Vishnu

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 63 - ଗୋଵର୍ଧନୋଦ୍ଧାରଣମ୍

Narayaniyam Dashaka 63 - Govardhanoddharanam

🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ଦଦୃଶିରେ କିଲ ତତ୍କ୍ଷଣମକ୍ଷତ-
ସ୍ତନିତଜୃମ୍ଭିତକମ୍ପିତଦିକ୍ତଟାଃ ।
ସୁଷମଯା ଭଵଦଙ୍ଗତୁଲାଂ ଗତା
ଵ୍ରଜପଦୋପରି ଵାରିଧରାସ୍ତ୍ଵଯା ॥1॥
ଵିପୁଲକରକମିଶ୍ରୈସ୍ତୋଯଧାରାନିପାତୈ-
ର୍ଦିଶିଦିଶି ପଶୁପାନାଂ ମଣ୍ଡଲେ ଦଣ୍ଡ୍ଯମାନେ ।
କୁପିତହରିକୃତାନ୍ନଃ ପାହି ପାହୀତି ତେଷାଂ
ଵଚନମଜିତ ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ ମା ବିଭୀତେତ୍ଯଭାଣୀଃ ॥2॥
କୁଲ ଇହ ଖଲୁ ଗୋତ୍ରୋ ଦୈଵତଂ ଗୋତ୍ରଶତ୍ରୋ-
ର୍ଵିହତିମିହ ସ ରୁନ୍ଧ୍ଯାତ୍ କୋ ନୁ ଵଃ ସଂଶଯୋଽସ୍ମିନ୍ ।
ଇତି ସହସିତଵାଦୀ ଦେଵ ଗୋଵର୍ଦ୍ଧନାଦ୍ରିଂ
ତ୍ଵରିତମୁଦମୁମୂଲୋ ମୂଲତୋ ବାଲଦୋର୍ଭ୍ଯାମ୍ ॥3॥
ତଦନୁ ଗିରିଵରସ୍ଯ ପ୍ରୋଦ୍ଧୃତସ୍ଯାସ୍ଯ ତାଵତ୍
ସିକତିଲମୃଦୁଦେଶେ ଦୂରତୋ ଵାରିତାପେ ।
ପରିକରପରିମିଶ୍ରାନ୍ ଧେନୁଗୋପାନଧସ୍ତା-
ଦୁପନିଦଧଦଧତ୍ଥା ହସ୍ତପଦ୍ମେନ ଶୈଲମ୍ ॥4॥
ଭଵତି ଵିଧୃତଶୈଲେ ବାଲିକାଭିର୍ଵଯସ୍ଯୈ-
ରପି ଵିହିତଵିଲାସଂ କେଲିଲାପାଦିଲୋଲେ ।
ସଵିଧମିଲିତଧେନୂରେକହସ୍ତେନ କଣ୍ଡୂ-
ଯତି ସତି ପଶୁପାଲାସ୍ତୋଷମୈଷନ୍ତ ସର୍ଵେ ॥5॥
ଅତିମହାନ୍ ଗିରିରେଷ ତୁ ଵାମକେ
କରସରୋରୁହି ତଂ ଧରତେ ଚିରମ୍ ।
କିମିଦମଦ୍ଭୁତମଦ୍ରିବଲଂ ନ୍ଵିତି
ତ୍ଵଦଵଲୋକିଭିରାକଥି ଗୋପକୈଃ ॥6॥
ଅହହ ଧାର୍ଷ୍ଟ୍ଯମମୁଷ୍ଯ ଵଟୋର୍ଗିରିଂ
ଵ୍ଯଥିତବାହୁରସାଵଵରୋପଯେତ୍ ।
ଇତି ହରିସ୍ତ୍ଵଯି ବଦ୍ଧଵିଗର୍ହଣୋ
ଦିଵସସପ୍ତକମୁଗ୍ରମଵର୍ଷଯତ୍ ॥7॥
ଅଚଲତି ତ୍ଵଯି ଦେଵ ପଦାତ୍ ପଦଂ
ଗଲିତସର୍ଵଜଲେ ଚ ଘନୋତ୍କରେ ।
ଅପହୃତେ ମରୁତା ମରୁତାଂ ପତି-
ସ୍ତ୍ଵଦଭିଶଙ୍କିତଧୀଃ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍ ॥8॥
ଶମମୁପେଯୁଷି ଵର୍ଷଭରେ ତଦା
ପଶୁପଧେନୁକୁଲେ ଚ ଵିନିର୍ଗତେ ।
ଭୁଵି ଵିଭୋ ସମୁପାହିତଭୂଧରଃ
ପ୍ରମୁଦିତୈଃ ପଶୁପୈଃ ପରିରେଭିଷେ ॥9॥
ଧରଣିମେଵ ପୁରା ଧୃତଵାନସି
କ୍ଷିତିଧରୋଦ୍ଧରଣେ ତଵ କଃ ଶ୍ରମଃ ।
ଇତି ନୁତସ୍ତ୍ରିଦଶୈଃ କମଲାପତେ
ଗୁରୁପୁରାଲଯ ପାଲଯ ମାଂ ଗଦାତ୍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
dadṛśire kila tatkṣaṇamakṣata-
stanitajṛmbhitakampitadiktaṭāḥ |
suṣamayā bhavadaṅgatulāṃ gatā
vrajapadopari vāridharāstvayā ||1||
vipulakarakamiśraistoyadhārānipātai-
rdiśidiśi paśupānāṃ maṇḍale daṇḍyamāne |
kupitaharikṛtānnaḥ pāhi pāhīti teṣāṃ
vacanamajita śrṛṇvan mā bibhītetyabhāṇīḥ ||2||
kula iha khalu gotro daivataṃ gotraśatro-
rvihatimiha sa rundhyāt ko nu vaḥ saṃśayo'smin |
iti sahasitavādī deva govarddhanādriṃ
tvaritamudamumūlo mūlato bāladorbhyām ||3||
tadanu girivarasya proddhṛtasyāsya tāvat
sikatilamṛdudeśe dūrato vāritāpe |
parikaraparimiśrān dhenugopānadhastā-
dupanidadhadadhatthā hastapadmena śailam ||4||
bhavati vidhṛtaśaile bālikābhirvayasyai-
rapi vihitavilāsaṃ kelilāpādilole |
savidhamilitadhenūrekahastena kaṇḍū-
yati sati paśupālāstoṣamaiṣanta sarve ||5||
atimahān girireṣa tu vāmake
karasaroruhi taṃ dharate ciram |
kimidamadbhutamadribalaṃ nviti
tvadavalokibhirākathi gopakaiḥ ||6||
ahaha dhārṣṭyamamuṣya vaṭorgiriṃ
vyathitabāhurasāvavaropayet |
iti haristvayi baddhavigarhaṇo
divasasaptakamugramavarṣayat ||7||
acalati tvayi deva padāt padaṃ
galitasarvajale ca ghanotkare |
apahṛte marutā marutāṃ pati-
stvadabhiśaṅkitadhīḥ samupādravat ||8||
śamamupeyuṣi varṣabhare tadā
paśupadhenukule ca vinirgate |
bhuvi vibho samupāhitabhūdharaḥ
pramuditaiḥ paśupaiḥ parirebhiṣe ||9||
dharaṇimeva purā dhṛtavānasi
kṣitidharoddharaṇe tava kaḥ śramaḥ |
iti nutastridaśaiḥ kamalāpate
gurupurālaya pālaya māṃ gadāt ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
ददृशिरे किल तत्क्षणमक्षत-
स्तनितजृम्भितकम्पितदिक्तटाः ।
सुषमया भवदङ्गतुलां गता
व्रजपदोपरि वारिधरास्त्वया ॥1॥
विपुलकरकमिश्रैस्तोयधारानिपातै-
र्दिशिदिशि पशुपानां मण्डले दण्ड्यमाने ।
कुपितहरिकृतान्नः पाहि पाहीति तेषां
वचनमजित श्रृण्वन् मा बिभीतेत्यभाणीः ॥2॥
कुल इह खलु गोत्रो दैवतं गोत्रशत्रो-
र्विहतिमिह स रुन्ध्यात् को नु वः संशयोऽस्मिन् ।
इति सहसितवादी देव गोवर्द्धनाद्रिं
त्वरितमुदमुमूलो मूलतो बालदोर्भ्याम् ॥3॥
तदनु गिरिवरस्य प्रोद्धृतस्यास्य तावत्
सिकतिलमृदुदेशे दूरतो वारितापे ।
परिकरपरिमिश्रान् धेनुगोपानधस्ता-
दुपनिदधदधत्था हस्तपद्मेन शैलम् ॥4॥
भवति विधृतशैले बालिकाभिर्वयस्यै-
रपि विहितविलासं केलिलापादिलोले ।
सविधमिलितधेनूरेकहस्तेन कण्डू-
यति सति पशुपालास्तोषमैषन्त सर्वे ॥5॥
अतिमहान् गिरिरेष तु वामके
करसरोरुहि तं धरते चिरम् ।
किमिदमद्भुतमद्रिबलं न्विति
त्वदवलोकिभिराकथि गोपकैः ॥6॥
अहह धार्ष्ट्यममुष्य वटोर्गिरिं
व्यथितबाहुरसाववरोपयेत् ।
इति हरिस्त्वयि बद्धविगर्हणो
दिवससप्तकमुग्रमवर्षयत् ॥7॥
अचलति त्वयि देव पदात् पदं
गलितसर्वजले च घनोत्करे ।
अपहृते मरुता मरुतां पति-
स्त्वदभिशङ्कितधीः समुपाद्रवत् ॥8॥
शममुपेयुषि वर्षभरे तदा
पशुपधेनुकुले च विनिर्गते ।
भुवि विभो समुपाहितभूधरः
प्रमुदितैः पशुपैः परिरेभिषे ॥9॥
धरणिमेव पुरा धृतवानसि
क्षितिधरोद्धरणे तव कः श्रमः ।
इति नुतस्त्रिदशैः कमलापते
गुरुपुरालय पालय मां गदात् ॥10॥
dadṛśire kila tatkṣaṇamakṣata-
stanitajṛmbhitakampitadiktaṭāḥ |
suṣamayā bhavadaṅgatulāṃ gatā
vrajapadopari vāridharāstvayā ||1||
vipulakarakamiśraistoyadhārānipātai-
rdiśidiśi paśupānāṃ maṇḍale daṇḍyamāne |
kupitaharikṛtānnaḥ pāhi pāhīti teṣāṃ
vacanamajita śrṛṇvan mā bibhītetyabhāṇīḥ ||2||
kula iha khalu gotro daivataṃ gotraśatro-
rvihatimiha sa rundhyāt ko nu vaḥ saṃśayo'smin |
iti sahasitavādī deva govarddhanādriṃ
tvaritamudamumūlo mūlato bāladorbhyām ||3||
tadanu girivarasya proddhṛtasyāsya tāvat
sikatilamṛdudeśe dūrato vāritāpe |
parikaraparimiśrān dhenugopānadhastā-
dupanidadhadadhatthā hastapadmena śailam ||4||
bhavati vidhṛtaśaile bālikābhirvayasyai-
rapi vihitavilāsaṃ kelilāpādilole |
savidhamilitadhenūrekahastena kaṇḍū-
yati sati paśupālāstoṣamaiṣanta sarve ||5||
atimahān girireṣa tu vāmake
karasaroruhi taṃ dharate ciram |
kimidamadbhutamadribalaṃ nviti
tvadavalokibhirākathi gopakaiḥ ||6||
ahaha dhārṣṭyamamuṣya vaṭorgiriṃ
vyathitabāhurasāvavaropayet |
iti haristvayi baddhavigarhaṇo
divasasaptakamugramavarṣayat ||7||
acalati tvayi deva padāt padaṃ
galitasarvajale ca ghanotkare |
apahṛte marutā marutāṃ pati-
stvadabhiśaṅkitadhīḥ samupādravat ||8||
śamamupeyuṣi varṣabhare tadā
paśupadhenukule ca vinirgate |
bhuvi vibho samupāhitabhūdharaḥ
pramuditaiḥ paśupaiḥ parirebhiṣe ||9||
dharaṇimeva purā dhṛtavānasi
kṣitidharoddharaṇe tava kaḥ śramaḥ |
iti nutastridaśaiḥ kamalāpate
gurupurālaya pālaya māṃ gadāt ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in