චතුර්ථඃ ප්රශ්නඃ
අථ හෛනං සෞර්යායණි ගාර්ග්යඃ පප්රච්ඡ.
භගවන්නේතස්මි-න්පුරුෂේ කානි ස්වපන්ති කාන්යස්මිඤ්ජාග්රති කතර ඒෂ දේව-ස්ස්වප්නා-න්පශ්යති කස්යෛතත්සුඛ-ම්භවති කස්මින්නු සර්වේ සම්ප්රතිෂ්ඨිතා භවන්තීති ..1..
තස්මෛ ස හෝවාච. යථ ගාර්ග්ය මරීචයෝ-(අ)ර්කස්යාස්ත-ඞ්ගච්ඡත-ස්සර්වා ඒතස්මිංස්තේජෝමණ්ඩල ඒකීභවන්ති.
තාඃ පුනඃ පුනරුදයතඃ ප්රචරන්ත්යේවං හ වෛ ත-ථ්සර්ව-ම්පරේ දේවේ මනස්යේකීභවති.
තේන තර්හ්යේෂ පුරුෂෝ න ශෘණෝති න පශ්යති න ජිඝ්රති න රසයතේ න ස්පෘශතේ නාභිවදතේ නාදත්තේ නානන්දයතේ න විසෘජතේ නේයායතේ ස්වපිතීත්යාචක්ෂතේ ..2..
ප්රාණාග්රය ඒවෛතස්මි-න්පුරේ ජාග්රති.
ගාර්හපත්යෝ හ වා ඒෂෝ-(අ)පානෝ ව්යානෝ-(අ)න්වාහාර්යපචනෝ යද් ගාර්හපත්යා-ත්ප්රණීයතේ ප්රණයනාදාහවනීයඃ ප්රාණඃ ..3..
යදුච්ඡ්වාසනිස්ශ්වාසාවේතාවාහුතී සම-න්නයතීති ස සමානඃ.
මනෝ හ වාව යජමානඃ ඉෂ්ටඵලමේවෝදාන-ස්ස ඒනං-යँජමානමහරහර්බ්රහ්ම ගමයති ..4..
අත්රෛෂ දේව-ස්ස්වප්නේ මහිමානමනුභවති.
යද් දෘෂ්ට-න්දෘෂ්ටමනුපශ්යති ශ්රුතං ශ්රුතමේවාර්ථමනුශෘණෝති දේශදිගන්තරෛශ්ච ප්රත්යනුභූත-ම්පුනඃ පුනඃ ප්රත්යනුභවති දෘෂ්ට-ඤ්චාදෘෂ්ට-ඤ්ච ශ්රුත-ඤ්චාශ්රුත-ඤ්චානුභූත-ඤ්චානනුභූත-ඤ්ච සච්චාසච්ච සර්ව-ම්පශ්යති සර්වඃ පස්යති ..5..
ස යදා තේජසාභිභූතෝ භවත්යත්රෛෂ දේව-ස්ස්වප්නා-න්න පශ්යත්යථ යදෛතස්මිඤ්ශරීරේ ඒතත්සුඛ-ම්භවති ..6..
ස යථා සෝභ්ය වයාංසි වසෝවෘක්ෂං සම්ප්රතිෂ්ඨන්තේ ඒවං හ වෛ ත-ථ්සර්ව-ම්පර ආත්මනි සම්ප්රතිෂ්ඨතේ ..7..
පෘථිවී ච පෘථිවීමාත්රා චාපශ්චාපෝමාත්රා ච තේජශ්ච තේජෝමාත්රා ච වායුශ්ච වායුමාත්රා චාකාශශ්චාකාශමාත්රා ච චක්ෂුශ්ච ද්රෂ්ටව්ය-ඤ්ච ශ්රෝත්ර-ඤ්ච ශ්රෝතව්ය-ඤ්ච ඝ්රාණ-ඤ්ච ඝ්රාතව්ය-ඤ්ච රසශ්ච රසයිතව්ය-ඤ්ච ත්වක්ච ස්පර්ශයිතව්ය-ඤ්ච වාක්ච වක්තව්ය-ඤ්ච හස්තෞ චාදාතව්ය-ඤ්චෝපස්ථශ්චානන්දයිතව්ය-ඤ්ච පායුශ්ච විසර්ජයිතව්ය-ඤ්ච යාදෞ ච ගන්තව්ය-ඤ්ච මනශ්ච මන්තව්ය-ඤ්ච බුද්ධිශ්ච බෝද්ධව්ය-ඤ්චාහඞ්කාරශ්චාහඞ්කර්තව්ය-ඤ්ච චිත්ත-ඤ්ච චේතයිතව්ය-ඤ්ච තේජශ්ච විද්යෝතයිතව්ය-ඤ්ච ප්රාණශ්ච විද්යාරයිතව්ය-ඤ්ච ..8..
ඒෂ හි ද්රෂ්ට ස්ප්රෂ්ටා ශ්රෝතා ඝ්රාතා රසයිතා මන්තා බෝද්ධා කර්තා විජ්ඤානාත්මා පුරුෂඃ.
ස පරේ-(අ)ක්ෂර ආත්මනි සම්ප්රතිෂ්ඨතේ ..9..
පරමේවාක්ෂර-ම්ප්රතිපද්යතේ ස යෝ හ වෛ තදච්ඡායමශරීරම්ලෝහිතං ශුභ්රමක්ෂරං-වේँදයතේ යස්තු සෝම්ය ස සර්වජ්ඤ-ස්සර්වෝ භවති තදේෂ ශ්ලෝකඃ ..10..
විජ්ඤානාත්මා සහ දේවෛශ්ච සර්වෛඃ ප්රාණා භුතානි සම්ප්රතිෂ්ඨන්ති යත්ර.
තදක්ෂරං-වේँදයතේ යස්තු සෝම්ය ස සර්වජ්ඤ-ස්සර්වමේවාවිවේශේති ..11..
Roman (IAST) Transliteration
caturthaḥ praśnaḥ
atha hainaṃ sauryāyaṇi gārgyaḥ papraccha|
bhagavannetasmi-npuruṣe kāni svapanti kānyasmiñjāgrati katara eṣa deva-ssvapnā-npaśyati kasyaitatsukha-mbhavati kasminnu sarve sampratiṣṭhitā bhavantīti ||1||
tasmai sa hovāca| yatha gārgya marīcayo-'rkasyāsta-ṅgacchata-ssarvā etasmiṃstejomaṇḍala ekībhavanti|
tāḥ punaḥ punarudayataḥ pracarantyevaṃ ha vai ta-thsarva-mpare deve manasyekībhavati|
tena tarhyeṣa puruṣo na śṛṇoti na paśyati na jighrati na rasayate na spṛśate nābhivadate nādatte nānandayate na visṛjate neyāyate svapitītyācakṣate ||2||
prāṇāgraya evaitasmi-npure jāgrati|
gārhapatyo ha vā eṣo-'pāno vyāno-'nvāhāryapacano yad gārhapatyā-tpraṇīyate praṇayanādāhavanīyaḥ prāṇaḥ ||3||
yaducchvāsanisśvāsāvetāvāhutī sama-nnayatīti sa samānaḥ|
mano ha vāva yajamānaḥ iṣṭaphalamevodāna-ssa enaṃ-ya~jamānamaharaharbrahma gamayati ||4||
atraiṣa deva-ssvapne mahimānamanubhavati|
yad dṛṣṭa-ndṛṣṭamanupaśyati śrutaṃ śrutamevārthamanuśṛṇoti deśadigantaraiśca pratyanubhūta-mpunaḥ punaḥ pratyanubhavati dṛṣṭa-ñcādṛṣṭa-ñca śruta-ñcāśruta-ñcānubhūta-ñcānanubhūta-ñca saccāsacca sarva-mpaśyati sarvaḥ pasyati ||5||
sa yadā tejasābhibhūto bhavatyatraiṣa deva-ssvapnā-nna paśyatyatha yadaitasmiñśarīre etatsukha-mbhavati ||6||
sa yathā sobhya vayāṃsi vasovṛkṣaṃ sampratiṣṭhante evaṃ ha vai ta-thsarva-mpara ātmani sampratiṣṭhate ||7||
pṛthivī ca pṛthivīmātrā cāpaścāpomātrā ca tejaśca tejomātrā ca vāyuśca vāyumātrā cākāśaścākāśamātrā ca cakṣuśca draṣṭavya-ñca śrotra-ñca śrotavya-ñca ghrāṇa-ñca ghrātavya-ñca rasaśca rasayitavya-ñca tvakca sparśayitavya-ñca vākca vaktavya-ñca hastau cādātavya-ñcopasthaścānandayitavya-ñca pāyuśca visarjayitavya-ñca yādau ca gantavya-ñca manaśca mantavya-ñca buddhiśca boddhavya-ñcāhaṅkāraścāhaṅkartavya-ñca citta-ñca cetayitavya-ñca tejaśca vidyotayitavya-ñca prāṇaśca vidyārayitavya-ñca ||8||
eṣa hi draṣṭa spraṣṭā śrotā ghrātā rasayitā mantā boddhā kartā vijñānātmā puruṣaḥ|
sa pare-'kṣara ātmani sampratiṣṭhate ||9||
paramevākṣara-mpratipadyate sa yo ha vai tadacchāyamaśarīramlohitaṃ śubhramakṣaraṃ-ve~dayate yastu somya sa sarvajña-ssarvo bhavati tadeṣa ślokaḥ ||10||
vijñānātmā saha devaiśca sarvaiḥ prāṇā bhutāni sampratiṣṭhanti yatra|
tadakṣaraṃ-ve~dayate yastu somya sa sarvajña-ssarvamevāviveśeti ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
चतुर्थः प्रश्नः
अथ हैनं सौर्यायणि गार्ग्यः पप्रच्छ।
भगवन्नेतस्मि-न्पुरुषे कानि स्वपन्ति कान्यस्मिञ्जाग्रति कतर एष देव-स्स्वप्ना-न्पश्यति कस्यैतत्सुख-म्भवति कस्मिन्नु सर्वे सम्प्रतिष्ठिता भवन्तीति ॥1॥
तस्मै स होवाच। यथ गार्ग्य मरीचयो-ऽर्कस्यास्त-ङ्गच्छत-स्सर्वा एतस्मिंस्तेजोमण्डल एकीभवन्ति।
ताः पुनः पुनरुदयतः प्रचरन्त्येवं ह वै त-थ्सर्व-म्परे देवे मनस्येकीभवति।
तेन तर्ह्येष पुरुषो न शृणोति न पश्यति न जिघ्रति न रसयते न स्पृशते नाभिवदते नादत्ते नानन्दयते न विसृजते नेयायते स्वपितीत्याचक्षते ॥2॥
प्राणाग्रय एवैतस्मि-न्पुरे जाग्रति।
गार्हपत्यो ह वा एषो-ऽपानो व्यानो-ऽन्वाहार्यपचनो यद् गार्हपत्या-त्प्रणीयते प्रणयनादाहवनीयः प्राणः ॥3॥
यदुच्छ्वासनिस्श्वासावेतावाहुती सम-न्नयतीति स समानः।
मनो ह वाव यजमानः इष्टफलमेवोदान-स्स एनं-यँजमानमहरहर्ब्रह्म गमयति ॥4॥
अत्रैष देव-स्स्वप्ने महिमानमनुभवति।
यद् दृष्ट-न्दृष्टमनुपश्यति श्रुतं श्रुतमेवार्थमनुशृणोति देशदिगन्तरैश्च प्रत्यनुभूत-म्पुनः पुनः प्रत्यनुभवति दृष्ट-ञ्चादृष्ट-ञ्च श्रुत-ञ्चाश्रुत-ञ्चानुभूत-ञ्चाननुभूत-ञ्च सच्चासच्च सर्व-म्पश्यति सर्वः पस्यति ॥5॥
स यदा तेजसाभिभूतो भवत्यत्रैष देव-स्स्वप्ना-न्न पश्यत्यथ यदैतस्मिञ्शरीरे एतत्सुख-म्भवति ॥6॥
स यथा सोभ्य वयांसि वसोवृक्षं सम्प्रतिष्ठन्ते एवं ह वै त-थ्सर्व-म्पर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥7॥
पृथिवी च पृथिवीमात्रा चापश्चापोमात्रा च तेजश्च तेजोमात्रा च वायुश्च वायुमात्रा चाकाशश्चाकाशमात्रा च चक्षुश्च द्रष्टव्य-ञ्च श्रोत्र-ञ्च श्रोतव्य-ञ्च घ्राण-ञ्च घ्रातव्य-ञ्च रसश्च रसयितव्य-ञ्च त्वक्च स्पर्शयितव्य-ञ्च वाक्च वक्तव्य-ञ्च हस्तौ चादातव्य-ञ्चोपस्थश्चानन्दयितव्य-ञ्च पायुश्च विसर्जयितव्य-ञ्च यादौ च गन्तव्य-ञ्च मनश्च मन्तव्य-ञ्च बुद्धिश्च बोद्धव्य-ञ्चाहङ्कारश्चाहङ्कर्तव्य-ञ्च चित्त-ञ्च चेतयितव्य-ञ्च तेजश्च विद्योतयितव्य-ञ्च प्राणश्च विद्यारयितव्य-ञ्च ॥8॥
एष हि द्रष्ट स्प्रष्टा श्रोता घ्राता रसयिता मन्ता बोद्धा कर्ता विज्ञानात्मा पुरुषः।
स परे-ऽक्षर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥9॥
परमेवाक्षर-म्प्रतिपद्यते स यो ह वै तदच्छायमशरीरम्लोहितं शुभ्रमक्षरं-वेँदयते यस्तु सोम्य स सर्वज्ञ-स्सर्वो भवति तदेष श्लोकः ॥10॥
विज्ञानात्मा सह देवैश्च सर्वैः प्राणा भुतानि सम्प्रतिष्ठन्ति यत्र।
तदक्षरं-वेँदयते यस्तु सोम्य स सर्वज्ञ-स्सर्वमेवाविवेशेति ॥11॥
caturthaḥ praśnaḥ
atha hainaṃ sauryāyaṇi gārgyaḥ papraccha|
bhagavannetasmi-npuruṣe kāni svapanti kānyasmiñjāgrati katara eṣa deva-ssvapnā-npaśyati kasyaitatsukha-mbhavati kasminnu sarve sampratiṣṭhitā bhavantīti ||1||
tasmai sa hovāca| yatha gārgya marīcayo-'rkasyāsta-ṅgacchata-ssarvā etasmiṃstejomaṇḍala ekībhavanti|
tāḥ punaḥ punarudayataḥ pracarantyevaṃ ha vai ta-thsarva-mpare deve manasyekībhavati|
tena tarhyeṣa puruṣo na śṛṇoti na paśyati na jighrati na rasayate na spṛśate nābhivadate nādatte nānandayate na visṛjate neyāyate svapitītyācakṣate ||2||
prāṇāgraya evaitasmi-npure jāgrati|
gārhapatyo ha vā eṣo-'pāno vyāno-'nvāhāryapacano yad gārhapatyā-tpraṇīyate praṇayanādāhavanīyaḥ prāṇaḥ ||3||
yaducchvāsanisśvāsāvetāvāhutī sama-nnayatīti sa samānaḥ|
mano ha vāva yajamānaḥ iṣṭaphalamevodāna-ssa enaṃ-ya~jamānamaharaharbrahma gamayati ||4||
atraiṣa deva-ssvapne mahimānamanubhavati|
yad dṛṣṭa-ndṛṣṭamanupaśyati śrutaṃ śrutamevārthamanuśṛṇoti deśadigantaraiśca pratyanubhūta-mpunaḥ punaḥ pratyanubhavati dṛṣṭa-ñcādṛṣṭa-ñca śruta-ñcāśruta-ñcānubhūta-ñcānanubhūta-ñca saccāsacca sarva-mpaśyati sarvaḥ pasyati ||5||
sa yadā tejasābhibhūto bhavatyatraiṣa deva-ssvapnā-nna paśyatyatha yadaitasmiñśarīre etatsukha-mbhavati ||6||
sa yathā sobhya vayāṃsi vasovṛkṣaṃ sampratiṣṭhante evaṃ ha vai ta-thsarva-mpara ātmani sampratiṣṭhate ||7||
pṛthivī ca pṛthivīmātrā cāpaścāpomātrā ca tejaśca tejomātrā ca vāyuśca vāyumātrā cākāśaścākāśamātrā ca cakṣuśca draṣṭavya-ñca śrotra-ñca śrotavya-ñca ghrāṇa-ñca ghrātavya-ñca rasaśca rasayitavya-ñca tvakca sparśayitavya-ñca vākca vaktavya-ñca hastau cādātavya-ñcopasthaścānandayitavya-ñca pāyuśca visarjayitavya-ñca yādau ca gantavya-ñca manaśca mantavya-ñca buddhiśca boddhavya-ñcāhaṅkāraścāhaṅkartavya-ñca citta-ñca cetayitavya-ñca tejaśca vidyotayitavya-ñca prāṇaśca vidyārayitavya-ñca ||8||
eṣa hi draṣṭa spraṣṭā śrotā ghrātā rasayitā mantā boddhā kartā vijñānātmā puruṣaḥ|
sa pare-'kṣara ātmani sampratiṣṭhate ||9||
paramevākṣara-mpratipadyate sa yo ha vai tadacchāyamaśarīramlohitaṃ śubhramakṣaraṃ-ve~dayate yastu somya sa sarvajña-ssarvo bhavati tadeṣa ślokaḥ ||10||
vijñānātmā saha devaiśca sarvaiḥ prāṇā bhutāni sampratiṣṭhanti yatra|
tadakṣaraṃ-ve~dayate yastu somya sa sarvajña-ssarvamevāviveśeti ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.