ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥ ତସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ତଦ୍ଵନଂ ପରିପୃଚ୍ଛତଃ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାତେଜା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 1 ॥
ଇହ ରାମ ମହାବାହୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ ।
ଵର୍ଷାଣି ସୁବହୂନୀହ ତଥା ଯୁଗଶତାନି ଚ ॥ 2 ॥
ତପଶ୍ଚରଣଯୋଗାର୍ଥମୁଵାସ ସୁମହାତପାଃ ।
ଏଷ ପୂର୍ଵାଶ୍ରମୋ ରାମ ଵାମନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 3 ॥
ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ସିଦ୍ଧୋ ହ୍ଯତ୍ର ମହାତପାଃ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ରାଜା ଵୈରୋଚନିର୍ବଲିଃ ॥ 4 ॥
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଦୈଵତଗଣାନ୍ ସେନ୍ଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ସମରୁଦ୍ଗଣାନ୍ ।
କାରଯାମାସ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ 5 ॥
ବଲେସ୍ତୁ ଯଜମାନସ୍ଯ ଦେଵାସ୍ସାଗ୍ନିପୁରୋଗମାଃ ।
ସମାଗମ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୁମୂଚୁରିହାଶ୍ରମେ ॥ 6 ॥
ବଲିର୍ଵୈରୋଚନିର୍ଵିଷ୍ଣୋ ଯଜତେ ଯଜ୍ଞମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଅସମାପ୍ତେ କ୍ରତୌ ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵକାର୍ଯମଭିପଦ୍ଯତାମ୍ ॥ 7 ॥
ଯେ ଚୈନମଭିଵର୍ତନ୍ତେ ଯାଚିତାର ଇତସ୍ତତଃ ।
ଯଚ୍ଚ ଯତ୍ର ଯଥାଵଚ୍ଚ ସର୍ଵଂ ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ॥ 8 ॥
ସ ତ୍ଵଂ ସୁରହିତାର୍ଥାଯ ମାଯାଯୋଗମୁପାଗତଃ ।
ଵାମନତ୍ଵଂ ଗତୋ ଵିଷ୍ଣୋ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 9 ॥
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାମ କଶ୍ଯପୋଽଗ୍ନିସମପ୍ରଭଃ ।
ଅଦିତ୍ଯା ସହିତୋ ରାମ ଦୀପ୍ଯମାନ ଇଵୌଜସା ॥ 10 ॥
ଦେଵୀସହାଯୋ ଭଗଵାନ୍ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍ ।
ଵ୍ରତଂ ସମାପ୍ଯ ଵରଦଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ମଧୁସୂଦନମ୍ ॥ 11 ॥
ତପୋମଯଂ ତପୋରାଶିଂ ତପୋମୂର୍ତିଂ ତପାତ୍ମକମ୍ ।
ତପସା ତ୍ଵାଂ ସୁତପ୍ତେନ ପଶ୍ଯାମି ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ॥ 12 ॥
ଶରୀରେ ତଵ ପଶ୍ଯାମି ଜଗତ୍ସର୍ଵମିଦଂ ପ୍ରଭୋ ।
ତ୍ଵମନାଦିରନିର୍ଦେଶ୍ଯସ୍ତ୍ଵାମହଂ ଶରଣଂ ଗତଃ ॥ 13 ॥
ତମୁଵାଚ ହରିଃ ପ୍ରୀତଃ କଶ୍ଯପଂ ଧୂତକଲ୍ମଷମ୍ ।
ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରାର୍ହୋଽସି ମତୋ ମମ ॥ 14 ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ମାରୀଚଃ କଶ୍ଯପୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅଦିତ୍ଯା ଦେଵତାନାଂ ଚ ମମ ଚୈଵାନୁଯାଚତଃ ॥ 15 ॥
ଵରଂ ଵରଦ ସୁପ୍ରୀତୋ ଦାତୁମର୍ହସି ସୁଵ୍ରତ ।
ପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ଭଗଵନ୍ନଦିତ୍ଯା ମମ ଚାନଘ ॥ 16 ॥
ଭ୍ରାତା ଭଵ ଯଵୀଯାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଶକ୍ରସ୍ଯାସୁରସୂଦନ ।
ଶୋକାର୍ତାନାଂ ତୁ ଦେଵାନାଂ ସାହାଯ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ॥ 17 ॥
ଅଯଂ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମୋ ନାମ ପ୍ରସାଦା ତ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ।
ସିଦ୍ଧେ କର୍ମଣି ଦେଵେଶ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଭଗଵନ୍ନିତଃ ॥ 18 ॥
ଅଥ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜା ଅଦିତ୍ଯାଂ ସମଜାଯତ ।
ଵାମନଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଵୈରୋଚନିମୁପାଗମତ୍ ॥ 19 ॥
ତ୍ରୀନ୍ କ୍ରମାନଥ ଭିକ୍ଷିତ୍ଵା ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ମାନଦଃ ।
ଆକ୍ରମ୍ଯ ଲୋକାନ୍ ଲୋକାତ୍ମା ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ ॥ 20 ॥
ମହେନ୍ଦ୍ରାଯ ପୁନଃ ପ୍ରାଦାନ୍ନିଯମ୍ଯ ବଲିମୋଜସା ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସ ମହାତେଜାଶ୍ଚକ୍ରେ ଶକ୍ରଵଶଂ ପୁନଃ ॥ 21 ॥
ତେନୈଷ ପୂର୍ଵମାକ୍ରାନ୍ତ ଆଶ୍ରମଶ୍ଶ୍ରମନାଶନଃ ।
ମଯାପି ଭକ୍ତଯ ତସ୍ଯୈଷ ଵାମନସ୍ଯୋପଭୁଜ୍ଯତେ ॥ 22 ॥
ଏତମାଶ୍ରମମାଯାନ୍ତି ରାକ୍ଷସା ଵିଘ୍ନକାରିଣଃ ।
ଅତ୍ରୈଵ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ହନ୍ତଵ୍ଯା ଦୁଷ୍ଟଚାରିଣଃ ॥ 23 ॥
ଅଦ୍ଯ ଗଚ୍ଛାମହେ ରାମ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମମନୁତ୍ତମମ୍ ।
ତଦାଶ୍ରମପଦଂ ତାତ ତଵାପ୍ଯେତଦ୍ଯଥା ମମ ॥ 24 ॥
ପ୍ରଵିଶନ୍ନାଶ୍ରମପଦଂ ଵ୍ଯରୋଚତ ମହାମୁନିଃ ।
ଶଶୀଵ ଗତନୀହାରଃ ପୁନର୍ଵସୁସମନ୍ଵିତଃ ॥ 25 ॥
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯସ୍ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମନିଵାସିନଃ ।
ଉତ୍ପତ୍ତ୍ଯୋତ୍ପତ୍ତ୍ଯ ସହସା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମପୂଜଯନ୍ ॥ 26 ॥
ଯଥାର୍ହଂ ଚକ୍ରିରେ ପୂଜାଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଯ ଧୀମତେ ।
ତଥୈଵ ରାଜପୁତ୍ରାଭ୍ଯାମକୁର୍ଵନ୍ନତିଥିକ୍ରିଯାମ୍ ॥ 27 ॥
ମୁହୂର୍ତମଥ ଵିଶ୍ରାନ୍ତୌ ରାଜପୁତ୍ରାଵରିନ୍ଦମୌ ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲୀ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲମୂଚତୂ ରଘୁନନ୍ଦନୌ ॥ 28 ॥
ଅଦ୍ଯୈଵ ଦୀକ୍ଷାଂ ପ୍ରଵିଶ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ ।
ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମୋଽଯଂ ସିଦ୍ଧସ୍ସ୍ଯାତ୍ ସତ୍ଯମସ୍ତୁ ଵଚସ୍ତଵ ॥ 29 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାନ୍ ଋଷିଃ ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ତଦା ଦୀକ୍ଷାଂ ନିଯତୋ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ 30 ॥
କୁମାରାଵପି ତାଂ ରାତ୍ରିମୁଷିତ୍ଵା ସୁସମାହିତୌ ।
ପ୍ରଭାତକାଲେ ଚୋତ୍ଥାଯ ପୂର୍ଵାଂ ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସ୍ଯ ଚ ॥ 31 ॥
ସ୍ପୃଷ୍ଟୋଦକୌ ଶୁଚୀ ଜପ୍ଯଂ ସମାପ୍ଯ ନିଯମେନ ଚ ।
ହୁତାଗ୍ନିହୋତ୍ରମାସୀନଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମଵନ୍ଦତାମ୍ ॥ 32 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଏକୋନତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
atha tasyāprameyasya tadvanaṃ paripṛcchataḥ |
viśvāmitro mahātejā vyākhyātumupacakrame || 1 ||
iha rāma mahābāho viṣṇurdevavaraḥ prabhuḥ |
varṣāṇi subahūnīha tathā yugaśatāni ca || 2 ||
tapaścaraṇayogārthamuvāsa sumahātapāḥ |
eṣa pūrvāśramo rāma vāmanasya mahātmanaḥ || 3 ||
siddhāśrama iti khyātassiddho hyatra mahātapāḥ |
etasminneva kāle tu rājā vairocanirbaliḥ || 4 ||
nirjitya daivatagaṇān sendrāṃśca samarudgaṇān |
kārayāmāsa tadrājyaṃ triṣu lokeṣu viśrutaḥ || 5 ||
balestu yajamānasya devāssāgnipurogamāḥ |
samāgamya svayaṃ caiva viṣṇumūcurihāśrame || 6 ||
balirvairocanirviṣṇo yajate yajñamuttamam |
asamāpte kratau tasmin svakāryamabhipadyatām || 7 ||
ye cainamabhivartante yācitāra itastataḥ |
yacca yatra yathāvacca sarvaṃ tebhyaḥ prayacchati || 8 ||
sa tvaṃ surahitārthāya māyāyogamupāgataḥ |
vāmanatvaṃ gato viṣṇo kuru kalyāṇamuttamam || 9 ||
etasminnantare rāma kaśyapo'gnisamaprabhaḥ |
adityā sahito rāma dīpyamāna ivaujasā || 10 ||
devīsahāyo bhagavān divyaṃ varṣasahasrakam |
vrataṃ samāpya varadaṃ tuṣṭāva madhusūdanam || 11 ||
tapomayaṃ taporāśiṃ tapomūrtiṃ tapātmakam |
tapasā tvāṃ sutaptena paśyāmi puruṣottamam || 12 ||
śarīre tava paśyāmi jagatsarvamidaṃ prabho |
tvamanādiranirdeśyastvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 13 ||
tamuvāca hariḥ prītaḥ kaśyapaṃ dhūtakalmaṣam |
varaṃ varaya bhadraṃ te varārho'si mato mama || 14 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya mārīcaḥ kaśyapo'bravīt |
adityā devatānāṃ ca mama caivānuyācataḥ || 15 ||
varaṃ varada suprīto dātumarhasi suvrata |
putratvaṃ gaccha bhagavannadityā mama cānagha || 16 ||
bhrātā bhava yavīyāṃstvaṃ śakrasyāsurasūdana |
śokārtānāṃ tu devānāṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi || 17 ||
ayaṃ siddhāśramo nāma prasādā tte bhaviṣyati |
siddhe karmaṇi deveśa uttiṣṭha bhagavannitaḥ || 18 ||
atha viṣṇurmahātejā adityāṃ samajāyata |
vāmanaṃ rūpamāsthāya vairocanimupāgamat || 19 ||
trīn kramānatha bhikṣitvā pratigṛhya ca mānadaḥ |
ākramya lokān lokātmā sarvabhūtahite rataḥ || 20 ||
mahendrāya punaḥ prādānniyamya balimojasā |
trailokyaṃ sa mahātejāścakre śakravaśaṃ punaḥ || 21 ||
tenaiṣa pūrvamākrānta āśramaśśramanāśanaḥ |
mayāpi bhaktaya tasyaiṣa vāmanasyopabhujyate || 22 ||
etamāśramamāyānti rākṣasā vighnakāriṇaḥ |
atraiva puruṣavyāghra hantavyā duṣṭacāriṇaḥ || 23 ||
adya gacchāmahe rāma siddhāśramamanuttamam |
tadāśramapadaṃ tāta tavāpyetadyathā mama || 24 ||
praviśannāśramapadaṃ vyarocata mahāmuniḥ |
śaśīva gatanīhāraḥ punarvasusamanvitaḥ || 25 ||
taṃ dṛṣṭvā munayassarve siddhāśramanivāsinaḥ |
utpattyotpattya sahasā viśvāmitramapūjayan || 26 ||
yathārhaṃ cakrire pūjāṃ viśvāmitrāya dhīmate |
tathaiva rājaputrābhyāmakurvannatithikriyām || 27 ||
muhūrtamatha viśrāntau rājaputrāvarindamau |
prāñjalī muniśārdūlamūcatū raghunandanau || 28 ||
adyaiva dīkṣāṃ praviśa bhadraṃ te munipuṅgava |
siddhāśramo'yaṃ siddhassyāt satyamastu vacastava || 29 ||
evamukto mahātejā viśvāmitro mahān ṛṣiḥ |
praviveśa tadā dīkṣāṃ niyato niyatendriyaḥ || 30 ||
kumārāvapi tāṃ rātrimuṣitvā susamāhitau |
prabhātakāle cotthāya pūrvāṃ sandhyāmupāsya ca || 31 ||
spṛṣṭodakau śucī japyaṃ samāpya niyamena ca |
hutāgnihotramāsīnaṃ viśvāmitramavandatām || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकोनत्रिंशस्सर्गः ।
अथ तस्याप्रमेयस्य तद्वनं परिपृच्छतः ।
विश्वामित्रो महातेजा व्याख्यातुमुपचक्रमे ॥ 1 ॥
इह राम महाबाहो विष्णुर्देववरः प्रभुः ।
वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च ॥ 2 ॥
तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः ।
एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः ॥ 3 ॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातस्सिद्धो ह्यत्र महातपाः ।
एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः ॥ 4 ॥
निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रांश्च समरुद्गणान् ।
कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ 5 ॥
बलेस्तु यजमानस्य देवास्साग्निपुरोगमाः ।
समागम्य स्वयं चैव विष्णुमूचुरिहाश्रमे ॥ 6 ॥
बलिर्वैरोचनिर्विष्णो यजते यज्ञमुत्तमम् ।
असमाप्ते क्रतौ तस्मिन् स्वकार्यमभिपद्यताम् ॥ 7 ॥
ये चैनमभिवर्तन्ते याचितार इतस्ततः ।
यच्च यत्र यथावच्च सर्वं तेभ्यः प्रयच्छति ॥ 8 ॥
स त्वं सुरहितार्थाय मायायोगमुपागतः ।
वामनत्वं गतो विष्णो कुरु कल्याणमुत्तमम् ॥ 9 ॥
एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभः ।
अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा ॥ 10 ॥
देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।
व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम् ॥ 11 ॥
तपोमयं तपोराशिं तपोमूर्तिं तपात्मकम् ।
तपसा त्वां सुतप्तेन पश्यामि पुरुषोत्तमम् ॥ 12 ॥
शरीरे तव पश्यामि जगत्सर्वमिदं प्रभो ।
त्वमनादिरनिर्देश्यस्त्वामहं शरणं गतः ॥ 13 ॥
तमुवाच हरिः प्रीतः कश्यपं धूतकल्मषम् ।
वरं वरय भद्रं ते वरार्होऽसि मतो मम ॥ 14 ॥
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मारीचः कश्यपोऽब्रवीत् ।
अदित्या देवतानां च मम चैवानुयाचतः ॥ 15 ॥
वरं वरद सुप्रीतो दातुमर्हसि सुव्रत ।
पुत्रत्वं गच्छ भगवन्नदित्या मम चानघ ॥ 16 ॥
भ्राता भव यवीयांस्त्वं शक्रस्यासुरसूदन ।
शोकार्तानां तु देवानां साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ 17 ॥
अयं सिद्धाश्रमो नाम प्रसादा त्ते भविष्यति ।
सिद्धे कर्मणि देवेश उत्तिष्ठ भगवन्नितः ॥ 18 ॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत ।
वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत् ॥ 19 ॥
त्रीन् क्रमानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मानदः ।
आक्रम्य लोकान् लोकात्मा सर्वभूतहिते रतः ॥ 20 ॥
महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा ।
त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः ॥ 21 ॥
तेनैष पूर्वमाक्रान्त आश्रमश्श्रमनाशनः ।
मयापि भक्तय तस्यैष वामनस्योपभुज्यते ॥ 22 ॥
एतमाश्रममायान्ति राक्षसा विघ्नकारिणः ।
अत्रैव पुरुषव्याघ्र हन्तव्या दुष्टचारिणः ॥ 23 ॥
अद्य गच्छामहे राम सिद्धाश्रममनुत्तमम् ।
तदाश्रमपदं तात तवाप्येतद्यथा मम ॥ 24 ॥
प्रविशन्नाश्रमपदं व्यरोचत महामुनिः ।
शशीव गतनीहारः पुनर्वसुसमन्वितः ॥ 25 ॥
तं दृष्ट्वा मुनयस्सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः ।
उत्पत्त्योत्पत्त्य सहसा विश्वामित्रमपूजयन् ॥ 26 ॥
यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते ।
तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम् ॥ 27 ॥
मुहूर्तमथ विश्रान्तौ राजपुत्रावरिन्दमौ ।
प्राञ्जली मुनिशार्दूलमूचतू रघुनन्दनौ ॥ 28 ॥
अद्यैव दीक्षां प्रविश भद्रं ते मुनिपुङ्गव ।
सिद्धाश्रमोऽयं सिद्धस्स्यात् सत्यमस्तु वचस्तव ॥ 29 ॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महान् ऋषिः ।
प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः ॥ 30 ॥
कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ ।
प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां सन्ध्यामुपास्य च ॥ 31 ॥
स्पृष्टोदकौ शुची जप्यं समाप्य नियमेन च ।
हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
atha tasyāprameyasya tadvanaṃ paripṛcchataḥ |
viśvāmitro mahātejā vyākhyātumupacakrame || 1 ||
iha rāma mahābāho viṣṇurdevavaraḥ prabhuḥ |
varṣāṇi subahūnīha tathā yugaśatāni ca || 2 ||
tapaścaraṇayogārthamuvāsa sumahātapāḥ |
eṣa pūrvāśramo rāma vāmanasya mahātmanaḥ || 3 ||
siddhāśrama iti khyātassiddho hyatra mahātapāḥ |
etasminneva kāle tu rājā vairocanirbaliḥ || 4 ||
nirjitya daivatagaṇān sendrāṃśca samarudgaṇān |
kārayāmāsa tadrājyaṃ triṣu lokeṣu viśrutaḥ || 5 ||
balestu yajamānasya devāssāgnipurogamāḥ |
samāgamya svayaṃ caiva viṣṇumūcurihāśrame || 6 ||
balirvairocanirviṣṇo yajate yajñamuttamam |
asamāpte kratau tasmin svakāryamabhipadyatām || 7 ||
ye cainamabhivartante yācitāra itastataḥ |
yacca yatra yathāvacca sarvaṃ tebhyaḥ prayacchati || 8 ||
sa tvaṃ surahitārthāya māyāyogamupāgataḥ |
vāmanatvaṃ gato viṣṇo kuru kalyāṇamuttamam || 9 ||
etasminnantare rāma kaśyapo'gnisamaprabhaḥ |
adityā sahito rāma dīpyamāna ivaujasā || 10 ||
devīsahāyo bhagavān divyaṃ varṣasahasrakam |
vrataṃ samāpya varadaṃ tuṣṭāva madhusūdanam || 11 ||
tapomayaṃ taporāśiṃ tapomūrtiṃ tapātmakam |
tapasā tvāṃ sutaptena paśyāmi puruṣottamam || 12 ||
śarīre tava paśyāmi jagatsarvamidaṃ prabho |
tvamanādiranirdeśyastvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 13 ||
tamuvāca hariḥ prītaḥ kaśyapaṃ dhūtakalmaṣam |
varaṃ varaya bhadraṃ te varārho'si mato mama || 14 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya mārīcaḥ kaśyapo'bravīt |
adityā devatānāṃ ca mama caivānuyācataḥ || 15 ||
varaṃ varada suprīto dātumarhasi suvrata |
putratvaṃ gaccha bhagavannadityā mama cānagha || 16 ||
bhrātā bhava yavīyāṃstvaṃ śakrasyāsurasūdana |
śokārtānāṃ tu devānāṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi || 17 ||
ayaṃ siddhāśramo nāma prasādā tte bhaviṣyati |
siddhe karmaṇi deveśa uttiṣṭha bhagavannitaḥ || 18 ||
atha viṣṇurmahātejā adityāṃ samajāyata |
vāmanaṃ rūpamāsthāya vairocanimupāgamat || 19 ||
trīn kramānatha bhikṣitvā pratigṛhya ca mānadaḥ |
ākramya lokān lokātmā sarvabhūtahite rataḥ || 20 ||
mahendrāya punaḥ prādānniyamya balimojasā |
trailokyaṃ sa mahātejāścakre śakravaśaṃ punaḥ || 21 ||
tenaiṣa pūrvamākrānta āśramaśśramanāśanaḥ |
mayāpi bhaktaya tasyaiṣa vāmanasyopabhujyate || 22 ||
etamāśramamāyānti rākṣasā vighnakāriṇaḥ |
atraiva puruṣavyāghra hantavyā duṣṭacāriṇaḥ || 23 ||
adya gacchāmahe rāma siddhāśramamanuttamam |
tadāśramapadaṃ tāta tavāpyetadyathā mama || 24 ||
praviśannāśramapadaṃ vyarocata mahāmuniḥ |
śaśīva gatanīhāraḥ punarvasusamanvitaḥ || 25 ||
taṃ dṛṣṭvā munayassarve siddhāśramanivāsinaḥ |
utpattyotpattya sahasā viśvāmitramapūjayan || 26 ||
yathārhaṃ cakrire pūjāṃ viśvāmitrāya dhīmate |
tathaiva rājaputrābhyāmakurvannatithikriyām || 27 ||
muhūrtamatha viśrāntau rājaputrāvarindamau |
prāñjalī muniśārdūlamūcatū raghunandanau || 28 ||
adyaiva dīkṣāṃ praviśa bhadraṃ te munipuṅgava |
siddhāśramo'yaṃ siddhassyāt satyamastu vacastava || 29 ||
evamukto mahātejā viśvāmitro mahān ṛṣiḥ |
praviveśa tadā dīkṣāṃ niyato niyatendriyaḥ || 30 ||
kumārāvapi tāṃ rātrimuṣitvā susamāhitau |
prabhātakāle cotthāya pūrvāṃ sandhyāmupāsya ca || 31 ||
spṛṣṭodakau śucī japyaṃ samāpya niyamena ca |
hutāgnihotramāsīnaṃ viśvāmitramavandatām || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.