෂ්ඨං ච න්යායතඃ පරිපූජ්ය ච .
අබ්රවීත්ප්රශ්රිතං වාක්යං ප්රසවාර්ථං ද්විජෝත්තමම් .. 2 ..
යජ්ඤෝ මේ ක්රියතාං බ්රහ්මන්යථෝක්තං මුනිපුඞ්ගව .
යථා න විඝ්නඃ ක්රියතේ යජ්ඤාඞ්ගේෂු විධීයතාම් .. 3 ..
භවාන් ස්නිග්ධස්සුහෘන්මහ්යං ගුරුශ්ච පරමෝ මහාන් .
ඕඪව්යෝ භවතා චෛව භාරෝ යජ්ඤස්ය චෝද්යතඃ .. 4 ..
තථේති ච ස රාජානමබ්රවීද්ද්විජසත්තමඃ .
කරිෂ්යේ සර්වමේවෛතද්භවතා යත්සමර්ථිතම් .. 5 ..
තතෝ(අ)බ්රවීද්විජාන්වෘද්ධාන්යජ්ඤකර්මසු නිෂ්ඨිතාන් .
ස්ථාපත්යේ නිෂ්ඨිතාංශ්චෛව වෘද්ධාන්පරමධාර්මිකාන් .. 6 ..
කර්මාන්තිකාන් ශිල්පකරාන්වර්ධකීන් ඛනකානපි .
ගණකාන්ශිල්පිනශ්චෛව තථෛව නටනර්තකාන් .. 7 ..
තථා ශුචීන්ශාස්ත්රවිදඃ පුරුෂාන් සුබහුශ්රුතාන් .
යජ්ඤකර්ම සමීහන්තාං භවන්තෝ රාජශාසනාත් .. 8 ..
ඉෂ්ටකා බහු සාහස්රාශ්ශීඝ්රමානීයතාමිති .
0 උපකාර්යාඃ ක්රියන්තාං ච රාජ්ඤාං බහුගුණාන්විතාඃ .. 9 ..
බ්රාහ්මණාවසථාශ්චෛව කර්තව්යාශ්ශතශශ්ශුභාඃ .
භක්ෂ්යාන්නපානෛර්බහුභිස්සමුපේතාස්සුනිෂ්ඨිතාඃ .. 10 ..
තථා පෞරජනස්යාපි කර්තව්යා බහුවිස්තරාඃ .
ආවාසා බහුභක්ෂ්යා වෛ සර්වකාමෛරුපස්ථිතාඃ .. 11 ..
තථා ජානපදස්යාපි ජනස්ය බහුශෝභනම් .
දාතව්යමන්නං විධිවත්සත්කෘත්ය න තු ලීලයා .. 12 ..
සර්වේ වර්ණා යථා පූජාං ප්රාප්නුවන්ති සුසත්කෘතාඃ .
න චාවජ්ඤා ප්රයෝක්තව්යා කාමක්රෝධවශාදපි .. 13 ..
යජ්ඤකර්මසු යේ ව්යග්රාඃ පුරුෂාශ්ශිල්පිනස්තථා .
තේෂාමපි විශේෂේණ පූජා කාර්යා යථාක්රමම් .. 14 ..
තේ ච ස්යුස්සම්භෘතාස්සර්වේ වසුභිර්භෝජනේන ච .
යථා සර්වං සුවිහිතං න කිඤ්චිත්පරිහීයතේ .. 15 ..
තථා භවන්තඃ කුර්වන්තු ප්රීතිස්නිග්ධේන චේතසා .
තතස්සර්වේ සමාගම්ය වසිෂ්ඨමිදමබ්රුවන් .. 16 ..
යථෝක්තං තත්සුවිහිතං න කිඤ්චිත්පරිහීයතේ .
යථෝක්තං තත්කරිෂ්යාමෝ න කිඤ්චිත්පරිහාස්යතේ .. 17 ..
තතස්සුමන්ත්රමානීය වසිෂ්ඨෝ වාක්යමබ්රවීත් .
නිමන්ත්රයස්ව නෘපතීන්පෘථිව්යාං යේ ච ධාර්මිකාඃ .. 18 ..
බ්රාහ්මණාන්ක්ෂත්රියාන්වෛශ්යාඤ්ඡූද්රාංශ්චෛව සහස්රශඃ .
සමානයස්ව සත්කෘත්ය සර්වදේශේෂු මානවාන් .. 19 ..
මිථිලාධිපතිං ශූරං ජනකං සත්යවික්රමම් .
නිෂ්ඨිතං සර්වශාස්ත්රේෂු තථා වේදේෂු නිෂ්ඨිතම් .. 20 ..
තමානය මහාභාගං ස්වයමේව සුසත්කෘතම් .
පූර්වසම්බන්ධිනං ජ්ඤාත්වා තතඃ පූර්වං බ්රවීමි තේ .. 21 ..
තථා කාශීපතිං ස්නිග්ධං සතතං ප්රියවාදිනම් .
වයස්යං රාජසිංහස්ය ස්වයමේවානයස්ව හ .. 22 ..
තථා කේකයරාජානං වෘද්ධං පරමධාර්මිකම් .
ශ්වශුරං රාජසිංහස්ය සපුත්රං ත්වමිහානය .. 23 ..
අඞ්ගේශ්වරං මහාභාගං රෝමපාදං සුසත්කෘතම් .
වයස්යං රාජසිංහස්ය සමානය යශස්විනම් .. 24 ..
ප්රාචීනාන්සින්ධු සෞවීරාන්සෞරාෂ්ට්රේයාංශ්ච පාර්ථිවාන් .
දාක්ෂිණාත්යාන්නරේන්ද්රාංශ්ච සමස්තානානයස්ව හ .. 25 ..
සන්ති ස්නිග්ධාශ්ච යේ චාන්යේ රාජානඃ පෘථිවීතලේ .
තානානය යථාක්ෂිප්රං සානුගාන්සහ බාන්ධවාන් .. 26 ..
වසිෂ්ඨවාක්යං තච්ඡ්රුත්වා සුමන්ත්රස්ත්වරිතස්තදා .
ව්යාදිශත්පුරුෂාංස්තත්ර රාජ්ඤාමානයනේ ශුභාන් .. 27 ..
ස්වයමේව හි ධර්මාත්මා ප්රයයෞ මුනිශාසනාත් .
සුමන්ත්රස්ත්වරිතෝ භූත්වා සමානේතුං මහීක්ෂිතඃ .. 28 ..
තේ ච කර්මාන්තිකාස්සර්වේ වසිෂ්ඨාය ච ධීමතේ .
සර්වං නිවේදයන්ති ස්ම යජ්ඤේ යදුපකල්පිතම් .. 29 ..
තතඃප්රීතෝ ද්විජශ්රේෂ්ඨස්තාන් සර්වානිදමබ්රවීත් .
අවජ්ඤයා න දාතව්යං කස්යචිල්ලීලයා(අ)පි වා .. 30 ..
අවජ්ඤයා කෘතං හන්යාද්දාතාරං නාත්ර සංශයඃ .
28 තතඃ කෛශ්චිදහෝරාත්රෛරුපයාතා මහීක්ෂිතඃ .. 31 ..
බහූනි රත්නාන්යාදාය රාජ්ඤෝ දශරථස්ය වෛ .
තතෝ වසිෂ්ඨස්සුප්රීතෝ රාජානමිදමබ්රවීත් .. 32 ..
උපයාතා නරව්යාඝ්ර රාජානස්තව ශාසනාත් .
මයාපි සත්කෘතාඃ සර්වේ යථාර්හං රාජසත්තමාඃ .. 33 ..
යජ්ඤීයං ච කෘතං රාජන් පුරුෂෛස්සුසමාහිතෛඃ .
නිර්යාතු ච භවාන්යෂ්ටුං යජ්ඤායතනමන්තිකාත් .. 34 ..
සර්වකාමෛරුපහෘතෛරුපේතං ච සමන්තතඃ .
ද්රෂ්ටුමර්හසි රාජේන්ද්ර මනසේව විනිර්මිතම් .. 35 ..
තථා වසිෂ්ඨවචනාදෘශ්යශෘඞ්ගස්ය චෝභයෝඃ .
ශුභේ දිවසනක්ෂත්රේ නිර්යාතෝ ජගතීපතිඃ .. 36 ..
තතෝ වසිෂ්ඨප්රමුඛාස්සර්ව ඒව ද්විජෝත්තමාඃ .
ඍශ්යශෘඞ්ගං පුරස්කෘත්ය යජ්ඤකර්මාරභන් තදා .. 37 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ බාලකාණ්ඩේ ත්රයෝදශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
punaḥ prāpte vasante tu pūrṇassaṃvatsaro'bhavat |
prasavārthaṃ gato yaṣṭuṃ hayamedhena vīryavān || 1 ||
abhivādya vasiṣṭhaṃ ca nyāyataḥ paripūjya ca |
abravītpraśritaṃ vākyaṃ prasavārthaṃ dvijottamam || 2 ||
yajño me kriyatāṃ brahmanyathoktaṃ munipuṅgava |
yathā na vighnaḥ kriyate yajñāṅgeṣu vidhīyatām || 3 ||
bhavān snigdhassuhṛnmahyaṃ guruśca paramo mahān |
oḍhavyo bhavatā caiva bhāro yajñasya codyataḥ || 4 ||
tatheti ca sa rājānamabravīddvijasattamaḥ |
kariṣye sarvamevaitadbhavatā yatsamarthitam || 5 ||
tato'bravīdvijānvṛddhānyajñakarmasu niṣṭhitān |
sthāpatye niṣṭhitāṃścaiva vṛddhānparamadhārmikān || 6 ||
karmāntikān śilpakarānvardhakīn khanakānapi |
gaṇakānśilpinaścaiva tathaiva naṭanartakān || 7 ||
tathā śucīnśāstravidaḥ puruṣān subahuśrutān |
yajñakarma samīhantāṃ bhavanto rājaśāsanāt || 8 ||
iṣṭakā bahu sāhasrāśśīghramānīyatāmiti |
0 upakāryāḥ kriyantāṃ ca rājñāṃ bahuguṇānvitāḥ || 9 ||
brāhmaṇāvasathāścaiva kartavyāśśataśaśśubhāḥ |
bhakṣyānnapānairbahubhissamupetāssuniṣṭhitāḥ || 10 ||
tathā paurajanasyāpi kartavyā bahuvistarāḥ |
āvāsā bahubhakṣyā vai sarvakāmairupasthitāḥ || 11 ||
tathā jānapadasyāpi janasya bahuśobhanam |
dātavyamannaṃ vidhivatsatkṛtya na tu līlayā || 12 ||
sarve varṇā yathā pūjāṃ prāpnuvanti susatkṛtāḥ |
na cāvajñā prayoktavyā kāmakrodhavaśādapi || 13 ||
yajñakarmasu ye vyagrāḥ puruṣāśśilpinastathā |
teṣāmapi viśeṣeṇa pūjā kāryā yathākramam || 14 ||
te ca syussambhṛtāssarve vasubhirbhojanena ca |
yathā sarvaṃ suvihitaṃ na kiñcitparihīyate || 15 ||
tathā bhavantaḥ kurvantu prītisnigdhena cetasā |
tatassarve samāgamya vasiṣṭhamidamabruvan || 16 ||
yathoktaṃ tatsuvihitaṃ na kiñcitparihīyate |
yathoktaṃ tatkariṣyāmo na kiñcitparihāsyate || 17 ||
tatassumantramānīya vasiṣṭho vākyamabravīt |
nimantrayasva nṛpatīnpṛthivyāṃ ye ca dhārmikāḥ || 18 ||
brāhmaṇānkṣatriyānvaiśyāñchūdrāṃścaiva sahasraśaḥ |
samānayasva satkṛtya sarvadeśeṣu mānavān || 19 ||
mithilādhipatiṃ śūraṃ janakaṃ satyavikramam |
niṣṭhitaṃ sarvaśāstreṣu tathā vedeṣu niṣṭhitam || 20 ||
tamānaya mahābhāgaṃ svayameva susatkṛtam |
pūrvasambandhinaṃ jñātvā tataḥ pūrvaṃ bravīmi te || 21 ||
tathā kāśīpatiṃ snigdhaṃ satataṃ priyavādinam |
vayasyaṃ rājasiṃhasya svayamevānayasva ha || 22 ||
tathā kekayarājānaṃ vṛddhaṃ paramadhārmikam |
śvaśuraṃ rājasiṃhasya saputraṃ tvamihānaya || 23 ||
aṅgeśvaraṃ mahābhāgaṃ romapādaṃ susatkṛtam |
vayasyaṃ rājasiṃhasya samānaya yaśasvinam || 24 ||
prācīnānsindhu sauvīrānsaurāṣṭreyāṃśca pārthivān |
dākṣiṇātyānnarendrāṃśca samastānānayasva ha || 25 ||
santi snigdhāśca ye cānye rājānaḥ pṛthivītale |
tānānaya yathākṣipraṃ sānugānsaha bāndhavān || 26 ||
vasiṣṭhavākyaṃ tacchrutvā sumantrastvaritastadā |
vyādiśatpuruṣāṃstatra rājñāmānayane śubhān || 27 ||
svayameva hi dharmātmā prayayau muniśāsanāt |
sumantrastvarito bhūtvā samānetuṃ mahīkṣitaḥ || 28 ||
te ca karmāntikāssarve vasiṣṭhāya ca dhīmate |
sarvaṃ nivedayanti sma yajñe yadupakalpitam || 29 ||
tataḥprīto dvijaśreṣṭhastān sarvānidamabravīt |
avajñayā na dātavyaṃ kasyacillīlayā'pi vā || 30 ||
avajñayā kṛtaṃ hanyāddātāraṃ nātra saṃśayaḥ |
28 tataḥ kaiścidahorātrairupayātā mahīkṣitaḥ || 31 ||
bahūni ratnānyādāya rājño daśarathasya vai |
tato vasiṣṭhassuprīto rājānamidamabravīt || 32 ||
upayātā naravyāghra rājānastava śāsanāt |
mayāpi satkṛtāḥ sarve yathārhaṃ rājasattamāḥ || 33 ||
yajñīyaṃ ca kṛtaṃ rājan puruṣaissusamāhitaiḥ |
niryātu ca bhavānyaṣṭuṃ yajñāyatanamantikāt || 34 ||
sarvakāmairupahṛtairupetaṃ ca samantataḥ |
draṣṭumarhasi rājendra manaseva vinirmitam || 35 ||
tathā vasiṣṭhavacanādṛśyaśṛṅgasya cobhayoḥ |
śubhe divasanakṣatre niryāto jagatīpatiḥ || 36 ||
tato vasiṣṭhapramukhāssarva eva dvijottamāḥ |
ṛśyaśṛṅgaṃ puraskṛtya yajñakarmārabhan tadā || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ त्रयोदशस्सर्गः ।
पुनः प्राप्ते वसन्ते तु पूर्णस्संवत्सरोऽभवत् ।
प्रसवार्थं गतो यष्टुं हयमेधेन वीर्यवान् ॥ 1 ॥
अभिवाद्य वसिष्ठं च न्यायतः परिपूज्य च ।
अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं प्रसवार्थं द्विजोत्तमम् ॥ 2 ॥
यज्ञो मे क्रियतां ब्रह्मन्यथोक्तं मुनिपुङ्गव ।
यथा न विघ्नः क्रियते यज्ञाङ्गेषु विधीयताम् ॥ 3 ॥
भवान् स्निग्धस्सुहृन्मह्यं गुरुश्च परमो महान् ।
ओढव्यो भवता चैव भारो यज्ञस्य चोद्यतः ॥ 4 ॥
तथेति च स राजानमब्रवीद्द्विजसत्तमः ।
करिष्ये सर्वमेवैतद्भवता यत्समर्थितम् ॥ 5 ॥
ततोऽब्रवीद्विजान्वृद्धान्यज्ञकर्मसु निष्ठितान् ।
स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान्परमधार्मिकान् ॥ 6 ॥
कर्मान्तिकान् शिल्पकरान्वर्धकीन् खनकानपि ।
गणकान्शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान् ॥ 7 ॥
तथा शुचीन्शास्त्रविदः पुरुषान् सुबहुश्रुतान् ।
यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात् ॥ 8 ॥
इष्टका बहु साहस्राश्शीघ्रमानीयतामिति ।
0 उपकार्याः क्रियन्तां च राज्ञां बहुगुणान्विताः ॥ 9 ॥
ब्राह्मणावसथाश्चैव कर्तव्याश्शतशश्शुभाः ।
भक्ष्यान्नपानैर्बहुभिस्समुपेतास्सुनिष्ठिताः ॥ 10 ॥
तथा पौरजनस्यापि कर्तव्या बहुविस्तराः ।
आवासा बहुभक्ष्या वै सर्वकामैरुपस्थिताः ॥ 11 ॥
तथा जानपदस्यापि जनस्य बहुशोभनम् ।
दातव्यमन्नं विधिवत्सत्कृत्य न तु लीलया ॥ 12 ॥
सर्वे वर्णा यथा पूजां प्राप्नुवन्ति सुसत्कृताः ।
न चावज्ञा प्रयोक्तव्या कामक्रोधवशादपि ॥ 13 ॥
यज्ञकर्मसु ये व्यग्राः पुरुषाश्शिल्पिनस्तथा ।
तेषामपि विशेषेण पूजा कार्या यथाक्रमम् ॥ 14 ॥
ते च स्युस्सम्भृतास्सर्वे वसुभिर्भोजनेन च ।
यथा सर्वं सुविहितं न किञ्चित्परिहीयते ॥ 15 ॥
तथा भवन्तः कुर्वन्तु प्रीतिस्निग्धेन चेतसा ।
ततस्सर्वे समागम्य वसिष्ठमिदमब्रुवन् ॥ 16 ॥
यथोक्तं तत्सुविहितं न किञ्चित्परिहीयते ।
यथोक्तं तत्करिष्यामो न किञ्चित्परिहास्यते ॥ 17 ॥
ततस्सुमन्त्रमानीय वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ।
निमन्त्रयस्व नृपतीन्पृथिव्यां ये च धार्मिकाः ॥ 18 ॥
ब्राह्मणान्क्षत्रियान्वैश्याञ्छूद्रांश्चैव सहस्रशः ।
समानयस्व सत्कृत्य सर्वदेशेषु मानवान् ॥ 19 ॥
मिथिलाधिपतिं शूरं जनकं सत्यविक्रमम् ।
निष्ठितं सर्वशास्त्रेषु तथा वेदेषु निष्ठितम् ॥ 20 ॥
तमानय महाभागं स्वयमेव सुसत्कृतम् ।
पूर्वसम्बन्धिनं ज्ञात्वा ततः पूर्वं ब्रवीमि ते ॥ 21 ॥
तथा काशीपतिं स्निग्धं सततं प्रियवादिनम् ।
वयस्यं राजसिंहस्य स्वयमेवानयस्व ह ॥ 22 ॥
तथा केकयराजानं वृद्धं परमधार्मिकम् ।
श्वशुरं राजसिंहस्य सपुत्रं त्वमिहानय ॥ 23 ॥
अङ्गेश्वरं महाभागं रोमपादं सुसत्कृतम् ।
वयस्यं राजसिंहस्य समानय यशस्विनम् ॥ 24 ॥
प्राचीनान्सिन्धु सौवीरान्सौराष्ट्रेयांश्च पार्थिवान् ।
दाक्षिणात्यान्नरेन्द्रांश्च समस्तानानयस्व ह ॥ 25 ॥
सन्ति स्निग्धाश्च ये चान्ये राजानः पृथिवीतले ।
तानानय यथाक्षिप्रं सानुगान्सह बान्धवान् ॥ 26 ॥
वसिष्ठवाक्यं तच्छ्रुत्वा सुमन्त्रस्त्वरितस्तदा ।
व्यादिशत्पुरुषांस्तत्र राज्ञामानयने शुभान् ॥ 27 ॥
स्वयमेव हि धर्मात्मा प्रययौ मुनिशासनात् ।
सुमन्त्रस्त्वरितो भूत्वा समानेतुं महीक्षितः ॥ 28 ॥
ते च कर्मान्तिकास्सर्वे वसिष्ठाय च धीमते ।
सर्वं निवेदयन्ति स्म यज्ञे यदुपकल्पितम् ॥ 29 ॥
ततःप्रीतो द्विजश्रेष्ठस्तान् सर्वानिदमब्रवीत् ।
अवज्ञया न दातव्यं कस्यचिल्लीलयाऽपि वा ॥ 30 ॥
अवज्ञया कृतं हन्याद्दातारं नात्र संशयः ।
28 ततः कैश्चिदहोरात्रैरुपयाता महीक्षितः ॥ 31 ॥
बहूनि रत्नान्यादाय राज्ञो दशरथस्य वै ।
ततो वसिष्ठस्सुप्रीतो राजानमिदमब्रवीत् ॥ 32 ॥
उपयाता नरव्याघ्र राजानस्तव शासनात् ।
मयापि सत्कृताः सर्वे यथार्हं राजसत्तमाः ॥ 33 ॥
यज्ञीयं च कृतं राजन् पुरुषैस्सुसमाहितैः ।
निर्यातु च भवान्यष्टुं यज्ञायतनमन्तिकात् ॥ 34 ॥
सर्वकामैरुपहृतैरुपेतं च समन्ततः ।
द्रष्टुमर्हसि राजेन्द्र मनसेव विनिर्मितम् ॥ 35 ॥
तथा वसिष्ठवचनादृश्यशृङ्गस्य चोभयोः ।
शुभे दिवसनक्षत्रे निर्यातो जगतीपतिः ॥ 36 ॥
ततो वसिष्ठप्रमुखास्सर्व एव द्विजोत्तमाः ।
ऋश्यशृङ्गं पुरस्कृत्य यज्ञकर्मारभन् तदा ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे त्रयोदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
punaḥ prāpte vasante tu pūrṇassaṃvatsaro'bhavat |
prasavārthaṃ gato yaṣṭuṃ hayamedhena vīryavān || 1 ||
abhivādya vasiṣṭhaṃ ca nyāyataḥ paripūjya ca |
abravītpraśritaṃ vākyaṃ prasavārthaṃ dvijottamam || 2 ||
yajño me kriyatāṃ brahmanyathoktaṃ munipuṅgava |
yathā na vighnaḥ kriyate yajñāṅgeṣu vidhīyatām || 3 ||
bhavān snigdhassuhṛnmahyaṃ guruśca paramo mahān |
oḍhavyo bhavatā caiva bhāro yajñasya codyataḥ || 4 ||
tatheti ca sa rājānamabravīddvijasattamaḥ |
kariṣye sarvamevaitadbhavatā yatsamarthitam || 5 ||
tato'bravīdvijānvṛddhānyajñakarmasu niṣṭhitān |
sthāpatye niṣṭhitāṃścaiva vṛddhānparamadhārmikān || 6 ||
karmāntikān śilpakarānvardhakīn khanakānapi |
gaṇakānśilpinaścaiva tathaiva naṭanartakān || 7 ||
tathā śucīnśāstravidaḥ puruṣān subahuśrutān |
yajñakarma samīhantāṃ bhavanto rājaśāsanāt || 8 ||
iṣṭakā bahu sāhasrāśśīghramānīyatāmiti |
0 upakāryāḥ kriyantāṃ ca rājñāṃ bahuguṇānvitāḥ || 9 ||
brāhmaṇāvasathāścaiva kartavyāśśataśaśśubhāḥ |
bhakṣyānnapānairbahubhissamupetāssuniṣṭhitāḥ || 10 ||
tathā paurajanasyāpi kartavyā bahuvistarāḥ |
āvāsā bahubhakṣyā vai sarvakāmairupasthitāḥ || 11 ||
tathā jānapadasyāpi janasya bahuśobhanam |
dātavyamannaṃ vidhivatsatkṛtya na tu līlayā || 12 ||
sarve varṇā yathā pūjāṃ prāpnuvanti susatkṛtāḥ |
na cāvajñā prayoktavyā kāmakrodhavaśādapi || 13 ||
yajñakarmasu ye vyagrāḥ puruṣāśśilpinastathā |
teṣāmapi viśeṣeṇa pūjā kāryā yathākramam || 14 ||
te ca syussambhṛtāssarve vasubhirbhojanena ca |
yathā sarvaṃ suvihitaṃ na kiñcitparihīyate || 15 ||
tathā bhavantaḥ kurvantu prītisnigdhena cetasā |
tatassarve samāgamya vasiṣṭhamidamabruvan || 16 ||
yathoktaṃ tatsuvihitaṃ na kiñcitparihīyate |
yathoktaṃ tatkariṣyāmo na kiñcitparihāsyate || 17 ||
tatassumantramānīya vasiṣṭho vākyamabravīt |
nimantrayasva nṛpatīnpṛthivyāṃ ye ca dhārmikāḥ || 18 ||
brāhmaṇānkṣatriyānvaiśyāñchūdrāṃścaiva sahasraśaḥ |
samānayasva satkṛtya sarvadeśeṣu mānavān || 19 ||
mithilādhipatiṃ śūraṃ janakaṃ satyavikramam |
niṣṭhitaṃ sarvaśāstreṣu tathā vedeṣu niṣṭhitam || 20 ||
tamānaya mahābhāgaṃ svayameva susatkṛtam |
pūrvasambandhinaṃ jñātvā tataḥ pūrvaṃ bravīmi te || 21 ||
tathā kāśīpatiṃ snigdhaṃ satataṃ priyavādinam |
vayasyaṃ rājasiṃhasya svayamevānayasva ha || 22 ||
tathā kekayarājānaṃ vṛddhaṃ paramadhārmikam |
śvaśuraṃ rājasiṃhasya saputraṃ tvamihānaya || 23 ||
aṅgeśvaraṃ mahābhāgaṃ romapādaṃ susatkṛtam |
vayasyaṃ rājasiṃhasya samānaya yaśasvinam || 24 ||
prācīnānsindhu sauvīrānsaurāṣṭreyāṃśca pārthivān |
dākṣiṇātyānnarendrāṃśca samastānānayasva ha || 25 ||
santi snigdhāśca ye cānye rājānaḥ pṛthivītale |
tānānaya yathākṣipraṃ sānugānsaha bāndhavān || 26 ||
vasiṣṭhavākyaṃ tacchrutvā sumantrastvaritastadā |
vyādiśatpuruṣāṃstatra rājñāmānayane śubhān || 27 ||
svayameva hi dharmātmā prayayau muniśāsanāt |
sumantrastvarito bhūtvā samānetuṃ mahīkṣitaḥ || 28 ||
te ca karmāntikāssarve vasiṣṭhāya ca dhīmate |
sarvaṃ nivedayanti sma yajñe yadupakalpitam || 29 ||
tataḥprīto dvijaśreṣṭhastān sarvānidamabravīt |
avajñayā na dātavyaṃ kasyacillīlayā'pi vā || 30 ||
avajñayā kṛtaṃ hanyāddātāraṃ nātra saṃśayaḥ |
28 tataḥ kaiścidahorātrairupayātā mahīkṣitaḥ || 31 ||
bahūni ratnānyādāya rājño daśarathasya vai |
tato vasiṣṭhassuprīto rājānamidamabravīt || 32 ||
upayātā naravyāghra rājānastava śāsanāt |
mayāpi satkṛtāḥ sarve yathārhaṃ rājasattamāḥ || 33 ||
yajñīyaṃ ca kṛtaṃ rājan puruṣaissusamāhitaiḥ |
niryātu ca bhavānyaṣṭuṃ yajñāyatanamantikāt || 34 ||
sarvakāmairupahṛtairupetaṃ ca samantataḥ |
draṣṭumarhasi rājendra manaseva vinirmitam || 35 ||
tathā vasiṣṭhavacanādṛśyaśṛṅgasya cobhayoḥ |
śubhe divasanakṣatre niryāto jagatīpatiḥ || 36 ||
tato vasiṣṭhapramukhāssarva eva dvijottamāḥ |
ṛśyaśṛṅgaṃ puraskṛtya yajñakarmārabhan tadā || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.