Gita Govindam Sarga 4 — Snigdha Madhusudana — Devanagari Script

॥ चतुर्थः सर्गः ॥

॥ स्निग्धमधुसूदनः ॥

यमुनातीरवानीरनिकुञ्जे मन्दमास्थितम् ।
प्राह प्रेमभरोद्भ्रान्तं माधवं राधिकासखी ॥ 25 ॥

yamunātīravānīranikuñje mandamāsthitam |
prāha premabharodbhrāntaṃ mādhavaṃ rādhikāsakhī || 25 ||

॥ गीतं 8 ॥
निन्दति चन्दनमिन्दुकिरणमनु विन्दति खेदमधीरम् ।
व्यालनिलयमिलनेन गरलमिव कलयति मलयसमीरम् ॥
सा विरहे तव दीना माधव मनसिजविशिखभयादिव भावनया त्वयि लीना ॥ 1 ॥

|| gītaṃ 8 ||
nindati candanamindukiraṇamanu vindati khedamadhīram |
vyālanilayamilanena garalamiva kalayati malayasamīram ||
sā virahe tava dīnā mādhava manasijaviśikhabhayādiva bhāvanayā tvayi līnā || 1 ||

Verse 2

अविरलनिपतितमदनशरादिव भवदवनाय विशालम् ।
स्वहृदयर्मणी वर्म करोति सजलनलिनीदलजालम् ॥ 2 ॥

aviralanipatitamadanaśarādiva bhavadavanāya viśālam |
svahṛdayarmaṇī varma karoti sajalanalinīdalajālam || 2 ||

Verse 3

कुसुमविशिखशरतल्पमनल्पविलासकलाकमनीयम् ।
व्रतमिव तव परिरम्भसुखाय करोति कुसुमशयनीयम् ॥ 3 ॥

kusumaviśikhaśaratalpamanalpavilāsakalākamanīyam |
vratamiva tava parirambhasukhāya karoti kusumaśayanīyam || 3 ||

Verse 4

वहति च गलितविलोचनजलभरमाननकमलमुदारम् ।
विधुमिव विकटविधुन्तुददन्तदलनगलितामृतधारम् ॥ 4 ॥

vahati ca galitavilocanajalabharamānanakamalamudāram |
vidhumiva vikaṭavidhuntudadantadalanagalitāmṛtadhāram || 4 ||

Verse 5

विलिखति रहसि कुरङ्गमदेन भवन्तमसमशरभूतम् ।
प्रणमति मकरमधो विनिधाय करे च शरं नवचूतम् ॥ 5 ॥

vilikhati rahasi kuraṅgamadena bhavantamasamaśarabhūtam |
praṇamati makaramadho vinidhāya kare ca śaraṃ navacūtam || 5 ||

Verse 6

प्रतिपदमिदमपि निगतति माधव तव चरणे पतिताहम् ।
त्वयि विमुखे मयि सपदि सुधानिधिरपि तनुते तनुदाहम् ॥ 6 ॥

pratipadamidamapi nigatati mādhava tava caraṇe patitāham |
tvayi vimukhe mayi sapadi sudhānidhirapi tanute tanudāham || 6 ||

Verse 7

ध्यानलयेन पुरः परिकल्प्य भवन्तमतीव दुरापम् ।
विलपति हसति विषीदति रोदिति चञ्चति मुञ्चति तापम् ॥ 7 ॥

dhyānalayena puraḥ parikalpya bhavantamatīva durāpam |
vilapati hasati viṣīdati roditi cañcati muñcati tāpam || 7 ||

Verse 8

श्रीजयदेवभणितमिदमधिकं यदि मनसा नटनीयम् ।
हरिविरहाकुलबल्लवयुवतिसखीवचनं पठनीयम् ॥ 8 ॥

śrījayadevabhaṇitamidamadhikaṃ yadi manasā naṭanīyam |
harivirahākulaballavayuvatisakhīvacanaṃ paṭhanīyam || 8 ||

Verse 26

आवासो विपिनायते प्रियसखीमालापि जालायते तापोऽपि श्वसितेन दावदहनज्वालाकलापायते ।
सापि त्वद्विरहेण हन्त हरिणीरूपायते हा कथं कन्दर्पोऽपि यमायते विरचयञ्शार्दूलविक्रीडितम् ॥ 26 ॥

āvāso vipināyate priyasakhīmālāpi jālāyate tāpo'pi śvasitena dāvadahanajvālākalāpāyate |
sāpi tvadviraheṇa hanta hariṇīrūpāyate hā kathaṃ kandarpo'pi yamāyate viracayañśārdūlavikrīḍitam || 26 ||

Verse 1

॥ गीतं 9 ॥
स्तनविनिहितमपि हारमुदारम् ।
सा मनुते कृशतनुरतिभारम् ॥
राधिका विरहे तव केशव ॥ 1 ॥

|| gītaṃ 9 ||
stanavinihitamapi hāramudāram |
sā manute kṛśatanuratibhāram ||
rādhikā virahe tava keśava || 1 ||

Verse 2

सरसमसृणमपि मलयजपङ्कम् ।
पश्यति विषमिव वपुषि सशङ्कम् ॥ 2 ॥

sarasamasṛṇamapi malayajapaṅkam |
paśyati viṣamiva vapuṣi saśaṅkam || 2 ||

Verse 3

श्वसितपवनमनुपमपरिणाहम् ।
मदनदहनमिव वहति सदाहम् ॥ 3 ॥

śvasitapavanamanupamapariṇāham |
madanadahanamiva vahati sadāham || 3 ||

Verse 4

दिशि दिशि किरति सजलकणजालम् ।
नयननलिनमिव विगलितनालम् ॥ 4 ॥

diśi diśi kirati sajalakaṇajālam |
nayananalinamiva vigalitanālam || 4 ||

Verse 5

नयनविषयमपि किसलयतल्पम् ।
कलयति विहितहुताशविकल्पम् ॥ 5 ॥

nayanaviṣayamapi kisalayatalpam |
kalayati vihitahutāśavikalpam || 5 ||

Verse 6

त्यजति न पाणितलेन कपोलम् ।
बालशशिनमिव सायमलोलम् ॥ 6 ॥

tyajati na pāṇitalena kapolam |
bālaśaśinamiva sāyamalolam || 6 ||

Verse 7

हरिरिति हरिरिति जपति सकामम् ।
विरहविहितमरणेन निकामम् ॥ 7 ॥

haririti haririti japati sakāmam |
virahavihitamaraṇena nikāmam || 7 ||

Verse 8

श्रीजयदेवभणितमिति गीतम् ।
सुखयतु केशवपदमुपुनीतम् ॥ 8 ॥

śrījayadevabhaṇitamiti gītam |
sukhayatu keśavapadamupunītam || 8 ||

Verse 27

सा रोमाञ्चति सीत्करोति विलपत्युत्क्म्पते ताम्यति ध्यायत्युद्भ्रमति प्रमीलति पतत्युद्याति मूर्च्छत्यपि ।
एतावत्यतनुज्वरे वरतनुर्जीवेन्न किं ते रसात् स्वर्वैद्यप्रतिम प्रसीदसि यदि त्यक्तोऽन्यथा नान्तकः ॥ 27 ॥

sā romāñcati sītkaroti vilapatyutkmpate tāmyati dhyāyatyudbhramati pramīlati patatyudyāti mūrcchatyapi |
etāvatyatanujvare varatanurjīvenna kiṃ te rasāt svarvaidyapratima prasīdasi yadi tyakto'nyathā nāntakaḥ || 27 ||

Verse 28

स्मरातुरां दैवतवैद्यहृद्य त्वदङ्गसङ्गामृतमात्रसाध्याम् ।
विमुक्तबाधां कुरुषे न राधा-मुपेन्द्र वज्रादपि दारुणोऽसि ॥ 28 ॥

smarāturāṃ daivatavaidyahṛdya tvadaṅgasaṅgāmṛtamātrasādhyām |
vimuktabādhāṃ kuruṣe na rādhā-mupendra vajrādapi dāruṇo'si || 28 ||

Verse 29

कन्दर्पज्वरसञ्ज्वरस्तुरतनोराश्चर्यमस्याश्चिरं चेतश्चन्दनचन्द्रमःकमलिनीचिन्तासु सन्ताम्यति ।
किन्तु क्लान्तिवशेन शीतलतनुं त्वामेकमेव प्रियं ध्यायन्ती रहसि स्थिता कथमपि क्षीणा क्षणं प्राणिति ॥ 29 ॥

kandarpajvarasañjvarasturatanorāścaryamasyāściraṃ cetaścandanacandramaḥkamalinīcintāsu santāmyati |
kintu klāntivaśena śītalatanuṃ tvāmekameva priyaṃ dhyāyantī rahasi sthitā kathamapi kṣīṇā kṣaṇaṃ prāṇiti || 29 ||

Verse 30

क्षणमपि विरहः पुरा न सेहे नयननिमीलनखिन्नया यया ते ।
श्वसिति कथमसौ रसालशाखां चिरविरहेण विलोक्य पुष्पिताग्राम् ॥ 30 ॥

kṣaṇamapi virahaḥ purā na sehe nayananimīlanakhinnayā yayā te |
śvasiti kathamasau rasālaśākhāṃ ciraviraheṇa vilokya puṣpitāgrām || 30 ||

॥ इति गीतगोविन्दे स्निग्धमाधवो नाम चतुर्थः सर्गः ॥

गीतगोविन्दं चतुर्थः सर्गः - स्निग्ध मधुसूदनः