କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠକାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ସୋମମନ୍ତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣନିରୂପଣଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ଵଗ୍ଂଶ-ଙ୍କରୋତି ଦେଵମନୁ॒ଷ୍ଯା ଦିଶୋ॒ ଵ୍ଯ॑ଭଜନ୍ତ॒ ପ୍ରାଚୀ᳚-ନ୍ଦେ॒ଵା ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ପି॒ତରଃ॑ ପ୍ର॒ତୀଚୀ᳚-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଉଦୀ॑ଚୀଗ୍ଂ ରୁ॒ଦ୍ରା ଯ-ତ୍ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ଵଗ୍ଂଶ-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ ଦେଵଲୋ॒କମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ ଉ॒ପାଵ॑ର୍ତତେ॒ ପରି॑ ଶ୍ରଯତ୍ଯ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତୋ॒ହି ଦେ॑ଵଲୋ॒କୋ ମ॑ନୁଷ୍ଯଲୋ॒କା-ନ୍ନାସ୍ମାଲ୍ଲୋ॒କା-ଥ୍ସ୍ଵେ॑ତଵ୍ଯମି॒ଵେତ୍ଯା॑ହୁଃ॒ କୋ ହି ତ-ଦ୍ଵେଦ॒ ଯ-ଦ୍ଯ॒ମୁଷ୍ମି॑ଁଲ୍ଲୋ॒କେ-ଽସ୍ତି॑ ଵା॒ ନ ଵେତି॑ ଦି॒କ୍ଷ୍ଵ॑ତୀ କା॒ଶାନ୍ କ॑ରୋ- [ଦି॒କ୍ଷ୍ଵ॑ତୀ କା॒ଶାନ୍ କ॑ରୋତି, ଉ॒ଭଯୋ᳚] 1
-ତ୍ଯୁ॒ଭଯୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କଯୋ॑-ର॒ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ କେଶଶ୍ମ॒ଶ୍ରୁ ଵ॑ପତେ ନ॒ଖାନି॒ ନି କୃ॑ନ୍ତତେ ମୃ॒ତା ଵା ଏ॒ଷା ତ୍ଵଗ॑ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯା ଯ-ତ୍କେ॑ଶଶ୍ମ॒ଶ୍ରୁ ମୃ॒ତାମେ॒ଵ ତ୍ଵଚ॑ମ-ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯାମ॑ପ॒ହତ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞିଯୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ମେଧ॒ମୁପୈ॒ତ୍ଯଙ୍ଗି॑ରସ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କଂ-ଯଁନ୍ତୋ॒-ଽଫ୍ସୁ ଦୀ᳚କ୍ଷାତ॒ପସୀ॒ ପ୍ରାଵେ॑ଶଯନ୍ନ॒ଫ୍ସୁ ସ୍ନା॑ତି ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ଦୀ᳚କ୍ଷାତ॒ପସୀ॒ ଅଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ତୀ॒ର୍ଥେ ସ୍ନା॑ତି ତୀ॒ର୍ଥେ ହି ତେ ତା-ମ୍ପ୍ରାଵେ॑ଶଯ-ନ୍ତୀ॒ର୍ଥେ ସ୍ନା॑ତି [ ] 2
ତୀ॒ର୍ଥମେ॒ଵ ସ॑ମା॒ନାନା᳚-ମ୍ଭଵତ୍ଯ॒ପୋ᳚-ଽଶ୍ଞାତ୍ଯନ୍ତର॒ତ ଏ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ଯୋ॑ ଭଵତି॒ ଵାସ॑ସା ଦୀକ୍ଷଯତି ସୌ॒ମ୍ଯଂ-ଵୈଁ କ୍ଷୌମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ସୋମ॑ମେ॒ଷ ଦେ॒ଵତା॒ମୁପୈ॑ତି॒ ଯୋ ଦୀକ୍ଷ॑ତେ॒ ସୋମ॑ସ୍ଯ ତ॒ନୂର॑ସି ତ॒ନୁଵ॑-ମ୍ମେ ପା॒ହୀତ୍ଯା॑ହ॒ ସ୍ଵାମେ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॒ମୁପୈ॒ତ୍ଯଥୋ॑ ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମା ଶା᳚ସ୍ତେ॒ ଽଗ୍ନେସ୍ତୂ॑ଷା॒ଧାନଂ॑-ଵାଁ॒ଯୋର୍ଵା॑ତ॒ପାନ॑-ମ୍ପିତୃ॒ଣା-ନ୍ନୀ॒ଵି-ରୋଷ॑ଧୀନା-ମ୍ପ୍ରଘା॒ତ [-ରୋଷ॑ଧୀନା-ମ୍ପ୍ରଘା॒ତଃ, ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନା᳚-ମ୍ପ୍ରାଚୀନତା॒ନୋ] 3
ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯାନା᳚-ମ୍ପ୍ରାଚୀନତା॒ନୋ ଵିଶ୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒ମୋତୁ॒ ର୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣା-ମତୀକା॒ଶାସ୍ତଦ୍ଵା ଏ॒ତ-ଥ୍ସ॑ର୍ଵ ଦେଵ॒ତ୍ଯଂ॑-ଯଁ-ଦ୍ଵାସୋ॒ ଯ-ଦ୍ଵାସ॑ସା ଦୀ॒କ୍ଷଯ॑ତି॒ ସର୍ଵା॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି-ର୍ଦୀକ୍ଷଯତି ବ॒ହିଃପ୍ରା॑ଣୋ॒ ଵୈ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯ॑ସ୍ତ-ସ୍ଯାଶ॑ନ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୋ᳚-ଽଶ୍ଞାତି॒ ସପ୍ରା॑ଣ ଏ॒ଵ ଦୀ᳚କ୍ଷତ॒ ଆଶି॑ତୋ ଭଵତି॒ ଯାଵା॑ନେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ପ୍ରା॒ଣସ୍ତେନ॑ ସ॒ହ ମେଧ॒ମୁପୈ॑ତି ଘୃ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ମସ୍ତୁ॑ ପିତୃ॒ଣା-ନ୍ନିଷ୍ପ॑କ୍ଵ-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା॒-ନ୍ତଦ୍ଵା [-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା॒-ନ୍ତଦ୍ଵୈ, ଏ॒ତ-ଥ୍ସ॑ର୍ଵଦେଵ॒ତ୍ଯଂ॑] 4
ଏ॒ତ-ଥ୍ସ॑ର୍ଵଦେଵ॒ତ୍ଯଂ॑-ଯଁନ୍ନଵ॑ନୀତଂ॒-ଯଁନ୍ନଵ॑ନୀତେନାଭ୍ଯ॒ଙ୍କ୍ତେ ସର୍ଵା॑ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ପ୍ରୀଣାତି॒ ପ୍ରଚ୍ଯୁ॑ତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽସ୍ମାଲ୍ଲୋ॒କାଦଗ॑ତୋ ଦେଵଲୋ॒କଂ-ଯୋଁ ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତୋ᳚ ଽନ୍ତ॒ରେଵ॒ ନଵ॑ନୀତ॒-ନ୍ତସ୍ମା॒-ନ୍ନଵ॑ନୀତେନା॒ଭ୍ଯ॑ଙ୍କ୍ତେ ଽନୁଲୋ॒ମଂ-ଯଁଜୁ॑ଷା॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯା॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒-ନ୍ତସ୍ଯ॑ କ॒ନୀନି॑କା॒ ପରା॑-ଽପତ॒-ତ୍ତଦାଞ୍ଜ॑ନମ-ଭଵ॒ଦ୍ଯଦା॒ଙ୍କ୍ତେ ଚକ୍ଷୁ॑ରେ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯ ଵୃଙ୍କ୍ତେ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣ॒-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ମା-ଽଙ୍କ୍ତେ॑ [ଦକ୍ଷି॑ଣ॒-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ମା-ଽଙ୍କ୍ତେ᳚, ସ॒ଵ୍ଯଗ୍ଂ ହି] 5
ସ॒ଵ୍ଯଗ୍ଂ ହି ପୂର୍ଵ॑-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଆ॒ଞ୍ଜତେ॒ ନ ନି ଧା॑ଵତେ॒ ନୀଵ॒ ହି ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଧାଵ॑ନ୍ତେ॒ ପଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵ॒ ଆ-ଽଙ୍କ୍ତେ॒ ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା ପ॒ଙ୍କ୍ତିଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ପରି॑ମିତ॒ମାଙ୍କ୍ତେ ଽପ॑ରିମିତ॒ଗ୍ଂ॒ ହି ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଆ॒ଞ୍ଜତେ॒ ସତୂ॑ଲ॒ଯା-ଽଽଙ୍କ୍ତେ- ଽପ॑ତୂଲଯା॒ ହି ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଆ॒ଞ୍ଜତେ॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ॒ ଯଦପ॑ତୂଲଯାଞ୍ଜୀ॒ତ ଵଜ୍ର॑ ଇଵ ସ୍ଯା॒-ଥ୍ସତୂ॑ଲ॒ଯା-ଽଽଙ୍କ୍ତେ॑ ମିତ୍ର॒ତ୍ଵାଯେ- [ମିତ୍ର॒ତ୍ଵାଯ॑, ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑] 6
-ନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒ନ୍ଥ୍ସୋ᳚-ଽ(1॒)ପୋ᳚-ଽ(1॒)ଭ୍ଯ॑-ମ୍ରିଯତ॒ ତାସାଂ॒-ଯଁନ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯ॒ଗ୍ଂ॒ ସଦେ॑ଵ॒ମାସୀ॒-ତ୍ତଦ॒ପୋଦ॑କ୍ରାମ॒-ତ୍ତେ ଦ॒ର୍ଭା ଅ॑ଭଵ॒ନ୍॒. ଯଦ୍ଦ॑ର୍ଭପୁଞ୍ଜୀ॒ଲୈଃ ପ॒ଵଯ॑ତି॒ ଯା ଏ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ଯା॑ ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॒-ସ୍ସଦେ॑ଵା॒ ଆପ॒ସ୍ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯତି॒ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା᳚-ମ୍ପଵଯତ୍ଯ-ହୋରା॒ତ୍ରାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯତି ତ୍ରି॒ଭିଃ ପ॑ଵଯତି॒ ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଏ॒ଭିରେ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କୈଃ ପ॑ଵଯତି ପ॒ଞ୍ଚଭିଃ॑ [ପ॒ଞ୍ଚଭିଃ॑, ପ॒ଵ॒ଯ॒ତି॒ ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା] 7
ପଵଯତି॒ ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା ପ॒ଙ୍କ୍ତିଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯ॒ଜ୍ଞାଯୈ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯତି ଷ॒ଡ୍ଭିଃ ପ॑ଵଯତି॒ ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵ॑ ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯତି ସ॒ପ୍ତଭିଃ॑ ପଵଯତି ସ॒ପ୍ତ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯତି ନ॒ଵଭିଃ॑ ପଵଯତି॒ ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ପ୍ରା॒ଣା-ସ୍ସପ୍ରା॑ଣମେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯ॒ତ୍ଯେକ॑ଵିଗ୍ଂଶତ୍ଯା ପଵଯତି॒ ଦଶ॒ ହସ୍ତ୍ଯା॑ ଅ॒ଙ୍ଗୁଲ॑ଯୋ॒ ଦଶ॒ ପଦ୍ଯା॑ ଆ॒ତ୍ମୈକ॑ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶୋ ଯାଵା॑ନେ॒ଵ ପୁରୁ॑ଷ॒ସ୍ତ-ମପ॑ରିଵର୍ଗ- [ପୁରୁ॑ଷ॒ସ୍ତ-ମପ॑ରିଵର୍ଗମ୍, ପ॒ଵ॒ଯ॒ତି॒ ଚି॒ତ୍ପତି॑ସ୍ତ୍ଵା] 8
-ମ୍ପଵଯତି ଚି॒ତ୍ପତି॑ସ୍ତ୍ଵା ପୁନା॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ॒ ମନୋ॒ ଵୈ ଚି॒ତ୍ପତି॒ର୍ମନ॑ସୈ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯତି ଵା॒କ୍ପତି॑ସ୍ତ୍ଵା ପୁନା॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ଵା॒ଚୈଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯତି ଦେ॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ସଵି॒ତା ପୁ॑ନା॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ସଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯତି॒ ତସ୍ଯ॑ ତେ ପଵିତ୍ରପତେ ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ॒ ଯସ୍ମୈ॒ କ-ମ୍ପୁ॒ନେ ତଚ୍ଛ॑କେଯ॒ମିତ୍ଯା॑-ହା॒-ଽଽଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମା ଶା᳚ସ୍ତେ ॥ 9 ॥
(ଅ॒ତୀ॒କା॒ଶାନ୍ କ॑ରୋ॒ତ୍ଯ - ଵେ॑ଶଯ-ନ୍ତି॒ର୍ଥ ସ୍ନା॑ତି - ପ୍ରଘା॒ତୋ - ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା॒-ନ୍ତଦ୍ଵା - ଆ-ଽଙ୍କ୍ତେ॑ - ମିତ୍ର॒ତ୍ଵାଯ॑ - ପ॒ଞ୍ଚଭି॒ - ରପ॑ରିଵର୍ଗ - ମ॒ଷ୍ଟାଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଯାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଯ॒ଜ୍ଞାଯାପୁ॑ନତ॒ ତ ଏ॒ଵାଭ॑ଵ॒ନ୍॒. ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞାଯ॑ ପୁନୀ॒ତେ ଭଵ॑ତ୍ଯେ॒ଵ ବ॒ହିଃ ପ॑ଵଯି॒ତ୍ଵା-ଽନ୍ତଃ ପ୍ର ପା॑ଦଯତି ମନୁଷ୍ଯଲୋ॒କ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପଵଯି॒ତ୍ଵା ପୂ॒ତ-ନ୍ଦେ॑ଵଲୋ॒କ-ମ୍ପ୍ର ଣ॑ଯ॒ତ୍ଯଦୀ᳚କ୍ଷିତ॒ ଏକ॒ଯା-ଽଽହୁ॒ତ୍ଯେତ୍ଯା॑ହୁ-ସ୍ସ୍ରୁ॒ଵେଣ॒ ଚତ॑ସ୍ରୋ ଜୁହୋତି ଦୀକ୍ଷିତ॒ତ୍ଵାଯ॑ ସ୍ରୁ॒ଚା ପ॑ଞ୍ଚ॒ମୀ-ମ୍ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା ପ॒ଙ୍କ୍ତିଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧ॒ ଆକୂ᳚ତ୍ଯୈ ପ୍ର॒ଯୁଜେ॒-ଽଗ୍ନଯେ॒ [ପ୍ର॒ଯୁଜେ॒-ଽଗ୍ନଯେ᳚, ସ୍ଵାହେତ୍ଯା॒ହା] 10
ସ୍ଵାହେତ୍ଯା॒ହା-ଽଽକୂ᳚ତ୍ଯା॒ ହି ପୁରୁ॑ଷୋ ଯ॒ଜ୍ଞମ॒ଭି ପ୍ର॑ଯୁ॒ଙ୍କ୍ତେ ଯଜେ॒ଯେତି॑ ମେ॒ଧାଯୈ॒ ମନ॑ସେ॒-ଽଗ୍ନଯେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ଯା॑ହ ମେ॒ଧଯା॒ ହି ମନ॑ସା॒ ପୁରୁ॑ଷୋ ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଭି॒ଗଚ୍ଛ॑ତି॒ ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯୈ ପୂ॒ଷ୍ଣେ᳚-ଽଗ୍ନଯେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ଯା॑ହ॒ ଵାଗ୍ଵୈ ସର॑ସ୍ଵତୀ ପୃଥି॒ଵୀ ପୂ॒ଷା ଵା॒ଚୈଵ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ॒ ଆପୋ॑ ଦେଵୀ-ର୍ବୃହତୀ-ର୍ଵିଶ୍ଵଶମ୍ଭୁଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଯା ଵୈ ଵର୍ଷ୍ଯା॒ସ୍ତା [ଯା ଵୈ ଵର୍ଷ୍ଯା॒ସ୍ତାଃ, ଆପୋ॑ ଦେ॒ଵୀ-ର୍ବୃ॑ହ॒ତୀ-] 11
ଆପୋ॑ ଦେ॒ଵୀ-ର୍ବୃ॑ହ॒ତୀ-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵଶ॑ଭୁଂଵୋଁ॒ ଯଦେ॒ତ-ଦ୍ଯଜୁ॒ର୍ନ ବ୍ରୂ॒ଯା-ଦ୍ଦି॒ଵ୍ଯା ଆପୋ-ଽଶା᳚ନ୍ତା ଇ॒ମଂ-ଲୋଁ॒କମା ଗ॑ଚ୍ଛେଯୁ॒ରାପୋ॑ ଦେଵୀ-ର୍ବୃହତୀ-ର୍ଵିଶ୍ଵଶମ୍ଭୁଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହା॒ସ୍ମା ଏ॒ଵୈନା॑ ଲୋ॒କାଯ॑ ଶମଯତି॒ ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଛା॒ନ୍ତା ଇ॒ମଂ-ଲୋଁ॒କମା ଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତି॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋର୍ହି ଯ॒ଜ୍ଞ ଉ॒ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମିତ୍ଯା॑ହା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ହି ଯ॒ଜ୍ଞୋ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ର୍ନୋ ହ॒ଵିଷା॑ ଵୃଧା॒- [ହ॒ଵିଷା॑ ଵୃଧାତୁ, ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ] 12
-ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯଦ୍- ବ୍ରୂ॒ଯା-ଦ୍ଵି॑ଧେ॒ରିତି॑ ଯଜ୍ଞସ୍ଥା॒ଣୁମୃ॑ଚ୍ଛେ-ଦ୍ଵୃଧା॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ଯଜ୍ଞସ୍ଥା॒ଣୁମେ॒ଵ ପରି॑ ଵୃଣକ୍ତି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ସୃଜତ॒ ସୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟଃ ପରାଂ॑ଐ॒-ଥ୍ସ ପ୍ର ଯଜୁ॒ରଵ୍ଲୀ॑ନା॒-ତ୍ପ୍ର ସାମ॒ ତମୃଗୁଦ॑ଯଚ୍ଛ॒-ଦ୍ଯଦୃଗୁ॒ଦଯ॑ଚ୍ଛ॒-ତ୍ତଦୌ᳚-ଦ୍ଗ୍ରହ॒ଣସ୍ଯୌ᳚-ଦ୍ଗ୍ରହଣ॒ତ୍ଵ ମୃ॒ଚା [ମୃ॒ଚା, ଜୁ॒ହୋ॒ତି॒ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୋଦ୍ଯ॑ତ୍ଯା] 13
ଜୁ॑ହୋତି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୋଦ୍ଯ॑ତ୍ଯା ଅନୁ॒ଷ୍ଟୁପ୍-ଛନ୍ଦ॑ସା॒-ମୁଦ॑ଯଚ୍ଛ॒ଦିତ୍ଯା॑-ହୁ॒ସ୍ତସ୍ମା॑ଦନୁ॒ଷ୍ଟୁଭା॑ ଜୁହୋତି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୋଦ୍ଯ॑ତ୍ଯୈ॒ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ଵାଥ୍ସବ॒ନ୍ଧାନ୍ଯୁଦ॑ଯଚ୍ଛ॒-ନ୍ନିତ୍ଯା॑ହୁ॒-ସ୍ତସ୍ମା᳚ଦ୍- ଦ୍ଵାଦ॒ଶଭି॑-ର୍ଵାଥ୍ସବନ୍ଧ॒ଵିଦୋ॑ ଦୀକ୍ଷଯନ୍ତି॒ ସା ଵା ଏ॒ଷର୍ଗ॑ନୁ॒ଷ୍ଟୁଗ୍-ଵାଗ॑ନୁ॒ଷ୍ଟୁଗ୍-ଯଦେ॒ତଯ॒ର୍ଚା ଦୀ॒କ୍ଷଯ॑ତି ଵା॒ଚୈଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵ॑ଯା ଦୀକ୍ଷଯତି॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ନେ॒ତୁରିତ୍ଯା॑ହ ସାଵି॒ତ୍ର୍ଯେ॑ତେନ॒ ମର୍ତୋ॑ ଵୃଣୀତ ସ॒ଖ୍ଯ- [ସ॒ଖ୍ଯମ୍, ଇତ୍ଯା॑ହ] 14
-ମିତ୍ଯା॑ହ ପିତୃଦେଵ॒ତ୍ଯୈ॑ତେନ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ରା॒ଯ ଇ॑ଷୁଦ୍ଧ୍ଯ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵ୍ଯେ॑ତେନ॑ ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନଂ-ଵୃଁ॑ଣୀତ ପୁ॒ଷ୍ଯସ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ପୌ॒ଷ୍ଣ୍ଯେ॑ତେନ॒ ସା ଵା ଏ॒ଷର୍ଖ୍ସ॑ର୍ଵଦେଵ॒ତ୍ଯା॑ ଯଦେ॒ତଯ॒ର୍ଚା ଦୀ॒କ୍ଷଯ॑ତି॒ ସର୍ଵା॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭିର୍ଦୀକ୍ଷଯତି ସ॒ପ୍ତାକ୍ଷ॑ର-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ମ୍ପ॒ଦମ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରାଣି॒ ତ୍ରୀଣି॒ ଯାନି॒ ତ୍ରୀଣି॒ ତାନ୍ଯ॒ଷ୍ଟାଵୁପ॑ ଯନ୍ତି॒ ଯାନି॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ତାନ୍ଯ॒ଷ୍ଟୌ ଯଦ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା॒ ତେନ॑ [ତେନ॑, ଗା॒ଯ॒ତ୍ରୀ ଯଦେକା॑ଦଶାକ୍ଷରା॒] 15
ଗାଯ॒ତ୍ରୀ ଯଦେକା॑ଦଶାକ୍ଷରା॒ ତେନ॑ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗ୍ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶାକ୍ଷରା॒ ତେନ॒ ଜଗ॑ତୀ॒ ସା ଵା ଏ॒ଷର୍ଖ୍ସର୍ଵା॑ଣି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଯଦେ॒ତଯ॒ର୍ଚା ଦୀ॒କ୍ଷଯ॑ତି॒ ସର୍ଵେ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭିର୍ଦୀକ୍ଷଯତି ସ॒ପ୍ତାକ୍ଷ॑ର-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ମ୍ପ॒ଦଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତପ॑ଦା॒ ଶକ୍ଵ॑ରୀ ପ॒ଶଵ॒-ଶ୍ଶକ୍ଵ॑ରୀ ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧ॒ ଏକ॑ସ୍ମାଦ॒କ୍ଷରା॒ଦନା᳚ପ୍ତ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ମ୍ପ॒ଦ-ନ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଵା॒ଚୋ-ଽନା᳚ପ୍ତ॒-ନ୍ତନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଉପ॑ ଜୀଵନ୍ତି ପୂ॒ର୍ଣଯା॑ ଜୁହୋତି ପୂ॒ର୍ଣ ଇ॑ଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ॒ ନ୍ଯୂ॑ନଯା ଜୁହୋତି॒ ନ୍ଯୂ॑ନା॒ଦ୍ଧି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑ଜତ ପ୍ର॒ଜାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସୃଷ୍ଟ୍ଯୈ᳚ ॥ 16 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନଯେ॒ - ତା - ଵୃ॑ଧାତ୍ଵୃ॒ - ଚା - ସ॒ଖ୍ଯଂ - ତେନ॑ - ଜୁହୋତି॒ - ପଞ୍ଚ॑ଦଶ ଚ) (ଅ. 2)
ଋ॒-ଖ୍ସା॒ମେ ଵୈ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞାଯା-ଽତି॑ଷ୍ଠମାନେ॒ କୃଷ୍ଣୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା- ଽପ॒କ୍ରମ୍ଯା॑ତିଷ୍ଠତା॒-ନ୍ତେ॑-ଽମନ୍ଯନ୍ତ॒ ଯଂ-ଵାଁ ଇ॒ମେ ଉ॑ପାଵ॒ର୍ଥ୍ସ୍ଯତ॒-ସ୍ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ଭ॑ଵିଷ୍ଯ॒ତୀତି॒ ତେ ଉପା॑ମନ୍ତ୍ରଯନ୍ତ॒ ତେ ଅ॑ହୋରା॒ତ୍ରଯୋ᳚-ର୍ମହି॒ମାନ॑-ମପନି॒ଧାଯ॑ ଦେ॒ଵାନୁ॒ପାଵ॑ର୍ତେତାମେ॒ଷ ଵା ଋ॒ଚୋ ଵର୍ଣୋ॒ ଯଚ୍ଛୁ॒କ୍ଲ-ଙ୍କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନସ୍ଯୈ॒ଷ ସାମ୍ନୋ॒ ଯ-ତ୍କୃ॒ଷ୍ଣମୃ॑ଖ୍ସା॒ମଯୋ॒-ଶ୍ଶିଲ୍ପେ᳚ ସ୍ଥ॒ ଇତ୍ଯା॑ହର୍ଖ୍ସା॒ମେ ଏ॒ଵା-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧ ଏ॒ଷ [ଏ॒ଵା-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧ ଏ॒ଷଃ, ଵା ଅହ୍ନୋ॒] 17
ଵା ଅହ୍ନୋ॒ ଵର୍ଣୋ॒ ଯଚ୍ଛୁ॒କ୍ଲ-ଙ୍କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନସ୍ଯୈ॒ଷ ରାତ୍ରି॑ଯା॒ ଯ-ତ୍କୃ॒ଷ୍ଣଂ-ଯଁଦେ॒ଵୈନ॑ଯୋ॒ସ୍ତତ୍ର॒ ନ୍ଯ॑କ୍ତ॒-ନ୍ତଦେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ କୃଷ୍ଣାଜି॒ନେନ॑ ଦୀକ୍ଷଯତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପଂ-ଯଁ-ତ୍କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯତୀ॒ମା-ନ୍ଧିଯ॒ଗ୍ଂ॒ ଶିକ୍ଷ॑ମାଣସ୍ଯ ଦେ॒ଵେତ୍ଯା॑ହ ଯଥାଯ॒ଜୁରେ॒ଵୈତ-ଦ୍ଗର୍ଭୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ-ଦ୍ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତ ଉଲ୍ବଂ॒-ଵାଁସଃ॒ ପ୍ରୋର୍ଣୁ॑ତେ॒ ତସ୍ମା॒- [ତସ୍ମା᳚ତ୍, ଗର୍ଭାଃ॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତା] 18
-ଦ୍ଗର୍ଭାଃ॒ ପ୍ରାଵୃ॑ତା ଜାଯନ୍ତେ॒ ନ ପୁ॒ରା ସୋମ॑ସ୍ଯ କ୍ର॒ଯାଦପୋ᳚ର୍ଣ୍ଵୀତ॒ ଯ-ତ୍ପୁ॒ରା ସୋମ॑ସ୍ଯ କ୍ର॒ଯାଦ॑ପୋର୍ଣ୍ଵୀ॒ତ ଗର୍ଭାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପରା॒ପାତୁ॑କା-ସ୍ସ୍ଯୁଃ କ୍ରୀ॒ତେ ସୋମେ-ଽପୋ᳚ର୍ଣୁତେ॒ ଜାଯ॑ତ ଏ॒ଵ ତଦଥୋ॒ ଯଥା॒ ଵସୀ॑ଯାଗ୍ଂ ସ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯପୋର୍ଣୁ॒ତେ ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତଦଙ୍ଗି॑ରସ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କଂ-ଯଁନ୍ତ॒ ଊର୍ଜଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଭଜନ୍ତ॒ ତତୋ॒ ଯଦ॒ତ୍ଯଶି॑ଷ୍ଯତ॒ ତେ ଶ॒ରା ଅ॑ଭଵ॒ନ୍ନୂର୍ଗ୍ଵୈ ଶ॒ରା ଯଚ୍ଛ॑ର॒ମଯୀ॒ [ଯଚ୍ଛ॑ର॒ମଯୀ᳚, ମେଖ॑ଲା॒] 19
ମେଖ॑ଲା॒ ଭଵ॒ତ୍ଯୂର୍ଜ॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ-ସ୍ସନ୍ନ॑ହ୍ଯତି ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵାସ୍ମା॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଊ॒ର୍ଜା ଭୁ॑ଞ୍ଜତ ଊ॒ର୍ଧ୍ଵଂ-ଵୈଁ ପୁରୁ॑ଷସ୍ଯ॒ ନାଭ୍ଯୈ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॑-ମଵା॒ଚୀନ॑-ମମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯଂ-ଯଁନ୍ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ-ସ୍ସ॒ନଂହ୍ଯ॑ତି॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॑-ଞ୍ଚୈ॒ଵାସ୍ଯା॑ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ ଵ୍ଯାଵ॑ର୍ତଯ॒ତୀନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରାଯ॒ ଵଜ୍ର॒-ମ୍ପ୍ରାହ॑ର॒-ଥ୍ସ ତ୍ରେ॒ଧା ଵ୍ଯ॑ଭଵ॒-ଥ୍ସ୍ଫ୍ଯସ୍ତୃତୀ॑ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ରଥ॒ସ୍ତୃତୀ॑ଯଂ॒-ଯୂଁପ॒ସ୍ତୃତୀ॑ଯଂ॒- [-ଯୂପ॒ସ୍ତୃତୀ॑ଯ॒ମ୍, ଯେ᳚-ଽନ୍ତ-ଶ୍ଶ॒ରା] 20
-ଁଯେ᳚-ଽନ୍ତ-ଶ୍ଶ॒ରା ଅଶୀ᳚ର୍ଯନ୍ତ॒ ତେ ଶ॒ରା ଅ॑ଭଵ॒-ନ୍ତଚ୍ଛ॒ରାଣାଗ୍ଂ॑ ଶର॒ତ୍ଵଂ-ଵଁଜ୍ରୋ॒ ଵୈ ଶ॒ରାଃ, କ୍ଷୁ-ତ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ॒ ଯଚ୍ଛ॑ର॒ମଯୀ॒ ମେଖ॑ଲା॒ ଭଵ॑ତି॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣୈ॒ଵ ସା॒କ୍ଷା-ତ୍କ୍ଷୁଧ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ-ଽପ॑ ହତେ ତ୍ରି॒ଵୃ-ଦ୍ଭ॑ଵତି ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵୈ ପ୍ରା॒ଣସ୍ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ଯଜ॑ମାନେ ଦଧାତି ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ଭ॑ଵତି॒ ରଜ୍ଜୂ॑ନାଂ॒-ଵ୍ଯାଁଵୃ॑ତ୍ଯୈ॒ ମେଖ॑ଲଯା॒ ଯଜ॑ମାନ-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯତି॒ ଯୋକ୍ତ୍ରେ॑ଣ॒ ପତ୍ନୀ᳚-ମ୍ମିଥୁନ॒ତ୍ଵାଯ॑ [ ] 21
ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଦକ୍ଷି॑ଣାମ॒ଭ୍ଯ॑ଦ୍ଧ୍ଯାଯ॒-ତ୍ତାଗ୍ଂ ସମ॑ଭଵ॒-ତ୍ତଦିନ୍ଦ୍ରୋ॑-ଽଚାଯ॒-ଥ୍ସୋ॑-ଽମନ୍ଯତ॒ ଯୋ ଵା ଇ॒ତୋ ଜ॑ନି॒ଷ୍ଯତେ॒ ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ଭ॑ଵିଷ୍ଯ॒ତୀତି॒ ତା-ମ୍ପ୍ରାଵି॑ଶ॒-ତ୍ତସ୍ଯା॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏ॒ଵାଜା॑ଯତ॒ ସୋ॑-ଽମନ୍ଯତ॒ ଯୋ ଵୈ ମଦି॒ତୋ ଽପ॑ରୋ ଜନି॒ଷ୍ଯତେ॒ ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ଭ॑ଵିଷ୍ଯ॒ତୀତି॒ ତସ୍ଯା॑ ଅନୁ॒ମୃଶ୍ଯ॒ ଯୋନି॒ମା-ଽଚ୍ଛି॑ନ॒-ଥ୍ସା ସୂ॒ତଵ॑ଶା-ଽଭଵ॒-ତ୍ତ-ଥ୍ସୂ॒ତଵ॑ଶାଯୈ॒ ଜନ୍ମ॒ [ଜନ୍ମ॑, ତାଗ୍ଂ ହସ୍ତେ॒ ନ୍ଯ॑ଵେଷ୍ଟଯତ॒] 22
ତାଗ୍ଂ ହସ୍ତେ॒ ନ୍ଯ॑ଵେଷ୍ଟଯତ॒ ତା-ମ୍ମୃ॒ଗେଷୁ॒ ନ୍ଯ॑ଦଧା॒-ଥ୍ସା କୃ॑ଷ୍ଣଵିଷା॒ଣା- ଽଭ॑ଵ॒ଦିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଯୋନି॑ରସି॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀ॒ରିତି॑ କୃଷ୍ଣଵିଷା॒ଣା-ମ୍ପ୍ର ଯ॑ଚ୍ଛତି॒ ସଯୋ॑ନିମେ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଙ୍କ॑ରୋତି॒ ସଯୋ॑ନି॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ଗ୍ଂ॒ ସଯୋ॑ନି॒ମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ॑ ସଯୋନି॒ତ୍ଵାଯ॑ କୃ॒ଷ୍ଯୈ ତ୍ଵା॑ ସୁସ॒ସ୍ଯାଯା॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॑ଦକୃଷ୍ଟପ॒ଚ୍ଯା ଓଷ॑ଧଯଃ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ସୁପିପ୍ପ॒ଲାଭ୍ଯ॒-ସ୍ତ୍ଵୌଷ॑ଧୀଭ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॒ଦୋଷ॑ଧଯଃ॒ ଫଲ॑-ଙ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ତି॒ ଯଦ୍ଧସ୍ତେ॑ନ [ଯଦ୍ଧସ୍ତେ॑ନ, କ॒ଣ୍ଡୂ॒ଯେତ॑] 23
କଣ୍ଡୂ॒ଯେତ॑ ପାମନ॒-ମ୍ଭାଵୁ॑କାଃ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସ୍ଯୁ॒ର୍ଯ-ଥ୍ସ୍ମଯେ॑ତ ନଗ୍ନ॒-ମ୍ଭାଵୁ॑କାଃ କୃଷ୍ଣଵିଷା॒ଣଯା॑ କଣ୍ଡୂଯତେ-ଽପି॒ଗୃହ୍ଯ॑ ସ୍ମଯତେ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗୋପୀ॒ଥାଯ॒ ନ ପୁ॒ରା ଦକ୍ଷି॑ଣାଭ୍ଯୋ॒ ନେତୋଃ᳚ କୃଷ୍ଣଵିଷା॒ଣାମଵ॑ ଚୃତେ॒ଦ୍ଯ-ତ୍ପୁ॒ରା ଦକ୍ଷି॑ଣାଭ୍ଯୋ॒ ନେତୋଃ᳚ କୃଷ୍ଣଵିଷା॒ଣା-ମ॑ଵଚୃ॒ତେ-ଦ୍ଯୋନିଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପରା॒ପାତୁ॑କା ସ୍ଯାନ୍ନୀ॒ତାସୁ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣାସୁ॒ ଚାତ୍ଵା॑ଲେ କୃଷ୍ଣଵିଷା॒ଣା-ମ୍ପ୍ରାସ୍ଯ॑ତି॒ ଯୋନି॒ର୍ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଚାତ୍ଵା॑ଲଂ॒-ଯୋଁନିଃ॑ କୃଷ୍ଣଵିଷା॒ଣା ଯୋନା॑ଵେ॒ଵ ଯୋନି॑-ନ୍ଦଧାତି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ସଯୋନି॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ 24 ॥
(ରୁ॒ନ୍ଧ॒ ଏ॒ଷ - ତସ୍ମା᳚ - ଚ୍ଛର॒ମଯୀ॒ - ଯୂପ॒ସ୍ତୃତୀ॑ଯଂ - ମିଥୁନ॒ତ୍ଵାଯ॒ - ଜନ୍ମ॒ - ହସ୍ତେ॑ନା॒ - ଽଷ୍ଟାଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଵାଗ୍ଵୈ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ ଽପା᳚କ୍ରାମ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞାଯାତି॑ଷ୍ଠମାନା॒ ସା ଵନ॒ସ୍ପତୀ॒-ନ୍ପ୍ରାଵି॑ଶ॒-ଥ୍ସୈଷା ଵାଗ୍ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଷୁ ଵଦତି॒ ଯା ଦୁ॑ନ୍ଦୁ॒ଭୌ ଯା ତୂଣ॑ଵେ॒ ଯା ଵୀଣା॑ଯାଂ॒-ଯଁ-ଦ୍ଦୀ᳚କ୍ଷିତଦ॒ଣ୍ଡ-ମ୍ପ୍ର॒ଯଚ୍ଛ॑ତି॒ ଵାଚ॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧ॒ ଔଦୁ॑ବଂରୋ ଭଵ॒ତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ବଂର॒ ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ମୁଖେ॑ନ॒ ସମ୍ମି॑ତୋ ଭଵତି ମୁଖ॒ତ ଏ॒ଵାସ୍ମା॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମୁଖ॒ତ ଊ॒ର୍ଜା ଭୁ॑ଞ୍ଜତେ [ ] 25
କ୍ରୀ॒ତେ ସୋମେ॑ ମୈତ୍ରାଵରୁ॒ଣାଯ॑ ଦ॒ଣ୍ଡ-ମ୍ପ୍ର ଯ॑ଚ୍ଛତି ମୈତ୍ରାଵରୁ॒ଣୋ ହି ପୁ॒ରସ୍ତା॑-ଦୃ॒ତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ଯୋ॒ ଵାଚଂ॑-ଵିଁ॒ଭଜ॑ତି॒ ତାମୃ॒ତ୍ଵିଜୋ॒ ଯଜ॑ମାନେ॒ ପ୍ରତି॑ ଷ୍ଠାପଯନ୍ତି॒ ସ୍ଵାହା॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ମନ॒ସେତ୍ଯା॑ହ॒ ମନ॑ସା॒ ହି ପୁରୁ॑ଷୋ ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଭି॒ଗଚ୍ଛ॑ତି॒ ସ୍ଵାହା॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॒ -ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵ୍ଯୋର୍ହି ଯ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ୍ଵାହୋ॒ରୋର॒-ନ୍ତରି॑କ୍ଷା॒ -ଦିତ୍ଯା॑ହା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ହି ଯ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ୍ଵାହା॑ ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵାଁତା॒ଦା ର॑ଭ॒ ଇତ୍ଯା॑ହା॒-ଽଯଂ- [ଇତ୍ଯା॑ହା॒-ଽଯମ୍, ଵାଵ ଯଃ ପଵ॑ତେ॒] 26
-ଁଵାଵ ଯଃ ପଵ॑ତେ॒ ସ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ତମେ॒ଵ ସା॒କ୍ଷାଦା ର॑ଭତେ ମୁ॒ଷ୍ଟୀ କ॑ରୋତି॒ ଵାଚଂ॑-ଯଁଚ୍ଛତି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଧୃତ୍ଯା॒ ଅଦୀ᳚କ୍ଷିଷ୍ଟା॒ଯ-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣ ଇତି॒ ତ୍ରିରୁ॑ପା॒ଗ୍॒ଶ୍ଵା॑ହ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରା-ଽଽହ॒ ତ୍ରିରୁ॒ଚ୍ଚୈରୁ॒ଭଯେ᳚ଭ୍ଯ ଏ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେଵମନୁ॒ଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ରା-ଽଽହ॒ ନ ପୁ॒ରା ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେଭ୍ଯୋ॒ ଵାଚଂ॒-ଵିଁ ସୃ॑ଜେ॒-ଦ୍ଯତ୍ପୁ॒ରା ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେଭ୍ଯୋ॒ ଵାଚଂ॑-ଵିଁସୃ॒ଜେ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁଚ୍ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯା॒- [-ଁଵିଚ୍ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯାତ୍, ଉଦି॑ତେଷୁ॒] 27
-ଦୁଦି॑ତେଷୁ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେଷୁ ଵ୍ର॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ॒ତେତି॒ ଵାଚଂ॒-ଵିଁ ସୃ॑ଜତି ଯ॒ଜ୍ଞଵ୍ର॑ତୋ॒ ଵୈ ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତୋ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଭି ଵାଚଂ॒-ଵିଁ ସୃ॑ଜତି॒ ଯଦି॑ ଵିସୃ॒ଜେ-ଦ୍ଵୈ᳚ଷ୍ଣ॒ଵୀମୃଚ॒ମନୁ॑ ବ୍ରୂଯା-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁ॑ର୍ଯ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ-ନ୍ତ॑ନୋତି॒ ଦୈଵୀ॒-ନ୍ଧିଯ॑-ମ୍ମନାମହ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ତନ୍ମ୍ର॑ଦଯତି ସୁପା॒ରା ନୋ॑ ଅସ॒ଦ୍ଵଶ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଵ୍ଯୁ॑ଷ୍ଟିମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ [ରୁନ୍ଧେ, ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି] 28
ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ହୋତ॒ଵ୍ଯ॑-ନ୍ଦୀକ୍ଷି॒ତସ୍ଯ॑ ଗୃ॒ହା(3) ଇ ନ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯା(3)ମିତି॑ ହ॒ଵିର୍ଵୈ ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତୋ ଯଜ୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯା-ଦ୍ଯଜ॑ମାନସ୍ଯାଵ॒ଦାଯ॑ ଜୁହୁଯା॒-ଦ୍ଯନ୍ନ ଜୁ॑ହୁ॒ଯା-ଦ୍ଯ॑ଜ୍ଞପ॒ରୁର॒ନ୍ତରି॑ଯା॒ଦ୍ଯେ ଦେ॒ଵା ମନୋ॑ଜାତା ମନୋ॒ଯୁଜ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ଦେ॒ଵା ମନୋ॑ଜାତା ମନୋ॒ଯୁଜ॒ସ୍ତେଷ୍ଵେ॒ଵ ପ॒ରୋକ୍ଷ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି॒ ତନ୍ନେଵ॑ ହୁ॒ତ-ନ୍ନେଵାହୁ॑ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ପନ୍ତଂ॒-ଵୈଁ ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ - [ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ, ଖଲୁ॒ ଵୈ] 29
ଖଲୁ॒ ଵୈ ର॑କ୍ଷୋ॒ହା-ଽଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୁ ଜା॑ଗୃହି ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୁ ମ॑ନ୍ଦିଷୀମ॒ହୀତ୍ଯା॑ହା॒ଗ୍ନି-ମେ॒ଵାଧି॒ପା-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ସ୍ଵ॑ପିତି॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ଯା ଅଵ୍ର॒ତ୍ଯମି॑ଵ॒ ଵା ଏ॒ଷ କ॑ରୋତି॒ ଯୋ ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତ-ସ୍ସ୍ଵପି॑ତି॒ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ଵ୍ରତ॒ପା ଅ॒ସୀତ୍ଯା॑ହା॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଵ୍ରଁ॒ତପ॑ତି॒-ସ୍ସ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଵ୍ରଁ॒ତମା ଲ॑ଭଂଯଁତି ଦେ॒ଵ ଆ ମର୍ତ୍ଯେ॒ଷ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ ଦେ॒ଵୋ [ଦେ॒ଵଃ, ହ୍ଯେ॑ଷ ସ-ନ୍ମର୍ତ୍ଯେ॑ଷୁ॒] 30
ହ୍ଯେ॑ଷ ସ-ନ୍ମର୍ତ୍ଯେ॑ଷୁ॒ ତ୍ଵଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞେଷ୍ଵୀଡ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହୈ॒ତଗ୍ଂ ହି ଯ॒ଜ୍ଞେଷ୍ଵୀଡ॒ତେ-ଽପ॒ ଵୈ ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତା-ଥ୍ସୁ॑ଷୁ॒ପୁଷ॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଦେ॒ଵତାଃ᳚ କ୍ରାମନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଭି ମାମା-ଽଵ॑ଵୃତ୍ର॒-ନ୍ନିତ୍ଯା॑-ହେନ୍ଦ୍ରି॒ଯେଣୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒-ସ୍ସ-ନ୍ନ॑ଯତି॒ ଯଦେ॒ତ-ଦ୍ଯଜୁ॒ର୍ନ ବ୍ରୂ॒ଯା-ଦ୍ଯାଵ॑ତ ଏ॒ଵ ପ॒ଶୂନ॒ଭି ଦୀକ୍ଷେ॑ତ॒ ତାଵ॑ନ୍ତୋ-ଽସ୍ଯ ପ॒ଶଵଃ॑ ସ୍ଯୂ॒ ରାସ୍ଵେଯ॑- [ପ॒ଶଵଃ॑ ସ୍ଯୂ॒ ରାସ୍ଵେଯ॑ତ୍, ସୋ॒ମା-ଽଽ ଭୂଯୋ॑] 31
-ଥ୍ସୋ॒ମା-ଽଽ ଭୂଯୋ॑ ଭ॒ରେତ୍ଯା॒ହା-ପ॑ରିମିତାନେ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସି॒ ମମ॒ ଭୋଗା॑ଯ ଭ॒ଵେତ୍ଯା॑ହ ଯଥାଦେଵ॒ତମେ॒ଵୈନାଃ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ଵା॒ଯଵେ᳚ ତ୍ଵା॒ ଵରୁ॑ଣାଯ॒ ତ୍ଵେତି॒ ଯଦେ॒ଵମେ॒ତା ନାନୁ॑ଦି॒ଶେଦଯ॑ଥାଦେଵତ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା ଗମଯେ॒ଦା ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ॒ ଯଦେ॒ଵମେ॒ତା ଅ॑ନୁଦି॒ଶତି॑ ଯଥାଦେଵ॒ତମେ॒ଵ ଦକ୍ଷି॑ଣା ଗମଯତି॒ ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ॒ ଆ [ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ॒ ଆ, ଵୃ॒ଶ୍ଚ୍ଯ॒ତେ॒ ଦେଵୀ॑ରାପୋ] 32
ଵୃ॑ଶ୍ଚ୍ଯତେ॒ ଦେଵୀ॑ରାପୋ ଅପା-ନ୍ନପା॒ଦିତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଦ୍ଵୋ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯ॒ଗ୍ଂ॒ ସଦେ॑ଵ॒-ନ୍ତଦ୍ଵୋ॒ ମା-ଽଵ॑ କ୍ରମିଷ॒ମିତି॒ ଵାଵୈତଦା॒ହାଚ୍ଛି॑ନ୍ନ॒-ନ୍ତନ୍ତୁ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଅନୁ॑ ଗେଷ॒ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ସେତୁ॑ମେ॒ଵ କୃ॒ତ୍ଵା-ଽତ୍ଯେ॑ତି ॥ 33 ॥
(ଭୁ॒ଞ୍ଜ॒ତେ॒ - ଽଯଂ - ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯା-ଦ୍- ରୁନ୍ଧେ॒ - ଽଗ୍ନି - ରା॑ହ ଦେ॒ଵ - ଇଯ॑-ଦ୍- ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ॒ ଆ - ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 4)
ଦେ॒ଵା ଵୈ ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନ-ମଦ୍ଧ୍ଯଵ॒ସାଯ॒ ଦିଶୋ॒ ନ ପ୍ରାଜା॑ନ॒-ନ୍ତେ᳚(1॒)-ଽନ୍ଯୋ᳚-ଽନ୍ଯମୁପା॑ଧାଵ॒-ନ୍ତ୍ଵଯା॒ ପ୍ର ଜା॑ନାମ॒ ତ୍ଵଯେତି॒ ତେ-ଽଦି॑ତ୍ଯା॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ଦ୍ଧ୍ରଯନ୍ତ॒ ତ୍ଵଯା॒ ପ୍ର ଜା॑ନା॒ମେତି॒ ସା-ଽବ୍ର॑ଵୀ॒-ଦ୍ଵରଂ॑-ଵୃଁଣୈ॒ ମତ୍ପ୍ରା॑ଯଣା ଏ॒ଵ ଵୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞା ମଦୁ॑ଦଯନା ଅସ॒ନ୍ନିତି॒ ତସ୍ମା॑ଦାଦି॒ତ୍ଯଃ ପ୍ରା॑ଯ॒ଣୀଯୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞାନା॑ମାଦି॒ତ୍ଯ ଉ॑ଦଯ॒ନୀଯଃ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଦେ॒ଵତା॑ ଯଜତି॒ ପଞ୍ଚ॒ ଦିଶୋ॑ ଦି॒ଶା-ମ୍ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ଯା॒ [ଦି॒ଶା-ମ୍ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ଯୈ, ଅଥୋ॒ ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା] 34
ଅଥୋ॒ ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା ପ॒ଙ୍କ୍ତିଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ପଥ୍ଯାଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିମ॑ଯଜ॒-ନ୍ପ୍ରାଚୀ॑ମେ॒ଵ ତଯା॒ ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ରାଜା॑ନନ୍ନ॒ଗ୍ନିନା॑ ଦକ୍ଷି॒ଣା ସୋମେ॑ନ ପ୍ର॒ତୀଚୀଗ୍ଂ॑ ସଵି॒ତ୍ରୋଦୀ॑ଚୀ॒-ମଦି॑ତ୍ଯୋ॒ର୍ଧ୍ଵା-ମ୍ପଥ୍ଯାଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଂ ଁଯ॑ଜତି॒ ପ୍ରାଚୀ॑ମେ॒ଵ ତଯା॒ ଦିଶ॒-ମ୍ପ୍ର ଜା॑ନାତି॒ ପଥ୍ଯାଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିମି॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଗ୍ନୀଷୋମୌ॑ ଯଜତି॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ॒ ଵା ଏ॒ତେ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଦ॒ଗ୍ନୀଷୋମୌ॒ ତାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵାନୁ॑ ପଶ୍ଯ- [ପଶ୍ଯତି, ଅ॒ଗ୍ନୀଷୋମା॑-ଵି॒ଷ୍ଟ୍ଵା] 35
-ତ୍ଯ॒ଗ୍ନୀଷୋମା॑-ଵି॒ଷ୍ଟ୍ଵା ସ॑ଵି॒ତାରଂ॑-ଯଁଜତି ସଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵାନୁ॑ ପଶ୍ଯତି ସଵି॒ତାର॑ମି॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଦି॑ତିଂ-ଯଁଜତୀ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିର॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାଯାନୁ॑ ପଶ୍ଯ॒ତ୍ଯଦି॑ତିମି॒ଷ୍ଟ୍ଵା ମା॑ରୁ॒ତୀମୃଚ॒ମନ୍ଵା॑ହ ମ॒ରୁତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଵିଁଶୋ॑ ଦେଵଵି॒ଶ-ଙ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ କଲ୍ପ॑ମାନ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯଵି॒ଶମନୁ॑ କଲ୍ପତେ॒ ଯ-ନ୍ମା॑ରୁ॒ତୀମୃଚ॑ମ॒ନ୍ଵାହ॑ ଵି॒ଶା-ଙ୍କୢପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ପ୍ରଯା॒ଜଵ॑ଦନନୂଯା॒ଜ-ମ୍ପ୍ରା॑ଯ॒ଣୀଯ॑-ଙ୍କା॒ର୍ଯ॑-ମନୂଯା॒ଜଵ॑- [-ମନୂଯା॒ଜଵ॑ତ୍, ଅ॒ପ୍ର॒ଯା॒ଜ-ମୁ॑ଦଯ॒ନୀଯ॒] 36
-ଦପ୍ରଯା॒ଜ-ମୁ॑ଦଯ॒ନୀଯ॒-ମିତୀ॒ମେ ଵୈ ପ୍ର॑ଯା॒ଜା ଅ॒ମୀ ଅ॑ନୂଯା॒ଜା-ସ୍ସୈଵ ସା ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସନ୍ତ॑ତି॒ସ୍ତ-ତ୍ତଥା॒ ନ କା॒ର୍ଯ॑ମା॒ତ୍ମା ଵୈ ପ୍ର॑ଯା॒ଜାଃ ପ୍ର॒ଜା-ଽନୂ॑ଯା॒ଜା ଯ-ତ୍ପ୍ର॑ଯା॒ଜା-ନ॑ନ୍ତରି॒ଯାଦା॒ତ୍ମାନ॑ମ॒-ନ୍ତରି॑ଯା॒-ଦ୍ଯଦ॑ନୂଯା॒ଜା-ନ॑ନ୍ତରି॒ଯା-ତ୍ପ୍ର॒ଜାମ॒ନ୍ତରି॑ଯା॒ଦ୍ଯତଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଵିତ॑ତସ୍ଯ॒ ନ କ୍ରି॒ଯତେ॒ ତଦନୁ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପରା॑ ଭଵତି ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ॑ରା॒ଭଵ॑ନ୍ତଂ॒-ଯଁଜ॑ମା॒ନୋ-ଽନୁ॒ [-ଁଯଜ॑ମା॒ନୋ-ଽନୁ॑, ପରା॑ ଭଵତି] 37
ପରା॑ ଭଵତି ପ୍ରଯା॒ଜଵ॑ଦେ॒ଵା-ନୂ॑ଯା॒ଜଵ॑-ତ୍ପ୍ରାଯ॒ଣୀଯ॑-ଙ୍କା॒ର୍ଯ॑-ମ୍ପ୍ରଯା॒ଜଵ॑ଦନୂଯା॒ଜଵ॑-ଦୁଦଯ॒ନୀଯ॒-ନ୍ନା-ଽଽତ୍ମାନ॑ମନ୍ତ॒ରେତି॒ ନ ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ନ ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପ॑ରା॒ଭଵ॑ତି॒ ନ ଯଜ॑ମାନଃ ପ୍ରାଯ॒ଣୀଯ॑ସ୍ଯ ନିଷ୍କା॒ସ ଉ॑ଦଯ॒ନୀଯ॑ମ॒ଭି ନିର୍ଵ॑ପତି॒ ସୈଵ ସା ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସନ୍ତ॑ତି॒ର୍ଯାଃ ପ୍ରା॑ଯ॒ଣୀଯ॑ସ୍ଯ ଯା॒ଜ୍ଯା॑ ଯ-ତ୍ତା ଉ॑ଦଯ॒ନୀଯ॑ସ୍ଯ ଯା॒ଜ୍ଯାଃ᳚ କୁ॒ର୍ଯା-ତ୍ପରାଂ॑ଅ॒ମୁଂ-ଲୋଁ॒କମା ରୋ॑ହେ-ତ୍ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କ-ସ୍ସ୍ଯା॒ଦ୍ଯାଃ ପ୍ରା॑ଯ॒ଣୀଯ॑ସ୍ଯ ପୁରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯା᳚ସ୍ତା ଉ॑ଦଯ॒ନୀଯ॑ସ୍ଯ ଯା॒ଜ୍ଯାଃ᳚ କରୋତ୍ଯ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ 38 ॥
(ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ଯୈ - ପଶ୍ଯତ୍ଯ - ନୂଯା॒ଜଵ॒ - ଦ୍ଯଜ॑ମା॒ନୋ-ଽନୁ॑ - ପୁରୋନୁଵା॒କ୍ଯା᳚ସ୍ତା - ଅ॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 5)
କ॒ଦ୍ରୂଶ୍ଚ॒ ଵୈ ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୀ ଚା᳚-ଽଽତ୍ମରୂ॒ପଯୋ॑ରସ୍ପର୍ଧେତା॒ଗ୍ଂ॒ ସା କ॒ଦ୍ରୂ-ସ୍ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୀମ॑ଜଯ॒-ଥ୍ସା-ଽବ୍ର॑ଵୀ-ତ୍ତୃ॒ତୀଯ॑ସ୍ଯାମି॒ତୋ ଦି॒ଵି ସୋମ॒ସ୍ତମା ହ॑ର॒ ତେନା॒-ଽଽତ୍ମାନ॒-ନ୍ନିଷ୍କ୍ରୀ॑ଣୀ॒ଷ୍ଵେତୀ॒ଯଂ-ଵୈଁ କ॒ଦ୍ରୂର॒ସୌ ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୀ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ସୌପର୍ଣେ॒ଯା-ସ୍ସାବ୍ର॑ଵୀଦ॒ସ୍ମୈ ଵୈ ପି॒ତରୌ॑ ପୁ॒ତ୍ରା-ନ୍ବି॑ଭୃତ-ସ୍ତୃ॒ତୀଯ॑ସ୍ଯାମି॒ତୋ ଦି॒ଵି ସୋମ॒ସ୍ତମା ହ॑ର॒ ତେନା॒-ଽଽତ୍ମାନ॒-ନ୍ନିଷ୍କ୍ରୀ॑ଣୀ॒ଷ୍ଵେ- [ନିଷ୍କ୍ରୀ॑ଣୀ॒ଷ୍ଵ, ଇତି॑ ମା] 39
-ତି॑ ମା କ॒ଦ୍ରୂର॑ଵୋଚ॒ଦିତି॒ ଜଗ॒ତ୍ଯୁଦ॑ପତ॒-ଚ୍ଚତୁ॑ର୍ଦଶାକ୍ଷରା ସ॒ତୀ ସା ଽପ୍ରା᳚ପ୍ଯ॒ ନ୍ଯ॑ଵର୍ତତ॒ ତସ୍ଯୈ॒ ଦ୍ଵେ ଅ॒କ୍ଷରେ॑ ଅମୀଯେତା॒ଗ୍ଂ॒ ସା ପ॒ଶୁଭି॑ଶ୍ଚ ଦୀ॒କ୍ଷଯା॒ ଚା-ଽଗ॑ଚ୍ଛ॒-ତ୍ତସ୍ମା॒ଜ୍ଜଗ॑ତୀ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା-ମ୍ପଶ॒ଵ୍ଯ॑ତମା॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପଶୁ॒ମନ୍ତ॑-ନ୍ଦୀ॒କ୍ଷୋପ॑ ନମତି ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗୁଦ॑ପତ॒-ତ୍ତ୍ରଯୋ॑ଦଶାକ୍ଷରା ସ॒ତୀ ସା ଽପ୍ରା᳚ପ୍ଯ॒ ନ୍ଯ॑ଵର୍ତତ॒ ତସ୍ଯୈ॒ ଦ୍ଵେ ଅ॒କ୍ଷରେ॑ ଅମୀଯେତା॒ଗ୍ଂ॒ ସା ଦକ୍ଷି॑ଣାଭିଶ୍ଚ॒ [ଦକ୍ଷି॑ଣାଭିଶ୍ଚ, ତପ॑ସା॒] 40
ତପ॑ସା॒ ଚା-ଽଗ॑ଚ୍ଛ॒-ତ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭୋ॑ ଲୋ॒କେ ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନେ॒ ସଵ॑ନେ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା ନୀଯନ୍ତ ଏ॒ତ-ତ୍ଖଲୁ॒ ଵାଵ ତପ॒ ଇତ୍ଯା॑ହୁ॒ର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵ-ନ୍ଦଦା॒ତୀତି॑ ଗାଯ॒ତ୍ର୍ଯୁଦ॑ପତ॒ଚ୍ଚତୁ॑ରକ୍ଷରା ସ॒ତ୍ଯ॑ଜଯା॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷା॒ ତମ॑ସ୍ଯା ଅ॒ଜା-ଽଭ୍ଯ॑ରୁନ୍ଧ॒ ତଦ॒ଜାଯା॑ ଅଜ॒ତ୍ଵଗ୍ଂ ସା ସୋମ॒-ଞ୍ଚା-ଽଽହ॑ରଚ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚା॒କ୍ଷରା॑ଣି॒ ସା-ଽଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା॒ ସମ॑ପଦ୍ଯତ ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି॒ [ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି, କସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯା-] 41
କସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯା-ଦ୍ଗା॑ଯ॒ତ୍ରୀ କନି॑ଷ୍ଠା॒ ଛନ୍ଦ॑ସାଗ୍ଂ ସ॒ତୀ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖ-ମ୍ପରୀ॑ଯା॒ଯେତି॒ ଯଦେ॒ଵାଦ-ସ୍ସୋମ॒ମା-ଽହ॑ର॒-ତ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖ-ମ୍ପର୍ଯୈ॒-ତ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତେଜ॒ସ୍ଵିନୀ॑ତମା ପ॒ଦ୍ଭ୍ଯା-ନ୍ଦ୍ଵେ ସଵ॑ନେ ସ॒ମଗୃ॑ହ୍ଣା॒-ନ୍ମୁଖେ॒ନୈକଂ॒-ଯଁନ୍ମୁଖେ॑ନ ସ॒ମଗୃ॑ହ୍ଣା॒-ତ୍ତଦ॑ଧଯ॒-ତ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦ୍ଵେ ସଵ॑ନେ ଶୁ॒କ୍ର॑ଵତୀ ପ୍ରାତସ୍ସଵ॒ନ-ଞ୍ଚ॒ ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନ-ଞ୍ଚ॒ ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତୃତୀଯ ସଵ॒ନ ଋ॑ଜୀ॒ଷମ॒ଭି ଷୁ॑ଣ୍ଵନ୍ତି ଧୀ॒ତମି॑ଵ॒ ହି ମନ୍ଯ॑ନ୍ତ [ହି ମନ୍ଯ॑ନ୍ତେ, ଆ॒ଶିର॒ମଵ॑ ନଯତି] 42
ଆ॒ଶିର॒ମଵ॑ ନଯତି ସଶୁକ୍ର॒ତ୍ଵାଯାଥୋ॒ ସ-ମ୍ଭ॑ରତ୍ଯେ॒ଵୈନ॒-ତ୍ତଗ୍ଂ ସୋମ॑-ମାହ୍ରି॒ଯମା॑ଣ-ଙ୍ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଵି॒ଶ୍ଵାଵ॑ସଃ॒ ପର୍ଯ॑ମୁଷ୍ଣା॒-ଥ୍ସ ତି॒ସ୍ରୋ ରାତ୍ରୀଃ॒ ପରି॑ମୁଷିତୋ-ଽଵସ॒-ତ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତି॒ସ୍ରୋ ରାତ୍ରୀଃ᳚ କ୍ରୀ॒ତ-ସ୍ସୋମୋ॑ ଵସତି॒ ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵ॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ତ୍ରୀକା॑ମା॒ ଵୈ ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵା ସ୍ସ୍ତ୍ରି॒ଯା ନିଷ୍କ୍ରୀ॑ଣା॒ମେତି॒ ତେ ଵାଚ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତ୍ରିଯ॒ମେକ॑ହାଯନୀ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ତଯା॒ ନିର॑କ୍ରୀଣ॒ନ୍-ଥ୍ସା ରୋ॒ହି-ଦ୍ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵେଭ୍ଯୋ॑- [ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵେଭ୍ଯଃ॑, ଅ॒ପ॒କ୍ରମ୍ଯା॑ତିଷ୍ଠ॒-ତ୍ତ-ଦ୍ରୋ॒ହିତୋ॒] 43
-ଽପ॒କ୍ରମ୍ଯା॑ତିଷ୍ଠ॒-ତ୍ତ-ଦ୍ରୋ॒ହିତୋ॒ ଜନ୍ମ॒ ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵ॒ନ୍ନପ॑ ଯୁ॒ଷ୍ମଦକ୍ର॑ମୀ॒-ନ୍ନାସ୍ମାନୁ॒-ପାଵ॑ର୍ତତେ॒ ଵି ହ୍ଵ॑ଯାମହା॒ ଇତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵା ଅଵ॑ଦ॒ନ୍ନଗା॑ଯ-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ସା ଦେ॒ଵା-ନ୍ଗାଯ॑ତ ଉ॒ପାଵ॑ର୍ତତ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଗାଯ॑ନ୍ତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତ୍ରିଯଃ॑ କାମଯନ୍ତେ॒ କାମୁ॑କା ଏନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତ୍ରିଯୋ॑ ଭଵନ୍ତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦାଥୋ॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନପି॒ ଜନ୍ଯେ॑ଷୁ॒ ଭଵ॑ତି॒ ତେଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵ ଦ॑ଦତ୍ଯୁ॒ତ ଯ-ଦ୍ବ॒ହୁତ॑ଯା॒ [ଯ-ଦ୍ବ॒ହୁତ॑ଯାଃ, ଭଵ॒ନ୍ତ୍ଯେକ॑ହାଯନ୍ଯା] 44
ଭଵ॒ନ୍ତ୍ଯେକ॑ହାଯନ୍ଯା କ୍ରୀଣାତି ଵା॒ଚୈଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵ॑ଯା କ୍ରୀଣାତି॒ ତସ୍ମା॒ଦେକ॑ହାଯନା ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଵାଚଂ॑-ଵଁଦ॒ନ୍ତ୍ଯକୂ॑ଟ॒ଯା ଽକ॑ର୍ଣ॒ଯା-ଽ କା॑ଣ॒ଯାଶ୍ଲୋ॑ଣ॒ଯା ଽସ॑ପ୍ତଶଫଯା କ୍ରୀଣାତି॒ ସର୍ଵ॑ଯୈ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କ୍ରୀଣାତି॒ ଯଚ୍ଛ୍ଵେ॒ତଯା᳚ କ୍ରୀଣୀ॒ଯା-ଦ୍ଦୁ॒ଶ୍ଚର୍ମା॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯା॒ଦ୍ଯ-ତ୍କୃ॒ଷ୍ଣଯା॑-ଽନୁ॒ସ୍ତର॑ଣୀ ସ୍ଯା-ତ୍ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯା॒ଦ୍ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵି॑ରୂ॒ପଯା॒ ଵାର୍ତ୍ର॑ଘ୍ନୀ ସ୍ଯା॒-ଥ୍ସ ଵା॒-ଽନ୍ଯ-ଞ୍ଜି॑ନୀ॒ଯା-ତ୍ତଂ-ଵାଁ॒-ଽନ୍ଯୋ ଜି॑ନୀଯାଦରୁ॒ଣଯା॑ ପିଙ୍ଗା॒କ୍ଷ୍ଯା କ୍ରୀ॑ଣାତ୍ଯେ॒ତଦ୍ଵୈ ସୋମ॑ସ୍ଯ ରୂ॒ପଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା କ୍ରୀଣାତି ॥ 45 ॥
(ନିଷ୍କ୍ରୀ॑ଣୀଷ୍ଵ॒ - ଦକ୍ଷି॑ଣାଭିଶ୍ଚ - ଵଦନ୍ତି॒ - ମନ୍ଯ॑ନ୍ତେ-ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵେଭ୍ଯୋ॑-ବ॒ହୁତ॑ଯାଃ-ପିଙ୍ଗା॒କ୍ଷ୍ଯା-ଦଶ॑ ଚ ) (ଅ. 6)
ତଦ୍ଧିର॑ଣ୍ଯମଭଵ॒-ତ୍ତସ୍ମା॑ଦ॒ଦ୍ଭ୍ଯୋ ହିର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ପୁନନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି॒ କସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯାଦ॑ନ॒ସ୍ଥିକେ॑ନ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର॒ଵୀଯ॑ନ୍ତେ ଽସ୍ଥ॒ନ୍ଵତୀ᳚ର୍ଜାଯନ୍ତ॒ ଇତି॒ ଯଦ୍ଧିର॑ଣ୍ଯ-ଙ୍ଘୃ॒ତେ॑-ଽଵ॒ଧାଯ॑ ଜୁ॒ହୋତି॒ ତସ୍ମା॑ଦନ॒ସ୍ଥିକେ॑ନ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର ଵୀ॑ଯନ୍ତେ ଽସ୍ଥ॒ନ୍ଵତୀ᳚ର୍ଜାଯନ୍ତ ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମ॒ ଯ-ଦ୍ଘୃ॒ତ-ନ୍ତେଜୋ॒ ହିର॑ଣ୍ଯମି॒ଯନ୍ତେ॑ ଶୁକ୍ର ତ॒ନୂରି॒ଦଂ-ଵଁର୍ଚ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ସତେ॑ଜସମେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସତ॑ନୁ- [ସତ॑ନୁମ୍, କ॒ରୋ॒ତ୍ଯଥୋ॒] 46
-ଙ୍କରୋ॒ତ୍ଯଥୋ॒ ସ-ମ୍ଭ॑ରତ୍ଯେ॒ଵୈନଂ॒-ଯଁଦବ॑ଦ୍ଧମ-ଵଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଗର୍ଭାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପରା॒ପାତୁ॑କା-ସ୍ସ୍ଯୁର୍ବ॒ଦ୍ଧମଵ॑ ଦଧାତି॒ ଗର୍ଭା॑ଣା॒-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ॑ ନିଷ୍ଟ॒ର୍କ୍ଯ॑-ମ୍ବଦ୍ଧ୍ନାତି ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଯ॒ ଵାଗ୍ଵା ଏ॒ଷା ଯ-ଥ୍ସୋ॑ମ॒କ୍ରଯ॑ଣୀ॒ ଜୂର॒ସୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଦ୍ଧି ମନ॑ସା॒ ଜଵ॑ତେ॒ ତ-ଦ୍ଵା॒ଚା ଵଦ॑ତି ଧୃ॒ତା ମନ॒ସେତ୍ଯା॑ହ॒ ମନ॑ସା॒ ହି ଵାଗ୍ଧୃ॒ତା ଜୁଷ୍ଟା॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ [ ] 47
ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁ॑ ର୍ଯ॒ଜ୍ଞାଯୈ॒ଵୈନା॒-ଞ୍ଜୁଷ୍ଟା᳚-ଙ୍କରୋତି॒ ତସ୍ଯା᳚ସ୍ତେ ସ॒ତ୍ଯସ॑ଵସଃ ପ୍ରସ॒ଵ ଇତ୍ଯା॑ହ ସଵି॒ତୃ-ପ୍ର॑ସୂତାମେ॒ଵ ଵାଚ॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ କାଣ୍ଡେ॑କାଣ୍ଡେ॒ ଵୈ କ୍ରି॒ଯମା॑ଣେ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତ୍ଯେ॒ଷ ଖଲୁ॒ ଵା ଅର॑କ୍ଷୋହତଃ॒ ପନ୍ଥା॒ ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନେଶ୍ଚ॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ଚ॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଚକ୍ଷୁ॒ରା-ଽରୁ॑ହମ॒ଗ୍ନେର॒କ୍ଷ୍ଣଃ କ॒ନୀନି॑କା॒ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଯ ଏ॒ଵାର॑କ୍ଷୋହତଃ॒ ପନ୍ଥା॒ସ୍ତଗ୍ଂ ସ॒ମାରୋ॑ହତି॒ [ସ॒ମାରୋ॑ହତି, ଵାଗ୍ଵା ଏ॒ଷା] 48
ଵାଗ୍ଵା ଏ॒ଷା ଯ-ଥ୍ସୋ॑ମ॒କ୍ରଯ॑ଣୀ॒ ଚିଦ॑ସି ମ॒ନା-ଽସୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଶାସ୍ତ୍ଯେ॒ଵୈନା॑ମେ॒ତ-ତ୍ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଛି॒ଷ୍ଟାଃ ପ୍ର॒ଜା ଜା॑ଯନ୍ତେ॒ ଚିଦ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଦ୍ଧି ମନ॑ସା ଚେ॒ତଯ॑ତେ॒ ତ-ଦ୍ଵା॒ଚା ଵଦ॑ତି ମ॒ନା-ଽସୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଦ୍ଧି ମନ॑ସା-ଽଭି॒ଗଚ୍ଛ॑ତି॒ ତ-ତ୍କ॒ରୋତି॒ ଧୀର॒ସୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଦ୍ଧି ମନ॑ସା॒ ଧ୍ଯାଯ॑ତି॒ ତ-ଦ୍ଵା॒ଚା [ ] 49
ଵଦ॑ତି॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒-ଽସୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ହ୍ଯେ॑ଷା ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॒-ଽସୀତ୍ଯା॑ହ ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ମେ॒ଵୈନା᳚-ଙ୍କରୋତି କ୍ଷ॒ତ୍ରିଯା॒ସୀତ୍ଯା॑ହ କ୍ଷ॒ତ୍ରିଯା॒ ହ୍ଯେ॑ଷା ଽଦି॑ତିରସ୍ଯୁଭ॒ଯତ॑ଶ୍ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଦେ॒ଵା-ଽଽଦି॒ତ୍ଯଃ ପ୍ରା॑ଯ॒ଣୀଯୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞାନା॑ମାଦି॒ତ୍ଯ ଉ॑ଦଯ॒ନୀଯ॒-ସ୍ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ॒ ଯଦବ॑ଦ୍ଧା॒ ସ୍ଯାଦଯ॑ତା ସ୍ଯା॒ଦ୍ଯ-ତ୍ପ॑ଦିବ॒ଦ୍ଧା-ଽନୁ॒ସ୍ତର॑ଣୀ ସ୍ଯା-ତ୍ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯା॒- [ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍, ଯ-ତ୍କ॑ର୍ଣଗୃହୀ॒ତା] 50
-ଦ୍ଯ-ତ୍କ॑ର୍ଣଗୃହୀ॒ତା ଵାର୍ତ୍ର॑ଘ୍ନୀ ସ୍ଯା॒-ଥ୍ସ ଵା॒-ଽନ୍ଯ-ଞ୍ଜି॑ନୀ॒ଯା-ତ୍ତଂ-ଵାଁ॒-ଽନ୍ଯୋ ଜି॑ନୀଯାନ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ତ୍ଵା॑ ପ॒ଦି ବ॑ଦ୍ଧ୍ନା॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ମି॒ତ୍ରୋ ଵୈ ଶି॒ଵୋ ଦେ॒ଵାନା॒-ନ୍ତେନୈ॒ଵୈନା᳚-ମ୍ପ॒ଦି ବ॑ଦ୍ଧ୍ନାତି ପୂ॒ଷା-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॑ନଃ ପା॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହେ॒ଯଂ-ଵୈଁ ପୂ॒ଷେମାମେ॒ଵାସ୍ଯା॑ ଅଧି॒ପାମ॑କ॒-ସ୍ସମ॑ଷ୍ଟ୍ଯା॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॒ଯା-ଦ୍ଧ୍ଯ॑କ୍ଷା॒ଯେତ୍ଯା॒ହେନ୍ଦ୍ର॑ମେ॒ଵାସ୍ଯା॒ ଅଦ୍ଧ୍ଯ॑କ୍ଷ-ଙ୍କରୋ॒- [ଅଦ୍ଧ୍ଯ॑କ୍ଷ-ଙ୍କରୋତି, ଅନୁ॑ ତ୍ଵା ମା॒ତା] 51
-ତ୍ଯନୁ॑ ତ୍ଵା ମା॒ତା ମ॑ନ୍ଯତା॒ମନୁ॑ ପି॒ତେତ୍ଯା॒ହା-ନୁ॑ମତଯୈ॒ଵୈନ॑ଯା କ୍ରୀଣାତି॒ ସା ଦେ॑ଵି ଦେ॒ଵମଚ୍ଛେ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ ଦେ॒ଵୀ ହ୍ଯେ॑ଷା ଦେ॒ଵ-ସ୍ସୋମ॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ସୋମ॒ମିତ୍ଯା॒ହେନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ହି ସୋମ॑ ଆହ୍ରି॒ଯତେ॒ ଯଦେ॒ତ-ଦ୍ଯଜୁ॒ର୍ନ ବ୍ରୂ॒ଯା-ତ୍ପରା᳚ଚ୍ଯେ॒ଵ ସୋ॑ମ॒କ୍ରଯ॑ଣୀଯା-ଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵା-ଽଽ ଵ॑ର୍ତଯ॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵୈ କ୍ରୂ॒ରୋ [ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵୈ କ୍ରୂ॒ରଃ, ଦେ॒ଵାନା॒-ନ୍ତମେ॒ଵାସ୍ଯୈ॑] 52
ଦେ॒ଵାନା॒-ନ୍ତମେ॒ଵାସ୍ଯୈ॑ ପ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଦଧା॒ତ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ କ୍ରୂ॒ରମି॑ଵ॒ ଵା ଏ॒ତ-ତ୍କ॑ରୋତି॒ ଯ-ଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ କୀ॒ର୍ତଯ॑ତି ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ପ॒ଥେତ୍ଯା॑ହ॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॑ ଵା॒ଚା ଵା ଏ॒ଷ ଵି କ୍ରୀ॑ଣୀତେ॒ ଯ-ସ୍ସୋ॑ମ॒କ୍ରଯ॑ଣ୍ଯା ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ସୋମ॑ସଖା॒ ପୁନ॒ରେହି॑ ସ॒ହ ର॒ଯ୍ଯେତ୍ଯା॑ହ ଵା॒ଚୈଵ ଵି॒କ୍ରୀଯ॒ ପୁନ॑ରା॒ତ୍ମନ୍ ଵାଚ॑-ନ୍ଧ॒ତ୍ତେ-ଽନୁ॑ପଦାସୁକା-ଽସ୍ଯ॒ ଵାଗ୍ଭ॑ଵତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 53 ॥
(ସତ॑ନୁଂ॒ - ଁଵିଷ୍ଣ॑ଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ - ସ॒ମାରୋ॑ହତି॒ - ଧ୍ଯାଯ॑ତି॒ ତ-ଦ୍ଵା॒ଚା - ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ - କରୋତି - କ୍ରୂ॒ରୋ - ଵେଦ॑) (ଅ. 7)
ଷଟ୍ ପ॒ଦାନ୍ଯନୁ॒ ନି କ୍ରା॑ମତି ଷଡ॒ହଂ-ଵାଁନ୍ନାତି॑ ଵଦତ୍ଯୁ॒ତ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯାଯ॑ନେ॒ ଯାଵ॑ତ୍ଯେ॒ଵ ଵାକ୍ତାମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ସପ୍ତ॒ମେ ପ॒ଦେ ଜୁ॑ହୋତି ସ॒ପ୍ତପ॑ଦା॒ ଶକ୍ଵ॑ରୀ ପ॒ଶଵ॒-ଶ୍ଶକ୍ଵ॑ରୀ ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ସ॒ପ୍ତ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ ସ॒ପ୍ତା-ଽଽର॒ଣ୍ଯା-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ଛନ୍ଦାଗ୍॑-ସ୍ଯୁ॒ଭଯ॒ସ୍ଯା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ଵସ୍ଵ୍ଯ॑ସି ରୁ॒ଦ୍ରା-ଽସୀତ୍ଯା॑ହ ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ଯା॑ ଏ॒ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନଂ॒- [ଏ॒ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନ᳚ମ୍, ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ସ୍ତ୍ଵା] 54
-ଁଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ସ୍ତ୍ଵା ସୁ॒ମ୍ନେ ର॑ଣ୍ଵ॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵସୁ॑ଭି॒ରା ଚି॑କେ॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॒ହା-ଽଽଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା॑ ମୂ॒ର୍ଧନ୍ନା ଜି॑ଘର୍ମି ଦେଵ॒ଯଜ॑ନ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ହ୍ଯେ॑ଷ ମୂ॒ର୍ଧା ଯ-ଦ୍ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନ॒ମିଡା॑ଯାଃ ପ॒ଦ ଇତ୍ଯା॒ହେଡା॑ଯୈ॒ ହ୍ଯେ॑ତ-ତ୍ପ॒ଦଂ-ଯଁ-ଥ୍ସୋ॑ମ॒କ୍ରଯ॑ଣ୍ଯୈ ଘୃ॒ତଵ॑ତି॒ ସ୍ଵାହେ- [ସ୍ଵାହା᳚, ଇତ୍ଯା॑ହ॒] 55
-ତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଦେ॒ଵାସ୍ଯୈ॑ ପ॒ଦା-ଦ୍ଘୃ॒ତମପୀ᳚ଡ୍ଯତ॒ ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ॒ ଯଦ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର॑ନ॒ଗ୍ନାଵାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୁ॒ଯାଦ॒ନ୍ଧୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ସ୍ସ୍ଯା॒-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁ॒ର୍॒ହିର॑ଣ୍ଯମୁ॒ପାସ୍ଯ॑ ଜୁହୋତ୍ଯଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଜୁ॑ହୋତି॒ ନାନ୍ଧୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ ର୍ଭଵ॑ତି॒ ନ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଘ୍ନନ୍ତି॒ କାଣ୍ଡେ॑କାଣ୍ଡେ॒ ଵୈ କ୍ରି॒ଯମା॑ଣେ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତି॒ ପରି॑ଲିଖିତ॒ଗ୍ଂ॒ ରକ୍ଷଃ॒ ପରି॑ଲିଖିତା॒ ଅରା॑ତଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ଯା [ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ଯୈ, ଇ॒ଦମ॒ହଗ୍ଂ] 56
ଇ॒ଦମ॒ହଗ୍ଂ ରକ୍ଷ॑ସୋ ଗ୍ରୀ॒ଵା ଅପି॑ କୃନ୍ତାମି॒ ଯୋ᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ଯ-ଞ୍ଚ॑ ଵ॒ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁ॑ଷୌ॒ ଯ-ଞ୍ଚୈ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ଯଶ୍ଚୈ॑ନ॒-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଯୋ॑-ରେ॒ଵା-ଽନ॑ନ୍ତରାଯ-ଙ୍ଗ୍ରୀ॒ଵାଃ କୃ॑ନ୍ତତି ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ସୋ॑ମ॒କ୍ରଯ॑ଣ୍ଯୈ ପ॒ଦଂ-ଯାଁ॑ଵତ୍ତ୍ମୂ॒ତଗ୍ଂ ସଂ-ଵଁ॑ପତି ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒-ଽସ୍ମେ ରାଯ॒ ଇତି॒ ସଂ ଁଵ॑ପତ୍ଯା॒ତ୍ମାନ॑-ମେ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ -[-ମେ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ, ପ॒ଶୁଭ୍ଯୋ॒] 57
ପ॒ଶୁଭ୍ଯୋ॒ ନାନ୍ତରେ॑ତି॒ ତ୍ଵେ ରାଯ॒ ଇତି॒ ଯଜ॑ମାନାଯ॒ ପ୍ର ଯ॑ଚ୍ଛତି॒ ଯଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ର॒ଯି-ନ୍ଦ॑ଧାତି॒ ତୋତେ॒ ରାଯ॒ ଇତି॒ ପତ୍ନି॑ଯା ଅ॒ର୍ଧୋ ଵା ଏ॒ଷ ଆ॒ତ୍ମନୋ॒ ଯ-ତ୍ପତ୍ନୀ॒ ଯଥା॑ ଗୃ॒ହେଷୁ॑ ନିଧ॒ତ୍ତେ ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତ-ତ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୀ॑ମତୀ ତେ ସପେ॒ଯେତ୍ଯା॑ହ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ମି॑ଥୁ॒ନାନାଗ୍ଂ॑ ରୂପ॒କୃ-ଦ୍ରୂ॒ପମେ॒ଵ ପ॒ଶୁଷୁ॑ ଦଧାତ୍ଯ॒ସ୍ମୈ ଵୈ ଲୋ॒କାଯ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒ ଆ ଧୀ॑ଯତେ॒ ଽମୁଷ୍ମା॑ ଆହଵ॒ନୀଯୋ॒ ଯ-ଦ୍ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ ଉପ॒ଵପେ॑ଦ॒ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ ପ॑ଶ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒-ଦ୍ଯଦା॑ହଵ॒ନୀଯେ॒ ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ପ॑ଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॑ଦୁ॒ଭଯୋ॒ରୁପ॑ ଵପତ୍ଯୁ॒ଭଯୋ॑ରେ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କଯୋଃ᳚ ପଶୁ॒ମନ୍ତ॑-ଙ୍କରୋତି ॥ 58 ॥
(ମ॒ହି॒ମାନ॒ଗ୍ଗ୍॒ - ସ୍ଵାହା - ଽପ॑ହତ୍ଯା - ଅଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ - ଧୀ॑ଯତେ॒ - ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 8)
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ଵି॒ଚିତ୍ଯ॒-ସ୍ସୋମା(3) ନ ଵି॒ଚିତ୍ଯା(3) ଇତି॒ ସୋମୋ॒ ଵା ଓଷ॑ଧୀନା॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॒ ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯଦାପ॑ନ୍ନ-ଙ୍ଗ୍ରସି॒ତମେ॒ଵାସ୍ଯ॒ ତ-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଵି॑ଚିନୁ॒ଯା-ଦ୍ଯଥା॒ ଽଽସ୍ଯା᳚ଦ୍ଗ୍ରସି॒ତ-ନ୍ନି॑ଷ୍ଖି॒ଦତି॑ ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତଦ୍ଯନ୍ନ ଵି॑ଚିନୁ॒ଯା-ଦ୍ଯଥା॒ ଽକ୍ଷନ୍ନାପ॑ନ୍ନଂ-ଵିଁ॒ଧାଵ॑ତି ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତ-ତ୍କ୍ଷୋଧୁ॑କୋ ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ସ୍ସ୍ଯା-ତ୍କ୍ଷୋଧୁ॑କୋ॒ ଯଜ॑ମାନ॒-ସ୍ସୋମ॑ଵିକ୍ରଯି॒ନ୍-ଥ୍ସୋମଗ୍ଂ॑ ଶୋଧ॒ଯେତ୍ଯେ॒ଵ ବ୍ରୂ॑ଯା॒-ଦ୍ଯଦୀତ॑ରଂ॒- [ବ୍ରୂ॑ଯା॒-ଦ୍ଯଦୀତ॑ରମ୍, ଯଦୀତ॑ର-] 59
-ଁଯଦୀତ॑ର-ମୁ॒ଭଯେ॑ନୈ॒ଵ ସୋ॑ମଵିକ୍ର॒ଯିଣ॑-ମର୍ପଯତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସୋମଵିକ୍ର॒ଯୀ କ୍ଷୋଧୁ॑କୋ ଽରୁ॒ଣୋ ହ॑ ସ୍ମା॒-ଽଽହୌପ॑ଵେଶି-ସ୍ସୋମ॒କ୍ରଯ॑ଣ ଏ॒ଵାହ-ନ୍ତୃ॑ତୀଯ ସଵ॒ନମଵ॑ ରୁନ୍ଧ॒ ଇତି॑ ପଶୂ॒ନା-ଞ୍ଚର୍ମ॑-ନ୍ମିମୀତେ ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ପ॒ଶଵୋ॒ ହି ତୃ॒ତୀଯ॒ଗ୍ଂ॒ ସଵ॑ନଂ॒-ଯଁ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତାପ॒ଶୁ-ସ୍ସ୍ଯା॒-ଦିତ୍ଯୃ॑କ୍ଷ॒ତ-ସ୍ତସ୍ଯ॑ ମିମୀତ॒ର୍କ୍ଷଂ-ଵାଁ ଅ॑ପଶ॒ଵ୍ଯ-ମ॑ପ॒ଶୁରେ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ - [ ] 60
-ଦିତି॑ ଲୋମ॒ତସ୍ତସ୍ଯ॑ ମିମୀତୈ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ରୂ॒ପଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵା-ଽସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ପଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତ୍ଯ॒ପାମନ୍ତେ᳚ କ୍ରୀଣାତି॒ ସର॑ସମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କ୍ରୀଣାତ୍ଯ॒-ମାତ୍ଯୋ॒-ଽସୀତ୍ଯା॑ହା॒-ଽମୈଵୈନ॑-ଙ୍କୁରୁତେ ଶୁ॒କ୍ରସ୍ତେ॒ ଗ୍ରହ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ଶୁ॒କ୍ରୋ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଗ୍ରହୋ ଽନ॒ସା-ଽଚ୍ଛ॑ ଯାତି ମହି॒ମାନ॑-ମେ॒ଵାସ୍ଯାଚ୍ଛ॑ ଯା॒ତ୍ଯନ॒ସା- [ଯା॒ତ୍ଯନ॒ସା, ଅଚ୍ଛ॑] 61
-ଽଚ୍ଛ॑ ଯାତି॒ ତସ୍ମା॑-ଦନୋଵା॒ହ୍ଯଗ୍ଂ॑ ସ॒ମେ ଜୀଵ॑ନଂ॒-ଯଁତ୍ର॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତଗ୍ଂ ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣା ହର॑ନ୍ତି॒ ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଛୀର୍ଷହା॒ର୍ଯ॑-ଙ୍ଗି॒ରୌ ଜୀଵ॑ନମ॒ଭି ତ୍ଯ-ନ୍ଦେ॒ଵଗ୍ଂ ସ॑ଵି॒ତାର॒ମିତ୍ଯତି॑-ଚ୍ଛନ୍ଦସ॒ର୍ଚା ମି॑ମୀ॒ତେ ଽତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦା॒ ଵୈ ସର୍ଵା॑ଣି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ସର୍ଵେ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭିର୍ମିମୀତେ॒ ଵର୍ଷ୍ମ॒ ଵା ଏ॒ଷା ଛନ୍ଦ॑ସାଂ॒-ଯଁଦତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦା॒ ଯଦତି॑ଚ୍ଛନ୍ଦସ॒ର୍ଚା ମିମୀ॑ତେ॒ ଵର୍ଷ୍ମୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସମା॒ନାନା᳚-ଙ୍କରୋ॒ତ୍ଯେକ॑ଯୈକଯୋ॒-ଥ୍ସର୍ଗ॑- [-ଙ୍କରୋ॒ତ୍ଯେକ॑ଯୈକଯୋ॒-ଥ୍ସର୍ଗ᳚ମ୍, ମି॒ମୀ॒ତେ] 62
-ମ୍ମିମୀ॒ତେ ଽଯା॑ତଯାମ୍ନିଯାଯାତଯାମ୍ନିଯୈ॒ଵୈନ॑-ମ୍ମିମୀତେ॒ ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନା॑ଵୀର୍ଯା ଅ॒ଙ୍ଗୁଲ॑ଯ॒-ସ୍ସର୍ଵା᳚ସ୍ଵଙ୍ଗୁ॒ଷ୍ଠମୁପ॒ ନି ଗୃ॑ହ୍ଣାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ମାଵ॑ଦ୍ଵୀର୍ଯୋ॒-ଽନ୍ଯାଭି॑-ର॒ଙ୍ଗୁଲି॑ଭି॒ସ୍ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସର୍ଵା॒ ଅନୁ॒ ସ-ଞ୍ଚ॑ରତି॒ ଯ-ଥ୍ସ॒ହ ସର୍ଵା॑ଭି॒ର୍ମିମୀ॑ତ॒ ସଗ୍ଗ୍ଶ୍ଲି॑ଷ୍ଟା ଅ॒ଙ୍ଗୁଲ॑ଯୋ ଜାଯେର॒-ନ୍ନେକ॑ଯୈକଯୋ॒-ଥ୍ସର୍ଗ॑-ମ୍ମିମୀତେ॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଵିଭ॑କ୍ତା ଜାଯନ୍ତେ॒ ପଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ॒ ଯଜୁ॑ଷା ମିମୀତେ॒ ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା ପ॒ଙ୍କ୍ତିଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ପଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵ॑-ସ୍ତୂ॒ଷ୍ଣୀ- [କୃତ୍ଵ॑-ସ୍ତୂ॒ଷ୍ଣୀମ୍, ଦଶ॒ ସ-ମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ॒] 63
-ନ୍ଦଶ॒ ସ-ମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଡନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରା-ଡ୍ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯ-ଦ୍ଯଜୁ॑ଷା॒ ମିମୀ॑ତେ ଭୂ॒ତମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ ଯ-ତ୍ତୂ॒ଷ୍ଣୀ-ମ୍ଭ॑ଵି॒ଷ୍ଯ-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଵୈ ତାଵା॑ନେ॒ଵ ସୋମ॒-ସ୍ସ୍ଯା-ଦ୍ଯାଵ॑ନ୍ତ॒-ମ୍ମିମୀ॑ତେ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯୈ॒ଵ ସ୍ଯା॒ନ୍ନାପି॑ ସଦ॒ସ୍ଯା॑ନା-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯ॒ସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯୁପ॒ ସମୂ॑ହତି ସଦ॒ସ୍ଯା॑ନେ॒ଵାନ୍ଵା ଭ॑ଜତି॒ ଵାସ॒ସୋପ॑ ନହ୍ଯତି ସର୍ଵଦେଵ॒ତ୍ଯଂ॑-ଵୈଁ [ ] 64
ଵାସ॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧଯତି ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ସୋମଃ॑ ପ୍ରା॒ଣାଯ॒ ତ୍ଵେତ୍ଯୁପ॑ ନହ୍ଯତି ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ପ॒ଶୁଷୁ॑ ଦଧାତି ଵ୍ଯା॒ନାଯ॒ ତ୍ଵେତ୍ଯନୁ॑ ଶୃନ୍ଥତି ଵ୍ଯା॒ନମେ॒ଵ ପ॒ଶୁଷୁ॑ ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ୍ଵ॒ପନ୍ତ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣା ନ ଜ॑ହତି ॥ 65 ॥
(ଇତ॑ରଂ - ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା᳚--ଦ୍ଯା॒ତ୍ଯନ॑ସୋ॒ - ଥ୍ସର୍ଗଂ॑ - ତୂ॒ଷ୍ଣୀଗ୍ଂ - ସ॑ର୍ଵଦେଵ॒ତ୍ଯଂ॑-ଵୈଁ - ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 9)
ଯ-ତ୍କ॒ଲଯା॑ ତେ ଶ॒ଫେନ॑ ତେ କ୍ରୀଣା॒ନୀତି॒ ପଣେ॒ତାଗୋ॑ଅର୍ଘ॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମ॑-ଙ୍କୁ॒ର୍ଯାଦଗୋ॑ଅର୍ଘଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନ॒-ମଗୋ॑ଅର୍ଘମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ଙ୍ଗୋସ୍ତୁ ମ॑ହି॒ମାନ॒-ନ୍ନାଵ॑ ତିରେ॒-ଦ୍ଗଵା॑ ତେ କ୍ରୀଣା॒ନୀତ୍ଯେ॒ଵ ବ୍ରୂ॑ଯା-ଦ୍ଗୋଅ॒ର୍ଘମେ॒ଵ ସୋମ॑-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ ଗୋଅ॒ର୍ଘଂ-ଯଁଜ॑ମାନ-ଙ୍ଗୋଅ॒ର୍ଘମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ନ୍ନ ଗୋର୍ମ॑ହି॒ମାନ॒ମଵ॑ ତିରତ୍ଯ॒ଜଯା᳚ କ୍ରୀଣାତି॒ ସତ॑ପସମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କ୍ରୀଣାତି॒ ହିର॑ଣ୍ଯେନ କ୍ରୀଣାତି॒ ସଶୁ॑କ୍ରମେ॒ଵୈ- [ସଶୁ॑କ୍ରମେ॒ଵ, ଏ॒ନ॒-ଙ୍କ୍ରୀ॒ଣା॒ତି॒ ଧେ॒ନ୍ଵା କ୍ରୀ॑ଣାତି॒] 66
-ନ॑-ଙ୍କ୍ରୀଣାତି ଧେ॒ନ୍ଵା କ୍ରୀ॑ଣାତି॒ ସାଶି॑ରମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କ୍ରୀଣାତ୍ଯୃଷ॒ଭେଣ॑ କ୍ରୀଣାତି॒ ସେନ୍ଦ୍ର॑ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କ୍ରୀଣାତ୍ଯନ॒ଡୁହା᳚ କ୍ରୀଣାତି॒ ଵହ୍ନି॒ର୍ଵା ଅ॑ନ॒ଡ୍ଵାନ୍. ଵହ୍ନି॑ନୈ॒ଵ ଵହ୍ନି॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ କ୍ରୀଣାତି ମିଥୁ॒ନାଭ୍ଯା᳚-ଙ୍କ୍ରୀଣାତି ମିଥୁ॒ନସ୍ଯାଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ଵାସ॑ସା କ୍ରୀଣାତି ସର୍ଵଦେଵ॒ତ୍ଯଂ॑-ଵୈଁ ଵା॒ସ-ସ୍ସର୍ଵା᳚ଭ୍ଯ ଏ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯଃ କ୍ରୀଣାତି॒ ଦଶ॒ ସ-ମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଡନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରା-ଡ୍ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ॒ [ରୁନ୍ଧେ, ତପ॑ସ-ସ୍ତ॒ନୂର॑ସି] 67
ତପ॑ସ-ସ୍ତ॒ନୂର॑ସି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒-ର୍ଵର୍ଣ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ପ॒ଶୁଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵ ତଦ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒-ର୍ଯୁର୍ନି ହ୍ନୁ॑ତ ଆ॒ତ୍ମନୋ-ଽନା᳚ଵ୍ରସ୍କାଯ॒ ଗଚ୍ଛ॑ତି॒ ଶ୍ରିଯ॒-ମ୍ପ୍ର ପ॒ଶୂନା᳚ପ୍ନୋତି॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଶୁ॒କ୍ରେଣ॑ କ୍ରୀଣା॒ମୀତ୍ଯା॑ହ ଯଥା ଯ॒ଜୁରେ॒ଵୈତ-ଦ୍ଦେ॒ଵା ଵୈ ଯେନ॒ ହିର॑ଣ୍ଯେନ॒ ସୋମ॒ମକ୍ରୀ॑ଣ॒-ନ୍ତଦ॑ଭୀ॒ଷହା॒ ପୁନ॒ରା-ଽଦ॑ଦତ॒ କୋ ହି ତେଜ॑ସା ଵିକ୍ରେ॒ଷ୍ଯତ॒ ଇତି॒ ଯେନ॒ ହିର॑ଣ୍ଯେନ॒ [ହିର॑ଣ୍ଯେନ, ସୋମ॑-] 68
ସୋମ॑-ଙ୍କ୍ରୀଣୀ॒ଯା-ତ୍ତଦ॑ଭୀ॒ଷହା॒ ପୁନ॒ରା ଦ॑ଦୀତ॒ ତେଜ॑ ଏ॒ଵା-ଽଽତ୍ମ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତେ॒-ଽସ୍ମେ ଜ୍ଯୋତିଃ॑ ସୋମଵିକ୍ର॒ଯିଣି॒ ତମ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରେ॒ଵ ଯଜ॑ମାନେ ଦଧାତି॒ ତମ॑ସା ସୋମଵିକ୍ର॒ଯିଣ॑ମର୍ପଯତି॒ ଯଦନୁ॑ପଗ୍ରଥ୍ଯ ହ॒ନ୍ଯା-ଦ୍ଦ॑ନ୍ଦ॒ଶୂକା॒ସ୍ତାଗ୍ଂ ସମାଗ୍ଂ॑ ସ॒ର୍ପା-ସ୍ସ୍ଯୁ॑ରି॒ଦମ॒ହଗ୍ଂ ସ॒ର୍ପାଣା᳚-ନ୍ଦନ୍ଦ॒ଶୂକା॑ନା-ଙ୍ଗ୍ରୀ॒ଵା ଉପ॑ ଗ୍ରଥ୍ନା॒ମୀତ୍ଯା॒ହା-ଦ॑ନ୍ଦଶୂକା॒ସ୍ତାଗ୍ଂ ସମାଗ୍ଂ॑ ସ॒ର୍ପା ଭ॑ଵନ୍ତି॒ ତମ॑ସା ସୋମଵିକ୍ର॒ଯିଣଂ॑-ଵିଁଦ୍ଧ୍ଯତି॒ ସ୍ଵାନ॒ [ସ୍ଵାନ॑, ଭ୍ରାଜେତ୍ଯା॑ହୈ॒ତେ] 69
ଭ୍ରାଜେତ୍ଯା॑ହୈ॒ତେ ଵା ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ସୋମ॑ମରକ୍ଷ॒-ନ୍ତେଭ୍ଯୋ-ଽଧି॒ ସୋମ॒ମା-ଽହ॑ର॒ନ୍॒. ଯଦେ॒ତେଭ୍ଯଃ॑ ସୋମ॒କ୍ରଯ॑ଣା॒-ନ୍ନାନୁ॑ଦି॒ଶେଦକ୍ରୀ॑ତୋ-ଽସ୍ଯ॒ ସୋମଃ॑ ସ୍ଯା॒ନ୍ନାସ୍ଯୈ॒ତେ॑ ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ସୋମଗ୍ଂ॑ ରକ୍ଷେଯୁ॒ର୍ଯଦେ॒ତେଭ୍ଯଃ॑ ସୋମ॒କ୍ରଯ॑ଣାନନୁଦି॒ଶତି॑ କ୍ରୀ॒ତୋ᳚-ଽସ୍ଯ॒ ସୋମୋ॑ ଭଵତ୍ଯେ॒ତେ᳚-ଽସ୍ଯା॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ସୋମଗ୍ଂ॑ ରକ୍ଷନ୍ତି ॥ 70 ॥
(ସଶୁ॑କ୍ରମେ॒ଵ - ରୁ॑ନ୍ଧ॒ - ଇତି॒ ଯେନ॒ ହିର॑ଣ୍ଯେନ॒ - ସ୍ଵାନ॒ - ଚତୁ॑ଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 10)
ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵୈ କ୍ରୀ॒ତ-ସ୍ସୋମ॒ ଉପ॑ନଦ୍ଧୋ ମି॒ତ୍ରୋ ନ॒ ଏହି॒ ସୁମି॑ତ୍ରଧା॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଶାନ୍ତ୍ଯା॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯୋ॒ରୁମା ଵି॑ଶ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣ॒ମିତ୍ଯା॑ହ ଦେ॒ଵା ଵୈ ଯଗ୍ଂ ସୋମ॒ମକ୍ରୀ॑ଣ-ନ୍ତମିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯୋ॒ରୌ ଦକ୍ଷି॑ଣ॒ ଆ ଽସା॑ଦଯନ୍ନେ॒ଷ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତର୍ହୀନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଯୋ ଯଜ॑ତେ॒ ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॒ହୋଦାଯୁ॑ଷା ସ୍ଵା॒ଯୁଷେତ୍ଯା॑ହ ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵା-ନ୍ଵା॒ରଭ୍ଯୋ- [ଏ॒ଵା-ନ୍ଵା॒ରଭ୍ଯୋତ୍, ତି॒ଷ୍ଠ॒ତ୍ଯୁ॒-ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-] 71
-ତ୍ତି॑ଷ୍ଠତ୍ଯୁ॒-ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମନ୍ଵି॒ହୀତ୍ଯା॑ହା-ନ୍ତରିକ୍ଷଦେଵ॒ତ୍ଯୋ᳚(1॒) ହ୍ଯେ॑ତର୍ହି॒ ସୋମୋ-ଽଦି॑ତ୍ଯା॒-ସ୍ସଦୋ॒-ଽସ୍ଯଦି॑ତ୍ଯା॒-ସ୍ସଦ॒ ଆ ସୀ॒ଦେତ୍ଯା॑ହ ଯଥାଯ॒ଜୁରେ॒ଵୈତ-ଦ୍ଵି ଵା ଏ॑ନମେ॒ତଦ॑ର୍ଧଯତି॒ ଯ-ଦ୍ଵା॑ରୁ॒ଣଗ୍ଂ ସନ୍ତ॑-ମ୍ମୈ॒ତ୍ର-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ ଵାରୁ॒ଣ୍ଯର୍ଚା-ଽଽ ସା॑ଦଯତି॒ ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି॒ ଵାସ॑ସା ପ॒ର୍ଯାନ॑ହ୍ଯତି ସର୍ଵଦେଵ॒ତ୍ଯଂ॑-ଵୈଁ ଵାସ॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ଭିରେ॒ଵୈ- [ଵାସ॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ଭିରେ॒ଵ, ଏ॒ନ॒-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒-] 72
-ନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧଯ॒ତ୍ଯଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ଯୈ॒ ଵନେ॑ଷୁ॒ ଵ୍ଯ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ନ୍ତତା॒ନେତ୍ଯା॑ହ॒ ଵନେ॑ଷୁ॒ ହି ଵ୍ଯ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ନ୍ତ॒ତାନ॒ ଵାଜ॒ମର୍ଵ॒ଥ୍ସ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ॒ ଵାଜ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯର୍ଵ॑ଥ୍ସୁ॒ ପଯୋ॑ ଅଘ୍ନି॒ଯାସ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ॒ ପଯୋ॒ ହ୍ଯ॑ଘ୍ନି॒ଯାସୁ॑ ହୃ॒ଥ୍ସୁ କ୍ରତୁ॒ମିତ୍ଯା॑ହ ହୃ॒ଥ୍ସୁ ହି କ୍ରତୁଂ॒-ଵଁରୁ॑ଣୋ ଵି॒କ୍ଷ୍ଵ॑ଗ୍ନିମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ହି ଵି॒କ୍ଷ୍ଵ॑ଗ୍ନି-ନ୍ଦି॒ଵି ସୂର୍ଯ॒- [ସୂର୍ଯ᳚ମ୍, ଇତ୍ଯା॑ହ ଦି॒ଵି ହି] 73
-ମିତ୍ଯା॑ହ ଦି॒ଵି ହି ସୂର୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମ॒ମଦ୍ରା॒ଵିତ୍ଯା॑ହ॒ ଗ୍ରାଵା॑ଣୋ॒ ଵା ଅଦ୍ର॑ଯ॒ସ୍ତେଷୁ॒ ଵା ଏ॒ଷ ସୋମ॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ଯୋ ଯଜ॑ତେ॒ ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॒ହୋଦୁ॒ ତ୍ଯ-ଞ୍ଜା॒ତଵେ॑ଦସ॒ମିତି॑ ସୌ॒ର୍ଯର୍ଚା କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯାନ॑ହ୍ଯତି॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ଯା॒ ଉସ୍ରା॒ଵେତ॑-ନ୍ଧୂର୍ଷାହା॒ଵିତ୍ଯା॑ହ ଯଥାଯ॒ଜୁରେ॒ଵୈତ-ତ୍ପ୍ର ଚ୍ଯ॑ଵସ୍ଵ ଭୁଵସ୍ପତ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ଭୂ॒ତାନା॒ଗ୍॒ ହ୍ଯେ॑ [ଭୂ॒ତାନା॒ଗ୍ଂ॒ ହି, ଏ॒ଷ ପତି॒-ର୍ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯ॒ଭି] 74
-ଷ ପତି॒-ର୍ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯ॒ଭି ଧାମା॒ନୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ନି॒ ହ୍ଯେ᳚(1॒) ଷୋ॑-ଽଭି ଧାମା॑ନି ପ୍ର॒ଚ୍ଯଵ॑ତେ॒ ମା ତ୍ଵା॑ ପରିପ॒ରୀ ଵି॑ଦ॒ଦିତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଦେ॒ଵାଦ-ସ୍ସୋମ॑ମାହ୍ରି॒ଯମା॑ଣ-ଙ୍ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଵି॒ଶ୍ଵାଵ॑ସୁଃ ପ॒ର୍ଯମୁ॑ଷ୍ଣା॒-ତ୍ତସ୍ମା॑-ଦେ॒ଵମା॒ହାପ॑ରିମୋଷାଯ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ଯଯ॑ନ୍ଯ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯୈ॒ଵୈଷ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯା᳚ନ୍ଵାର॒ଭୋଂ ଽନ॑ଵଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଯୈ॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯଜ॑ମାନମ॒ଭ୍ଯୈତି॒ ଯ- [ଯତ୍, କ୍ରୀ॒ତ-ସ୍ସୋମ॒ ଉପ॑ନଦ୍ଧୋ॒ ନମୋ॑] 75
-ତ୍କ୍ରୀ॒ତ-ସ୍ସୋମ॒ ଉପ॑ନଦ୍ଧୋ॒ ନମୋ॑ ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ଚକ୍ଷ॑ସ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଶାନ୍ତ୍ଯା॒ ଆ ସୋମଂ॒-ଵଁହ॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ନିନା॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତେ॒ ତୌ ସ॒ଭଂଵଁ॑ନ୍ତୌ॒ ଯଜ॑ମାନମ॒ଭି ସ-ମ୍ଭ॑ଵତଃ ପୁ॒ରା ଖଲୁ॒ ଵାଵୈଷ ମେଧା॑ଯା॒-ଽଽତ୍ମାନ॑ମା॒ରଭ୍ଯ॑ ଚରତି॒ ଯୋ ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତୋ ଯଦ॑ଗ୍ନୀଷୋ॒ମୀଯ॑-ମ୍ପ॒ଶୁମା॒ଲଭ॑ତ ଆତ୍ମନି॒ଷ୍କ୍ରଯ॑ଣ ଏ॒ଵାସ୍ଯ॒ ସ ତସ୍ମା॒-ତ୍ତସ୍ଯ॒ ନା-ଽଽଶ୍ଯ॑-ମ୍ପୁରୁଷନି॒ଷ୍କ୍ରଯ॑ଣ ଇଵ॒ ହ୍ଯଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁ ର॒ଗ୍ନୀଷୋମା᳚ଭ୍ଯାଂ॒-ଵାଁ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒ନ୍ନିତି॒ ଯଦ॑ଗ୍ନୀଷୋ॒ମୀଯ॑-ମ୍ପ॒ଶୁମା॒ଲଭ॑ତ॒ ଵାର୍ତ୍ର॑ଘ୍ନ ଏ॒ଵାସ୍ଯ॒ ସ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵା॒ଶ୍ଯଂ॑-ଵାଁରୁ॒ଣ୍ଯର୍ଚା ପରି॑ ଚରତି॒ ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପରି॑ ଚରତି ॥ 76 ॥
(ଅ॒ନ୍ଵା॒ରଭ୍ଯୋଥ୍ - ସର୍ଵା॑ଭିରେ॒ଵ - ସୂର୍ଯଂ॑ - ଭୂ॒ତାନା॒ଗ୍॒ ହ୍ଯେ॑ - ତି॒ ଯ - ଦା॑ହୁଃ - ସ॒ପ୍ତଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 11)
(ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ଵଗ୍ଂଶଂ॒ -ଁଯାଵ॑ନ୍ତ - ଋଖ୍ସା॒ମେ - ଵାଗ୍ଵୈ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ - ଦେ॒ଵା ଵୈ ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନଂ - କ॒ଦ୍ରୂଶ୍ଚ॒ - ତଦ୍ଧିର॑ଣ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ - ଷଟ୍ ପ॒ଦାନି॑ - ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵି॒ଚିତ୍ଯୋ॒ - ଯ-ତ୍କ॒ଲଯା॑ ତେ - ଵାରୁ॒ଣୋ ଵୈ କ୍ରୀ॒ତ-ସ୍ସୋମ॒ - ଏକା॑ଦଶ)
(ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ଵଗ୍ଂଶ॒ଗ୍ଗ୍॒ - ସ୍ଵାହେତ୍ଯା॑ହ॒ - ଯେ᳚-ଽନ୍ତ-ଶ୍ଶ॒ରା - ହ୍ଯେ॑ଷ ସଂ - ତପ॑ସା ଚ॒ - ଯତ୍କ॑ର୍ଣଗୃହୀ॒ - ତେତି॑ ଲୋମ॒ତୋ - ଵା॑ରୁ॒ଣଃ - ଷଟ୍-ଥ୍ସ॑ପ୍ତତିଃ )
(ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ଵଗ୍ଂ ଶ॒, ମ୍ପରି॑ ଚରତି)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠକାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
prā॒cīna̭vagṃśa-ṅkaroti devamanu॒ṣyā diśo॒ vya̭bhajanta॒ prācī᳚-nde॒vā da̭kṣi॒ṇā pi॒taraḥ̭ pra॒tīcī᳚-mmanu॒ṣyā̭ udī̭cīgṃ ru॒drā ya-tprā॒cīna̭vagṃśa-ṅka॒roti̭ devalo॒kame॒va ta-dyaja̭māna u॒pāva̭rtate॒ pari̭ śrayatya॒ntarhi̭to॒hi dḙvalo॒ko ma̭nuṣyalo॒kā-nnāsmāllo॒kā-thsvḙtavyami॒vetyā̭huḥ॒ ko hi ta-dveda॒ ya-dya॒muṣmi̭~llo॒ke-'sti̭ vā॒ na veti̭ di॒kṣva̭tī kā॒śān ka̭ro- [di॒kṣva̭tī kā॒śān ka̭roti, u॒bhayo᳚] 1
-tyu॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyai keśaśma॒śru va̭pate na॒khāni॒ ni kṛ̭ntate mṛ॒tā vā e॒ṣā tvaga̭me॒ddhyā ya-tkḙśaśma॒śru mṛ॒tāme॒va tvaca̭ma-me॒ddhyāma̭pa॒hatya̭ ya॒jñiyo̭ bhū॒tvā medha॒mupai॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒-'phsu dī᳚kṣāta॒pasī॒ prāvḙśayanna॒phsu snā̭ti sā॒kṣāde॒va dī᳚kṣāta॒pasī॒ ava̭ rundhe tī॒rthe snā̭ti tī॒rthe hi te tā-mprāvḙśaya-ntī॒rthe snā̭ti [ ] 2
tī॒rthame॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavatya॒po᳚-'śñātyantara॒ta e॒va meddhyo̭ bhavati॒ vāsa̭sā dīkṣayati sau॒myaṃ-vai~ kṣauma̭-nde॒vata̭yā॒ soma̭me॒ṣa de॒vatā॒mupai̭ti॒ yo dīkṣa̭te॒ soma̭sya ta॒nūra̭si ta॒nuva̭-mme pā॒hītyā̭ha॒ svāme॒va de॒vatā॒mupai॒tyatho̭ ā॒śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ 'gnestṷ̄ṣā॒dhānaṃ̭-vā~॒yorvā̭ta॒pāna̭-mpitṛ॒ṇā-nnī॒vi-roṣa̭dhīnā-mpraghā॒ta [-roṣa̭dhīnā-mpraghā॒taḥ, ā॒di॒tyānā᳚-mprācīnatā॒no] 3
ā̭di॒tyānā᳚-mprācīnatā॒no viśvḙṣā-nde॒vānā॒motu॒ rnakṣa̭trāṇā-matīkā॒śāstadvā e॒ta-thsa̭rva deva॒tyaṃ̭-ya~-dvāso॒ ya-dvāsa̭sā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi-rdīkṣayati ba॒hiḥprā̭ṇo॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sta-syāśa̭na-mprā॒ṇo᳚-'śñāti॒ saprā̭ṇa e॒va dī᳚kṣata॒ āśi̭to bhavati॒ yāvā̭ne॒vāsya̭ prā॒ṇastena̭ sa॒ha medha॒mupai̭ti ghṛ॒ta-nde॒vānā॒-mmastṷ pitṛ॒ṇā-nniṣpa̭kva-mmanu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvā [-mmanu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvai, e॒ta-thsa̭rvadeva॒tyaṃ̭] 4
e॒ta-thsa̭rvadeva॒tyaṃ̭-ya~nnava̭nītaṃ॒-ya~nnava̭nītenābhya॒ṅkte sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kādaga̭to devalo॒kaṃ-yo~ dī᳚kṣi॒to᳚ 'nta॒reva॒ nava̭nīta॒-ntasmā॒-nnava̭nītenā॒bhya̭ṅkte 'nulo॒maṃ-ya~jṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyā॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya̭ ka॒nīni̭kā॒ parā̭-'pata॒-ttadāñja̭nama-bhava॒dyadā॒ṅkte cakṣṷre॒va bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ dakṣi̭ṇa॒-mpūrva॒mā-'ṅktḙ [dakṣi̭ṇa॒-mpūrva॒mā-'ṅkte᳚, sa॒vyagṃ hi] 5
sa॒vyagṃ hi pūrva̭-mmanu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ na ni dhā̭vate॒ nīva॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ dhāva̭nte॒ pañca॒ kṛtva॒ ā-'ṅkte॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pari̭mita॒māṅkte 'pa̭rimita॒gṃ॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ satṷ̄la॒yā-''ṅkte- 'pa̭tūlayā॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ vyāvṛ̭ttyai॒ yadapa̭tūlayāñjī॒ta vajra̭ iva syā॒-thsatṷ̄la॒yā-''ṅktḙ mitra॒tvāye- [mitra॒tvāya̭, indro̭] 6
-ndro̭ vṛ॒trama̭ha॒nthso᳚-'(1॒)po᳚-'(1॒)bhya̭-mriyata॒ tāsāṃ॒-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒māsī॒-ttada॒poda̭krāma॒-tte da॒rbhā a̭bhava॒n॒. yadda̭rbhapuñjī॒laiḥ pa॒vaya̭ti॒ yā e॒va meddhyā̭ ya॒jñiyā॒-ssadḙvā॒ āpa॒stābhi̭re॒vaina̭-mpavayati॒ dvābhyā᳚-mpavayatya-horā॒trābhyā̭me॒vaina̭-mpavayati tri॒bhiḥ pa̭vayati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhire॒vainaṃ̭-lo~॒kaiḥ pa̭vayati pa॒ñcabhiḥ̭ [pa॒ñcabhiḥ̭, pa॒va॒ya॒ti॒ pañcā᳚kṣarā] 7
pavayati॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñāyai॒vaina̭-mpavayati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭vayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-mpavayati sa॒ptabhiḥ̭ pavayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-mpavayati na॒vabhiḥ̭ pavayati॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā-ssaprā̭ṇame॒vaina̭-mpavaya॒tyeka̭vigṃśatyā pavayati॒ daśa॒ hastyā̭ a॒ṅgula̭yo॒ daśa॒ padyā̭ ā॒tmaika̭vi॒gṃ॒śo yāvā̭ne॒va purṷṣa॒sta-mapa̭rivarga- [purṷṣa॒sta-mapa̭rivargam, pa॒va॒ya॒ti॒ ci॒tpati̭stvā] 8
-mpavayati ci॒tpati̭stvā punā॒tvityā̭ha॒ mano॒ vai ci॒tpati॒rmana̭sai॒vaina̭-mpavayati vā॒kpati̭stvā punā॒tvityā̭ha vā॒caivaina̭-mpavayati de॒vastvā̭ savi॒tā pṷnā॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina̭-mpavayati॒ tasya̭ te pavitrapate pa॒vitrḙṇa॒ yasmai॒ ka-mpu॒ne taccha̭keya॒mityā̭-hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste || 9 ||
(a॒tī॒kā॒śān ka̭ro॒tya - vḙśaya-nti॒rtha snā̭ti - praghā॒to - ma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvā - ā-'ṅktḙ - mitra॒tvāya̭ - pa॒ñcabhi॒ - rapa̭rivarga - ma॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 1)
yāva̭nto॒ vai de॒vā ya॒jñāyāpṷnata॒ ta e॒vābha̭va॒n॒. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. ya॒jñāya̭ punī॒te bhava̭tye॒va ba॒hiḥ pa̭vayi॒tvā-'ntaḥ pra pā̭dayati manuṣyalo॒ka e॒vaina̭-mpavayi॒tvā pū॒ta-ndḙvalo॒ka-mpra ṇa̭ya॒tyadī᳚kṣita॒ eka॒yā-''hu॒tyetyā̭hu-ssru॒veṇa॒ cata̭sro juhoti dīkṣita॒tvāya̭ sru॒cā pa̭ñca॒mī-mpañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundha॒ ākū᳚tyai pra॒yuje॒-'gnaye॒ [pra॒yuje॒-'gnaye᳚, svāhetyā॒hā] 10
svāhetyā॒hā-''kū᳚tyā॒ hi purṷṣo ya॒jñama॒bhi pra̭yu॒ṅkte yaje॒yeti̭ me॒dhāyai॒ mana̭se॒-'gnaye॒ svāhetyā̭ha me॒dhayā॒ hi mana̭sā॒ purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti॒ sara̭svatyai pū॒ṣṇe᳚-'gnaye॒ svāhetyā̭ha॒ vāgvai sara̭svatī pṛthi॒vī pū॒ṣā vā॒caiva pṛ̭thi॒vyā ya॒jña-mprayṷṅkta॒ āpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva॒ ityā̭ha॒ yā vai varṣyā॒stā [yā vai varṣyā॒stāḥ, āpo̭ de॒vī-rbṛ̭ha॒tī-] 11
āpo̭ de॒vī-rbṛ̭ha॒tī-rvi॒śvaśa̭bhuṃvo~॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-ddi॒vyā āpo-'śā᳚ntā i॒maṃ-lo~॒kamā ga̭ccheyu॒rāpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva॒ ityā̭hā॒smā e॒vainā̭ lo॒kāya̭ śamayati॒ tasmā᳚cchā॒ntā i॒maṃ-lo~॒kamā ga̭cchanti॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorhi ya॒jña u॒rva̭ntari̭kṣa॒-mityā̭hā॒ntari̭kṣe॒ hi ya॒jño bṛha॒spati̭rno ha॒viṣā̭ vṛdhā॒- [ha॒viṣā̭ vṛdhātu, ityā̭ha॒ brahma॒ vai] 12
-tvityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai̭ ya॒jñamava̭ rundhe॒ yad- brū॒yā-dvi̭dhe॒riti̭ yajñasthā॒ṇumṛ̭cche-dvṛdhā॒tvityā̭ha yajñasthā॒ṇume॒va pari̭ vṛṇakti pra॒jāpa̭ti-rya॒jñama̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ parāṃ̭ai॒-thsa pra yaju॒ravlī̭nā॒-tpra sāma॒ tamṛguda̭yaccha॒-dyadṛgu॒daya̭ccha॒-ttadau᳚-dgraha॒ṇasyau᳚-dgrahaṇa॒tva mṛ॒cā [mṛ॒cā, ju॒ho॒ti॒ ya॒jñasyodya̭tyā] 13
jṷhoti ya॒jñasyodya̭tyā anu॒ṣṭup-chanda̭sā॒-muda̭yaccha॒dityā̭-hu॒stasmā̭danu॒ṣṭubhā̭ juhoti ya॒jñasyodya̭tyai॒ dvāda̭śa vāthsaba॒ndhānyuda̭yaccha॒-nnityā̭hu॒-stasmā᳚d- dvāda॒śabhi̭-rvāthsabandha॒vido̭ dīkṣayanti॒ sā vā e॒ṣarga̭nu॒ṣṭug-vāga̭nu॒ṣṭug-yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti vā॒caivaina॒gṃ॒ sarva̭yā dīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turityā̭ha sāvi॒tryḙtena॒ marto̭ vṛṇīta sa॒khya- [sa॒khyam, ityā̭ha] 14
-mityā̭ha pitṛdeva॒tyai̭tena॒ viśvḙ rā॒ya i̭ṣuddhya॒sītyā̭ha vaiśvade॒vyḙtena̭ dyu॒mnaṃ-vṛ~̭ṇīta pu॒ṣyasa॒ ityā̭ha pau॒ṣṇyḙtena॒ sā vā e॒ṣarkhsa̭rvadeva॒tyā̭ yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhirdīkṣayati sa॒ptākṣa̭ra-mpratha॒ma-mpa॒dama॒ṣṭākṣa̭rāṇi॒ trīṇi॒ yāni॒ trīṇi॒ tānya॒ṣṭāvupa̭ yanti॒ yāni̭ ca॒tvāri॒ tānya॒ṣṭau yada॒ṣṭākṣa̭rā॒ tena̭ [tena̭, gā॒ya॒trī yadekā̭daśākṣarā॒] 15
gāya॒trī yadekā̭daśākṣarā॒ tena̭ tri॒ṣṭugya-ddvāda̭śākṣarā॒ tena॒ jaga̭tī॒ sā vā e॒ṣarkhsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhirdīkṣayati sa॒ptākṣa̭ra-mpratha॒ma-mpa॒dagṃ sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundha॒ eka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai᳚ || 16 ||
(a॒gnaye॒ - tā - vṛ̭dhātvṛ॒ - cā - sa॒khyaṃ - tena̭ - juhoti॒ - pañca̭daśa ca) (a. 2)
ṛ॒-khsā॒me vai de॒vebhyo̭ ya॒jñāyā-'ti̭ṣṭhamāne॒ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā- 'pa॒kramyā̭tiṣṭhatā॒-ntḙ-'manyanta॒ yaṃ-vā~ i॒me ṷpāva॒rthsyata॒-ssa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ te upā̭mantrayanta॒ te a̭horā॒trayo᳚-rmahi॒māna̭-mapani॒dhāya̭ de॒vānu॒pāva̭rtetāme॒ṣa vā ṛ॒co varṇo॒ yacchu॒kla-ṅkṛ̭ṣṇāji॒nasyai॒ṣa sāmno॒ ya-tkṛ॒ṣṇamṛ̭khsā॒mayo॒-śśilpe᳚ stha॒ ityā̭harkhsā॒me e॒vā-'va̭ rundha e॒ṣa [e॒vā-'va̭ rundha e॒ṣaḥ, vā ahno॒] 17
vā ahno॒ varṇo॒ yacchu॒kla-ṅkṛ̭ṣṇāji॒nasyai॒ṣa rātri̭yā॒ ya-tkṛ॒ṣṇaṃ-ya~de॒vaina̭yo॒statra॒ nya̭kta॒-ntade॒vāva̭ rundhe kṛṣṇāji॒nena̭ dīkṣayati॒ brahma̭ṇo॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-mbrahma̭ṇai॒vaina̭-ndīkṣayatī॒mā-ndhiya॒gṃ॒ śikṣa̭māṇasya de॒vetyā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dgarbho॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒ta ulbaṃ॒-vā~saḥ॒ prorṇṷte॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, garbhāḥ॒ prāvṛ̭tā] 18
-dgarbhāḥ॒ prāvṛ̭tā jāyante॒ na pu॒rā soma̭sya kra॒yādapo᳚rṇvīta॒ ya-tpu॒rā soma̭sya kra॒yāda̭porṇvī॒ta garbhāḥ᳚ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā-ssyuḥ krī॒te some-'po᳚rṇute॒ jāya̭ta e॒va tadatho॒ yathā॒ vasī̭yāgṃ sa-mpratyaporṇu॒te tā॒dṛge॒va tadaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nta॒ ūrjaṃ॒-vya~̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ te śa॒rā a̭bhava॒nnūrgvai śa॒rā yaccha̭ra॒mayī॒ [yaccha̭ra॒mayī᳚, mekha̭lā॒] 19
mekha̭lā॒ bhava॒tyūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta-ssanna̭hyati maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata ū॒rdhvaṃ-vai~ purṷṣasya॒ nābhyai॒ meddhya̭-mavā॒cīna̭-mame॒ddhyaṃ-ya~nma̭ddhya॒ta-ssa॒naṃhya̭ti॒ meddhya̭-ñcai॒vāsyā̭me॒ddhya-ñca॒ vyāva̭rtaya॒tīndro̭ vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒- [-yūpa॒stṛtī̭ya॒m, ye᳚-'nta-śśa॒rā] 20
-~ye᳚-'nta-śśa॒rā aśī᳚ryanta॒ te śa॒rā a̭bhava॒-ntaccha॒rāṇāgṃ̭ śara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śa॒rāḥ, kṣu-tkhalu॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sya॒ bhrātṛ̭vyo॒ yaccha̭ra॒mayī॒ mekha̭lā॒ bhava̭ti॒ vajrḙṇai॒va sā॒kṣā-tkṣudha॒-mbhrātṛ̭vya-mmaddhya॒to-'pa̭ hate tri॒vṛ-dbha̭vati tri॒vṛdvai prā॒ṇastri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇa-mma̭ddhya॒to yaja̭māne dadhāti pṛ॒thvī bha̭vati॒ rajjṷ̄nāṃ॒-vyā~vṛ̭tyai॒ mekha̭layā॒ yaja̭māna-ndīkṣayati॒ yoktrḙṇa॒ patnī᳚-mmithuna॒tvāya̭ [ ] 21
ya॒jño dakṣi̭ṇāma॒bhya̭ddhyāya॒-ttāgṃ sama̭bhava॒-ttadindro̭-'cāya॒-thso̭-'manyata॒ yo vā i॒to ja̭ni॒ṣyate॒ sa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ tā-mprāvi̭śa॒-ttasyā॒ indra̭ e॒vājā̭yata॒ so̭-'manyata॒ yo vai madi॒to 'pa̭ro jani॒ṣyate॒ sa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ tasyā̭ anu॒mṛśya॒ yoni॒mā-'cchi̭na॒-thsā sū॒tava̭śā-'bhava॒-tta-thsū॒tava̭śāyai॒ janma॒ [janma̭, tāgṃ haste॒ nya̭veṣṭayata॒] 22
tāgṃ haste॒ nya̭veṣṭayata॒ tā-mmṛ॒geṣu॒ nya̭dadhā॒-thsā kṛ̭ṣṇaviṣā॒ṇā- 'bha̭va॒dindra̭sya॒ yoni̭rasi॒ mā mā̭ higṃsī॒riti̭ kṛṣṇaviṣā॒ṇā-mpra ya̭cchati॒ sayo̭nime॒va ya॒jña-ṅka̭roti॒ sayo̭ni॒-ndakṣi̭ṇā॒gṃ॒ sayo̭ni॒mindragṃ̭ sayoni॒tvāya̭ kṛ॒ṣyai tvā̭ susa॒syāyā॒ ityā̭ha॒ tasmā̭dakṛṣṭapa॒cyā oṣa̭dhayaḥ pacyante supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya॒ ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇanti॒ yaddhastḙna [yaddhastḙna, ka॒ṇḍū॒yeta̭] 23
kaṇḍū॒yeta̭ pāmana॒-mbhāvṷkāḥ pra॒jā-ssyu॒rya-thsmayḙta nagna॒-mbhāvṷkāḥ kṛṣṇaviṣā॒ṇayā̭ kaṇḍūyate-'pi॒gṛhya̭ smayate pra॒jānā᳚-ṅgopī॒thāya॒ na pu॒rā dakṣi̭ṇābhyo॒ netoḥ᳚ kṛṣṇaviṣā॒ṇāmava̭ cṛte॒dya-tpu॒rā dakṣi̭ṇābhyo॒ netoḥ᳚ kṛṣṇaviṣā॒ṇā-ma̭vacṛ॒te-dyoniḥ̭ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā syānnī॒tāsu॒ dakṣi̭ṇāsu॒ cātvā̭le kṛṣṇaviṣā॒ṇā-mprāsya̭ti॒ yoni॒rvai ya॒jñasya॒ cātvā̭laṃ॒-yo~niḥ̭ kṛṣṇaviṣā॒ṇā yonā̭ve॒va yoni̭-ndadhāti ya॒jñasya̭ sayoni॒tvāya̭ || 24 ||
(ru॒ndha॒ e॒ṣa - tasmā᳚ - cchara॒mayī॒ - yūpa॒stṛtī̭yaṃ - mithuna॒tvāya॒ - janma॒ - hastḙnā॒ - 'ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vāgvai de॒vebhyo 'pā᳚krāma-dya॒jñāyāti̭ṣṭhamānā॒ sā vana॒spatī॒-nprāvi̭śa॒-thsaiṣā vāgvana॒spati̭ṣu vadati॒ yā dṷndu॒bhau yā tūṇa̭ve॒ yā vīṇā̭yāṃ॒-ya~-ddī᳚kṣitada॒ṇḍa-mpra॒yaccha̭ti॒ vāca̭me॒vāva̭ rundha॒ audṷbaṃro bhava॒tyūrgvā ṷdu॒baṃra॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe॒ mukhḙna॒ sammi̭to bhavati mukha॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmukha॒ta ū॒rjā bhṷñjate [ ] 25
krī॒te somḙ maitrāvaru॒ṇāya̭ da॒ṇḍa-mpra ya̭cchati maitrāvaru॒ṇo hi pu॒rastā̭-dṛ॒tvigbhyo॒ vācaṃ̭-vi~॒bhaja̭ti॒ tāmṛ॒tvijo॒ yaja̭māne॒ prati̭ ṣṭhāpayanti॒ svāhā̭ ya॒jña-mmana॒setyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti॒ svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒ -mityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorhi ya॒jña-ssvāho॒rora॒-ntari̭kṣā॒ -dityā̭hā॒ntari̭kṣe॒ hi ya॒jña-ssvāhā̭ ya॒jñaṃ-vā~tā॒dā ra̭bha॒ ityā̭hā॒-'yaṃ- [ityā̭hā॒-'yam, vāva yaḥ pava̭te॒] 26
-~vāva yaḥ pava̭te॒ sa ya॒jñastame॒va sā॒kṣādā ra̭bhate mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ adī᳚kṣiṣṭā॒ya-mbrā᳚hma॒ṇa iti॒ trirṷpā॒g॒śvā̭ha de॒vebhya̭ e॒vaina॒-mprā-''ha॒ triru॒ccairu॒bhaye᳚bhya e॒vaina̭-ndevamanu॒ṣyebhyaḥ॒ prā-''ha॒ na pu॒rā nakṣa̭trebhyo॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭je॒-dyatpu॒rā nakṣa̭trebhyo॒ vācaṃ̭-vi~sṛ॒je-dya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyā॒- [-~vicchi̭ndyāt, udi̭teṣu॒] 27
-dudi̭teṣu॒ nakṣa̭treṣu vra॒ta-ṅkṛ̭ṇu॒teti॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jati ya॒jñavra̭to॒ vai dī᳚kṣi॒to ya॒jñame॒vābhi vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jati॒ yadi̭ visṛ॒je-dvai᳚ṣṇa॒vīmṛca॒manṷ brūyā-dya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭noti॒ daivī॒-ndhiya̭-mmanāmaha॒ ityā̭ha ya॒jñame॒va tanmra̭dayati supā॒rā no̭ asa॒dvaśa॒ ityā̭ha॒ vyṷṣṭime॒vāva̭ rundhe [rundhe, bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti] 28
brahmavā॒dino̭ vadanti hota॒vya̭-ndīkṣi॒tasya̭ gṛ॒hā(3) i na ho̭ta॒vyā(3)miti̭ ha॒virvai dī᳚kṣi॒to yajjṷhu॒yā-dyaja̭mānasyāva॒dāya̭ juhuyā॒-dyanna jṷhu॒yā-dya̭jñapa॒rura॒ntari̭yā॒dye de॒vā mano̭jātā mano॒yuja॒ ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā mano̭jātā mano॒yuja॒steṣve॒va pa॒rokṣa̭-ñjuhoti॒ tanneva̭ hu॒ta-nnevāhṷtagg sva॒pantaṃ॒-vai~ dī᳚kṣi॒tagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantya॒gniḥ - [jighāgṃsantya॒gniḥ, khalu॒ vai] 29
khalu॒ vai ra̭kṣo॒hā-'gne॒ tvagṃ su jā̭gṛhi va॒yagṃ su ma̭ndiṣīma॒hītyā̭hā॒gni-me॒vādhi॒pā-ṅkṛ॒tvā sva̭piti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā avra॒tyami̭va॒ vā e॒ṣa ka̭roti॒ yo dī᳚kṣi॒ta-ssvapi̭ti॒ tvama̭gne vrata॒pā a॒sītyā̭hā॒gnirvai de॒vānāṃ᳚-vra~॒tapa̭ti॒-ssa e॒vainaṃ̭-vra~॒tamā la̭bhaṃya~ti de॒va ā martye॒ṣvetyā̭ha de॒vo [de॒vaḥ, hyḙṣa sa-nmartyḙṣu॒] 30
hyḙṣa sa-nmartyḙṣu॒ tvaṃ-ya~॒jñeṣvīḍya॒ ityā̭hai॒tagṃ hi ya॒jñeṣvīḍa॒te-'pa॒ vai dī᳚kṣi॒tā-thsṷṣu॒puṣa̭ indri॒ya-nde॒vatāḥ᳚ krāmanti॒ viśvḙ de॒vā a॒bhi māmā-'va̭vṛtra॒-nnityā̭-hendri॒yeṇai॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-nna̭yati॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-dyāva̭ta e॒va pa॒śūna॒bhi dīkṣḙta॒ tāva̭nto-'sya pa॒śavaḥ̭ syū॒ rāsveya̭- [pa॒śavaḥ̭ syū॒ rāsveya̭t, so॒mā-'' bhūyo̭] 31
-thso॒mā-'' bhūyo̭ bha॒retyā॒hā-pa̭rimitāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe ca॒ndrama̭si॒ mama॒ bhogā̭ya bha॒vetyā̭ha yathādeva॒tame॒vaināḥ॒ prati̭ gṛhṇāti vā॒yave᳚ tvā॒ varṷṇāya॒ tveti॒ yade॒vame॒tā nānṷdi॒śedaya̭thādevata॒-ndakṣi̭ṇā gamaye॒dā de॒vatā᳚bhyo vṛścyeta॒ yade॒vame॒tā a̭nudi॒śati̭ yathādeva॒tame॒va dakṣi̭ṇā gamayati॒ na de॒vatā᳚bhya॒ ā [na de॒vatā᳚bhya॒ ā, vṛ॒ścya॒te॒ devī̭rāpo] 32
vṛ̭ścyate॒ devī̭rāpo apā-nnapā॒dityā̭ha॒ yadvo॒ meddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒-ntadvo॒ mā-'va̭ kramiṣa॒miti॒ vāvaitadā॒hācchi̭nna॒-ntantṷ-mpṛthi॒vyā anṷ geṣa॒mityā̭ha॒ setṷme॒va kṛ॒tvā-'tyḙti || 33 ||
(bhu॒ñja॒te॒ - 'yaṃ - chi̭ndyā-d- rundhe॒ - 'gni - rā̭ha de॒va - iya̭-d- de॒vatā᳚bhya॒ ā - traya̭strigṃśacca) (a. 4)
de॒vā vai dḙva॒yaja̭na-maddhyava॒sāya॒ diśo॒ na prājā̭na॒-nte᳚(1॒)-'nyo᳚-'nyamupā̭dhāva॒-ntvayā॒ pra jā̭nāma॒ tvayeti॒ te-'di̭tyā॒gṃ॒ sama̭ddhrayanta॒ tvayā॒ pra jā̭nā॒meti॒ sā-'bra̭vī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ matprā̭yaṇā e॒va vo̭ ya॒jñā madṷdayanā asa॒nniti॒ tasmā̭dādi॒tyaḥ prā̭ya॒ṇīyo̭ ya॒jñānā̭mādi॒tya ṷdaya॒nīyaḥ॒ pañca̭ de॒vatā̭ yajati॒ pañca॒ diśo̭ di॒śā-mprajñā᳚tyā॒ [di॒śā-mprajñā᳚tyai, atho॒ pañcā᳚kṣarā] 34
atho॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pathyāg̭ sva॒stima̭yaja॒-nprācī̭me॒va tayā॒ diśa॒-mprājā̭nanna॒gninā̭ dakṣi॒ṇā somḙna pra॒tīcīgṃ̭ savi॒trodī̭cī॒-madi̭tyo॒rdhvā-mpathyāg̭ sva॒stiṃ ~ya̭jati॒ prācī̭me॒va tayā॒ diśa॒-mpra jā̭nāti॒ pathyāg̭ sva॒stimi॒ṣṭvā-'gnīṣomaṷ yajati॒ cakṣṷṣī॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yada॒gnīṣomau॒ tābhyā̭me॒vānṷ paśya- [paśyati, a॒gnīṣomā̭-vi॒ṣṭvā] 35
-tya॒gnīṣomā̭-vi॒ṣṭvā sa̭vi॒tāraṃ̭-ya~jati savi॒tṛpra̭sūta e॒vānṷ paśyati savi॒tāra̭mi॒ṣṭvā-'di̭tiṃ-ya~jatī॒yaṃ-vā~ adi̭tira॒syāme॒va pra̭ti॒ṣṭhāyānṷ paśya॒tyadi̭timi॒ṣṭvā mā̭ru॒tīmṛca॒manvā̭ha ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śa-ṅkhalu॒ vai kalpa̭māna-mmanuṣyavi॒śamanṷ kalpate॒ ya-nmā̭ru॒tīmṛca̭ma॒nvāha̭ vi॒śā-ṅkḷptyai᳚ brahmavā॒dino̭ vadanti prayā॒java̭dananūyā॒ja-mprā̭ya॒ṇīya̭-ṅkā॒rya̭-manūyā॒java̭- [-manūyā॒java̭t, a॒pra॒yā॒ja-mṷdaya॒nīya॒] 36
-daprayā॒ja-mṷdaya॒nīya॒-mitī॒me vai pra̭yā॒jā a॒mī a̭nūyā॒jā-ssaiva sā ya॒jñasya॒ santa̭ti॒sta-ttathā॒ na kā॒rya̭mā॒tmā vai pra̭yā॒jāḥ pra॒jā-'nṷ̄yā॒jā ya-tpra̭yā॒jā-na̭ntari॒yādā॒tmāna̭ma॒-ntari̭yā॒-dyada̭nūyā॒jā-na̭ntari॒yā-tpra॒jāma॒ntari̭yā॒dyataḥ॒ khalu॒ vai ya॒jñasya॒ vita̭tasya॒ na kri॒yate॒ tadanṷ ya॒jñaḥ parā̭ bhavati ya॒jña-mpa̭rā॒bhava̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ [-~yaja̭mā॒no-'nṷ, parā̭ bhavati] 37
parā̭ bhavati prayā॒java̭de॒vā-nṷ̄yā॒java̭-tprāya॒ṇīya̭-ṅkā॒rya̭-mprayā॒java̭danūyā॒java̭-dudaya॒nīya॒-nnā-''tmāna̭manta॒reti॒ na pra॒jā-nna ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭mānaḥ prāya॒ṇīya̭sya niṣkā॒sa ṷdaya॒nīya̭ma॒bhi nirva̭pati॒ saiva sā ya॒jñasya॒ santa̭ti॒ryāḥ prā̭ya॒ṇīya̭sya yā॒jyā̭ ya-ttā ṷdaya॒nīya̭sya yā॒jyāḥ᳚ ku॒ryā-tparāṃ̭a॒muṃ-lo~॒kamā ro̭he-tpra॒māyṷka-ssyā॒dyāḥ prā̭ya॒ṇīya̭sya puro-'nuvā॒kyā᳚stā ṷdaya॒nīya̭sya yā॒jyāḥ᳚ karotya॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || 38 ||
(prajñā᳚tyai - paśyatya - nūyā॒java॒ - dyaja̭mā॒no-'nṷ - puronuvā॒kyā᳚stā - a॒ṣṭau ca̭) (a. 5)
ka॒drūśca॒ vai sṷpa॒rṇī cā᳚-''tmarū॒payo̭raspardhetā॒gṃ॒ sā ka॒drū-ssṷpa॒rṇīma̭jaya॒-thsā-'bra̭vī-ttṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma॒stamā ha̭ra॒ tenā॒-''tmāna॒-nniṣkrī̭ṇī॒ṣvetī॒yaṃ-vai~ ka॒drūra॒sau sṷpa॒rṇī chandāgṃ̭si sauparṇe॒yā-ssābra̭vīda॒smai vai pi॒taraṷ pu॒trā-nbi̭bhṛta-stṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma॒stamā ha̭ra॒ tenā॒-''tmāna॒-nniṣkrī̭ṇī॒ṣve- [niṣkrī̭ṇī॒ṣva, iti̭ mā] 39
-ti̭ mā ka॒drūra̭voca॒diti॒ jaga॒tyuda̭pata॒-ccatṷrdaśākṣarā sa॒tī sā 'prā᳚pya॒ nya̭vartata॒ tasyai॒ dve a॒kṣarḙ amīyetā॒gṃ॒ sā pa॒śubhi̭śca dī॒kṣayā॒ cā-'ga̭ccha॒-ttasmā॒jjaga̭tī॒ chanda̭sā-mpaśa॒vya̭tamā॒ tasmā᳚-tpaśu॒manta̭-ndī॒kṣopa̭ namati tri॒ṣṭuguda̭pata॒-ttrayo̭daśākṣarā sa॒tī sā 'prā᳚pya॒ nya̭vartata॒ tasyai॒ dve a॒kṣarḙ amīyetā॒gṃ॒ sā dakṣi̭ṇābhiśca॒ [dakṣi̭ṇābhiśca, tapa̭sā॒] 40
tapa̭sā॒ cā-'ga̭ccha॒-ttasmā᳚-ttri॒ṣṭubho̭ lo॒ke māddhya̭ndine॒ sava̭ne॒ dakṣi̭ṇā nīyanta e॒ta-tkhalu॒ vāva tapa॒ ityā̭hu॒rya-ssva-ndadā॒tīti̭ gāya॒tryuda̭pata॒ccatṷrakṣarā sa॒tya̭jayā॒ jyoti̭ṣā॒ tama̭syā a॒jā-'bhya̭rundha॒ tada॒jāyā̭ aja॒tvagṃ sā soma॒-ñcā-''ha̭racca॒tvāri̭ cā॒kṣarā̭ṇi॒ sā-'ṣṭākṣa̭rā॒ sama̭padyata brahmavā॒dino̭ vadanti॒ [brahmavā॒dino̭ vadanti, kasmā᳚-thsa॒tyā-] 41
kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭ya॒trī kani̭ṣṭhā॒ chanda̭sāgṃ sa॒tī ya̭jñamu॒kha-mparī̭yā॒yeti॒ yade॒vāda-ssoma॒mā-'ha̭ra॒-ttasmā᳚-dyajñamu॒kha-mparyai॒-ttasmā᳚-tteja॒svinī̭tamā pa॒dbhyā-ndve sava̭ne sa॒magṛ̭hṇā॒-nmukhe॒naikaṃ॒-ya~nmukhḙna sa॒magṛ̭hṇā॒-ttada̭dhaya॒-ttasmā॒-ddve sava̭ne śu॒kra̭vatī prātassava॒na-ñca॒ māddhya̭ndina-ñca॒ tasmā᳚-ttṛtīya sava॒na ṛ̭jī॒ṣama॒bhi ṣṷṇvanti dhī॒tami̭va॒ hi manya̭nta [hi manya̭nte, ā॒śira॒mava̭ nayati] 42
ā॒śira॒mava̭ nayati saśukra॒tvāyātho॒ sa-mbha̭ratye॒vaina॒-ttagṃ soma̭-māhri॒yamā̭ṇa-ṅgandha॒rvo vi॒śvāva̭saḥ॒ parya̭muṣṇā॒-thsa ti॒sro rātrīḥ॒ pari̭muṣito-'vasa॒-ttasmā᳚-tti॒sro rātrīḥ᳚ krī॒ta-ssomo̭ vasati॒ te de॒vā a̭bruva॒n-thstrīkā̭mā॒ vai ga̭ndha॒rvā sstri॒yā niṣkrī̭ṇā॒meti॒ te vāca॒gg॒ striya॒meka̭hāyanī-ṅkṛ॒tvā tayā॒ nira̭krīṇa॒n-thsā ro॒hi-drū॒pa-ṅkṛ॒tvā ga̭ndha॒rvebhyo̭- [ga̭ndha॒rvebhyaḥ̭, a॒pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tta-dro॒hito॒] 43
-'pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tta-dro॒hito॒ janma॒ te de॒vā a̭bruva॒nnapa̭ yu॒ṣmadakra̭mī॒-nnāsmānu॒-pāva̭rtate॒ vi hva̭yāmahā॒ iti॒ brahma̭ gandha॒rvā ava̭da॒nnagā̭ya-nde॒vā-ssā de॒vā-ngāya̭ta u॒pāva̭rtata॒ tasmā॒-dgāya̭nta॒gg॒ striyaḥ̭ kāmayante॒ kāmṷkā ena॒gg॒ striyo̭ bhavanti॒ ya e॒vaṃ-ve~dātho॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvānapi॒ janyḙṣu॒ bhava̭ti॒ tebhya̭ e॒va da̭datyu॒ta ya-dba॒huta̭yā॒ [ya-dba॒huta̭yāḥ, bhava॒ntyeka̭hāyanyā] 44
bhava॒ntyeka̭hāyanyā krīṇāti vā॒caivaina॒gṃ॒ sarva̭yā krīṇāti॒ tasmā॒deka̭hāyanā manu॒ṣyā̭ vācaṃ̭-va~da॒ntyakṷ̄ṭa॒yā 'ka̭rṇa॒yā-' kā̭ṇa॒yāślo̭ṇa॒yā 'sa̭ptaśaphayā krīṇāti॒ sarva̭yai॒vaina̭-ṅkrīṇāti॒ yacchve॒tayā᳚ krīṇī॒yā-ddu॒ścarmā॒ yaja̭māna-ssyā॒dya-tkṛ॒ṣṇayā̭-'nu॒stara̭ṇī syā-tpra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒dya-ddvi̭rū॒payā॒ vārtra̭ghnī syā॒-thsa vā॒-'nya-ñji̭nī॒yā-ttaṃ-vā~॒-'nyo ji̭nīyādaru॒ṇayā̭ piṅgā॒kṣyā krī̭ṇātye॒tadvai soma̭sya rū॒pagg svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā krīṇāti || 45 ||
(niṣkrī̭ṇīṣva॒ - dakṣi̭ṇābhiśca - vadanti॒ - manya̭nte-gandha॒rvebhyo̭-ba॒huta̭yāḥ-piṅgā॒kṣyā-daśa̭ ca ) (a. 6)
taddhira̭ṇyamabhava॒-ttasmā̭da॒dbhyo hira̭ṇya-mpunanti brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyāda̭na॒sthikḙna pra॒jāḥ pra॒vīya̭nte 'stha॒nvatī᳚rjāyanta॒ iti॒ yaddhira̭ṇya-ṅghṛ॒tḙ-'va॒dhāya̭ ju॒hoti॒ tasmā̭dana॒sthikḙna pra॒jāḥ pra vī̭yante 'stha॒nvatī᳚rjāyanta e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-ntejo॒ hira̭ṇyami॒yantḙ śukra ta॒nūri॒daṃ-va~rca॒ ityā̭ha॒ satḙjasame॒vaina॒gṃ॒ sata̭nu- [sata̭num, ka॒ro॒tyatho॒] 46
-ṅkaro॒tyatho॒ sa-mbha̭ratye॒vainaṃ॒-ya~daba̭ddhama-vada॒ddhyā-dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā-ssyurba॒ddhamava̭ dadhāti॒ garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyai̭ niṣṭa॒rkya̭-mbaddhnāti pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ vāgvā e॒ṣā ya-thso̭ma॒kraya̭ṇī॒ jūra॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā॒ java̭te॒ ta-dvā॒cā vada̭ti dhṛ॒tā mana॒setyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi vāgdhṛ॒tā juṣṭā॒ viṣṇa̭va॒ ityā̭ha [ ] 47
ya॒jño vai viṣṇṷ rya॒jñāyai॒vainā॒-ñjuṣṭā᳚-ṅkaroti॒ tasyā᳚ste sa॒tyasa̭vasaḥ prasa॒va ityā̭ha savi॒tṛ-pra̭sūtāme॒va vāca॒mava̭ rundhe॒ kāṇḍḙkāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantye॒ṣa khalu॒ vā ara̭kṣohataḥ॒ panthā॒ yo᳚-'gneśca॒ sūrya̭sya ca॒ sūrya̭sya॒ cakṣu॒rā-'rṷhama॒gnera॒kṣṇaḥ ka॒nīni̭kā॒mityā̭ha॒ ya e॒vāra̭kṣohataḥ॒ panthā॒stagṃ sa॒māro̭hati॒ [sa॒māro̭hati, vāgvā e॒ṣā] 48
vāgvā e॒ṣā ya-thso̭ma॒kraya̭ṇī॒ cida̭si ma॒nā-'sītyā̭ha॒ śāstye॒vainā̭me॒ta-ttasmā᳚cchi॒ṣṭāḥ pra॒jā jā̭yante॒ cida॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā ce॒taya̭te॒ ta-dvā॒cā vada̭ti ma॒nā-'sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-tka॒roti॒ dhīra॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā॒ dhyāya̭ti॒ ta-dvā॒cā [ ] 49
vada̭ti॒ dakṣi̭ṇā॒-'sītyā̭ha॒ dakṣi̭ṇā॒ hyḙṣā ya॒jñiyā॒-'sītyā̭ha ya॒jñiyā̭me॒vainā᳚-ṅkaroti kṣa॒triyā॒sītyā̭ha kṣa॒triyā॒ hyḙṣā 'di̭tirasyubha॒yata̭śśī॒rṣṇītyā̭ha॒ yade॒vā-''di॒tyaḥ prā̭ya॒ṇīyo̭ ya॒jñānā̭mādi॒tya ṷdaya॒nīya॒-stasmā̭de॒vamā̭ha॒ yadaba̭ddhā॒ syādaya̭tā syā॒dya-tpa̭diba॒ddhā-'nu॒stara̭ṇī syā-tpra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒- [yaja̭māna-ssyāt, ya-tka̭rṇagṛhī॒tā] 50
-dya-tka̭rṇagṛhī॒tā vārtra̭ghnī syā॒-thsa vā॒-'nya-ñji̭nī॒yā-ttaṃ-vā~॒-'nyo ji̭nīyānmi॒trastvā̭ pa॒di ba̭ddhnā॒tvityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vainā᳚-mpa॒di ba̭ddhnāti pū॒ṣā-'ddhva̭naḥ pā॒tvityā̭he॒yaṃ-vai~ pū॒ṣemāme॒vāsyā̭ adhi॒pāma̭ka॒-ssama̭ṣṭyā॒ indrā॒yā-ddhya̭kṣā॒yetyā॒hendra̭me॒vāsyā॒ addhya̭kṣa-ṅkaro॒- [addhya̭kṣa-ṅkaroti, anṷ tvā mā॒tā] 51
-tyanṷ tvā mā॒tā ma̭nyatā॒manṷ pi॒tetyā॒hā-nṷmatayai॒vaina̭yā krīṇāti॒ sā dḙvi de॒vamacche॒hītyā̭ha de॒vī hyḙṣā de॒va-ssoma॒ indrā̭ya॒ soma॒mityā॒hendrā̭ya॒ hi soma̭ āhri॒yate॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-tparā᳚cye॒va so̭ma॒kraya̭ṇīyā-dru॒drastvā-'' va̭rtaya॒tvityā̭ha ru॒dro vai krū॒ro [ru॒dro vai krū॒raḥ, de॒vānā॒-ntame॒vāsyai̭] 52
de॒vānā॒-ntame॒vāsyai̭ pa॒rastā᳚-ddadhā॒tyāvṛ̭ttyai krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-dru॒drasya̭ kī॒rtaya̭ti mi॒trasya̭ pa॒thetyā̭ha॒ śāntyai̭ vā॒cā vā e॒ṣa vi krī̭ṇīte॒ ya-sso̭ma॒kraya̭ṇyā sva॒sti soma̭sakhā॒ puna॒rehi̭ sa॒ha ra॒yyetyā̭ha vā॒caiva vi॒krīya॒ puna̭rā॒tman vāca̭-ndha॒tte-'nṷpadāsukā-'sya॒ vāgbha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 53 ||
(sata̭nuṃ॒ - ~viṣṇa̭va॒ ityā̭ha - sa॒māro̭hati॒ - dhyāya̭ti॒ ta-dvā॒cā - yaja̭māna-ssyāt - karoti - krū॒ro - veda̭) (a. 7)
ṣaṭ pa॒dānyanu॒ ni krā̭mati ṣaḍa॒haṃ-vā~nnāti̭ vadatyu॒ta saṃ̭va~thsa॒rasyāya̭ne॒ yāva̭tye॒va vāktāmava̭ rundhe sapta॒me pa॒de jṷhoti sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundhe sa॒pta grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ sa॒ptā-''ra॒ṇyā-ssa॒pta chandāg̭-syu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai॒ vasvya̭si ru॒drā-'sītyā̭ha rū॒pame॒vāsyā̭ e॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒- [e॒ta-nma̭hi॒māna᳚m, vyāca̭ṣṭe॒ bṛha॒spati̭stvā] 54
-~vyāca̭ṣṭe॒ bṛha॒spati̭stvā su॒mne ra̭ṇva॒tvityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe ru॒dro vasṷbhi॒rā ci̭ke॒tvityā॒hā-''vṛ̭ttyai pṛthi॒vyāstvā̭ mū॒rdhannā ji̭gharmi deva॒yaja̭na॒ ityā̭ha pṛthi॒vyā hyḙṣa mū॒rdhā ya-ddḙva॒yaja̭na॒miḍā̭yāḥ pa॒da ityā॒heḍā̭yai॒ hyḙta-tpa॒daṃ-ya~-thso̭ma॒kraya̭ṇyai ghṛ॒tava̭ti॒ svāhe- [svāhā᳚, ityā̭ha॒] 55
-tyā̭ha॒ yade॒vāsyai̭ pa॒dā-dghṛ॒tamapī᳚ḍyata॒ tasmā̭de॒vamā̭ha॒ yada̭ddhva॒ryura̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryu rbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ kāṇḍḙkāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyā [rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai, i॒dama॒hagṃ] 56
i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ ya-ñcai॒va dveṣṭi॒ yaścai̭na॒-ndveṣṭi॒ tayo̭-re॒vā-'na̭ntarāya-ṅgrī॒vāḥ kṛ̭ntati pa॒śavo॒ vai so̭ma॒kraya̭ṇyai pa॒daṃ-yā~̭vattmū॒tagṃ saṃ-va~̭pati pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒-'sme rāya॒ iti॒ saṃ ~va̭patyā॒tmāna̭-me॒vāddhva॒ryuḥ -[-me॒vāddhva॒ryuḥ, pa॒śubhyo॒] 57
pa॒śubhyo॒ nāntarḙti॒ tve rāya॒ iti॒ yaja̭mānāya॒ pra ya̭cchati॒ yaja̭māna e॒va ra॒yi-nda̭dhāti॒ tote॒ rāya॒ iti॒ patni̭yā a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmano॒ ya-tpatnī॒ yathā̭ gṛ॒heṣṷ nidha॒tte tā॒dṛge॒va ta-ttvaṣṭī̭matī te sape॒yetyā̭ha॒ tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛ-drū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhātya॒smai vai lo॒kāya॒ gārha̭patya॒ ā dhī̭yate॒ 'muṣmā̭ āhava॒nīyo॒ ya-dgārha̭patya upa॒vapḙda॒smin ~lo॒ke pa̭śa॒mān-thsyā॒-dyadā̭hava॒nīye॒ 'muṣmi̭n ~lo॒ke pa̭śu॒mān-thsyā̭du॒bhayo॒rupa̭ vapatyu॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayoḥ᳚ paśu॒manta̭-ṅkaroti || 58 ||
(ma॒hi॒māna॒gg॒ - svāhā - 'pa̭hatyā - adhva॒ryu - dhī̭yate॒ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 8)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti vi॒citya॒-ssomā(3) na vi॒cityā(3) iti॒ somo॒ vā oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rājā॒ tasmi॒n॒. yadāpa̭nna-ṅgrasi॒tame॒vāsya॒ ta-dya-dvi̭cinu॒yā-dyathā॒ ''syā᳚dgrasi॒ta-nni̭ṣkhi॒dati̭ tā॒dṛge॒va tadyanna vi̭cinu॒yā-dyathā॒ 'kṣannāpa̭nnaṃ-vi~॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va ta-tkṣodhṷko 'ddhva॒ryu-ssyā-tkṣodhṷko॒ yaja̭māna॒-ssoma̭vikrayi॒n-thsomagṃ̭ śodha॒yetye॒va brṷ̄yā॒-dyadīta̭raṃ॒- [brṷ̄yā॒-dyadīta̭ram, yadīta̭ra-] 59
-~yadīta̭ra-mu॒bhayḙnai॒va so̭mavikra॒yiṇa̭-marpayati॒ tasmā᳚-thsomavikra॒yī kṣodhṷko 'ru॒ṇo ha̭ smā॒-''haupa̭veśi-ssoma॒kraya̭ṇa e॒vāha-ntṛ̭tīya sava॒namava̭ rundha॒ iti̭ paśū॒nā-ñcarma̭-nmimīte pa॒śūne॒vāva̭ rundhe pa॒śavo॒ hi tṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭naṃ॒-ya~-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒-dityṛ̭kṣa॒ta-stasya̭ mimīta॒rkṣaṃ-vā~ a̭paśa॒vya-ma̭pa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ - [ ] 60
-diti̭ loma॒tastasya̭ mimītai॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vā-'smai̭ pa॒śūnava̭ rundhe paśu॒māne॒va bha̭vatya॒pāmante᳚ krīṇāti॒ sara̭same॒vaina̭-ṅkrīṇātya॒-mātyo॒-'sītyā̭hā॒-'maivaina̭-ṅkurute śu॒kraste॒ graha॒ ityā̭ha śu॒kro hya̭sya॒ graho 'na॒sā-'ccha̭ yāti mahi॒māna̭-me॒vāsyāccha̭ yā॒tyana॒sā- [yā॒tyana॒sā, accha̭] 61
-'ccha̭ yāti॒ tasmā̭-danovā॒hyagṃ̭ sa॒me jīva̭naṃ॒-ya~tra॒ khalu॒ vā e॒tagṃ śī॒rṣṇā hara̭nti॒ tasmā᳚cchīrṣahā॒rya̭-ṅgi॒rau jīva̭nama॒bhi tya-nde॒vagṃ sa̭vi॒tāra॒mityati̭-cchandasa॒rcā mi̭mī॒te 'ti̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhirmimīte॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa॒rcā mimī̭te॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaro॒tyeka̭yaikayo॒-thsarga̭- [-ṅkaro॒tyeka̭yaikayo॒-thsarga᳚m, mi॒mī॒te] 62
-mmimī॒te 'yā̭tayāmniyāyātayāmniyai॒vaina̭-mmimīte॒ tasmā॒nnānā̭vīryā a॒ṅgula̭ya॒-ssarvā᳚svaṅgu॒ṣṭhamupa॒ ni gṛ̭hṇāti॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭dvīryo॒-'nyābhi̭-ra॒ṅguli̭bhi॒stasmā॒-thsarvā॒ anu॒ sa-ñca̭rati॒ ya-thsa॒ha sarvā̭bhi॒rmimī̭ta॒ saggśli̭ṣṭā a॒ṅgula̭yo jāyera॒-nneka̭yaikayo॒-thsarga̭-mmimīte॒ tasmā॒-dvibha̭ktā jāyante॒ pañca॒ kṛtvo॒ yajṷṣā mimīte॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pañca॒ kṛtva̭-stū॒ṣṇī- [kṛtva̭-stū॒ṣṇīm, daśa॒ sa-mpa̭dyante॒] 63
-ndaśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe॒ ya-dyajṷṣā॒ mimī̭te bhū॒tame॒vāva̭ rundhe॒ ya-ttū॒ṣṇī-mbha̭vi॒ṣya-dya-dvai tāvā̭ne॒va soma॒-ssyā-dyāva̭nta॒-mmimī̭te॒ yaja̭mānasyai॒va syā॒nnāpi̭ sada॒syā̭nā-mpra॒jābhya॒stvetyupa॒ samṷ̄hati sada॒syā̭ne॒vānvā bha̭jati॒ vāsa॒sopa̭ nahyati sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ [ ] 64
vāsa॒-ssarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhayati pa॒śavo॒ vai somaḥ̭ prā॒ṇāya॒ tvetyupa̭ nahyati prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti vyā॒nāya॒ tvetyanṷ śṛnthati vyā॒name॒va pa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-thsva॒panta̭-mprā॒ṇā na ja̭hati || 65 ||
(ita̭raṃ - paśu॒mān-thsyā᳚--dyā॒tyana̭so॒ - thsargaṃ̭ - tū॒ṣṇīgṃ - sa̭rvadeva॒tyaṃ̭-vai~ - traya̭strigṃśacca) (a. 9)
ya-tka॒layā̭ te śa॒phena̭ te krīṇā॒nīti॒ paṇe॒tāgo̭argha॒gṃ॒ soma̭-ṅku॒ryādago̭arghaṃ॒-ya~ja̭māna॒-mago̭arghamaddhva॒ryu-ṅgostu ma̭hi॒māna॒-nnāva̭ tire॒-dgavā̭ te krīṇā॒nītye॒va brṷ̄yā-dgoa॒rghame॒va soma̭-ṅka॒roti̭ goa॒rghaṃ-ya~ja̭māna-ṅgoa॒rghama̭ddhva॒ryu-nna gorma̭hi॒māna॒mava̭ tiratya॒jayā᳚ krīṇāti॒ sata̭pasame॒vaina̭-ṅkrīṇāti॒ hira̭ṇyena krīṇāti॒ saśṷkrame॒vai- [saśṷkrame॒va, e॒na॒-ṅkrī॒ṇā॒ti॒ dhe॒nvā krī̭ṇāti॒] 66
-na̭-ṅkrīṇāti dhe॒nvā krī̭ṇāti॒ sāśi̭rame॒vaina̭-ṅkrīṇātyṛṣa॒bheṇa̭ krīṇāti॒ sendra̭me॒vaina̭-ṅkrīṇātyana॒ḍuhā᳚ krīṇāti॒ vahni॒rvā a̭na॒ḍvān. vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasya̭ krīṇāti mithu॒nābhyā᳚-ṅkrīṇāti mithu॒nasyāva̭-ruddhyai॒ vāsa̭sā krīṇāti sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ vā॒sa-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyaḥ krīṇāti॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe॒ [rundhe, tapa̭sa-sta॒nūra̭si] 67
tapa̭sa-sta॒nūra̭si pra॒jāpa̭te॒-rvarṇa॒ ityā̭ha pa॒śubhya̭ e॒va tada̭ddhva॒-ryurni hnṷta ā॒tmano-'nā᳚vraskāya॒ gaccha̭ti॒ śriya॒-mpra pa॒śūnā᳚pnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ krīṇā॒mītyā̭ha yathā ya॒jure॒vaita-dde॒vā vai yena॒ hira̭ṇyena॒ soma॒makrī̭ṇa॒-ntada̭bhī॒ṣahā॒ puna॒rā-'da̭data॒ ko hi teja̭sā vikre॒ṣyata॒ iti॒ yena॒ hira̭ṇyena॒ [hira̭ṇyena, soma̭-] 68
soma̭-ṅkrīṇī॒yā-ttada̭bhī॒ṣahā॒ puna॒rā da̭dīta॒ teja̭ e॒vā-''tma-ndha̭tte॒-'sme jyotiḥ̭ somavikra॒yiṇi॒ tama॒ ityā̭ha॒ jyoti̭re॒va yaja̭māne dadhāti॒ tama̭sā somavikra॒yiṇa̭marpayati॒ yadanṷpagrathya ha॒nyā-dda̭nda॒śūkā॒stāgṃ samāgṃ̭ sa॒rpā-ssyṷri॒dama॒hagṃ sa॒rpāṇā᳚-ndanda॒śūkā̭nā-ṅgrī॒vā upa̭ grathnā॒mītyā॒hā-da̭ndaśūkā॒stāgṃ samāgṃ̭ sa॒rpā bha̭vanti॒ tama̭sā somavikra॒yiṇaṃ̭-vi~ddhyati॒ svāna॒ [svāna̭, bhrājetyā̭hai॒te] 69
bhrājetyā̭hai॒te vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke soma̭marakṣa॒-ntebhyo-'dhi॒ soma॒mā-'ha̭ra॒n॒. yade॒tebhyaḥ̭ soma॒kraya̭ṇā॒-nnānṷdi॒śedakrī̭to-'sya॒ somaḥ̭ syā॒nnāsyai॒tḙ 'muṣmi̭n ~lo॒ke somagṃ̭ rakṣeyu॒ryade॒tebhyaḥ̭ soma॒kraya̭ṇānanudi॒śati̭ krī॒to᳚-'sya॒ somo̭ bhavatye॒te᳚-'syā॒muṣmi̭n ~lo॒ke somagṃ̭ rakṣanti || 70 ||
(saśṷkrame॒va - rṷndha॒ - iti॒ yena॒ hira̭ṇyena॒ - svāna॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 10)
vā॒ru॒ṇo vai krī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho mi॒tro na॒ ehi॒ sumi̭tradhā॒ ityā̭ha॒ śāntyā॒ indra̭syo॒rumā vi̭śa॒ dakṣi̭ṇa॒mityā̭ha de॒vā vai yagṃ soma॒makrī̭ṇa-ntamindra̭syo॒rau dakṣi̭ṇa॒ ā 'sā̭dayanne॒ṣa khalu॒ vā e॒tarhīndro॒ yo yaja̭te॒ tasmā̭de॒vamā॒hodāyṷṣā svā॒yuṣetyā̭ha de॒vatā̭ e॒vā-nvā॒rabhyo- [e॒vā-nvā॒rabhyot, ti॒ṣṭha॒tyu॒-rva̭ntari̭kṣa॒-] 71
-tti̭ṣṭhatyu॒-rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭hā-ntarikṣadeva॒tyo᳚(1॒) hyḙtarhi॒ somo-'di̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī॒detyā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dvi vā ḙname॒tada̭rdhayati॒ ya-dvā̭ru॒ṇagṃ santa̭-mmai॒tra-ṅka॒roti̭ vāru॒ṇyarcā-'' sā̭dayati॒ svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati॒ vāsa̭sā pa॒ryāna̭hyati sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ vāsa॒-ssarvā̭bhire॒vai- [vāsa॒-ssarvā̭bhire॒va, e॒na॒-nde॒vatā̭bhi॒-] 72
-na̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhaya॒tyatho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ vanḙṣu॒ vya̭ntari̭kṣa-ntatā॒netyā̭ha॒ vanḙṣu॒ hi vya̭ntari̭kṣa-nta॒tāna॒ vāja॒marva॒thsvityā̭ha॒ vāja॒gg॒ hyarva̭thsu॒ payo̭ aghni॒yāsvityā̭ha॒ payo॒ hya̭ghni॒yāsṷ hṛ॒thsu kratu॒mityā̭ha hṛ॒thsu hi kratuṃ॒-va~rṷṇo vi॒kṣva̭gnimityā̭ha॒ varṷṇo॒ hi vi॒kṣva̭gni-ndi॒vi sūrya॒- [sūrya᳚m, ityā̭ha di॒vi hi] 73
-mityā̭ha di॒vi hi sūrya॒gṃ॒ soma॒madrā॒vityā̭ha॒ grāvā̭ṇo॒ vā adra̭ya॒steṣu॒ vā e॒ṣa soma̭-ndadhāti॒ yo yaja̭te॒ tasmā̭de॒vamā॒hodu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa॒miti̭ sau॒ryarcā kṛ̭ṣṇāji॒na-mpra॒tyāna̭hyati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ usrā॒veta̭-ndhūrṣāhā॒vityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tpra cya̭vasva bhuvaspata॒ ityā̭ha bhū॒tānā॒g॒ hyḙ [bhū॒tānā॒gṃ॒ hi, e॒ṣa pati॒-rviśvā᳚nya॒bhi] 74
-ṣa pati॒-rviśvā᳚nya॒bhi dhāmā॒nītyā̭ha॒ viśvā̭ni॒ hye᳚(1॒) ṣo̭-'bhi dhāmā̭ni pra॒cyava̭te॒ mā tvā̭ paripa॒rī vi̭da॒dityā̭ha॒ yade॒vāda-ssoma̭māhri॒yamā̭ṇa-ṅgandha॒rvo vi॒śvāva̭suḥ pa॒ryamṷṣṇā॒-ttasmā̭-de॒vamā॒hāpa̭rimoṣāya॒ yaja̭mānasya sva॒styaya̭nya॒sītyā̭ha॒ yaja̭mānasyai॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒bhoṃ 'na̭vacchittyai॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ ya- [yat, krī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho॒ namo̭] 75
-tkrī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho॒ namo̭ mi॒trasya॒ varṷṇasya॒ cakṣa̭sa॒ ityā̭ha॒ śāntyā॒ ā somaṃ॒-va~ha̭ntya॒gninā॒ prati̭ tiṣṭhate॒ tau sa॒bhaṃva~̭ntau॒ yaja̭mānama॒bhi sa-mbha̭vataḥ pu॒rā khalu॒ vāvaiṣa medhā̭yā॒-''tmāna̭mā॒rabhya̭ carati॒ yo dī᳚kṣi॒to yada̭gnīṣo॒mīya̭-mpa॒śumā॒labha̭ta ātmani॒ṣkraya̭ṇa e॒vāsya॒ sa tasmā॒-ttasya॒ nā-''śya̭-mpuruṣani॒ṣkraya̭ṇa iva॒ hyatho॒ khalvā̭hu ra॒gnīṣomā᳚bhyāṃ॒-vā~ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒nniti॒ yada̭gnīṣo॒mīya̭-mpa॒śumā॒labha̭ta॒ vārtra̭ghna e॒vāsya॒ sa tasmā᳚-dvā॒śyaṃ̭-vā~ru॒ṇyarcā pari̭ carati॒ svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ pari̭ carati || 76 ||
(a॒nvā॒rabhyoth - sarvā̭bhire॒va - sūryaṃ̭ - bhū॒tānā॒g॒ hyḙ - ti॒ ya - dā̭huḥ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 11)
(prā॒cīna̭vagṃśaṃ॒ -~yāva̭nta - ṛkhsā॒me - vāgvai de॒vebhyo̭ - de॒vā vai dḙva॒yaja̭naṃ - ka॒drūśca॒ - taddhira̭ṇya॒gṃ॒ - ṣaṭ pa॒dāni̭ - brahmavā॒dino̭ vi॒cityo॒ - ya-tka॒layā̭ te - vāru॒ṇo vai krī॒ta-ssoma॒ - ekā̭daśa)
(prā॒cīna̭vagṃśa॒gg॒ - svāhetyā̭ha॒ - ye᳚-'nta-śśa॒rā - hyḙṣa saṃ - tapa̭sā ca॒ - yatka̭rṇagṛhī॒ - teti̭ loma॒to - vā̭ru॒ṇaḥ - ṣaṭ-thsa̭ptatiḥ )
(prā॒cīna̭vagṃ śa॒, mpari̭ carati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे प्रथमः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
प्रा॒चीन॑वग्ंश-ङ्करोति देवमनु॒ष्या दिशो॒ व्य॑भजन्त॒ प्राची᳚-न्दे॒वा द॑क्षि॒णा पि॒तरः॑ प्र॒तीची᳚-म्मनु॒ष्या॑ उदी॑चीग्ं रु॒द्रा य-त्प्रा॒चीन॑वग्ंश-ङ्क॒रोति॑ देवलो॒कमे॒व त-द्यज॑मान उ॒पाव॑र्तते॒ परि॑ श्रयत्य॒न्तर्हि॑तो॒हि दे॑वलो॒को म॑नुष्यलो॒का-न्नास्माल्लो॒का-थ्स्वे॑तव्यमि॒वेत्या॑हुः॒ को हि त-द्वेद॒ य-द्य॒मुष्मि॑ँल्लो॒के-ऽस्ति॑ वा॒ न वेति॑ दि॒क्ष्व॑ती का॒शान् क॑रो- [दि॒क्ष्व॑ती का॒शान् क॑रोति, उ॒भयो᳚] 1
-त्यु॒भयो᳚-र्लो॒कयो॑-र॒भिजि॑त्यै केशश्म॒श्रु व॑पते न॒खानि॒ नि कृ॑न्तते मृ॒ता वा ए॒षा त्वग॑मे॒द्ध्या य-त्के॑शश्म॒श्रु मृ॒तामे॒व त्वच॑म-मे॒द्ध्याम॑प॒हत्य॑ य॒ज्ञियो॑ भू॒त्वा मेध॒मुपै॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒-ऽफ्सु दी᳚क्षात॒पसी॒ प्रावे॑शयन्न॒फ्सु स्ना॑ति सा॒क्षादे॒व दी᳚क्षात॒पसी॒ अव॑ रुन्धे ती॒र्थे स्ना॑ति ती॒र्थे हि ते ता-म्प्रावे॑शय-न्ती॒र्थे स्ना॑ति [ ] 2
ती॒र्थमे॒व स॑मा॒नाना᳚-म्भवत्य॒पो᳚-ऽश्ञात्यन्तर॒त ए॒व मेद्ध्यो॑ भवति॒ वास॑सा दीक्षयति सौ॒म्यं-वैँ क्षौम॑-न्दे॒वत॑या॒ सोम॑मे॒ष दे॒वता॒मुपै॑ति॒ यो दीक्ष॑ते॒ सोम॑स्य त॒नूर॑सि त॒नुव॑-म्मे पा॒हीत्या॑ह॒ स्वामे॒व दे॒वता॒मुपै॒त्यथो॑ आ॒शिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ ऽग्नेस्तू॑षा॒धानं॑-वाँ॒योर्वा॑त॒पान॑-म्पितृ॒णा-न्नी॒वि-रोष॑धीना-म्प्रघा॒त [-रोष॑धीना-म्प्रघा॒तः, आ॒दि॒त्याना᳚-म्प्राचीनता॒नो] 3
आ॑दि॒त्याना᳚-म्प्राचीनता॒नो विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॒मोतु॒ र्नक्ष॑त्राणा-मतीका॒शास्तद्वा ए॒त-थ्स॑र्व देव॒त्यं॑-यँ-द्वासो॒ य-द्वास॑सा दी॒क्षय॑ति॒ सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि-र्दीक्षयति ब॒हिःप्रा॑णो॒ वै म॑नु॒ष्य॑स्त-स्याश॑न-म्प्रा॒णो᳚-ऽश्ञाति॒ सप्रा॑ण ए॒व दी᳚क्षत॒ आशि॑तो भवति॒ यावा॑ने॒वास्य॑ प्रा॒णस्तेन॑ स॒ह मेध॒मुपै॑ति घृ॒त-न्दे॒वाना॒-म्मस्तु॑ पितृ॒णा-न्निष्प॑क्व-म्मनु॒ष्या॑णा॒-न्तद्वा [-म्मनु॒ष्या॑णा॒-न्तद्वै, ए॒त-थ्स॑र्वदेव॒त्यं॑] 4
ए॒त-थ्स॑र्वदेव॒त्यं॑-यँन्नव॑नीतं॒-यँन्नव॑नीतेनाभ्य॒ङ्क्ते सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति॒ प्रच्यु॑तो॒ वा ए॒षो᳚-ऽस्माल्लो॒कादग॑तो देवलो॒कं-योँ दी᳚क्षि॒तो᳚ ऽन्त॒रेव॒ नव॑नीत॒-न्तस्मा॒-न्नव॑नीतेना॒भ्य॑ङ्क्ते ऽनुलो॒मं-यँजु॑षा॒ व्यावृ॑त्त्या॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्तस्य॑ क॒नीनि॑का॒ परा॑-ऽपत॒-त्तदाञ्ज॑नम-भव॒द्यदा॒ङ्क्ते चक्षु॑रे॒व भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते॒ दक्षि॑ण॒-म्पूर्व॒मा-ऽङ्क्ते॑ [दक्षि॑ण॒-म्पूर्व॒मा-ऽङ्क्ते᳚, स॒व्यग्ं हि] 5
स॒व्यग्ं हि पूर्व॑-म्मनु॒ष्या॑ आ॒ञ्जते॒ न नि धा॑वते॒ नीव॒ हि म॑नु॒ष्या॑ धाव॑न्ते॒ पञ्च॒ कृत्व॒ आ-ऽङ्क्ते॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे॒ परि॑मित॒माङ्क्ते ऽप॑रिमित॒ग्ं॒ हि म॑नु॒ष्या॑ आ॒ञ्जते॒ सतू॑ल॒या-ऽऽङ्क्ते- ऽप॑तूलया॒ हि म॑नु॒ष्या॑ आ॒ञ्जते॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ यदप॑तूलयाञ्जी॒त वज्र॑ इव स्या॒-थ्सतू॑ल॒या-ऽऽङ्क्ते॑ मित्र॒त्वाये- [मित्र॒त्वाय॑, इन्द्रो॑] 6
-न्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्थ्सो᳚-ऽ(1॒)पो᳚-ऽ(1॒)भ्य॑-म्रियत॒ तासां॒-यँन्मेद्ध्यं॑-यँ॒ज्ञिय॒ग्ं॒ सदे॑व॒मासी॒-त्तद॒पोद॑क्राम॒-त्ते द॒र्भा अ॑भव॒न्॒. यद्द॑र्भपुञ्जी॒लैः प॒वय॑ति॒ या ए॒व मेद्ध्या॑ य॒ज्ञिया॒-स्सदे॑वा॒ आप॒स्ताभि॑रे॒वैन॑-म्पवयति॒ द्वाभ्या᳚-म्पवयत्य-होरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॑-म्पवयति त्रि॒भिः प॑वयति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भिरे॒वैनं॑-लोँ॒कैः प॑वयति प॒ञ्चभिः॑ [प॒ञ्चभिः॑, प॒व॒य॒ति॒ पञ्चा᳚क्षरा] 7
पवयति॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञायै॒वैन॑-म्पवयति ष॒ड्भिः प॑वयति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-म्पवयति स॒प्तभिः॑ पवयति स॒प्त छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-म्पवयति न॒वभिः॑ पवयति॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णा-स्सप्रा॑णमे॒वैन॑-म्पवय॒त्येक॑विग्ंशत्या पवयति॒ दश॒ हस्त्या॑ अ॒ङ्गुल॑यो॒ दश॒ पद्या॑ आ॒त्मैक॑वि॒ग्ं॒शो यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्त-मप॑रिवर्ग- [पुरु॑ष॒स्त-मप॑रिवर्गम्, प॒व॒य॒ति॒ चि॒त्पति॑स्त्वा] 8
-म्पवयति चि॒त्पति॑स्त्वा पुना॒त्वित्या॑ह॒ मनो॒ वै चि॒त्पति॒र्मन॑सै॒वैन॑-म्पवयति वा॒क्पति॑स्त्वा पुना॒त्वित्या॑ह वा॒चैवैन॑-म्पवयति दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता पु॑ना॒त्वित्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैन॑-म्पवयति॒ तस्य॑ ते पवित्रपते प॒वित्रे॑ण॒ यस्मै॒ क-म्पु॒ने तच्छ॑केय॒मित्या॑-हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते ॥ 9 ॥
(अ॒ती॒का॒शान् क॑रो॒त्य - वे॑शय-न्ति॒र्थ स्ना॑ति - प्रघा॒तो - म॑नु॒ष्या॑णा॒-न्तद्वा - आ-ऽङ्क्ते॑ - मित्र॒त्वाय॑ - प॒ञ्चभि॒ - रप॑रिवर्ग - म॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
याव॑न्तो॒ वै दे॒वा य॒ज्ञायापु॑नत॒ त ए॒वाभ॑व॒न्॒. य ए॒वं-विँ॒द्वान्. य॒ज्ञाय॑ पुनी॒ते भव॑त्ये॒व ब॒हिः प॑वयि॒त्वा-ऽन्तः प्र पा॑दयति मनुष्यलो॒क ए॒वैन॑-म्पवयि॒त्वा पू॒त-न्दे॑वलो॒क-म्प्र ण॑य॒त्यदी᳚क्षित॒ एक॒या-ऽऽहु॒त्येत्या॑हु-स्स्रु॒वेण॒ चत॑स्रो जुहोति दीक्षित॒त्वाय॑ स्रु॒चा प॑ञ्च॒मी-म्पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्ध॒ आकू᳚त्यै प्र॒युजे॒-ऽग्नये॒ [प्र॒युजे॒-ऽग्नये᳚, स्वाहेत्या॒हा] 10
स्वाहेत्या॒हा-ऽऽकू᳚त्या॒ हि पुरु॑षो य॒ज्ञम॒भि प्र॑यु॒ङ्क्ते यजे॒येति॑ मे॒धायै॒ मन॑से॒-ऽग्नये॒ स्वाहेत्या॑ह मे॒धया॒ हि मन॑सा॒ पुरु॑षो य॒ज्ञम॑भि॒गच्छ॑ति॒ सर॑स्वत्यै पू॒ष्णे᳚-ऽग्नये॒ स्वाहेत्या॑ह॒ वाग्वै सर॑स्वती पृथि॒वी पू॒षा वा॒चैव पृ॑थि॒व्या य॒ज्ञ-म्प्रयु॑ङ्क्त॒ आपो॑ देवी-र्बृहती-र्विश्वशम्भुव॒ इत्या॑ह॒ या वै वर्ष्या॒स्ता [या वै वर्ष्या॒स्ताः, आपो॑ दे॒वी-र्बृ॑ह॒ती-] 11
आपो॑ दे॒वी-र्बृ॑ह॒ती-र्वि॒श्वश॑भुंवोँ॒ यदे॒त-द्यजु॒र्न ब्रू॒या-द्दि॒व्या आपो-ऽशा᳚न्ता इ॒मं-लोँ॒कमा ग॑च्छेयु॒रापो॑ देवी-र्बृहती-र्विश्वशम्भुव॒ इत्या॑हा॒स्मा ए॒वैना॑ लो॒काय॑ शमयति॒ तस्मा᳚च्छा॒न्ता इ॒मं-लोँ॒कमा ग॑च्छन्ति॒ द्यावा॑पृथि॒वी इत्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒व्योर्हि य॒ज्ञ उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मित्या॑हा॒न्तरि॑क्षे॒ हि य॒ज्ञो बृह॒स्पति॑र्नो ह॒विषा॑ वृधा॒- [ह॒विषा॑ वृधातु, इत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै] 12
-त्वित्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै॑ य॒ज्ञमव॑ रुन्धे॒ यद्- ब्रू॒या-द्वि॑धे॒रिति॑ यज्ञस्था॒णुमृ॑च्छे-द्वृधा॒त्वित्या॑ह यज्ञस्था॒णुमे॒व परि॑ वृणक्ति प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञम॑सृजत॒ सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः परां॑ऐ॒-थ्स प्र यजु॒रव्ली॑ना॒-त्प्र साम॒ तमृगुद॑यच्छ॒-द्यदृगु॒दय॑च्छ॒-त्तदौ᳚-द्ग्रह॒णस्यौ᳚-द्ग्रहण॒त्व मृ॒चा [मृ॒चा, जु॒हो॒ति॒ य॒ज्ञस्योद्य॑त्या] 13
जु॑होति य॒ज्ञस्योद्य॑त्या अनु॒ष्टुप्-छन्द॑सा॒-मुद॑यच्छ॒दित्या॑-हु॒स्तस्मा॑दनु॒ष्टुभा॑ जुहोति य॒ज्ञस्योद्य॑त्यै॒ द्वाद॑श वाथ्सब॒न्धान्युद॑यच्छ॒-न्नित्या॑हु॒-स्तस्मा᳚द्- द्वाद॒शभि॑-र्वाथ्सबन्ध॒विदो॑ दीक्षयन्ति॒ सा वा ए॒षर्ग॑नु॒ष्टुग्-वाग॑नु॒ष्टुग्-यदे॒तय॒र्चा दी॒क्षय॑ति वा॒चैवैन॒ग्ं॒ सर्व॑या दीक्षयति॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुरित्या॑ह सावि॒त्र्ये॑तेन॒ मर्तो॑ वृणीत स॒ख्य- [स॒ख्यम्, इत्या॑ह] 14
-मित्या॑ह पितृदेव॒त्यै॑तेन॒ विश्वे॑ रा॒य इ॑षुद्ध्य॒सीत्या॑ह वैश्वदे॒व्ये॑तेन॑ द्यु॒म्नं-वृँ॑णीत पु॒ष्यस॒ इत्या॑ह पौ॒ष्ण्ये॑तेन॒ सा वा ए॒षर्ख्स॑र्वदेव॒त्या॑ यदे॒तय॒र्चा दी॒क्षय॑ति॒ सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भिर्दीक्षयति स॒प्ताक्ष॑र-म्प्रथ॒म-म्प॒दम॒ष्टाक्ष॑राणि॒ त्रीणि॒ यानि॒ त्रीणि॒ तान्य॒ष्टावुप॑ यन्ति॒ यानि॑ च॒त्वारि॒ तान्य॒ष्टौ यद॒ष्टाक्ष॑रा॒ तेन॑ [तेन॑, गा॒य॒त्री यदेका॑दशाक्षरा॒] 15
गाय॒त्री यदेका॑दशाक्षरा॒ तेन॑ त्रि॒ष्टुग्य-द्द्वाद॑शाक्षरा॒ तेन॒ जग॑ती॒ सा वा ए॒षर्ख्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ यदे॒तय॒र्चा दी॒क्षय॑ति॒ सर्वे॑भिरे॒वैन॒-ञ्छन्दो॑भिर्दीक्षयति स॒प्ताक्ष॑र-म्प्रथ॒म-म्प॒दग्ं स॒प्तप॑दा॒ शक्व॑री प॒शव॒-श्शक्व॑री प॒शूने॒वाव॑ रुन्ध॒ एक॑स्माद॒क्षरा॒दना᳚प्त-म्प्रथ॒म-म्प॒द-न्तस्मा॒-द्य-द्वा॒चो-ऽना᳚प्त॒-न्तन्म॑नु॒ष्या॑ उप॑ जीवन्ति पू॒र्णया॑ जुहोति पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॒ न्यू॑नया जुहोति॒ न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्यै᳚ ॥ 16 ॥
(अ॒ग्नये॒ - ता - वृ॑धात्वृ॒ - चा - स॒ख्यं - तेन॑ - जुहोति॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 2)
ऋ॒-ख्सा॒मे वै दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञाया-ऽति॑ष्ठमाने॒ कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा- ऽप॒क्रम्या॑तिष्ठता॒-न्ते॑-ऽमन्यन्त॒ यं-वाँ इ॒मे उ॑पाव॒र्थ्स्यत॒-स्स इ॒द-म्भ॑विष्य॒तीति॒ ते उपा॑मन्त्रयन्त॒ ते अ॑होरा॒त्रयो᳚-र्महि॒मान॑-मपनि॒धाय॑ दे॒वानु॒पाव॑र्तेतामे॒ष वा ऋ॒चो वर्णो॒ यच्छु॒क्ल-ङ्कृ॑ष्णाजि॒नस्यै॒ष साम्नो॒ य-त्कृ॒ष्णमृ॑ख्सा॒मयो॒-श्शिल्पे᳚ स्थ॒ इत्या॑हर्ख्सा॒मे ए॒वा-ऽव॑ रुन्ध ए॒ष [ए॒वा-ऽव॑ रुन्ध ए॒षः, वा अह्नो॒] 17
वा अह्नो॒ वर्णो॒ यच्छु॒क्ल-ङ्कृ॑ष्णाजि॒नस्यै॒ष रात्रि॑या॒ य-त्कृ॒ष्णं-यँदे॒वैन॑यो॒स्तत्र॒ न्य॑क्त॒-न्तदे॒वाव॑ रुन्धे कृष्णाजि॒नेन॑ दीक्षयति॒ ब्रह्म॑णो॒ वा ए॒त-द्रू॒पं-यँ-त्कृ॑ष्णाजि॒न-म्ब्रह्म॑णै॒वैन॑-न्दीक्षयती॒मा-न्धिय॒ग्ं॒ शिक्ष॑माणस्य दे॒वेत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्गर्भो॒ वा ए॒ष य-द्दी᳚क्षि॒त उल्बं॒-वाँसः॒ प्रोर्णु॑ते॒ तस्मा॒- [तस्मा᳚त्, गर्भाः॒ प्रावृ॑ता] 18
-द्गर्भाः॒ प्रावृ॑ता जायन्ते॒ न पु॒रा सोम॑स्य क्र॒यादपो᳚र्ण्वीत॒ य-त्पु॒रा सोम॑स्य क्र॒याद॑पोर्ण्वी॒त गर्भाः᳚ प्र॒जाना᳚-म्परा॒पातु॑का-स्स्युः क्री॒ते सोमे-ऽपो᳚र्णुते॒ जाय॑त ए॒व तदथो॒ यथा॒ वसी॑याग्ं स-म्प्रत्यपोर्णु॒ते ता॒दृगे॒व तदङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्त॒ ऊर्जं॒-व्यँ॑भजन्त॒ ततो॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ ते श॒रा अ॑भव॒न्नूर्ग्वै श॒रा यच्छ॑र॒मयी॒ [यच्छ॑र॒मयी᳚, मेख॑ला॒] 19
मेख॑ला॒ भव॒त्यूर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त-स्सन्न॑ह्यति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जत ऊ॒र्ध्वं-वैँ पुरु॑षस्य॒ नाभ्यै॒ मेद्ध्य॑-मवा॒चीन॑-ममे॒द्ध्यं-यँन्म॑द्ध्य॒त-स्स॒नंह्य॑ति॒ मेद्ध्य॑-ञ्चै॒वास्या॑मे॒द्ध्य-ञ्च॒ व्याव॑र्तय॒तीन्द्रो॑ वृ॒त्राय॒ वज्र॒-म्प्राह॑र॒-थ्स त्रे॒धा व्य॑भव॒-थ्स्फ्यस्तृती॑य॒ग्ं॒ रथ॒स्तृती॑यं॒-यूँप॒स्तृती॑यं॒- [-यूप॒स्तृती॑य॒म्, ये᳚-ऽन्त-श्श॒रा] 20
-ँये᳚-ऽन्त-श्श॒रा अशी᳚र्यन्त॒ ते श॒रा अ॑भव॒-न्तच्छ॒राणाग्ं॑ शर॒त्वं-वँज्रो॒ वै श॒राः, क्षु-त्खलु॒ वै म॑नु॒ष्य॑स्य॒ भ्रातृ॑व्यो॒ यच्छ॑र॒मयी॒ मेख॑ला॒ भव॑ति॒ वज्रे॑णै॒व सा॒क्षा-त्क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्य-म्मद्ध्य॒तो-ऽप॑ हते त्रि॒वृ-द्भ॑वति त्रि॒वृद्वै प्रा॒णस्त्रि॒वृत॑मे॒व प्रा॒ण-म्म॑द्ध्य॒तो यज॑माने दधाति पृ॒थ्वी भ॑वति॒ रज्जू॑नां॒-व्याँवृ॑त्यै॒ मेख॑लया॒ यज॑मान-न्दीक्षयति॒ योक्त्रे॑ण॒ पत्नी᳚-म्मिथुन॒त्वाय॑ [ ] 21
य॒ज्ञो दक्षि॑णाम॒भ्य॑द्ध्याय॒-त्ताग्ं सम॑भव॒-त्तदिन्द्रो॑-ऽचाय॒-थ्सो॑-ऽमन्यत॒ यो वा इ॒तो ज॑नि॒ष्यते॒ स इ॒द-म्भ॑विष्य॒तीति॒ ता-म्प्रावि॑श॒-त्तस्या॒ इन्द्र॑ ए॒वाजा॑यत॒ सो॑-ऽमन्यत॒ यो वै मदि॒तो ऽप॑रो जनि॒ष्यते॒ स इ॒द-म्भ॑विष्य॒तीति॒ तस्या॑ अनु॒मृश्य॒ योनि॒मा-ऽच्छि॑न॒-थ्सा सू॒तव॑शा-ऽभव॒-त्त-थ्सू॒तव॑शायै॒ जन्म॒ [जन्म॑, ताग्ं हस्ते॒ न्य॑वेष्टयत॒] 22
ताग्ं हस्ते॒ न्य॑वेष्टयत॒ ता-म्मृ॒गेषु॒ न्य॑दधा॒-थ्सा कृ॑ष्णविषा॒णा- ऽभ॑व॒दिन्द्र॑स्य॒ योनि॑रसि॒ मा मा॑ हिग्ंसी॒रिति॑ कृष्णविषा॒णा-म्प्र य॑च्छति॒ सयो॑निमे॒व य॒ज्ञ-ङ्क॑रोति॒ सयो॑नि॒-न्दक्षि॑णा॒ग्ं॒ सयो॑नि॒मिन्द्रग्ं॑ सयोनि॒त्वाय॑ कृ॒ष्यै त्वा॑ सुस॒स्याया॒ इत्या॑ह॒ तस्मा॑दकृष्टप॒च्या ओष॑धयः पच्यन्ते सुपिप्प॒लाभ्य॒-स्त्वौष॑धीभ्य॒ इत्या॑ह॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ फल॑-ङ्गृह्णन्ति॒ यद्धस्ते॑न [यद्धस्ते॑न, क॒ण्डू॒येत॑] 23
कण्डू॒येत॑ पामन॒-म्भावु॑काः प्र॒जा-स्स्यु॒र्य-थ्स्मये॑त नग्न॒-म्भावु॑काः कृष्णविषा॒णया॑ कण्डूयते-ऽपि॒गृह्य॑ स्मयते प्र॒जाना᳚-ङ्गोपी॒थाय॒ न पु॒रा दक्षि॑णाभ्यो॒ नेतोः᳚ कृष्णविषा॒णामव॑ चृते॒द्य-त्पु॒रा दक्षि॑णाभ्यो॒ नेतोः᳚ कृष्णविषा॒णा-म॑वचृ॒ते-द्योनिः॑ प्र॒जाना᳚-म्परा॒पातु॑का स्यान्नी॒तासु॒ दक्षि॑णासु॒ चात्वा॑ले कृष्णविषा॒णा-म्प्रास्य॑ति॒ योनि॒र्वै य॒ज्ञस्य॒ चात्वा॑लं॒-योँनिः॑ कृष्णविषा॒णा योना॑वे॒व योनि॑-न्दधाति य॒ज्ञस्य॑ सयोनि॒त्वाय॑ ॥ 24 ॥
(रु॒न्ध॒ ए॒ष - तस्मा᳚ - च्छर॒मयी॒ - यूप॒स्तृती॑यं - मिथुन॒त्वाय॒ - जन्म॒ - हस्ते॑ना॒ - ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
वाग्वै दे॒वेभ्यो ऽपा᳚क्राम-द्य॒ज्ञायाति॑ष्ठमाना॒ सा वन॒स्पती॒-न्प्रावि॑श॒-थ्सैषा वाग्वन॒स्पति॑षु वदति॒ या दु॑न्दु॒भौ या तूण॑वे॒ या वीणा॑यां॒-यँ-द्दी᳚क्षितद॒ण्ड-म्प्र॒यच्छ॑ति॒ वाच॑मे॒वाव॑ रुन्ध॒ औदु॑बंरो भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒बंर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ मुखे॑न॒ सम्मि॑तो भवति मुख॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मुख॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जते [ ] 25
क्री॒ते सोमे॑ मैत्रावरु॒णाय॑ द॒ण्ड-म्प्र य॑च्छति मैत्रावरु॒णो हि पु॒रस्ता॑-दृ॒त्विग्भ्यो॒ वाचं॑-विँ॒भज॑ति॒ तामृ॒त्विजो॒ यज॑माने॒ प्रति॑ ष्ठापयन्ति॒ स्वाहा॑ य॒ज्ञ-म्मन॒सेत्या॑ह॒ मन॑सा॒ हि पुरु॑षो य॒ज्ञम॑भि॒गच्छ॑ति॒ स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ -मित्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒व्योर्हि य॒ज्ञ-स्स्वाहो॒रोर॒-न्तरि॑क्षा॒ -दित्या॑हा॒न्तरि॑क्षे॒ हि य॒ज्ञ-स्स्वाहा॑ य॒ज्ञं-वाँता॒दा र॑भ॒ इत्या॑हा॒-ऽयं- [इत्या॑हा॒-ऽयम्, वाव यः पव॑ते॒] 26
-ँवाव यः पव॑ते॒ स य॒ज्ञस्तमे॒व सा॒क्षादा र॑भते मु॒ष्टी क॑रोति॒ वाचं॑-यँच्छति य॒ज्ञस्य॒ धृत्या॒ अदी᳚क्षिष्टा॒य-म्ब्रा᳚ह्म॒ण इति॒ त्रिरु॑पा॒ग्॒श्वा॑ह दे॒वेभ्य॑ ए॒वैन॒-म्प्रा-ऽऽह॒ त्रिरु॒च्चैरु॒भये᳚भ्य ए॒वैन॑-न्देवमनु॒ष्येभ्यः॒ प्रा-ऽऽह॒ न पु॒रा नक्ष॑त्रेभ्यो॒ वाचं॒-विँ सृ॑जे॒-द्यत्पु॒रा नक्ष॑त्रेभ्यो॒ वाचं॑-विँसृ॒जे-द्य॒ज्ञं-विँच्छि॑न्द्या॒- [-ँविच्छि॑न्द्यात्, उदि॑तेषु॒] 27
-दुदि॑तेषु॒ नक्ष॑त्रेषु व्र॒त-ङ्कृ॑णु॒तेति॒ वाचं॒-विँ सृ॑जति य॒ज्ञव्र॑तो॒ वै दी᳚क्षि॒तो य॒ज्ञमे॒वाभि वाचं॒-विँ सृ॑जति॒ यदि॑ विसृ॒जे-द्वै᳚ष्ण॒वीमृच॒मनु॑ ब्रूया-द्य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं स-न्त॑नोति॒ दैवी॒-न्धिय॑-म्मनामह॒ इत्या॑ह य॒ज्ञमे॒व तन्म्र॑दयति सुपा॒रा नो॑ अस॒द्वश॒ इत्या॑ह॒ व्यु॑ष्टिमे॒वाव॑ रुन्धे [रुन्धे, ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति] 28
ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति होत॒व्य॑-न्दीक्षि॒तस्य॑ गृ॒हा(3) इ न हो॑त॒व्या(3)मिति॑ ह॒विर्वै दी᳚क्षि॒तो यज्जु॑हु॒या-द्यज॑मानस्याव॒दाय॑ जुहुया॒-द्यन्न जु॑हु॒या-द्य॑ज्ञप॒रुर॒न्तरि॑या॒द्ये दे॒वा मनो॑जाता मनो॒युज॒ इत्या॑ह प्रा॒णा वै दे॒वा मनो॑जाता मनो॒युज॒स्तेष्वे॒व प॒रोक्ष॑-ञ्जुहोति॒ तन्नेव॑ हु॒त-न्नेवाहु॑तग्ग् स्व॒पन्तं॒-वैँ दी᳚क्षि॒तग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्त्य॒ग्निः - [जिघाग्ंसन्त्य॒ग्निः, खलु॒ वै] 29
खलु॒ वै र॑क्षो॒हा-ऽग्ने॒ त्वग्ं सु जा॑गृहि व॒यग्ं सु म॑न्दिषीम॒हीत्या॑हा॒ग्नि-मे॒वाधि॒पा-ङ्कृ॒त्वा स्व॑पिति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या अव्र॒त्यमि॑व॒ वा ए॒ष क॑रोति॒ यो दी᳚क्षि॒त-स्स्वपि॑ति॒ त्वम॑ग्ने व्रत॒पा अ॒सीत्या॑हा॒ग्निर्वै दे॒वानां᳚-व्रँ॒तप॑ति॒-स्स ए॒वैनं॑-व्रँ॒तमा ल॑भंयँति दे॒व आ मर्त्ये॒ष्वेत्या॑ह दे॒वो [दे॒वः, ह्ये॑ष स-न्मर्त्ये॑षु॒] 30
ह्ये॑ष स-न्मर्त्ये॑षु॒ त्वं-यँ॒ज्ञेष्वीड्य॒ इत्या॑है॒तग्ं हि य॒ज्ञेष्वीड॒ते-ऽप॒ वै दी᳚क्षि॒ता-थ्सु॑षु॒पुष॑ इन्द्रि॒य-न्दे॒वताः᳚ क्रामन्ति॒ विश्वे॑ दे॒वा अ॒भि मामा-ऽव॑वृत्र॒-न्नित्या॑-हेन्द्रि॒येणै॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्स-न्न॑यति॒ यदे॒त-द्यजु॒र्न ब्रू॒या-द्याव॑त ए॒व प॒शून॒भि दीक्षे॑त॒ ताव॑न्तो-ऽस्य प॒शवः॑ स्यू॒ रास्वेय॑- [प॒शवः॑ स्यू॒ रास्वेय॑त्, सो॒मा-ऽऽ भूयो॑] 31
-थ्सो॒मा-ऽऽ भूयो॑ भ॒रेत्या॒हा-प॑रिमिताने॒व प॒शूनव॑ रुन्धे च॒न्द्रम॑सि॒ मम॒ भोगा॑य भ॒वेत्या॑ह यथादेव॒तमे॒वैनाः॒ प्रति॑ गृह्णाति वा॒यवे᳚ त्वा॒ वरु॑णाय॒ त्वेति॒ यदे॒वमे॒ता नानु॑दि॒शेदय॑थादेवत॒-न्दक्षि॑णा गमये॒दा दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्येत॒ यदे॒वमे॒ता अ॑नुदि॒शति॑ यथादेव॒तमे॒व दक्षि॑णा गमयति॒ न दे॒वता᳚भ्य॒ आ [न दे॒वता᳚भ्य॒ आ, वृ॒श्च्य॒ते॒ देवी॑रापो] 32
वृ॑श्च्यते॒ देवी॑रापो अपा-न्नपा॒दित्या॑ह॒ यद्वो॒ मेद्ध्यं॑-यँ॒ज्ञिय॒ग्ं॒ सदे॑व॒-न्तद्वो॒ मा-ऽव॑ क्रमिष॒मिति॒ वावैतदा॒हाच्छि॑न्न॒-न्तन्तु॑-म्पृथि॒व्या अनु॑ गेष॒मित्या॑ह॒ सेतु॑मे॒व कृ॒त्वा-ऽत्ये॑ति ॥ 33 ॥
(भु॒ञ्ज॒ते॒ - ऽयं - छि॑न्द्या-द्- रुन्धे॒ - ऽग्नि - रा॑ह दे॒व - इय॑-द्- दे॒वता᳚भ्य॒ आ - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 4)
दे॒वा वै दे॑व॒यज॑न-मद्ध्यव॒साय॒ दिशो॒ न प्राजा॑न॒-न्ते᳚(1॒)-ऽन्यो᳚-ऽन्यमुपा॑धाव॒-न्त्वया॒ प्र जा॑नाम॒ त्वयेति॒ ते-ऽदि॑त्या॒ग्ं॒ सम॑द्ध्रयन्त॒ त्वया॒ प्र जा॑ना॒मेति॒ सा-ऽब्र॑वी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ मत्प्रा॑यणा ए॒व वो॑ य॒ज्ञा मदु॑दयना अस॒न्निति॒ तस्मा॑दादि॒त्यः प्रा॑य॒णीयो॑ य॒ज्ञाना॑मादि॒त्य उ॑दय॒नीयः॒ पञ्च॑ दे॒वता॑ यजति॒ पञ्च॒ दिशो॑ दि॒शा-म्प्रज्ञा᳚त्या॒ [दि॒शा-म्प्रज्ञा᳚त्यै, अथो॒ पञ्चा᳚क्षरा] 34
अथो॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे॒ पथ्याग्॑ स्व॒स्तिम॑यज॒-न्प्राची॑मे॒व तया॒ दिश॒-म्प्राजा॑नन्न॒ग्निना॑ दक्षि॒णा सोमे॑न प्र॒तीचीग्ं॑ सवि॒त्रोदी॑ची॒-मदि॑त्यो॒र्ध्वा-म्पथ्याग्॑ स्व॒स्तिं ँय॑जति॒ प्राची॑मे॒व तया॒ दिश॒-म्प्र जा॑नाति॒ पथ्याग्॑ स्व॒स्तिमि॒ष्ट्वा-ऽग्नीषोमौ॑ यजति॒ चक्षु॑षी॒ वा ए॒ते य॒ज्ञस्य॒ यद॒ग्नीषोमौ॒ ताभ्या॑मे॒वानु॑ पश्य- [पश्यति, अ॒ग्नीषोमा॑-वि॒ष्ट्वा] 35
-त्य॒ग्नीषोमा॑-वि॒ष्ट्वा स॑वि॒तारं॑-यँजति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वानु॑ पश्यति सवि॒तार॑मि॒ष्ट्वा-ऽदि॑तिं-यँजती॒यं-वाँ अदि॑तिर॒स्यामे॒व प्र॑ति॒ष्ठायानु॑ पश्य॒त्यदि॑तिमि॒ष्ट्वा मा॑रु॒तीमृच॒मन्वा॑ह म॒रुतो॒ वै दे॒वानां॒-विँशो॑ देववि॒श-ङ्खलु॒ वै कल्प॑मान-म्मनुष्यवि॒शमनु॑ कल्पते॒ य-न्मा॑रु॒तीमृच॑म॒न्वाह॑ वि॒शा-ङ्कॢप्त्यै᳚ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति प्रया॒जव॑दननूया॒ज-म्प्रा॑य॒णीय॑-ङ्का॒र्य॑-मनूया॒जव॑- [-मनूया॒जव॑त्, अ॒प्र॒या॒ज-मु॑दय॒नीय॒] 36
-दप्रया॒ज-मु॑दय॒नीय॒-मिती॒मे वै प्र॑या॒जा अ॒मी अ॑नूया॒जा-स्सैव सा य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑ति॒स्त-त्तथा॒ न का॒र्य॑मा॒त्मा वै प्र॑या॒जाः प्र॒जा-ऽनू॑या॒जा य-त्प्र॑या॒जा-न॑न्तरि॒यादा॒त्मान॑म॒-न्तरि॑या॒-द्यद॑नूया॒जा-न॑न्तरि॒या-त्प्र॒जाम॒न्तरि॑या॒द्यतः॒ खलु॒ वै य॒ज्ञस्य॒ वित॑तस्य॒ न क्रि॒यते॒ तदनु॑ य॒ज्ञः परा॑ भवति य॒ज्ञ-म्प॑रा॒भव॑न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ [-ँयज॑मा॒नो-ऽनु॑, परा॑ भवति] 37
परा॑ भवति प्रया॒जव॑दे॒वा-नू॑या॒जव॑-त्प्राय॒णीय॑-ङ्का॒र्य॑-म्प्रया॒जव॑दनूया॒जव॑-दुदय॒नीय॒-न्ना-ऽऽत्मान॑मन्त॒रेति॒ न प्र॒जा-न्न य॒ज्ञः प॑रा॒भव॑ति॒ न यज॑मानः प्राय॒णीय॑स्य निष्का॒स उ॑दय॒नीय॑म॒भि निर्व॑पति॒ सैव सा य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑ति॒र्याः प्रा॑य॒णीय॑स्य या॒ज्या॑ य-त्ता उ॑दय॒नीय॑स्य या॒ज्याः᳚ कु॒र्या-त्परां॑अ॒मुं-लोँ॒कमा रो॑हे-त्प्र॒मायु॑क-स्स्या॒द्याः प्रा॑य॒णीय॑स्य पुरो-ऽनुवा॒क्या᳚स्ता उ॑दय॒नीय॑स्य या॒ज्याः᳚ करोत्य॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ 38 ॥
(प्रज्ञा᳚त्यै - पश्यत्य - नूया॒जव॒ - द्यज॑मा॒नो-ऽनु॑ - पुरोनुवा॒क्या᳚स्ता - अ॒ष्टौ च॑) (अ. 5)
क॒द्रूश्च॒ वै सु॑प॒र्णी चा᳚-ऽऽत्मरू॒पयो॑रस्पर्धेता॒ग्ं॒ सा क॒द्रू-स्सु॑प॒र्णीम॑जय॒-थ्सा-ऽब्र॑वी-त्तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॒स्तमा ह॑र॒ तेना॒-ऽऽत्मान॒-न्निष्क्री॑णी॒ष्वेती॒यं-वैँ क॒द्रूर॒सौ सु॑प॒र्णी छन्दाग्ं॑सि सौपर्णे॒या-स्साब्र॑वीद॒स्मै वै पि॒तरौ॑ पु॒त्रा-न्बि॑भृत-स्तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॒स्तमा ह॑र॒ तेना॒-ऽऽत्मान॒-न्निष्क्री॑णी॒ष्वे- [निष्क्री॑णी॒ष्व, इति॑ मा] 39
-ति॑ मा क॒द्रूर॑वोच॒दिति॒ जग॒त्युद॑पत॒-च्चतु॑र्दशाक्षरा स॒ती सा ऽप्रा᳚प्य॒ न्य॑वर्तत॒ तस्यै॒ द्वे अ॒क्षरे॑ अमीयेता॒ग्ं॒ सा प॒शुभि॑श्च दी॒क्षया॒ चा-ऽग॑च्छ॒-त्तस्मा॒ज्जग॑ती॒ छन्द॑सा-म्पश॒व्य॑तमा॒ तस्मा᳚-त्पशु॒मन्त॑-न्दी॒क्षोप॑ नमति त्रि॒ष्टुगुद॑पत॒-त्त्रयो॑दशाक्षरा स॒ती सा ऽप्रा᳚प्य॒ न्य॑वर्तत॒ तस्यै॒ द्वे अ॒क्षरे॑ अमीयेता॒ग्ं॒ सा दक्षि॑णाभिश्च॒ [दक्षि॑णाभिश्च, तप॑सा॒] 40
तप॑सा॒ चा-ऽग॑च्छ॒-त्तस्मा᳚-त्त्रि॒ष्टुभो॑ लो॒के माद्ध्य॑न्दिने॒ सव॑ने॒ दक्षि॑णा नीयन्त ए॒त-त्खलु॒ वाव तप॒ इत्या॑हु॒र्य-स्स्व-न्ददा॒तीति॑ गाय॒त्र्युद॑पत॒च्चतु॑रक्षरा स॒त्य॑जया॒ ज्योति॑षा॒ तम॑स्या अ॒जा-ऽभ्य॑रुन्ध॒ तद॒जाया॑ अज॒त्वग्ं सा सोम॒-ञ्चा-ऽऽह॑रच्च॒त्वारि॑ चा॒क्षरा॑णि॒ सा-ऽष्टाक्ष॑रा॒ सम॑पद्यत ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ [ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति, कस्मा᳚-थ्स॒त्या-] 41
कस्मा᳚-थ्स॒त्या-द्गा॑य॒त्री कनि॑ष्ठा॒ छन्द॑साग्ं स॒ती य॑ज्ञमु॒ख-म्परी॑या॒येति॒ यदे॒वाद-स्सोम॒मा-ऽह॑र॒-त्तस्मा᳚-द्यज्ञमु॒ख-म्पर्यै॒-त्तस्मा᳚-त्तेज॒स्विनी॑तमा प॒द्भ्या-न्द्वे सव॑ने स॒मगृ॑ह्णा॒-न्मुखे॒नैकं॒-यँन्मुखे॑न स॒मगृ॑ह्णा॒-त्तद॑धय॒-त्तस्मा॒-द्द्वे सव॑ने शु॒क्र॑वती प्रातस्सव॒न-ञ्च॒ माद्ध्य॑न्दिन-ञ्च॒ तस्मा᳚-त्तृतीय सव॒न ऋ॑जी॒षम॒भि षु॑ण्वन्ति धी॒तमि॑व॒ हि मन्य॑न्त [हि मन्य॑न्ते, आ॒शिर॒मव॑ नयति] 42
आ॒शिर॒मव॑ नयति सशुक्र॒त्वायाथो॒ स-म्भ॑रत्ये॒वैन॒-त्तग्ं सोम॑-माह्रि॒यमा॑ण-ङ्गन्ध॒र्वो वि॒श्वाव॑सः॒ पर्य॑मुष्णा॒-थ्स ति॒स्रो रात्रीः॒ परि॑मुषितो-ऽवस॒-त्तस्मा᳚-त्ति॒स्रो रात्रीः᳚ क्री॒त-स्सोमो॑ वसति॒ ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्-थ्स्त्रीका॑मा॒ वै ग॑न्ध॒र्वा स्स्त्रि॒या निष्क्री॑णा॒मेति॒ ते वाच॒ग्ग्॒ स्त्रिय॒मेक॑हायनी-ङ्कृ॒त्वा तया॒ निर॑क्रीण॒न्-थ्सा रो॒हि-द्रू॒प-ङ्कृ॒त्वा ग॑न्ध॒र्वेभ्यो॑- [ग॑न्ध॒र्वेभ्यः॑, अ॒प॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-त्त-द्रो॒हितो॒] 43
-ऽप॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-त्त-द्रो॒हितो॒ जन्म॒ ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नप॑ यु॒ष्मदक्र॑मी॒-न्नास्मानु॒-पाव॑र्तते॒ वि ह्व॑यामहा॒ इति॒ ब्रह्म॑ गन्ध॒र्वा अव॑द॒न्नगा॑य-न्दे॒वा-स्सा दे॒वा-न्गाय॑त उ॒पाव॑र्तत॒ तस्मा॒-द्गाय॑न्त॒ग्ग्॒ स्त्रियः॑ कामयन्ते॒ कामु॑का एन॒ग्ग्॒ स्त्रियो॑ भवन्ति॒ य ए॒वं-वेँदाथो॒ य ए॒वं-विँ॒द्वानपि॒ जन्ये॑षु॒ भव॑ति॒ तेभ्य॑ ए॒व द॑दत्यु॒त य-द्ब॒हुत॑या॒ [य-द्ब॒हुत॑याः, भव॒न्त्येक॑हायन्या] 44
भव॒न्त्येक॑हायन्या क्रीणाति वा॒चैवैन॒ग्ं॒ सर्व॑या क्रीणाति॒ तस्मा॒देक॑हायना मनु॒ष्या॑ वाचं॑-वँद॒न्त्यकू॑ट॒या ऽक॑र्ण॒या-ऽ का॑ण॒याश्लो॑ण॒या ऽस॑प्तशफया क्रीणाति॒ सर्व॑यै॒वैन॑-ङ्क्रीणाति॒ यच्छ्वे॒तया᳚ क्रीणी॒या-द्दु॒श्चर्मा॒ यज॑मान-स्स्या॒द्य-त्कृ॒ष्णया॑-ऽनु॒स्तर॑णी स्या-त्प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्या॒द्य-द्द्वि॑रू॒पया॒ वार्त्र॑घ्नी स्या॒-थ्स वा॒-ऽन्य-ञ्जि॑नी॒या-त्तं-वाँ॒-ऽन्यो जि॑नीयादरु॒णया॑ पिङ्गा॒क्ष्या क्री॑णात्ये॒तद्वै सोम॑स्य रू॒पग्ग् स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या क्रीणाति ॥ 45 ॥
(निष्क्री॑णीष्व॒ - दक्षि॑णाभिश्च - वदन्ति॒ - मन्य॑न्ते-गन्ध॒र्वेभ्यो॑-ब॒हुत॑याः-पिङ्गा॒क्ष्या-दश॑ च ) (अ. 6)
तद्धिर॑ण्यमभव॒-त्तस्मा॑द॒द्भ्यो हिर॑ण्य-म्पुनन्ति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्याद॑न॒स्थिके॑न प्र॒जाः प्र॒वीय॑न्ते ऽस्थ॒न्वती᳚र्जायन्त॒ इति॒ यद्धिर॑ण्य-ङ्घृ॒ते॑-ऽव॒धाय॑ जु॒होति॒ तस्मा॑दन॒स्थिके॑न प्र॒जाः प्र वी॑यन्ते ऽस्थ॒न्वती᳚र्जायन्त ए॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ य-द्घृ॒त-न्तेजो॒ हिर॑ण्यमि॒यन्ते॑ शुक्र त॒नूरि॒दं-वँर्च॒ इत्या॑ह॒ सते॑जसमे॒वैन॒ग्ं॒ सत॑नु- [सत॑नुम्, क॒रो॒त्यथो॒] 46
-ङ्करो॒त्यथो॒ स-म्भ॑रत्ये॒वैनं॒-यँदब॑द्धम-वद॒द्ध्या-द्गर्भाः᳚ प्र॒जाना᳚-म्परा॒पातु॑का-स्स्युर्ब॒द्धमव॑ दधाति॒ गर्भा॑णा॒-न्धृत्यै॑ निष्ट॒र्क्य॑-म्बद्ध्नाति प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय॒ वाग्वा ए॒षा य-थ्सो॑म॒क्रय॑णी॒ जूर॒सीत्या॑ह॒ यद्धि मन॑सा॒ जव॑ते॒ त-द्वा॒चा वद॑ति धृ॒ता मन॒सेत्या॑ह॒ मन॑सा॒ हि वाग्धृ॒ता जुष्टा॒ विष्ण॑व॒ इत्या॑ह [ ] 47
य॒ज्ञो वै विष्णु॑ र्य॒ज्ञायै॒वैना॒-ञ्जुष्टा᳚-ङ्करोति॒ तस्या᳚स्ते स॒त्यस॑वसः प्रस॒व इत्या॑ह सवि॒तृ-प्र॑सूतामे॒व वाच॒मव॑ रुन्धे॒ काण्डे॑काण्डे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्त्ये॒ष खलु॒ वा अर॑क्षोहतः॒ पन्था॒ यो᳚-ऽग्नेश्च॒ सूर्य॑स्य च॒ सूर्य॑स्य॒ चक्षु॒रा-ऽरु॑हम॒ग्नेर॒क्ष्णः क॒नीनि॑का॒मित्या॑ह॒ य ए॒वार॑क्षोहतः॒ पन्था॒स्तग्ं स॒मारो॑हति॒ [स॒मारो॑हति, वाग्वा ए॒षा] 48
वाग्वा ए॒षा य-थ्सो॑म॒क्रय॑णी॒ चिद॑सि म॒ना-ऽसीत्या॑ह॒ शास्त्ये॒वैना॑मे॒त-त्तस्मा᳚च्छि॒ष्टाः प्र॒जा जा॑यन्ते॒ चिद॒सीत्या॑ह॒ यद्धि मन॑सा चे॒तय॑ते॒ त-द्वा॒चा वद॑ति म॒ना-ऽसीत्या॑ह॒ यद्धि मन॑सा-ऽभि॒गच्छ॑ति॒ त-त्क॒रोति॒ धीर॒सीत्या॑ह॒ यद्धि मन॑सा॒ ध्याय॑ति॒ त-द्वा॒चा [ ] 49
वद॑ति॒ दक्षि॑णा॒-ऽसीत्या॑ह॒ दक्षि॑णा॒ ह्ये॑षा य॒ज्ञिया॒-ऽसीत्या॑ह य॒ज्ञिया॑मे॒वैना᳚-ङ्करोति क्ष॒त्रिया॒सीत्या॑ह क्ष॒त्रिया॒ ह्ये॑षा ऽदि॑तिरस्युभ॒यत॑श्शी॒र्ष्णीत्या॑ह॒ यदे॒वा-ऽऽदि॒त्यः प्रा॑य॒णीयो॑ य॒ज्ञाना॑मादि॒त्य उ॑दय॒नीय॒-स्तस्मा॑दे॒वमा॑ह॒ यदब॑द्धा॒ स्यादय॑ता स्या॒द्य-त्प॑दिब॒द्धा-ऽनु॒स्तर॑णी स्या-त्प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्या॒- [यज॑मान-स्स्यात्, य-त्क॑र्णगृही॒ता] 50
-द्य-त्क॑र्णगृही॒ता वार्त्र॑घ्नी स्या॒-थ्स वा॒-ऽन्य-ञ्जि॑नी॒या-त्तं-वाँ॒-ऽन्यो जि॑नीयान्मि॒त्रस्त्वा॑ प॒दि ब॑द्ध्ना॒त्वित्या॑ह मि॒त्रो वै शि॒वो दे॒वाना॒-न्तेनै॒वैना᳚-म्प॒दि ब॑द्ध्नाति पू॒षा-ऽद्ध्व॑नः पा॒त्वित्या॑हे॒यं-वैँ पू॒षेमामे॒वास्या॑ अधि॒पाम॑क॒-स्सम॑ष्ट्या॒ इन्द्रा॒या-द्ध्य॑क्षा॒येत्या॒हेन्द्र॑मे॒वास्या॒ अद्ध्य॑क्ष-ङ्करो॒- [अद्ध्य॑क्ष-ङ्करोति, अनु॑ त्वा मा॒ता] 51
-त्यनु॑ त्वा मा॒ता म॑न्यता॒मनु॑ पि॒तेत्या॒हा-नु॑मतयै॒वैन॑या क्रीणाति॒ सा दे॑वि दे॒वमच्छे॒हीत्या॑ह दे॒वी ह्ये॑षा दे॒व-स्सोम॒ इन्द्रा॑य॒ सोम॒मित्या॒हेन्द्रा॑य॒ हि सोम॑ आह्रि॒यते॒ यदे॒त-द्यजु॒र्न ब्रू॒या-त्परा᳚च्ये॒व सो॑म॒क्रय॑णीया-द्रु॒द्रस्त्वा-ऽऽ व॑र्तय॒त्वित्या॑ह रु॒द्रो वै क्रू॒रो [रु॒द्रो वै क्रू॒रः, दे॒वाना॒-न्तमे॒वास्यै॑] 52
दे॒वाना॒-न्तमे॒वास्यै॑ प॒रस्ता᳚-द्दधा॒त्यावृ॑त्त्यै क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति॒ य-द्रु॒द्रस्य॑ की॒र्तय॑ति मि॒त्रस्य॑ प॒थेत्या॑ह॒ शान्त्यै॑ वा॒चा वा ए॒ष वि क्री॑णीते॒ य-स्सो॑म॒क्रय॑ण्या स्व॒स्ति सोम॑सखा॒ पुन॒रेहि॑ स॒ह र॒य्येत्या॑ह वा॒चैव वि॒क्रीय॒ पुन॑रा॒त्मन् वाच॑-न्ध॒त्ते-ऽनु॑पदासुका-ऽस्य॒ वाग्भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 53 ॥
(सत॑नुं॒ - ँविष्ण॑व॒ इत्या॑ह - स॒मारो॑हति॒ - ध्याय॑ति॒ त-द्वा॒चा - यज॑मान-स्स्यात् - करोति - क्रू॒रो - वेद॑) (अ. 7)
षट् प॒दान्यनु॒ नि क्रा॑मति षड॒हं-वाँन्नाति॑ वदत्यु॒त सं॑वँथ्स॒रस्याय॑ने॒ याव॑त्ये॒व वाक्तामव॑ रुन्धे सप्त॒मे प॒दे जु॑होति स॒प्तप॑दा॒ शक्व॑री प॒शव॒-श्शक्व॑री प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे स॒प्त ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ स॒प्ता-ऽऽर॒ण्या-स्स॒प्त छन्दाग्॑-स्यु॒भय॒स्या-व॑रुद्ध्यै॒ वस्व्य॑सि रु॒द्रा-ऽसीत्या॑ह रू॒पमे॒वास्या॑ ए॒त-न्म॑हि॒मानं॒- [ए॒त-न्म॑हि॒मान᳚म्, व्याच॑ष्टे॒ बृह॒स्पति॑स्त्वा] 54
-ँव्याच॑ष्टे॒ बृह॒स्पति॑स्त्वा सु॒म्ने र॑ण्व॒त्वित्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे रु॒द्रो वसु॑भि॒रा चि॑के॒त्वित्या॒हा-ऽऽवृ॑त्त्यै पृथि॒व्यास्त्वा॑ मू॒र्धन्ना जि॑घर्मि देव॒यज॑न॒ इत्या॑ह पृथि॒व्या ह्ये॑ष मू॒र्धा य-द्दे॑व॒यज॑न॒मिडा॑याः प॒द इत्या॒हेडा॑यै॒ ह्ये॑त-त्प॒दं-यँ-थ्सो॑म॒क्रय॑ण्यै घृ॒तव॑ति॒ स्वाहे- [स्वाहा᳚, इत्या॑ह॒] 55
-त्या॑ह॒ यदे॒वास्यै॑ प॒दा-द्घृ॒तमपी᳚ड्यत॒ तस्मा॑दे॒वमा॑ह॒ यद॑द्ध्व॒र्युर॑न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जुहु॒याद॒न्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु-स्स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्॒हिर॑ण्यमु॒पास्य॑ जुहोत्यग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति॒ नान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु र्भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ काण्डे॑काण्डे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒-मप॑हत्या [रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै, इ॒दम॒हग्ं] 56
इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इत्या॑ह॒ द्वौ वाव पुरु॑षौ॒ य-ञ्चै॒व द्वेष्टि॒ यश्चै॑न॒-न्द्वेष्टि॒ तयो॑-रे॒वा-ऽन॑न्तराय-ङ्ग्री॒वाः कृ॑न्तति प॒शवो॒ वै सो॑म॒क्रय॑ण्यै प॒दं-याँ॑वत्त्मू॒तग्ं सं-वँ॑पति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒-ऽस्मे राय॒ इति॒ सं ँव॑पत्या॒त्मान॑-मे॒वाद्ध्व॒र्युः -[-मे॒वाद्ध्व॒र्युः, प॒शुभ्यो॒] 57
प॒शुभ्यो॒ नान्तरे॑ति॒ त्वे राय॒ इति॒ यज॑मानाय॒ प्र य॑च्छति॒ यज॑मान ए॒व र॒यि-न्द॑धाति॒ तोते॒ राय॒ इति॒ पत्नि॑या अ॒र्धो वा ए॒ष आ॒त्मनो॒ य-त्पत्नी॒ यथा॑ गृ॒हेषु॑ निध॒त्ते ता॒दृगे॒व त-त्त्वष्टी॑मती ते सपे॒येत्या॑ह॒ त्वष्टा॒ वै प॑शू॒ना-म्मि॑थु॒नानाग्ं॑ रूप॒कृ-द्रू॒पमे॒व प॒शुषु॑ दधात्य॒स्मै वै लो॒काय॒ गार्ह॑पत्य॒ आ धी॑यते॒ ऽमुष्मा॑ आहव॒नीयो॒ य-द्गार्ह॑पत्य उप॒वपे॑द॒स्मिन् ँलो॒के प॑श॒मान्-थ्स्या॒-द्यदा॑हव॒नीये॒ ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के प॑शु॒मान्-थ्स्या॑दु॒भयो॒रुप॑ वपत्यु॒भयो॑रे॒वैनं॑-लोँ॒कयोः᳚ पशु॒मन्त॑-ङ्करोति ॥ 58 ॥
(म॒हि॒मान॒ग्ग्॒ - स्वाहा - ऽप॑हत्या - अध्व॒र्यु - धी॑यते॒ - चतु॑र्विग्ंशतिश्च) (अ. 8)
ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति वि॒चित्य॒-स्सोमा(3) न वि॒चित्या(3) इति॒ सोमो॒ वा ओष॑धीना॒ग्ं॒ राजा॒ तस्मि॒न्॒. यदाप॑न्न-ङ्ग्रसि॒तमे॒वास्य॒ त-द्य-द्वि॑चिनु॒या-द्यथा॒ ऽऽस्या᳚द्ग्रसि॒त-न्नि॑ष्खि॒दति॑ ता॒दृगे॒व तद्यन्न वि॑चिनु॒या-द्यथा॒ ऽक्षन्नाप॑न्नं-विँ॒धाव॑ति ता॒दृगे॒व त-त्क्षोधु॑को ऽद्ध्व॒र्यु-स्स्या-त्क्षोधु॑को॒ यज॑मान॒-स्सोम॑विक्रयि॒न्-थ्सोमग्ं॑ शोध॒येत्ये॒व ब्रू॑या॒-द्यदीत॑रं॒- [ब्रू॑या॒-द्यदीत॑रम्, यदीत॑र-] 59
-ँयदीत॑र-मु॒भये॑नै॒व सो॑मविक्र॒यिण॑-मर्पयति॒ तस्मा᳚-थ्सोमविक्र॒यी क्षोधु॑को ऽरु॒णो ह॑ स्मा॒-ऽऽहौप॑वेशि-स्सोम॒क्रय॑ण ए॒वाह-न्तृ॑तीय सव॒नमव॑ रुन्ध॒ इति॑ पशू॒ना-ञ्चर्म॑-न्मिमीते प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे प॒शवो॒ हि तृ॒तीय॒ग्ं॒ सव॑नं॒-यँ-ङ्का॒मये॑ताप॒शु-स्स्या॒-दित्यृ॑क्ष॒त-स्तस्य॑ मिमीत॒र्क्षं-वाँ अ॑पश॒व्य-म॑प॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒ - [ ] 60
-दिति॑ लोम॒तस्तस्य॑ मिमीतै॒तद्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वा-ऽस्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे पशु॒माने॒व भ॑वत्य॒पामन्ते᳚ क्रीणाति॒ सर॑समे॒वैन॑-ङ्क्रीणात्य॒-मात्यो॒-ऽसीत्या॑हा॒-ऽमैवैन॑-ङ्कुरुते शु॒क्रस्ते॒ ग्रह॒ इत्या॑ह शु॒क्रो ह्य॑स्य॒ ग्रहो ऽन॒सा-ऽच्छ॑ याति महि॒मान॑-मे॒वास्याच्छ॑ या॒त्यन॒सा- [या॒त्यन॒सा, अच्छ॑] 61
-ऽच्छ॑ याति॒ तस्मा॑-दनोवा॒ह्यग्ं॑ स॒मे जीव॑नं॒-यँत्र॒ खलु॒ वा ए॒तग्ं शी॒र्ष्णा हर॑न्ति॒ तस्मा᳚च्छीर्षहा॒र्य॑-ङ्गि॒रौ जीव॑नम॒भि त्य-न्दे॒वग्ं स॑वि॒तार॒मित्यति॑-च्छन्दस॒र्चा मि॑मी॒ते ऽति॑च्छन्दा॒ वै सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सर्वे॑भिरे॒वैन॒-ञ्छन्दो॑भिर्मिमीते॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ यदति॑च्छन्दस॒र्चा मिमी॑ते॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करो॒त्येक॑यैकयो॒-थ्सर्ग॑- [-ङ्करो॒त्येक॑यैकयो॒-थ्सर्ग᳚म्, मि॒मी॒ते] 62
-म्मिमी॒ते ऽया॑तयाम्नियायातयाम्नियै॒वैन॑-म्मिमीते॒ तस्मा॒न्नाना॑वीर्या अ॒ङ्गुल॑य॒-स्सर्वा᳚स्वङ्गु॒ष्ठमुप॒ नि गृ॑ह्णाति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑द्वीर्यो॒-ऽन्याभि॑-र॒ङ्गुलि॑भि॒स्तस्मा॒-थ्सर्वा॒ अनु॒ स-ञ्च॑रति॒ य-थ्स॒ह सर्वा॑भि॒र्मिमी॑त॒ सग्ग्श्लि॑ष्टा अ॒ङ्गुल॑यो जायेर॒-न्नेक॑यैकयो॒-थ्सर्ग॑-म्मिमीते॒ तस्मा॒-द्विभ॑क्ता जायन्ते॒ पञ्च॒ कृत्वो॒ यजु॑षा मिमीते॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे॒ पञ्च॒ कृत्व॑-स्तू॒ष्णी- [कृत्व॑-स्तू॒ष्णीम्, दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒] 63
-न्दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे॒ य-द्यजु॑षा॒ मिमी॑ते भू॒तमे॒वाव॑ रुन्धे॒ य-त्तू॒ष्णी-म्भ॑वि॒ष्य-द्य-द्वै तावा॑ने॒व सोम॒-स्स्या-द्याव॑न्त॒-म्मिमी॑ते॒ यज॑मानस्यै॒व स्या॒न्नापि॑ सद॒स्या॑ना-म्प्र॒जाभ्य॒स्त्वेत्युप॒ समू॑हति सद॒स्या॑ने॒वान्वा भ॑जति॒ वास॒सोप॑ नह्यति सर्वदेव॒त्यं॑-वैँ [ ] 64
वास॒-स्सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्सम॑र्धयति प॒शवो॒ वै सोमः॑ प्रा॒णाय॒ त्वेत्युप॑ नह्यति प्रा॒णमे॒व प॒शुषु॑ दधाति व्या॒नाय॒ त्वेत्यनु॑ शृन्थति व्या॒नमे॒व प॒शुषु॑ दधाति॒ तस्मा᳚-थ्स्व॒पन्त॑-म्प्रा॒णा न ज॑हति ॥ 65 ॥
(इत॑रं - पशु॒मान्-थ्स्या᳚--द्या॒त्यन॑सो॒ - थ्सर्गं॑ - तू॒ष्णीग्ं - स॑र्वदेव॒त्यं॑-वैँ - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 9)
य-त्क॒लया॑ ते श॒फेन॑ ते क्रीणा॒नीति॒ पणे॒तागो॑अर्घ॒ग्ं॒ सोम॑-ङ्कु॒र्यादगो॑अर्घं॒-यँज॑मान॒-मगो॑अर्घमद्ध्व॒र्यु-ङ्गोस्तु म॑हि॒मान॒-न्नाव॑ तिरे॒-द्गवा॑ ते क्रीणा॒नीत्ये॒व ब्रू॑या-द्गोअ॒र्घमे॒व सोम॑-ङ्क॒रोति॑ गोअ॒र्घं-यँज॑मान-ङ्गोअ॒र्घम॑द्ध्व॒र्यु-न्न गोर्म॑हि॒मान॒मव॑ तिरत्य॒जया᳚ क्रीणाति॒ सत॑पसमे॒वैन॑-ङ्क्रीणाति॒ हिर॑ण्येन क्रीणाति॒ सशु॑क्रमे॒वै- [सशु॑क्रमे॒व, ए॒न॒-ङ्क्री॒णा॒ति॒ धे॒न्वा क्री॑णाति॒] 66
-न॑-ङ्क्रीणाति धे॒न्वा क्री॑णाति॒ साशि॑रमे॒वैन॑-ङ्क्रीणात्यृष॒भेण॑ क्रीणाति॒ सेन्द्र॑मे॒वैन॑-ङ्क्रीणात्यन॒डुहा᳚ क्रीणाति॒ वह्नि॒र्वा अ॑न॒ड्वान्. वह्नि॑नै॒व वह्नि॑ य॒ज्ञस्य॑ क्रीणाति मिथु॒नाभ्या᳚-ङ्क्रीणाति मिथु॒नस्याव॑-रुद्ध्यै॒ वास॑सा क्रीणाति सर्वदेव॒त्यं॑-वैँ वा॒स-स्सर्वा᳚भ्य ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्यः क्रीणाति॒ दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे॒ [रुन्धे, तप॑स-स्त॒नूर॑सि] 67
तप॑स-स्त॒नूर॑सि प्र॒जाप॑ते॒-र्वर्ण॒ इत्या॑ह प॒शुभ्य॑ ए॒व तद॑द्ध्व॒-र्युर्नि ह्नु॑त आ॒त्मनो-ऽना᳚व्रस्काय॒ गच्छ॑ति॒ श्रिय॒-म्प्र प॒शूना᳚प्नोति॒ य ए॒वं-वेँद॑ शु॒क्र-न्ते॑ शु॒क्रेण॑ क्रीणा॒मीत्या॑ह यथा य॒जुरे॒वैत-द्दे॒वा वै येन॒ हिर॑ण्येन॒ सोम॒मक्री॑ण॒-न्तद॑भी॒षहा॒ पुन॒रा-ऽद॑दत॒ को हि तेज॑सा विक्रे॒ष्यत॒ इति॒ येन॒ हिर॑ण्येन॒ [हिर॑ण्येन, सोम॑-] 68
सोम॑-ङ्क्रीणी॒या-त्तद॑भी॒षहा॒ पुन॒रा द॑दीत॒ तेज॑ ए॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते॒-ऽस्मे ज्योतिः॑ सोमविक्र॒यिणि॒ तम॒ इत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒व यज॑माने दधाति॒ तम॑सा सोमविक्र॒यिण॑मर्पयति॒ यदनु॑पग्रथ्य ह॒न्या-द्द॑न्द॒शूका॒स्ताग्ं समाग्ं॑ स॒र्पा-स्स्यु॑रि॒दम॒हग्ं स॒र्पाणा᳚-न्दन्द॒शूका॑ना-ङ्ग्री॒वा उप॑ ग्रथ्ना॒मीत्या॒हा-द॑न्दशूका॒स्ताग्ं समाग्ं॑ स॒र्पा भ॑वन्ति॒ तम॑सा सोमविक्र॒यिणं॑-विँद्ध्यति॒ स्वान॒ [स्वान॑, भ्राजेत्या॑है॒ते] 69
भ्राजेत्या॑है॒ते वा अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के सोम॑मरक्ष॒-न्तेभ्यो-ऽधि॒ सोम॒मा-ऽह॑र॒न्॒. यदे॒तेभ्यः॑ सोम॒क्रय॑णा॒-न्नानु॑दि॒शेदक्री॑तो-ऽस्य॒ सोमः॑ स्या॒न्नास्यै॒ते॑ ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के सोमग्ं॑ रक्षेयु॒र्यदे॒तेभ्यः॑ सोम॒क्रय॑णाननुदि॒शति॑ क्री॒तो᳚-ऽस्य॒ सोमो॑ भवत्ये॒ते᳚-ऽस्या॒मुष्मि॑न् ँलो॒के सोमग्ं॑ रक्षन्ति ॥ 70 ॥
(सशु॑क्रमे॒व - रु॑न्ध॒ - इति॒ येन॒ हिर॑ण्येन॒ - स्वान॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 10)
वा॒रु॒णो वै क्री॒त-स्सोम॒ उप॑नद्धो मि॒त्रो न॒ एहि॒ सुमि॑त्रधा॒ इत्या॑ह॒ शान्त्या॒ इन्द्र॑स्यो॒रुमा वि॑श॒ दक्षि॑ण॒मित्या॑ह दे॒वा वै यग्ं सोम॒मक्री॑ण-न्तमिन्द्र॑स्यो॒रौ दक्षि॑ण॒ आ ऽसा॑दयन्ने॒ष खलु॒ वा ए॒तर्हीन्द्रो॒ यो यज॑ते॒ तस्मा॑दे॒वमा॒होदायु॑षा स्वा॒युषेत्या॑ह दे॒वता॑ ए॒वा-न्वा॒रभ्यो- [ए॒वा-न्वा॒रभ्योत्, ति॒ष्ठ॒त्यु॒-र्व॑न्तरि॑क्ष॒-] 71
-त्ति॑ष्ठत्यु॒-र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मन्वि॒हीत्या॑हा-न्तरिक्षदेव॒त्यो᳚(1॒) ह्ये॑तर्हि॒ सोमो-ऽदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ सी॒देत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्वि वा ए॑नमे॒तद॑र्धयति॒ य-द्वा॑रु॒णग्ं सन्त॑-म्मै॒त्र-ङ्क॒रोति॑ वारु॒ण्यर्चा-ऽऽ सा॑दयति॒ स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ सम॑र्धयति॒ वास॑सा प॒र्यान॑ह्यति सर्वदेव॒त्यं॑-वैँ वास॒-स्सर्वा॑भिरे॒वै- [वास॒-स्सर्वा॑भिरे॒व, ए॒न॒-न्दे॒वता॑भि॒-] 72
-न॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्सम॑र्धय॒त्यथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ वने॑षु॒ व्य॑न्तरि॑क्ष-न्तता॒नेत्या॑ह॒ वने॑षु॒ हि व्य॑न्तरि॑क्ष-न्त॒तान॒ वाज॒मर्व॒थ्स्वित्या॑ह॒ वाज॒ग्ग्॒ ह्यर्व॑थ्सु॒ पयो॑ अघ्नि॒यास्वित्या॑ह॒ पयो॒ ह्य॑घ्नि॒यासु॑ हृ॒थ्सु क्रतु॒मित्या॑ह हृ॒थ्सु हि क्रतुं॒-वँरु॑णो वि॒क्ष्व॑ग्निमित्या॑ह॒ वरु॑णो॒ हि वि॒क्ष्व॑ग्नि-न्दि॒वि सूर्य॒- [सूर्य᳚म्, इत्या॑ह दि॒वि हि] 73
-मित्या॑ह दि॒वि हि सूर्य॒ग्ं॒ सोम॒मद्रा॒वित्या॑ह॒ ग्रावा॑णो॒ वा अद्र॑य॒स्तेषु॒ वा ए॒ष सोम॑-न्दधाति॒ यो यज॑ते॒ तस्मा॑दे॒वमा॒होदु॒ त्य-ञ्जा॒तवे॑दस॒मिति॑ सौ॒र्यर्चा कृ॑ष्णाजि॒न-म्प्र॒त्यान॑ह्यति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ उस्रा॒वेत॑-न्धूर्षाहा॒वित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-त्प्र च्य॑वस्व भुवस्पत॒ इत्या॑ह भू॒ताना॒ग्॒ ह्ये॑ [भू॒ताना॒ग्ं॒ हि, ए॒ष पति॒-र्विश्वा᳚न्य॒भि] 74
-ष पति॒-र्विश्वा᳚न्य॒भि धामा॒नीत्या॑ह॒ विश्वा॑नि॒ ह्ये᳚(1॒) षो॑-ऽभि धामा॑नि प्र॒च्यव॑ते॒ मा त्वा॑ परिप॒री वि॑द॒दित्या॑ह॒ यदे॒वाद-स्सोम॑माह्रि॒यमा॑ण-ङ्गन्ध॒र्वो वि॒श्वाव॑सुः प॒र्यमु॑ष्णा॒-त्तस्मा॑-दे॒वमा॒हाप॑रिमोषाय॒ यज॑मानस्य स्व॒स्त्यय॑न्य॒सीत्या॑ह॒ यज॑मानस्यै॒वैष य॒ज्ञस्या᳚न्वार॒भों ऽन॑वच्छित्त्यै॒ वरु॑णो॒ वा ए॒ष यज॑मानम॒भ्यैति॒ य- [यत्, क्री॒त-स्सोम॒ उप॑नद्धो॒ नमो॑] 75
-त्क्री॒त-स्सोम॒ उप॑नद्धो॒ नमो॑ मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ चक्ष॑स॒ इत्या॑ह॒ शान्त्या॒ आ सोमं॒-वँह॑न्त्य॒ग्निना॒ प्रति॑ तिष्ठते॒ तौ स॒भंवँ॑न्तौ॒ यज॑मानम॒भि स-म्भ॑वतः पु॒रा खलु॒ वावैष मेधा॑या॒-ऽऽत्मान॑मा॒रभ्य॑ चरति॒ यो दी᳚क्षि॒तो यद॑ग्नीषो॒मीय॑-म्प॒शुमा॒लभ॑त आत्मनि॒ष्क्रय॑ण ए॒वास्य॒ स तस्मा॒-त्तस्य॒ ना-ऽऽश्य॑-म्पुरुषनि॒ष्क्रय॑ण इव॒ ह्यथो॒ खल्वा॑हु र॒ग्नीषोमा᳚भ्यां॒-वाँ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्निति॒ यद॑ग्नीषो॒मीय॑-म्प॒शुमा॒लभ॑त॒ वार्त्र॑घ्न ए॒वास्य॒ स तस्मा᳚-द्वा॒श्यं॑-वाँरु॒ण्यर्चा परि॑ चरति॒ स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ परि॑ चरति ॥ 76 ॥
(अ॒न्वा॒रभ्योथ् - सर्वा॑भिरे॒व - सूर्यं॑ - भू॒ताना॒ग्॒ ह्ये॑ - ति॒ य - दा॑हुः - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 11)
(प्रा॒चीन॑वग्ंशं॒ -ँयाव॑न्त - ऋख्सा॒मे - वाग्वै दे॒वेभ्यो॑ - दे॒वा वै दे॑व॒यज॑नं - क॒द्रूश्च॒ - तद्धिर॑ण्य॒ग्ं॒ - षट् प॒दानि॑ - ब्रह्मवा॒दिनो॑ वि॒चित्यो॒ - य-त्क॒लया॑ ते - वारु॒णो वै क्री॒त-स्सोम॒ - एका॑दश)
(प्रा॒चीन॑वग्ंश॒ग्ग्॒ - स्वाहेत्या॑ह॒ - ये᳚-ऽन्त-श्श॒रा - ह्ये॑ष सं - तप॑सा च॒ - यत्क॑र्णगृही॒ - तेति॑ लोम॒तो - वा॑रु॒णः - षट्-थ्स॑प्ततिः )
(प्रा॒चीन॑वग्ं श॒, म्परि॑ चरति)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे प्रथमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
prā॒cīna̭vagṃśa-ṅkaroti devamanu॒ṣyā diśo॒ vya̭bhajanta॒ prācī᳚-nde॒vā da̭kṣi॒ṇā pi॒taraḥ̭ pra॒tīcī᳚-mmanu॒ṣyā̭ udī̭cīgṃ ru॒drā ya-tprā॒cīna̭vagṃśa-ṅka॒roti̭ devalo॒kame॒va ta-dyaja̭māna u॒pāva̭rtate॒ pari̭ śrayatya॒ntarhi̭to॒hi dḙvalo॒ko ma̭nuṣyalo॒kā-nnāsmāllo॒kā-thsvḙtavyami॒vetyā̭huḥ॒ ko hi ta-dveda॒ ya-dya॒muṣmi̭~llo॒ke-'sti̭ vā॒ na veti̭ di॒kṣva̭tī kā॒śān ka̭ro- [di॒kṣva̭tī kā॒śān ka̭roti, u॒bhayo᳚] 1
-tyu॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyai keśaśma॒śru va̭pate na॒khāni॒ ni kṛ̭ntate mṛ॒tā vā e॒ṣā tvaga̭me॒ddhyā ya-tkḙśaśma॒śru mṛ॒tāme॒va tvaca̭ma-me॒ddhyāma̭pa॒hatya̭ ya॒jñiyo̭ bhū॒tvā medha॒mupai॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒-'phsu dī᳚kṣāta॒pasī॒ prāvḙśayanna॒phsu snā̭ti sā॒kṣāde॒va dī᳚kṣāta॒pasī॒ ava̭ rundhe tī॒rthe snā̭ti tī॒rthe hi te tā-mprāvḙśaya-ntī॒rthe snā̭ti [ ] 2
tī॒rthame॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavatya॒po᳚-'śñātyantara॒ta e॒va meddhyo̭ bhavati॒ vāsa̭sā dīkṣayati sau॒myaṃ-vai~ kṣauma̭-nde॒vata̭yā॒ soma̭me॒ṣa de॒vatā॒mupai̭ti॒ yo dīkṣa̭te॒ soma̭sya ta॒nūra̭si ta॒nuva̭-mme pā॒hītyā̭ha॒ svāme॒va de॒vatā॒mupai॒tyatho̭ ā॒śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ 'gnestṷ̄ṣā॒dhānaṃ̭-vā~॒yorvā̭ta॒pāna̭-mpitṛ॒ṇā-nnī॒vi-roṣa̭dhīnā-mpraghā॒ta [-roṣa̭dhīnā-mpraghā॒taḥ, ā॒di॒tyānā᳚-mprācīnatā॒no] 3
ā̭di॒tyānā᳚-mprācīnatā॒no viśvḙṣā-nde॒vānā॒motu॒ rnakṣa̭trāṇā-matīkā॒śāstadvā e॒ta-thsa̭rva deva॒tyaṃ̭-ya~-dvāso॒ ya-dvāsa̭sā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi-rdīkṣayati ba॒hiḥprā̭ṇo॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sta-syāśa̭na-mprā॒ṇo᳚-'śñāti॒ saprā̭ṇa e॒va dī᳚kṣata॒ āśi̭to bhavati॒ yāvā̭ne॒vāsya̭ prā॒ṇastena̭ sa॒ha medha॒mupai̭ti ghṛ॒ta-nde॒vānā॒-mmastṷ pitṛ॒ṇā-nniṣpa̭kva-mmanu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvā [-mmanu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvai, e॒ta-thsa̭rvadeva॒tyaṃ̭] 4
e॒ta-thsa̭rvadeva॒tyaṃ̭-ya~nnava̭nītaṃ॒-ya~nnava̭nītenābhya॒ṅkte sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kādaga̭to devalo॒kaṃ-yo~ dī᳚kṣi॒to᳚ 'nta॒reva॒ nava̭nīta॒-ntasmā॒-nnava̭nītenā॒bhya̭ṅkte 'nulo॒maṃ-ya~jṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyā॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya̭ ka॒nīni̭kā॒ parā̭-'pata॒-ttadāñja̭nama-bhava॒dyadā॒ṅkte cakṣṷre॒va bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ dakṣi̭ṇa॒-mpūrva॒mā-'ṅktḙ [dakṣi̭ṇa॒-mpūrva॒mā-'ṅkte᳚, sa॒vyagṃ hi] 5
sa॒vyagṃ hi pūrva̭-mmanu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ na ni dhā̭vate॒ nīva॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ dhāva̭nte॒ pañca॒ kṛtva॒ ā-'ṅkte॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pari̭mita॒māṅkte 'pa̭rimita॒gṃ॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ satṷ̄la॒yā-''ṅkte- 'pa̭tūlayā॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ vyāvṛ̭ttyai॒ yadapa̭tūlayāñjī॒ta vajra̭ iva syā॒-thsatṷ̄la॒yā-''ṅktḙ mitra॒tvāye- [mitra॒tvāya̭, indro̭] 6
-ndro̭ vṛ॒trama̭ha॒nthso᳚-'(1॒)po᳚-'(1॒)bhya̭-mriyata॒ tāsāṃ॒-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒māsī॒-ttada॒poda̭krāma॒-tte da॒rbhā a̭bhava॒n॒. yadda̭rbhapuñjī॒laiḥ pa॒vaya̭ti॒ yā e॒va meddhyā̭ ya॒jñiyā॒-ssadḙvā॒ āpa॒stābhi̭re॒vaina̭-mpavayati॒ dvābhyā᳚-mpavayatya-horā॒trābhyā̭me॒vaina̭-mpavayati tri॒bhiḥ pa̭vayati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhire॒vainaṃ̭-lo~॒kaiḥ pa̭vayati pa॒ñcabhiḥ̭ [pa॒ñcabhiḥ̭, pa॒va॒ya॒ti॒ pañcā᳚kṣarā] 7
pavayati॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñāyai॒vaina̭-mpavayati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭vayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-mpavayati sa॒ptabhiḥ̭ pavayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-mpavayati na॒vabhiḥ̭ pavayati॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā-ssaprā̭ṇame॒vaina̭-mpavaya॒tyeka̭vigṃśatyā pavayati॒ daśa॒ hastyā̭ a॒ṅgula̭yo॒ daśa॒ padyā̭ ā॒tmaika̭vi॒gṃ॒śo yāvā̭ne॒va purṷṣa॒sta-mapa̭rivarga- [purṷṣa॒sta-mapa̭rivargam, pa॒va॒ya॒ti॒ ci॒tpati̭stvā] 8
-mpavayati ci॒tpati̭stvā punā॒tvityā̭ha॒ mano॒ vai ci॒tpati॒rmana̭sai॒vaina̭-mpavayati vā॒kpati̭stvā punā॒tvityā̭ha vā॒caivaina̭-mpavayati de॒vastvā̭ savi॒tā pṷnā॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina̭-mpavayati॒ tasya̭ te pavitrapate pa॒vitrḙṇa॒ yasmai॒ ka-mpu॒ne taccha̭keya॒mityā̭-hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste || 9 ||
(a॒tī॒kā॒śān ka̭ro॒tya - vḙśaya-nti॒rtha snā̭ti - praghā॒to - ma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvā - ā-'ṅktḙ - mitra॒tvāya̭ - pa॒ñcabhi॒ - rapa̭rivarga - ma॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 1)
yāva̭nto॒ vai de॒vā ya॒jñāyāpṷnata॒ ta e॒vābha̭va॒n॒. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. ya॒jñāya̭ punī॒te bhava̭tye॒va ba॒hiḥ pa̭vayi॒tvā-'ntaḥ pra pā̭dayati manuṣyalo॒ka e॒vaina̭-mpavayi॒tvā pū॒ta-ndḙvalo॒ka-mpra ṇa̭ya॒tyadī᳚kṣita॒ eka॒yā-''hu॒tyetyā̭hu-ssru॒veṇa॒ cata̭sro juhoti dīkṣita॒tvāya̭ sru॒cā pa̭ñca॒mī-mpañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundha॒ ākū᳚tyai pra॒yuje॒-'gnaye॒ [pra॒yuje॒-'gnaye᳚, svāhetyā॒hā] 10
svāhetyā॒hā-''kū᳚tyā॒ hi purṷṣo ya॒jñama॒bhi pra̭yu॒ṅkte yaje॒yeti̭ me॒dhāyai॒ mana̭se॒-'gnaye॒ svāhetyā̭ha me॒dhayā॒ hi mana̭sā॒ purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti॒ sara̭svatyai pū॒ṣṇe᳚-'gnaye॒ svāhetyā̭ha॒ vāgvai sara̭svatī pṛthi॒vī pū॒ṣā vā॒caiva pṛ̭thi॒vyā ya॒jña-mprayṷṅkta॒ āpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva॒ ityā̭ha॒ yā vai varṣyā॒stā [yā vai varṣyā॒stāḥ, āpo̭ de॒vī-rbṛ̭ha॒tī-] 11
āpo̭ de॒vī-rbṛ̭ha॒tī-rvi॒śvaśa̭bhuṃvo~॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-ddi॒vyā āpo-'śā᳚ntā i॒maṃ-lo~॒kamā ga̭ccheyu॒rāpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva॒ ityā̭hā॒smā e॒vainā̭ lo॒kāya̭ śamayati॒ tasmā᳚cchā॒ntā i॒maṃ-lo~॒kamā ga̭cchanti॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorhi ya॒jña u॒rva̭ntari̭kṣa॒-mityā̭hā॒ntari̭kṣe॒ hi ya॒jño bṛha॒spati̭rno ha॒viṣā̭ vṛdhā॒- [ha॒viṣā̭ vṛdhātu, ityā̭ha॒ brahma॒ vai] 12
-tvityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai̭ ya॒jñamava̭ rundhe॒ yad- brū॒yā-dvi̭dhe॒riti̭ yajñasthā॒ṇumṛ̭cche-dvṛdhā॒tvityā̭ha yajñasthā॒ṇume॒va pari̭ vṛṇakti pra॒jāpa̭ti-rya॒jñama̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ parāṃ̭ai॒-thsa pra yaju॒ravlī̭nā॒-tpra sāma॒ tamṛguda̭yaccha॒-dyadṛgu॒daya̭ccha॒-ttadau᳚-dgraha॒ṇasyau᳚-dgrahaṇa॒tva mṛ॒cā [mṛ॒cā, ju॒ho॒ti॒ ya॒jñasyodya̭tyā] 13
jṷhoti ya॒jñasyodya̭tyā anu॒ṣṭup-chanda̭sā॒-muda̭yaccha॒dityā̭-hu॒stasmā̭danu॒ṣṭubhā̭ juhoti ya॒jñasyodya̭tyai॒ dvāda̭śa vāthsaba॒ndhānyuda̭yaccha॒-nnityā̭hu॒-stasmā᳚d- dvāda॒śabhi̭-rvāthsabandha॒vido̭ dīkṣayanti॒ sā vā e॒ṣarga̭nu॒ṣṭug-vāga̭nu॒ṣṭug-yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti vā॒caivaina॒gṃ॒ sarva̭yā dīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turityā̭ha sāvi॒tryḙtena॒ marto̭ vṛṇīta sa॒khya- [sa॒khyam, ityā̭ha] 14
-mityā̭ha pitṛdeva॒tyai̭tena॒ viśvḙ rā॒ya i̭ṣuddhya॒sītyā̭ha vaiśvade॒vyḙtena̭ dyu॒mnaṃ-vṛ~̭ṇīta pu॒ṣyasa॒ ityā̭ha pau॒ṣṇyḙtena॒ sā vā e॒ṣarkhsa̭rvadeva॒tyā̭ yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhirdīkṣayati sa॒ptākṣa̭ra-mpratha॒ma-mpa॒dama॒ṣṭākṣa̭rāṇi॒ trīṇi॒ yāni॒ trīṇi॒ tānya॒ṣṭāvupa̭ yanti॒ yāni̭ ca॒tvāri॒ tānya॒ṣṭau yada॒ṣṭākṣa̭rā॒ tena̭ [tena̭, gā॒ya॒trī yadekā̭daśākṣarā॒] 15
gāya॒trī yadekā̭daśākṣarā॒ tena̭ tri॒ṣṭugya-ddvāda̭śākṣarā॒ tena॒ jaga̭tī॒ sā vā e॒ṣarkhsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhirdīkṣayati sa॒ptākṣa̭ra-mpratha॒ma-mpa॒dagṃ sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundha॒ eka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai᳚ || 16 ||
(a॒gnaye॒ - tā - vṛ̭dhātvṛ॒ - cā - sa॒khyaṃ - tena̭ - juhoti॒ - pañca̭daśa ca) (a. 2)
ṛ॒-khsā॒me vai de॒vebhyo̭ ya॒jñāyā-'ti̭ṣṭhamāne॒ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā- 'pa॒kramyā̭tiṣṭhatā॒-ntḙ-'manyanta॒ yaṃ-vā~ i॒me ṷpāva॒rthsyata॒-ssa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ te upā̭mantrayanta॒ te a̭horā॒trayo᳚-rmahi॒māna̭-mapani॒dhāya̭ de॒vānu॒pāva̭rtetāme॒ṣa vā ṛ॒co varṇo॒ yacchu॒kla-ṅkṛ̭ṣṇāji॒nasyai॒ṣa sāmno॒ ya-tkṛ॒ṣṇamṛ̭khsā॒mayo॒-śśilpe᳚ stha॒ ityā̭harkhsā॒me e॒vā-'va̭ rundha e॒ṣa [e॒vā-'va̭ rundha e॒ṣaḥ, vā ahno॒] 17
vā ahno॒ varṇo॒ yacchu॒kla-ṅkṛ̭ṣṇāji॒nasyai॒ṣa rātri̭yā॒ ya-tkṛ॒ṣṇaṃ-ya~de॒vaina̭yo॒statra॒ nya̭kta॒-ntade॒vāva̭ rundhe kṛṣṇāji॒nena̭ dīkṣayati॒ brahma̭ṇo॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-mbrahma̭ṇai॒vaina̭-ndīkṣayatī॒mā-ndhiya॒gṃ॒ śikṣa̭māṇasya de॒vetyā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dgarbho॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒ta ulbaṃ॒-vā~saḥ॒ prorṇṷte॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, garbhāḥ॒ prāvṛ̭tā] 18
-dgarbhāḥ॒ prāvṛ̭tā jāyante॒ na pu॒rā soma̭sya kra॒yādapo᳚rṇvīta॒ ya-tpu॒rā soma̭sya kra॒yāda̭porṇvī॒ta garbhāḥ᳚ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā-ssyuḥ krī॒te some-'po᳚rṇute॒ jāya̭ta e॒va tadatho॒ yathā॒ vasī̭yāgṃ sa-mpratyaporṇu॒te tā॒dṛge॒va tadaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nta॒ ūrjaṃ॒-vya~̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ te śa॒rā a̭bhava॒nnūrgvai śa॒rā yaccha̭ra॒mayī॒ [yaccha̭ra॒mayī᳚, mekha̭lā॒] 19
mekha̭lā॒ bhava॒tyūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta-ssanna̭hyati maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata ū॒rdhvaṃ-vai~ purṷṣasya॒ nābhyai॒ meddhya̭-mavā॒cīna̭-mame॒ddhyaṃ-ya~nma̭ddhya॒ta-ssa॒naṃhya̭ti॒ meddhya̭-ñcai॒vāsyā̭me॒ddhya-ñca॒ vyāva̭rtaya॒tīndro̭ vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒- [-yūpa॒stṛtī̭ya॒m, ye᳚-'nta-śśa॒rā] 20
-~ye᳚-'nta-śśa॒rā aśī᳚ryanta॒ te śa॒rā a̭bhava॒-ntaccha॒rāṇāgṃ̭ śara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śa॒rāḥ, kṣu-tkhalu॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sya॒ bhrātṛ̭vyo॒ yaccha̭ra॒mayī॒ mekha̭lā॒ bhava̭ti॒ vajrḙṇai॒va sā॒kṣā-tkṣudha॒-mbhrātṛ̭vya-mmaddhya॒to-'pa̭ hate tri॒vṛ-dbha̭vati tri॒vṛdvai prā॒ṇastri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇa-mma̭ddhya॒to yaja̭māne dadhāti pṛ॒thvī bha̭vati॒ rajjṷ̄nāṃ॒-vyā~vṛ̭tyai॒ mekha̭layā॒ yaja̭māna-ndīkṣayati॒ yoktrḙṇa॒ patnī᳚-mmithuna॒tvāya̭ [ ] 21
ya॒jño dakṣi̭ṇāma॒bhya̭ddhyāya॒-ttāgṃ sama̭bhava॒-ttadindro̭-'cāya॒-thso̭-'manyata॒ yo vā i॒to ja̭ni॒ṣyate॒ sa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ tā-mprāvi̭śa॒-ttasyā॒ indra̭ e॒vājā̭yata॒ so̭-'manyata॒ yo vai madi॒to 'pa̭ro jani॒ṣyate॒ sa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ tasyā̭ anu॒mṛśya॒ yoni॒mā-'cchi̭na॒-thsā sū॒tava̭śā-'bhava॒-tta-thsū॒tava̭śāyai॒ janma॒ [janma̭, tāgṃ haste॒ nya̭veṣṭayata॒] 22
tāgṃ haste॒ nya̭veṣṭayata॒ tā-mmṛ॒geṣu॒ nya̭dadhā॒-thsā kṛ̭ṣṇaviṣā॒ṇā- 'bha̭va॒dindra̭sya॒ yoni̭rasi॒ mā mā̭ higṃsī॒riti̭ kṛṣṇaviṣā॒ṇā-mpra ya̭cchati॒ sayo̭nime॒va ya॒jña-ṅka̭roti॒ sayo̭ni॒-ndakṣi̭ṇā॒gṃ॒ sayo̭ni॒mindragṃ̭ sayoni॒tvāya̭ kṛ॒ṣyai tvā̭ susa॒syāyā॒ ityā̭ha॒ tasmā̭dakṛṣṭapa॒cyā oṣa̭dhayaḥ pacyante supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya॒ ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇanti॒ yaddhastḙna [yaddhastḙna, ka॒ṇḍū॒yeta̭] 23
kaṇḍū॒yeta̭ pāmana॒-mbhāvṷkāḥ pra॒jā-ssyu॒rya-thsmayḙta nagna॒-mbhāvṷkāḥ kṛṣṇaviṣā॒ṇayā̭ kaṇḍūyate-'pi॒gṛhya̭ smayate pra॒jānā᳚-ṅgopī॒thāya॒ na pu॒rā dakṣi̭ṇābhyo॒ netoḥ᳚ kṛṣṇaviṣā॒ṇāmava̭ cṛte॒dya-tpu॒rā dakṣi̭ṇābhyo॒ netoḥ᳚ kṛṣṇaviṣā॒ṇā-ma̭vacṛ॒te-dyoniḥ̭ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā syānnī॒tāsu॒ dakṣi̭ṇāsu॒ cātvā̭le kṛṣṇaviṣā॒ṇā-mprāsya̭ti॒ yoni॒rvai ya॒jñasya॒ cātvā̭laṃ॒-yo~niḥ̭ kṛṣṇaviṣā॒ṇā yonā̭ve॒va yoni̭-ndadhāti ya॒jñasya̭ sayoni॒tvāya̭ || 24 ||
(ru॒ndha॒ e॒ṣa - tasmā᳚ - cchara॒mayī॒ - yūpa॒stṛtī̭yaṃ - mithuna॒tvāya॒ - janma॒ - hastḙnā॒ - 'ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vāgvai de॒vebhyo 'pā᳚krāma-dya॒jñāyāti̭ṣṭhamānā॒ sā vana॒spatī॒-nprāvi̭śa॒-thsaiṣā vāgvana॒spati̭ṣu vadati॒ yā dṷndu॒bhau yā tūṇa̭ve॒ yā vīṇā̭yāṃ॒-ya~-ddī᳚kṣitada॒ṇḍa-mpra॒yaccha̭ti॒ vāca̭me॒vāva̭ rundha॒ audṷbaṃro bhava॒tyūrgvā ṷdu॒baṃra॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe॒ mukhḙna॒ sammi̭to bhavati mukha॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmukha॒ta ū॒rjā bhṷñjate [ ] 25
krī॒te somḙ maitrāvaru॒ṇāya̭ da॒ṇḍa-mpra ya̭cchati maitrāvaru॒ṇo hi pu॒rastā̭-dṛ॒tvigbhyo॒ vācaṃ̭-vi~॒bhaja̭ti॒ tāmṛ॒tvijo॒ yaja̭māne॒ prati̭ ṣṭhāpayanti॒ svāhā̭ ya॒jña-mmana॒setyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti॒ svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒ -mityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorhi ya॒jña-ssvāho॒rora॒-ntari̭kṣā॒ -dityā̭hā॒ntari̭kṣe॒ hi ya॒jña-ssvāhā̭ ya॒jñaṃ-vā~tā॒dā ra̭bha॒ ityā̭hā॒-'yaṃ- [ityā̭hā॒-'yam, vāva yaḥ pava̭te॒] 26
-~vāva yaḥ pava̭te॒ sa ya॒jñastame॒va sā॒kṣādā ra̭bhate mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ adī᳚kṣiṣṭā॒ya-mbrā᳚hma॒ṇa iti॒ trirṷpā॒g॒śvā̭ha de॒vebhya̭ e॒vaina॒-mprā-''ha॒ triru॒ccairu॒bhaye᳚bhya e॒vaina̭-ndevamanu॒ṣyebhyaḥ॒ prā-''ha॒ na pu॒rā nakṣa̭trebhyo॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭je॒-dyatpu॒rā nakṣa̭trebhyo॒ vācaṃ̭-vi~sṛ॒je-dya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyā॒- [-~vicchi̭ndyāt, udi̭teṣu॒] 27
-dudi̭teṣu॒ nakṣa̭treṣu vra॒ta-ṅkṛ̭ṇu॒teti॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jati ya॒jñavra̭to॒ vai dī᳚kṣi॒to ya॒jñame॒vābhi vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jati॒ yadi̭ visṛ॒je-dvai᳚ṣṇa॒vīmṛca॒manṷ brūyā-dya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭noti॒ daivī॒-ndhiya̭-mmanāmaha॒ ityā̭ha ya॒jñame॒va tanmra̭dayati supā॒rā no̭ asa॒dvaśa॒ ityā̭ha॒ vyṷṣṭime॒vāva̭ rundhe [rundhe, bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti] 28
brahmavā॒dino̭ vadanti hota॒vya̭-ndīkṣi॒tasya̭ gṛ॒hā(3) i na ho̭ta॒vyā(3)miti̭ ha॒virvai dī᳚kṣi॒to yajjṷhu॒yā-dyaja̭mānasyāva॒dāya̭ juhuyā॒-dyanna jṷhu॒yā-dya̭jñapa॒rura॒ntari̭yā॒dye de॒vā mano̭jātā mano॒yuja॒ ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā mano̭jātā mano॒yuja॒steṣve॒va pa॒rokṣa̭-ñjuhoti॒ tanneva̭ hu॒ta-nnevāhṷtagg sva॒pantaṃ॒-vai~ dī᳚kṣi॒tagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantya॒gniḥ - [jighāgṃsantya॒gniḥ, khalu॒ vai] 29
khalu॒ vai ra̭kṣo॒hā-'gne॒ tvagṃ su jā̭gṛhi va॒yagṃ su ma̭ndiṣīma॒hītyā̭hā॒gni-me॒vādhi॒pā-ṅkṛ॒tvā sva̭piti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā avra॒tyami̭va॒ vā e॒ṣa ka̭roti॒ yo dī᳚kṣi॒ta-ssvapi̭ti॒ tvama̭gne vrata॒pā a॒sītyā̭hā॒gnirvai de॒vānāṃ᳚-vra~॒tapa̭ti॒-ssa e॒vainaṃ̭-vra~॒tamā la̭bhaṃya~ti de॒va ā martye॒ṣvetyā̭ha de॒vo [de॒vaḥ, hyḙṣa sa-nmartyḙṣu॒] 30
hyḙṣa sa-nmartyḙṣu॒ tvaṃ-ya~॒jñeṣvīḍya॒ ityā̭hai॒tagṃ hi ya॒jñeṣvīḍa॒te-'pa॒ vai dī᳚kṣi॒tā-thsṷṣu॒puṣa̭ indri॒ya-nde॒vatāḥ᳚ krāmanti॒ viśvḙ de॒vā a॒bhi māmā-'va̭vṛtra॒-nnityā̭-hendri॒yeṇai॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-nna̭yati॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-dyāva̭ta e॒va pa॒śūna॒bhi dīkṣḙta॒ tāva̭nto-'sya pa॒śavaḥ̭ syū॒ rāsveya̭- [pa॒śavaḥ̭ syū॒ rāsveya̭t, so॒mā-'' bhūyo̭] 31
-thso॒mā-'' bhūyo̭ bha॒retyā॒hā-pa̭rimitāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe ca॒ndrama̭si॒ mama॒ bhogā̭ya bha॒vetyā̭ha yathādeva॒tame॒vaināḥ॒ prati̭ gṛhṇāti vā॒yave᳚ tvā॒ varṷṇāya॒ tveti॒ yade॒vame॒tā nānṷdi॒śedaya̭thādevata॒-ndakṣi̭ṇā gamaye॒dā de॒vatā᳚bhyo vṛścyeta॒ yade॒vame॒tā a̭nudi॒śati̭ yathādeva॒tame॒va dakṣi̭ṇā gamayati॒ na de॒vatā᳚bhya॒ ā [na de॒vatā᳚bhya॒ ā, vṛ॒ścya॒te॒ devī̭rāpo] 32
vṛ̭ścyate॒ devī̭rāpo apā-nnapā॒dityā̭ha॒ yadvo॒ meddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒-ntadvo॒ mā-'va̭ kramiṣa॒miti॒ vāvaitadā॒hācchi̭nna॒-ntantṷ-mpṛthi॒vyā anṷ geṣa॒mityā̭ha॒ setṷme॒va kṛ॒tvā-'tyḙti || 33 ||
(bhu॒ñja॒te॒ - 'yaṃ - chi̭ndyā-d- rundhe॒ - 'gni - rā̭ha de॒va - iya̭-d- de॒vatā᳚bhya॒ ā - traya̭strigṃśacca) (a. 4)
de॒vā vai dḙva॒yaja̭na-maddhyava॒sāya॒ diśo॒ na prājā̭na॒-nte᳚(1॒)-'nyo᳚-'nyamupā̭dhāva॒-ntvayā॒ pra jā̭nāma॒ tvayeti॒ te-'di̭tyā॒gṃ॒ sama̭ddhrayanta॒ tvayā॒ pra jā̭nā॒meti॒ sā-'bra̭vī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ matprā̭yaṇā e॒va vo̭ ya॒jñā madṷdayanā asa॒nniti॒ tasmā̭dādi॒tyaḥ prā̭ya॒ṇīyo̭ ya॒jñānā̭mādi॒tya ṷdaya॒nīyaḥ॒ pañca̭ de॒vatā̭ yajati॒ pañca॒ diśo̭ di॒śā-mprajñā᳚tyā॒ [di॒śā-mprajñā᳚tyai, atho॒ pañcā᳚kṣarā] 34
atho॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pathyāg̭ sva॒stima̭yaja॒-nprācī̭me॒va tayā॒ diśa॒-mprājā̭nanna॒gninā̭ dakṣi॒ṇā somḙna pra॒tīcīgṃ̭ savi॒trodī̭cī॒-madi̭tyo॒rdhvā-mpathyāg̭ sva॒stiṃ ~ya̭jati॒ prācī̭me॒va tayā॒ diśa॒-mpra jā̭nāti॒ pathyāg̭ sva॒stimi॒ṣṭvā-'gnīṣomaṷ yajati॒ cakṣṷṣī॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yada॒gnīṣomau॒ tābhyā̭me॒vānṷ paśya- [paśyati, a॒gnīṣomā̭-vi॒ṣṭvā] 35
-tya॒gnīṣomā̭-vi॒ṣṭvā sa̭vi॒tāraṃ̭-ya~jati savi॒tṛpra̭sūta e॒vānṷ paśyati savi॒tāra̭mi॒ṣṭvā-'di̭tiṃ-ya~jatī॒yaṃ-vā~ adi̭tira॒syāme॒va pra̭ti॒ṣṭhāyānṷ paśya॒tyadi̭timi॒ṣṭvā mā̭ru॒tīmṛca॒manvā̭ha ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śa-ṅkhalu॒ vai kalpa̭māna-mmanuṣyavi॒śamanṷ kalpate॒ ya-nmā̭ru॒tīmṛca̭ma॒nvāha̭ vi॒śā-ṅkḷptyai᳚ brahmavā॒dino̭ vadanti prayā॒java̭dananūyā॒ja-mprā̭ya॒ṇīya̭-ṅkā॒rya̭-manūyā॒java̭- [-manūyā॒java̭t, a॒pra॒yā॒ja-mṷdaya॒nīya॒] 36
-daprayā॒ja-mṷdaya॒nīya॒-mitī॒me vai pra̭yā॒jā a॒mī a̭nūyā॒jā-ssaiva sā ya॒jñasya॒ santa̭ti॒sta-ttathā॒ na kā॒rya̭mā॒tmā vai pra̭yā॒jāḥ pra॒jā-'nṷ̄yā॒jā ya-tpra̭yā॒jā-na̭ntari॒yādā॒tmāna̭ma॒-ntari̭yā॒-dyada̭nūyā॒jā-na̭ntari॒yā-tpra॒jāma॒ntari̭yā॒dyataḥ॒ khalu॒ vai ya॒jñasya॒ vita̭tasya॒ na kri॒yate॒ tadanṷ ya॒jñaḥ parā̭ bhavati ya॒jña-mpa̭rā॒bhava̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ [-~yaja̭mā॒no-'nṷ, parā̭ bhavati] 37
parā̭ bhavati prayā॒java̭de॒vā-nṷ̄yā॒java̭-tprāya॒ṇīya̭-ṅkā॒rya̭-mprayā॒java̭danūyā॒java̭-dudaya॒nīya॒-nnā-''tmāna̭manta॒reti॒ na pra॒jā-nna ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭mānaḥ prāya॒ṇīya̭sya niṣkā॒sa ṷdaya॒nīya̭ma॒bhi nirva̭pati॒ saiva sā ya॒jñasya॒ santa̭ti॒ryāḥ prā̭ya॒ṇīya̭sya yā॒jyā̭ ya-ttā ṷdaya॒nīya̭sya yā॒jyāḥ᳚ ku॒ryā-tparāṃ̭a॒muṃ-lo~॒kamā ro̭he-tpra॒māyṷka-ssyā॒dyāḥ prā̭ya॒ṇīya̭sya puro-'nuvā॒kyā᳚stā ṷdaya॒nīya̭sya yā॒jyāḥ᳚ karotya॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || 38 ||
(prajñā᳚tyai - paśyatya - nūyā॒java॒ - dyaja̭mā॒no-'nṷ - puronuvā॒kyā᳚stā - a॒ṣṭau ca̭) (a. 5)
ka॒drūśca॒ vai sṷpa॒rṇī cā᳚-''tmarū॒payo̭raspardhetā॒gṃ॒ sā ka॒drū-ssṷpa॒rṇīma̭jaya॒-thsā-'bra̭vī-ttṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma॒stamā ha̭ra॒ tenā॒-''tmāna॒-nniṣkrī̭ṇī॒ṣvetī॒yaṃ-vai~ ka॒drūra॒sau sṷpa॒rṇī chandāgṃ̭si sauparṇe॒yā-ssābra̭vīda॒smai vai pi॒taraṷ pu॒trā-nbi̭bhṛta-stṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma॒stamā ha̭ra॒ tenā॒-''tmāna॒-nniṣkrī̭ṇī॒ṣve- [niṣkrī̭ṇī॒ṣva, iti̭ mā] 39
-ti̭ mā ka॒drūra̭voca॒diti॒ jaga॒tyuda̭pata॒-ccatṷrdaśākṣarā sa॒tī sā 'prā᳚pya॒ nya̭vartata॒ tasyai॒ dve a॒kṣarḙ amīyetā॒gṃ॒ sā pa॒śubhi̭śca dī॒kṣayā॒ cā-'ga̭ccha॒-ttasmā॒jjaga̭tī॒ chanda̭sā-mpaśa॒vya̭tamā॒ tasmā᳚-tpaśu॒manta̭-ndī॒kṣopa̭ namati tri॒ṣṭuguda̭pata॒-ttrayo̭daśākṣarā sa॒tī sā 'prā᳚pya॒ nya̭vartata॒ tasyai॒ dve a॒kṣarḙ amīyetā॒gṃ॒ sā dakṣi̭ṇābhiśca॒ [dakṣi̭ṇābhiśca, tapa̭sā॒] 40
tapa̭sā॒ cā-'ga̭ccha॒-ttasmā᳚-ttri॒ṣṭubho̭ lo॒ke māddhya̭ndine॒ sava̭ne॒ dakṣi̭ṇā nīyanta e॒ta-tkhalu॒ vāva tapa॒ ityā̭hu॒rya-ssva-ndadā॒tīti̭ gāya॒tryuda̭pata॒ccatṷrakṣarā sa॒tya̭jayā॒ jyoti̭ṣā॒ tama̭syā a॒jā-'bhya̭rundha॒ tada॒jāyā̭ aja॒tvagṃ sā soma॒-ñcā-''ha̭racca॒tvāri̭ cā॒kṣarā̭ṇi॒ sā-'ṣṭākṣa̭rā॒ sama̭padyata brahmavā॒dino̭ vadanti॒ [brahmavā॒dino̭ vadanti, kasmā᳚-thsa॒tyā-] 41
kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭ya॒trī kani̭ṣṭhā॒ chanda̭sāgṃ sa॒tī ya̭jñamu॒kha-mparī̭yā॒yeti॒ yade॒vāda-ssoma॒mā-'ha̭ra॒-ttasmā᳚-dyajñamu॒kha-mparyai॒-ttasmā᳚-tteja॒svinī̭tamā pa॒dbhyā-ndve sava̭ne sa॒magṛ̭hṇā॒-nmukhe॒naikaṃ॒-ya~nmukhḙna sa॒magṛ̭hṇā॒-ttada̭dhaya॒-ttasmā॒-ddve sava̭ne śu॒kra̭vatī prātassava॒na-ñca॒ māddhya̭ndina-ñca॒ tasmā᳚-ttṛtīya sava॒na ṛ̭jī॒ṣama॒bhi ṣṷṇvanti dhī॒tami̭va॒ hi manya̭nta [hi manya̭nte, ā॒śira॒mava̭ nayati] 42
ā॒śira॒mava̭ nayati saśukra॒tvāyātho॒ sa-mbha̭ratye॒vaina॒-ttagṃ soma̭-māhri॒yamā̭ṇa-ṅgandha॒rvo vi॒śvāva̭saḥ॒ parya̭muṣṇā॒-thsa ti॒sro rātrīḥ॒ pari̭muṣito-'vasa॒-ttasmā᳚-tti॒sro rātrīḥ᳚ krī॒ta-ssomo̭ vasati॒ te de॒vā a̭bruva॒n-thstrīkā̭mā॒ vai ga̭ndha॒rvā sstri॒yā niṣkrī̭ṇā॒meti॒ te vāca॒gg॒ striya॒meka̭hāyanī-ṅkṛ॒tvā tayā॒ nira̭krīṇa॒n-thsā ro॒hi-drū॒pa-ṅkṛ॒tvā ga̭ndha॒rvebhyo̭- [ga̭ndha॒rvebhyaḥ̭, a॒pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tta-dro॒hito॒] 43
-'pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tta-dro॒hito॒ janma॒ te de॒vā a̭bruva॒nnapa̭ yu॒ṣmadakra̭mī॒-nnāsmānu॒-pāva̭rtate॒ vi hva̭yāmahā॒ iti॒ brahma̭ gandha॒rvā ava̭da॒nnagā̭ya-nde॒vā-ssā de॒vā-ngāya̭ta u॒pāva̭rtata॒ tasmā॒-dgāya̭nta॒gg॒ striyaḥ̭ kāmayante॒ kāmṷkā ena॒gg॒ striyo̭ bhavanti॒ ya e॒vaṃ-ve~dātho॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvānapi॒ janyḙṣu॒ bhava̭ti॒ tebhya̭ e॒va da̭datyu॒ta ya-dba॒huta̭yā॒ [ya-dba॒huta̭yāḥ, bhava॒ntyeka̭hāyanyā] 44
bhava॒ntyeka̭hāyanyā krīṇāti vā॒caivaina॒gṃ॒ sarva̭yā krīṇāti॒ tasmā॒deka̭hāyanā manu॒ṣyā̭ vācaṃ̭-va~da॒ntyakṷ̄ṭa॒yā 'ka̭rṇa॒yā-' kā̭ṇa॒yāślo̭ṇa॒yā 'sa̭ptaśaphayā krīṇāti॒ sarva̭yai॒vaina̭-ṅkrīṇāti॒ yacchve॒tayā᳚ krīṇī॒yā-ddu॒ścarmā॒ yaja̭māna-ssyā॒dya-tkṛ॒ṣṇayā̭-'nu॒stara̭ṇī syā-tpra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒dya-ddvi̭rū॒payā॒ vārtra̭ghnī syā॒-thsa vā॒-'nya-ñji̭nī॒yā-ttaṃ-vā~॒-'nyo ji̭nīyādaru॒ṇayā̭ piṅgā॒kṣyā krī̭ṇātye॒tadvai soma̭sya rū॒pagg svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā krīṇāti || 45 ||
(niṣkrī̭ṇīṣva॒ - dakṣi̭ṇābhiśca - vadanti॒ - manya̭nte-gandha॒rvebhyo̭-ba॒huta̭yāḥ-piṅgā॒kṣyā-daśa̭ ca ) (a. 6)
taddhira̭ṇyamabhava॒-ttasmā̭da॒dbhyo hira̭ṇya-mpunanti brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyāda̭na॒sthikḙna pra॒jāḥ pra॒vīya̭nte 'stha॒nvatī᳚rjāyanta॒ iti॒ yaddhira̭ṇya-ṅghṛ॒tḙ-'va॒dhāya̭ ju॒hoti॒ tasmā̭dana॒sthikḙna pra॒jāḥ pra vī̭yante 'stha॒nvatī᳚rjāyanta e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-ntejo॒ hira̭ṇyami॒yantḙ śukra ta॒nūri॒daṃ-va~rca॒ ityā̭ha॒ satḙjasame॒vaina॒gṃ॒ sata̭nu- [sata̭num, ka॒ro॒tyatho॒] 46
-ṅkaro॒tyatho॒ sa-mbha̭ratye॒vainaṃ॒-ya~daba̭ddhama-vada॒ddhyā-dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā-ssyurba॒ddhamava̭ dadhāti॒ garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyai̭ niṣṭa॒rkya̭-mbaddhnāti pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ vāgvā e॒ṣā ya-thso̭ma॒kraya̭ṇī॒ jūra॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā॒ java̭te॒ ta-dvā॒cā vada̭ti dhṛ॒tā mana॒setyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi vāgdhṛ॒tā juṣṭā॒ viṣṇa̭va॒ ityā̭ha [ ] 47
ya॒jño vai viṣṇṷ rya॒jñāyai॒vainā॒-ñjuṣṭā᳚-ṅkaroti॒ tasyā᳚ste sa॒tyasa̭vasaḥ prasa॒va ityā̭ha savi॒tṛ-pra̭sūtāme॒va vāca॒mava̭ rundhe॒ kāṇḍḙkāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantye॒ṣa khalu॒ vā ara̭kṣohataḥ॒ panthā॒ yo᳚-'gneśca॒ sūrya̭sya ca॒ sūrya̭sya॒ cakṣu॒rā-'rṷhama॒gnera॒kṣṇaḥ ka॒nīni̭kā॒mityā̭ha॒ ya e॒vāra̭kṣohataḥ॒ panthā॒stagṃ sa॒māro̭hati॒ [sa॒māro̭hati, vāgvā e॒ṣā] 48
vāgvā e॒ṣā ya-thso̭ma॒kraya̭ṇī॒ cida̭si ma॒nā-'sītyā̭ha॒ śāstye॒vainā̭me॒ta-ttasmā᳚cchi॒ṣṭāḥ pra॒jā jā̭yante॒ cida॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā ce॒taya̭te॒ ta-dvā॒cā vada̭ti ma॒nā-'sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-tka॒roti॒ dhīra॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā॒ dhyāya̭ti॒ ta-dvā॒cā [ ] 49
vada̭ti॒ dakṣi̭ṇā॒-'sītyā̭ha॒ dakṣi̭ṇā॒ hyḙṣā ya॒jñiyā॒-'sītyā̭ha ya॒jñiyā̭me॒vainā᳚-ṅkaroti kṣa॒triyā॒sītyā̭ha kṣa॒triyā॒ hyḙṣā 'di̭tirasyubha॒yata̭śśī॒rṣṇītyā̭ha॒ yade॒vā-''di॒tyaḥ prā̭ya॒ṇīyo̭ ya॒jñānā̭mādi॒tya ṷdaya॒nīya॒-stasmā̭de॒vamā̭ha॒ yadaba̭ddhā॒ syādaya̭tā syā॒dya-tpa̭diba॒ddhā-'nu॒stara̭ṇī syā-tpra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒- [yaja̭māna-ssyāt, ya-tka̭rṇagṛhī॒tā] 50
-dya-tka̭rṇagṛhī॒tā vārtra̭ghnī syā॒-thsa vā॒-'nya-ñji̭nī॒yā-ttaṃ-vā~॒-'nyo ji̭nīyānmi॒trastvā̭ pa॒di ba̭ddhnā॒tvityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vainā᳚-mpa॒di ba̭ddhnāti pū॒ṣā-'ddhva̭naḥ pā॒tvityā̭he॒yaṃ-vai~ pū॒ṣemāme॒vāsyā̭ adhi॒pāma̭ka॒-ssama̭ṣṭyā॒ indrā॒yā-ddhya̭kṣā॒yetyā॒hendra̭me॒vāsyā॒ addhya̭kṣa-ṅkaro॒- [addhya̭kṣa-ṅkaroti, anṷ tvā mā॒tā] 51
-tyanṷ tvā mā॒tā ma̭nyatā॒manṷ pi॒tetyā॒hā-nṷmatayai॒vaina̭yā krīṇāti॒ sā dḙvi de॒vamacche॒hītyā̭ha de॒vī hyḙṣā de॒va-ssoma॒ indrā̭ya॒ soma॒mityā॒hendrā̭ya॒ hi soma̭ āhri॒yate॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-tparā᳚cye॒va so̭ma॒kraya̭ṇīyā-dru॒drastvā-'' va̭rtaya॒tvityā̭ha ru॒dro vai krū॒ro [ru॒dro vai krū॒raḥ, de॒vānā॒-ntame॒vāsyai̭] 52
de॒vānā॒-ntame॒vāsyai̭ pa॒rastā᳚-ddadhā॒tyāvṛ̭ttyai krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-dru॒drasya̭ kī॒rtaya̭ti mi॒trasya̭ pa॒thetyā̭ha॒ śāntyai̭ vā॒cā vā e॒ṣa vi krī̭ṇīte॒ ya-sso̭ma॒kraya̭ṇyā sva॒sti soma̭sakhā॒ puna॒rehi̭ sa॒ha ra॒yyetyā̭ha vā॒caiva vi॒krīya॒ puna̭rā॒tman vāca̭-ndha॒tte-'nṷpadāsukā-'sya॒ vāgbha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 53 ||
(sata̭nuṃ॒ - ~viṣṇa̭va॒ ityā̭ha - sa॒māro̭hati॒ - dhyāya̭ti॒ ta-dvā॒cā - yaja̭māna-ssyāt - karoti - krū॒ro - veda̭) (a. 7)
ṣaṭ pa॒dānyanu॒ ni krā̭mati ṣaḍa॒haṃ-vā~nnāti̭ vadatyu॒ta saṃ̭va~thsa॒rasyāya̭ne॒ yāva̭tye॒va vāktāmava̭ rundhe sapta॒me pa॒de jṷhoti sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundhe sa॒pta grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ sa॒ptā-''ra॒ṇyā-ssa॒pta chandāg̭-syu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai॒ vasvya̭si ru॒drā-'sītyā̭ha rū॒pame॒vāsyā̭ e॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒- [e॒ta-nma̭hi॒māna᳚m, vyāca̭ṣṭe॒ bṛha॒spati̭stvā] 54
-~vyāca̭ṣṭe॒ bṛha॒spati̭stvā su॒mne ra̭ṇva॒tvityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe ru॒dro vasṷbhi॒rā ci̭ke॒tvityā॒hā-''vṛ̭ttyai pṛthi॒vyāstvā̭ mū॒rdhannā ji̭gharmi deva॒yaja̭na॒ ityā̭ha pṛthi॒vyā hyḙṣa mū॒rdhā ya-ddḙva॒yaja̭na॒miḍā̭yāḥ pa॒da ityā॒heḍā̭yai॒ hyḙta-tpa॒daṃ-ya~-thso̭ma॒kraya̭ṇyai ghṛ॒tava̭ti॒ svāhe- [svāhā᳚, ityā̭ha॒] 55
-tyā̭ha॒ yade॒vāsyai̭ pa॒dā-dghṛ॒tamapī᳚ḍyata॒ tasmā̭de॒vamā̭ha॒ yada̭ddhva॒ryura̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryu rbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ kāṇḍḙkāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyā [rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai, i॒dama॒hagṃ] 56
i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ ya-ñcai॒va dveṣṭi॒ yaścai̭na॒-ndveṣṭi॒ tayo̭-re॒vā-'na̭ntarāya-ṅgrī॒vāḥ kṛ̭ntati pa॒śavo॒ vai so̭ma॒kraya̭ṇyai pa॒daṃ-yā~̭vattmū॒tagṃ saṃ-va~̭pati pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒-'sme rāya॒ iti॒ saṃ ~va̭patyā॒tmāna̭-me॒vāddhva॒ryuḥ -[-me॒vāddhva॒ryuḥ, pa॒śubhyo॒] 57
pa॒śubhyo॒ nāntarḙti॒ tve rāya॒ iti॒ yaja̭mānāya॒ pra ya̭cchati॒ yaja̭māna e॒va ra॒yi-nda̭dhāti॒ tote॒ rāya॒ iti॒ patni̭yā a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmano॒ ya-tpatnī॒ yathā̭ gṛ॒heṣṷ nidha॒tte tā॒dṛge॒va ta-ttvaṣṭī̭matī te sape॒yetyā̭ha॒ tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛ-drū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhātya॒smai vai lo॒kāya॒ gārha̭patya॒ ā dhī̭yate॒ 'muṣmā̭ āhava॒nīyo॒ ya-dgārha̭patya upa॒vapḙda॒smin ~lo॒ke pa̭śa॒mān-thsyā॒-dyadā̭hava॒nīye॒ 'muṣmi̭n ~lo॒ke pa̭śu॒mān-thsyā̭du॒bhayo॒rupa̭ vapatyu॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayoḥ᳚ paśu॒manta̭-ṅkaroti || 58 ||
(ma॒hi॒māna॒gg॒ - svāhā - 'pa̭hatyā - adhva॒ryu - dhī̭yate॒ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 8)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti vi॒citya॒-ssomā(3) na vi॒cityā(3) iti॒ somo॒ vā oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rājā॒ tasmi॒n॒. yadāpa̭nna-ṅgrasi॒tame॒vāsya॒ ta-dya-dvi̭cinu॒yā-dyathā॒ ''syā᳚dgrasi॒ta-nni̭ṣkhi॒dati̭ tā॒dṛge॒va tadyanna vi̭cinu॒yā-dyathā॒ 'kṣannāpa̭nnaṃ-vi~॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va ta-tkṣodhṷko 'ddhva॒ryu-ssyā-tkṣodhṷko॒ yaja̭māna॒-ssoma̭vikrayi॒n-thsomagṃ̭ śodha॒yetye॒va brṷ̄yā॒-dyadīta̭raṃ॒- [brṷ̄yā॒-dyadīta̭ram, yadīta̭ra-] 59
-~yadīta̭ra-mu॒bhayḙnai॒va so̭mavikra॒yiṇa̭-marpayati॒ tasmā᳚-thsomavikra॒yī kṣodhṷko 'ru॒ṇo ha̭ smā॒-''haupa̭veśi-ssoma॒kraya̭ṇa e॒vāha-ntṛ̭tīya sava॒namava̭ rundha॒ iti̭ paśū॒nā-ñcarma̭-nmimīte pa॒śūne॒vāva̭ rundhe pa॒śavo॒ hi tṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭naṃ॒-ya~-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒-dityṛ̭kṣa॒ta-stasya̭ mimīta॒rkṣaṃ-vā~ a̭paśa॒vya-ma̭pa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ - [ ] 60
-diti̭ loma॒tastasya̭ mimītai॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vā-'smai̭ pa॒śūnava̭ rundhe paśu॒māne॒va bha̭vatya॒pāmante᳚ krīṇāti॒ sara̭same॒vaina̭-ṅkrīṇātya॒-mātyo॒-'sītyā̭hā॒-'maivaina̭-ṅkurute śu॒kraste॒ graha॒ ityā̭ha śu॒kro hya̭sya॒ graho 'na॒sā-'ccha̭ yāti mahi॒māna̭-me॒vāsyāccha̭ yā॒tyana॒sā- [yā॒tyana॒sā, accha̭] 61
-'ccha̭ yāti॒ tasmā̭-danovā॒hyagṃ̭ sa॒me jīva̭naṃ॒-ya~tra॒ khalu॒ vā e॒tagṃ śī॒rṣṇā hara̭nti॒ tasmā᳚cchīrṣahā॒rya̭-ṅgi॒rau jīva̭nama॒bhi tya-nde॒vagṃ sa̭vi॒tāra॒mityati̭-cchandasa॒rcā mi̭mī॒te 'ti̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhirmimīte॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa॒rcā mimī̭te॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaro॒tyeka̭yaikayo॒-thsarga̭- [-ṅkaro॒tyeka̭yaikayo॒-thsarga᳚m, mi॒mī॒te] 62
-mmimī॒te 'yā̭tayāmniyāyātayāmniyai॒vaina̭-mmimīte॒ tasmā॒nnānā̭vīryā a॒ṅgula̭ya॒-ssarvā᳚svaṅgu॒ṣṭhamupa॒ ni gṛ̭hṇāti॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭dvīryo॒-'nyābhi̭-ra॒ṅguli̭bhi॒stasmā॒-thsarvā॒ anu॒ sa-ñca̭rati॒ ya-thsa॒ha sarvā̭bhi॒rmimī̭ta॒ saggśli̭ṣṭā a॒ṅgula̭yo jāyera॒-nneka̭yaikayo॒-thsarga̭-mmimīte॒ tasmā॒-dvibha̭ktā jāyante॒ pañca॒ kṛtvo॒ yajṷṣā mimīte॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pañca॒ kṛtva̭-stū॒ṣṇī- [kṛtva̭-stū॒ṣṇīm, daśa॒ sa-mpa̭dyante॒] 63
-ndaśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe॒ ya-dyajṷṣā॒ mimī̭te bhū॒tame॒vāva̭ rundhe॒ ya-ttū॒ṣṇī-mbha̭vi॒ṣya-dya-dvai tāvā̭ne॒va soma॒-ssyā-dyāva̭nta॒-mmimī̭te॒ yaja̭mānasyai॒va syā॒nnāpi̭ sada॒syā̭nā-mpra॒jābhya॒stvetyupa॒ samṷ̄hati sada॒syā̭ne॒vānvā bha̭jati॒ vāsa॒sopa̭ nahyati sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ [ ] 64
vāsa॒-ssarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhayati pa॒śavo॒ vai somaḥ̭ prā॒ṇāya॒ tvetyupa̭ nahyati prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti vyā॒nāya॒ tvetyanṷ śṛnthati vyā॒name॒va pa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-thsva॒panta̭-mprā॒ṇā na ja̭hati || 65 ||
(ita̭raṃ - paśu॒mān-thsyā᳚--dyā॒tyana̭so॒ - thsargaṃ̭ - tū॒ṣṇīgṃ - sa̭rvadeva॒tyaṃ̭-vai~ - traya̭strigṃśacca) (a. 9)
ya-tka॒layā̭ te śa॒phena̭ te krīṇā॒nīti॒ paṇe॒tāgo̭argha॒gṃ॒ soma̭-ṅku॒ryādago̭arghaṃ॒-ya~ja̭māna॒-mago̭arghamaddhva॒ryu-ṅgostu ma̭hi॒māna॒-nnāva̭ tire॒-dgavā̭ te krīṇā॒nītye॒va brṷ̄yā-dgoa॒rghame॒va soma̭-ṅka॒roti̭ goa॒rghaṃ-ya~ja̭māna-ṅgoa॒rghama̭ddhva॒ryu-nna gorma̭hi॒māna॒mava̭ tiratya॒jayā᳚ krīṇāti॒ sata̭pasame॒vaina̭-ṅkrīṇāti॒ hira̭ṇyena krīṇāti॒ saśṷkrame॒vai- [saśṷkrame॒va, e॒na॒-ṅkrī॒ṇā॒ti॒ dhe॒nvā krī̭ṇāti॒] 66
-na̭-ṅkrīṇāti dhe॒nvā krī̭ṇāti॒ sāśi̭rame॒vaina̭-ṅkrīṇātyṛṣa॒bheṇa̭ krīṇāti॒ sendra̭me॒vaina̭-ṅkrīṇātyana॒ḍuhā᳚ krīṇāti॒ vahni॒rvā a̭na॒ḍvān. vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasya̭ krīṇāti mithu॒nābhyā᳚-ṅkrīṇāti mithu॒nasyāva̭-ruddhyai॒ vāsa̭sā krīṇāti sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ vā॒sa-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyaḥ krīṇāti॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe॒ [rundhe, tapa̭sa-sta॒nūra̭si] 67
tapa̭sa-sta॒nūra̭si pra॒jāpa̭te॒-rvarṇa॒ ityā̭ha pa॒śubhya̭ e॒va tada̭ddhva॒-ryurni hnṷta ā॒tmano-'nā᳚vraskāya॒ gaccha̭ti॒ śriya॒-mpra pa॒śūnā᳚pnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ krīṇā॒mītyā̭ha yathā ya॒jure॒vaita-dde॒vā vai yena॒ hira̭ṇyena॒ soma॒makrī̭ṇa॒-ntada̭bhī॒ṣahā॒ puna॒rā-'da̭data॒ ko hi teja̭sā vikre॒ṣyata॒ iti॒ yena॒ hira̭ṇyena॒ [hira̭ṇyena, soma̭-] 68
soma̭-ṅkrīṇī॒yā-ttada̭bhī॒ṣahā॒ puna॒rā da̭dīta॒ teja̭ e॒vā-''tma-ndha̭tte॒-'sme jyotiḥ̭ somavikra॒yiṇi॒ tama॒ ityā̭ha॒ jyoti̭re॒va yaja̭māne dadhāti॒ tama̭sā somavikra॒yiṇa̭marpayati॒ yadanṷpagrathya ha॒nyā-dda̭nda॒śūkā॒stāgṃ samāgṃ̭ sa॒rpā-ssyṷri॒dama॒hagṃ sa॒rpāṇā᳚-ndanda॒śūkā̭nā-ṅgrī॒vā upa̭ grathnā॒mītyā॒hā-da̭ndaśūkā॒stāgṃ samāgṃ̭ sa॒rpā bha̭vanti॒ tama̭sā somavikra॒yiṇaṃ̭-vi~ddhyati॒ svāna॒ [svāna̭, bhrājetyā̭hai॒te] 69
bhrājetyā̭hai॒te vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke soma̭marakṣa॒-ntebhyo-'dhi॒ soma॒mā-'ha̭ra॒n॒. yade॒tebhyaḥ̭ soma॒kraya̭ṇā॒-nnānṷdi॒śedakrī̭to-'sya॒ somaḥ̭ syā॒nnāsyai॒tḙ 'muṣmi̭n ~lo॒ke somagṃ̭ rakṣeyu॒ryade॒tebhyaḥ̭ soma॒kraya̭ṇānanudi॒śati̭ krī॒to᳚-'sya॒ somo̭ bhavatye॒te᳚-'syā॒muṣmi̭n ~lo॒ke somagṃ̭ rakṣanti || 70 ||
(saśṷkrame॒va - rṷndha॒ - iti॒ yena॒ hira̭ṇyena॒ - svāna॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 10)
vā॒ru॒ṇo vai krī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho mi॒tro na॒ ehi॒ sumi̭tradhā॒ ityā̭ha॒ śāntyā॒ indra̭syo॒rumā vi̭śa॒ dakṣi̭ṇa॒mityā̭ha de॒vā vai yagṃ soma॒makrī̭ṇa-ntamindra̭syo॒rau dakṣi̭ṇa॒ ā 'sā̭dayanne॒ṣa khalu॒ vā e॒tarhīndro॒ yo yaja̭te॒ tasmā̭de॒vamā॒hodāyṷṣā svā॒yuṣetyā̭ha de॒vatā̭ e॒vā-nvā॒rabhyo- [e॒vā-nvā॒rabhyot, ti॒ṣṭha॒tyu॒-rva̭ntari̭kṣa॒-] 71
-tti̭ṣṭhatyu॒-rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭hā-ntarikṣadeva॒tyo᳚(1॒) hyḙtarhi॒ somo-'di̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī॒detyā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dvi vā ḙname॒tada̭rdhayati॒ ya-dvā̭ru॒ṇagṃ santa̭-mmai॒tra-ṅka॒roti̭ vāru॒ṇyarcā-'' sā̭dayati॒ svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati॒ vāsa̭sā pa॒ryāna̭hyati sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ vāsa॒-ssarvā̭bhire॒vai- [vāsa॒-ssarvā̭bhire॒va, e॒na॒-nde॒vatā̭bhi॒-] 72
-na̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhaya॒tyatho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ vanḙṣu॒ vya̭ntari̭kṣa-ntatā॒netyā̭ha॒ vanḙṣu॒ hi vya̭ntari̭kṣa-nta॒tāna॒ vāja॒marva॒thsvityā̭ha॒ vāja॒gg॒ hyarva̭thsu॒ payo̭ aghni॒yāsvityā̭ha॒ payo॒ hya̭ghni॒yāsṷ hṛ॒thsu kratu॒mityā̭ha hṛ॒thsu hi kratuṃ॒-va~rṷṇo vi॒kṣva̭gnimityā̭ha॒ varṷṇo॒ hi vi॒kṣva̭gni-ndi॒vi sūrya॒- [sūrya᳚m, ityā̭ha di॒vi hi] 73
-mityā̭ha di॒vi hi sūrya॒gṃ॒ soma॒madrā॒vityā̭ha॒ grāvā̭ṇo॒ vā adra̭ya॒steṣu॒ vā e॒ṣa soma̭-ndadhāti॒ yo yaja̭te॒ tasmā̭de॒vamā॒hodu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa॒miti̭ sau॒ryarcā kṛ̭ṣṇāji॒na-mpra॒tyāna̭hyati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ usrā॒veta̭-ndhūrṣāhā॒vityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tpra cya̭vasva bhuvaspata॒ ityā̭ha bhū॒tānā॒g॒ hyḙ [bhū॒tānā॒gṃ॒ hi, e॒ṣa pati॒-rviśvā᳚nya॒bhi] 74
-ṣa pati॒-rviśvā᳚nya॒bhi dhāmā॒nītyā̭ha॒ viśvā̭ni॒ hye᳚(1॒) ṣo̭-'bhi dhāmā̭ni pra॒cyava̭te॒ mā tvā̭ paripa॒rī vi̭da॒dityā̭ha॒ yade॒vāda-ssoma̭māhri॒yamā̭ṇa-ṅgandha॒rvo vi॒śvāva̭suḥ pa॒ryamṷṣṇā॒-ttasmā̭-de॒vamā॒hāpa̭rimoṣāya॒ yaja̭mānasya sva॒styaya̭nya॒sītyā̭ha॒ yaja̭mānasyai॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒bhoṃ 'na̭vacchittyai॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ ya- [yat, krī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho॒ namo̭] 75
-tkrī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho॒ namo̭ mi॒trasya॒ varṷṇasya॒ cakṣa̭sa॒ ityā̭ha॒ śāntyā॒ ā somaṃ॒-va~ha̭ntya॒gninā॒ prati̭ tiṣṭhate॒ tau sa॒bhaṃva~̭ntau॒ yaja̭mānama॒bhi sa-mbha̭vataḥ pu॒rā khalu॒ vāvaiṣa medhā̭yā॒-''tmāna̭mā॒rabhya̭ carati॒ yo dī᳚kṣi॒to yada̭gnīṣo॒mīya̭-mpa॒śumā॒labha̭ta ātmani॒ṣkraya̭ṇa e॒vāsya॒ sa tasmā॒-ttasya॒ nā-''śya̭-mpuruṣani॒ṣkraya̭ṇa iva॒ hyatho॒ khalvā̭hu ra॒gnīṣomā᳚bhyāṃ॒-vā~ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒nniti॒ yada̭gnīṣo॒mīya̭-mpa॒śumā॒labha̭ta॒ vārtra̭ghna e॒vāsya॒ sa tasmā᳚-dvā॒śyaṃ̭-vā~ru॒ṇyarcā pari̭ carati॒ svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ pari̭ carati || 76 ||
(a॒nvā॒rabhyoth - sarvā̭bhire॒va - sūryaṃ̭ - bhū॒tānā॒g॒ hyḙ - ti॒ ya - dā̭huḥ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 11)
(prā॒cīna̭vagṃśaṃ॒ -~yāva̭nta - ṛkhsā॒me - vāgvai de॒vebhyo̭ - de॒vā vai dḙva॒yaja̭naṃ - ka॒drūśca॒ - taddhira̭ṇya॒gṃ॒ - ṣaṭ pa॒dāni̭ - brahmavā॒dino̭ vi॒cityo॒ - ya-tka॒layā̭ te - vāru॒ṇo vai krī॒ta-ssoma॒ - ekā̭daśa)
(prā॒cīna̭vagṃśa॒gg॒ - svāhetyā̭ha॒ - ye᳚-'nta-śśa॒rā - hyḙṣa saṃ - tapa̭sā ca॒ - yatka̭rṇagṛhī॒ - teti̭ loma॒to - vā̭ru॒ṇaḥ - ṣaṭ-thsa̭ptatiḥ )
(prā॒cīna̭vagṃ śa॒, mpari̭ carati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.