Vishnu

ନାରାଯଣୀଯଂ ଦଶକ 50 - ଵତ୍ସାସୁର-ବକାସୁରଯୋଃ ଵଧମ୍

Narayaniyam Dashaka 50 - Vatsasura-bakasurayoh Vadham

🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
ତରଲମଧୁକୃତ୍ ଵୃନ୍ଦେ ଵୃନ୍ଦାଵନେଽଥ ମନୋହରେ
ପଶୁପଶିଶୁଭିଃ ସାକଂ ଵତ୍ସାନୁପାଲନଲୋଲୁପଃ ।
ହଲଧରସଖୋ ଦେଵ ଶ୍ରୀମନ୍ ଵିଚେରିଥ ଧାରଯନ୍
ଗଵଲମୁରଲୀଵେତ୍ରଂ ନେତ୍ରାଭିରାମତନୁଦ୍ଯୁତିଃ ॥1॥
ଵିହିତଜଗତୀରକ୍ଷଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀକରାମ୍ବୁଜଲାଲିତଂ
ଦଦତି ଚରଣଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ତ୍ଵଯି ପାଵନେ ।
କିମିଵ ନ ବଭୌ ସମ୍ପତ୍ସମ୍ପୂରିତଂ ତରୁଵଲ୍ଲରୀ-
ସଲିଲଧରଣୀଗୋତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରାଦିକଂ କମଲାପତେ ॥2॥
ଵିଲସଦୁଲପେ କାନ୍ତାରାନ୍ତେ ସମୀରଣଶୀତଲେ
ଵିପୁଲଯମୁନାତୀରେ ଗୋଵର୍ଧନାଚଲମୂର୍ଧସୁ ।
ଲଲିତମୁରଲୀନାଦଃ ସଞ୍ଚାରଯନ୍ ଖଲୁ ଵାତ୍ସକଂ
କ୍ଵଚନ ଦିଵସେ ଦୈତ୍ଯଂ ଵତ୍ସାକୃତିଂ ତ୍ଵମୁଦୈକ୍ଷଥାଃ ॥3॥
ରଭସଵିଲସତ୍ପୁଚ୍ଛଂ ଵିଚ୍ଛାଯତୋଽସ୍ଯ ଵିଲୋକଯନ୍
କିମପି ଵଲିତସ୍କନ୍ଧଂ ରନ୍ଧ୍ରପ୍ରତୀକ୍ଷମୁଦୀକ୍ଷିତମ୍ ।
ତମଥ ଚରଣେ ବିଭ୍ରଦ୍ଵିଭ୍ରାମଯନ୍ ମୁହୁରୁଚ୍ଚକୈଃ
କୁହଚନ ମହାଵୃକ୍ଷେ ଚିକ୍ଷେପିଥ କ୍ଷତଜୀଵିତମ୍ ॥4॥
ନିପତତି ମହାଦୈତ୍ଯେ ଜାତ୍ଯା ଦୁରାତ୍ମନି ତତ୍କ୍ଷଣଂ
ନିପତନଜଵକ୍ଷୁଣ୍ଣକ୍ଷୋଣୀରୁହକ୍ଷତକାନନେ ।
ଦିଵି ପରିମିଲତ୍ ଵୃନ୍ଦା ଵୃନ୍ଦାରକାଃ କୁସୁମୋତ୍କରୈଃ
ଶିରସି ଭଵତୋ ହର୍ଷାଦ୍ଵର୍ଷନ୍ତି ନାମ ତଦା ହରେ ॥5॥
ସୁରଭିଲତମା ମୂର୍ଧନ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଂ କୁତଃ କୁସୁମାଵଲୀ
ନିପତତି ତଵେତ୍ଯୁକ୍ତୋ ବାଲୈଃ ସହେଲମୁଦୈରଯଃ ।
ଝଟିତି ଦନୁଜକ୍ଷେପେଣୋର୍ଧ୍ଵଂ ଗତସ୍ତରୁମଣ୍ଡଲାତ୍
କୁସୁମନିକରଃ ସୋଽଯଂ ନୂନଂ ସମେତି ଶନୈରିତି ॥6॥
କ୍ଵଚନ ଦିଵସେ ଭୂଯୋ ଭୂଯସ୍ତରେ ପରୁଷାତପେ
ତପନତନଯାପାଥଃ ପାତୁଂ ଗତା ଭଵଦାଦଯଃ ।
ଚଲିତଗରୁତଂ ପ୍ରେକ୍ଷାମାସୁର୍ବକଂ ଖଲୁ ଵିସ୍ମ୍ରୃତଂ
କ୍ଷିତିଧରଗରୁଚ୍ଛେଦେ କୈଲାସଶୈଲମିଵାପରମ୍ ॥7॥
ପିବତି ସଲିଲଂ ଗୋପଵ୍ରାତେ ଭଵନ୍ତମଭିଦ୍ରୁତଃ
ସ କିଲ ନିଗିଲନ୍ନଗ୍ନିପ୍ରଖ୍ଯଂ ପୁନର୍ଦ୍ରୁତମୁଦ୍ଵମନ୍ ।
ଦଲଯିତୁମଗାତ୍ତ୍ରୋଟ୍ଯାଃ କୋଟ୍ଯା ତଦାଽଽଶୁ ଭଵାନ୍ ଵିଭୋ
ଖଲଜନଭିଦାଚୁଞ୍ଚୁଶ୍ଚଞ୍ଚୂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦଦାର ତମ୍ ॥8॥
ସପଦି ସହଜାଂ ସନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵା ମୃତାଂ ଖଲୁ ପୂତନା-
ମନୁଜମଘମପ୍ଯଗ୍ରେ ଗତ୍ଵା ପ୍ରତୀକ୍ଷିତୁମେଵ ଵା ।
ଶମନନିଲଯଂ ଯାତେ ତସ୍ମିନ୍ ବକେ ସୁମନୋଗଣେ
କିରତି ସୁମନୋଵୃନ୍ଦଂ ଵୃନ୍ଦାଵନାତ୍ ଗୃହମୈଯଥାଃ ॥9॥
ଲଲିତମୁରଲୀନାଦଂ ଦୂରାନ୍ନିଶମ୍ଯ ଵଧୂଜନୈ-
ସ୍ତ୍ଵରିତମୁପଗମ୍ଯାରାଦାରୂଢମୋଦମୁଦୀକ୍ଷିତଃ ।
ଜନିତଜନନୀନନ୍ଦାନନ୍ଦଃ ସମୀରଣମନ୍ଦିର-
ପ୍ରଥିତଵସତେ ଶୌରେ ଦୂରୀକୁରୁଷ୍ଵ ମମାମଯାନ୍ ॥10॥
Roman (IAST) Transliteration
taralamadhukṛt vṛnde vṛndāvane'tha manohare
paśupaśiśubhiḥ sākaṃ vatsānupālanalolupaḥ |
haladharasakho deva śrīman viceritha dhārayan
gavalamuralīvetraṃ netrābhirāmatanudyutiḥ ||1||
vihitajagatīrakṣaṃ lakṣmīkarāmbujalālitaṃ
dadati caraṇadvandvaṃ vṛndāvane tvayi pāvane |
kimiva na babhau sampatsampūritaṃ taruvallarī-
saliladharaṇīgotrakṣetrādikaṃ kamalāpate ||2||
vilasadulape kāntārānte samīraṇaśītale
vipulayamunātīre govardhanācalamūrdhasu |
lalitamuralīnādaḥ sañcārayan khalu vātsakaṃ
kvacana divase daityaṃ vatsākṛtiṃ tvamudaikṣathāḥ ||3||
rabhasavilasatpucchaṃ vicchāyato'sya vilokayan
kimapi valitaskandhaṃ randhrapratīkṣamudīkṣitam |
tamatha caraṇe bibhradvibhrāmayan muhuruccakaiḥ
kuhacana mahāvṛkṣe cikṣepitha kṣatajīvitam ||4||
nipatati mahādaitye jātyā durātmani tatkṣaṇaṃ
nipatanajavakṣuṇṇakṣoṇīruhakṣatakānane |
divi parimilat vṛndā vṛndārakāḥ kusumotkaraiḥ
śirasi bhavato harṣādvarṣanti nāma tadā hare ||5||
surabhilatamā mūrdhanyūrdhvaṃ kutaḥ kusumāvalī
nipatati tavetyukto bālaiḥ sahelamudairayaḥ |
jhaṭiti danujakṣepeṇordhvaṃ gatastarumaṇḍalāt
kusumanikaraḥ so'yaṃ nūnaṃ sameti śanairiti ||6||
kvacana divase bhūyo bhūyastare paruṣātape
tapanatanayāpāthaḥ pātuṃ gatā bhavadādayaḥ |
calitagarutaṃ prekṣāmāsurbakaṃ khalu vismrṛtaṃ
kṣitidharagarucchede kailāsaśailamivāparam ||7||
pibati salilaṃ gopavrāte bhavantamabhidrutaḥ
sa kila nigilannagniprakhyaṃ punardrutamudvaman |
dalayitumagāttroṭyāḥ koṭyā tadā''śu bhavān vibho
khalajanabhidācuñcuścañcū pragṛhya dadāra tam ||8||
sapadi sahajāṃ sandraṣṭuṃ vā mṛtāṃ khalu pūtanā-
manujamaghamapyagre gatvā pratīkṣitumeva vā |
śamananilayaṃ yāte tasmin bake sumanogaṇe
kirati sumanovṛndaṃ vṛndāvanāt gṛhamaiyathāḥ ||9||
lalitamuralīnādaṃ dūrānniśamya vadhūjanai-
stvaritamupagamyārādārūḍhamodamudīkṣitaḥ |
janitajananīnandānandaḥ samīraṇamandira-
prathitavasate śaure dūrīkuruṣva mamāmayān ||10||
Sanskrit — Devanagari (original)
तरलमधुकृत् वृन्दे वृन्दावनेऽथ मनोहरे
पशुपशिशुभिः साकं वत्सानुपालनलोलुपः ।
हलधरसखो देव श्रीमन् विचेरिथ धारयन्
गवलमुरलीवेत्रं नेत्राभिरामतनुद्युतिः ॥1॥
विहितजगतीरक्षं लक्ष्मीकराम्बुजलालितं
ददति चरणद्वन्द्वं वृन्दावने त्वयि पावने ।
किमिव न बभौ सम्पत्सम्पूरितं तरुवल्लरी-
सलिलधरणीगोत्रक्षेत्रादिकं कमलापते ॥2॥
विलसदुलपे कान्तारान्ते समीरणशीतले
विपुलयमुनातीरे गोवर्धनाचलमूर्धसु ।
ललितमुरलीनादः सञ्चारयन् खलु वात्सकं
क्वचन दिवसे दैत्यं वत्साकृतिं त्वमुदैक्षथाः ॥3॥
रभसविलसत्पुच्छं विच्छायतोऽस्य विलोकयन्
किमपि वलितस्कन्धं रन्ध्रप्रतीक्षमुदीक्षितम् ।
तमथ चरणे बिभ्रद्विभ्रामयन् मुहुरुच्चकैः
कुहचन महावृक्षे चिक्षेपिथ क्षतजीवितम् ॥4॥
निपतति महादैत्ये जात्या दुरात्मनि तत्क्षणं
निपतनजवक्षुण्णक्षोणीरुहक्षतकानने ।
दिवि परिमिलत् वृन्दा वृन्दारकाः कुसुमोत्करैः
शिरसि भवतो हर्षाद्वर्षन्ति नाम तदा हरे ॥5॥
सुरभिलतमा मूर्धन्यूर्ध्वं कुतः कुसुमावली
निपतति तवेत्युक्तो बालैः सहेलमुदैरयः ।
झटिति दनुजक्षेपेणोर्ध्वं गतस्तरुमण्डलात्
कुसुमनिकरः सोऽयं नूनं समेति शनैरिति ॥6॥
क्वचन दिवसे भूयो भूयस्तरे परुषातपे
तपनतनयापाथः पातुं गता भवदादयः ।
चलितगरुतं प्रेक्षामासुर्बकं खलु विस्म्रृतं
क्षितिधरगरुच्छेदे कैलासशैलमिवापरम् ॥7॥
पिबति सलिलं गोपव्राते भवन्तमभिद्रुतः
स किल निगिलन्नग्निप्रख्यं पुनर्द्रुतमुद्वमन् ।
दलयितुमगात्त्रोट्याः कोट्या तदाऽऽशु भवान् विभो
खलजनभिदाचुञ्चुश्चञ्चू प्रगृह्य ददार तम् ॥8॥
सपदि सहजां सन्द्रष्टुं वा मृतां खलु पूतना-
मनुजमघमप्यग्रे गत्वा प्रतीक्षितुमेव वा ।
शमननिलयं याते तस्मिन् बके सुमनोगणे
किरति सुमनोवृन्दं वृन्दावनात् गृहमैयथाः ॥9॥
ललितमुरलीनादं दूरान्निशम्य वधूजनै-
स्त्वरितमुपगम्यारादारूढमोदमुदीक्षितः ।
जनितजननीनन्दानन्दः समीरणमन्दिर-
प्रथितवसते शौरे दूरीकुरुष्व ममामयान् ॥10॥
taralamadhukṛt vṛnde vṛndāvane'tha manohare
paśupaśiśubhiḥ sākaṃ vatsānupālanalolupaḥ |
haladharasakho deva śrīman viceritha dhārayan
gavalamuralīvetraṃ netrābhirāmatanudyutiḥ ||1||
vihitajagatīrakṣaṃ lakṣmīkarāmbujalālitaṃ
dadati caraṇadvandvaṃ vṛndāvane tvayi pāvane |
kimiva na babhau sampatsampūritaṃ taruvallarī-
saliladharaṇīgotrakṣetrādikaṃ kamalāpate ||2||
vilasadulape kāntārānte samīraṇaśītale
vipulayamunātīre govardhanācalamūrdhasu |
lalitamuralīnādaḥ sañcārayan khalu vātsakaṃ
kvacana divase daityaṃ vatsākṛtiṃ tvamudaikṣathāḥ ||3||
rabhasavilasatpucchaṃ vicchāyato'sya vilokayan
kimapi valitaskandhaṃ randhrapratīkṣamudīkṣitam |
tamatha caraṇe bibhradvibhrāmayan muhuruccakaiḥ
kuhacana mahāvṛkṣe cikṣepitha kṣatajīvitam ||4||
nipatati mahādaitye jātyā durātmani tatkṣaṇaṃ
nipatanajavakṣuṇṇakṣoṇīruhakṣatakānane |
divi parimilat vṛndā vṛndārakāḥ kusumotkaraiḥ
śirasi bhavato harṣādvarṣanti nāma tadā hare ||5||
surabhilatamā mūrdhanyūrdhvaṃ kutaḥ kusumāvalī
nipatati tavetyukto bālaiḥ sahelamudairayaḥ |
jhaṭiti danujakṣepeṇordhvaṃ gatastarumaṇḍalāt
kusumanikaraḥ so'yaṃ nūnaṃ sameti śanairiti ||6||
kvacana divase bhūyo bhūyastare paruṣātape
tapanatanayāpāthaḥ pātuṃ gatā bhavadādayaḥ |
calitagarutaṃ prekṣāmāsurbakaṃ khalu vismrṛtaṃ
kṣitidharagarucchede kailāsaśailamivāparam ||7||
pibati salilaṃ gopavrāte bhavantamabhidrutaḥ
sa kila nigilannagniprakhyaṃ punardrutamudvaman |
dalayitumagāttroṭyāḥ koṭyā tadā''śu bhavān vibho
khalajanabhidācuñcuścañcū pragṛhya dadāra tam ||8||
sapadi sahajāṃ sandraṣṭuṃ vā mṛtāṃ khalu pūtanā-
manujamaghamapyagre gatvā pratīkṣitumeva vā |
śamananilayaṃ yāte tasmin bake sumanogaṇe
kirati sumanovṛndaṃ vṛndāvanāt gṛhamaiyathāḥ ||9||
lalitamuralīnādaṃ dūrānniśamya vadhūjanai-
stvaritamupagamyārādārūḍhamodamudīkṣitaḥ |
janitajananīnandānandaḥ samīraṇamandira-
prathitavasate śaure dūrīkuruṣva mamāmayān ||10||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in